Encamên lêgerînê
xwa nd 1. Allah, Tanrı 2. sahip
xwahr m kız kardeş, bacı
xwak m kız kardeş, bacı
xwan (i) n han, hükümdar
xwan (ii) m sofra
xwan (iii) rd görünen
xwançe m yastağaç, yemek sofrası, senit (hamur tahtası)
xwançe danîn sofra (veya sofrayı) kurmak
xwandin bnr xwendin
xwanende bnr xwînende
xwang bnr xweng
xwanî m sofra
xwar rd 1. eğri (doğru, düz olmayan, bir noktasında yön değiştiren, çarpık, yamuk) * riya xwar eğri yol 2. eğik, eğri, yatık (yatay veya düşey olmayan, bütünüyle bir yana eğilmiş olan) * maseya xwar eğri masa 3. eğinik, eğik, meyil 4. çalık (verev kesilmiş kumaş) 5. sahtekâr, dürüst olmayan * nanê rastan çavê xwaran dürüstün ekmeği sahtekârın gözü 6. saf olmayan, içinde çer çöp olan (daha çok tahıl tanesi için)
xwar (i) rd 1. (bir şeyin alt bölümü) 2. aşağı (bir yere göre daha alçak yerde olan) * taxa xwarê aşağı mahalle 3. alt (birkaç şeyden yere yakın olanı) * qata xwarê alt kat
xwar bûn l/ngh 1. eğilmek * ji ber bayê, guliyên darê xwar bûne rüzgârdan ağacın dalları eğilmiş 2. eğilmek (insan için, iş yaparken belini bükmek) * xwar bû silav da eğilip selam verdi 3. bükülmek 4. boynunu bükmek (bitki için; canlılığını yitirmek) 5. yatmak, eğilmek * debr ji ber bayê tev xwar bûn ekinler rüzgârdan dolayı yattı 6. eğrilmek, yamulmak 7. yatkınlaşmak
xwar de çûn l/bw çökmek
xwar kirin l/gh 1. eğmek (düz olan bir şeyi eğik duruma getirmek) * serê xwe xwar kir careke din dest bi giriyê kir başını eğdi tekrar ağlamağa başladı 2. eğmek, bükmek (sert bir cismi bükmek) 3. eğdirmek * yarê kofiya xwe xwar meke, ez dê lê bixim herim eğdirme yar fesini, kalkar giderim 4. eğriltmek, eğritmek 5. mec devirmek, yatırmak, yıkmak (bir tarafa eğmek) * şewqa xwe xwar kir şapkasını devirdi
xwar lê mêze kirin -e eğri (veya eğri gözle) bakmak
xwar û çiv eğri büğrü
xwar û çiv dan xwe yan çizmek
xwar û jêr üç aşağı beş yukarı
xwar û jor 1) aşağı yukarı 2) aşağı yukarı, tahminen, takriben 3) üç aşağı beş yukarı 4) şöyle böyle
xwar û pêçik 1) eğri büğrü 2) yan çizme
xwar û pêçik dan xwe yan çizmek
xwar û vajî çarpık çurpuk
xwar û vîç (vîço an jî vîçko) yamuk yumuk, eğri büğrü
xwar û xudir çarpık çurpuk
xwarbar rd yenilir
xwarbarî m yenilirlik
xwarbûn m 1. eğilme 2. eğilme (insan için, iş yaparken belini bükme) 3. bükülme 4. boynunu bükme (bitki için; canlılığını yitirme) 5. yatma, eğilme 6. eğrilme, yamulma 7. yatkınlaşma
xwarbûyîn m 1. eğiliş 2. eğiliş (insan için, iş yaparken belini bükme) 3. bükülüş 4. boynunu bükme (bitki için; canlılığını yitirme) 5. yatma, eğiliş 6. eğriliş, yamuluş7. yatkınlaşma
xwardeçûn jeo/m çöküntü
xwardeçûyî rd çökkün, çökük
xwardeçûyîbûn m çöküklük
xwardeçûyîn m çöküş
xware rd obur
xwarejêr h aşağı yukarı, üç aşağı beş yukarı
xwarî m 1. eğiklik 2. yamukluk
xwarî (...) bûn -e eğilmek * xwarî kevir bû taş almak için eğildi
xwarî bûn l/ngh süzülmek (göz için)
xwarî destê (yekî) bûn (birinin) elini öpmek için eğilmek, eğilip birinin elini öpmek
xwarî secdeyê bûn secdeye varmak (veya kapanmak)
xwarîbûn m süzülme (göz için)
xwarîfajik m elbise parçalarını birleştiren dikiş
xwarik n süt dişi
m 1. sürfile (seyrek ve çapraz dikiş) 2. çapraz şekilli süs veya nakış
xwarik (iii) m bir tür yazma
xwarik (iv) m eğri
xwarik avêtin (...) sürfile yapmak
xwarik kirin sürfile yapmak
xwarik rast kirin sütten kesmek
xwarika hemgermê nd eş sıcak eğrisi
xwarika îzobarê erd/nd eş basınç
xwarika îzohîpsê nd eş yükselti eğrisi
xwarika îzotermê nd eş sıcak eğrisi
xwarikî rd eğirice
xwarikî kirin l/gh taraklamak (yılankavi çizgiler boyamak)
