Encamên lêgerînê
c 1. o (bükünlü halde, dişil için) * wê ev got o bunu söyledi 2. o (iki veya daha çok şeyden, daha önce sözü geçeni gösterir) * ez wê nizanim ez te dizanim ben onu bilmem, seni bilirim 3. onu (o zamirinin belirtme durumu) * wê bibîne û ji min re bîne onu bul bana getir 4.rd o (uzakta olan veya hakkında konuşulan kimse veya şeyi belirtir) * tu wê jinikê nas dikî? o kadını tanır mısın?
rz/m gelecek zaman eki (Türkçedeki cak/cek)
wê (ii) c 1. şu (bükünlü halde işaret zamiri, dişil için) * li ber wê malê şu evin önünde 2. şu, şunu (biraz uzakta olan bir varlığı veya biraz önce anılan bir şeyi işaret yolu ile belirtmek için kullanılan gösterme sıfatı) * hûn dikarin careke din wê bibêjin? şunu bir daha söyler misiniz? 3. şurası (üzerinde durulan, konuşulan konuyu açıklayıcı, tamamlayıcı olarak kullanılır) * hûn wê ji bîr mekin ku nezanî rê dide gelek felaketan şurasını unutmayın ki bilgisizlik her türlü felâkete yol açar
wê (iv) b hayret belirtmede kullanılan ünlem
wê carê 1) o sefer 2) o zaman
wê çaxê o anda
wê çi be! ne olacak! * wê çi be, gula taxê ne olacak kenarın dilberî
wê cihê ku mîrat (xopan an jî kanbax) bibe adı batası yer (veya adı batasıca yer)
wê de rd 1. öte * wêde here öteye git 2. nd öte
öte
wê de avêtin çürüğe çıkarmak
wê demê o zaman.
wê dera ku xopan (an jî kanbax) bibe adı batası yer (veya adı batasıca yer) * ez naçim wê dere ku xopan bibe adı batasıca yere gitmem
wê derê nd 1. ora * hewaya wê derê çawan e? oranın havası nasıl? 2. c şurası (bükünlü hal için) * dîmena wê derê hîn bêhtir xweş e şurasının manzarası daha güzel
1) ora * hewaya wê derê çawan e? oranın havası nasıl? 2) c şurası (bükünlü hal için) * dîmena wê derê hîn bêhtir xweş e şurasının manzarası daha güzel
wê fehmê kirin akıl etmek
wê gavê o anda, o vakit, o zaman
wê gotina xwe ji bîr meke bal mumu yapıştırmak (unutulmaması için işaret edip dikkat çekmek)
wê hingê (an jî heynê) o sırada
wê mêr bê kuştin! kan çıkar!
wê navê o ara, o esnasında, iken
wê xwîn birije! kan çıkar!
wêbê m gelecek, ati (daha gelmemmiş yaşanacak zaman; istikbal)
wêdetir rd öte * zilamekî ji kerê jî wêdetir e eşekten de öte bir adam
wêg b hayret belirtmede kullanılan ünlem
wêgez m bir tür süs ağacı
wêje m edebiyat, yazın
wêjedost nd/nt edebiyat dostu
wêjedostî m edebiyat dostluğu
wêjehez nd/nt edebiyatsever, edebiyatt dostu
wêjehezî m edebiyatseverlik
wêjekar nd/nt edebiyatçı, yazıncı
wêjekarî m edebiyatçılık, yazıncılık
wêjenas nd/nt edebiyatçı, edebiyat bilimci
wêjenasî m 1. edebiyat bilim 2. edebiyatçılık
wêjenivîs nd/nt edebiyatçı, yazıncı (edebiyat yazarı)
wêjenivîsî m edebiyatçılık, yazıncılık
wêjer nd/nt edebiyatçı, yazıncı
wêjerî m edebiyatçılık, yazıncılık
wêjevan nd/nt edebiyatçı, yazıncı
wêjevanî m edebiyatçılık, yazıncılık
wêjeya gel (gelêrî an jî xelk) wj halk edebiyatı
wêjeya klasîk klâsik edebiyat
wêjeyî rd edebî, yazınsal
wêjezan nd/nt edebiyatçı, edebiyat bilimci
wêjezanî m 1. edebiyat bilim 2. edebiyatçılık
wêl sürüden ayrılmış hayvan, başıboş kimse, avare.
