Encamên lêgerînê
tew haydi sende.
n 1. büküm, kıvrım, büklüm, kat (bükülen veya kıvrılan her şeyin her kıvrımı) * bike du tew iki büklüm et 2. jeo katman 3. katmer (bir şeyi oluşturan tabakalardan her biri) 4. büküntü (bükme sonucu olaşan biçim veya iz)
b hayret, şaşma, beğenmeme bildiren bir ünlem, yok ya * tew, îcar ez bi te re bêm? yok ya bir de senle gelecek mişim?
tew (i) g/h 1. hatta, üstelik, bir de, gel gelelim * tew camêr hîna jî di xewa xefletê de ye gel gelelim adam hâlâ gaflet uykusunda 2. asla, kat’iyen * ev tişt tew nabe bu asla olmaz
tew (iv) rd sersem
tew (v) b ses sanatçısını yüreklendirme veya ses sanatçısına moral verme nidası
tew bûn l/ngh katlanmak, bükülmek
tew kirin (i) l/gh dengbejlere sesle ara nağme yapmak
tew kirin (ii) l/gh 1. eğmek 2. bükmek
tew li minê vay vay
tew li xwe dan kıvırmak, yürürken kıvırmak
tew tew vay vay
kat kat (üst üste)
tew tew kirin kat kat etmek
tewa (i) bnr teba
tewa (ii) rd ciddî, ağır başlı
tewa (iii) bnr teva (II)
tewa bûn bitmek, tükenmek.
tewaf ol/m tavaf
tewaf kirin l/gh tavaf etmek
tewafker nd/nt tavaf eden
tewafkirin m tavaf etme
tewal bnr teyr û tewal
tewan m 1. büküm, bükülme 2. rz büküm
tewan (i) m bağdadî
tewan (ii) m kudret
tewandek rz/m büküm
tewandî rd 1. eğik, eğdirmiş 2. bükük, bükülü 3. katlı, katlanmış 4. kıvrık 5. rz çekimli, çekimlenmiş, tasrifli
tewandin 1.grm. çekim 2.çekmek, eğmek, kıvırmak, bükmek.
m 1. eğme (düz olan bir şeyi eğik duruma getirme) 2. eğme, bükme (sert bir cismi bükme) 3. eğriltme, eğritme 4. çekimleme, tasrif etme 5. katlama 6. kıvırma (kenarından tutarak bükme)
tewandin (i) l/gh 1. eğmek (düz olan bir şeyi eğik duruma getirmek) 2. eğmek, bükmek (sert bir cismi bükmek) 3. eğriltmek, eğritmek 4. çekimlemek, tasrif etmek 5. katlamak 6. kıvırmak (kenarından tutarak bükmek) * goşeyên çarşevê lê tewand çarçafın kenarlarını kıvırdı
tewandin (ii) m dengbejlere sesle ara nağme yapma
l/gh dengbejlere sesle ara nağme yapmak
tewandina awayan rz durum bükünleri
tewandina navdêran rz ad çekimi
tewang rz/m bükün
tewangbar rz/rd bükülgen, bükünlü
tewangbarî rz/m bükülgenlik
tewangbarîa navxweyî rz iç bükün
tewangî rd bükünsel, bükün ile ilgili
tewaq bnr tewaqe
tewaqe m 1. rica * gelî mêvanan teweqeya min ji we heye, bela bibin sayın misafirler sizden rica ediyoruz, dağılın 2. teklif (birinden yapılması zor, eziyetli bir iş isteme)
tewaqe kirin rica etmek
tewar rd sakin (huysuzluğu, rahatsızlığı azalmış veya geçmiş olan)
tewar bûn l/ngh sakinleşmek
tewar kirin l/gh sakinleştirmek
tewarbûn m sakinleşme
tewarbûyîn m sakinleşiş
teware bnr tewere
tewarik bnr teberik
tewarkirin m sakinleştirme
tewaş yağlı bitkiler.
n (t kalın omkunur) 1. yağ 2. sos (soğan, yağda kızartılıp yemeğe katma)
tewaş kirin m yağlama
l/gh yağlamak
tewat rd sabit (yerinden oynamayan, yer değiştirmeyen)
tewat bûn l/ngh sabitleşmek
sabit olmak
tewat kirin l/gh sabitleştirmek
tewatbûn m sabitleşme
tewatbûyî rd sabitleşmiş olan
tewatbûyîn m sabitleşiş
tewatdar rd sabitli
tewatî m sabitlik
tewatkî h sabitlice
tewatkirî rd sabitleştirilmiş olan
tewatkirin m sabitleştirme
tewaw rd 1. tamam (eksiksiz) 2. tamam (tamamlanmış, bitmiş)
tewaw bûn l/ngh tamamlanmak, bitmek, sona ermek
tewawbûn m tamamlanma, bitme, sona erme
tewawbûyî rd tamamlanmış, bitmiş olan
tewawbûyîn m tamamlanış, bitiriliş, sona eriş
tewawker rd 1. tamamlayıcı 2. bütünleyen, bütünleyici, bütünler 3. tümler
tewawkirin m tamamlama, bitirme, sona erdirme
m tamamlamak, bitirmek, sona erdirmek
tewazû m tevazu
tewb kumaş topu.
n sac ekmeği
tewbe m töhbe
tewbûn m katlanma, bükülme
tewçî n keser
tewcîh m tevcih, yöneltme
tewcîh kirin l/gh yöneltmek
tewdîat m tevdiat (banka vb.ye para, senet yatırma)
tewecûh m teveccüh
tewecûh nîşan dan teveccüh göstermek
teweg 1.şap hastalığı. 2.tevek.
tewegozî bj/m tavuk karası, karağı
tewek m tabaka, kat (üst üste olan şeyleri çin)
tewekel m tevekkel
tewekor bakar kör.