xwarin m 1. yeme, yiyim (yemek işi) * kes ji bo xwarinê nan bi dest naxe, ew hê doza çi dike! kimse yemeye ekmek bulamıyor daha ne istiyor! 2. yeme (yemek yeme, karın doyurma işi) * piştî xwarinê me çay jî vexwar yemekten sonra çay da içtik 3. yemek, aş (yenmek için pişirilip hazırlanmış yiyecek, aş) 4. yemek (günün belli saatlerinde yenilen besin) 5. yemek (çağrıları veya konukları yemekle ağırlama) 6. iaşe, boğaz * dê xwarina karkeran li ser me be işçilerin boğazı bizden olacak
l/gh 1. yemek (ağızla çiğneyerek yutmak) * xwarinê zû dixwe yemeği çabuk yiyiyor 2. yemek (ısırmak) * spiyan milê zarok xwarine bitler çocuğun kolunu yemiş 3. yemek (hakkı olmayan ve kendisine yasak edilmiş bir şeyi kabul etmek) * malê heram dixwe haram yiyiyor * bertîl xwarin rüşvet yemek 4. yemek (harcamak, tüketmek, bitirmek) * hebûna xwe tev di qumarê de xwar varlığını kumarda yedi 5. yemek (yasal yoldan cezalandırılmak) * ceza xwar ceza yedi 6. yemek (birine alacağını vermemek) * pereyê mêrik xwar adamın parasını yedi 7. yemek (birisine para harcamak) * jinikan jê gelek pere xwarine kadınlar onun parasını çok yemişler 8. iç etmek (sahibine bildirmeden zimetine geçirmek) * hem pereyê mêrik xwaribû û bi ser de jî çêrî wî dikir adamın parasını iç etiği gibi bir de ona sövüyordu 9. yemek (sürekli üzmek, tedirgin etmek) * vî derdî ez xwarim, nehiştim bu dert beni yedi bitirdi 10. çektirmek * wê dixwin ona çok çektiriyorlar 11. yemek (kaşındırmak, batmak, dalamak) 12. yemek, aşındırmak, kemirmek * kezab ji mermer dixwe kezab mermeri yiyiyor * zeng hesin dixwe pas demiri kemiriyor 13. kemirmek (bir şeyin içine işleyerek onu harap etmek) 14. ısırmak, dalamak (kumaş vb. maddeler tene değdiğinde acıtmak) * ev qazak canê min dixwe bu kazak beni ısırıyor 15. yenmek (tutmak, bastırmak) * ji bo ku ez hêrsa xwe bixwim, min pir li ber xwe da öfkemi yenmek için çok çabaladım 16. almak (ilâç almak) * ez îlac dixwim ilaç alıyorum 17. geçmek (bir duruma uğramak, konu olmak) * me lêdan xwar dayaktan geçtik 18. kırmak (tavla oyununda) 19. yutmak (tam ve doğru söylememek) * hin kîteyan dixwe bazı heceleri yutuyor
xwarin bi (yekî) de neçûn 1) iştahı kapanmak 2) boğazından gitmemek
xwarin bi (yekî) de neçûn xwarê boğazına dizilmek
xwarin bijartin (an jî neqandin) yemek seçmek
xwarin boyandin boğazına dikkat etmek (yiyeceğine içeceğine özen göstermek)
xwarin dan yemek vermek
xwarin dan (yekî) (birine) yemek yedirmek
xwarin di ber (yekî) de neçûn boğazından gitmemek
xwarin di devê (yekî) de bûn herî û di qirika (yekî) de neçûn xwarê boğazına dizilmek
xwarin di devê (yekî) de bûn wekî herî (bir yiyecek) ağzında büyümek
xwarin di qirika (yekî) de man boğazına durmak
xwarin gend û gû, şûştin reng û rû yemek yemekle tuvalete çıkarsın, yıkanmakla yüzün gözün açılır
xwarin hel kirin yiyip bitirmek (yemeği yiyip bitirmek)
xwarin hûr hûr xeberdan kûr kûr yemeği yavaş yavaş sohbeti derin derin yapmak lazım
xwarin lê çûn fülüsü ahmere muhtaç olmak
xwarin lê ketin yemek dokunmak
xwarin li ser (yekî) bûn (biri) çok iştahlı olmak, çok obur olmak
xwarin neqandin yemek seçmek
xwarin pê de neçûn boğazından gitmemek
xwarin pê de neçûn xwarê iştahı kapanmak (veya kesilmek)
xwarin tê de hebûn para dönmek
xwarin têr cûtin sakal oynatmak
xwarin û hêran yiyip bitirmek * mêrê wê, wê dixwe û dihêre kocası onu yiyip bitiriyor
xwarin vexwarin yiyip içmek * bixwe paşê bişêkirîne minnet duy * bixwe şîfa ye Lokman hekimin ye dediği * bixwe wekî mêran rabe weke şêran çekinmeden ye, üşenmeden çalış * dixwaze ku em bicûn û bikin devê wî ağzına verilmesini beklemek (veya istemek) * dixwim nan û avê hilnaynim mineta mala bavê ne sakala minnet ne bıyığa * dixwim nan û avê min mineta kesî navê ne sakala minnet ne bıyığa * mexwe lê binêre yemede yanında yat * nexwe hemû teaman hin jê mirov dibin goristanan herşey yenilmez, dikkatlı ol * xwaro geniyo, dawo keniyo senden fazlasını başkalarına vermeyi unutma, anlamında bir deyim * xwaro genî, dawo kenî senden fazlasını başkalarına vermeyi unutma, anlamında bir deyim
