Encamên lêgerînê
xele (i) m hare
xele (ii) m tespit
xelef m yalan, yanlış
m telâfi
xelef (i) rd halef, ardıl
xelef gotin yalan söylemek, yanlış anlatmak
xelef lê vegerandin telâfi etmek
xelefî m haleflik, ardıllık
xelek halka.
m 1. halka (çeşitli metallerden veya tahtadan yapılmış çember) 2. halka (çember biçiminde çeşitli nesnelerden yapılmış tutturma aracı) 3. halka (değerli metallerden yapılan çember biçimindeki süs eşyası) * xeleka zêr a di guhê wê de kulağındaki altın halka 4. halka (su gibi sıvılar içine katı bir nesnenin düşmesiyle oluşan, gittikçe büyüyerek açılan çembere benzeyen biçim) * di avê de xelek çêbûn suda halkalar oluştu 5. halka (çember biçiminde dizilmiş topluluk) 5. çift boyunduruğu ile karasabanı birleştiren halka 6. asma kilit toka takımı 7. bukle, saç lulesi * xeleka por saç lulesi 8. bakla (bir zinciri oluşturan halka veya parçalardan her biri) 9. bilezik (motor pistonları için, uçları açık demir halka) 10. mec yüzük 11. dizi (herhangi bir bakımdan bir bütünü oluşturan şeylerin tümü, seri) 12. dizi, bölüm (bir filmin veya programın peşpeşe gelen bölümlerinden her biri) * xeleka fîlm filmin bölümü
xelek (i) m taşlık ve ekilip biçilmeyen tarla parçası
xelek bi xelek bukle bukle
xelek xelek 1) halka halka 2) kıvrım kıvrım 3) bukle buklu
xelek xelek î kıvır kıvır
xelek xelek î bûn bukle bukle olmak
xelek xelekî rd 1. halka halka 2. kıvrım kıvrım, kıvır kıvır 3. lüle lüle
xelekdar rd halkalı
xelekî rd 1. halkalı 2. halkalı, halkavî (halka biçiminde olan) * di guhê wê de guhareke xelekî kulağında halkalı bir küpe 3. lüle lüle, bukle bukle
xelekî bûn l/ngh 1. halkalanmak 2. lüle lüle olmak, bukle bukle olmak
xelekî kirin l/gh 1. halkalamak 2. lüle lüle yapmak
xelekîbûn m 1. halkalanma 2. lüle lüle olma, bukle bukle olma
xelekîbûyîn m 1. halkalanış 2. lüle lüle oluş, bukle bukle oluş
xelekîkirin m 1. halkalama 2. lüle lüle yapma
xelekokî rd 1. halkamsı, halkavî (halka biçiminde) 2. bukleli, lüle lüle (saçları lüle lüle olan)
xelekoyî rd 1. halkalı (halka biçiminde olan) 2. halkamsı
xelekoyî bûn l/ngh halkalanmak
xelekoyî kirin l/gh halkalamak
xelekoyîbûn m halkalanma
xelekoyîbûyîn m halkalanış
xelekoyîkirin m halkalama
xelekvan nd/nt halkacı
xelekvanî m halkacılık
xelel rd eşitsiz
xelelûk m gerdan (çene altı için)
xelendor bot/m bir tür ot
xelendûr m doğumdan sonraki ilk süt
xelenêr rd azgın (cinsi olarak)
xelenêrî rd azgın, azgınca (cinsel istekleri aşırı olan)
xelenêrî bûn l/ngh azmak, azgınlaşmak (cinsel duyguları artmak, cinsel istekleri aşırılaşmak)
xelenêrî kirin l/gh azıtmak, azgınlaştırmak
xelenêrîbûn m azma, azgınlaşma (cinsel duyguları artma, cinsel istekleri aşırılaşma)
xelenêrîbûyî rd azgınlaşmiş (cinsel istekleri aşırılaşmış olan)
xelenêrîbûyîn m azış, azgınlaşış (cinsel duyguları artma, cinsel istekleri aşırılaşma)
xelenêrîkirin m azıtma, azgınlaştırma
xelenêrîtî m azgınlık (cinsel için)
xeleng bot/m süpürge otu
xelet yanlış, hata.
