Encamên lêgerînê
xam ham, bâkir, işlenmemiş.
rd 1. ham 2. torlak (henüz evcilleşmemiş, alışmamış hayvan) 3. ham (işlenmemiş madde) 3. ham, çiğ (kaba, yaşının gerektirdiği görgüye ve olgunluğa erişmiş olmayan) * mirovekî xam e çiğ adam * mirovê xam ham adam 4. ham (idmansız) 5. acemi 6. mec yabancı * tu ji min re xam têyî bana yabancı geliyorsun
xam bûn l/ngh 1. hamlamak, hamlaşmak 2. hamlamak, hamlaşmak, hamlanmak, tutulmak * hingî li dukanê rûniştiye xam bûye dükkanda otura otura hamlamış 3. çiğleşmek (kaba davranışlarda bulunmak) 4. acemileşmek
xama genç ve yetişkin kız, bakire.
rd 1. ergen 2. ergen, yetişkin (evlenme çağına gelmiş) 3. gelinlik (evlilik çağındaki kız) 4. yetişkin (kanunların belirtiği belli bir yaşı aşmış, toplumsal sorumlulukklarınının bilincinde olan genç)
xama bûn l/ngh serilip serpilmek (gelişmek, evlilik çağına gelmek)
serilip serpilmek (gelişmek, evlilik çağına gelmek)
xamabûn m serilip serpilme (gelişme, evlilik çağına gelme)
xamar rd mest
xamatî m 1. ergenlik 2. yetişkinlik
xamberdîr m şişek (dişi olan)
xamberindir m şişek (dişi olan)
xambûn m 1. hamlama, hamlaşma 2. hamlama, hamlaşma, hamlanma, tutulma 3. çiğleşme (kaba davranışlarda bulunma) 4. acemileşme 5. hamlık (idmansızlık)
xambûnî m hamlık
xamcanî m toy tay
xame kalem.
xame (i) bnr xama
xame (ii) m kalem
xamedank m kalemlik
xamek leylak rengi.
bot/m 1. leylak (Syringa vulgaris) 2. leylak (bu bitkinin çiçeği)
xamekî rd/nd açık mor
xamevan nd/nt kalemci, yazar
xameya zirîçî nd kurşun kalem
xamî m 1. hamlık 2. torluk 3. acemilik 4. mec çiğlik (kaba, yersiz davranış)
xamî (i) m kalem
xamîm bot/m tere (Lepidium)
xamîn m bir yemek adı
xamîtî m 1. hamlık 2. torluk 3. acemilik 4. mec çiğlik (kaba, yersiz davranış) 5. mec anlamazlık
xamîtî kirin 1) acemilik etmek 2) çiğlik yapmak
xamîtî kişandin acemilik çekmek
xamîya (hesp) şikandin gem almak
xamîya xwe şikandin acemiliğini üstünden atmak
xamkêsan yulaf.
bot/m) yulaf (Avena sativa)
xamkî h 1. hamca 2. acemice
xamkok m büyük yün yumağı
xamoş konuşkan olmayan içine kapanık, kimse.
rd 1. sessiz, suskun 2. sakin (huysuzluğu, rahatsızlığı azalmış veya geçmiş olan) 3. dingin, durgun 4. yatışmış
xamoş bûn l/ngh 1. sesizleşmek 2. sakinleşmek 3. dinginleşmek 4. yatışmak
xamoşan m 1. ıssız, tenha 2. rd topluluktan kaçan
xamoşan bûn l/ngh 1. ıssızlaşmak 2. topluluktan kaçmak
xamoşanbûn m 1. ıssızlaşma 2. topluluktan kaçma
xamoşanî m ıssızlık, tenhalık
xamoşbûn m 1. sesizleşme 2. sakinleşme 3. dinginleşme 4. yatışma
xamoşbûyîn m 1. sesizleşiş 2. sakinleşiş 3. dinginleşiş 4. yatışma
xamoşî m 1. sessizlik, suskunluk 2. sakinlik 3. dinginlik, durgunluk 4. yatışma
xamoşkirin m 1. sesezleştirme 2. sakinleştirmek 3. dinginleştirme 4. yatıştırma
m 1. sesezleştirmek 2. sakinleştirmek 3. dinginleştirmek 4. yatıştırmak
xamox m ekine verilen ilk su
xampûl bot/m saçak kök
xamtiştîr m çeviş (dişi)
xamurkêsan bot/m) yulaf (Avena sativa)
xamûş bnr xamoş
xamuz m ilk sulanan ekili yer
xamwerdek m 1. ham ördek 2. mec toy sevgili
xam tiştê destpêneketî an jî negihiştî
xav bûn (rîs bi singîrê) nermik û sist bûn
xam bûn (ji ber ku demeke dirêj nexebitiye an jî nereviyaye) her dera cendekê wî êşîn
(biwêj) ecemî û nezan bûn, ji ber xebatê yan jî tiştekî din êşa tarîşkan (kas) kişandin. ew hê xam e, heya ku wan riyan hin bibe, gelek dem divê. duh min hinekî alîkarî ji xalê xwe re kir, iro xcûû bûme, her dera min diêşe.