wêl (i) rd sürüden ayrılmış hayvan
wêl (ii) b sevinç çığlığı, sevinçte ünlem
wêlî rd akraba
wêlîtî m akrabalık
wênandî rd resmedilmiş, resimli
wênandin m resmetme
l/gh resmetmek
wênce zo/m yonca (Trifolium)
wêne n 1. resim (her türlü resim) 2. şekil (bir konuyu açıklamaya yarayan resim) * di vê pirtûkê de gelek wêne hene bu kitapta bir çok şekil var 3. fotoğraf 4. wj portre 5. wj imge, imaj
wêne çêkirin resim yapmak
wêne kirin l/gh resmetmek
wêne kişandin resim çekmek (veya çıkarmak), fotograf çekmek
wêneçêker nd/nt ressam
wêneçêkerî m ressamlık
wêneçêş bnr wênekêş
wêneçîrok m çizgi roman
wênedank m resimlik
wênedar rd resimli
wênedar kirin l/gh resimlemek
wênedarkirin m resimleme
wênedest nd el çizimi
wêneger nd/nt fotografçı
wênegerî m fotografçılık
wênegir m 1. fotograf makinesi 2. nd/nt kameraman
wênegirê dilî bj/nd kardiyograf
wênegirî m kameramanlık
wênekar nd/nt 1. ressam 2. resimci, fotoğrafçı
wênekarî m 1. ressamlık 2. resimcilik, fotoğrafçılık
wênekêş nd/nt 1. resimci, fotoğrafçı 2. resimci, nakkaş 3. kameraman 4. m fotograf makinesi
wênekêşan m 1. resim çekme 2. resmetme, nakkaşlık
wênekêşî m 1. resimcilik, fotografçılık 2. kameramanlık
wênekêşîya binê avê su altı fotografçılığı
wênekêşxane m fotografhane, fotograf evi
wênekirî rd resimli
wênekirin m resmetme
wênenivîs m resim yazı, hiyeroglif
wêneroman m fotoroman
wênesaz nd/nt 1. ressam 2. portreci
wênesazî m 1. ressamlık 2. ressamlık (resim yapma sanatı) 3. resim (resim sanatı)
wênevan nd/nt ressam
wêneya birûskî nd telefotograf
wêneyê (kesekî) çêkirin resmini yapmak
wêneyê (yekî) girtin fotografını almak
wêneyê daxkirinê nd dağlama resmi
wêneyê dilî bj/nd kardiyogram
wêneyê pênûsrejî rd kara kalem (çalışma)
wêneyê wesîqeyê vesikalık fotograf (veya resim)
wêneyên li ser dîwaran duvar resmi
wêneyokî rd resimsi
wênî hayali.
wêqîn bnr wîqîn
wêr cesaret, cüret.
m 1. tükeniş 2. bz iflas
wêr (i) bnr war û wêr
wêr (iii) bnr wêra
wêr kirin l/ng iflas etmek
1) tükenmek 2) iflas etmek,
wêra rd cesur
wêra bûn l/gh cesurlaşmak
wêrabûn m cesurlaşma
wêran rd viran, yıkık, yıkkın, harap
wêran (i) m cesaret, cesaret etme
wêran bûn l/ngh viranlaşmak, viran olmak, haraplaşmak
viran olmak, harap olmak
wêran kirin l/gh viran etmek, tahrip etmek
viran etmek, harap etmek, viraneye çevirmek
wêranbûn m viranlaşma, viran olma, haraplaşma
wêranbûyîn m viranlaşış, viran oluş, haraplaşış
wêrandin cesaretlendirmek.
m cesaretlendirme, yiğitlendirme, yüreklendirme
l/gh cesaretlendirmek, yiğitlendirmek, yüreklendirmek
wêrane m 1. virane harabe 2. harabe, yıkı (yıkılmaya yüz tutmuş yapı)
wêrane (i) h cesurca
wêrane bûn virane olmak
wêranetî m viranelik, haraplık
wêranezar m viranlık, virane yer
wêranî m viranlık, haraplık
wêrankar rd tahripkâr, tahrip edici, yıkıcı
wêrankarane h tahripkârlıkça
wêrankarî m tahripkârlık, yıkıcılık
wêranker nd/nt 1. tahripkâr, yıkıcı 2. yıkmacı, yıkıcı 3. m destroyer (bir tür savaş gemisi)
wêrankerî m 1. tahripkârlık, yıkıcılık 2. yıkmacılık, yıkıcılık
wêrankirin m viran etmek, tahrip etme
wêratî m cesurluk
wêre azim (azm).