rd yanlış, galat
xelet kirin l/gh 1. yanlış yapmak 2. şaşırmak (doğru, gerçek ve gerekli olanı ayırt edemiyecek duruma gelmek)
xeletayî m yanlışlık
xeletê hîs psî/m yanılsama
xeletê meşhûr galatımeşhur
xeletên rastnivîsê imla yanlışı
xeletî m 1. yanlışlık 2. yanıltı
xeletî kirin pot kırmak
hata etmek (veya işlemek)
xeletkirin m 1. yanlış yapma 2. şaşırma (doğru, gerçek ve gerekli olanı ayırt edemiyecek duruma gelme)
xelexwar rd eğri büğrü
xelexwarî rd eğri büğrüce
xeleyan m galeyan
xelef (navdêr, nêr) Xelef:telafiya zerer û ziyan; dewsa zererê girtin, şûn xisarê hatina tiştekî erênİ, ji dêlv zererê tiştekî baş cih bigire. minak:xisara yekê çêbe mirov dibije: Xweda xelefê veke. (yanî şûna zerar feydecih bigire.).
Bide ber: kelef, xelf
xelek 1. wek gustîlan (navdêr, mê) çember, gogirr, dorez, bazne, şoreb, cerge, gungil, helqe, heleq, tişta girrovirr ya ku nîveka wê kun yan vala ye (wek gustîlan yan bazinan), porrê ku ne hilû ye lê li hev badayî ye, bernameya ku her carê beşek jê tê weşandin, meydana girrovirr ya hin werzişan: di xeleka boksîngê de, kesên ku wek xelekekê li hev kom bûne, koma hin mirovên ku hevkariyê dikin: xeleka tawankaran.
Bikaranîn: Lêker: xelek bûn, xelek kirin. Navdêr: xelekbûn, xelekkirin Rengdêr: xelekbûyî, xelekkirî.
: xelekî
xelek bûn (lêker)(Binihêre:) xelek
xelek kirin (lêker)(Binihêre:) xelek
xelekbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) xelek
xelekbûyî (rengdêr) (Binihêre:) xelek
xelekdar (rengdêr) xelkoyî, bixelek, bihelqe.
ji: xelek +-dar
xelekî (rengdêr) pora xelekî, fêweyê xelekî.
Bikaranîn: Lêker: xelekî bûn, xelekî kirin. Navdêr: xelekîbûn, xelekîkirin Rengdêr: xelekîbûyî, xelekîkirî
xelekî bûn (lêker)(Binihêre:) xelekî
xelekî kirin (lêker)(Binihêre:) xelekî
xelekîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) xelekî
xelekîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) xelekî
xelekîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye xelekî kirin
xelekîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) xelekî
xelekkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye xelek kirin
xelekkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) xelek
xelekokî (rengdêr) xelekoyî, xelekî.
ji: xelek +-okî
xelekoyî (navdêr, mê) xelekokî, xelekî.
ji: xelek +-oyî
xelekoyî bûn (lêker) bûn xelek, bûn xelqe, xelekî bûn.
ji: xelekoyî + bûn
xelekoyîbûn (navdêr, mê) xelekîbûn.
ji: xelekoyî +bûn
xelendor (navdêr, mê) belben, benîfisk, belbenî, dûndelî, wenigî, pîrame, peyname, so, kaşme, giyayek e ku wek derman dijî fişara xwînê tê bikaranîn.
Herwiha: xalendor xilindor
xelenêrî bûn (navdêr, mê) şorikî bûn, har bûn, hêçhilorî bûn, gewî bûn, axuzî bûn, terxîçî bûn.
ji: xele +-nêrî + bûn
xelenêrîbûn (navdêr, mê) harbûn, şorî kîbûn, hêçhiloribûn, gewîbûn, axuzîbûn, terxîçîbûn.
ji: xele +-nêrî +bûn
xeleng giyayê ku jê gêziyan çêdikin; hewşan
xeleq 1. çembil 2. gustikên porî
xeleq kirin pozê yekî wekî hirça pozxeleqkirî li dû xwe gerandin û xwestekên xwe pê dan kirin
xelet 1. çewt û ne rast 2. xulp
(rengdêr) çewt, şaş, ne durist, ne rast.
Dijwate: dirist, rast.
Bide ber: xelat.
Bikaranîn: Lêker: xelet bûn, xelet kirin. Navdêr: xeletbûn, xeletkirin Rengdêr: xeletbûyî, xeletkirî.
ji: Ji erebî.
: xeletandin, xeletandî, xeletî, xeletkar, xeletkarî, xeletker, xeletkerî
xelet bûn (lêker)(Binihêre:) xelet
xelet kirin (lêker)(Binihêre:) xelet
xeletandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye xeletandin
xeletandin (lêker)(navdêr, mê) xelet kirin, şaş kirin, çewt kirin, xapandin, xirrandin, lêbandin, lêb lê kirin, hîle lê kirin, qîle lê kirin.
