Encamên lêgerînê
xela kıtlık.
m 1. kıtlık (kuraklık, savaş gibi sebeplerle ürünün yetişmemesi ve bundan doğan açlık) 2. kıtlık (yiyecek maddelerinde görülen darlık) 3. kıtlık, yokluk * xelaya mêran erkek kıtlığı
xela rabûn (bir şeyin) kıtlığına kıran girmek * tu dibêjî qey ji ber xelayê filitiye kıtlıktan çıkmış gibi (yemek)
xela û cela ölüm kalım * sala xela û celayê ölüm kalım yılı ji
xeladîtî rd kıtlığı görmüş kimse
xelag bnr xela
xelam m azil
xelamur m ateş cemresi
xelan m 1. burulma 2. bulantı (içi geçme)
xelandî rd burkuk, burkulmuş olan
xelandin (i) m 1. burma, burkma 2. bükme, eğme 3. devirme, yığma
bnr helandin
xelandin (ii) m 1. burma, içinin geçmesine neden olma (mide, bağırsak sancıtma) 2. burmak (üzme, sıkıntı verme)
l/gh 1. burmak, burkmak 2. bükmek, eğmek 3. devirmek, yığmak
l/gh 1. burkmak, içinin geçmesine neden olmak (mide, bağırsak sancıtmak) * dilê mirov dixelînin insanın içini buruyorlar 2. burmak (üzmek, sıkıntı vermek)
xelandin (iii) m yıkma
l/gh yıkmak
xelane h 1. haince * awirên wî yên xelane hene onun haince bakışları var 2. sinsice
xelaq rd Yaradan, Yaratıcı
xelas m 1. kurtuluş, kurtulma 2. bitme, bitim 3. bir işin bitiminde verilen şey
xelas bûn l/ngh 1. kurtulmak * gava dîtin ku ez ji destê wan xelas bûme kêf kirin ellerinden kurtulduğumu görünce sevindiler 2. kurtulmak (istenmeyen, sıkıntı veren, hoşlanmayan bir kimseden, bir yerden, bir durumdan uzaklaşmak) * ji bo ku ji bin bandora wî xelas bibe, hewl dida xwe onun etkisinden kurtulmak için çaba harcıyordu 3. kurtulmak (doğurmak) 4. bitmek 5. bitmek, tükenmek 6. bitmek (sona ermek, tamamlanmak) 7. dolmak (süre, hesap tamamlanmak) * qewlê wî xelas bû, malnişîn bû suresi doldu emekliye ayrıldı
xelas kirin l/gh 1. kurtarmak (bir canlıyı bir felaketten, tehlikeden veya zor durumdan uzaklaştırmak) * ew ji fetisandinê xelas kir onu boğulmaktan kurtardı 2. kurtarmak (kurtulmasını sağlamak) 3. kurtarmak (kazandırmak, yeniden ele geçirmek) * xanî ji barimteyê xelas kiriye evi rehineden kurtarmış 4. kurtarmak (ceza almasını önlemek) * ancax parêzerek dikare te xelas bike ancak bir avukat seni kurtarabilir 5. kurtarmak (bir kimseye zerar gelmesini önlemek) * me karibû ew bi şertekî ji vî malê rizî xelas bikira onu bir şartla bu çürük maldan kurtarabilirdik 6. kurtarmak (olumsuz olarak; bir şeyin değerini karşılamamak) * ev pere min xelas nake bu para beni kurtarmaz 7. kurtarmak, idare etmek (alış verişte; el vermek, kurtarmak) * ez bi vê fiyetê nikarim bidim, xelas nake o fiyata veremem, kurtarmıyor (ya da idare etmez 8. geçmek * gula derî xelas kir kurşun kapıyı geçti 9. bitirmek 10. bitirmek, tüketmek, harcayıp tüketmek 11. bitirmek, tamamlamak * xanî xelas kir evi tamamladı
xelas nebûn l/ngh bitmek tükenmek bilmemek
xelasbûn m 1. kurtulma 2. kurtulma (istenmeyen, sıkıntı veren, hoşlanmayan bir kimseden, bir yerden, bir durumdan uzaklaşma) 3. kurtulma (doğurma) 4. bitme 5. bitme, tükenme 6. bitme (sona erme, tamamlanma) 7. dolma (süre, hesap tamamlanma)