rd bakar kör
tewekul m tevekkül
tewekul kirin tevekkül etmek
teweq bj şap hastalığı
tewer g/h üstelik, üstüne üstelik, bir de, hem (bir şeyi açıklamak veya anlamını güçlendirmek için) * tewer pere jî dixwaze üstülik para da istiyor
tewerê g üstüne üstelik, bir de, hem de * tewerê mêrik zewicandî ye helm de adam evli
hem de, zaten
tewere (i) m 1. eksen, mihver 2. koordinat 3. mat özek, merkez 4. mec eksen, mihver (tartışılan, konuşulan bir konunun en önemli noktası)
tewere (ii) m sürü (türtül sürüsü)
tewerek bnr teberik
tewetur fîz/m tevettür, gerilim
tewf m kayık biçiminde su kabı
tewhîd m 1. tevhit, bir olarak bakma 2. wj tevhit (Allah’ı övmek için yazılan manzume)
tewî (i) bnr tihok
tewî (ii) h hiç, asla
tewidandin m bir şeyi değiştirerek başka bir şekle sokma
l/gh bir şeyi değiştirerek başka bir şekle sokmak
tewidîn m kendini değiştirerek başka bir şekle girme
l/ngh kendini değiştirerek başka bir şekle girmek
tewifan m 1. sönüm 2. solma, uçuklaşma (diriliğini, tazeliğini veya parlaklığını yitirme) 3. fîz sönüm, itfa 4. bz sönüm, itfa
tewifandar rd sönümlü
tewifandî rd 1. sönük, sönümlenmiş 2. soluk, solgun
tewifandin m 1. sönümleme 2. soldurma
l/gh 1. sönümlemek 2. soldurmak
tewifî rd 1. sönük 2. solgun, uçuk * Ehmed yekî reng tewifî bû Ahmet, benzi uçuk biriydi
tewifî bûn l/ngh sönükleşmek
tewifîbûn m 1. sönüklük 2. solgunluk, uçukluk 3. sönükleşme
tewifîn m 1. sönümleme 2. fiz sönüm 3. solma, soluş (diriliğini, tazeliğini veya parlaklığını yitirme)
l/ngh 1. sönümlemek 2. solmak (diriliğini, tazeliğini veya parlaklığını yitirmek)
tewifîtî m 1. sönüklük 2. solgunluk
tewifok rd solgun
tewifokî rd solgunca, soluk
tewifokî bûn l/ngh solgunlaşmak
tewifokîbûn m solgunlaşma
tewijîm m baskı, tazyik
tewijîmkirî rd baskı yapılmış, baskı uygulanmış
tewijîmkirin m baskı yapma, baskı uygulama
tewilandin m 1. çömeltme 2. (at vb.) haraya koyma, bağlama
l/gh 1. çömeltmek 2. (at vb.) haraya koymak, bağlamak
tewilîn m çömelme
l/ngh çömelmek
tewîn m 1. eğilme, eğiliş 2. bükülme, bükülüş 3. kıvrılma, kıvrılış (eğrilip bükülme) 4. rz bükülme
l/ngh 1. eğilmek * ji ber bayê guliyên darê tewiyane rüzgardan ağacın dalları eğilmiş 2. bükülmek 3. kıvrılmak (eğrilip bükülmek) 4. rz bükülmek
tewînek rz/m büküm, hal
tewîneka bangî vokatif hal
tewîneka cîgehî lokatif hal
tewîneka hal yalın yal
tewîneka hogirtî instrumental hal
tewîneka jêre datif hal, e halı
tewîneka jêve ablatif hal
tewîneka tewangîn bükün halı
tewîneka xwedîtî iyelik halı
tewînî m iyilik
tewiqandî rd katlı, katlanmış
tewiqandin m katlama, katlayış
l/gh katlamak
tewiqîn m katlanma
l/ngh katlanmak
tewir (i) n çeşit, tür
tewir (ii) m dolanma
tewirandin uykusunu ya da keyfini kaçırmak.
tewirandin (i) m kurma (düşünme)
l/gh kurmak (düşünmek)
tewirandin (ii) m mırıldama
l/gh mırıldamak
tewirandin (iii) m yıkma, yığma (düşürme)
l/gh yıkmak, yığmak (düşürmek) * ew tewirand erdê onu yere yıktı
tewirîn (i) m hasıl olma
l/ngh hasıl olmak,
tewirîn (ii) m mırıldanma
l/ngh mırıldanmak
tewirîn (iii) m yığılma, yıkılma (yere düşme)
l/ngh yığılmak, yıkılmak (yere düşmek)
tewiş rd sakar, sallapati
tewisandî (i) rd güzelleştirilmiş, süslenmiş olan
tewisandî (ii) rd defedilmiş, kovulmuş, kovuntu
tewisandin (i) m güzelleştirme, süsleme
l/gh güzelleştirmek, süslemek
tewişandin (i) m 1. şaşırtma 2. çarpıtma 3. saptırma
l/gh 1. şaşırtmak * tu li vir disekinî û min ditewişînî sen burda durup beni şaşırtıyorsun 2. çarpıtmak 3. saptırmak
tewisandin (ii) m defetme, defleme, savma, savuşturma, kovma, kovalama
l/gh defetmek, deflemek, savmak, savuşturmak, kovmak, kovalamak
tewişandin (ii) m sendeletme, yalpalatma
l/gh sendeletmek, yalpalatmak
tewişîn m 1. şaşırma (ne yapmak gerektiğini bilememe, nasıl davranacağını kestirememe, hayret etme) 2. şaşılma 3. çelişme 4. sapıtma, saçmalama (saçmalamaya başlama) 5. sakarlaşma
l/ngh 1. şaşırmak (ne yapmak gerektiğini bilememek, nasıl davranacağını kestirememek, hayret etmek) * gava ez dîtim tewişî beni görünce şaşırdı 2. şaşılmak * tiştên ku mirov jê ditewişe dike şaşılacak şeyler yapıyor 3. çelişmek 4. sapıtmak, saçmalamak (saçmalamaya başlamak) 5. sakarlaşmak
tewisîn (i) m güzelleştirilme, süslenme
l/ngh güzelleştirilmek, süslenmek
tewisîn (ii) m defolma, kovulma
l/ngh defolmak, kovulmak
tewişîn (ii) m sendeleme, yalpalama
l/ngh sendelemek, yalpalamak
tewişîn (iii) m çiftleşme (hayvanların karşı cinsiyle çiftleşmesi için)
l/ngh çiftleşmek (hayvanların karşı cinsiyle çiftleşmesi için)
tewixandî rd halsız düşürülmüş olan
tewixandin m halsız düşürme
l/gh halsız düşürmek
tewixîn m halsiz düşme
l/ngh halsiz düşmek
tewiyayî rd 1. eğik 2. rz bükülmüş
tewiz m süs (zinnet eşyası)
tewizan m 1. süs, bezeme 2. donatım
tewizandî rd 1. süslenik, bezenik 2. donatılmış (birinin giyimi sağlanmış) 3. vücut bakımı yapılmış, tuvaleti yapılmış olan
tewizandin (i) m 1. süsleme, bezeme 2. donatma (birinin giyimini sağlama) 3. vücut bakımını yapma, tuvaletini yapma
tewizandin (ii) m bozma
l/gh 1. süslemek, bezemek 2. donatmak (birinin giyimini sağlamak) 3. vücut bakımını yapmak, tuvaletini yapmak
l/gh bozmak
tewizîn (i) m 1. süslenme, bezenme 2. donanma 3. vücut bakımı yapılma, tuvaleti yapılma
l/ngh 1. süslenmek, bezenmek 2. donanmak 3. vücut bakımı yapılmak, tuvaleti yapılmak
tewizîn (ii) m bozulma
l/ngh bozulmak
tewjim (i) m 1. basınç, tazyik 2. baskı
tewjim (ii) fiz/m moment
tewk n katmer * nanê tewk katmer ekmeği
tewkirî rd bükümlü
tewl (i) bnr dewl
tewl (ii) m hara (at barınağı)
tewl (iii) m mesafe
tewla m 1. tavla 2. tavla (bu oyunun üzerinde oynandığı dikdörtgen biçimdeki tahta kutu) (bi)
tewla leyîstin tavla oynamak (veya atmak)
tewlayî m ilişki
tewlaz nd/rd hovarda
tewlazî m hovardalık
tewlazî kirin l/gh hovardalık etmek
tewlazîkirin m hovardalık etme
tewlê b (bayana seslenirken) beğenmeme nidası
tewle m tavla, hara (at barınağı)
tewle (ii) m mesafe
tewle (iii) m kıvırma, yan çizme
tewlebaz (i) nd/nt kıvıran, yan çizen
tewlebaz (ii) nd/nt tavlacı (tavla oyununu seven kimse)
tewlebazî m tavlacılık
tewleperest nd/nt tavlacı (tavla oyununu seven kimse)
tewleperestî m tavlacılık
tewlevan nd tavlacı (at ağırındaki hizmetçi)
tewleya hespan aygır deposu
tewlis m 1. öl, höl, nem (topraktaki nem için) 2. tav, kıvam (tarla, toprak için) 3. rd gönen (nemli toprak)
tewlîs bnr tewlis
tewlis bûn l/ngh 1. nemlenmek (toprak için) 2. tava gelmek, tavlanmak, kıvamlanmak (toprak için)
tewlisbûn m 1. nemlenme (toprak için) 2. tava gelme, tavlanma, kıvamlanma (toprak için)
tewlisî rd 1. gönen (nemli toprak) 2. tavlı, kıvamlı
tewlo b (erkeğe seslenirken) beğenmeme nidası
tewlxane m tavla, hara (at barınağı)
tewn bnr tevn
tewnkir bnr tevnkir
tewo tewo h kıvrıla kıvrıla
tewq kelepçe (boru vs. için).