wêregan rd tembel, dağınık (genellikle kadınlar için söylenir)
wêrek rd cesur, cesaretli, (yürekli, yüreği pek)
wêrekane h cesurane, cesurca
wêrekî m cesaret, cesurluk, cesaretlilik, yüreklilik
wêrî m cesaret
wêrîn cesaret etmek, cüret göstermek, göze almak.
m cesaret etme, yiğitlenme, yiğitleşme, yüreklenme
l/ngh cesaret etmek, yiğitlenmek, yiğitleşmek, yüreklenmek
wêrîner rd cesaretlendirici
wêris nd/nt varis, mirasçı
wêristî m vesayet
wêrîtî m cesaret
wêrkirin m iflas etme
wêrt n 1. soy sop, zürriyet 2. sos nesil, kuşak 3. çoluk çocuk
wêrtasa b lanet olası
wêrtaz rd virane
wêseh bnr vêseh
wêstgeh bnr westgeh
awayê tewandî yê cînavka/ew/ê, cînavka yekjimarî ya ji bo kesa duyemîn
Cînav, forma tewandî ya yekjimar ya zayendmê ji cînava ew: Ez wê dibînim. Wê ji me re got. wir, wê derê, wî cihî: Ez ne li wê bûm..
Herwiha: ewê, ewêya, ewêna, wêna, wêya.
Bide ber: vê, wî, wan.
ji: ew + -ê
wê demê Cînav, hingê, wê gavê, wî wextî, wî zemanî, wî çaxî, ewçax, ewdem.
Herwiha: wî demî, ew dem, ewdem
wê demê ez te bibînim (biwêj) wê demê merîfeta xwe nîşan bide. erê, ez ê te bibim heta wî cihê ku ew lê dimîne û nîşanî te bidim, lê wê demê şûn de jî êdî ez te bibînim.
wê gavê Cînav, hingê, wê demê, wî wextî, wî zemanî, wî çaxî, ewçax, ewdem.
Herwiha: ew gav, ewgav
wêje 1. edebiyat 2. tore
(navdêr, mê) edebiyat, lîteratûr, çîrrok û helbest û roman, pirtûk, kitêb, her tişta/ê ku hatiye nivîsîn.
Bide ber: bêje bêjer biwêje wêjer.
ji: Formek devokî (kelhûrî) ye bi wateya bêje.
: wêjedost wêjedostî wêjehez wêjehezî wêjenas wêjenasî wêjevan wêjevanî wêjeyar wêjeyarî wêjezan wêjezanî
wêjehez (navdêr, mê) wêjedost, edebdost, torehez.
ji: wêje +-hez
wêjekar (navdêr, mê) wêjevan, torevan, edîb, wêjenivîs.
ji: wêje +-kar
wêjekarî (navdêr, mê) wêjevanî, torevanî, edîbî.
ji: wêje +-karî
wêjemend 1. edîb 2. torevan
wêjenas 1. pisporê edebiyatê 2. pisporê toreyê
(navdêr, mê) wejezan, edebiyatnas, edebiyatzan.
ji: wêje +-nas
wêjenivîs (navdêr, mê) wêjekar, wêjevan, torevan, edîb.
ji: wêje +-nivîs
wêjevan (navdêr, mê) wêjekar, torevan, edîb, wêjenivîs.
ji: wêje +-van
wêjevanî (navdêr, mê) karê wêjevanan, wêjekarî, edîbî.
ji: wêjevan + -î
wêjeya devkî edebiyata tomarnekirî ya di nava axafgeran de
wêjeya nivîskî edebiyeta axafgerî, dîtbarî û nîgaşî ya ku hatiye tomarkirin
wêjeyî 1. edebî 2. toreyî
(rengdêr) edebî, têkildarî wêjeyê: berhemên wêjeyî, zimanê wêjeyî.
Bide ber: bêjeyî.
ji: wêje + -y- + -î.
: wêjeyîtî
wêjeyîtî (navdêr, mê) rewşa wêjeyîbûnê.
ji: wêjeyî + -tî
wêl 1. ajala ku ji keriyê xwe veqetiyaye 2. beredayî
wêlewêl kirin (biwêj) ji xemgînî lorandin. çima ku lawê wê jî diçû leşkeriya tirkan, xatiya siltan wêlewêl dikir.
wêls (navdêr, mê) yek ji her çar welatên ku Mîrnişîna Yekbûyî anku Brîtanyaya Mezin pêk tînin.
