Encamên lêgerînê
xor hor.
m tevek, köken (kavun, karpuz, kabak gibi bitkilerin toprak üstünde yayılan dalları)
xor (i) ast/m güneş
xor (ii) nd hor
xor dan l/gh teveklenmek
xor jê çûn teveklenmek
xora rd sinsi, kinci
xorak m fırınlanmış kap kacak
xorasanî m horasanî (hoca kavuğu)
xorav marmelat.
xorbîn rd hor gören
xorbînî m hor görme
xordan m teveklenme
xore m aşağılatma, hor görme, tahkir
xore (i) m mikrop
xore bûn l/ngh aşağılanmak
xore kirin l/gh aşağılamak, hor görmek, tahkir etmek
xorebûn m aşağılanma
xoredar rd mikroplu
xoredar bûn l/ngh mikroplanmak
xoredarbûn m mikroplanma
xorekirin m aşağılama, hor görme, tahkir etme
xorik m cüzam
xorim m bağlanmış ot demeti yığını
xorist m doğa, tabiat
xoristî rd 1. doğal, tabiî 2. doğal (tabiatın düzenine ve gereklerine uygun) 3. doğal (kendiliğinden, insan eliyle yapılmamış)
xorom m bağ dan iki kat daha büyük ekin demeti
xoroz zo/n horoz
xorperest nd/nt güneşe tapan
xorperestî m güneşe tapma
xort delikanlı, genç.
rd 1. genç (yaşı ilerlememiş olan) 2. genç (gençlikteki özelliklerini koruyan, dinç) 3. genç (zihin bakımında yeterince gelişmemiş, toy) 4. delikanlı 5. üvey evlat
xort bifirin bawer bikin bi xwe de birîn jî gençtir ne yapsa yeridir
xort bûn l/ngh 1. gençleşmek (genç görünmek) 2. gençleşmek (yeniden gençlik ve canlılık kazanmak)
xort kirin l/gh 1. gençleştirmek (yeniden gençliğine ve dinçliğine kavuşturmak) 2. gençleştirmek (genç göstermek)
xortan nd gençlik (genç insanların tümü)
xortanî m 1. gençlik (genç olma durumu) * ax gidî xortanî hey gidi gençlik 2. gençlik (insan hayatının ergenlikle orta yaş arasındaki dönemi) 3. gençlik (genç bir kimsenin tutumu) * ez xortaniya xwe datînim ber şêmûgê û dikevim hundirû gençliğimi kapının önüne koyup içeri giriyorum 4. delikanlılık 5. delikanlılık (insanın delikanlı olduğu çağ)
xortankî rd/h 1. gençlikçe 2. delikanlıca
xortayî m 1. gençlik (genç olma durumu) 2. gençlik (insan hayatının ergenlikle orta yaş arasındaki dönemi) 3. gençlik (genç bir kimsenin tutumu) 4. delikanlılık
xortbûn m 1. gençleşme (genç görünme) 2. gençleşme (yeniden gençlik ve canlılık kazanma)
xortê bibejn û bal boylu poslu delikanlı
xortê destbihene muradını almamış genç
xortî m 1. gençlik 2. delikanlılık
xortim hortum.
m 1. hortum (fil hortumu gibi) 2. hortum (tulumba veya musluklara takılan genellikle plâstikten uzun boru)
xortim lê kirin hortum sıkmak
xortîn rd genççe
xortînî m 1. gençlik 2. delikanlılık
xortkirin m 1. gençleştirme (yeniden gençliğine ve dinçliğine kavuşturma) 2. gençleştirmek (genç gösterme)
xorto b hey genç, delikanlı
xortom bnr xortim
xortxapîn rd gönül ayırtıcı, fettan
xortxapînî m gönül ayırtıcılığı, fettanlık
xortxapînkî rd/h gönül ayırtıcı bir biçimde, fettanca
xortxapînok rd gönül ayırtıcı, fettan
xortxapînosk rd gönül ayırtıcı, fettan
xortxapînosk bûn l/ngh gönül ayırtıcılaşmak, fettanlaşmak
xortxapînoskbûn m fettanlaşma
xortxapînoskî rd/h gönül ayırtıcı bir biçimde, fettanca
xortxapînosktî  m gönül ayırtıcılığı, fettanlık
xor (navdêr, mê) roj, stêra ku Zemînê germ û ron dike, tav, ronahî û germaya ku ew stêr dide.
Herwiha: xur, xurî, xorşîd, xurşîd, hor.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: خۆر.
Hevwate: roh, hetav, tav.