m 1. rica 2. öneri, teklif
m 1. kat, tabaka (üst üste konulmuş şeylerden her biri) * tewqek fetîr bir kat yufka 2. yaprak (börek, baklava gibi şeylerde yufka) * di vî beqlewayî de pêncî tewq heye bu baklavada elli yaprak var 3 yaprak (kat kat ayrılabilen şeylerde kat) * tewqê kevir taş yaprağı . (bükülen veya kıvrılan her şeyin her kıvrımı) * tewqa qumaş kumaşın katı 5 kat, kırma (katlama) 6 büklüm * bike du tewq iki büklüm et 7 büküm, kat, kıvrım, büklüm (bir şeyin kıvrılan yeri) 8 katmer (bir şeyi oluşturan tabakalardan her biri) 7. jeo kat, katman (jeoloji zamanlarında bir dönem içinde oluşmuş katmanlı kayaçlar) 9 damar (başka türden katmanların arasında bulunan sıvı, maden veya mineral katmanı) * tewqeke zengîn a zêran zengin bir altın damarı
tewq dan l/gh 1. kat kat olmak, katmer katmer olmak 2. kabarmak (ıslanıp veya ısınıp yerinden kurtulmak)
tewq kirin (i) l/gh teklif etmek, önermek
tewq kirin (ii) l/gh 1. katlamak 2. bükmek
tewq lê kirin öneride bulunmak
tewq tewq kat kat, katmer katmer
tewqa nd -e kadar * bi tewqayî deh milyaran on milyar kadar
tewqa kevir nd taş iliği
taş iliği
tewqa kevza daran mantar tabakası
tewqa mûrehkên gûzikên çav ant damar tabaka
tewqandin m katlama
l/gh katlamak
tewqbûn m katlanma
l/ngh katlanmak
tewqdan m 1. kat kat olma, katmer katmer olma 2. kabarma (ıslanıp veya ısınıp yerinden kurtulma)
tewqe m 1. rica 2. öneri, teklif * tewqe li min kirin bana teklifte bulundular 3. umma
tewqe (i) m dolap
tewqe kirin l/gh 1. rica etmek 2. teklif etmek 3. ummak
tewqe lê kirin l/bw 1. ricada bulunmak 2. teklifte bulunmak
öneride bulunmak
tewqekirî rd teklif edilmiş olan
tewqekirin m 1. rica etme 2. teklif etme 3. umma
tewqî m tenezül etme
tewqîf m tevkif, tutuklama
tewqîf kirin l/gh tevkif etmek, tutuklamak
tewqîfkirî rd tevkif edilmiş, tutuklu
tewqîfkirin m tevkif etme, tutuklama
tewqîfkirîtî m tutukluluk
tewqîfxane m tutuk evi
tewqker (i) nd/nt teklif edici, önerici
tewqker (ii) nd/nt kırmacı, katlayıcı
tewqkirî rd 1. katlı, katlanmış 2. bükümlü
tewqkirin (i) m teklif etme, önerme, öneriş
tewqkirin (ii) m 1. katlama 2. bükme
tewqtewq m 1. katmer (ekmeği) 2. katlama (pide türü)
tewqtewqî rd 1. kat kat 2. katmanlı, katmerli
tewqtewqî bûn l/ngh 1. kat kat olmak, tabakalanmak 2. katmanlaşmak, katmerleşmek
tewqtewqîbûn 1. kat kat olma, tabakalanma 2. katmanlaşma, katmerleşme 3. jeo katmanlaşmak
tewr m tavır, tutum
tewr (i) g hatta, hele, hem de, bir de, üstelik, o kadar, o kadarki
tewr (iii) n tarz, stil
tewr (iv) n çeşit, tür * qumaşê ji her tewrî her çeşitten kumaş
tewr (v) h en * tewrî mezin en büyük
tewr (vi) m alerji
tewr û timşêt hal tutum
tewrande rd nadir (çok seyrek rastalanılan, arada sırada olan)
tewrat m Tevrat
tewre (i) bnr tewer
tewre (ii) nd 1. tür * ev tewre lêker bu tür fiiler 2. tarz, şekil
tewrî (i) h 1. en (başına geldiği sıfatların en üstün derecede olduğunu gösterir) * tewrî dawî en son * tewrî mezin en büyük 2. h daha * tewrî mezin daha büyük
tewrî (ii) g üstelik, bir de
tewrînek m alerji
tewriye wj/m tevriye
tewrlêker rz/m fiilimsi, ek eylem, ek fiil * jêhatî me çalışkan–ım * xweşik bû güzel–di
tewş rd 1. abes, saçma * gotinên tewş saçma sözler * ev nîgaşeke tewş e bu boş bir hayal 2. abes, boş (gereksiz, yersiz, bir işe yaramayan) * ramaneke tewş boş bir düşünce 3. mec boş (verimsiz) * em çi bikin jî dîsa tewş e ne yapsak yine boştur 4. mec boş, fasarya, zırva (anlamsız söz) 5. d boşuna, beyhude, faydasız
n kırıntı
m yalpa
tewş (i) rd/ndt 1. sakar (kimse) 2. sersem
tewş axaftin (an jî peyîvîn) saçmalamak
tewş axivîn l/ngh saçmalamak
tewş bûn yalpalamak, bocalamak
tewş bûn (i) l/ngh yalpalamak, bocalamak
tewş bûn (ii) l/ngh boş çıkmak (umduğu gibi gerçekleşmemek, sonuç vermemek) * ev serê çend rojan e digerim, min serî li çend cihan jî da, lê tewş bû birkaç gündür arıyorum, birkaç yerlere başvurdum, boş çıktı
tewş kirin l/gh ufak parçalara ayırmak
ufak parçalara ayırmak
tewş o mewşo xeber dan sabuklanmak
tewş peyîvîn l/gh saçmalamak
tews standin hız almak.