Herwiha: xelitandin. Tewîn: Lêker: -xeletîn-.
Têkildar: xeletîn.
ji wêjeyê: Vekirina kanaleke kurdî li Tirkiyeyê şikandina qeşayan bû ko lê diviya bû pir pêştir şikestiba. Lê ew nayê wê wateyê ko bi vekirina wê kanalê re pirsgirêka kurdî hatiye çareser kirin. Çimkî piştî pêngavên weha divê pêngavên din jî bên avêtin. Pêngava girîng jî çareserkirina pirsgirêk û berberiyên siyasî yên li Tirkiyeyê ye. Herweha divê digel wê pêngavê wê yekê jî bizanin ko bi tank, top, girtin, kuştin û gefan pirsgirêk nayên çareser kirin. Lewre en pêngav divê arasteya çareserkirina pirsgirêkên gelê kurd bibe, ew karekî baş e. Lê eger tenê bo xeletandinê bibe, ew dê ser nekeve..
ji: xelet + -andin.
: xeletandî, xeletînerKurdî (Soranî) (lêker)(navdêr). Bi kurmancî: xapandin.
Herwiha: xełetandin
xeletbûn (navdêr)(Binihêre:) xelet
xeletbûyî (rengdêr) (Binihêre:) xelet
xeletî 1. çewtî û nerastî 2. xulpî
(navdêr, mê) çewtî, şaşî, şaşîtî, xeletbûn yan xeletkirin, sûc, binas, xeta, tawan, guneh, xirabî, cinayet, bêqanûnî, dijqanûnîtî, sedem, sebeb, semed.
Bide ber: xelatî.
ji: xelet + -î.
Bikaranîn: Lêker: xeletî kirin. Navdêr: xeletîkirin Rengdêr: xeletîkirî
xeletî kirin 1. çewtî û nerastî kirin 2. xulpî kirin
(lêker)(Binihêre:) xeletî
xeletîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye xeletî kirin
xeletîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) xeletî
xeletkarî (navdêr, mê) rewşa xeletkarbûnê.
ji: xeletkar + -î
xeletker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê xelet dike.
ji: xelet + -ker
xeletkirî (rengdêr) (Binihêre:) xelet
xeletkirin (navdêr)(Binihêre:) xelet
xelexopî kelexwarî
xelexwarî (rengdêr) (Binihêre:) xele
xelef paşrew
xelek (f.) ring
xelet (f.) fault, mistake, incorrect
xelet bûn to be mistaken
xelek Armband
Armreif
Fußreif
Kreis
Ring
xeleq Kreis
Ring
Sackgasse
xelet falsch
Fehler
Irrtum
Lüge
Mangel
Schuld
xeletî Fehler
Irrtum
Mangel
xeletî kirin irren, sich ~
xele m. menewîs, xare, pêlpêle, hare n.
xelef m/n. xelef, peyek, cagirewtox, hurêndgirewtox n.
xelek rd. kankol, xelek, lul, çunqal, kangal, kakol, çankol
m. xeleke, helqe, heqla m.
xelekdar rd. xelekin, kêlekin, helqeyin
xelekî rd. kakolin, xelekin, lulin, çunqalin, çankolin, tadaye
xelekî bûn lng. xelekîyene, xelek bîyene, kêlek bîyene, helqe bîyene
m. xelekîyayis, xelekbîyayis, kêlekbîyayis, helqebîyayis n.
xelekî kirin lg. . xeleknayene, xeiek kerdene, kêlek kerdene, helqe kerdene
m. xeleknayis, xelekkerdis, kêlekkerdis, helqekerdis n.
xelekkirin m. xeleknayis, xelekkerdis, kêlekkerdis, helqekerdis n.
xelekoyî bûn m. xelekîyayis, xelekbîyayis, kêlekbîyayis, helqebîyayis n.
xeleng m. bot. gez, havêlik, gezik, gisik, geze, avîlik, gezî, geje n.
m. seqawêl, saqol, desta, siqafil, seqaviyel n.
xelet rd. çewt, sas, xelet
xelet bûn lng. çewt bîyene, sas bîyene, xelet bîyene
xeletî m. çewtîye, sasîye, xeletîye, sasênî, çewtênî m.
xeletî kirin lg. . çewtîye kerdene, sasîye kerdene, xeletîye kerdene, xeta kerden, çewtênî kerdene
xelexwarî rd. kelkot, çewtik, xilûwar, kelûkut, çewtmewt, tews, çewt û çewtvir, xilxar, çot-mot
xeleyan m. kelis, galeyan, cosis, gij n.