xwarin xwarin yemek yemek
xwarina (yekî) tê de hebûn (birinin) çıkarı olmak
xwarina (yekî) tê de tune be kes ber bi (yekî) de nayê boş torba ile at tutulmaz xwarin
xwarina avşoqî bulaşık suyu gibi (yemek)
xwarina ber (yekî) xwarin ağzındaki lokmasını yemek
xwarina biqatix katıklı aş
xwarina bitehm lezzetli yemek
xwarina bitehm û lezet lezzetli yemek
xwarina çêjdar lezzetli yemek
xwarina êvarê akşam yemeği
xwarina êvarê bihêlin sibehê, lê karê êvarê nehêlin sibehê akşamın işini sabaha (veya yarına) bırakma
xwarina malê ev yemeği
xwarina nîvro (an jî navrojê) öğle yemeği
xwarina paşîvan sahur yemeği, sahurluk
xwarina sereke baş yemek
xwarina şevnivistî bayat yemek
xwarina tehmxweş lezzetli yemek
xwarina xwe xwarin 1) yemeğini yemek 2) mec harap olmak
xwarinbar rd yenilir
xwarinbijêr rd yemek seçen
xwarinbijêrî m yemek seçme
xwarinçêker nd/nt aşçı
xwarinçêkerî m aşçılık
xwarindank m besleme çantası
xwarindev m günlük yiyecek–içecek, tayın
xwarinek kirin ber dilê xwe atıştırmak, açlığını gidermek (içinin geçmesini azaltmak için birşeyler atıştırmak) * heta ku xwarin hazir dibe, xwarinek bike ber dilê xwe yemek hazırlanıncaya kadar biraz yemek atıştır
xwarineke xerîb ağız değişikliği
xwaringeh m 1. yemekhane 2. yemek salonu, aşhane, lokanta
xwarinî m azık
xwarinneqîn rd yemek seçen
xwarinneqînî m yemek seçme
xwarinpêj aşçı.
nd/n aşçı, ahçı
xwarinpêjî m
m 1. aşçılık, ahçılık 2. mutfak (yiyecekleri hazırlama sanatı)
xwarinxane m yemekhane
xwarinxur rd obur
xwarinxurî m oburluk
xwarinxwer rd obur, yiyici, çok yiyen
m oburluk, yiyicilik
xwarinxweş rd yiyimli
xwariş m erzak
xwarkirî rd 1. eğik 2. bükülmüş, eğilmiş olan
xwarkirin m 1. eğme (düz olan bir şeyi eğik duruma getirme) 2. eğme, bükme (sert bir cismi bükme) 3. eğdirme 4. eğriltme, eğritme 5. mec devirme, yatırma, yıkma (bir tarafa eğme)
xwarmeş rd eğri yürüyüşlü
xwaro rd alçak
xwarok rd obur
xwarokî rd eğrice (az eğri olan)
xwaromaro rd 1. eğri büğrü, yamuk yumuk 2. h kıvrıla kıvrıla
xwaropêşko rd yılankavi
xwarotî m alçaklık
xwarovîçiko bnr xwarovîçko
xwarovîçkî rd 1. eğri büğrü 2.kıvrımlı
xwarovîçko rd 1. eğri büğrü, yamuk yumuk, çarpık çurpuk 2. zikzak 3. yampiri, yılankavi
xwarovîçko bûn l/ngh yamrulmak
xwarovîçko çûn zikzak yaparak gitmek
xwarovîçkobûn m yamrulma
xwarovîçkokî h yampirice
xwarovîçkotî m yampirilik, paytaklık
xwarovîçkoyî rd zikzaklı
xwarovîço rd eğri büğrü, yamuk yumuk
xwarovîço bûn l/ngh eğrilmek, eğri büğrü olmak
xwarovîçobûn m eğrilme, eğri büğrü olma
xwarox rd obur
xwaroxî m oburluk
xwarpêçî rd zikzaklı
xwarpêçk rd zikzak
xwarser rd eğik başlı
xwarûpêç rd eğri büğrü
xwarûpêçk m zikzaklı dikiş
xwarûvîç rd eğri büğrü, yamru yumuru
xwarûvîçkî rd 1. eğri büğrüce, yamru yumuruca 2. çarpıkça
xwarûvîçko rd eğri büğrü, yamru yumuru
xwarûxîç rd eğri büğrü
xwarûxudir rd 1. eğri büğrü 2. yampiri
xwarûxudirane h yampirice
xwarûxudirî bûn l/ngh yamrulmak
xwarûxudirîbûn m yamrulma
xwarûxudirtî m yampirilik
xwarzan n yeğengiller
xwarzê nd/nt yeğen, hemşirezade (kız kardeşin çocuğu)
xwarzêtî m yeğenlik
xwas rd 1. yalın, çıplak 2. yalın ayak
xwasî m 1. yalın, çıplak * lingê wî xwasî bû ayağı yalındı 2. yalın ayak olma halı
xwaşîl bot/m sütleğen (Euphorbia)
xwasila bnr gebol
xwaz m isteme
xwaza rd isteyen, isterikli
xwaze m mecaz
xwazgîn görücü.
