Encamên lêgerînê
wa n borç
b 1. ya (bir şeyi onaylamada, ‘evet’ anlamında kullanılır) 2. ey, hey * wa gundîno ey köylüler 3. bre * Wa Xelîl bre Halil 4. h gerçekten, öyle mi, esah mı 5. işte * wa ye pirtûk işte kitap
wabeste m vabeste (bir şeyin arkasınhda bağlı, birine bağlı)
m kayırma, iltizam
wabeste kirin l/gh kayırmak
wabestebûn m vabeste olma, (birine) bağlı olma
l/ngh vabeste olmak, (birine) bağlı olmak
wabestekirin m kayırma
wac m kahır
wac girtin l/ngh kahırlanmak
wac kirin l/gh kahretmek
wacandin m kahırlandırma, kederlendirme
l/gh kahırlandırmak, kederlendirmek
wacgirtin m kahırlanma
wacib ol/rd 1. vacip 2. vacip, gerekli
wacib bûn vacip olmak
wacib kirin vacip kılmak, gerekli kılmak
wacîn m kahrolma
l/ngh kahrolmak
wackirin m kahretme
wacok rd kendini kahreden
wad bnr wehd
wadar rd borçlu
wade n vade
wadedar vadeli
wafir n ahlâk
wagir nd/nt borç alan, borçlu
wagirtin m borçlanma, ödünç alma
l/ngh borçlanmak, ödünç almak
wahdetul wicûd nd vahdeti vücut
wahe m vaha
wahê nd şarkı, türkülerde ara nağme olarak söylenen söz
wahr m kız kardeş
waiz ol/n vaiz
waiztî m vaizlik
waj gerîn l/ngh başvurmak, müracaat etmek
wajav su dağılım merkezi, distribütör.
wajger nd/nt başvurucu, müracaatçı
wajgerî m başvuru, müracaat
wajgerîn baş vurmak, müracaat etmek
wajîgûn rd ters, uğursuz
wajîgûnî m terslik, uğursuzluk
wajînî m çığlık
wajînî jê çûn çığlık atmak
wajînî pê ketin çığlığı basmak
wajûn rd ters
wajûnbext karabahtlı
wak d 1. gibi, -e benzer 2. gibi, imişçesine, benzer biçimde
wakîna rd/h böyle
wakîno rd/h böyle
wal b misket oyununda ben birinciyim anlamında bir deyim
wala bnr bala û wala
walandin m dolama
l/gh dolamak
wale rd sersem
waletî m sersemlik
walgerandin bnr wergerandin
walgerîn bnr wergerîn
walî nd/nt vali, ilbay
walîde m valide
walîde siltan m valide sultan
walîn m dolanma
l/ngh dolanmak
walince m erik
walîtî m 1. valilik (vali olma durum) 2. valilik (valinin görevi) 3. valilik (valilik makamı ve bu makama bağlı resmi dairelerin tümü)
wam n borç
wam stendin l/gh borç almak
wamdar rd 1. borçlu 2. mec borçlu (bir yüküm altında bulunan) 3. borçlu (bir şeyi bir başkasının yardımıyla yapmış olan)
wamdar bûn l/ngh 1. borçlanmak 2. mec borçlanmak (manevî bir yükümlülük altına girmek)
borçlu olmak
wamdar derketin borçlu çıkmak
wamdar kirin l/gh 1. borçlandırmak 2. mec borçlandırmak (manevî bir yükümlülük altına sokmak)
wamdarbûn m 1. borçlanma 2. mec borçlanma (manevî bir yükümlülük altına girme)
wamdarbûyîn m borçlanış
wamdarderketî rd borçlu çıkmış olan
wamdarî m borçluluk
wamdarkirî rd borçlandırılmış olan
wamdarkirin m 1. borçlandırma 2. mec borçlandırmak (manevî bir yükümlülük altına sokma)
wamstendî rd borçlu
wamstendin m borç alma
wan c 1. onlar (bükünlü halde) * wan ez dîtim onlar beni gördü * em ji wan xweş in onlanrdan memnunuz 2. şunlar (işaret zamiri, bükünlü halde) * tu wan hespan dibînî? Şu atları görüyor musun?
wan çawan nîna kir tu wisan govend bigire sen de onlar gibi hareket et, sende onlara uy, anlamında bir deyim
wan hînî hev kirin (birbirine) haşir neşir etmek
wan li hev anîn aralarını bulmak, arayı yapmak
wan li hev keys kirin aralarını bulmak, ara bulmak
wan xeraban geçmişi kandilli (veya kınalı) * hewce nake mirov dilê xwe bi wan xeraban bişewitîne o geçmişi kınalılara acımaya gelmez
wane m vana
wane (ii) m 1. ders (bir konuda öğretmenin öğrenciye sınıfta belirli bir sürede verdiği bilgi) 2. ders (bul bilginin aktarımı için ayrılan süre) * pênc deqe maye ku wane biqede dersin bitmesine beş dakika var 3. ders (öğrencinin öğrenmek zorunda olduğu bilgi) * sibehê ji waneya matematîkê ezmûna min heye yarın matematik dersinden sınavım var
wanebêj nd/nt okutman
wanebêjî m okutmanlık
wanek nesne, şey.
m nesne (belli bir ağırliği ve hacmi, rengi, maddesi olan her türlü cansız varlık)
wanekî rd nesnel, objektif
waneya ewlekariyê güvenlik vanası
wanî rd/h böyle, öyle
wanî hatiye wê wanî jî here böyle gelmiş böyle gider
wanîko rd/h böyle
wapor m vapur
waporşer nd savaş gemisi
waqandin m cıyaklatma, viyaklatma
l/gh cıyaklatmak, viyaklatmak
waqenûser dîr/n vakanüvis
waqewaq h cıyak cıyak, viyak viyak
waqewaq kirin cıyak cıyak etmek, viyak viyak etmek
waqif bnr weqf
waqîn m cıyaklama, viyaklama, vakvaklama, vaklama
l/gh cıyaklamak, viyaklamak, vakvaklamak, vaklamak
waqînî m cıyaklama, vaklama
waqînî kirin l/gh cıyaklamak
cıyaklamak
waqînîkirin m cıyaklama
waqûr rd vakur, ağır başlı
waqurî m vakurluk, ağır başlılık
waqwaq m 1. vakvak 2. vakvak (çocuk dilinde ördek)
war yerleşim yeri, kamp.
n 1. yurt, memleket (insanın üzerinde doğup büyüdüğü, yaşadığı yer) 2. memleket, ocak * warê bav û kalan baba ocağı 3. yurt, diyar (kimi nitelik veya değerleri taşıyanların çok bulunduğu yer) * ev gund warê pêhlewanan e bu köy pehlivanlar yurdudur 4. memleket (iklim ve üretim bakımanda ele alınan bölge) 5. yurt, ana vatan (bir şeyin ilk kez yetiştiği, göründüğü yer, bir şeyin çok yetiştiği yer) * warê titûnê Amerîka ye tütünün ana vatanı Amerika’dır 6. yurt (bir grup insanın oturduğu, yetiştirildiği veya bakıldığı yer) * warê zarokan çocuk yurdu 7. yurt (kalacak, barınacak yer) * warê xwendekaran öğrenci yurdu 8. yurt (toplu olarak bir iş öğretilen yer) * warê dirûtinê dikiş yurdu 9. yurt (hastalıkların tedavi edildiği yer) 10. yurt (yürüklerin yazın veya kışın oturduğu yer) 11. konalga (konak yeri) 12. yayla 13. yuva (bazı kötü nitelikli kimselerin çok bulunduğu veya barındığı yer) * warê dizan hırsızlar yuvası 14. yuva, yatak (bir şeyin çok bulunduğu yer) * warê şêran aslan yatağı 15. mec beşik (bir şeyin doğup geliştiği yer) * warê mirovahiyê Mezopotamya uygarlığın beşiği Mezopotamya 16. alan (bir konu ve çalışma çevresi) * di warê hunerê de xebatan dike sanat alanında çalışmalar yapıyor 17. sahne * ji warê siyasetê vekişiya politika sahnesinden çekildi 18. mec döl, soy, zürriyet * ez bêwar im benim zürriyetim yok 19. mec evlât * tu jî war î? sen de evlât mısın?
war danîn konaklamak.
konaklamak
war ew war e, bihar ne ew bihar e durum çok değişik, anlamında bir deyim
war û mijarên pêwendiyê ilgi alanı
war û wêr yer yurt
warbês m kamyon
wardar m demografya
wardarîn rd demografik
wardozî m yurt davası
warê (yekî) hêşîn bûn erkek evlâdı olmak, soyu devam etmek
warê (yekî) reş bûn zürriyeti olmamak, soyunu sürdürecek biri olmamak
zürriyeti olmamak, soyunu sürdürecek biri olmamak
warê (yekî) reş e zürriyetsiz. sulbsuz
zürriyetsiz. sulbsuz
warê (yekî) şîn bûn zürriyeti devam etmek, erkek evlâdı olmak
warê (yekî) şîn kirin (erkek) çocuk sahibi olmasını sağlamak
warê bav û kalan baba ocağı (veya yurdu), ana yurt
warê bînahiya xwe zêde kirin ufkunu genişletmek
warê diz û keleşan kurtlar sofrası
warê hewayî hiq hava sahası
warê kar û bar iş alanı
warê te reş be soyun kurusun
warê te şîn be evin şenlensin, çoluk çocuk sahibi olasın
warê têkiliyê ilgi alanı
wareş rd zürriyetsiz (evli olupta erkek çocuğu olmayan erkek)
wareş bûn zürriyeti olmamak, soyunu sürdürecek biri olmamak
wareşî m zurriyetsizlik
wareste rd 1. kurtulmuş, rahat 2. doygun, müstağni 3. sorumsuz (sorumlu olmayan)
wareste bûn l/ngh 1. doygun olmak, müstağni olmak 2. sorumsuz olmak
sorumsuz olmak
warestebûn m 1. doygun olma, müstağni olma 2. sorumsuz olma
warestebûyîn m 1. doygun oluş, müstağni oluş 2. sorumsuz oluş
warestetî m 1. doygunluk 2. sorumsuzluk
waresteyane h 1. doygunca 2. sorumsuzca
wargeh n 1. yurt, mekân 2. konaklama yeri, kamp 3. üs, geçici konaklama yeri 4. yurt (bir grup insanın oturduğu, yetiştirildiği veya bakıldığı yer) * wargehê zarokan çocuk yurdu 5. yurt (kalacak, barınacak yer) * wargehê xwendekaran öğrenci yurdu
wargeha civandinê toplama kampı.
wargeha lêxweytîkirinê bakım yurdu, darulaceze
wargehvan nd/nt kampçı
wargehvanî m kampçılık
warguhastin m yurt değiştirme
warguhêzî m tehcir
rd tehcir edilmiş, göç ettirilmiş olan
warguhêzî bûn l/ngh tehcir olmak, göç etmek
warguhêzî kirin l/gh tehcir etmek, yer değiştirmek, göç ettirmek
warguhêzîbûn m tehcir olma, göç etme
warguhêzîkirin l/gh tehcir etme, yer değiştirme, göç ettirme
warîdat m varidat, gelir, gelirler
warihandin bnr werihandin
warihîn bnr werihîn
warîl m 1. varil 2. varil (bir varilin içine alacağı madde miktarı)
warîn m çığlık
warînî m çığlık
warînî jê çûn çığlık atmak
warînî pê ketin çığlığı basmak
warkor rd körocak, zürriyetsiz (çocuksuz aile)
warkorî m körocaklık, zürriyetsizlik
warnîş nd sakin (bir yerde oturan kimse, sekene)
warnişîn mesken, ikametgah.
nd/nt yaylada yaşayan
warnû nd yenî yurt
waroş m varoş
warpayîz nd sonbaharda konaklanan yer
warreş rd 1. körocak (çocuksuz aile) 2. mec körocak (çocuğu olupta babasının yerini tutmayan, beceriksiz)
wartan m afra tafra * çi wartan wartana te ye? ne afra tafra yapıyorksun?
