Encamên lêgerînê
zil 1. zengil, zîl, ceres 2. çarwe (ya ku dikin destê xwe û li berê dileyîzin) 3. xişxişk (bi taybetî ji bo yên def û elbaneyan) 4. sene, zîl mzk/m
1. zengil, zîl, ceres 2. çarwe (ya ku dikin destê xwe û li berê dileyîzin) 3. xişxişk (bi taybetî ji bo yên def û elbaneyan) 4. senc, zîl mzk/m
zil gibi pir serxweş
pir serxweş (nerede ise)
zil takıp oynayacak ji kêfan rabûn govend girtin, ji kêfan tê ku bifire, ji kêfan tê ku bi hewayê bikeve
ji kêfan rabûn govend girtin, ji kêfan tê ku bifire, ji kêfan tê ku bi hewayê bikeve
zil vurmak li çarweyê xisitin
li çarweyê xisitin
zil zurna pirî pir serxweş, serxweşiya ji adet der h
zil zurna (veya zil zurna olmak) pir serxweş bûn
zil zurna olmak pir serxweş bûn zimamdar kargêr, bireveber, kesê li ser kar rd
zil zurna sarhoş Pir serxweş bûn.
zil zurnapirî pir serxweş, serxweşiya ji adet der h
zilhicce meha dozdehemîn a salnameya heyvê, meha qurbane nd
meha dozdehemîn a salnameya heyvê, meha qurbanê nd
zilkade meha yazdehemîn a salnameya heyvê nd
meha yazdehemîn a salnameya heyvê nd
zilleri takıp oynamak Ji kêfan rabûn govend girtin. Ji kêfan hatin ku bifirin. Ji kêfan hatin ku bi hewayê ketin.
zillet zivarî, kind, zîlet m
zivarî, kind, zîlet m
zilli 1. bizîl, bizengil, biçarwe, bixişxişk 2. (jina) tole, bêedeb (mec) rd
1. bizîl, bizengil, biçarwe, bixişxişk 2. (jina) tole, bêedeb (mec) rd
zilli maşa 1. saza ku çarwe pê ve hatine kirin û dişibe maşikê 2. (jina) tole, bêedeb (mec) rd
1. saza ku çarwe pê ve hatine kirin û dişibe maşikê 2. (jina) tole, bêedeb (mec) rd
zilliği kırmak Ji zigûrdiyê xelas bûn.
zilsiz bêzîl, bêzengil, bêçarwe, bêxişxişk rd
bêzîl, bêzengil, bêçarwe, bêxişxişkrd
zilsiz oynamak ji kêfan kirin ku bifirin
ji kêfan kirin ku bifirin
zilve bnr zelve
bnr zelve
zilyet zilyed m
zilyed m
zilyetlik zilyedî m
zilyedî m
zil (i) bot/n 1. hasır otu, saz, kiliz, kofa (Typha) 2. rd hasır, saz (bu bitkiden yapılmış olan)
zil (ii) rd kaba, iri adam
zil (iii) rd kaygan
zil (iv) m vadi, geçit
zil (v) m 1. kısık bakış * çavê xwe zil kiriye gözlerini kısmış bakıyor 2. rd dimdik (dikkatlı, ısrarlı bakış)
zil (vi) rd kalın, yoğun * ava zil kalın su
zil kirin l/gh kaydırmak
zilam erkek, adam.
1. adam (erkek kişi) * ev zilamê bişewqe kî ye? bu şapkalı adam kim 2. adam, uşak (birinin yararlandığı, kullandığı kimse) * zilamên aliyê din pir in karşı tarafın adamları çoktur 3. adam (birinin sözünü dinleyen, nazını çeken kimse, kayırıcı) * ev zilamê min e, li gotina min guhdarî dike o benim adamımdır benim sözümü dinler 4. adam (koca, eş, bey, er, erkek) *zilamê min li benda min e, divê ez herim adamım beni bekliyor, gitmem lazım
zilamê dozê dava adamı
zilamê xerab kötü adam
zilamok rd/nd adamcık,adamcağız
zilamtî m adamlık * ev tiştê ku hûn dikin ne zilamtî ye bu yaptığınız adamlık değil
zilandin m kaydırma
l/gh kaydırmak
zilêfdîk bot/m bir bitki adı
zilek nd sazlık, kofalık, sazlık yer
zilf n zülüf
zilfet m bir yemek adı
zilik (i) m (l kalın okunur) kovan
zilik (ii) m 1. hasır, saz, kiliz, kamışçık 2. kürdan 3. mec hiçlik, değersiz
zilikokî rd kamışsı
zilim bnr zilm
zilimzer bot/m bir bitki adı
zilîn m kayma
l/ngh kaymak
zilinbo m kudret helvası
zilindar bot/m kökü halk hekimliğinde kurtlaşmış hayvan yaralarının sağaltmasında kullanılan ve acımsı bir tadı olan bir bitki
zilink m kâse
zilîpind zo/m kız böceği
zilistan m sazlık, kofalık
zilitandin m sıyırma
l/gh sıyırmak
zilitîn m sıyrılma
l/ngh sıyrılmak
zilkirî rd kaydırılmış
zilkirin m kaydırma
zilm m zulüm, kıygı, acımasızlık
zilm dîtin zulüm görmek
zilm kirin m zulmetme, baskı yapma
l/gh zulmetmek, baskı yapmak
zulmetmek
zilm lê bûn l/bw (biri) zulme uğramak
zilm lê kirin l/bw -e zulmetmek, zulüm yapmak, baskı uygulamak
zilm û zor 1) eza cefa 2) acı kuvvet * zilm û zora xwe nîşan da acı kuvvetini gösterdi
zilm û zor dîtin zulüm görmek
zilma (yekî) erd û esman tijî kirin zulmü çekilmez olmak
zilma (yekî) hatin heta qirikê zulmü çekilmez olmak
zilma gawirî gâvur eziyeti
zilmat kapkaranlık.