xwazker rd talip
xwazmanî rd mecazî
xwazok dilenci.
xwazûk rd 1. isterikli 2. mec dilenci
xwazûkî rd 1. isteriklice 2. mec dilencice
xwazûktî m 1. isteriklilik 2. mec dilencilik
xwan [I] serwer, hukimdar [II] sifre *“dil ne xwan e ku mirov li ber hemî kesî veke” [III] xuya, diyar *“quzê gewr di derpê re xwanêye”
xwançe (navdêr, mê) xezîne, gencîne, sindoqa zêrr û zîvan, sifre, destxane, merezme, xonçe.
Herwiha: xwan, xwen, xwençe
xwanda (rengdêr) pirr xwandî, kesa/ê pirr xwendiye, ronakbîr, entelektuel, zana, kesa/ê bi xwandinê xwe gihandiye zanînek bilind.
Herwiha: xwande xwenda xwende.
Bide ber: xwandekar xwandevan xwandewar.
ji: xwandin.
: xwandatî xwandayî
xwande (rengdêr) pirr xwandî, kesa/ê pirr xwendiye, ronakbîr, entelektuel, zana, kesa/ê bi xwandinê xwe gihandiye zanînek bilind.
Herwiha: xwanda xwenda xwende.
Bide ber: xwandekar xwandevan xwandewar.
ji: xwandin.
: xwandetî xwandeyî
xwandekar (navdêr)kesa/ê karê wê/wî xwendin, kesa/ê li fêrgehekê dixwîne (bi taybetî fêrgehek bilind wek zanko).
Herwiha: xwendekar xwêndkar xwîndkar.
Bide ber: xwenda xwendevan xwendewar.
ji: xwande + kar.
: xwandekarî
xwandekarî (navdêr) karê xwandekaran, jiyana xwandekaran.
Herwiha: xwendekarî xwêndkarî xwîndkarî.
Bide ber: xwandatî xwandevanî xwandewarî.
ji: xwandekar + î
xwandevan (navdêr)kesa/ê tiştekê/î dixwîne: Xwandevanên vê rojnameyê gelek in..
Herwiha: xwendevan.
Bide ber: xwanda, xwandekar, xwandewar.
ji: xwande + van.
: xwandevanî
xwandewar (rengdêr) kesa/ê dizane bixwîne (û binivîse).
Herwiha: xwendewar.
Bide ber: xwanda xwandekar xwandevan.
ji: xwande + war.
: xwandewarî
xwanik (navdêr, mê) depê pehn û gilovirr yê ku nan bi tîrokê li ser tê belavkirin berî ku bikeve ser sêlê yan jî di tenûrê de.
Herwiha: xanik, xank, xwank
xwar 1. ne rast û durist 2. teqoze 3. çewt 4. jêr 5. xulp *“aqilê kêm riya xwar ber bi hevalê xwe dixe”
1. jêr, binî (hoker) (navdêr, mê) jêr, binî, ne serî, ne jor, ne silal: hatin xwarê (ji cihek bilind hatin cihek nizm).
ji: jiari, hevreha soranî خوار (xwar), farisî خوار (xvar - v tê nivîsîn lê nayê xwendin), pehlewî xvar..
: xwarê xwartir xwartirîn
xwar bûn (lêker)(Binihêre:) xwar
xwar dîtin (lêker)reş kirin, heqîr dîtin, biçûk xistin, xêrnexwazî kirin.
ji: xwar + dîtin
xwar kirin (lêker)(Binihêre:) xwar
xwarandî (rengdêr) xurekkirî, xudankirî.
ji: xwarand + -î
xwarandin (lêker) xurekkirin.
ji: xwar +-andin
xwarayî (navdêr, mê) zikûnî, xêm, evraz, larî, lêj, nişîvî, berwar.
ji: xwar +-ayî
xwarbar (rengdêr) xwerek, zad.
ji: xwar +-bar
xwarbûn (navdêr)(Binihêre:) xwar
xwardan (navdêr, mê) xwarkirin, bazdan, ew ji mal ta xwendingehê bi xardan çû
xwardinewe (lêker)(navdêr). Bi kurmancî: vexwarin
xwarê (hoker) ber bi jêr, ber bi binî ve, jêr, binî zarok li xwarê dileyzin, binî, başûr.
Herwiha: xarê.
Bide ber: xar, xwar, xwehr.