Herwiha: Wales, Weyls, Weylz, Wêls, Wêlz.
: wêlsî, wêlsîtî
wêna Cînav, wê, ewê.
Bide ber: wêne
wênce (Soranî) (navdêr) nefel.
ji: hevreha kurdiya başûrî wînce, herdu jitirki yan jiazeri yonca ji tirkiya kevn yorınçga yan yorunçga
wêne 1. resm û şikilên ku tiştên heyî li ser kaxezê dinimînin; nîgar 2. cure, awa *”sê wêne dost hene: nano, gano, cano”
(navdêr) foto, rism, fotograf, eks, şikil, nîgar, berhemên ku bi kamerayan hatine girtin yan jî wek nimûne li ber tiştekî yan kesekî hatiye xîçkirin, form, dirûv, tablo, nexş.
ji: hevreha din ya kurmancî eyne, soranî وێنه (wêne) û ئاوێنه (awêne: eyne), farisî آيينه (ayîne/ayînê: eyne), pehlewî adênek (eyne), avestayî evi-deyenek (wêne; eyne) ji evi- (pê, bi) + dey-, dî- (dîtin), hemû jiari..
Bikaranîn: Lêker: wêne kirin, wêne girtin. Navdêr: wênekirin, wênegirtin Rengdêr: wênekirî.
: awêne, awêneyî, bêwêne, bêwênetî, bêwêneyî, biwêne, biwênetî, biwêneyî, wênedar, wênedarî, wênegir, wênegirî, wênegirk, wênekêş, wênekêşî, wênevan, wênevanî, wêneyane, wêneyî
wêne çêkirin (lêker) resm çêkirin.
ji: wêne + çêkirin
wêne girtin şikil kêşan
(lêker)gihandin, pêk anîn, teşkil kirin.
ji: wêne + girtin
wêne kirin (lêker)(Binihêre:) wêne
wêne kişandin (lêker)fotograf kişandin.
ji: wêne + kişandin
wênebûn (navdêr, mê) wênekirin.
ji: wê +nebûn
wêneçîrok çîrokên ku bi wêneyan hatine şîrovekirin
(navdêr, mê) çîrokên bi wêneyan di hên )irovekirin jibo mirov çak tê bi gehe nemaze zarok
wênedank (navdêr, mê) resmdank.
ji: wêne +-dank
wênedar (rengdêr) bifoto, birism, bifotograf, bieks, bişikil, binîgar.
ji: wêne + -dar.
Bikaranîn: Lêker: wênedar kirin. Navdêr: wênedarkirin.
: wênedarî wênedarîtî wênedartî
wênedar kirin (lêker)(Binihêre:) wênedar
wênedarî (navdêr, mê) rewşa wênedarbûnê.
ji: wênedar + -î
wênedarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) wênedar
wênegir (navdêr) fotogir, kameravan, resimgir, fotografer, kameraman, kesa/ê ku bi kamerayê wêneyan digire.
ji: wêne + -gir.
: wênegirî, wênegirîtî
wênegirî (rengdêr) karê girtina wêneyan, :;wêne)ûyî, :wêgirîya rojhilat
wênegirtin (navdêr, mê) mirov wêneyan bi girit yan bi kê)it
wêneguhêz (navdêr, mê) alavek elektronîkî ye pê deng û wêne tên wergirtin.
Hevwate: televizyon, nîşandêr.
Bide ber: kanal, radyo, rojname, teyîp, vîdyo.
ji: wêne + guhestin.