tewş û vala boş, yararsız
tewş xeber dan (an jî qise kirin) saçmalamak
tewsandin hızlandırmak.
tewşaxivîn m saçmalama
tewşbûn (i) m yalpalama, bocalama
tewşbûn (ii) m boş çıkma (umduğu gibi gerçekleşmeme, sonuç vermeme)
tewşe (i) bnr teşe
tewşe (ii) rd iri yarı ve kof kimse
tewşî (i) m sakarlık
tewşî (ii) m abeslik, saçmalık
tewşik m 1. abes, saçma, herze * gotinên tewşik saçma sözler
tewşik (i) rd saçmacı, kaçık, dengesiz (tutum ve davranışlarında uyum olmayan kişi)
tewşik axaftin (peyîvîn, qise kirin an jî xeber dan) saçmalamak, herze yemek, yersiz lâf söylemek
tewşik bûn (söz) abes kaçmak
tewşik mewşik saçma sapan
tewşik mewşik axaftin (peyîvîn an jî xeber dan) saçmalamak
tewşikî m abeslik, saçmalık, saçmalama, hezeyan
tewşikî (i) m saçmacılık, kaçıklık, dengesizlik
tewşikî bûn l/ngh kaçıklaşmak, dengesizleşmek, hıyarlaşmak
tewşikî kirin l/gh saçmalamak, zırvalamak
saçmalamak, hezeyan etmek
tewşikîbûn m kaçıklaşma, dengesizleşme, hıyarlaşma
tewşikîkirin m saçmalama, zırvalama
tewsîn hızlanmak.
tewsiye m tavsiye
tewsiye kirin m tavsiye etme
l/gh tavsiye etmek
tewsiyekirî rd tavsiyeli
tewsiyename m tavsiyename
tewşomewşo rd/h 1. saçma sapan, abuk sabuk, entipüften, fasa fiso * gotinên tewşomewşo entipüften sözler 2. zırva bir biçimmde 3.nd/nt herzevekil (gereksiz, saçma sapan konuşan)
tewşomewşo axaftin (xeber dan an jî qise kirin) abuk sabuk konuşmak, saçma sapan konuşmak, saçmalamak, sabuklanmak, zırvalamak
tewşpeyîvîn m saçmalama
tewtew b ses sanatçılarıne moral verme nidası
tewtew kirin l/gh dengbejlere sesle ara nağme yapmak
tewtew kirin dengbejlere sesle ara nağme yapmak
tewtewe nd/nt 1. cin çalığı 2. aklı kısa 3. aylak
tewtewetî m 1. cin çalıklığı 2. aklı kısalık 3. aylaklık
tewtewî rd katmerli
tewtewîn rd 1. ikircikli, teredütlü, kararsız 2. kararsız (düzensiz, istikrarsız)
tewtewînî m 1. ikirciklilik, kararsızlık 2. kararsızlık (düzensizlik, istikrarsızlık)
tewtewq nd katmerli ekmek
tewtewqî rd damar damar, katmanlı
tewtewqî bûn l/ngh dilinmek
tewtewqîbûn jeo/m dilinim, dilinme
tewuz bnr tewiz süs, zinnet
tewuzandin bnr tewizandin
tewuzîn bnr tewizîn
tewz m şaka, alay
tewz kirin şaka yapmak
tewz pê kirin şaka etmek
tewzandin m tuvalet etme (temizleme, yıkama, tıraş etme, süsleme vb. için)
l/ngh tuvalet etmek (temizlemek, yıkamak, tıraş etmek, süslemek vb. için)
tewze m şaka, alay (bir şeyle eğlenme, onu küçümseme)
tewze kirin alay etmek
tewzeker rd şakacı
tewzekerî m şakacılık
tewzî rd ergin
tewzîh m 1. tevzih 2. mat bölme, bölü
tewzîh kirin l/gh tevzi etmek, üleştirmek
tewzîhkirî rd tevzih edilmiş, üleştirilmiş
tewzîhkirin m tevzi etme, üleştirme
tewzim m farz
tewzîn m 1. tuvalet (temizlenme, yıkanma, tıraş olma, süslenme vb. için) 2. tuvalet (temizlik, bakım için gerekli şeyler)
l/ngh tuvalet olmak (temizlenmek, yıkanmak, tıraş olmak, süslenmek vb. için)
tew qe, qet, hîç
1. heta, heya, ta t-ya req hoker, heta, ta, heya, heyanî, heyanê, hetanî, hetanê, hetta, hettanî, hettanê, heyyanî, heyya, heyanê, heyyanê, ĥeta, ĥetta, ĥeya, ĥeyanî, ĥeyanê, ĥeyyanê, ĥetanî, ĥetta, ĥettanî, ĥeyyanî, ĥeyya, ĥetanê, ĥettanê
tew bûn (lêker)(Binihêre:) tew
tew gulê narê (biwêj) ji bo rewşa ku wekî xuyangê nîn e û di bin de tiştên balkêştir hene tê bikaranîn. tew gulê narê, ew jî teze rabûye doza salan hingê dike.
tew tew! peh peh!, hey lo lo!
tewa teba
(hoker) ji dil, cidî, giran.
Bikaranîn: Navdêr: tewabûn Rengdêr: tewabûyî
tewa tî (navdêr, mê) tewat dar.
ji: tewa +-tî
tewabûn (navdêr, mê) (Binihêre:) tewa
tewabûyî (rengdêr) (Binihêre:) tewa
tewaf (navdêr, mê) (di îslamê de) zivirrîna li dor Kebeyê anku kevirê reş yê hecê (bi gelemperî heft caran), ziyaretkirina pîrozgehekê, jivan, dîtin, seredan, rendevû: çûn tewafa yara xwe.
