Encamên lêgerînê
xiz m çelmik, kes (iri saman)
xizag m hızar, bıçkı (karşılıklı iki sapı olan ve iki kişi tarafında kullanılan büyük testere)
xizagkêş nd/nt hızarcı
xizagkêşî m hızarcılık
xizak m hayvan tarafında çekilen bir tür kızak
xizan rd/nd 1. yoksul, fakir 2. sefil 3. fakir (yetersiz) zimanekî xizan fakir bir dil
xizan bûn l/ngh yoksullaşmak, fakirleşmek
xizan kirin l/gh yoksullaşmak, fakirleştirmek
xizan man l/ngh yoksul kalmak, fakir kalmak
xizan têr kirin aç doyurmak
xizanbûn m yoksullaşma, fakirleşme
xizanbûyîn m yoksullaşma, fakirleşme
xizane m kasa (para veya değerli eşya saklanan çelik kasa)
xizanê ber dîwarê mizgeftê Medine dilencisi
xizanî m 1. yoksulluk, fakirlik 2. sefillik 3. fakırlık (yetersizlik) * xizaniya ziman dilin fakirliği
xizankirin m yoksullaştırma, fakirleştirme
xizanman m yoksul kalma, fakir kalma
xizanmayî rd yoksul kalmış kimse
xizanmayîn m yoksul kalış, fakir kalış
xizanok rd 1. yoksul, fakirce 2. sefil
xizanokî rd 1. fakirce 2. sefilce
xizek m kızak
xizek (iii) rd 1. hışıltılı 2. pürüzlü (ses için)
xizêm burna takılan süs, hızma.
m hızma
xizêmok kara hindiba.
xizêmok (i) bot/m yabanî marol, hindibaba
xizêmok (ii) mzk/m Kürt müziğinde makam
xizêmşor rd sarkık hızmalı
xizim bnr xism
xizimtî bnr hismtî
xizinde sürüngen.
xizînî kirin l/ngh hırlamak
xizînîkirin m hırlama
xizir n Hızır
xizm hısım.
bnr xism
xizmatî m 1. hısımlık, akrabalık 2. dünürlük
xizmatîya dûr uzak akrabalık
xizme bnr xizêm
xizmet m 1. hizmet 2. hizmet (bakım, özen) * ji vî bexçeyî re pir xizmet divê bu bahçe çok hizmet ister 3. mec kullanılmış, kelpir, eski
xizmet bûn l/ngh 1. hizmet yapılmak 2. mec kullanılmak, kullanılmış olmak * ev kinc xizmet bûye bu elbise kullanılmış
xizmet kirin l/gh 1. hizmet etmek 2. kullanmak * kincên xwe xizmet dike hîna dide xelkê elbiselerini kullanıp daha sonra başkalarına veriyor
xizmeta dewletê devlet hizmeti
xizmeta giştî (an jî gelemperî) hiq kamu hizmeti
xizmeta leşkeriyê (an jî eskeriyê) askerlik hizmeti
xizmeta paş lşk geri hizmet
xizmetbûn m 1. hizmet yapılma 2. mec kullanılma, kullanılmış olma
xizmetbûnî m kullanılmış olma
xizmetbûyî rd kullanılmış, eski * saeta xizmetbûyî kullanılmış saat
xizmetbûyîn m 1. hizmet yapılma 2. mec kullanılma, kullanılmış olma
xizmetdar rd 1. hizmetli 2. hizmetkâr
xizmetguzar m hizmetçi, hizmetkâr, hizmetle uğraşan
xizmetguzarî m 1. hizmet, çalışma 2. hizmetkârlık
xizmetkar nd/nt hizmetçi, hizmetkâr
xizmetkarê gelemperî kamu personeli
xizmetkarî m hizmetçilik, hizmetkârlık
xizmetker nd/nt hizmetçi
m hizmetçilik
xizmetkirî rd 1. eski, kullanılmış eşya, kelepir 2. baştan kalmış, baştan kalma (başkası tarafında kullanılmış)
xizmetkirin m 1. hizmet etme 2. kullanma
xizmûk (i) bot/m kuş figi
xizmûk (ii) m 1. çalkantı (kalbur yardımıyla ayrılan çer çöp) 2. çelmik, kesmik (başaklarla karışık iri saman)
xizne m 1. hazine 2. hazne 3. hazne (silâh hazinesi) 4. döl yolu
xiznedar n hazineci
xizneya çekê silâh hazinesi 5. göbek taşı (hamamlarda ortada bulunan mermer)
xizok rd 1. boğunuk (ses) 2. astım hastalığı
xizrok m bir tür iri dolu
xizxizok m ufak taneli dolu
xiz [I] kaya girs [II] tews, lezgînî
xiz dan lezgîn kirin
xiz girtin lezgin bûn
xiza (navdêr, mê) xwirak, qût, erzaq, risq, xwarin, zad.