Bikaranîn: Bi taybetî di soranî de li Rojhilata Kurdistanê.
ji: Ji Proto-hindûewropî séh₂wl̥, Proto-aryayî súHr̥ < sHur < sh₂ul < séh₂wl̥, hevreha farisî خور (xor), avestayî xveri-, osetî хур (xur), sanskrîtî स्वर् (sver), latînî sōl, fransî soleil, rusî солнце (solnçê), yûnaniya kevn ἥλιος (hḗlios), lîtwanî sáulė, kornî howl, inglîzî sun, almanî Sonne, swêdî sol....
: xorhelat, xorhelatî, Xorhelatî Dûr, Xorhelatî Nawerast, Xorhelatî Nîzîk, xorhelatnas, xorhelatnasî
xorak xwarin
xorandin (navdêr, mê) heqaret, zilet, ibtizaz, hûrhesibandin, bêqîmetkirin, bêrûmetkirin, dijûn yan gotinên din yên pîs ji kesekî re gotin, gotin ku kesekî tiştek xirab kiriye daku şan û şerefa wî kesî biherrime.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: بچووکخستن.
Herwiha: biçûkêxistin. Lêker: biçûk xistin biçûk êxistin.
ji: biçûk + xistin.
: biçûkxer biçûkxistî
xoranta (navdêr, mê) malbat, malî, endamên eynî malê, jin, hevser, hevjîn.
ji wêjeyê: Semsûr/Entab: jin, jinik, xanim, xatûn. Her wiha, peyîvên kulfet û xoranta bi wateya hevjînê (eş, wife/spouse) tê xebitandin. Dîsa, merivên temen mezin peyîva mal ji kar tînin: Mala me çû Semsûrê, ba qîza me Dîlanê....
ji: Di bin bandora tirkî horanta de ji farisî خورنده (xûrende: yên ku bi hev re dixwin)
xorasan Serenav,mê, herêmek e li bakurê Îranê û kurdên kurmancîaxiv lê dijîn.
Herwiha: Xorosan, Xurasan.
: xorasanî, xorasanîtî
xorav bastêqê mêweyan î ku bi şêkir hatiye şirînkirin
xorawa (Soranî) (navdêr). Bi kurmancî: rojava.
Hevwate: rojawa
xordîtî (rengdêr) biçûkdîtî.
ji: xor +dîtî
xordîtin (navdêr, mê) rezîlkirin, biçûkdîtin.
ji: xor +dîtin
xore giyanewereke yekşaneyî ya ku dibe sedema nexweşiyan û bi çavan nayê dîtin
xore kirin (navdêr, mê) heqaret, zilet, ibtizaz, hûrhesibandin, bêqîmetkirin, bêrûmetkirin, dijûn yan gotinên din yên pîs ji kesekî re gotin, gotin ku kesekî tiştek xirab kiriye daku şan û şerefa wî kesî biherrime.
Herwiha: biçûkêxistin. Lêker: biçûk xistin biçûk êxistin.
ji: biçûk + xistin.
: biçûkxer biçûkxistî
xoredîtin (lêker)pêpes kirin, kêm dîtin, hindik hesandin, hindik hesibandin, biçûk dîtin.
ji: xore + dîtin
xorekirî (rengdêr) nizm, biçûkxistî
xorekirin (navdêr, mê) heqaret, zilet, ibtizaz, hûrhesibandin, bêqîmetkirin, bêrûmetkirin, dijûn yan gotinên din yên pîs ji kesekî re gotin, gotin ku kesekî tiştek xirab kiriye daku şan û şerefa wî kesî biherrime.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: بچووکخستن.
Herwiha: biçûkêxistin. Lêker: biçûk xistin biçûk êxistin.
ji: biçûk + xistin.
: biçûkxer biçûkxistî
xorhełat (Soranî) (navdêr). Bi kurmancî: rojhilat.
Herwiha: xorhelat
xorhilatî (rengdêr) ya/yê ku hatiye xorhilatin
xorhilatin (navdêr, mê) rojhilatin, tavhilatin, hetavhilatin, derketin û bilindbûna rojê ji rojhilatê, dema ku roj ji rojhilatê xwiya dibe, berbang, spêde: Me ji êvarê ta rojhilatinê suhbet kir..
Herwiha: xorhelatin, xurhelhatin, xurhilhatin.
Dijwate: xoravabûn.
ji: xor + hilatin.
: xorhilat, xorhilatî
xorî (Soranî) (rengdêr) tavî, tavîn(Binihêre:) xwerû
xorik (navdêr, mê) tiştek biçûk, morane, speha genimî.
ji: xor +-ik
xorînî dengê domdar ê kesê razayî; xirexir
xork (navdêr, mê) mîrg, pelpelîtk, rnorane, xêrk, xwêrîk.
ji: xor +-k
xoros (navdêr, nêr) dîk, dîkil.