warunda bnr warwinda
warwinda rd 1. körocak (çocuksuz aile) 2. mec körocak (çocuğu olupta babasının yerini tutmayan, beceriksiz)
warxan apartman dairesi.
m kat (daire)
warxweş rd 1. şen yer 2. şen ocak (evi yurdu canlı, şen olan)
warzan rd yurt bilen
waş n domuz
wasat rd vasat, orta
wasatî rd ortalama
wase atmaca.
waşe zo/m atmaca, alıcı kuş
wasewas m vesvese, işkil, kuruntu
wasewas jê re çêbûn işkillenmek
wasewas kirin l/gh evhamlanmak
wasewasdar rd vesveseli, işkilli
washîngton Washington (ABD’nin başkenti).
wasî nd/nt 1. vasi (bir yetimin veya akılca zayıf, hasta birinin malını yöneten kimse) 2. vasi (ölen bir kimsenin vasiyetini yerine getirmekle yükümlü kimse)
waswas m vesvese, işkil
waswasdar rd vesveseli, işkilli, kuruntulu
waswase m vesvese, kuruntu, işkil, evham
waswase peyîvin sayıklamak
waswasedar rd vesveseli, kuruntulu
waswasek rd vesveseli, kuruntucu
waswasî rd kuruntucu
waswaso bnr waswasok
waswasok rd vesveseli, işkilli, evhamlı, kuruntucu
wat fîz/m vat
wat saet vat saat
watav bnr vatov
wate anlam, mana.
m 1. anlam, mana 2. man anlam (bir önermenin, bir tasarının, bir düşüncenin veya eserin anlatmak istediği şey) bi
watebar rd anlaşılır
watedar rd anlamlı
watedar kirin l/gh anlamlandırmak, manalandırmak, ifadelendirmek
watedarî m anlamlılık
watedarkirin m anlamlandırma, manalandırma, ifadelendirme
watenasî rz/m anlam bilimi, semantik
watenasiyî rd anlam bilimsel
wateya rayekî nd kök anlam
wateya tam a peyvê kelimenin tam anlamıyla
wateyî rd anlamsal
watezanî rz/m anlam bilimi, semantik
watov rd/h böyle
wavartî rd ayıklanmış olan
wavartin m ayıklama (birbirinden ayırma)
l/gh ayıklamak (birbirinden ayırmak) * dexl û dan ji hev wavêre hububatları birbirinden ayıkla
waver rd ayıklayıcı
waweyla b vaveylâ
waweylê b vaveylâ, yazık, vah, heyhat, eyvah
wawî, wawîk bnr wawik
wawik çakal.
zo/n 1. çakal (Canis aureus) 2. argo çakal
wawikê ber (devê) çeman mezar kaçkını (çok zayıf kimse)
wax b 1. vah 2. aman (şaşma anlatır)
wax û şîvan ah vah, matem
waxîn bnr axîn û waxîn
waxwax b 1. vah vah 2. pes (şaşmayı anlatır)
waxwax kirin l/gh 1. vahvahlanmak 2. pes etmek (ancak bu kadarı olur demek)
waxwaxkirin m 1. vahvahlanma 2. pes etme (ancak bu kadarı olur deme)
wayîk m uğur, meymenet
waz m nazariye, teorî
waz bûn l/ngh vazgeçmek
waz hênan caymak.
wazbûn m vazgeçme
wazdin vazgeçirmek, caydırmak.
wazewaz m ses gürültüsü
wa 1. ewê han 2. lê binêre *“wa ye goştê berxan e û li ber çavan e”
1. bi wî awayî (hoker) , bi wî awayî, bi wî şêweyî, bi wî şiklî, bi wî rengî Ma mere li hevdû wa dike. Madem tu nikare bike ji bo çi soz û peymnanê dide..
Herwiha: wanî wer wesa wesan welê wisan wilo wisa wisan wana.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: وا.
Bide ber: hosa vanî va ye usa weha wiha
wa ye tê lê binêre ew kes/tişt tê
wacib (navdêr, nêr) erk, peywir, vatinî, delamet, berpirsiyarî, wezîfe, karê ku divê kesek bike, karê ku kesek bo hatine destnîşankirin: Wan wacib xwe bi cih neanî. (Tiştê ku diviyabû wan bikira wan nekir.), rola anku dewra tiştekî: Wacibê vê peyvê di hevokê de çi ye? (Ev peyv di hevokê de çi rolê dilîze?).
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: wacib bûn, wacib kirin. Navdêr: wacibbûn, wacibkirin Rengdêr: wacibbûyî, wacibkirî.
: bêwacib, bêwacibî, biwacib, biwacibî, wacibdar, wacibdarî, wacibî
wacib bûn (lêker)(Binihêre:) wacib
wacib kirin (lêker)(Binihêre:) wacib
wacibbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) wacib
wacibbûyî (rengdêr) (Binihêre:) wacib
wacibdar (rengdêr) bierk, bipeywir, bivatinî, bidelamet, biberpirsiyarî, biwezîfe.
ji: wacib + -dar.
: wacibdarî wacibdarîtî wacibdartî
wacibdarî (navdêr, mê) rewşa wacibdarbûnê.
ji: wacibdar + -î
wacibî (navdêr, mê) rewşa wacibbûnê.
ji: wacib + -î
wacibkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye wacib kirin
wacibkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) wacib
wad (navdêr, mê) soz, ehd, belên, newîn.
Herwiha: waad, wahd, wad, wehd, wed, weid, waid.
ji: Ji erebî
wad kirin (lêker) soz dan, ehd kirin.
ji: wad + kirin
wadî (navdêr) gelî, newal, nihal, dol.
ji: ji erebî
wahe 1. şîngeh li sehrayê (navdêr, mê) deverên biav û biber li sehrayan.
Herwiha: waha (bi nîvî di bin tesîra tirkî de).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: واحه.
Bide ber: weha.
ji: hevreha soranî واحه (waḥe), farisî واحه (vahê), tirkî vaha, hemû ji erebî واحة (waḥet) jikopti ⲟⲩⲁϩⲉ (waḥe) jimisri wḥỉ, bi hiyerogrîfî G43-V28-G1-X1:N25 (wḥȝt) ku jê bi rêya yûnanî ὄασις (oasis) ketiye zimanên ewropî jî wek ku li jêr ji wergerran diyar e û bi heman rêya yûnanî ketiye aramî jî: ܐܘܣܐ (ewwasa)..
: waheyî
waheyî (navdêr, mê) rewşa wahebûnê.
ji: wahe + -yî
wajav benda navendî ya ku avê digihîne her derê
waje (navdêr, mê) têgih, mefhûm, îbare, konsept, rêman, terîm, peyv, bêje, (biwêj) mezmûn, wate, islah, kelîme, gotin.
Bide ber: wate, wêje, bêje
wajo (navdêr, mê) şanenav, nîşana navî, nav (navê xwe dema mirov li binê kaxezekê dinivîse û wisan diyar dike ku wê kaxezê dipejirîne).
Herwiha: imza, imze, îmze.
Bikaranîn: Lêker: îmza kirin. Navdêr: îmzakirin Rengdêr: îmzakirî.
ji: Ji erebî.
: bêîmza, biîmza, îmzadar, îmzadêr
walî (navdêr) parêzgar, seroka/ê wîlayetekê, birêveberê eyaletekê, şaredar, serokbeledî.
Bide ber: welî.
ji: ji erebî والي (walî), hevreha welî, wilayet..
: walîtî
walîtî (navdêr, mê) rewşa walîbûnê, parêzgarî.
ji: walî + -tî
walonî (navdêr) xelkê Walonyayê anku başûrê Belçîkayê(rengdêr) her tişta/ê Walonyayê, zimanek romanî ye li Walonyayê tê peyivîn (lê ne frensiya Belçîkayê ye).
Herwiha: valonî, valonyayî, walonyayî
walonya (navdêr, mê) başûrê Belçîkayê, herêma frensîziman ya Belçîkayê.
Herwiha: Valonya.
Bide ber: Flanders.
: walonî, walonyayî
wam (navdêr, nêr) deyn, tiştê kesekî kesek din sitandiye,lê divê li kesê dayinde dîsan wî tiştî li xwedanê tiştî vegerrîne (bi taybetî pare), qenciya fer e kesek li kesekî din bike ji ber ku wî kesî qenciyek kiriye.
Herwiha: qerd, qerz.
Têkildar: faîz.
Bikaranîn: Lêker: bi qer dan, qer dan, qer kirin. Navdêr: biqerdan, qerdan, qerkirin Rengdêr: biqerdayî, qerkirî.
ji: Ji erebî.
: biqer, biqerî, biqerîtî, biqertî, qerdar, qerdarî, qerdarîtî, qerdartî, qerder, qerderî, qerderîtî, qerdertî, qerdêr, qerdêrî, qerdêrîtî, qerdêrtî, qergir, qergirî, qergirîtî, qergirtî, qerkar, qerkarî, qerkarîtî, qerkartî, qerker, qerkerî, qerkerîtî, qerkertî, qerstîn, qerstînî, qerstînîtî, qerstîntî, qerwergir, qerwergirî, qerwergirîtî, qerwergirtî
wamdar (rengdêr) qerzdar, wamstendî, borcdar, deyndar.
ji: wam +-dar
wamdar bûn (rengdêr) deyndar bûn, qerzdar bûn.
ji: wam +-dar + bûn
wamdar kirin (rengdêr) deyndar kirin, qerzdar kirin.
ji: wam +-dar + kirin
wamdarbûn (rengdêr) deyndarbûn, qerzdarbûn.
ji: wam +-dar +bûn
wamdarî (navdêr, mê) deyndarî, qerzdarî.
ji: wam +-darî
wamdarkirin (rengdêr) deyndarkirin, qerzdarkirin.
ji: wam +-dar +kirin
wan awayê tewandî yê cînavka/ew/ê, cînavka pirjimariyê ya ji bo kesê sêyemîn
Bajarek ji bajarê kurdistanêye.jêra dilê kurdistanêjî tê gotin, Tûşba, (navê wanê yê berîye)Navçeyên wanê, Şax/Çatak, Westan/Gevaş, Payîzava/Gürpınar, Elbak/Başkale, Qelqelî/Özalp, Bêgir/Muradiye, Erdîş/Erciş, Artemêtan/Edremit, Payîzaxa/Çaldıran, Miks/Bahçesaray, Mehmûdî/Saray Cînav, forma tewandî ya pirrjimarî ji peyva ew, Ez wan dibînim lê wan ez nedîtime..
Herwiha: ewa, ewan, ewana, ewanan, wa, wana, wanan
Serenav,mê, Wan: bajarrek e li bakurê Kurdistanê.
: wanî
wan girtin heqe xwe, ez mam li reqe xwe (biwêj) neheqî li min bû. yê ku ked dabû ez bûm, lê wan girtin heqe xwe, ez mam li reqe xwe.
wane ders
(navdêr, mê) demek ji fêrbûnê ya ji fêrkirinê: waneyek ajotinê, tiştek şagirt fêrbûye ya hatiye fêrkirin: Hozan waneya ziman xweş fêrbûye, tiştek hatiye fêrbûn bi serpêhatîyekê: Kurd ji qewimandinên ku têne serê wan waneyan nagirin, serpêhatîyek ya bûyerek ku dibe wek hişyarkirinekê ya lê sor kirinekê: bila ev ji te re bibe waneyek!.
Hevwate: ders, xwendin, fêrkirin, hînkirin.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: وانه.
Bikaranîn: Lêker: wane çêkirin wane dan wane gotin wane nivîsîn wane xwendin Navdêr: waneçêkirin wanedan wanegotin wanenivîsîn wanexwendin.
ji: jihewrami, hevreha wate (mane), û watey (gotin), bide ber zazakî vatene. Ji ber ku mela dersan dibêjin, ihtimal e ku soranan ew peyv ji hewramiyan bihîstiye û bi şaşî bawer kiriye ku di kurdiya resen de ew peyv maneya ders dide. Dîsa ew ji soranî derbasî kurmancî jî bûye..