Dijwate: jorê, serî, silal
xwarek (navdêr, mê) pirxwer.
ji: xwar +-ek
xwarekî (navdêr, mê) bi xwareyî.
ji: xwarek + -î
xwaremenî (navdêr, mê) gida, qût, zad, bakût, gobit, zimhêr, xwirek, xurek, rizq, erzaq, xurdemenî, xurîk, xurîş, xwarin, xwirak
xwarî 1. xulpî 2. çewtî 3. neduristî *“ew mala ku te nanê wê xwariye, bi xwarî lê menêre”
(lêker) tişta/ê ku hatiye xwarin
xwarî bûn (lêker) nîvkêşî bûn.
ji: xwarî + bûn
xwarik (navdêr, mê) diranê şîr.
ji: xwar +-ik
xwarik avêtin (lêker) xwarik kirin.
ji: xwarik + avêtin
xwarik kirin (lêker)(Binihêre:) xwarik
xwarin [I] 1. xurek 2. xiza *“li şeran xal û xwarzî, li xwarinan mam û birazî”
tewinxwarindixwimdixwîdixwedixwindixwinwêne(lêker)(navdêr, mê) kirin zikê xwe, tişt kirin di devê xwe de û bi didanên xwe hêrandin û daûrandin zikê xwe , xerc kirin, serifandin, serf kirin, mesref kirin, (mal yan pare) bi kar anîn yan pûç kirin: Dused dolar hebûn, hemî di rojekê de xwarin. pê ketin: Dijminan derbeyek mezin xwar. (Derbeyek mezin bi dijminan ket.), cih tê de hebûn: Ew demance çend fîşekan dixwe? (Cihê çiqas fîşekan di wê demanceyê de heye?).
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: خوارن.
Herwiha: Xurînî (xwarina ber kahvalti), Taştê (fitûr/qeretûn), Firavîn (xwarina nîvro), Şîv (xwarina êvarê), Paşîv (xwarin şevê), xarin, xwerin. Tewîn: Lêker: -xw-.
Têkildar: daqurtandin, daûrandin, gezandin, kirrandin, kirritandin, leq dan, kerifîn, ziqinîn, hepişîn.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: xwarin (xarin, xwerin), soranî: xwardin, Kurdiya başûr: xwardin, Lekî: hwardin, hewramî: wardey, zazakî: wardene.
ji: Ji Proto-hindûewropî: swel- (xwarin, vexwarin, daûrandin, daqurtandin), têkildarî swallow (daqurtandin, daûrandin) ya inglîzî, zwelgen (bi hesûdî xwarin) ya holendî, xwardin ya soranî, warden ya zazakî, wardey ya hewramî, xorden ya farisî... Proto-aryayî: hwar- (xwarin) Avestayî: xvar- (xwarin) Pûnjabî: xwr- (xwarin) Middle Persian: xwar- (xwarin, vexwarin) Sogdî: xwr- (xwarin) Farisî: xurdan/xvār- (xwarin, şımıten) Belûçî: wārt/war- (xwarin, vexwarin) Tatî: xārt/xer- (xwarin) Kurmancî: xwarin/xw-, soranî:. xwardin/xw- (xwarin) Hewramî: wardey/wer- (xwarin, vexwarin) ... , Zazakî: warden/wer- (xwarin) Înglîzî: swallow (daqurtandin, daûrandin) Holendî: zwelgen (bi hesûdî xwarin), Çavkanî: Cheung p.148, Watkins p.88, Etymonline Pokorny: 1045.
Bikaranîn: Lêker: xwarin dan, xwarin xwarin. Navdêr: xwarindan, xwarinxwarin.
: xwarandin, xwarî, xwerbar, xwerbarî, xwere, xwirak, vexwarin
xwarin çêkirin (lêker)(Binihêre:) xwarin
xwarin dan (lêker) kêfkirin, şahî danîn.
ji: xwarin + dan
xwarin di devê (yekî) de bûn herî (biwêj) di xwarine de astengî kişandin. ji ber emeliyeta mîdeya wî, xwarin di deve rebene fa7.il de dibû herî.
xwarin di pişta (yekî) de çûn (biwêj) bi rehetî û bi aramî nexwarin. çima ku wî sewîyî li çavên min diniherî, te digot ew xwarin di pişta min de çû.
xwarin lê heram bûn (biwêj) di nav rewşeke xerab de bûn. di wan rojên dijwar de xwarin jî ti me heram bûbû.
xwarin li ber kir, çov raserî ser kir (biwêj) hem qencî kirin, hem jî xistin nav rewşeke zor. ev çawa qencî ye, min jê fem nekir. xwarin li ber kir, çov raserî ser kir.
xwarin tê de neçûn (biwêj) ji ber nexweşiye tiştek nexwarin, îştah tune bûn, ji ber nazandin û neecibandine xwarin nexwarin. ji ber ku tu xwarin tê de nediçû bûbû ta û derzî. ezimandina xale xelef pir zor e, zci bi zû xwarin tê de rmçe.
xwarin vexwarin (lêker)(Binihêre:) xwarin
xwarin xwarin (lêker)(Binihêre:) xwarin
xwarin/dixwe/bixwe [II] qurt kirin, daqurtandin *“peza bi tenê, guran xwariye”
xwarina haşandî Navê rengê xwarina ku hundûrê tê tişîkirin. Minaq, rûvîyên ku tişî savar hatina çêkirin û hatina çêkirin, ji wê re ´rûvîyê haşandî´ tê gotin.
xwarina pisîkan (navdêr) xwarina taybet ji bo pisîkan
xwarina xweş xwarina tehmxweş, xwarina çijdar, tiştê pûç, mizgînî
xwarinçêker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) kese/a ku xwarinê çêdike, aşpêj, cemvan, xwarinsaz, nanpêj.
ji: xwarin + çêker.