Herwiha: xida xeza xeda.
Bide ber: xeza xêzan xizan.
ji wêjeyê: Wezîrê xida, zîraet û ajelvaniyê yê Tirkiyeyê û parlamenterê AKP-ê yê Diyarbekirê Mehdi Eker duhî got Serokatiya Karûbarên Diyanetê ji bo xutbeyên bi zimanê kurdî û erebî xebatekê dike..
ji: erebî >>> غذاء.
: xizayî
xizak navgîneke bêtaye ya ku bi şimatandinê tê ajotin
xizan 1. feqîr 2. belengaz *“xizan e, riya xwe nizane”
(rengdêr) jar, hejar, feqîr, nedar, muhtac, hewcedar, destkurt, belengaz, perîşan, reben, goyîn, belingaz, kepaze, şerpeze, aşifte, rezîl, riswa, bêserûber, kesa/ê ku rewşa wê/wî ya aborî xirab e, kesa/ê ku têra hewcehiya xwe dirav yan saman nîne.
Bide ber: xêzan.
Bikaranîn: Lêker: xizan bûn, xizan kirin. Navdêr: xizanbûn, xizankirin Rengdêr: xizanbûyî, xizankirî.
ji: Belkî hevreha xêzan jiarami yan ji zimanekî din yê samî, bide ber aramî חתנ (x-t-n-: bûn xizm, bi rêya zewacê bûn mirovên hev), akadî xetanu (zava, bi rêya zewacê xizm). Ji heman rehî: xitan..
: xizanî, xizanîtî, xizantî
xizan bûn (lêker)(Binihêre:) xizan
xizan kirin (lêker)(Binihêre:) xizan
xizan man (lêker)bêpar man, mehrûm man.
ji: xizan + man
xizanbûn (navdêr)(Binihêre:) xizan
xizanbûyî (rengdêr) (Binihêre:) xizan
xizane dolaba kincan
xizanî 1. feqîrtî 2. belengazî *“xizanî, zingara mêran e”
(navdêr, mê) hejarî, belingazî, feqîrî, rebenî, perîşanî, şerpezetî, jarî, nedarî, ne zengînî, ne dewlemendî, rewşa hejaran.
Herwiha: xizanîtî, xizantî.
Bide ber: xêzanî.
ji: xizan + -î
xizankirî (rengdêr) (Binihêre:) xizan
xizankirin (navdêr)(Binihêre:) xizan
xizano, riya mala xwe nezano (biwêj) kesên xizan, baş azîna pêdivî û berjewendiyên xwe û malbata xwe jî nizanin. xizano, riya mala xwe nezano. nezanî neyîniya heri mezin e, miroveri xizan gelek ji weln nezan in, loma jî tim ji tengasiyi zû bi zû rizgar nabin.
xizanokî (rengdêr) hêjarokî, rebenokî, feqîrokî.
ji: xizan +-okî
xizar mişar
xizarî (navdêr, mê) didanî.
ji: xizar +-î
xizarîbûn (navdêr, mê) didanîbûn.
ji: xizar +-î +bûn
xizayî (navdêr, mê) rewşa xizabûnê.
ji: xiza + -yî
xizêm xemla jinan a ku di bêfilên xwe de dadiliqînin
(navdêr, mê) pozmik, kasnî, talîşk, qerefîl, xişira ku bi taybetî jin dixin difina xwe.
Bide ber: xizim, xizm.
ji wêjeyê: We pîreke êzîdî nas kiribû. Çavên wê şîn, biskên wê hinekirî bûn. Xizêmeke zîvîn li ser pozê wê, teqez bûkeke şeng bû di dema xwe de, lê îro felekê bedewiya wê di laş de pûç kiribû. Bi dû vê pûçbûnê re karesatek din nemerdî kir û herdu çavên şîn jî bi êgir da xwarin. Wê agirê ku bi xwarina gundekî sax têr nebû û hinên din dan rêzê! Ma ezê pirs nekim ji we: Bo çi hûn sed axîn nakin ji bo wê êzidiya Şengalê?.
ji: ji erebî خزام (xizam)/خزامة (xizame), hevreha îbrî חזם (x-z-m-: kun, qul), akadî xezamu (kun, qul).