: wanebêj wanebêjî waneder wanederî wanegeh wanegir wanegirî wanexane wanexwîn wanexwînî
wane dan ders dan
(lêker)(Binihêre:) wane
wanebêj (navdêr, mê) dersder, waneder, dersbêj, lektor, mideris, fêrker, perwerdeker, hînker, taşîner, mamoste, terbiyetder, elimîner
wanebêjî (navdêr, mê) lektorî.
ji: wanebêj +-î
waneçêkirin (navdêr)(Binihêre:) wane
wanedan (navdêr)(Binihêre:) wane
waneder (navdêr) dersder, wanebêj, dersbêj, lektor, mideris, fêrker, perwerdeker, hînker, taşîner, mamoste, terbiyetder, elimîner, lala, mielim, ilimder, profesor.
ji: wane + -der.
: wanederî
wanederî (navdêr, mê) mamostetî, fêrkarî, hînkarî, perwerdekarî, lalatî, dersderî, ilimderî, mielimî, rewşa wanederbûnê.
ji: waneder + -î
wanegeh 1. fêrgeh 2. pol waqên dengê qaz, werdek û hwd
(navdêr, mê) dersgeh.
ji: wane +-geh
wanegir (navdêr, mê) kesê/a waneyan digire.
ji: wane + -gir
wanegirî (navdêr, mê) karê wanegiriyê.
ji: wanegir + -î
wanek (navdêr, mê) tişt, tişte, heyber, camid.
ji: wan +-ek
wanekî (navdêr, mê) camidi, heyberî, tişteyî, camidî, objektîf.
ji: wane +-kî
wanexane (rengdêr) bi awayekî wane.
ji: wane + -ane
wanî 1. ya/yê Wanê (navdêr) kesa/ê li Wanê dijî, kesa/ê ji Wanê, xelkê bajarrê Wanê, tişta/ê li bajarrê Wanê çêbûye yan hatiye çêkirin, devoka bajarrê Wanê (mê)
wanik Serenav,mê, bajarokek e li wilayeta Nînewa li Başûrê Kurdistanê.
Herwiha: Wane.
Bide ber: wane.
ji: ji?.
: wanikî wanikîtî
waqe (navdêr, mê) bûyer, rûdan, qewimîn, hedîse, qewam, pêkhatin, serpêhatî.
Herwiha: waqa.
Bide ber: waqewaq.
ji wêjeyê: Me got ku ew ne tenê stranbêj in, her wiha ew destanbêj, çîrokbêj, waqenivîs, helbestkar, bestekar û hilberînerên berhemên muzîkê ne jî. Her tiştên ku bi mirov re eleqedar in, her tiştên ku di jiyanê de diqewimin, mijara berhemên wan in ku bi awayekî xweserî xwe wan bûyeran dihonin û pêşkêşî girseya gel dikin. Ji bûyernameyan heta bi helbestên lîrîk, ji destanan heta bi berhemên edebî, bi kurtasî wan her tişt wek stran gotiye û hewce ye em bidin xuyakirin ku, bi piranî dengbêj ne kesên xwendewar in û bi awayekî giştî jî mêr in.(Zana Farqînî: Dengbêjî: Xweseriyeke muzîka kurdî, Amidakurd.com, 6/2007).
ji: Ji erebî
waqewaq dengê domdar ê qaz, werdek û hwd
waqewaq kirin (qaz, werdek û hwd) bi awayekî domdar deng derxistin
waqiî (rengdêr) realîstîk, gengaz, mimkin, pêkan, pratîk, tişta/ê ku ne dûrî realîteyên jiyanê ye, tişta/ê ku di rastiyê de heye, tişta/ê ku di jiyanê de dikare peyda bibe.
ji wêjeyê: Çavkaniya nêzî serokwezîr Erdogan wiha dibêje: Divê kes ji me nexwaze ku bila Ebdullah Öcalan jî serbest bê berdan. Libendêbûna efuyeka giştî jî ne waqiî ye. Divê xeyala vê nekin.(Netkurd.com, 11/2007).
ji: Ji erebî, têkildarî waqiyet
waqiîbîn (rengdêr) (navdêr) realîstyekemyekjimarneyînî, rastîbînyekemyekjimarneyînî, kesa/ê ku tiştan li gor rastîrastiyayekemyekjimarneyînî wan famyekemyekjimarneyînî dike, ne xeyalperistyekemyekjimarneyînî yan geşbînyekemyekjimarneyînî yan reşbînyekemyekjimarneyînî.
ji wêjeyê: Eger ez ji paqijiya meremên wan kesan jî ko bangewaza soranîkirina bakurê Kurdistanê dikin jî nekim, bêguman dudilî û gumanê li jîrî û aqilmendiya wan dikim û bawer im ko bi herdu awayan jî (çi merema wan paqij nebe, çi aqilmend nebin) newaqiîbîn in anko nikarin waqîi û realîteya rewşa miletê xwe bibînin.(Lezgîn Çalî: Kurdên soran û kemalîst dikarin li hemberî kurmanciyê bibin hevalbendên hev, Nefel.com, 4/2008).
ji: Ji erebî: waqiîyekemyekjimarneyînî + -bînyekemyekjimarneyînî.
: waqiîbînîyekemyekjimarneyînî
waqîn (navdêr, mê) dengê rûvî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: واقین
waqînî (navdêr, mê) deng dan, kalekal kirin, wazqînî, ajûtin, bangawazî, halan dan, hawar kirin, girgîn, girîn/digirî/bigirî, girîyan, hilqehilq, hilqehilq kirin.
ji: waqîn +-î
waqînîkirin (navdêr, mê) wîqîn, waqîn, wîqînîkirin, wîqewîqkirin, kirin wîqînî, kirin waqînî, kirin wîqewîq, kirin waqinî, waqewaq kirin.
ji: waqîn +-î +kirin
waqiyet (navdêr, mê) rastî, heqîqet, realîteHewiha waqîet waqiye waqîe.
ji: ji erebî
waqwaq (navdêr, mê) dengê waqêna rûvî, qaz û werdekan qîjîyên zarokên zava
waqwurman (navdêr, mê) hicmetîbûn, seyrman, hêbetîman
war 1. qad 2. cih 3. şûnewar
war ew war e, lê bihar ne ew bihar e (biwêj) rewş ne wekî bere ye. tu bi wî aqi!î diçî, lê bele war ew war e, lê bihar ne ew bihar e.
war kirin (lêker) xîvet kirin, serbaz kirin.
ji: war + kirin
war reş man (biwêj) bêewled bûn. xwede kesî war reş mehele. mal û milke ordîxan hemû ji xelkê re ma.
warayî (navdêr, mê) zimanek malezî-polonezî ye li Filipînê ji alî nêzî 3 milyon kesan ve têt peyivîn
wardene (Zazaki) (lêker) (navdêr, mê).
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: xwarin (xarin, xwerin), soranî: xwardin, Kurdiya başûr: xwardin, Lekî: hwardin, hewramî: wardey, zazakî: wardene
ware . Înglîzî: amanên ferfûrî yayla(bi tirkî)
warê (yekî) hêşîn bûn (biwêj) sûlale û zuriyet (ziret) berdewam kirin. ji xwedê re şilcir ku ware vî lawe min jî hêşîn bû.
warê bav û kalan niştingeha ku ji mêj ve malbatek lê akincî bûye
warê sitare ji (yekî) nehiştin (biwêj) bi helwesten neyînî prestij qels kirin. ew dewleten ku ware sitare ji kurdan re nehiş-tine, bûn xelaskare milete kurd.
wareste (rengdêr) filitî, rizgarbûyî, rehabûyî, xelasbûyî.
ji wêjeyê: Ji îzahê wareste ye ku rawestana li ser hûrgiliyên binerih ne armanca vê nivîsê ye.
wargeh 1. êwirgeh, stargeh 2. biryargeh 3. welat
(navdêr, nêr) war, welat, jîngeh, dever, herêm, cih, mesken, mekan, îqametgeh.
Herwiha: warga, wargah, warge, wargih.
ji: war + -geh.
Bikaranîn: Navdêr: wargehdanîn
wargeh vedan (lêker)(Binihêre:) wargeh
wargehdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) wargeh
warhêl kesê ku ji warê xwe bi dûr ketiye
(rengdêr) kesê ji warê xwe dûr dikeve navê keç û xortane
warîde (navdêr, nêr) dahat, deramet, îrat, hecel, qezenc, muçe, warîdat, meaş, jêhatin, pareyê yan qezenca ku mirov werdigire, hecilandin.
Herwiha: warîdat, warîdet.
Dijwate: lêçûn, mesref, xerc.
ji: Ji erebî.
: warîdeyî
warîdeyî (navdêr, mê) rewşa warîdebûnê.
ji: warîde + -yî
warik (navdêr, mê) mamir, varik
warîl (navdêr, mê) bermîl, kemole, den, (amanên girrovirr û mezin yên bi taybetî neft tê de têt parastin): Warîlek neftê bi 25 dolaran e. fîçî.
Herwiha: barêl, barîl, varêl, varîl, warêl.
ji wêjeyê: Ji bîra Zaxoyê dê rojê 5 hezar varîl petrol were(Netkurd.org, 6/2006).
: warîlik, warîlî, warîlk
warîlî (navdêr, mê) rewşa warîlbûnê.
ji: warîl + -î
warîn kesê ku evîndar û girêdayiyê welatê xwe ye
(navdêr, nêr) (navdêr, mê) mirovê evîndar û girêdayê ware xwe navê jin û mêrane.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: وارین
waris (navdêr) mîrasgir, mîrasxwer, mîratgir, paşmakgir, kesên ku dibin xwedanê malê kesekî mirî: Babê wan mir û ew bûn warisê malê wî..
Bide ber: werîs.
ji wêjeyê: Hecî bi fitir û zekatên cîranan zarrokên xwe xwedî dikirin.(M. Şirin Dağ: Waris (mîratxur), Kovara Bîrnebûn, hj. 26, r. 40, bihar 2005).
ji: Ji erebî.
: warisî, warisîtî, waristî
warisî (navdêr, mê) rewşa warisbûnê.
ji: waris + -î
warkor 1. wareş 2. kordûnde
(rengdêr) bê mal, bê welat, bê cih, korewar
warkorî (navdêr, mê) wareşî, kordundeyî.
ji: warkor +-î
warkoz germiyan
warnişîn îqametgeh, êwirgeh
warocax (navdêr, mê) cûnwar
warperwer (navdêr, nêr) (navdêr, mê) warvîn
warvan (navdêr, nêr) (navdêr, mê) xwedî welat war navekê du zayende
warvîn (navdêr, nêr) (navdêr, mê) warperwer, navekê nêr û mêye
warxan xan û man
(navdêr, mê) texe, :xanîyê me ji sê warxanan pêk dihêt
warzan (navdêr, nêr) (navdêr, mê) şarezayê warê xwe navê kiç û kurane
was (navdêr, mê) guman, şik, dudilî.
Herwiha: waswas, was-was.
: dilwas, dilwasî, dilwaswas, dilwaswasî, wasdar, wasdarî, wasî. Almanî: Cînav. Xwendin: vas, çi, çîÎnglîzî (lêker) (ez) bûm: I was there. (Ez li wir bûm.), (ew) bû: He was a teacher. (Ew mamoste bû.) She was not his wife. (Ew ne jina wî bû.) It was her dog. (Seyê wê bû.)
wasatî (navdêr, mê) averaj, nîvekî, navekî, navînî.
ji: was +-atî
wasdar (rengdêr) biguman, bişik, bidudilî.
ji: was + -dar.
: wasdarî wasdarîtî wasdartî
wasdarî (navdêr, mê) rewşa wasdarbûnê.
ji: wasdar + -î
waşe (navdêr) başok, hin cûn firrindeyên jakaw anku dirrinde ne û xwarina wan çivîkên biçûk e.
ji wêjeyê: Lê tu çûyîLi pey te rûpelên bindestiyê spî manli pey tepeyamên me tengezar û bêxwedî manli pey tehelbestên me bê nîşan û bê gilî manli pey tepayîzên me bê bûk û bê kezî manli pey tedaristana dozê bê başok û şengebî man....