xelasbûyî rd 1. kurtulmuş, vareste 2. bitmiş, tükenik 3. bitmiş olan, tamamlanmış olan
xelasbûyîn m 1. kurtuluş 2. kurtuluş (istenmeyen, sıkıntı veren, hoşlanmayan bir kimseden, bir yerden, bir durumdan uzaklaşma) 3. kurtuluş (doğurma) 4. bitiş * piştî xelasbûyîna leyîstikê were mala me oyunun bitişinden sonra bize gel 5. bitiş (sona eriş, tamamlanış) 6. dolma (süre, hesap tamamlanma)
xelasek m 1. bitim, bitiş (bir işin bitimi) * şeva xelasekê bitiş gecesi 2. bir şey yapıp bitirilince verilen şey
xelasî m 1. kurtuluş 2. kurtulma, iyileşme
xelasîk m 1. kurtuluş 2. bnr xelasok
xelasîxwaz nd/nt kurtuluşçu
xelasîxwazî m kurtuluşçuluk
xelasîya (yekî) nîn e onmaz, iyileşme ihtimalı olmayan
xelaskar nd/nt kurtarıcı
xelaskarî m kurtarıcılık
xelasker nd/nt 1. kurtarıcı 2. bitirici, bitiren 3. mezun, bitiren * xelaskerê vê dibistanê bu okulun mezunları
xelaskerî m 1. kurtarıcılık 2. bitiricilik
xelaskirî rd 1. kurtarılmış 2. bitirilmiş olan
xelaskirin m 1. kurtarma, kurtarım, kurtarış (bir canlıyı bir felaketten, tehlikeden veya zor durumdan uzaklaştırma) 2. kurtarma (kurtulmasını sağlama) 3. kurtarma (kazandırma, yeniden ele geçirme) 4. kurtarma (ceza almasını önleme) 5. kurtarma (bir kimseye zerar gelmesini önleme) 6. kurtarma (olumsuz olarak; bir şeyin değerini karşılamama) 7. kurtarma, idare etme (alış verişte; el verme, kurtarma) 8. geçme 9. bitirme, bitiriş 10. bitirme, tüketme, harcayıp tüketme 11. bitirme, tamamlama
xelasok m 1. bitim (bitme işi) 2. son (bir şeyin en arkadan gelen bölümü, bitimi) 3. bir işin bitimi sonunda verilen şey
xelasoka (tiştekî) dîtin sonunu almak
xelat armağan, madalya, ödül, mükafat.
m 1. ödül, mükâfat 2. hediye, armağan 3. düğüne davet için gönderilen hediye 4. ödül, armağan * xelata aştiyê ya navneteweyî uluslararası barış ödülü * xelata nobelê nobel armağanı 5. armağan (bir bilim adamının emek verdiği dalda onu anmak için hazırlanan bilimsel eser) 6. söz kesme, nişanlama
der/nd baderna
xelat avêtin ba (yekî) çıma vermek
xelat dan ödül vermek
xelat dan (yekî) (birine) ödül vermek
xelat danîn söz kesmek, nişan yapmak
xelat dirêjî (yekî) kirin çıma vermek
xelat girtin (an jî stendin) ödül almak, mükafât almak
xelat kirin l/gh 1. ödüllendirmek, mükâfatlandırmak 2. söz kesmek, nişanlamak
armağan etmek
xelat wergirtin ödül almak, mükafât almak
xelatdanîn m 1. söz kesme, nişanlama 2. söz kesildikten sonra gelin adayına götürülen hediyeler
xelatgir nd/nt ödül alıcısı, ödül almış olan
xelatgirtî rd ödüllü, ödül almış olan
xelatî m kıtlık
xelatik bnr xelat (II)
xelatkirî ödüllendirilmiş
xelatkirin m 1. ödüllendirme, mükâfatlandırma 2. söz kesme, nişanlama
xelatvan n çımacı
xelatvanî m çımacılık
xelaya mirovan re adam kıtlığında (veya yokluğunda) ji
xelayê filitîn kıtlıktan çıkmak
xela kêmbûna debara jiyanê; tunetî *“mal an ji xelayê re, an ji belayê re”
(navdêr, mê) sov, naştayî, axilve, tinebûna xwarinê û birçîmana xelkê herêmekê: Gelek welatên Efrîqayê hema bêje salane di xelayê de ne..