: xizêmî
xizêmî (navdêr, mê) rewşa xizêmbûnê.
ji: xizêm + -î
xizêmok 1. cureyekî kulîlkan e 2. tiştê herî tehl î ku tê bîra mirovî
(navdêr, mê) kasnî, talîşk.
ji: xizêm +-ok
xizinde xişok
xizir baba Noel Baba, Kalê Gaxendê
xizir bireve ker hat! (biwêj) edî tu jî xwe bipareze, wa ye rewş xeter e. çawa bike wîjî meze kir ku rewş xeter e, got, xizir birev ker hat! li hela dersime mirovek kereke bare we giran diajo. dema ku ji cihekî xişir ku di binî de jî newaleke kûr û xeter heye re derbas dibin, linge kerê diçerixe, li ser leva zere dikeve. xwediye kerê bi palomiya kerê digire ku ker berjêr hol nebe û ji aliyekî ve jî hewar dike hezretî xizir: ya hezretî xizir!, hu hezretî xizir! tu alîkarî bikî! ya hezretîxizir tu dest biavejî bare min! demeke bi şûn de dema ku ker heze dide xwe ku rabe di sere zere re wer dibe. xwediye kerê ve care jî dikeve tatel û heyra hezretî xizir ku heke ji bo heware hatibe û di serê zere de dest avetibe bare kere, bila di bin cendek û bare kerê de nemîne dike qîrîn: xizir birev ker hat!
xizm eqreba
(navdêr) kesên ji malbata yan binemala kesekê/î yan jî ji binemalek nêzîkxwişk û bira û dayik û bav û xal û xalet û mam û met û kesên ji wan yan yên ew jê, mermalî, ew kesên jina kesekî yan mêrê kesekê.
Herwiha: xizim.
Hevwate: eqrebe kes kesûkar mirov.
Bide ber: dost heval lêzim nas.
Bikaranîn: Navdêr: xizmbûn.
ji: Belkî ji erebî خصم (xesm: dijber, kesa/ê beramber). Di tirkî de jî hısım hevwateya xizm ya kurdî ye..
: xizmane xizmahî xizmatî xizmayî
xizm bûn (lêker)(Binihêre:) xizm
xizm kirin (lêker)(Binihêre:) xizm
xizmane (rengdêr) bi awayekî xizm.
ji: xizm + -ane
xizmatî (navdêr, mê) lêzimî, eqrebatî, mirovatî, mervatî, kesûkarî, xizmên hev bûn, têkiliyên navbera xizman, xizmbûn.
Herwiha: xizmahî, xizmayî, xizmî, xizmîtî, xizimtî.
ji: xizm + -atî
xizmbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) xizm
xizmbûyî (rengdêr) (Binihêre:) xizm
xizmet (navdêr, mê) raje, servîs, erk, peywir, vatinî, suxre, qulixayî, tişta/ê bo kesek din têt kirin: Wî bi her awayî xizmeta me kir. (Wî her tişt bo me kir.), xulamtî, nokerî.
Herwiha: xidmet.
Bide ber: xilmet.
Bikaranîn: Lêker: xizmet kirin, xizmet dan. Navdêr: xizmetkirin, xizmetdan, xizmetbûn Rengdêr: xizmetkirî, xizmetbûyî.
ji: ji erebî خدمة (xidmet) ji خدم (xedeme: xebitîn, xizmet kirin) ku herwiha serekaniya peyvên xadim û xidam e jî..
: xizmetguzar, xizmetguzarî, xizmetî, xizmetkar, xizmetkarî, xizmetker, xizmetkerî, xizmetvan, xizmetvanî, xizmetxwaz, xizmetxwazî
xizmet dan (lêker)(Binihêre:) xizmet
xizmet e, bêminet e (biwêj) mirov ku kede bide û bixebite, serbilind û bêminet dibe. xizmet e, bgminet e. tu kes nikare fişteki ji wî re bibeje.
xizmet kirin (lêker)(Binihêre:) xizmet
xizmetbar (rengdêr) havil, qayim.
ji: xizmet +-bar
xizmetbûn (navdêr, mê) hatin xizmet.
ji: xizmet +bûn
xizmetbûyî (rengdêr) (Binihêre:) xizmet
xizmetdan (navdêr, mê) (Binihêre:) xizmet
xizmetdanî (rengdêr) xizmetguzarî, xizmetkirin.
ji: xizmet +danî
xizmetdar (rengdêr) mustehdem.
ji: xizmet +-dar
xizmetguzar (navdêr, mê) kesa/ê yan saziya ku xizmetguzariyan dike, avaker, veavaker, aveder, geşeder, pêşveber, pêşxer, xizmetker, îmarker, havildar.
ji wêjeyê: xizmetguzar jî ji wan dira dihên.(Kovarametin.com, jêwergirtin 8/2009).
ji: xizmet + -guzar.