: waşegir, waşegirî, waşevan, waşevanî, waşevanîtî, waşevantî. Navê zanistî: Accipiter nisus
wase/waşok baz, başok
waşegir (navdêr, mê) kesê/a waşeyan digire.
ji: waşe + -gir
waşegirî (navdêr, mê) karê waşegiriyê.
ji: waşegir + -î
waşevanî (navdêr, mê) karê waşevanan.
ji: waşevan + -î
wasewasdar (rengdêr) dogman, bedguman, dilwasewas.
ji: wasewas +-dar
wasî (navdêr, mê) dudilî, dilwasî, guman, şik, dilwaswasî, ne piştrastî, ne esehî, ne misogerî
waşington (navdêr, mê) eyaletek Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye, Waşington, D.C.: paytextê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, (sînekdok) hikûmeta Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê.
Herwiha: Waşîngton.
ji: George Washington, yekem serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, ji 1789 ta 1797.
: waşingtonî
wasiq (navdêr) civandî, komkirî.
ji wêjeyê: Lê me hêvî wasiq e dê ez feqîr Jê rê alaya te bim roja esîr w:Mela Hisênê Bateyî
wasite hemû alavên siwarbûn û barkêşiyê 2. navberkar navgîn
(navdêr)(navdêr, mê) amraz , amûr.
ji wêjeyê: Ew her du gewher di durcekî da Ew şems û qemer di burcekî da Bê wasite wan kirin muqarîn Bê fasile ew bi hev siparîn Hasil, vekirin ji nû ve sendûq Mîr göte Memi: Ji bo te meşûq!w:Ehmedê Xanî.
Herwiha: wesayit
waşt (Zazaki) (lêker) xwest, viya, hez kir.
ji wêjeyê: Pênî na konferans de bi nameyî pîyerê qisêkerdoxanî konferansa kurdolojî ya yew vilaweke ameyî vilakerdiş. Qisekerdoxanî konferans zaf ehemîyet da na konferans û waşt ke nê konferansî inahawa birûmî, la înan eşkira kerd ke nê konferansî têna xo ser çare nîyî, ganî kurd sey heme neteweyanî dinya waharî heqanî xo yê mîlî û demokratîkan bî..
ji: vila kerdene
wasta (navdêr) navgîn, amraz, wesita, navbeynkar, navber: vasıta olmakbûn navbeynkar, navbeynkarî, navberî.
ji wêjeyê: Nûra Ebû-Bekir di wastayê Umer Usman di xunser musteqer Hate îbhamê dibên nûra Elî Şulê da tilyan û Cennet muncelî Hatî Hewwa û nezer da nûrî saf Gotî: “- Ya Adem çi nûr e pir şefaf? w:Mela Hisênê Bateyî
waştiş (Zazaki) (navdêr, nêr) daxwaz, xwestek.
ji: waştene - -ene + -iş.
Têkildar: waştox.
: waştişname
waştişname (Zazaki) (navdêr) daxwazname.
ji: waştiş + -name
waştox (Zazaki) (rengdêr) daxwazker, xwazok, dilxwaz.
ji: waştene - -ene + -ox.
Têkildar: waştiş, waştişname
waswas (navdêr, mê) guman, şik, şibhe, nîgeranî, dilgiranî, dilwasî, waswasî, dilwaswasî, dudilî, bêbirryarî, tirs.
Herwiha: wasewas, wase-was, was-was.
ji: was + was.
: bêwaswas, bêwaswasî, biwaswas, dilwaswas, dilwaswasî, waswasî
waswas kirin (lêker)(Binihêre:) waswas
waswase (navdêr, mê) dilxuşûşî, bedgumanî, dilreşî, gergdilî, wehm, tasûwas.
Herwiha: weswese
waswasek (navdêr, mê) waswaso, dilwasek, was wasi.
ji: waswas +-ek
waswaskirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye waswas kirin
waswaskirin (navdêr, mê) (Binihêre:) waswas
waswasok (navdêr, mê) bedguman, dilwasek, sawsoyî, sawirî, gergdil, gumankar, dilwasok, dilxişûş, dilreş, dilwaswas, biwasewas.
ji: waswas +-ok
wate [I] yanî, ango [II] mehne
1. mane (navdêr, mê) mane, mene, mehne, gotinên diyar dikin ka peyvek yan tiştek çi ye: - Wateya peyva baran çi ye? - Ava ji ewran tê ye. Wateya wê çi ye ku ew dibêjin ew aciz bûne? - Ew e ku ew ne razî ne..
Herwiha: wata.
ji: jihewrami, bide ber watey (gotin), bi rêya soranî derbasî kurmancî bûye. Maneya wate ji gotî bûye anku, yanî paşî bûye mane, mena. Bo guherîna maneya vê peyvê, bide ber tirkî demek (gotin > anku > mane: ne demek maneya wê çi ye?) yan jî peyvên erebî yên hevreh yenî û mena..
: bêwate, watebar, watedar, watedar kirin, watedarî, watenas, watenasî, watetî, wateyî, watezan, watezanî, watin
watebar (rengdêr) fehmbar, fambar.
ji: wate +-bar
watedar mehnedar
(rengdêr) manedar, giring, muhim, ferz, binirx, fer, lazim, pêwîst, pêdivî, hewce, gerek, jênegerr.
Herwiha: biwata, biwate, watadar.
Dijwate: bêwate.
ji: wate + -dar.
Bikaranîn: Lêker: watedar kirin. Navdêr: watedarkirin Rengdêr: watedarkirî.
: watedarî, watedarîtî, watedartî
watedar kirin (lêker)(Binihêre:) watedar
watedarî (navdêr, mê) rewşa watedarbûnê, pûte, giringî, ferî, muhimî, pûtedarî.
ji: watedar + -î
watedarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye watedar kirin
watedarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) watedar
watenasî di zimanzaniyê de mehnenasî
(navdêr, mê) watezanî, manenasî, semantik, watesazî bi soranî.
ji: wate +-nasî
watene (Zazaki) (lêker) gotin: va, vat (got, go)
watetî (navdêr, mê) rewşa watebûnê.
ji: wate + -tî
watewarî lêkolînên li ser mehneyan
watezanî (navdêr, mê) watenasî, manenasî, semantik.
ji: wate +-zanî
watin 1. mane (navdêr, mê) mane, mene, mehne, gotinên diyar dikin ka peyvek yan tiştek çi ye: - Wateya peyva baran çi ye? - Ava ji ewran tê ye. Wateya wê çi ye ku ew dibêjin ew aciz bûne? - Ew e ku ew ne razî ne..
Herwiha: wata.
ji: jihewrami, bide ber watey (gotin), bi rêya soranî derbasî kurmancî bûye..
: bêwate, watebar, watedar, watedar kirin, watedarî, watenas, watenasî, watetî, wateyî, watezan, watezanî, watin 2. bi gotinek din (hoker) , hatin maneyeki,tu çi diwatî, bi gotinek dî: Amed wate Diyarbekir Ez naçim wate ez dê li vir bimînim. hatin maneyeki,anku, bi gotinek dî: Amed wate Diyarbekir Ez naçim wate ez dê li vir bimînim..
Herwiha: wata.
Hevwate: anku
waw (hoker) ax, ox, of, dengek gazîkirinê ye dema ku mirov bi tiştek ecêb dihese: Waw, tu çend mezin bûyî! Maşella!(navdêr, mê) navê herfa و (w, u) di alfabeya erebî de.
Herwiha: ax, ox, of: vaw
wawik cureyekî sewalên ku dişibihine guran; torîk, keftar
(navdêr) çeqel, torî, şeqel, cûnek seyên kûvî ye û bi taybetî li Efrîqayê peyda dibe, (mecazî) hîlebaz, fêlbaz, cambaz, lêbker, pîs, pespaye, kone, rûvî.
Herwiha: wawîk, wawk. Navê zanistî: Canis aureus.
ji: ji erebî واوي (wawî) + kurdî -ik.
: çeqelane, çeqelî
wawîlok (navdêr, mê) stiranên ku li ser miriyan tên gotin.
Bide ber: wawik.
ji wêjeyê: Dayîka min kela xwe tijî dikir û digot, jinikekê ji wan li ser goran digiriya û li sîngê xwe dida û ev wawîloka davête ser miriyên xwe: Law derketî ji mala mezinBav derketî ji mala mezinQirik ez im, dêran ez im.Ez rebena kur û bavanDerbas bûme ji heft avanKula wan daye hinavanEz rebenê ez dêranêPoran kur kim bi dûzanêEgîtê mala min kanê?(Perwîz Cîhanî: Mexîn?, Amidakurd.com, 8/2007).
: wawîlokbêj, wawîlokbêjî, wawîlokî
wawîlokî (navdêr, mê) rewşa wawîlokbûnê.
ji: wawîlok + -î
wax (hoker) ax, ox, of, wey, ey, hey, eywax, heywax, weyla, weylê, weylo, gaziyeke mirov dike dema hest bi xweşiyekê yan nexweşiyekê dike.
: waxandin, waxe-wax, waxe-waxî, waxe-waxkî, waxên, waxênî, waxênkî, waxîn, waxînî, waxînkî
waxînî (navdêr, mê) rewşa waxbûnê.
ji: wax + -înî
wayîr (Zazaki) (navdêr) xwedî, xwedan, xwidan, xudan, sahib, xweyî.
: wayîre
waynefsî rewşa ku her kes ketiye tatêla nefsa xwe
waz 1. dawî, talî (navdêr, mê) waz lê anîn: dawî lê anîn, bes kirin, êdî nekirin, waz lê hatin: bi dawî bûn, êdî nebûn, xilas bûn, qedîn, neman.
ji wêjeyê: Li destpêkê min di çend çavpêkeftinên rojnamevanî da li gel dezgehên rageyandinê, dawa li deselatdarên Turkiya kir ko waz li zimanê gef û herreşa bînin û bo zimanê mentiqê eqlî vegerrên û bi awayekê aştiyane pirsa rewa ya milletê kurd çareser biken, çûnkî ez di wê bawerrê da bûm ko hîç hêzek nikarît milletê kurd di qada xebat û berxodanê da bo gehiştin bi azadî û serxobûnê dûr bêxît.(Edhem Barzanî: Bangewazek li Edhem Barzanî bo re‘ya giştî li Kurdistanê, Nefel.com, 3/2008) 2. axiftinên melayan. Binêre;, weiz
waz hatin (lêker) vegerrîn.
ji: waz + hatin
wazena (Zazaki) (lêker) dixwazim, min divê.
ji wêjeyê: - Ap Hes, Xal Hus, Dat Mih meremêne! Ez destê xo nêkena şima ra. Willey ez vengê xo şima ra nêkena. Ez wazena biba dewijê şima. Ez wazena biba cîranê şima. Ez zî sey însanan bicuya...
wazih (rengdêr) aşkira, berçav, diyar, averû, xuya, zelal, kifş, dîhar
wa (kurt.) WashÎngton (parêzgeh)
waac (kurt) Women'a Army Auxiliary Corps
waaf (kurt.), (Îng.) Women' Auxiliary Air Force.
waas (kurt.), (Îng.) Women' Auxiliary Army Service.
wabble (bnr.) wobble.
wac Jina ku li WAAC’ê dixebite.
wacke cureyekî bazaltê yê zirav û nerm.
wackily bi awayekî bêmantiq.
wackiness dînîtî.
wacky (argo) tewş 2 xerifî,apore 3. ecêb 4. dînik
wad (-ded, -dÎng)qewd, taxe 2. devgirk, tampon 3. Pihêta tifÎngê 4. Girik,tepik 5. (zimanê axf.’ê) zêde, gelek pere 6. Devgirk girêdan 7.anîna teşeyê taxeyê . a wad of gum benîşta biqasî solê. bet one' wad (zimanê axf.’ê) razandina hemû pereyan li behîsê. shoot one' wad (zimanê axf.’ê) beredayî xerckirina hemû pereyan .
wad'Îng li ser avê meşîn.
waddîng devgirk ,tampon 2. vatka.
waddle piyê xwe vêç avêtin, rêveçûna bi tepkî,meşîna xwarovîşko
waddly vêç.