Herwiha: xiros xorûs xuros.
Bikaranîn: kurmanciya Mereşê.
ji: Hevreha pehlewî xiros, farisî خروس (xurûs) ku wek horoz ketiye tirkî jî, hevreha lêkera xreos- (qîrrîn) ya avestayî ye ji rehekî Proto-aryayî ye. Lê ji ber nêzîkiya Mereşê bi deverên tirkîaxiv re, dibe ku ji tirkî hatibe wergirtin.
xort temenê mêran ê ji sebîtiyê heta navsaletiyê (16-35) *“xort heta ku bi xwe nehesin, wekî varikan dimeşin”
(navdêr, nêr) mirovên êdî ne zarrok in lê hê nebûne zelam jî (bi taybetî mirovên nêr), zelamên hê pîr nebûne, egîd.
Hevwate: genc, ciwan, tolaz.
Dijwate: pîr, kal.
Têkildar: xurt.
: xortanî.
ji wêjeyê: Li ser gihandina xortan raweste, ji ber ku di vê riyê de xemsariyek dikare hebûna welêt mehû bike. Arîstoteles.
Bikaranîn: Lêker: xort bûn, xort kirin. Navdêr: xortbûn, xortkirin Rengdêr: xortbûyî, xortkirîBi Kirmaşanî, xurt
xort bûn (lêker)(Binihêre:) xort
xort kirin (lêker)(Binihêre:) xort
xortane (rengdêr) ciwanane.
ji: xort +-ane
xortanî ji bo mêran temenê ku di navbeyna 16-35’an de ye
(navdêr, mê) jiyana xortan, rewşa xortan, karûbarên xortan, dema mirov xort.
Hevwate: gencatî, ciwanî, cehêlî.
Dijwate: pîrî.
ji: xort + anî
xortayî (navdêr, mê) ciwanî, xortanî, pîrîtiyê).
ji: xort +-ayî
xortbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) xort
xortbûyî (rengdêr) (Binihêre:) xort
xortî (navdêr, mê) xortanî, lawanî.
ji: xor +-tî
xortik têjika kîvroşkê
(navdêr, mê) xirneq.
ji: xort +-ik
xortim lûleya nermik a ku ji hilberînên niftê hatiye çekirin
(navdêr, nêr) sonde, borriyên plastîk yên ku av yan şileyên din tê re derbas dibe.
Herwiha: xirtom, xirtûm xortûm.
ji: ji erebî خرتوم (xurtûm: nikil, difin, poz - bi taybetî yên dirêj yên fîlan), hevreha aramî חורטמא (xurṭema: hw), îbrî חרטום (xerṭûm: hw).
xortkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye xort kirin
xortkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) xort
xorto (hoker) kurro! kurro! lo! gazîkirina xortan e.
Bide ber: babo!, bavo!, dayê!, keçê!, qîzê!.
ji: xort + -o
xortxapînok (rengdêr) keça bi cil û livînên xwe yên direw û taybetî bala xortan di ki1îne
xort young, young man/woman.
young, young man/woman.
xortanî f. youth
xort Jugendlicher
jung
Junge
junger Mann
Jüngling
xortanî Jugend
Kraft
Rüstigkeit
xorû Besitzer
Eigentümer
xor poq. -wer
xorak m. werd, atî, zad, werdene n.
xore m. xorkerdis, kêmwarodayis, qijwarodayis, nizmkerdis, xornayis n.
xore kirin tg. kêm warodayene, honursikitene, tehkîr kerdene, qij warodayene *hatin xorekirin llb. xor kerîyene, ameyene xorkerdene, ameyene kêmwarodayene, ameyene qijkerdene
xorim m. xirome., xureme., pontîle, patil, xurome m.
xorist rd. xoreste, xoroye, vaso ke bi xo royîno
xoroz n. zoo. heke, kelesîr, xoroz, dîk n.
xort rd. xort, riwan, rihal, gênc, cuwan, cîwan, cun, riwun, cênc
xortanî rd. xortîye, riwanîye, rihalîye, xortênî, riwanênî, rihalênî
xortankî rd. xortkî, cîwankî, xortane
xortbûn lng. . xort bîyene, riwan bîyene, rihal bîyene
xortî rd. xortîye, riwanîye, rihalîye, xortênî, ciwanênî, rihalênî
xortim m. xortim n.
xora zaten
xoresan Horasan
xortî sey camêrdan xo ver ro da Delikanlı erkekçe (yiğitler gibi) direndi
xorxol Yayladere