: xwarinçêkerî
xwarinçêkerî (navdêr, mê) rewşa xwarinçêkerbûnê.
ji: xwarinçêker + -î
xwarinek (navdêr, mê) keratî
xwarinên parastî xwarinên ku bi dermanên têkildar temenê bikaranîna wan tê dirêjkirin
xwarinên serpiyan xwarinên ku zû dipijin
xwaringeh cihê ku xurek lê tê çêkirin û firotin
(navdêr, mê) restoran, methem, cihê xwarina amade lê tê kirrîn û her li wê derê tê xwarin jî, her cihê xwarin lê tê xwarin.
Herwiha: xwaringa, xwaringe, xwaringih, xwarinxane, xaringa, xaringe, xaringeh, xaringih.
ji: xwarin + -geh.
: xwaringehdar, xwaringehdarî, xwaringehî, xwaringehvan, xwaringehvanî
xwaringehdar (rengdêr) birestoran, bimethem.
ji: xwaringeh + -dar.
: xwaringehdarî xwaringehdarîtî xwaringehdartî
xwaringehdarî (navdêr, mê) rewşa xwaringehdarbûnê.
ji: xwaringehdar + -î
xwaringehî (navdêr, mê) rewşa xwaringehbûnê.
ji: xwaringeh + -î
xwaringehvanî (navdêr, mê) karê xwaringehvanan.
ji: xwaringehvan + -î
xwaringer (navdêr, mê) loqentevan, xwarinpêj.
ji: xwarin +-ger
xwaringêrr (navdêr, mê) garson, veberdestk, berkar, muxbeçe, vexwaringêrr, berdestk
xwarinpêj (navdêr, mê) pêjer, aşpêj, nanpêj, xurekpêj aşpêj, nanpêj.
ji: xwarin +-pêj
xwarinpêjî (navdêr, mê) nanpêjî, aşpêjî, pêjerî, xurekpêjî.
ji: xwarin +-pêjî
xwarinsaz (navdêr, mê) aşpêj, xwarinçêker, cemvan, nanpêj
xwarinxwarin (navdêr, mê) (Binihêre:) xwarin
xwarinxwer (navdêr, mê) xure, xwere, xaşker, çirore, xwarok, ferexur, pirxwer, çilêz.
ji: xwarin +-xwer
xwarinxwerî (navdêr, mê) xuretî, ferexurî, xaşkerî, xwarokî, çiroretî, xwereyî, çilêzî.
ji: xwarin +-xwerî
xwarinzan (navdêr, mê) qencxwara.
ji: xwarin +-zan
xwarîş (navdêr, mê) qût, xurîş, erzaq.
ji: xwar +-îş
xwarkirin (navdêr)(Binihêre:) xwar
xwaro genî, dawo kenî (biwêj) ku tu bidî ji xwarine behtir tu ye kerê bibînî. lawo qencî û merdîpirxweş e.ji bîr meke; xwaro genî, dawo kenî.
xwarok (navdêr, mê) xure, xwere, xaşker, çirore, ferexur, pirxwer, xwarinxwer, çilêz.
ji: xwar +-ok
xwarokî (navdêr, mê) xuretî, ferexurî, xaşkerî, çiroretî, xwereyî, xwarinxwerî, çilêzî.
ji: xwarok + -î
xwarokîtî (navdêr, mê) zik kûrîtî, têrnebûnîtî, têrnebûnbarîtî, zikkûrîtî.
ji: xwarok +-îtî
xwaromaro (rengdêr) çelovirqî, nelirê, çewt, telomelo, çewtovirqî
xwarovîçko xarûxudir, çelexwarî, xwarûxudur, xwar, qîloqaç, xwaropêşko, çivanokî, çivûçûr, çivanok, çivîn, xilexwar, çivane, çolûçiv
xwarovîçko bûn (lêker) çelexwarî bûn.
ji: xwarovîçko + bûn
xwarovîçkobûn (navdêr, mê) çelexwaribûn.
ji: xwarovîçko +bûn
xwarza (navdêr) zarrokê/a xwişka kesekê/î: Ew zwarzayê min e. (Ew kurrê xwişka min e.) Ez xwarzaya wê me. (Ez keça xwişka wê me.).
Herwiha: xwarze xwarzê xwarzî xarza xarze xarzê xarzî, xuharzî‎.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: خوارزا.
Têkildar: xwişk zarrok.
Bide ber: amoza biraza dotmam keçxal kurrmam kurrmet kurrxal kurrxalet pismam.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: xwarza, xwarzê, xwarzî soranî: xuşkeza/خوشکه‌زا zazakî: warza.
ji: xwar- (xwişk) + -za. Ji Proto-hindûewropî swesor (xwişk > sw- ya Proto-hindûewropî di zimanên arî de dibe xw-, s- dibe h-: Proto-hindûewropî swesor > Proto-aryayî xwaher). Xwişk bi pehlewî xwaher bû û di farisî de jî خواهر xwaher e (-w- tê nivîsîn lê nayê xwendin). Di kurmancî de -eha- yan -ahe-, ya ku di farisî de heye yan di pehlewî de hebû, carina dibe -a-, bo nimûne di peyva çar de ku bi farisî çehar e.
xwarzan (navdêr, mê) birazan.
ji: xwar +-zan
xwarzaperist (navdêr, mê) nepotîst, xizmperist, pismamperist
xwarzaperistî (navdêr, mê) nepotîzm, xizmperistî, pismamperistî
xwarzê keça xweha mirovî
xwarzî kurê xwişka mirovî *“ap bi biraziyan, xal bi xwarziyan re dikin”
(navdêr) zarrokên xwişka kesekê/î.