: wêneguhêzî
wêneguhêz/wênegir amûra ku dîmenan wekî wêneyan vediguhêze ser kaxezan
wêneguhêzî (navdêr, mê) rewşa wêneguhêzbûnê.
ji: wêneguhêz + -î
wênekar (navdêr, mê) wênekêş, fotografkêş, wênesaz, nîgarkêş, nîgarekar, şêwekar, resam, wênevan, sûretvan.
ji: wêne +-kar
wênekarî (navdêr, mê) wênesazî, nîgarkêşî, nîgarekarî, şêwekarî, wênekêşî, resamî.
ji: wêne +-karî
wêneker (navdêr, mê) raveker.
ji: wêne +-ker
wênekêş kesê ku bi wêneguhêzê wêneyan dikêşe
(navdêr) wênegir, nîgarvan.
ji wêjeyê: Carna jî hin kurdên Gurcistanê ji min re digotin: filan rojê pêşengeha berhemên 6 wênekêşên kurd e, ko hemû jî endamên Yekîtîya Wênekêşên Gurcistanê ne û wênekêşên profêsyonal in: Andoyê Çildergûşî, Antonê Otar Mîrzoev, Besa Peyale, Têmûrê Sehîd, Lyovayê Cindî, Mîranê Okê. Filan rojê têatroya kurdî bi serokatîya Mirazê Ûzo û Şalîkoyê Bêkes şanoyeke kurdî ya nû nîşan dide. Filan rojê şahîya zanyarên kurd Kerem Emoêv, Lyûsya Memê Aloeva, Lamara Farê Paşayeva ye, ko di hêla kurdzanîyê da bûne doktor, Îşxanê Celîl Mûradov bûye Mamostayê Komarê yê emekdar. (K. Emoev û L. Paşayeva gelek berhemên bi ulmê kurdzanîyê va girêdayî bi zimanên rûsî û gurcikî çap kirine)..
ji: wêne + -kêş.
: wênekêşî, wênekêşîtî
wênekêşan (navdêr, mê) çêkirina mînakan bi dest yan bi amêran girtin
wênekêşî Mariv dikare we peyve ji bo du tistan bi kar bine.Yekam ji bo resim ya duyemin ji bo foto.Kesen resim cedikin û kesen foto dikshinin, em dikarin ji herdu ya bejin Wênekês.
wênekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye wêne kirin
wênekirin (navdêr)çêkirina mînakan, kê)ana wêneyan
wênenasî (navdêr, mê) wênegirî.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
wênenivîs (navdêr, mê) hiyeroglîf.
ji: wêne +-nivîs
wênesaz (navdêr, mê) resam, nîgarvan
wênesazî (navdêr, mê) nîgarkêşî, nîgarekarî, wênekarî, şêwekarî, wênekêşî, resamî.
ji: wêne +-sazî
wêneşûyî (rengdêr) cihê şûştina wêneyan
wênevan Ew kesa qu di resmine.Yani kesen resim cedikin.
wênevanî (navdêr, mê) karê wênevanan.
ji: wênevan + -î
wênexane (navdêr, mê) fotografxane.
ji: wêne +-xane
wêneyane (rengdêr) mîna wêneyan, wek wêneyan, pirr delal, pirr spehî, pirr bedewNêzîk, wêneyî.
ji: wêne + -yane.
: wêneyanehî, wêneyanetî, wêneyaneyî
wêneyanetî (navdêr, mê) rewşa wêneyanebûnê.
ji: wêneyane + -tî
wêneyî (rengdêr) bi wêneyan, bi resman, wek wêneyan.
ji: wêne + -yî
wênezanî (navdêr, mê) ilimê wêne û wênegirîyê,wênenasî.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
wêr (navdêr, mê) îflas, topavêtin.
ji: w +-êr
wêr kirin (lêker) îflas kirin, top avêtin.
ji: wêr + kirin
wêra egîd, wêrek
wêran kavilbûyî û xopan
1. xirabbûyî (rengdêr) xirabbûyî yan xirabkirî (bi taybetî xanî)Bi alfabeyên dinHevwate, kavil, xirabe, xopan.
Dijwate: ava.
Bikaranîn: Lêker: wêran bûn, wêran kirin. Navdêr: wêranbûn, wêrankirin Rengdêr: wêrankirî, wêranbûyî.
ji: jiari, hevreha soranî وێران, farisî ويران (vîran), pehlewî evêran. Viran ya tirkî ji zimanekî îranî ye..