Bikaranîn: Lêker: tewaf kirin. Navdêr: tewafkirin Rengdêr: tewafkirî.
ji wêjeyê: Na na wele wez ê aşiq û sewdaliyê Bejn û bala te bûmê Mîna hêsîra pepûka evdala bi baba derwêşî Wez ê ji xwe re digerim li rûkê vê dunyayê Şamê Helebê Humûsê Hamûyê Kerkûkê Kerbelayê Min ê xwe berda Meka mukerem Medîna minawer Kiriye tewafa kevirê Heceruleswed ciyê tobayê Min ê xwe avêtî girê Erefayê(ji stiranek gelêrî ya kurdî bi dengê Huseynê Farî, berhevkirina Ayhan Meretov, Kovara Mehname, hj. 28, 5/2002).
ji: Ji erebî
tewaf kirin (lêker)(Binihêre:) tewaf
tewafiq (navdêr, mê) lihevkirin, peyman, tifaq, yekîtî.
Herwiha: tewafuq.
ji wêjeyê: Arîf Teyfûr weha dom kir: ”Ev biryar dê astengê ji bo prosesa siyasî û prosesa hilbijartinan çê bike ji ber wek kutleyeke sereke ya nav parlamentoya Iraqê em vê qanûnê red dikin û emê bibin ber dadgeha federal ya Iraqê. Jixwe me îtîraznameyek da serokatiya parlamentoyê li dijî pesendkirina vê qanûnê. Lewra ev qanûn ne meşrû ye û destûr hatiye binpêkirin. Me li desteya serokatiya parlamentoyê pêştir li hev kiribû, hemû biryar û qanûnan bi tewafuq derxin û serokê parlamentoyê nikare bi tenê biryar bide. Ev biryar biryareke tekaliyane ye û li dijî destûr û peyrewa navxwe ya parlamentoyê ye.(Pukmedia.com, 7/2008).
ji: Ji erebî, têkildarî tifaq, itifaq.
: tewafiqane, tewafiqî
tewafiqane (rengdêr) bi awayekî tewafiq.
ji: tewafiq + -ane
tewafiqî (navdêr, mê) rewşa tewafiqbûnê.
ji: tewafiq + -î
tewafkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye tewaf kirin
tewafkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) tewaf
tewal balinde
tewan tiwanî
tewandî 1. xwarkirî 2. çemandî *“serê virekan, tim tewandî ye”
(rengdêr) ya/yê ku hatiye tewandin anku çemandin.
Hevwate: çemandî.
Têkildar: tewiyayî.
ji: tewand + -î.
: tewandîtî
tewandin (lêker)(navdêr, mê) çemandin, çivandin, hedimandin, xwar kirin, xwehr bûn: Ba çeqên daran diçemîne. Serê gopalan çemandî ye. (rêziman:) dirûvê peyvekê (li gor demê, zayendê, kesî û hwd) guherrandin: Avê, avan û avên peyvên tewandî yên ji peyva av in. Peyva kirin di dema niha de wiha tê tewandin: ez dikim, tu dikî, ew dike, em dikin, hûn dikin, ew dikin. Hoker nayên tewandin..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ته‌واندن. Tewîn: -tewîn-.
Têkildar: tewîn.
: datewandin, datewandî, datewîner, vetewandin, vetewandî, vetewayî, vetewîner. Bi soranî: çemandin
tewandin/ditewîne/bitewîne 1. xwar kirin 2. çemandin
tewandîtî (navdêr, mê) rewşa tewandîbûnê.
ji: tewandî + -tî
tewang (r) ji ber hin egerên rêzimanî guherbariya di peyvan de tewaş rûn, zêt
(navdêr, mê) navdêr û cînavk li gorî petwira ku di nava hevokê de werdigirin ser xwe tene kişandin ango ditewin.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
tewanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) tew
tewar (navdêr) kes/ên ku diçin hewara kes/ên ku di tengaviyê de ne.
Bikaranîn: Lêker: tewar bûn, tewar kirin. Navdêr: tewarbûn, tewarkirin Rengdêr: tewarbûyî, tewarkirî
tewar bûn (lêker)(Binihêre:) tewar
tewar kirin (lêker)(Binihêre:) tewar
tewarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) tewar
tewarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) tewar
tewarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye tewar kirin
tewarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) tewar
tewaş (navdêr, mê) rûn, don, bez, zeyt, duhn.
Bide ber: tewş.
ji wêjeyê: Li gora pisporan, maddeya lîkopenê bi tewaş (rûn) û germê bandora xwe zêdetir dike û ev jî jibo xweşikbûna çermê mirov dermanekî yek û yek e.(Lotikxane.com, 8/2006).
: tewaşî
tewaşî (navdêr, mê) rewşa tewaşbûnê.
ji: tewaş + -î
tewawî (navdêr, mê) kutahî, dawî, talî, xilasî, temamî
tewawkirî (rengdêr) tekûzkirî, temamkirî, yekkirî.
ji: +
tewawkirin temamkirin, qedakirin, berdarkirin, tekûzkirin, kutakirin, sergihayîkirin
tewaysna (Zazaki) êşin; ta girtin
tewazî (navdêr, mê) nefsbiçûkî, mehwiyet, bêkîbarî, nefsbiçûkbûn, xwe mezin nehesibandin.
Herwiha: tewazû.
ji wêjeyê: Hunermend Rojîn Keçeke bejinbilind, bi mêranî û bi rabûnûrûniştineke maqûlî; heger hûn bibêjin deng û awaz, ew xwedî zengelokeke kurdî, hûn bipirsin li têgihiştin û marîfeta wê, ew jineke bajarvanî û nûjen; tewazû û marîfet, ew li her cimeet û civatê xwedî gotineke başwala û dobra; ew bi awirên xwe bersiva duayên Xwedayî ye ko em nikarin di kar û barên wî de xeber bidin û em ne li ber bêvila tukesî ne da ji gula ber hilma wan bîhnekê bikin.(Enwer Karahan: Rojîn, Nefel.com, 10/2008).
ji: Ji erebî.
: mitewazî
tewbar (rengdêr) tişta/ê ditewe ango diçeme, tişta/ê dikare bitewe ango biçeme, tişta/ê kêrî tewînê ango çemînê tê, (rêziman:) peyvên ditewin ango diçemin ango diguherrin ango hertim wek xwe dimînin (bo nimûne li gor zayendê, demê, cînavî û hwd.).
Herwiha: tewok.
Hevwate: çembar çemok.
Dijwate: neçembar neçemok netewbar netewok.
ji: tew + bar.
: netewbarî
tewbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) tew
tewcih (navdêr, mê) fetilandin, berê kesekî yan tiştekî dan derekê, bi aliyekî ve zivirrandin, (meqam, mewkî) terfîkirin, arastekirin, serkêşîkirin, rêberîkirin, pêşengîkirin.
Herwiha: tewcîh.
ji wêjeyê: Mamosteyên ayînê îslamê rolekê serekî di şoreşa mezina Eylûlê de hebû. Mamosteyên ayînî mil bi milê pêşmergeyî şer dikir, divêt mamosteyên ayînî nuke jî wî rolî bibîne, rolekê tewcîhî û îrşadî û piştevanî jî bo hikûmetê.(Mesûd Barzanî li gor Nefel.com, 6/2007).
ji: Ji erebî.