bnr zulûmat
zilmdar nd/nt zalim
zilmdarî m zalimlik
zilmet m zifiri karanlık
zilmkar nd/nt zalim
zilmkarî m zalimlik
zilmlêbûn m (biri) zulme uğrama
zilmlêbûyî rd mazlum, zulme uğramış kimse
zilmlêbûyîn m zulme uğrayış
zilmlêkirî rd mazlum, zulme uğramış kimse
zilmlêkirin m -e zulmetme, zulüm yapma, baskı uygulama
zilopî m tulumba tatlısı
ziloq rd dimdik (dikkatlı, ısrarlı bakış)
ziloq ziloq bön bön bakış
zilore zo/m gri renkte bir kuş türü
zilq m kuş gübresi, kanatlı hayvan dışkısı
zilqit m sızı
zilqitandî rd sızlatılmış
zilqitandin m 1. sızlatma 2. zonklatma
l/gh 1. sızlatmak 2. zonklatmak
zilqitîn m 1. sızlama 2. zonklama
l/ng 1. sızlamak 2. zonklama
zilqitk zo/m eşek arısı
zilqok rd bulaşkan
zilqokî m bulaşkanlık
zilûk m 1. hasır (saz dan yapılmış yaygı) 2. rd hasır (tamamı veya bir kısmı hasırdan olan)
zilûk kirin l/gh hasırlamak
zilûka esîl hasır yaygı
zilûke m kibrit çöpü
zilûkfiroş nd/nt hasırcı (satan kimse)
zilûkfiroşî m hasırcılık
zilûkker nd/nt hasırcı
zilûkkerî m hasırcılık
zilûkkirî rd hasırlı
zilûkkirin m hasırlama
zilûm m küçük ark
zilûmat m zulmet, zifiri karanlık, alaca karanlık
zilût tüysüz.
bnr zelût
zilx m zırh
zilxit m zılgıt
zilyed m zilyet
zilyedî m zilyetlik
zilzilandî rd 1. kızdırılmış 2. zarar verilmiş, incitilmiş olan
zilzilandin m 1. kızdırma 2. zarar verme, incitme
l/gh 1. kızdırmak 2. zarar vermek, incitmek
zilzilîk zo/m bir kuş
zilzilîn m kızma (öfkelenme, sinirlenme)
l/ngh kızmak (öfkelenmek, sinirlenmek)
zil [I] saz, qamîş; leven [II] sil, su [III] tev dan û vîz kirin
1. darikê pirr zirav (navdêr, nêr) darikê pirr zirav (wek yê şixatê), darikê dirêj, nava wî vala û bi girêke (movik), wek bambû an darikê garisa, Riwekên xwediyê darikên bi hawî.
Bikaranîn: Lêker: zil bûn, zil kirin. Navdêr: zilbûn, zilkirin Rengdêr: zilbûyî, zilkirî.
Herwiha: zilik, zilk.
Bide ber: qirş .Binêre.