Herwiha: xwarza.
ji: xwar + za.
Bide ber: amoza biraza
xwas (rengdêr) kesa/ê ku pêlav yan gore li piyan nîne, bê sol yan gore: Gelek zarrokên vî bajarrî rûs û xwas digerrin. (bê cil û bê pêlav digerrin).
Herwiha: lingxas, lingxwas, nigxas, nigxwas, pêxas, pêxwas, pîxas, pîxwas, xas.
Bide ber: xas.
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: xwas, xas Soranî: xaws, xwas Hewramî: wirwa Zazakî: warway.
Bikaranîn: Lêker: xwas bûn, xwas kirin. Navdêr: xwasbûn, xwaskirin Rengdêr: xwasbûyî, xwaskirî.
ji: Ji avestayî xvā.aoθra-..
: xwasî, xwasîtî, xwasker, xwastî
xwas bûn (lêker)(Binihêre:) xwas
xwas kirin (lêker)(Binihêre:) xwas
xwasbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) xwas
xwasbûyî (rengdêr) (Binihêre:) xwas
xwasdar (rengdêr) razber, nedîtbar, neberbiçav, razber.
ji: xwas +-dar
xwasî (navdêr, mê) rewşa xwasbûnê.
ji: xwas + -î
xwasker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê xwas dike.
ji: xwas + -ker
xwaskirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye xwas kirin
xwaskirin (navdêr, mê) (Binihêre:) xwas
xwastekar (rengdêr) dilxwaz, minêkar, bidil, xwezkar, xwezîkar, arezûmend, hewesdar, arezûdar, xwezyar, xwazyar, xwezîyar, xwestekar, miştaq, kesa/ê ku dixwaze tiştekî bike, kesa/ê ku ne ji bêdilî yan neçarî tiştekî dike
xwastî (navdêr, mê) daxwazkirî.
ji: xwas +-tî
xwastin (lêker) hez kirin, viyan, dil hebûn, dil kirin: Ez dixwazim sêvekê bixwim. tika kirin, rica kirin, hêvî kirin: Em ji rêkxistinên mafên mirovan dixwazin ku binpêkirina mafên bingehîn yên kurdan rabixin ber çavên cîhanê. ferman dan, emir dan, ferman kirin, emir kirin: Serokê wan jê xwast ku çekan rakin..
Herwiha: xwestin. Tewîn: -xwaz-, -xwez-.
: daxwaz, daxwazname, xwazgîn, xwazgînî, xwazok, xwestek.
ji: Herwiha xwestin, xastin, hevreha soranî خواستن (xwastin - rehê dema niha -xwaz-), farisî خواستن (xvasten, rehê dema niha -xvah-), pehlewî xwasten, parsî wxaşten, zazakî waştene, hewramî wastey, jiariMînak, Kirmanckî: Eke ez biwaza. Kurmancî: Heke/ku ez bixwazim. , Soranî: Eger to dawa bikeyî/katêk dawa bikem. Bulgarî: Ako îskam, Fârisî: Eger bexâhem. , Îngilizî: If I want. , Tirkî: Eğer istersem.
xwazgîn kesê ku daxwaza zewaca mêrekî digihîne malbata jinekê
(navdêr) talib, daxwazker, dilxwaz, viyer, xwazkar, karniyar, telebkar, kesa/ê ku daxwaza tiştekî dike, kesa/ê ku tiştekî dixwaze, kesa/ê ku teleba tiştekî dike.
Herwiha: xwezgîn, xazgîn.
ji: xwestin > -xwaz- + -gîn.
: xwazgînî, xwazgînîtî, xwazgîntî
xwazgînî navberkariya malbatên keç û xortên berzewac
(navdêr, mê) rewşa xwazgînbûnê, xwezgînî.
ji: xwazgîn + -î
xwazkar (navdêr, mê) daxwazker, talib, xwazgîn, dilxwaz, viyer, karniyar, telebkar
xwazok (navdêr) parsek, kesê ku tiştan (bi taybetî pare) ji xelkê dixwaze.
Herwiha: xazok.
ji: xwestin + -ok.
: xwazokî, xwazokîtî, xwazoktî
xwazokî (navdêr, mê) parsekî, karê xwazokan, xwestina pare yan tiştan ji xelkê.