wade leyîstîna li ava tenik 2. Meşîna li nav herî yan jî ava tenik.
wade into (zimanê axf.’ê) têketina bi awayekî tund.
wade through (ava tenik yan jî herî) di nav re derbas bûn peşve çûna bi awayekî dijwar û giran 4. Bi dawî kirina bi dijwarî .
wader kesê ku di nav ava tenik yan jî herî re dimeşe 2.çûkeke ji çîmdirêjan
wadi wady wadi , wady dol,newal.
wadîng cezmeya dirêj ya ku heta qorikê diçe.
waf (Îng.) jina ku li WAAF’ê dixebite.
wafer biskufîta pir zirav 2. şikeva 3. Helawa kaxizê. 4. perçeya sîlîkonê ya ku li ser wê devreya ceyranê ya pirbeşî heye 5. nanê zirav yê bêmeyan yê ku Katolîk di ayîna Aşai Rabbanî’yê de bi kar tînin 6. etîketa girover ya ji bo morkirinê dihat bikaranîn di demên berê de 7. morkirin yan jî zeliqandina bi etîketê
waffle (argo) tewşaxivîn 2.bêbiryarbûn b. .cureyekî nanê sêlê yê ku bi qalibê tê çêkirin.
waffle iron qaliba nanê sêlê ya di teşeyê izxareyê de.
waft (behr.) flamaya ku bergeha bayî diyar dike 2. (kevn) nîşankirina bi destlibakirinê. birina hêdî hêdî, dan ber xwe (bi bayî yan pêlan) 2. Behn yan jî dengê sivik 3. Bi xwe re birin 4. Bayê sivik.
wag (-ged, - gÎng) hejandin 2. kirin wîrewîr 3. Tev gerîn 4. (Îng.), (argo) revîn ji dibistanê 5. ewiqandin. set tongues waggÎng xistin li ser zar û zimanan. The tail wags the dog dinya çep digere. the world wags on and we wag with it. Em bi dinyayê re li ser dev diçin. kesa henekoyî,kesa henekhez.
wage mûçe
(têkoşîn, nîqaş, şer) domîn, domandin. mûçe.
wage earner, wageworker karker, karkera biheq. livÎng wage mehaniya ku têra debarê dike.
wage scale barem. the wages of sin is death. Kêferata gunehê mirin e.
wage war with bi yekî re di rewşa şerî de bûn.
wager şer,şertgirtin 2. bi hev re şert girtin
wages miz, heq 2. Bergîdan.
waggery henek, yarî 2. Pêkenî.
waggish henekoyî
waggle hejîn 2. hejandin 3. hejikîn 4. Hejîn hejikîn.
waggly ya ku diheje.
wagon (Îng.) waggon erebeya barkêşiyê ya çar pawanî 2. erebeya lîstokê ya vekirî ya çar pawanî 3. (zimanê axf.’ê) erebeya polêsan ya taybet ji bo dîlan biguhêze. 4. maseya servîsê ya biteker 5. (Îng.) keştiya barkêşiyê, qetar 6. (argo) keştiya şerî ya bizirx. 7. Pê karîn
wagonage miza barkêşiyê.
wagoner Komika Sêwiyan 2. koma stêrkan ya ajoker. ajoker.
wagonlit wagon-lit (Fr.) vagonli, vagona binivîn.
wagonload mişt erebeyekê.
wagtail kilkehelsîne,şivanxapînok (zool.) Motacilla.
wahabi wahhabi wahabi , wahhabi Vahabî.
wahabiism Vahabîtî.
waif zaroka bêkes 2. Tiştê ku xwediyê wê ne diyar e. 3. tiştê ku dema ku diz direve ji destê wî ketiye erdê.
wail kirin feryad û fîxan, kirin qîrîn, kirin qîjîn, 2. heyfa xwe lê anîn 3. Şîn girtin,şîn girêdan 4. Fîxan.
wailing wall dîwara girînê ya li Qudûsê.
wain erebeya barkêşiyê ya ku di nav zeviyê de tê bikaranîn.
wainscot (-ed, -Îng veya -ted, -tÎng) rûkêşka texteyê, lambrî 2. (Îng.) cureyê herî baş yê berûyê yê ku di dulgeriyê de tê bikaranîn 3. Rûkêşk(lambrî)
wainscoting texteya ku tê rûkêşkirin 2. Rûkêşk.
wainwright çêkera erebeya barkêşiyê.
waist mer
pişt 2. Çal û mirtika di nava tiştekî de 3. Beşa jor ya cilê jinikan 4.bluz 5.beşa navîn ya keştiyê,pişt.
waistband pişta cilî.
waistcloth şûtik, pêşmalk.
waistcoat (Îng.) qutik,êlek.
waisthigh ya ku heta diçe navtengê, heta nîvê navtengê 2. Ketûber,aman
waistline cihê piştê
wait payîn
payîn 2. Amade bûn 3. sekinîn 4. (Zimanê axf.’ê) taloq kirin, sekinandin. 5. Çûn serdana yekî. 6. Girêdayî bûn 7. (leh.) sekinîn.
payîn, maweya payînê 2. derengman 3. navber 4.kemîn 5. (Îng.)endama koma mûzîkê ya ku li noelê li kuçeyan distrîne.
wait a minute! Hêde, bise!
wait at table servîs kirin.
wait for payîn.
wait for ... li benda ... man
wait on xizmet kirin, servîs kirin
wait on one hand and foot li çar aliyê yekî gerîn.
wait tables garsontî kirin.
wait up for one raneketin ji ber li bendê sekinîna yekî.
wait your turn li benda dora xwe be..
waitabit, wait-a-bit Şinahiyên ku tîkanên wan ên çengel hene
waiter berkar,garson 2. bendewar 3. sênî
waitîng list lîsteya bendewaran, lîsteya cîgiran
waitîng room jûra seknê. Odeya li bendê manê.
waitress berkara jin.
waive dev ji angaştê berdan,feraxat kirin.n2. taloq kirin,taloq avêtin3. (dad.) di mafê xwe borîn.
waiver (dad.) di mafê xwe borîn, destjêkişandin.
wake (-d veya woke, woken) şiyar bûn 2. Şiyar man 3.bi xwe ve hatin, vejîn 4. Şiyar kirin 5. Hişyar kirin 6. Zindî kirin, vejandin 7. (leh.) sekinîn(li cem miriyê), xew nehatin çavê(yekî).
Bi şev, şi benda miriyan man. 2. Çeşna ku dema ku li bendê miriyê ye tê dayîn 3. ji bo merasîma olî xew nekirin.
ava bikef a ku li dû keştiyê dimîne, şopa keştiyê.
wake fulness şiyarî
wakeful şiyar, guhê (yekî) şiyar bûn, 2. bêxew.
wakefully bi şiyariyê
waken şiyar kirin 2. Hişyar kirin 3. harekete getirmek 4. Şiyar bûn
wakerobin wake-robin qarî, marmaroşk (bot.) Arum maculatum.
walachia (bnr.) Wallachia.
waldgrave navnaseke Elmanan ya kevn ya maqûliyê
waldorf salad seleteya bimayonez ya ku bi sêv,gwîz,kerefz û xiyara teze re tê çêkirin.
wale şopa qemçiyê, qusîn, birîn (ku ji ber derb û lêdanê çêdibe) 2. xêza bel ya li ser bestirê n3. şop hiştin 4.raçandina bestira bixêz.
wales Gal(Eyaletek e), Galler(Welatek e). Prince of Wales welîahtê Brîtînyaya mezin.
walhalla (bnr.) vallhalla.
walk birêveçûn
bi rê ve çûn,meşîn, peyatî çûn 2. Tevgerîn 3.meşandin, hêdî hêdî gerandin 4. Bi yekî re meşîn 5. Piştî mirine wek xeyaletê hatina dinyayê 6. Pêngav avêtin, pîvana bi pengavê 7. kişandina barekî giran bi meşandina li ser qûncikên wî barî 8. gerîn, meşîn 9. meş 10. helwest, tevger, çûyîn 11. Qada jiyanê 2. Cihê meşînê, peyarê, rê, peyarêk 13. mêrg 14. (beysbol) mafê pêşveçûnê ber bi qaleyê ve berî lêxistina gogê.
meşîn, bimeşe
meşin, bimeşe
meşîn, bimeşe
walk away with derxistin pêş.
walk in kerem bikin hundirê.
têketin hundir.
walk of life rêya jiyanê,pîşe.
walk off ji nişka ve terkandin
walk off with têk birin
walk on meşîn, bi pêş ve çûn.
walk on by (1 şîrove)- di ber yekî re derbas bûn lê nesekînin û bala xwe nedayîn wî/wê kesî.
- di ber re derbas bûn.
- jê derbas bûn.
- xwe bi nedîtinê danîn
walk out (zimanê axf.’ê) grev kirin.
walk out on terkandin.
walk out with pê re hevaltî kirin.
walk over têk birin bi hêsanî
walk the floor pêngav avêtin.
walk the streets (bi awayekî) beredayî gerîn
walk the wards li nexweşxaneyê gera bijîşkan a li nav nexweşan ji bo muaynekirinê
walk through (şano) kirina provayên pêşîn.
walkietalkie, walkytalky, walkietalkie, walkytalky telefona bêtêl.
walkîng gerîn,meşîn.
walkîng beam destikê di makîneyan de ku mirov pê digire û digerîne an jî kaş dike.
walkîng delegate nûnera sendîkayê.
walkîng dictionary kesê ku ji bo gotina wateya her peyvê amade ye., ferhenga zindî.
walkîng legs Hêza meşînê.
walkîng papers (zimanê axf.’ê) kaxiza qewirîna ji karî.
walkîng race pêşbirka meşînê.
walkîng stick gopal 2. Asa,çov 3. kêzikeke wek kulîna darê ye, (zool.) Phasmidae.
walkon rista negirîng.
walkout (zimanê axf.’ê) greva karkeran.
walkovor pêşbirka hespan ya ku hêsan tê têkbirin.
walkup (zimanê axf.’ê) avahiya bêasansor.
walkway bihur, peyarê, şiverê.
walkyrie (bnr.) valkyrie.
wall dîwar
kele
keleh
kelhe
dîwar 2. (pir.) kele,kelhe,dîwarê hewşê,sûra hewşê. 5. (mak.) levhaya girêdanê.
diwar
wall creeper çûka dîwêr (zool.) Tichodroma muraria.
wall pepper cureyeki nebatê. (bot.) Sedum acre.
wall plate lataya dîwêr
wall plug (ceyr.) prîza dîwêr.
wall sided (behr)kêlekên wê wek dîwêr çik e.
wall street taxa navenda pazara belgeya pardariyê ya New York’ê.
wall tent kona ku kêlekên wê çik in.
wallaby cirdîxezala biçûk ya xweserî Avûstralyayê , vallabîç
wallachia Eflak(eyalet).
wallachian Ûlah, Eflakî.
wallboard rûkêşka dîwêr.
wallet kîs
kîs,çenteya pişt.
cizdan
walleye bîbika spîçolkî 2.masiya çavspîçolkî wek tîrsiyê 3. bîbika dûrakî, şaş 4. (argo) serxweş.
walleyed bîbika spîçolkî
wallflower helîkek, (bot.) Matthiole 2.giloka zer, (bot.) Cheiranthus cheiri 3. (k. dili) di şahiyê de ji ber ku kesê tune ye ku pê re bireqise jina ku nêzîkî dîwêr maye.
walloon Valon 2. Zimanê Valonan, Valonî.
wallop (zimanê axf.’ê) lê dan,lê xistin, kutan 2. (k. dili) kutan.
wallopinst (Zimanê axf.’ê) gellek zêde (rêje) pack a wallop pir bi bandor bûn
wallow di nav heriyê de wer bûn 2. Xwe dayîna sefahatê. 3. ji ber hejandinê bi zehmetî pêşveçûn 4. Di nav heriyê de werbûn 5. Heriya ku ajal tê de wer dibe.
wallpapor kaxîza dîwêr.
walltowall ji dîwêr ber bi dîwêr ve 2. Ji serîyekî heta serîyekî.