: wêranbar, wêranber, wêrankar, wêrankarî, wêranker, wêrankerî, wêrankirî
wêran bûn kavil bûn, kevir li ser kêvir neman
(lêker)(Binihêre:) wêran
wêran kirin kavil kirin, kevir li ser kêvir nehiştin
(lêker)(Binihêre:) wêran
wêranbûn (navdêr)(Binihêre:) wêran
wêranbûyî (rengdêr) (Binihêre:) wêran
wêrandî (rengdêr) xurtkirî.
ji: wêrand + -î
wêrandin (lêker)cesaretdan, cesaret dan, bizivandin, biziravkirin, qewetdan.
ji: wêr +-andin
wêrandin/diwêrîne/biwêrîne 1. han dan 2. cesaret dan yekî
wêrane cihê kavilbûyî
(rengdêr) dêran, kavil, xopan, kam­bax, dêris, ruman, pag, xilbe, kambax, xirbe, kanbax, xapur, wêrtaz, xapûr, wêran.
ji: wêr +-ane
wêranetî (navdêr, mê) kanbaxî, xopanî, xapurî.
ji: wêrane +-tî
wêranî (navdêr, mê) kambaxî.
ji: wêr +-anî
wêranî bûn (navdêr, mê) kambaxî bûn.
ji: wêr +-anî + bûn
wêranî kirin (navdêr, mê) kambaxî kirin.
ji: wêr +-anî + kirin
wêranker (navdêr) xirabker, ziyanker, zererker, xopanker, sabotor, têkber, vandal, pûçker, hilweşîner, zerarder, vandalîst, hov, wehşî, dirrinde.
Herwiha: wêrankar.
ji: wêran + -ker
wêrankerî (navdêr, mê) xapurkerî, rûxînerî, rûxandoxî, xerakerî, hilweşînerî, herîfînerî, têkşikînerî, kavilkerî, tehrîbkarî, xerakiroxî.
ji: wêran +-kerî
wêrankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye wêran kirin
wêrankirin (navdêr)(Binihêre:) wêran
wêrek bêtirs û egîd
(rengdêr) kesa/ê diwêre, kesa/ê natirse.
Herwiha: wêrok.
Hevwate: biste cesûr bicesaret bicuret.
Dijwate: tirsok tirsonek bizdok behecok bêkulek.
ji: wêr + -ek.
Bikaranîn: Lêker: wêrek kirin, wêrek bûn. Navdêr: wêrekkirin, wêrekbûn.
: wêrekî
wêrek bûn (lêker)(Binihêre:) wêrek
wêrek kirin (lêker)(Binihêre:) wêrek
wêrekane (rengdêr) dilêrane, cesûrane.
ji: wêrek +-ane
wêrekbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) wêrek
wêrekbûyî (rengdêr) (Binihêre:) wêrek
wêrekî (navdêr, mê) cesaret, bistehî, curet, bêtirsî, netirsî.
Herwiha: wêrokî.
ji: wêrek.
: newêrekî
wêrekî standin (lêker)(Binihêre:) wêrekî
wêrekkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye wêrek kirin
wêrekkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) wêrek
wêrîn (lêker)(navdêr, mê) (lêker) bistehî hebûn, cesaret hebûn, netirsîn: Ew ne diwêrin şerrî bikin û ne jî aştiyê dixwazin! Mirov bi wêrîna xwe digihe armancên xwe..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: وێرین.
Herwiha: wêran , wêriyan, wêrîyan, wêryan.
Dijwate: tirsîn, bizdîn, behecîn. Tewîn: -wêr-. Agadarî: Di kurmancî de li gel lêkera wêrîn pêşbendika negasyonê herdem ne ye, ti car ne na ye: Ez newêrim, wî newêriya....
ji: wêr + -în Ji Proto-hindûewropî wiHrós (wêrek, cengawer). Hevkokên wê di zimanên lêzim de: Baltic: Old Prussian: wijrs, Lithuanian: vyras, Latvian: vīrs, Celtic: wiro-, Old Irish: fer, Irish: fear, Manx: fer, Scottish Gaelic: fear, Brythonic: Old/Middle Welsh: gur, Welsh: gŵr, Old Cornish: uir, Middle Cornish: gour, Cornish: gur, Middle Breton: -gur, Breton: gour, Gaulish: Uiro-cantus (personal name), Italic: Latin: vir, Esperanto: viro, Ido: viro, Spanish: viril, virtud, Umbrian: ueiro (accusative plural), Germanic: werāz, Old High German: wer, Old Frankish: wari, as in werewolf, Old French: warous, garoul, French: garou in loup-garou, Gothic: ???? (waír), Old English: wer, English: were (werewolf, world), Old Norse: verr, Icelandic: ver, Old Frisian: wer, Old Saxon: wer, Indo-Iranian: wiHras, Indo-Aryan, Sanskrit: scDeva (vīrá), Iranian: Avestan: scAvst (vīra-), Kurdish: wêrek (courageous), wêrîn (to dare), Sogdian: wyr, Middle Persian: wīr (rengdêr) Ossetian: Iron: ир (ir) Ossetians, Ossetic-speaking peopleDigor: ирæ (iræ) Ossetians, Ossetic-speaking people, Tocharian: Tocharian A: wir.