: xizmetguzarî
xizmetguzarî (navdêr, mê) xizmetên giştî yên ku dewlet bo civakê dike, avakirin, veavakirin, avedan, geşedan, pêşvebirin, pêşxistin, xizmet, îmar, havildarî, havil, pêşebirin.
ji wêjeyê: Şandeyeke Lîsteya Xizmetguzarî û Reformê serdana rêvebirê ewlekariya giştî kir.(Pukmedia.com, 6/2009).
ji: xizmetguzar + -î ji xizmet + -guzarî
xizmetî (navdêr, mê) rewşa xizmetbûnê.
ji: xizmet + -î
xizmetkar (navdêr) çokar, kesa/ê ku xizmetan dike: xizmetkarê qehwexaneyê (qehwegêrr).
Herwiha: xizmetker, xizmetvan.
Bide ber: xidam, xulam.
ji: xizmet + -kar.
: xizmetkarî
xizmetkarî (navdêr, mê) xizmetkirin, karê xizmetkar.
Bide ber: xulamî.
ji: xizmetkar + -î
xizmetkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye xizmet kirin
xizmetkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) xizmet
xizmetvanî (navdêr, mê) karê xizmetvanan.
ji: xizmetvan + -î
xizmetxweş (rengdêr) sexî, destxweş, alîkar
xizmetxweşî (navdêr, mê) wezîfenasî.
ji: xizmetxweş +-î
xizmkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye xizm kirin
xizmkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) xizm
xizmperist (navdêr, mê) nepotîst, pismamperist, xwarzaperist
xizmperistî (navdêr, mê) nepotîzm, pismamperistî, xwarzaperistî
xizmtî (navdêr, mê) lêzimtî.
ji: xizm +-tî
xizxizok (navdêr, mê) derd bêhinkurtkî
xizm kin, relative
(n.) relative
relative
xizmatî affinity, kinship, relationship
xizmet service
f. service.
xizmet kirin v.t. to serve
v.t. to serve
xizmetên giştî public service
xizan arm
hilflos
verlassen
xizêm Metallornament für die Nase
Metallschmuck
Metallschmuck an der Nase
Nasenring
Nasenschmuck
xizim Angehöriger
Verwandter
xizmet Service
xizmet kirin dienen
xizmetkar Diener
Ober
xizmetvan Diener
xiz m. xîz, kês, kirkotf, gêle, çês n.
xizag m. xizag n.
m. xizar, darbir, palamût, zixar, biçqî, biçxe n.
xizan rd. hejar, xizan, feqîr, fîqare, xizun
xizan bûn lng. . hejar bîyene, xizan bîyene, feqîr bîyene, hejarîyene, binê raye kewtene
xizan kirin tg. hejar kerdene, xizan kerdene, feqîr kerdene, sefîl kerdene, hejarnayene, binraye kerdene, xizannayene
xizanbûn m. hejarbîyayis, xizanbîyayis, feqîrbîyayis, hejarîyayis n.
xizanî m. hejarîye, xizanîye, feqîrîye, xizanênî, feqîrênî, sefalet, hejarênî m.
xizanîya ziman feqîrîya ziwanî, xizanîya ziwanî, hejarîya ziwanî
xizankirin m. hejarkerdis, xizankerdis, feqîrkerdis n.
xizanokî rd. hejarkî, feqîrkî, xizankî, hejarane, xizanxane, feqîrxane
xizar m. xizar, darbir, palamût, zixar, biçqî, biçxe n.
xizarkês xizarwan, darbird, xizarantox n.
xizarvan m/n. xizarwan, darbird, xizarantox n.
xizarxane m. xizarxane, darbirxane n.
xizêm m. penezik, pozmik, pozmikê pirnike n.
xizêmok m. bot. pîvoke, pivînge m.
xizexiz kirin lg. xizayene, xizexiz kerdene
xizîn lng. . xizayene
xizinde rd. kasok, xijok, kasek
xizînî kirin lg. xirayene, xizayene
xizînîkirin m. xirayis, xizayis n.
xizir n. xizir, xidir, xoce xizir n.
xizm m/n. wêret, xisim, aqreba, merdim n.
xizmatî m. wêretfye, xisimîye, aqrebayênî, merdimênî, wêretênî m.
xizmet m. suxre, xizmete, azete n.
xizmet kirin lg. suxre kerdene, xizmete kerdene
xizmeta gelemperî xizmeta pêroyî, suxreyê pêroyî
xizmeta gistî xizmeta pêroyî, suxreyê pêroyî
xizmeta leskeriyê xizmeta leskerîye, azeta leskerîye
xizmeta pas xizmeta peyî, suxreyê peyî
xizmetkar n. suxrewan, xizmetkar, azetkar n.
xizmetkarî m. suxrewanîye, xizmetkarîye, azetkarîye, suxrewanênî, xizmetkarênî m.
xizmtî m. wêretfye, xisimîye, aqrebayênî, merdimênî, wêretênî m.
xizne m. bera hemamî., bera mizureyî, kemera hemamî m.
xizxizo rd. xizikin