walnut gûz 2.dara gûzê. (bot.) Juglans 3. Keresteya gûzê. 4. Rengê gûzê.
walpurgis night şeva beriya yekê gulanê. (Di folklora Elmanan de şeva ku hevserên efsûnbazan li hev dicivin.)
walrus mors, (zool.) Odobenus rosmarus 2. Xweserî morsê.
waltz vals 2. Hewaya valsê 3. (argo) karê ku bi hêsanî tê kirin 4. vals kirin
waltz through (bi awayekî) hêsan bi ser ketin.
wampum moriyên ku wek pere yan jî xemlê ji aliyê Amerîkiyên Resen ve dihatin bikaranîn 2. (k. dili) pere,dirav.
wan çilmisî
çilmisî.
wand çiv , çov 2. asa.
wander gerîn 2. Zivirîn(bi awayekî rêşaşkirî) 3. Ji rê derketin 4. Ji mijarê qetîn 5. pest gotin, tewş axivîn 6. Tê de gerîn 7. Zivirîn.
wanderer kesê ku bi awayekî bêarmanc digere.
wanderîng gerok, gerek, gerîdok, seyah
wanderîng jew kulîlka birûskeyê (bot.) Tradescantia fluminensis.
wandering jew kulîlka têlgirafê (bot.) Tradescantia fluminensis.
wanderlust dildariya geştê.
wanderoo meymûneke xweserî Girava Seylanê, langur (zool.) Presbytis cephalopterus 2. meymûna dûvşêr., (zool.) Macaca silenus.
wane kêm bûn, biçûk bûn 2. çilmisîn 3. Noqî bûn, lawaz bûn 4. kêmbûn 5. çilmisîn 6. tunebûn 7. Biçûkbûna heyvê piştî pazdehê mehê.
wangle (Zimanê axf.’ê) pişkinandin, bi hîleyê bi dest xistin 2. Dek û dolap kirin3. Bi dest xistin bi bandorê 4. Bi dest xistin bi riyeke neyekser.
wanigan (D.Y.A), (Kanada) dolaba ku tê de alavên ku ji bo birîna daran tên bikaranîn heye. 2. firêze.
wankel engine makînaya ku ji hundir ve dişewite,biçûk û cureyê wê nû ye.
want pêwîstî
xwestin
xwestin, dil kirin 2. kêmasî bi tiştekî bûn 3. Lê gerîn 4. (Îng.) hewcedar bûn, pêwîst kirin 5. Xizan bûn.
xwestin, bixwaze
xwestin, bixwaze
want ad (Zimanê axf.’ê), (rojn.) danebihîza biçûk.
want for hewcedar bûn, pêwîstiya tiştekî hîs kirin.
want to (Zimanê axf.’ê) divêtî.
wanted ya ku tê xwestin,tê gerandin
wantîng tunebûn, adem 2. kêmasî, kêm 3. Pêwîstî, hewcedarî 4. gerek, hacet 5. pirsgirêk,xizanî , feqîrî 6. Daxwaz, xwestek.
(daçek) kêm 2. (daçek) -bê, kêm.
wantîng in noksan, kêm.
wanton miriya zewq û sefahatê 2. Miriya şehwetê 3. Ya ku aware digere 4. bêsedem 5. xwedî mebesteke xerab 6. bêsinc, miriya bêsinciyê 7.kesê ku li gor serê xwe tev digere, kesê ku li rabirdû yan jî dahatûya xwe nafikire 8. kesê miriyê şehwetê 9. Kesê bêsinc 10. Kesê ku dertomar e 11. Bêsinc tev gerîn 12. Pir pêşveçûn. 13. Bêsedem .
wantonly bi şewhet
wantonness şehwet.
wapentake (Îng.) di heyamên berê de bireke herêma kontî’yê
wapiti gakoviya mezin ya ku xweserî Amerikaya bakur e, (zool.) Cervus canadensis.
war ceng
şer
(-red, -rÎng) şer kirin, ceng kirin 2.dijminî kirin, dijmin bûn.
şer, ceng 2.têkoşîn 3. stratejî 4. Xweserî şerî, ya ku di şerî de tê bikaranîn, ya ku di encama şerî de pêk tê. 5. Reqsa serkeftinê 6. Leşkerê bitecrube, siyasetvana jîr 7. Berhema kartû. 8. (Zimanê axf.’ê) xeml yan jî cilên herî baş 9. dîmeşore
şer
war cloud ewra şerî, alameta şerî.
war correspondent Nûçegihana şerî.
war crime tawana şerî.
war criminal tawanbara şerî.
war cry qêrîna şerî.
war dance reqsa ku ji bo amadekariyên şerî tê kirin
war department(d.y.a.) Wezareta parastina neteweyî.
war game tetbîqata şerî.
war god Xwedavenda şerî.
war horse hespa şerî
war loan deyndarbûna şerî.
war of nerves şerê derûnî.
war paint boyaxa ku wehşî wek alameta cengê di serçav yan jî laşê xwe didin
war whoop halana cengê ya Çeremsoran.
warble wîçîn wek çûkan, vîçevîç kirin 2. xuşîn 3. wîçîn (ji bo çivîkan) 4. Derxistin dengekî lerizî 5. Wîçîna wek çûkan, vîçevîç 6. Dengê şîrîn 7. newa, meqam 8. Pizrika ku kurmika mêşa dewarê di piştên ajalan de çêdike
warble fly mêşa dewarê, (zool.) Hypodermatidae.
warbler kesê ku wek çûkan diwîçe 2. Kesê dengşîrîn 3. Çûkeke ji famîleya çivîkên şeytanok 4. çûka ku mêşan dixwe ya xweserî Emerîkayê ye, (zool.) Parulidae.
ward qawiş 2. herêm, mintiqe 3. (dad.) zarokê ku di bin wesayetê de ye 4. wesayet, parastin 5. qilqilk, zimanok 6. Parastin di cihekî ewledar de.
ward heeler (D.Y.A.), (argo) kesê ku hewl dide ku dengên taxê qezenc bike.
ward off bihartin, bihurandin, lê zivartin.
warden pasvan,parêzkar 2. (D.Y.A.) gerînendeyê girtîgehê 3. (Îng.) gerînendeyê kolejê 4. Karmenda ku belgeyên avahiya yan jî emlaqa dêran diparêze. cureyekî hirmiyê ji bo kompostoyê.
warder pasvan,notirvan 2. Çova hikumdarê 3. (Îng.) gerînendeyê girtîgehê.
wardrobe rihel (hemû cil û bergên kesekî), cil,çek 2. Kincdank,xardirob 3. Cilên şanoyê.
wardroom di keştiya şerî de hêwana lîstik û xwarinxaneyan.
wards (bnr.) ward.
wardship parêzkarî 2. serwêrisî, wesayet.
wardwards ward,-wards (paşgir) ber bi - ve .
ware taxim (têkber) 2. (pir.) emtia, tiştên ku dê bên firotin 3. Qaf û qir, têkbera seramîk.
ware houseman karker yan jî xwediyê embara têkberan
warehouse kewar
embara têkberan 2. embar 3. antrepo 4. Cihê firotana tomerî 5. Firoşgeh,mexeza.
wareroom embar, beşe firotinê di cihê hilberînê de
warfare ceng
şer,şerkirin 2. têkoşîn
warhead beşa gulleyê ya ku madeyên teqemenî tê de ye.
warily bi şiyarî.
wariness şiyarî.
warlike cengawer, şerûd, şeroke 2. Aîdê cengê 3. leşkerî 4. Ya ku bi şerî gef li yekî dixwe.
warlock felbaz,cinbaz 2. remildar
warlord rêverbirê ku di oxira mîîlîtarîzmê de bi awayekî zorkerî tev digere 2. Dîktatora deverî (Nemaze di rojhilata dûr de).
warm şîrgerm 2. germker, ya ku germ digire 3. tîndar 4. zindî 5. werzîmend .bişewq 6. biperoş, ya ku zû biperoş dibe 7. dilgerm 8.çîtog 9. (hun.bed.)germ (reng) 10. nû, teze 11. Tiştê ku di rewşa nêzîkî rastiyê yan jî nêzîkî tiştê ku tê veşartin de ye. 12.bi kêfxweşî
warm front (meteor.) gumlata hewaya germ.
warm to / toward hembêz kirin bi kêfxweşî.
warm up germ bûn
warmblooded (zool.) xwîngerm 2. wizeyî 3. Dildar.
warmhearted dilgerm, dilovan 2. Ji dil, dilgerm.
warming germ kirin, enirandin 2. Germ bûn, enirîn 3. Teşwîk kirin, teşwîk bûn. 4. Germ kirin 5. werzewerî kirin(berî pêşbirkê) 6.şixulandin ji bo ku motor germ bibe 7. amadehî kirin berî xwepêşandanê an jî berî konserê.
warming pan qaba hêsinî ya biqelpex û bidox ya ku nivînê germ dike.
warmly ji dil û can, biheraret
warmness germî, şîregermîtî.
warmonger şêrxwaz(ya ku ji bo şer derkeve fît dike)
warmth tîn
germî, şîregermîtî 2. tîn, agirnakî, dilcoşî 3. jidilî
warmup (Zimanê axf.’ê) germbûn 2. amadekariya dawî.
warn hişyar kirin, hişyar kirin, dan zanîn xetereyekê 2. Ji berê ve agahdar kirin 3. (dad.) saloxî dan, hişyar kirin 4.amoj kirin, pêşniyaz kirin.
warning hişyarî, îxtar 2. saloxî 3. hişyarker 4. Ya ku saloxî dike.
warning bell zingila nîşanê 5. Zingila amadekariyê.
warningly bi hişyarkerî.
warp xwarî, çelexwarîtî 2. hevde (ji bo tevnê), hevde 3. (behr.) palamar, qet, qetik, qetê keştiyê.
xwar bûn 2. Bûn sedema xwarbûn û weribinê 3. ji rêya rast derketin yan jî derxistin 4. (behr.) meşandin bi kişandinê palamarê ku girêdayî cihekî ye 5. (hav.) yesarî bûn 6. apore, gumrah.
warpath çûyîna şerî ya Çemsorkan. on the warpath ji bo pevçûnê amade ye 2. Ya ku ji bo biriqînê amade ye.
warped xwar
warrant raye
(dad.) daxwaznameya rawestandinê 2. Tezkereya lêgerînê 3. derhûdî, ewlayî, temînat 4. destûr, raye, karbidestî 5. girtek 6. (leşk.) destûra tayînê.