: newêr, newêrek, newêrekî, newêrî, newêrok, newêrokî, wêrek, wêrekî, wêriyayî, wêrî.
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: wêrîn Zazakî: wetardene
wêrîn/diwêre/biwêre 1. cesaret kirin 2. netirsîn *“tu bihusta wî zêr daynî newêre”
wêstê (hoker) zû, bi lez: Ez ê bi otobûsê dereng herim lê ez ê bi balafirê wêstê herim..
Bide ber: westa weste westayî.
ji: hevreha êsta/êste (niha, vê gavê) ya soranî, herwiha bide ber hasty ya inglîzî.
wêvetir (hoker) hê zêdetir wêve, hê pirrtir ber bi wir ve, dûrtir, hê zêdetir pêşve.
Herwiha: wêdatir, wêdetir, wêvatir.
Dijwate: hirvetir.
ji wêjeyê: Ji derdê van kurdan ez nizanim ez ê ji Almanyayê wêvetir bi ku de biçim.(Evdile Koçer: Soza Emîne Aynayê û çend pêşniyarên xwendevanan, Pen-kurd.org, 7/2009).
ji: wêve + -tir
wêz (navdêr) cûreyek ji hûrmêşan, mêşik
she, her (thirdperson singular)
1. ew 2. future auxiliary + subj. for future tense
wêje literature
f. speech, literature
wêjeya kurdî Kurdish literature
wêjeyî literary
wêne picture; (fotoğraf) photograph
image
(f.) photograph, portrait, image, drawing
photo, picture
painting
m. picture, painting.
m. picture
wêne çêkirin to paint
wêne girtin to take picture
wêneger m. artist, painter
wênekar (n.) painter
wênekêş (n.) photographer
wêr (îflas, topavêjî) bankruptcy
wêran (adj.) destroyed, annihilated
destroyed, ruined.
wêran kirin to ravage, to ruin, to annihilate
v.t. to destroy, ruin
v.t. to destroy, ruin
wêrandin (biwerîne) to encourage
wêrek courageous
wêrekî courage
wêrgî (f.) tax (income-tax)
wêrîn (biwêre) to dare
v.i. (+ subj.) to dare
wê  (pr.) she, her,
diese/r/s
ihr (Genitiv von „sie”)
sie (3. Sg.)
wêda dahin
dorthin
wêderê dort
wêje Literatur
wêjenas Literatur Experter/in
wêne Bild
Foto
Fotografie
Gemälde
Photo
wênegirtin bilden
wêneguhêz Fernsehen (übertragenes Bild)
wêran ruiniert
vernichtet
wagen
zerstört
wêran erdreisten, sich ~
erlauben, sich ~
getrauen, sich ~
trauen, sich ~
wagen
wêran kirin verwüsten
wêrîn sich trauen
wagen
wêrîn erdreisten, sich ~
erlauben, sich ~
trauen, sich ~
wagen
c. aye *ji wê=aye ra
o, do, ho (ezo biwerî)
n. uca, oca n.
wê derê n. uca, oca, ewca, weyra, uza, awza, uja, wica, owca, haza, oja, aja n.
wê gavê g. o taw, a game., o çax, o zeman
wêde n. heto bîn, bover, wever, dasta, dot, weta, haver, cat n.
n. o het, dot, wet, wo het, wever n.
wêje c. sade, areste, xalîs, xorî, saf, safî
m. edebîyat, wêje n.
wêjekar m/n. edebîyatcî, wêjecî, edebîyatkar n.
wêjekarî m. edîbî, edebîyatkarîye, wêjekarîye m.
wêjenas m/n. edebîyatsinas, wêjesinas, edebîyatzan, zanyarê edebîyatî n.
wêjevan m/n. edebîyatrî, wêjerî, edebîyatkar n.
wêjevanî m. edîbî, edebîyatkarîye, wêjekarîye m.
wêjeya gelêrî n. edebîyatê sarêyî, wêjeyê sarêyî n.