Herwiha: zal, zel, zile, zîl 2. lêdana bi kefa destî. Binêre; zile
zil bûn (lêker)(Binihêre:) zil
zil dîtin (lêker) raman kirin.
ji: zil + dîtin
zil kirin 1. (birîn) tev dan û destê xwe lê birin û anîn 2. rarûyî yekî/tiştekî ketin
(lêker)(Binihêre:) zil
zilam mêr *“teyr bi refê xwe, birûsk bi zeriya xwe, zilam bi camêriya xwe”
zilamek hebû, dema nanê wî hebû, dewê wî tune bû, dema dew hebû, nan tune bû; dema her du jî hebûn, ew ne li mal bû (biwêj) ji bo kesên xizan û bêşans tê bikaranîn. ew jî dayîneke xwedê ye. dibêjin: zilamek hebû, dema nanê wî hebû dewê wî tune bû, dema dew hebû nan tune bû; dema her du jî hebûn, ew ne li mal bû.
zilan bayê zexm
zilbûn (navdêr, mê) zîqbûn, girbûn, :çavên wî pêve zil bûn, belbûn
zilbûyî (rengdêr) (Binihêre:) zil
zilet (navdêr, mê) heqaret, ibtizaz, biçûkxistin, hûrhesibandin, bêqîmetkirin, bêrûmetkirin, dijûn yan gotinên din yên pîs ji kesekî re gotin, gotin ku kesekî tiştek xirab kiriye daku şan û şerefa wî kesî biherrime.
Herwiha: zillet, zîlet, zîllet.
Bide ber: zile.
ji: Ji erebî.
: ziletî
ziletî (navdêr, mê) rewşa ziletbûnê.
ji: zilet + -î
ziletker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) abrûber, ibtizazker, biçûkxister, hûrhesibaner, bêqîmetker, bêrûmetker, bênamûsker, hetikber, ya/ê zilet dike.
ji: zilet + -ker
zileyxa Serenav,mê, navek jinan e, jina mezinek Misirê ku li gor Quranê bû evîndara Ûsiv-pêxember lê wî nepejirand.
Herwiha: Zilêxa, Zuleyxa, Zulêxa
zilhêz (navdêr, mê) hêza mezin, sûperhêz, welatên pirr bihêz (wek Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê).
ji wêjeyê: Cîranên Iraqê û zilhêzên dinyayê dehê adarê li Bexdayê dicivin(Nefel.com, 3/2007).
ji: zil- + hêz.
: zilhêzane, zilhêzî, zilhêzîtî
zilhêzane (rengdêr) bi awayekî zilhêz.
ji: zilhêz + -ane
zilhêzî (navdêr, mê) rewşa zilhêzbûnê.
ji: zilhêz + -î
zilimker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) stemkar, zordar, zordest, zalim, tîran, diktator, bêwijdan, bêbext, ya/ê zilim dike.
ji: zilim + -ker
zilînk (navdêr, mê) tiyanka nanî ji zilikên genim yan ceh hatî çêkirin
zilîtî (navdêr, mê) tazîtî, rîsîtî, rûtîtî.
ji: zil +-îtî
zilkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye zil kirin
zilkirin (navdêr) zîqkirin, mezinkirin, girkirin, rawestandin, ne livandin,
zill (hewramî) (navdêr) dil, qelb.
Herwiha: dille, zille
zilletî (navdêr, mê) rewşa zillebûnê.
ji: zille + -tî
zilm 1. sitem 2. neheqî
(navdêr, mê) stem, zorî, kotekî, tade, zalimî, mecbûrî, bêdilî, teda, tehde, tede, tede, teda, bêyî dilxwazî, bêyî rizamendî, darê zorê, zor, kotek, neheqî, xedre, bêdadî, zordarî, zordestî, zalimtî, tundî, tundûtûjî, şidet.
Bikaranîn: Lêker: zilm kirin. Navdêr: zilmkirin Rengdêr: zilmkirî.
Herwiha: zilim, zilum, zulim, zulm, zulum.
Têkildar: zalim.
ji: ji erebî ظلم (ẓułm: zilm, neheqî) ji ظلم (ẓełeme: zilm kirin, neheqî kirin), têkilî ظلمة (ẓułmet: tarîtî, zilmat), hevrehên akadî ṡulmu (reş) û ṡelamu (tarî bûn). Ji heman rehî: mezalim, mezlûm,.
: zilmdar, zilmdarî
zilm dîtin (lêker)tehde dîtin, stem dîtin.
ji: zilm + dîtin
zilm kirin (lêker)(Binihêre:) zilm
zilm zilma xwedê ye, ferman fermana axê ye (biwêj) sedema zilm û zelûletê axa ye. her tiştî nexin stûyê xwedê, zilm zilma xwedê ye, ferman fermana axê ye.
zilmat şevereş
(navdêr, mê) tarîtî, şevreşî (bi taybetî ya pirr reş).