xam kirin (mirov an jî sewalê ku nexebitiye an jî nebeziyaye) bi xebat an jî bezandinê pir westandin û cendek lê giran kirin
xama 1. berzewac û negihiştî 2. duşîze
(rengdêr) û(navdêr, mê) keça hê ti car têkiliyên cinsî nekirine, keça şûnekirî, keça hê mêr nekiriye, keça nezewicî.
Hevwate: bakîre.
Bide ber: azib, bekar.
ji: xam + -a.
Bikaranîn: Lêker: xama bûn, xama kirin. Navdêr: xamabûn, xamakirin Rengdêr: xamabûyî, xamakirî.
: xamatî
xama bûn (lêker)(Binihêre:) xama
xama kirin (lêker)(Binihêre:) xama
xamabûn (navdêr, mê) (Binihêre:) xama
xamabûyî (rengdêr) (Binihêre:) xama
xamakirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye xama kirin
xamakirin (navdêr, mê) (Binihêre:) xama
xamatî (navdêr, mê) rewşa xamabûnê, gêranî, gihayîbûn.
ji: xama + -î
xame qelem, pênûs
(navdêr, mê) ximav, hibir, mirekeb, şileya di qelema heye û pê tê nivîsîn.
Bide ber: xama.
ji wêjeyê: Li başûrê Kurdistanê tinê siyasetmedar, pêşmerge, çete û bazirganên welatperweriyê birakujî dikirin belê li rojavayê Kurdistanê (herweha li bakur jî) kesên ku xwe nivîskar û ronakbîr qelem didin ew birakujiyê dikin. Caran birakujiya bi tifengan bû belê niha birakujiyan bi xameyan e.(Sebrî Silêvanî: Suqratên me, Rojavanet.com, 5/2005)
xamedank (navdêr, mê) pênûsdank, qelemdank.
ji: xame +-dank
xamek 1. dareke ku rengê kulîlkên wê binefşî ye û bêhnxweş e 2. rengê binefşî
(navdêr, mê) lîlek
xameyî (navdêr, mê) derziyî.
ji: xame +-yî
xamiya ... şikenandin (biwêj) ji şermî û ecemîtiyê xelas bûn, ji bo karekî yan jî bizavekê (tevgerekê) beden nerm kirin. bahoz xamiya xwe şikenandiye, êdî li bal bavo bi rehetî dipeyîve. kesên ku beşdarî nêçîra guran bibûna, peşi besiyeke taybetî ji bo hespên xwe bi kar dianîn, dem dem zîn dikin û direvandin û bi vî awayî xamiya wan dişkenandin ... nurettin basut
xamiya sewalê şikandin derxistin derve û meşandin, xebitandin an jî bezandin
xamkêsan (navdêr, mê) xirpûk, xamurkêsan
xamoş kesê ku ramanên xwe ji kesî re venake û wan bi kesî re parve nake
xamoşan kesê terkeser
xamox ava peşîn a ku didine ser zeviya çandî
xamurkêsan (navdêr, mê) xirpûk, xamkêsan
xamûş (rengdêr) bêpêjn, bêdeng, mit, his, hiş, kesa/ê yan tişta/ê deng nîne yan den jê nayê.
Herwiha: xemûş
xama ausgewachsen
erwachsen
xamoş antisozial
xamxamok gurik; orobanche
xam rd. xag, xam, xav, xawuz, kal, xaxûz, xom
rd. xesîm, pese, xam, nasî, cahîl, ece m., nêzan, cahal, nehsî, xom
xam bûn lng. xam bîyene, xag bîyene
xam kirin lg. . xam kerdene, xamnayene
xama rd. xama., resîd, aqilbalix, reste
xambûn m. xambîyayis n.
xame m. qele m., pênûse m.
kîm. leylaqgon, leylaqî n.
xamedank m. qelemdang, pênûsdang n.
xamek m. bot. leylaqêre, leylaqe m.
m. leylaqe, vîlika leylaqe, gulleylaqe m.
xamî m. xamîye, xamênî m.
xamîm m. bot. tujik, tere, vizlik n.
xamîtî m. xesîmîye, xamîye, nasîyiyê, ecemîyîye, xesîmênî, nêzanîye n.
xamkêsan m. bot. hîrêsare, yulaf, hîrêsere n.
xamox rd. xamok, xamek
xampûl m. pûnc, sel, pûncik, puincm
xamurkêsan m. bot. hîrêsare, yulaf, hîrêsere n.
xamxamok canavar otu; orobanche