Herwiha: xelag, xele, xelê.
: xelayî
xela rabûn tunetî pêk hatin
(Binihêre:) xela
xelan 1. lihevalîn 2. tewîn
xelandin (lêker) ruxandin, hilweşandin, pûç, xirab, xopan kirin, kavil kirin, îmha kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: خه‌لاندن
xelandin/dixelîne/bixelîne 1. badan 2. tewandin
xelas bûn 1. kuta bûn 2. qedîn 3. rizgar bûn *“bi mineminê, mirov xelas nabe ji jinê”
xelas kirin 1. kuta kirin 2. qedandin 3. rizgar kirin *“kes ji neyarê xwe re nabêje: ‘bila Xwedê te xelas bike’ ”
xelasbûn (lêker)(navdêr, mê) fiştiqîn, filitîn, şeqitîn
xelasker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê xelas dike, felatker, rizgarker.
ji: xelas + -ker
xelasnebûyî (rengdêr) natemam, netemamkirî, neqediyayî
xelat 1. diyarî, bexş 2. bexşîş
(navdêr) xelat: tişta/ê kesek werdigire dema bi ser dikeve(bi taybetî di pêşbaziyekê ango pêşbirkekê de):Xelata yekem 1 000 dolar e. (Yê bibe yekem dê hezar dolaran wergire.), Xelat: navek jinan û zelaman e.
Bikaranîn: Lêker: xelat bûn, xelat dan, welat girtin, xelat kirin, xelat girtin, xelat danîn. Navdêr: xelatbûn, xelatdan, welatgirtin, xelatkirin, xelatwergirtin, xelatgirtin, xelatdanîn Rengdêr: xelatgirtî.
ji: خلعت عربی.
: xelatbexş, xelatbexşî, xelatdar, xelatdarî, xelatder, xelatder, xelatgir, welatgirî, xelatî, xelatwergir, welatwergirî. Bi soranî: xełat
xelat bûn (lêker)(Binihêre:) xelat
xelat dan (lêker)(Binihêre:) xelat
xelat danîn (lêker)(Binihêre:) xelat
xelat girtin (lêker)(Binihêre:) xelat
xelat kirin 1. diyarî kirin, lê bexşandin 2. bexşîş dan
(lêker)(Binihêre:) xelat
xelat û celat şabaş û seza
xelat wergirtin (lêker)(Binihêre:) xelat
xelata şanaziyê nîşane an jî diyariya fexrî ya ku didine kesayetên girîng
xelatbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) xelat
xelatdan (navdêr, mê) dema mirov xelatekî bi de êkî, :mamostayî jiber zîrekîya wan xelat dan qutabîyên xwe
xelatdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) xelat
xelatgir kesê ku diyarî û bexşîşê hildide
xelatgirtî (rengdêr) (Binihêre:) xelat
xelatgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) xelat
xelatî (navdêr, mê) rewşa xelatbûnê, îkram, pêşkêş, xelat, tunebûnî.
ji: xelat + -î
xelatkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye xelat kirin
xelatkirin (navdêr)xelatekî jibo kesekî ku karekê çak kirîye dikin diyarî, :herkesê zanînan li ser tîroristan bi de cihên havildar dê hêt xelatkirin
xelatwergirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) xelat
xelaya mêran bûn (biwêj) mêrên çê bi dest neketin. tu jî dizanî rewş çawa ye. ez çi bikim îro li min xelaya mêran ne.