: tewcihî, tewcîhker
tewcih kirin (lêker)(Binihêre:) tewcih
tewcihî (navdêr, mê) rewşa tewcihbûnê.
ji: tewcih + -î
tewcihkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye tewcih kirin
tewcihkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) tewcih
tewe-tewe (hoker) gotinek e ku civat dibêje dema ku dengbêj distire lê hinekî vedihese.
Herwiha: tewetewe, tewe tewe.
Bide ber: tewtew
tewek nexweşiya kulbûna dev û piyên sewalan
tewekel xwedê, devê bavê te jî diya te jî (biwêj) ez ê dilê xwe rehet bikim, lê înşalah tiştek nabe. tewekel xwedê, devê bavê te jî diya te jî. ez behecîm lo!.. (bnr. çîrok) mirovek bi qîza şexan re zewierye. ji ber ku de û baven jinike şex bûne, her kes ji mere jinike re dibêje: eman ha! nehe tu ji de û bave jina xwe re bidî xeberan. welehî we xenimi te bibin, çav e te kor û deve te xwar bikin. merik ji ûrsan ji jina xwe re nikare tiştekî bibeje, lê jinik jî ji ber ku dizane merik newere ji de û bave we re tiştekî xerab bibeje û deste xwe bidiye, bitrî dibe û veca ew ji de û bave merik re dide xeberan. ev yek gelekî bi merik zor te, lê ji tirsa keramet û xezaba şexan jî nikare tiştekî bike. rojeke dîsa jina wî jê re bi rehetî dide xeberan, lê ew ji ber ku nikare tiştekî bibeje, pir hers dibe. ji nişke ve direve derve, dim direve, him jî dibêje: tewekel xwede, deve bave te jî diya te jî
tewekor kesê ku dinêre lêbelê nabîne
tewênayene (Zazaki) (lêker) tewandin
tewênî (navdêr, mê) dengê tew-tew yê ku dengbêj yan jî guhdarên wê/wî di ber stranan re dibêjin.
ji wêjeyê: Hay hayî ango tewênî hem ji hêla payîzokbêj ve di destpêk, navber û dawiyên payîzokan de û hem jî guhdarvan bi xwe jî bi taybetî di navbera payîzokan de digel payîzokbêj tînin. di warê rîtmî de mirov dikare tewêniya guhdarvanan wekî beşdariya koroya çalak a stranê û dîsa wekî melodiya navbera stranê bihesibîne..
ji: onomatopoetîk ji tew-tewê
tewênîyayene (Zazaki) (lêker)hatin tewandin
tewer (navdêr, mê) mijar, babet, mewzû, tişta/ê ku tê kirin yan li ser tê peyivîn, tema.
Bide ber: tewere, teorî.
ji wêjeyê: Doxî Kurdistan û ezmunî yekgirtinewey perleman û hikumetî herêm îş, tewerêkî giringîy kobûnewey serkirdayetî bû, ke tiyaî da, siyasetî çespînî Yekêtîy Nîştmanîy Kurdistan sebaret be peywendî dûqolî Yekêtî û Partî, herweha derbarey hikumetî hawbeşî herdû la man û layene kurdistaniyekanî dîkey beşdar le perleman û Kurdistan, cextiyan le ser kirayewe w gutira: peywendî Yekêtî û Partî binaxey serkewtinî ezmunî demokrasîy Kurdistan û perepêdanî ezmuneke w cêbecêkirdinî sercem rêkewtiname siyasî û yasayî û aburî û cemaweriyekanî yekgirtinewekey perleman û hikumetî Kurdistan e, her girft û nîgeraniyek îş, le botey kar û koşiş da, le ser nawçe taze azadkirawekan, le nêwan Kurdistan û hikumetî merkezî, dewletanî îqlîmî û damudezga hukumiyekan da hebin, bêguman be giyanî birayetî w hawçarenûsî w diyalogî dîmukirasîane, dilniya în çareseriyan dekeyn.(Netkurd.com, 5/2007).
: tewerî
tewere mihwer, guzargeh
(navdêr, nêr) mihwer, eksen, mijane, dingil, germiçank, sirnî, xeta xeyalî ya ku tiştek li dor dizivirre: Zemîn her roj carekê li dor tewereyê xwe dizivirre..
ji wêjeyê: Cemserê jeografî ew xala li ser rûyê Zemînê ye, û tewereyê (axis) Zemînê di wê ve derbas dibe.(Zagrosê Hajo: Cemserê magnetîsî yê bakur bi lez cihê xwe diguhere, Netkurd.com, 2/2006)
tewerekî (navdêr, mê) bi tewereyî.
ji: tewere +-kî
tewereya cîhanê mihwer û guzargeha dinyayê ya ku tê de dizivire
tewereyî (navdêr, mê) cemserî.
ji: tewere +-yî
tewerî (navdêr, mê) rewşa tewerbûnê.
ji: tewer + -î
tewêyayene (Zazaki) (lêker) tewîn
tewhîd (navdêr) bawerî bi yekîtiya tiştekî anîn, yekanîtî.
ji wêjeyê: Bi ayat bi tewhîdê ji teşrîfê û temcîdê Şeva xurrem di tewlîdê senem hûr bûn di Tîcanê w:Mela Hisênê Bateyî
tewifîn çilmisîn, pelisîn, çermisîn, pelimîn, miçiqîn, zuhumîn, zerhimîn, newiqîn, îtfa kirin, mixeyrîn, rengavêtin, reng avêtin
tewîk (navdêr, mê) dengûdoreke guhdar di ber lawikgotinêra di bêjin daku dîwan gerim bibit û gêwilê stiranbêjî vebibit
tewîkdan (navdêr, mê) guhdarên stiran û lawikan tewîkan didin
tewilandin (lêker),(navdêr, mê) hefsarê dewarên wek çêlek, hesp bi sing ve grêdan, çêlek li newalê tewilandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ته‌ولاندن
tewilkirî (rengdêr) hatî tewilkirin, :kerê tewilkirî
tewilkirin (navdêr)girêdana dewaran li cihê çerandinê, :hesp tewil kir , :hêstirê tewil bike
tewilxane (rengdêr) cihê tewilkirina dewaran
tewîn (lêker) xwehr bûn, xwar bûn: Çeqên darê li ber bayî ditewin. (rêziman:) dirûvê peyvekê guherrîn (li gor demê, zayendê, kesî û hwd).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ته‌وین. Tewîn: -tew-.
Herwiha: tewihan tewiyan.
Hevwate: çemîn, çivîn, hedimîn.