Herwiha: zulmat.
ji: ji erebî ظلمة (ẓułmet: tarîtî), têkilî zilm, hevreha akadî ṡulmu (tarîtî) ji ṡelamu (tarî bûn)Kurdî (Zazaki) tarî, zulmat
zilmkar (rengdêr) zordar, zalim, zordest, stemkar, bêrehm
zilmkarî (navdêr, mê) stemkarî, zalimî, zalimtî, zorkerî, zordarî.
ji: zilm +-karî
zilmkaro, dinya xwaro (biwêj) yên ku zilmê dikin, hê zêdetir dewlemend dibin û erka xwe qewîmtir dikin. zilmkaro dinya xwaro. ma dewleta osmanî çawa bû ûnparatoriyeke mezin.
zilmker (navdêr, mê) ezyetker, zordar, rencker.
ji: zilm +-ker
zilmkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye zilm kirin
zilmkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) zilm
zilmlêkirin (navdêr, mê) çewsandin, tadelêkirin.
ji: zilm +lêkirin
zilpîn (navdêr, mê) dengê ketina dilopên avê
zilq zîrç
(navdêr, mê) zîrç, çîrt, rîç, rûtiq, zîç, pîsatiya teyran, gûyê çûçikan: Zebeşên Diyarbekirê bi zilqa kevokan mezin dibin..
Herwiha: zelq zerq.
Têkildar: gû kersil kuşpil las pesarik pişkil, pişkul qersequl rîtin rîx tepik tepelas.
: zilqîn zilqokî
zilqitandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye zilqitandin
zilqitandin (lêker)(navdêr, mê) qehirandin, xeyidandin, sil kirin, sîqilandin, aciz kirin, arandin, cixirandin, şarandin, halan, tehrîk kirin, lê sor kirin, teşwîq kirin, engizandin, belişandin, pîj kirin, ajawe kirin, provoke kirin, han dan, fît kirin, xiroşme kirin, cilixandin, lê gurr kirin, azirandin, tehrîk, enirrandin, esebî kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: زلقتاندن.
Herwiha: zelqitandin. Tewîn: Lêker: -zilqitîn-.
Têkildar: zilqitîn.
: zilqitandî, zilqitîner
zilqok (navdêr, mê) zeliqok, mizeloq, ginc, mizelq, zeliqonk, mezeloq, zeloq.
ji: zilq +-ok
zilqutandin (navdêr, mê) li hevdana zîhên çavan, livîna çavan, bdn, :ez di zilqutînim em di zilqutînîn tu di zilqutînî hûn di zilqutînin ew di zilqutîne…it ewan di zilqutînin pr , :dê bi+ bdn bdb , :di zilqutand di zilqutandin db dûr, :zilqutandibû ziqutandibûn (f), :bi zilqutîne bi zilqutînin
zilûk cureyekî raxistina ji cîl û cegenî ye
zilûke (navdêr, mê) şixat, bitik, derbik, ezwaz, kerkût, kifrît, kirkût, kukurt, newtik, niftik, pêtik, spîçke, zilûke, çixat, çixatik, şemçe, zilikên ku barût bi serikê wan ve heye û agir pê tên hilkirin, pakêta wan zilikan
zilût bûn (biwêj) ji bo kesên tu tiştekî wan tune be tê gotin. kuro ew mirovekî zilût e, hûn çawa bi wî bawer dikin?
zilxit (navdêr, mê) lîlan, tilîlî, fîtî
zilam m. man, guy, fellow
m. man
zilamek a man
ziliandin veziliandin
veziliandin
zilik straw
zilim f. injustice, tyranny
zilam Mann
zilke Besen
zilm Gewalt
zilûk matt
zil n. zelik, qesil, zel n.
zilam m/n. peya n.
zilamtî m. peyayîye, peyayênî m.
zilan m. vaûvirike m., vabilisk n.r furtone /?., tefdûman n., firtone n.
zilek m. çilkok, dalike, lem n.
zilf n. biske, piske m.
zilik n. qirs, qirsik n.
zilinbo n. gezo, gezwe n.
zilmat m. tarî, zilmatî n.
zilore m. xîz, kês, kirkotî, gêle, çês n.
zilq m. zîrç, kilgîlî, zîç, jîrç n.
zilqit m. ziqit, çîk, tewe, tîre n.
zilqitandin lg. dejnayene, ziqitnayene, henrirnayene, dajnayene, decnayene
zilqitîn lg. ziqitnayene, çîk dayene, tewe kerdene, tîrenayene
m. ziqitnayis, çîkdayis, tewekerdis, tîrenayis n.
zilûk m. xesîl, hesîre, hesîl/?.
zilûke m. niftike, qirsê nifte m.
zilûmat m. tarî, zilmatî n.
zilût rd. zelut, koter, serezelut, sererut, sereqaqa, qaqa, sarepatik, sarzit
zil zeng (n), zengil (n)
zil çalmak zengil cinitene, zengil cenayene, zengil piro dayene Zil çaldı. (Zengilî cinit./Zengilî cena./Zengilî da piro.)