Encamên lêgerînê
xweyî nd/nt 1. sahip, iye, malik (herhangi bir şey üstünde mülkiyeti olan) 2. sahip, ehil (herhangi bir niteliği olan kimse) 3. sahip (bir iş yapmış, üstlenmiş veya bir eser ortaya koymuş kimse) * xweyê berhemê eserin sahibi 4. sahip, hami (koruyan, arka çıkan, gözeten kimse) 4.rd haiz * wesêfn ku tu xweyî wan î senin haiz olduğun vasıflar
xweyî gotina xwe bûn sözünün eri olmak
xweyî kirin l/gh 1. beslemek (yiyecek ve içeceğini sağlamak) 2. beslemek (yedirmek) * ez dê bi destê xwe wî xweyî bikim onu elimle besleyeceğim 3. büyütmek (yetiştirmek, bakmak) * çar zarok xweyî kirine dört çocuk büyütmüş 4. geçindirmek, doyurmak (yaşamasını sağlamak) * ev erd bi milyonan mirov xweyî dikin bu topraklar milyonlarca insan doyuruyor 6. beslemek (semirtmek) 5. beslemek, yetiştirmek * hesp xweyî kirin at beslemek 7. üretmek (aynı türden canlıları çoğaltmak) 8. bakım yapmak, bakımını yapmak * bexçe xweyî nekirine bahçeye bakım yapılmamış 9. korumak * Xwedê zarokên wê xweyî bike Allah çocuklarını korusun * Xwedê te xweyî bike Allah seni korusun * xweyî bike canê xwe berde malê xwe besle kargayı oysun gözünü
xweyî mal û milkan mal mülk sahibi
xweyîbûn m 1. beslenme 2. geçinme 3. iyelik, sahiplik
m 1. beslenme 2. geçinmek
xweyîbûyî rd beslenmiş olan
xweyîbûyîn m 1. besleniş 2. geçiniş
xweyîker nd/nt 1. besleyici 1. yetiştirici 3. bakımcı
xweyîkerê mihan koyuncu, koyun besleyicisi
xweyîkirî rd 1. besili 2. bakımlı 3. tımarlı (ağaç, toprak vb. için bakımı yapılmış olan) 4. korunmuş
xweyîkirin m 1. besleme (yiyecek ve içeceğini sağlama) 2. besleme (yedirme) 3. büyütme (yetiştirme, bakma) 4. geçindirme, doyurma (yaşamasını sağlama) 6. besleme (semirtme) 5. besleme, yetiştirme 7. üretme (aynı türden canlıları çoğaltma) 8. bakım yapma, bakımını yapma 9. koruma
xweyîkirina kindiran nd kendircilik
xweyîkirina kinfan nd kenevircilik
xweyîkirina kurman nd ipek böcekçiliği
xweyîman rd iman sahibi, inançlı, inanlı
xweyîmtiyaz rd imtiyazlı, ayrıcalıklı
xweyîn m benlik
xweyîng m kız kardeş
xweyînsaf rd insaflı
xweyînsafî m insaflılık
xweyîstikrar rd istikrar sahibi, istikrarlı
xweyîteqat rditikatlı, itikat sahibi
xweyîtî m 1. iyelik, sahiplik 2. bakım
xweyîtî lê kirin l/bw 1. sahip çıkmak 2. bakım yapmak
xweyîtibar rd itibar sahibi
xweyîtîlêkirin m 1. sahip çıkma 2. bakım yapma
xweyîtîya navê xwe kirin adına leke getirecek şeylerden sakınmak
xweyîyê aş û dingan e han hamam sahibi
xweyîyê col û cobalan e han hamam sahibi
xweyîyê fisê bi xwe dihese suçlu suçunu bilir
xweyîyê kar û bar iş güç sahibi
xweyîyê keysa xwe bûn bulanık suda balık avlamak (karışık durumlardan yararlanarak kendi çıkarını düşünmek)
xweyîyê mal û milkan e han hamam sahibi
xweyîyê roja xwe ye eyyam efendisi (veya ağası)
xweyîyê sozê xwe bûn (kendi) sözünü tutmak
xweyî xwedî *“ji bo xatirê xweyî, mirov kevir navêje seyî”
1. yê ku tiştek ya wî ye (navdêr) xwedî, xwedan, xudan, sahib.
Herwiha: xwey.
ji: xwe + -yî.
Bikaranîn: Lêker: xweyî bûn, xweyî kirin. Navdêr: xweyîbûn, xweyîkirin Rengdêr: xweyîbûyî, xweyîkirî.
: xweyîtî 2. ya xwe yan bi xwe. Binêre;, xwe
xweyî bûn (lêker)(Binihêre:) xweyî
xweyî kirin (lêker)(Binihêre:) xweyî
xweyîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) xweyî
xweyîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) xweyî
xweyîguneh (rengdêr) gunehbar, gunehkar
xweyîhebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) xweyî
xweyîheq (rengdêr) kesê/a mafdar, di tiştekî de mafdar bûn, kesê/a di doza xwe de rast û durist e..
ji wêjeyê: xweyheq.
Hevwate: mafdar.
Dijwate: neheq(())).
ji: xweyî + heq.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
xweyîhi (rengdêr) hişyar
xweyîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye xweyî kirin
xweyîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) xweyî
xweyîkulfet (rengdêr) zelamê bi jin, mêrê xwedî jin
xweyîman (navdêr, mê) bawermend, baweranî.
ji: +îman
xweyîn (lêker)(navdêr, mê) diyar bûn, xwiya bûn, eşkere bûn, berçav bûn, hatin dîtin.
Herwiha: xwiyan. Tewîn: Lêker: -xwey-.
Têkildar: xweyandin, xwiyandin.
ji wêjeyê: Li filmekî temaşe dikim. Navê film: „Kabûs“ e. Film hatiye dawiyê. Navên lehîstokvanan hin bi hin ser ekrana TVê dixweyin. Ew ber bi jor ve diçin. Gelek bi hêdî hereket dikin. Dixwazim ew zû winda bibin. Lê nabe..(Dr. Cuwan Heqî: The End, Serwext.com, 1/2009).
ji: xweya, xwiya
xweyîtî (navdêr, mê) xwedîtî, xwedanî, xudanîtî, xwedîbûn, sahîbî, milkiyet, rewşa xweyîbûnê.
ji: xweyî + -tî
xweyî = xwedî.
= xwedî.
xweyî Besitzer
Eigentümer
Familienoberhaupt
Hausherr
Herr
Mann
Wirt
xweyîkirin schützen
verteidigen
xweyî m/n. wayir, sahîb, wahar, wayer, wîy, weyîr, waar, wehard, wêyr, wêre, wuayir n.
xweyî kirin lg. weyî kerdene, robestene, qayt kerdene, weye kerdene, ruebestene
xweyîkirî rd. weyîkerde
xweyîkirin m. weyîkerdis n.
xweyîman rd. bawermend, wayirê bawerî, îtiqatin, wayirîman, wayirbawer, îmanin
xweyîtî m. wayirîye, wayirênî m.
xweyîtî lê kirin lg. . re ci wayir vejîyene, wayirîye re cikerdene