Temînat dan, garantî dan. 2. bêtirsane daxuyan dan 3. Karbidest kirin 4. Karmend kirin 5. Destûr dan, ruhsat dan 6. bûn derhûd 7. Maf dan qezenckirin 8. Li xwe girtin. 9. Ya ku garantî pê dikare bê dayîn
warrant for one' arrest daxwaznameya rawestandinê.
warrant officer serliq.
warrant officier serliq.
warrantable caiz
warrantably Bi awayekî caiz.
warranty (dad.) kefalet, kefaletname 2. garantî 3. Maf,raye,karbidestî.
warren cihê ku kevroşk gellek in. 2.qada hilberandina ajalên biçûk yên nêçîrê 3. qada hilberandina masîyan di rûbarê de. 4. Taxa apor 5. (Îng.) servedariya hilberandina ajalên hov di cihê caxkirî de. 6. hevşî.
warrior şervan 2. leşker
warsaw Varşova.
warship keştiya şerî.
wart balûk.
wart hog beraza Efrîqayê, (zool.) Phacochoerus aethiopicus.
wart'y bibalûk, ya ku serê tijî balûk e. 2. Wek balûkê.
wartime dema şerî
dema şerî 2. şerda
warts and all wek çêbû, bi hemû kitekitan, bi awayekî bê veşartina aliyên xweş.
wartweed şîrşîrok, (bot.) Euphorbia helioscopia.
warworn nûhiya ji ber şerî, westana şerî.
wary şiyar, kêrhatî, çavbal.
was
(bnr.) be.
wash şûştin, xwe şûştin 2. cil 3. Dengê ku di encama çeliqîna behrê de derdikeve holê 4. Dengê pêlê, herikîna avê ya ku perendê bêrikê yan jî çerxa keştiyê pêk tîne. 5. gihûra ku behr diavêje peravên 6. Bermahiya biav ya mitbexê 7. ava ku ji bo bêhneke xweş bide devî tê bikaranîn 8. losyon 9. Ava daşirê 10. (hun. bed.) tebeqeya zirav ya boyaxa avî 11. dola hişk 12. Maşîna axê 13. Rûkêşkirina tebeqeya zirav 14. Ya ku dikare bê şûştin. 16. (Îng.), (k. dili) firaq şûştin.
wash away xişxişîn û xişxişandina bi avê 10. Hêsankirina daqûrtandinê ya bi avê 11. betilandin, qedandin 12. Fesx kirin 13. têborîn 14. têrî pêwîstiyê nekirin 15. Betal kirin ji bo baranê .
wash boiler qazana cilan.
wash down şûştin û paqij kirin (pêhnik)
wash off paqij kirin û şûştin.
wash one' hands of a matter destê xwe ji tiştekî kişandin
wash out şûştin hundir be washed up (k. dili) hatin malaştin, dolaba (yekî) ters gerîn.
wash up xwe şûştin
washable ya ku dikare bê şûştin.
washandwear, wash-and-wear ya ku nayê tîkirin û dikare bê şûştin.
washbasin, washbowl, washbasin, washbowl lavabo.
washboard texteya biçiranek ya ku ler cil tên şûştin 2. (behr.) siper çepera ku ji bo pêl neyê danîne guverte yan jî ber dêrî 3. Rêya bi çal û mirtik
washcloth potika sabûnê.
washday roja paqijkirina cilan
washedout çilmisî, tewifî, tewifok 2. (Zimanê axf.’ê) pir betilî, bêhal 3. îflaskirî, miflîs.
washedup (argo) ji rûmet ketî, ji hal ketî 2. (k. dili) ji hal ketî.
washer tişt yan jî kesê ku dişo 2. (mak.) pûl, şaîb 3. Cilşo,makîneya şûştinê 4. Navgîna şûştina gazê.
washerwoman jina cilşo.
washing şûştin, şil kirin 2. Paqij kirin bi avê 3. Xwe şûştin, serê xwe şûştin 4. Rûkêşkirina bi tebeqeya boyaxê ya zirav,avzêrî kirin 5. Paqij kirin 6. (min.) ji hev veqetandina damarê zêrî bi şûştina axê 7. Tirûşkirina şûştinê (bestir) 8. Hêdî hêdî lê ketin (pêl) 9. maşîn.
şûştin, xwe şûştin 2. cil 3. Rûkêşka hesinî ya zirav.
washing machine cilşo.
washing soda sodaya cilan.
washington Washington.
washout çala ku bi rabûna lehiyê pêk hatiye 2. sel sularının sürüklemesi 3. ( argo) neserkeftîbûn 4. şûştin.
washrag potika sabûnê.
washroom daşir,pêgeh.
washstand lavabo.
washtub şikeva cilan, legan.
washy biav, bêhêz, wek şorbeyê, sivik.
wasnt wasn't (kurt.) was not.
wasp mozeqirtik (zool.) Vespa 2. mêşên zerik.
wasp waist navteng.
wasp wasp wasp, wasp (A.B.D.), (jêr.), (argo) Emerîkayiya spî ya protestan.
waspish cirnexweş 2. Bejnzirav.
waspy dexezar.
wassail bi saxiya dê û bavan 2. alema vexwarinê 3. vexwarina bibihar ya ku ji bo îşretê tê vexwarin 4.lihevsilavkirineke kevn 5. Araq vexwarin, alema vexwarinê kirin 6. Vexwarin ji bo yekî
wassermann test (bij.) testa teşxîsa agire(frengî)’yê
wast (kevn) -idin.
waste wêranî kirin, kambaxî kirin 2. maşandin, bi kar anîn û nûhandin 3. Xerc kirin, boşuna sarfetmek, zêha kirin 4. Winda kirin 5. (argo) kuştin 6. maşîn 7. Beredayî çûn 8. Pir zêde kîlo dayîn 9. hêdî hêdi kêm bûn 10. Ya ku wêran dike.
avêtî, nayê bikaranîn 2. Ji laşî derxistî, îfrazkirî 3. vala , ya terikandî 4. bejî 5. Wêran, kambax 6. bermayî, ji têrbûnê zêde 7. bêsexberî, telef, beredayî, ziyan,dêrandin 8. Baş bi kar neanîn, nenirxandin 9. Araziyê vala 10. araziyê berdayî 11. beyaban 12. Cihê xalî 13. hilweşîn, wêranî 14. tiştê ku bêyî bikaranînê tê diçe, têçûn 15. çop, bermayî.
waste away roj bi roj helîn
waste pipe Boriya valakirinê ya ava zêde
waste steam dûkela zêde, dûkela pûç.
wastebasket çopdank
wasteful ya ku wêran dike 2. bêsexber, zêhakar, beredayî.
wastefully bêsexberî.
wastefulness zêhakarî, bêsexberî.
wasteland axa bejî, araziyê berdayî, beyaban.
wastepaper kaxiza ku dê bê avêtin, kaxiza çopê.
waster zêhakar.
wasteweir (Îng.) sûlava ava bermayî.
wasting lawazker, hilweşîner
wastrel kesê bêsexber 2. Kesê beredayî 3. Kesê betal.
watch meyzandin
nêrîn
raçavkirin
nihêrtin, bala xwe dan 2. payîn, çaverê kirin 3. Li keysa xwe gerîn 4. li ser tetikan bûn 5. Lê miqate bûn 6. pasvanî kirin, notirvanî kirin, goyîn girtin 7. Lê nihêrtin. 8. çavdêrî kirin, temeaşe kirin 9. Xew nekirin.
demjimêra dest yan berîkê 2.pasvanî, çavdêrî 3.şiyarî 4. Nobedarî, qerewêlî sekinîn 5. Pasvan,notirvan 6. pagerî 7. Cih yan jî maweyê nobedê 8. Demên berê beşeke şevê 9. (den.) nobed, birîde, vardiya 10. (behr.) teyfeyên ku di heman verdiyayê de pasvanî dikin. 11. Agirê nîşanê 12.qaba cam ya di teşeyê saetê de ya ku li ezmûngehan tê bikaranîn. 13. qerewêlî sekinîn 14. Pasvan danîn.
watch band qayîşa saeta destan.
watch chain kosteka saetê.
watch fire agirê ku pasvan yan jî nobedar pêxistiye
watch for li bendê man, çav li rê bûn.
watch glass cama saeta destan
watch guard qeytana kosteka saetê.
watch night Merasîma olî ya ku di şeva sersalê de tê kirin
watch out bala xwe dan..
watch out! watch it! Bala xwe bide!
watch over parastin, lê miqate bûn.
watch pocket bêrîka saetê.
watch your step! Li cihê ku pê lê dikî (bnr.) li pêş (bnr.) nebî nebî! Bala xwe bide! Hêdîka !
watchcase kewdank yan jî qelpaxa saetê.
watchdog kûçika pasvanî 2.kes yan jî saziyên ku li dijî tevgerên derqanûnî yan jî bizerar peywirdar in.
watchful çavbal,şiyar.
watchfully tetikte, bi şiyarî.
watchfulness şiyarbûn.
watchmaker saetvan.
watchman notirvan.
watchtower nêrîngeha pasvanan, nêrîngeha notirvanan.
watchword şîfre 2. destûr
water av
avdan
av 2. behr, gol, çem 3. kurtikê avê 4. lîç, hopik, kefte, pengav 5. zîlalî yan jî biriqokiya almasê 6. pêle, şanjana bestirî 7. tekûzî, qalîte 8. sermiyanê bêgerew 9. (pir.) avên peravan 10. (pir.) av. 11. (b. h.), (astr.) Polan (burcê Dewlikê) 12. koma stêrkan ya saka’yê 13. Wêneyê ku bi boyaxa avî hatiye çêkirin 14. (Zimanê axf.’ê). Îşkenceya ku bi danvexwarina avê ya zêde,tê kirin 15. kêçav, (zool.) Daphnia. 16. alava pîvana avê ya di çigûnê de. 17. sodyûm sîlîkat 18. Saeta avê. 19. Beredayiyê ku li benderan dizî dike 20. Çavkaniyên avê. 21. Av peyda kirin. 22. Çavkaniyên avê 23. Av peyda kirin. 24. (jeol.) tebeqeya avê, radeya tebeqeya avê. 25. Çerx. 26. Danheviya avê 27. serdav, bend 28. Hêza avê. 29.lehî 30. (k. dili) kinhatina pantorî ji zarokê ku qam avêtiye re 31. Rewşa vekişî ya avê.
av dan 2. Av lê kirin, avdan 3. Pêlpêlî kirin(hevrişm) 4. Av lê kirin, biav kirin 5. Biav bûn 6. Avê vexwarin (ajal), avdayî bûn 7. Zêdekirina belgeyên pardariyê ya bêgerew. 8. Sivik kirin, nerm kirin.
av
water ballet baleya avê.
water bearer avvan, avkêş
water bed kîsika plastîk ya mezin û tijî av ya ku wek nivîn tê bikaranîn.
water beetle, water bug kêzika avê, mêşa avê, (zool.) Hydrophilus.
water blister peqilka tijî av.
water boy kesê ku ji karker an jî sporvanan re avê tîne.
water buffalo gamêş, (zool.) Bubalus bubalus.
water cart erebeya avê.
water chestnut şambelota avê, şambelota golê, (bot.) Trapa natans.
water closet daşir, pêgeh, (kurt.)
water cooler pergal yan jî qaba ku avê sar dike.
water cure (bij.) biservebûna biav
water down biav kirin
water flea kêça avê
water gap rûbara kûr ya di nav çiyayan de,newal, bihur.
water gas cureyekî gaza hewayê ya ku bi hîdrojen û karbonmonoksîdê pêk tê.
water gate bend, derxûn.
water gauge alava pîvana avê ku di çigûna dûkelê de ye, nîşankera asta avê.
water germander pûjanav, nanikê çûçê, (bot.) Teucrium scordium.
water glass îskana avê
water hammer hêwirzeya avê ya di boriyan de.
water hazard di lîstika golfê de astenga avê.
water hemloc zirgêjnoka dewarê, (bot.) Cicuta virosa.
water hen mirîşka avê.
water hole golik yan jî kaniya biçûk yên ku ajal jê avê vedixwin
water jacket ji bo ku motoran sar bike îşlika avê ya ku li dora sîlîndîran e
water jump di pêşbirka hespan de astenga avê.
water level asta avê.
water lily nilûfer, (bot.) Nymphaea.
water line (behr.) xeta avê.
water main binerd, boriya avê.
water meter saeta avê.
water mill aşav, aşê avê.
water moccasin margîska çendildiran ya Li Amerîkaya bakur
water nymph periya avê.
water on the brain kombûna avê li mêjî
water polo çovganê avê.
water rail fluryaya avê, (zool.) Rallus aquaticus.
water rat koremişkê mîskê, koremişkê avê (zool.) Ondatra zibethica
mişka miskê, (zool.) Ondatra zibethica.
water rights mafê bikaranîna avê.
water snake mara avê, (zool.) Natrix.
water softener pergal yan jî madeya kîmyevî ya ku bi awayê kils jê qetandinê nerm dike.
water spaniel spanyela avê.
water supply Rezerva Avê
water system rûbareke bi hemû milên wê
water table (ava.) salteya binî ya li ser rûyê avahiyan, koşê baranê
water tower qûleya avê.
water wheel dolaba avê
water wings torbeya nepixandî ya avbernedêr ya cot ya ku ji bo kesên ku ajnekirinê hîn dibin
water witch kesê ku angaşt dike û dibêje min avên binerd dîtine
waterborne ya ajne dike 2. Ya ku bi rêya avê tê kişandin 3. ya ku bi rêya avê tê dide.
waterbuck cureyekî mezin ya heyranan ya li Afrîkaya navîn .
watercourse rêya avê, kanal 2. dere, av.