xelaya mêran rabûn di civakê de xîretkêş neman
xelayî (navdêr, mê) rewşa xelabûnê.
ji: xela + -yî
xelayî hatiye, tu camêrî jî hilatiye (biwêj) di nav her şert û mercan de mirovahî û camêrî divê. çi dibe bila bibe, divê mirovahî winda neke. xelayî batiye, tu camêrî jî hilatiye?
xela (f.) famine
xelas bûn (jê xelas bûn) to flee, to get rid of, to get away
(ji tiştekî/kesekî) to get rid of something or somebody
xelas dibin they finish (3rd person plural form of simple present tense for the verb xelas bûn‘to finish’)
‘we, you, they finish’ dersên me heta heftiyekê xelas dibin ‘my lessons will finish within a week’ (pl. form of the simple present tense for the verb xelas bûn ‘to finish’ )
xelas kirin to finish, to save
v.t. to finish
v.t. to finish
xelasî f. liberation; şerê xelasiyê=war of liberation
xelat prize, award, reward, premium
(f.) gift
f. prize, reward.
xelat kirin to reward, to award a prize to, to recompense, to requite, to repay
v.t. to reward
v.t. to reward
xelata aştî peace prize
xela Hungersnot
Knappheit
Mangel
xelas Abschluss
xelas bûn beendet sein
befreit werden
gerettet werden
xelas kirin beenden
beschließen
erretten
retten
xelasbûn befreien
xelasî Rettung
xelat Ahlat
Gabe
Geschenk
Präsent
Souvenir
Spende
xelatgir Belohnnehmer
xelatî Gabe
Geschenk
xelatkirin belohnen
xela m. xela, nanwesîye, xizlixiye m.
xelan m. nifirîyayis, tadîyayis, tarerîginayis, tarerîverdîyayis, nefilîyayis (linge..) n.
xelandin lg. ta dayene
m. tadayis n.
xelas m. rareyayis n.r raxelese m.r reyayis n.r felite n.r
m. xeles, qed, peynîye n.
m. rareyayis n.r raxelese m.r reyayis n.r felite n.r xelase m.
xelas bûn tng. rareyîyene, felitîyene, serbest bîyene, raxelesîyene, reyene, filitîyene, raxelesîyene, feletiyene, xelesîyene
xelas kirî rd. rareynaye, raxelesnaye *hatin xelaskirin=itb. ameyene rareyene, ameyene raxelesnayene
xelas kirin lg. . qedênayene, xeritnayene, xelesnayene, peynîye re ciardene, qut kerdene, qednayene
lg. rareynayene, felitnayene, raxelesnayene, filitnayene
xelasbûn lng. qedîyene, qut bîyene, xelesîyene, peynî re ciameyene, peynîye piro ameyene
m. qedîyayis, qutbîyayis, xelesîyayis, peynîyereciameyis, peynîyepiroameyis n.
m. rareyayis, filitîyayis, raxelesîyayis, serbestbîyayis n.
xelasek m. qedîyayis, qutbîyayis, fînis n.
xelasî m. rareyayis n., raxelese m. , reyayis n.r felite n.r xelase m.
m. rareyayisîye, raxelesîye m.
xelasker rd. rareynayox, raxelesnayox, felitnayox
xelaskerî m. rareynayoxîye, raxelesnayoxîye, felitnayoxîye, rareynayoxênî m.
xelaskirin m. xeritnayis, qedênayis, xelesnayis, qutkerdis, peynîyereciardis n.
m. rareynayis, felitnayis, raxelesnayis n.
xelat m. çiraxe, mukafat, xelate m.
m. xelate, zembîl, hedîye, xela m.
xelat dan lg. . xelate dayene, zembîl dayene, xelatnayene
xelat girtin lg. . çiraxe girewtene, xelate girewtene
xelat kirin lg. . çirax kerdene, xelat kerdene, çiraxnayene
xelat stendin lg. . çiraxe girewtene, xelate girewtene
xelatkirin m. çiraxkerdis, xelatkerdis, çiraxnayis n.