: datewandin, datewandî, datewî, datewîn, datewok, datewokî, tewandin, tewandî, tewbar, tewbarî, tewok, tewokî. Bi soranî: çeman
tewîn/ditewe/bitewe 1. xwar bûn 2. çemîn *“hesin, bi germî ditewe”
tewînî (navdêr, mê) sipaskirin.
ji: tewîn +-î
tewiran 1. ji tewir. Binêre;tewirKurdî;2. nêzî tewirandin. Binêre;tewirîn
tewirandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye tewirandin
tewirandin (lêker)(navdêr, mê) norandin, lobandin, nehwirandin, nêwirandin, nûhirandin, bi dengek nizm strîn yan peyivîn, bo xwe peyivîn yan stran gotin, tewizandin, herrimandin, pîs kirin, pûç kirin, xirab kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ته‌وراندن.
Herwiha: tewrandin. Tewîn: Lêker: -tewirîn-.
ji wêjeyê: Şevên Tewirandî(navê helbestek Ferzan Şêr, Diyarname.com, 12/2008).
: tewirandî, tewirîner
tewirîn (lêker)(navdêr, mê) tewizîn, herrimîn, lewitîn, pîs bûn, derbaz bûn, lê bihurîn ji ber dengên wesayitan xew li min tewirî. Tewîn: -tewir-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ته‌ورین.
Herwiha: tewiran, tewirhan, tewirhîn, tewirihan, tewirihîn, tewiriyan, tewirîyan, tewiryan, tewran, tewrihan, tewrihîn, tewriyan, tewrîyan. Tewîn: -tewir-.
Têkildar: tewirandin.
Bide ber: tewîn.
: tewiriyayî, tewirî, tewirok
tewişandin/ditewişîne/bitewişîne 1. (da ku bi serbestî têkiliya zayendî dayne) sewalê nêr berdan nav sewalên mê 2. weşweşandin, milmilandin
tewişî sewalê ku bûye mubtelayê têkiliya zayendî
tewişîn (lêker)(navdêr, mê) xwe şaş kirin, tewş axaftin, pilûçbûn, yawebêjî kirn, xelitîn, li hev piçikîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ته‌وشین. Tewîn: Lêker: -tewiş-.
Têkildar: tewişandin.
: tewişî, tewişiyayî
tewişîn/ditewişe/bitewişe 1. (heywanê nêr) hînî têkiliya zayendî bûn 2. weşweşîn, milmilîn tewiz xeml
tewiyayî (rengdêr) çemiyayî, xwehr, qoz, xûz, veçemiyayî, çemandî, tewandî, veçemandî, xwar.
Herwiha: tewî, tewyayî.
ji: tewîn
tewizandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye tewizandin
tewizandin (lêker)(navdêr, mê) lewitandin, herrimandin, pîs kirin, lekeyî kirin, leke xistinê.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ته‌وزاندن. Tewîn: -tewizîn-.
Têkildar: tewizîn.
: tewizandî, tewizîner
tewizandin/ditewizîne/bitewizîne [I] 1. xemilandin, çîç kirin 2. araste kirin 3. ser û sîçeyê xwe têkûz kirin [II] têk birin, teqoze kirin
tewizî (rengdêr) lewitî, lekedar, bileke, lekegirtî, herrimî, pîs, qirêjî, lekeyî, heram.
Herwiha: tewizayî, tewiziyayî.
ji: tewizîn
tewizîn (lêker)(navdêr, mê) lewitîn, herrimîn, pîs bûn, lekeyî bûn, leke ketinê, tewirîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ته‌وزین.
Herwiha: tewizan, tewiziyan, tewizyan.
Bide ber: tevizîn. Tewîn: -tewiz-.
Têkildar: tewizandin.
: tewiziyayî, tewizî
tewizîn/ditewize/bitewize [I] 1. xemilîn, çîç bûn 2. araste bûn 3. (ji aliyê ser û sîçeyê xwe ve) têkûz bûn [II] têk çûn, teqoze bûn
tewkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye tew kirin
tewl 1. bend û zincîra ku davêjin stûyê sewalan 2. sirkeya kêp
(navdêr, nêr) darê hefsarê dewarekî pê ve têt girêdan daku dewar nereve.
Herwiha: tewil.
Bide ber: sing. Binêre
Herwiha: stevl.
Bikaranîn: Lêker: tewl kirin. Navdêr: tewlkirin Rengdêr: tewlkirî.
ji: Belkî bi rêya erebî hevreha stevl (axur) ji yunanî στάβλος (stavlos: axur) ji latinî stabulum (axur) ji stabilis (sabit, qayim) ji stare (sekinîn, rawestîn) + abilis (karîn)..
: tewlker
tewl avêtin lingê (yekî) (biwêj) bi cihekî ve girê dan. wê jinikê wisa tewl avêtiye linge mêralî ku bi zorê jê xelas bibe.
tewl kirin (lêker)(Binihêre:) tewl
tewl lê ketin (biwêj) bêhal û bêquwet bûn. ketibû rewşeke wisa ku tewl lê di ketin.
tewle [I] êwirgeha hesp û dewaran [II] mesafe [III] fizirîn
(rengdêr) qelew, zexm, gir, têrgoşt, têrbez, şîşman, şîşko, obez
tewle î (navdêr, mê) asîtan, gom, gov, lar.
ji: tewle +-î
tewlebaz fizirok, zûbizdok
tewleperest (navdêr, mê) tewlevan.
ji: tewle +-perest
tewlevan (navdêr, mê) tewleperest.
ji: tewle +-van
tewlîd (navdêr) anina dinyayê , xwedê dan , zayîn.
ji wêjeyê: Bi ayat bi tewhîdê ji teşrîfê û temcîdê Şeva xurrem di tewlîdê senem hûr bûn di Tîcanê w:Mela Hisênê Bateyî
tewlik (navdêr, nêr) singê hesin ku serê wî badayî û qul e, hefsarê dewaran pê ve dihê grêdan tewlikê çêlekê mezin e.
ji: tewl+-ik
tewlis (navdêr, mê) neyam, nem, nêm, kêm, şilî, ritubat, nem, rewek, tên.
Bikaranîn: Lêker: tewlis bûn. Navdêr: tewlisbûn
tewlis bûn (lêker)(Binihêre:) tewlis
tewlisbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) tewlis
tewlîsî (navdêr, mê) zirê.
ji: tewl +-îsî
tewlker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê tewl dike.
ji: tewl + -ker
tewlkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye tewl kirin
tewlkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) tewl
tewn (navdêr, mê) web, tevnok, tevn
tewna (xwe) girtin (biwêj) di cihê xwe yê siruşt de rûniştin. qalibê xwe girtin. doşegê tewna xwe girt, nema curde (dihêrife) dibe. dilawer zeraq
tewnayene (Zazaki) (lêker) êşandin
tewnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin eşandin
tewok (rengdêr) tişta/ê ditewe ango diçeme, tişta/ê dikare bitewe ango biçeme, tişta/ê kêrî tewînê ango çemînê tê, (rêziman:) peyvên ditewin ango diçemin ango diguherrin ango hertim wek xwe dimînin (bo nimûne li gor zayendê, demê, cînavî û hwd.).