wêjeya klasîk m. edebîyato ktasîk, wêjeyo klasîk n.
wêjeyî rd. edebî, wêjeyî, wêjeyên
wêjezan m/n. edebîyatsinas, wêjesinas, edebîyatzan, zanyarê edebîyatî n.
wêl rd. weyl
wêne n. nîgar, resm, fotograf, foto n.
wêne çêkirin lg. nîgar virastene, resm virastene
wêne kisandin lg. . nîgarantene, resm antene, foto antene
wêneçîrok n. fîlmê kartone, xêzfîlm, trîkfîlm, kartonfîlm n.
n. xêzroman, çixizroman n.
wênedank m. nîgardang, resmdang n.
wênedar rd. nîgarin, resmin
wênedest n. nîgarê destî, resmêdestî, nîgardest n.
wênekar m/n. resam, nîgarvirastox, nîgarwan n.
wênekarî m. resamîye, nîgarvirastoxîye, nîgarwanîye, resamênî, nîgarvirastoxênî m.
wênekês m/n. nîgarantox, resmantox, nîgarkês, fotografkês n.
wênekêsî m. nîgarantoxîye, resmantoxîye, nîgarkêsîye, fotografkêsîye, nîgarantoxênî, resmantoxênî, nîgarkêsênî m.
wênekirî rd. nîgarnaye, resîmnaye, nîgarkerde, resîmkerde
wênenivîs m. hîyeroglîf, niviso nîgarin, nûso nîgarin, nîgarnivis n.
wênesaz m/n. resam, nîgarvirastox, nîgarwan n.
wênesazî m. resamîye, nîgarvîrastoxîye, nîgarwanîye, resamênî, nîgarvirastoxênî m.
wênetirîske m. fotoelektrîk n.
wênewan m/n. nîgarwan, nîgarrî, resmrî n.
wênexane m. nîgarxane, fotografxane n.
wêr m. îflas, topêstis n.
wêran m. tawr, teper, wêr, cesaret, curet n.
rd. kambax, xopan, wêran, wesanite, rijîyaye, xirabe, xirbe, wêrun, xapan, xapun
wêran bûn lng. . kambax bîyene, xopan bîyene, wêran bîyene
wêran kirin lg. . kambax kerdene, xopan kerdene, wêran kerdene, serxur kerdene
wêrandin lg. . tawr rîdayene, curet rîdayene, cesaret rîdayene, wêrnayene, teper rîdayene, tawrnayene, tepere rîdayene, tawrnayene, per kerdene, tepernayene
m. tawrrîdayis, curetrîdayis, cesaretcidayis, wêrnayis, tepercidayis, tawrnayis n.
wêrane m. page, wêrane m.
wêranezar m. xanxirabe, wêranca, xîrabe n.
wêranker m/n. wêranker, kambaxker, xopanker, xirabker, rijnayox, wesanitox n.
wêrankerî m. wêrankerîye, xopankerîye, kambaxkerîye, rijnayoxîye, wesanitoxîye, xirxonikkerîye, wêrankerênî, xirabkerîye, wesanitoxênî m.
wêre kîm. wêrekîye, tawrîye, cesurîye, curetkarîye, wêrekênî m.
wêreç kirin lg. bandûre kerdene, tesîr kerdene, bandûre re rîkerdene, tesîr re rîkerdene
wêreçdar rd. bandûrin, tesîrin
wêrek rd. wêrek, tawrin, cesaretin, cesur, curetkar, rîgerin, kezebin, qesebapêt, zereteper
wêrek bûn lng. tawrayene, curet kerdene, efterayene, wetanayene, cesaret kerdene, wêrek bîyene, curetkar bîyene, wêrayene, mekenîyene, torayene, aftarayene, ewtarayene, awtayene, aftayene, eftarayene
wêrekane rd. wêrekane, tawrane, cesurkî, curetkarane
wêrekî m. tawr, teper, wêr, cesaret, curet n.
wêrîn lng. tawrayene, curet kerdene, efterayene, wetanayene, cesaret kerdene, wêrek bîyene, curetkar bîyene, wêrayene, mekenîyene, torayene, aftarayene, ewtarayene, awtayene, aftayene, eftarayene
wêris m/. mîratrî, madaxrî, waris, mêrasrî, mêratrî n.
wêtaz m. page, wêrane m.
wêranşar Viranşehir
wêret akraba
wêretîye akrabalık