Herwiha: xazokî, xazokîtî, xazoktî, xwazokîtî, xwazoktî.
ji: xwazok + -î
xwazokî kirin (lêker)(Binihêre:) xwazokî
xwazokîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye xwazokî kirin
xwazokîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) xwazokî
xwazyar (rengdêr) dilxwaz, minêkar, bidil, xwezkar, xwezîkar, arezûmend, hewesdar, arezûdar, xwezyar, xwezîyar, xwestekar, miştaq, kesa/ê ku dixwaze tiştekî bike, kesa/ê ku ne ji bêdilî yan neçarî tiştekî dike, hewedar, xwekar, xwastekar, xwezîker
xwar down
‘…ate it’ 3 sg. simplepast tense of the verb xwarin ‘to eat’
xwar bûn v.i. to descend.
xwar kirin v.t. to lower, take down;
v.t. to lower, take down;
xwarbar edible, eatable
xwarin (v) to eat; (n) food
to eat, food
xw- v.t. to eat
food
f. meal, to eat
f. food
xw- v.t. to eat
xwarinçêkirin cooking
xwaroviçko coiled up
xwandekar Student
xwandevan Leser/in
xwandin ablesen
xwanê kirin ans Licht bringen
enthüllen
feststellen
zeigen
xwar herunter
Kaputt
krumm
Kurve
schief
schlecht
xwar bûn beugen, sich ~
bücken
krümmen, sich ~
nach unten gehen
ziehen, sich ~
xwar kirin beugen
beugen, sich ~
fassen, sich ~ an die Kopfbedeckung
kippen
krümmen
kurven
leicht berühren
machen , sich krumm ~
tippen
verbeugen, sich ~
xwarin essen
Nahrung
xwaringeh Restaurant
xwarzê Nichte ( Tochter der Schwester )
xwarzî Neffe (Sohn der Schwester)
Nichte
xwas barfuß
xwaş lecker
xwastek Wunsch
xwastin anfordern
bestellen
verlangen
wollen
xway Besitzer
Eigentümer
xwazgînî Brautwerber/in
Brautwerbung
Heiratsantrag
xwazî Speichel
Spucke
xwandegeh m. wendegeh, mekteb, perwerdegeh, mûsgeh n.
xwandeh rd. wende
xwang m. waye, ware, wake, wayike, way, wê m.
xwar rd. war, çewt, kov
m. war, cêr, diwar, wariye n.
xwar bûn lng. . bûl bîyene, kuz bîyene, quliz bîyene, xûz bîyene, nux bîyene, kov bîyene, war bîyene
xwar kirin lg. war kerdene, deardene, denamitene, tewênayene
xwar û jor h. cêrecor, teqriben, cêr û cor, kêm-zêde
xwarbûn m. bûlbîyayis, kuzbîyayis, qulizbîyayis, xûzbîyayis, nuxbîyayis, kovbîyayis, warbîyayis n.
lng. . war bîyene
m. warbîyayis n. *anîn xwarigwar ardene, fîstene, waro dayene, rira fîstene
xwarexêz n. xêza çewte, gxiza çewte, xêza ware, warçixize m.
xwarî m. warîye, meyîl, bûlîye, meyl, mêl m.
m. çewtîye, warîye, çewtênî, xilûxarîye, warênî m.
xwarik n. didanê sitî, sitdidan n.
rd. war, çewt, kov
xwarin lg. werdene, wardene, verdene, wuerdene *xwe
tz. xo werdene
m. werd, atî, zad, werdene, wer n.
xwarin lêketin lng. . zadokî bîyene, werd piroginayene
xwaringeh m. werdgeh, werdxane n.
xwarinpêj m/n. wedrpoj, aspoj, zadpoj, ascî, nanpoj n.
xwarinpêjî m. werdpojîye, aspojîye, nanpojênî, aspojênî, zadpojênî, nanpojîye m.
xwarinxane m. asxane, lokante, werdxane, loqante, asxune n.
m. werdgeh, werdxane n.
xwarinxwarin lg. werdene werdene, werd werdene, zad werdene
xwaris n. erzaq, werd, qut n.
xwarokî rd. çewtek
xwaromoro rd. kelkot, çewtik, xilûwar, kelûkut, çewt-mewt, tews, çewt û çewtvir, xibcar, çot-mot
xwarovîçko rd. çivokin, zîgzagin, çivonekin
xwarovîçkoyî rd. çivokin, zîgzagin, çivonekin
xwarûvîçko rd. çivok, zîgzag, çivonek
xwarûvîçkoyî rd. çivokin, zîgzagin, çivonekin
xwarzan n. birazayan, warezayan n.
xwarzê n. wareza, wereza, lajê waye, warza, wayeza n.
xwarzî n. wareza, wereza, lajê waye, warza, wayeza n.
m. warezaye, warkêna, werezaye, kêna waye, çêna waye, waykeyna, warkeyna m.
xwas rd. warway, hengela, warbay, vervay
xwasî m. vistirî, visturî, vistiru, vistiriye, vistrî m.
rd. warway, hengela, warbay, vervay
xwasîl m. bot. talîye, deleye m.
xwastek rd. arzûdar, wazdar, arzûyin, heweskar, wastox, hewesin, wazin
xwastî rd. waste
xwastin m. nega m.r arzû n.r wastis n.r waz n., niyaz n.r dîlege m.r rexbet n.r merem n. xwastin tg, wastene, wastene
m. wastis, teleb, waz, wastis, talav n.
xwazgîn m/n. wazgînî, xwazgînî, xuazgînî n.
xwazî h. xezila, kaska, xezika, xasya, xwezila, kaskena, kaskona, xojîv
xwazok rd. wastox
xwarin 먹다 (mok-da)