watercraft behreya di behrvanî yan jî werzîşên avê de. 2. keştî, kelek 3. Amyarên behrê.
watercress tûzik (bot.) Nasturtium officinale.
watered silk bertika hevrîşmî yan jî bipêl.
waterfall avket
sûlav
şîp, sulav, çir.
waterfowl çûka avê, çûkên avê.
waterfront erdê di peravê de. 2. herêma benderê ya li bajer.
watering av dan 2. avdan 3. Pêlpêlî kirin 4. avdaner, savlêker 5. Ya di peravê de 6. Nêzîkî avgermê. 7. kevîşen 8. germav.
watering place vexuravk, ava vexwarinê ya bişîfa
watering pot dewlika avdana bexçeyî, dewlika parzûndar .
watering trough delav.
waterlogged mişt av.
waterloo şerê Waterloo'yê 2. têkçûyîna jêneger.
waterman kelekvan, belemkêş, lotkevan.
watermark di bejahiyê de nîşan yan jî xêza ku nîşan dide ku av zêde bûye. 2. filîgran 3. Filîgran kirin.
watermelon zebeş, (bot.) Citrullus vulgaris.
zebeş
waterpower hêza avê.
wave pêl
wax mezinbûn
way awa

way, manner awa
wayfarer Rêwî
ways
wa here
wan they, them, their
waqewaq squeal of an animal
war (m.) ground, place
m. place, land
1. m. = bar 2. m. regard, respect; di warê ... de=concerning; di vî warî de=in this regard, in this respect 3. m. camp, camping ground.
wargeh m. camp site
warkor çûn to disappear without a trace
wate (mane) meaning; (ango) namely
waage mêzîn
teraz
wach cavvekirî
hişar
hişyar
payî
serwext
şîyar
wache nobedar
nobet
nobetdar
nobetkar
parêzkar
qerewil
zivtî
wacholder çeqem
merx
wacholder- oder kornelkirschenähnliche wilde kirsche lîlik
wachs şima
wachsam şîyar
wachsen geşedan
gihaştin
girbûn
hêsîn bûn
hêşinbûn
iere)
mezinbûn
şîn hatin
wachsen lassen şên kirin
wachtel sûsik
wachtmeister çawiş
wachtposten nobetkar
parêzkar
wackeln hejîn
leqandin
wade boqil
çîp
wadenbein qîtik
waffe çek
çek
çek-rehal
pûsat
waffen und kriegsausrüstung pûsat
waffenausrüstung çek rihal
wagen ereban
erebe
erebe
makîne
diwêrê
turuş kirin
wêran
wêran
wêrîn
wêrîn
wahl dengdan
hilbijartin
wahnsinnig dîn
dîwane
wahr bêguman
rast
wahren sipartin
wahrer guter freund kirîf
kirîv
wahrheit mehek
miheqeq
rasteqîn
rastî
rastî
sidq
wahrnehmen pê hesiyan
pêhesîn
pêjna tiştekî kirin
sehkirin
wahrsagen aus figuren im sand remildar
wahrsagen aus linien im sand remildar
wahrsager/in faldar
feldar
fêldar
wahrsagerei remil
wahrscheinlich dibek
dibeko
divek
guman
xwedê giravî
wahrscheinlichkeit debetî
wahrzeichen tûra
waise berdîwar
bêbav
bêkes
etîm
sêwî
yetîm
waisenkind sêwî
yetîm
wald daristan
êzing
mêşe
mêşe
wallen pêl dan
wallfahrt hec
wallfahrtsort zîyaret
wallfahrtsstätte zîyaret
walnuß gûz
kakil
walnuss cêz
gûz
gûz
walze gundor
lûq
walzen taban kirin
tapan kirin
wand dîwar
dîwar
wandeln guhartin
guhêrîn
wandeln, sich ~ guhêrîn
wanderer rêvink
wandern terkeser
wanderschaft terkeser
wandmalerei nexş
nexşe
wange devrî
dêm
gep
gep
gop
gup
hinarik
wangen gurçikên sûret
wangenknochen hinarik
wanmeer Behra Wanê
Bera Wanê
wann çaxtê
heko
heku
kengê
kengî
wann auch immer kengê
kengî
wansee Behra Wanê
Bera Wanê
wanst hûr
wappenschild belgî
ware mal
temel
têkber
warm germ
kalî
warme hausjacke arxalix
warnen cixirandin
hişyarkirin
kişkirin
qeliqandin
serwext kirin
têkdan
warnendes beispiel ibret
warnhinweis balkêşname
warnung balkêşname
qewitî
temî
warten bîhna xwe dan
bîhna xwe vekirin
hêviya ... bûn
li benda ... bûn
pan
payîn
payîn
rawestan
sekinîn
warten, um aufeinander loszuschlagen li benda hev pan bûn
wartezimmer pêrgîngeh
warum eger
bo çi
çima
çira
çito
key
seba çi
warzenmelone şemamok
şimamok
was çi
was auch immer herçî
was auch sein mag çi bibe bila bibe
was auf einer schnur aufgereiht, angeordnet ist îçqor
was ihnen gemeinsam war cadûbûn
was jd verdient misteheq
musteheq
was macht das schon! çi teva bûn
was man meint meram
was man nicht zu bereuen braucht helal
was man sagen will meram
merem
was man will hawa
hewa
was noch! (langeweile, unzufriedenheit) haho
was soll das heißen! çi teva bûn
waschbecken destşo
destşok
waschen şûştin
waschmaschine makîna kincan/cilan
waschschüssel destşo
êleganî
waschung dehret
wasser av
av
wasserabzugsgraben derav
wasserbecken hewd
hewz
wasserbehälter kurn
wasserfall sîlav
sîpel
sûlav
şelav
şipûk
şîp
şîp
wassergraben derav
wasserkanne avdank
misîn
wassermelone kal
şotî
zebeş
zebeş
wasserquelle kanî
wasserschlange marê avî
wassertabakspfeife şivqelin
wassertrog der avê
wasserverkäufer avçî
watte pembû
wan ihnen (Dativ von „sie“)
sie (3. Pl.)
wane Lektion
Unterricht
wanegeh Klassenzimmer
wanî so
wie das
wie dies
wanra ihnen (Dativ von „sie“)
waqandin heulen
krächzen
quaken
war Boden
Gebiet
Gegend
Lager
Lagerplatz
Landsitz
Ort
Platz
Wohnhaus
Wohnstätte
Wohnung
Zone
wargeh Kamp
Lager
warvan Bevölkerung
warwenda Besitz, der nicht an die Kinder vererbt wird
warxan Mietshaus
waşe Sperber
wate Bedeutung
nämlich
Sinn
watedar bedeutungsvoll
way ach!
leider!
weh!
waye guck!
hier ist es!
hier!
schau!
sieh!
wa c. înan, eynan, ênan, îna, yîna, yine (rewsa antîye)
rd. winasî, nîyanên, inasar, inasarên, eneyên, anasar, enasar
waaz m. waaz n.
waaz dan tg. waaz dayene
wacib rd. dîn. wacib, wecib
wacib bûn lng. wacib bîyene, gereknayene
wad m. wad, peyman, soz, ahd n.
wade n. dem, taw, wade, midet n.
wadedar rd. wadeyin, demin, demdar *hesabê wadedar n. hesabo wadeyin, hesabo demdar n.
wagon m. vagone m.
wagonet m. vagonete m.
wagonrestoran n. vagonrestoran, restoranê vagone n.
waha rd. winasî, nîyanên, inasar, inasarên, eneyên, anasar, enasar
wahe m. vaha n.
wahî m. dî n. wahîye m.
waîz n. dîn. waîz, vaîz n.
waîztî m. waîzîye, waîzênî m.
wajger m/n. serepirodayox, muracatcî, muracatker n.
wajgerî m. serepirodayis, muracat n.
wakîno rd. hînî, winî, hên, ahên, ewds, hin, otur, hunî, otir, ods
walerîn m. bot. lapikêre, darlapike m.
walî n. walî n.
walîtî m. walîyîye, walîyênî, walîtîye m.
wamdar rd. deyndar, qarddar
wamdarî m. deyndarîye, deyndarênî, deyndarê m.
wan c. înan, eynan, ênan, îna, yîna, yine
paq. -wan, -wun
wane m. derse m.
paq. -wane
m. wane, wena n.
wanebêj m/n. lektor, wendnayox n.
wanebêjî m. lektorîye, wendnayoxîye, lektorênî m.
wanek n. ewk. emin, çî, neha, nim, çena n.
wanekî rd. çîyên, objektîf, nesnel, çîyî
wang rd. hînî, winî, hên, ahên, ewds, hin, otur, hunî, otir, ods
wanî rd. hînî, winî, ewris, hên, hin, otur, hunî, otir, ods
rd. nîya, wina, anya, anahewa, anîya, inahewa, enewa, ena, ana, una, ona
wanîko rd. hînî, winî, hên, ewds, hin, otur, ahên, hunî, otir, ods
wapor m. vapûre, papûre, papore, vapore m.
waqewaq kirin tg. weqayene, waqewaq kerdene
waqif m. weqife, weqfe m.
waqîn lng. weqayene, waqewaq kerdene
m. weqayis, waqewaqkerdis n.
waqur rd. sergiran, giran
waqwaq n. waqwaq n.
war paq. -war
n. war, wargeh, caûwar, cawar n.
n. ware, zozan, zuezun n.
warê hewayî n. qadê hewayî n., saha hewayî m.
warê kar û bar n. wareyê karûgureyî, cayê karûbarî, qadê karûbarî n.
warê têkiliyê n. wareyê têkilîye, bareyê têkilîye n.
wareqe n. wereqe, wereqa n.
wargeh n. war, wargeh, caûwar, cawar n.
wargeh lêxweytîkirinê n. darulaceze, wargehê weyîkerdisî n.
warî paq. -warîye
warîdat m. vart, ameyis, warîdat, îrat n.
m. sermîyan, serwet, warîdat n.
warîl m. warîl, dolçe n.
warîpal m. bot. binevsa yabane, binevsa birî m.
warnisîn n. caûwar, mesken, ronistgeh, meskan n.
wasatî rd. wasatî, mîyanên
wase n. zoo. vase, deluce, atmece, atmice, atmoce, atmeje, atmije, hatmice n.
n. zoo. vase, deluce, atmece, atmice, atmoce, atmeje, atmije, hatmice n.
wasewas kirin tg. wasewas kerdene, wase kerdene
wasî m/n. wasî, vasî n.
wasita m. wesita, wasita m.
wasiyet m. wesête, wesî, weysete, wesî m.
waswase m. aswas, xusês, waswase, xusxuse, weswese n.
waswasok rd. zerexusês, zeresîya, waswasin, xusêsin, zerexusxus
wat m. fiz. vat, wat n.
wate m. vate, mane, mana m.
watebar rd. fambar, areste
watedar rd. vatedar, manedar, vateyin, manîdar, maneyin
watedarî m. vatedarîye, manedarîye, vateyinîye, manîdarênî, vatedarênî m.
watedarkirin tg. vatedarnayene, manedarnayene, vatedar kerdene, manedar kerdene, manîdarnayene, maneyin kerdene
m. vatedarkerdis, manedarkerdis, maneyinkerdis, manîdarnayis, vatedarnayis, manedarnayis n.
watenasî m. semantîk n., vatezanîye m., manezanîye m., vatesinasîye m.
watezanî m. semantîk n.f vatezanîye m. , manezanîye m.r vatesinasîye m.
watsaet n. vatsaate m.
wawik n. zoo. çeqal, ewewik, seqal, çeqel n.
wax b. wax, axî
waz m. ciragêrayis, posmanbîyayis n.
waz hênan tng. cira ragerayene, cira posman bîyene, degerayene
wazih rd. eskere, areste, areze, asîkar
walî, -ye vali
waşîngtin Washington
waştene istemek
waştiş istek
istem
talep
waştişname arzuhal
dilekçe
waştox istekli
talepkar
wayîra milkî mülk sahibi
wayîrê milkî mülk sahibi
wayîrîye iyelik
mülkiyet
wan ili
wane leciono
war lando
wate rimedo
watt ŭato