Herwiha: tewbar.
Hevwate: çembar çemok.
Dijwate: neçembar neçemok netewbar netewok.
ji: tew + ok.
: netewokî
tewq tew, ta, çevandin, badan), çiv, qat, taxe, tevînek, tew jeo, destbend, derz, tewek, niham, qutî, pêşniyaz
tewq kirin (lêker) nûrandin, hilmaştin, nûr kirin, nûri kirin, tewiqandin, qat kirin, taxe kirin, tewandin, ta kirin.
ji: tewq + kirin
tewqe pêşniyaz, pêşniyar, pêşnihat, teklîf, tewaqe, hêvîkirin
tewqe kirin (lêker) pêşniyaz kirin, teklîf kirin, berbijar kirin, hêvî kirin.
ji: tewqe + kirin
tewqekirin (navdêr, mê) pêşniyazkirin.
ji: tewqe +kirin
tewqîf (navdêr, mê) zindanîkirin, girtin.
Bikaranîn: Lêker: tewqîf kirin. Navdêr: tewqîfkirin Rengdêr: tewqîfkirî.
ji wêjeyê: Serokê DTPa Wanê Dogar hat tewqîfkirin(Diyarname.com, 3/2008).
ji: Ji erebî
tewqîf kirin (lêker)(Binihêre:) tewqîf
tewqîfkirî (rengdêr) (Binihêre:) tewqîf
tewqîfkirin (navdêr)(Binihêre:) tewqîf
tewqîfxane (navdêr, mê) ragirtîxane, girtîgeh, girtîxane, bendîxane.
ji: tewqîf +-xane
tewqker (navdêr, mê) qatker.
ji: tewq +-ker
tewqkirî (rengdêr) tewkirî, qatkirî, nûrandî, tewandî.
ji: tewq +kirî
tewqkirin (navdêr, mê) nûrandin, hilmaştin, nûrkirin, tewiqandin, qatkirin, taxekirin, tewandin, takirin, pêşniyazkirin.
ji: tewq +kirin
tewrat pirtûka îlahî ya ku ji Cn. Mûsa eleyhiselamî re hatiye hinartin
(navdêr, mê) pîroznameya cihûyan, pirtûka pîroz ya cihûtiyê, Peymana Kevn, Tenex.
Bide ber: Incîl, Mizgîn, Quran, Zebûr.
ji: Ji îbranî.
: tewratî
tewre (navdêr) cûre, çeşit, cûn, tewre tewre xwarin
tewrêz Serenav,mê, bajarek li Rojhilatê Kurdistanê ye û navenda parêzgeha Azerbaycana Rojhilatê ye.
ji: tew (tav) + rêz.
Herwiha: Tavrêz
tewrî (hoker) hokerek e bo diyarkirina ku tiştek yan kesek xwedî taybetmendiyekê ye ji hemî tiştên yan kesên din zêdetir an kêmtir: tewrî mezinherî mezin, tewrî başherî baş, tewrî kêmherî kêm.
ji wêjeyê: http://www.institutkurde.org/publications/kurmanci/telechargement/ku39.pdf Armanca mehrecanê ya tewrî giring ew e, ku helbestvanên -Ji http://www.efrin.net/cms/kurdi/index.php?optioncom_content&taskview&id2348&Itemid3, ez ê cilên xwe yên tewrî nû lixwe bikim -Ji http://www.avestakurd.info/article_print.php?article_id485.
Herwiha: terî.
Hevwate: here, hele, helî, herî
tewrî mezin lape mezin, herî mezin, mezintirîn
tews lez
tewş [I] 1. kesê bêhevseng 2. sersar, ebter [II] 1. bêkêr 2. bêfayde 3. bêxêr *“reş bi reşî kenî, beş çû û li newala tewş kenî”
(rengdêr) seyr, ecêb, sosret, ne asa, ne normal, peyvên vala û bêwate bo mînak:wilo tewş ne axive.
Bikaranîn: Lêker: tewş bûn, tewş kirin. Navdêr: tewşbûn, tewşkirin Rengdêr: tewşbûyî, tewşkirî.
Herwiha: tewiş.
Bide ber: tefşû.
ji: Belkî jiarami ܬܘܫ (t-w-ş-: gerrîn, zivirrîn, rêya xwe winda kirin).
: eleteweş, eletewşî, tewşomewş, tewşomewşî, tewşî
tewş bûn (lêker)(Binihêre:) tewş
tewş î (navdêr, mê) sergêj.
ji: tewş +-î
tewş kirin (lêker)(Binihêre:) tewş
tewşa xwe girtin (biwêj) cihê xwe girtin. wê jî di dawiyê de tewşa xwe girt.
tewşandin (lêker) şewişandin, şaşomaşo kirin, aciz kirin, şilihandin, dêlandin, behicandin, terpilandin, beliqandin, qeliqandin, setimandin, wişwişandin, hilkumandin, likumandin, telpekî kirin, kumişandin, hoşandin, teyişandin, şelişandin, teyizandin, dilihandin, xelitandin, xalifandin, vetewişandin, lolibandin, lewlibandin.
ji: tewş +-andin
tewsandin/ditewsîne/bitewsîne lezandin
tewşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) tewş
tewşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) tewş
tewşî şaşî
tewşik (navdêr, mê) eletewş, yawebêj, xelif.
ji: tewş +-ik
tewşikî (navdêr, mê) hezeyan.
ji: tewşik + -î
tewşikî bûn (lêker) fehş bûn.
ji: tewşikî + bûn
tewşikî kirin (lêker)teretûre axaftin, tewşomewşo axaftin.
ji: tewşikî + kirin
tewşikîkirin (navdêr, mê) tewşpeyîvîn, tewşikxeberdan.
ji: tewşikî +kirin
tewsîn/ditewse/bitewse lez kirin
tewsiye (navdêr, mê) pend, şîret,enderz, nesîhet, şêwir, gotina qenc ya kesek ji kesekî re dibêje daku kesa/ê wê gotinê dibîze karê xwe baş bike.
Herwiha: tefsiye, tevsiye.
Bide ber: terbiye.
Bikaranîn: Lêker: tewsiye kirin, tewsiye dan. Navdêr: tewsiyekirin, tewsiyedan Rengdêr: tewsiyekirî.
ji: Ji erebî.
: tewsiyekar, tewsiyekarî, tewsiyeker, tewsiyekerî, tewsiyeyî
tewsiye bûn (lêker)(Binihêre:) tewsiye
tewsiye dan (lêker)(Binihêre:) tewsiye
tewsiye girtin (lêker) terbiye stendin.
ji: tewsiye + girtin
tewsiye kirin (lêker)(Binihêre:) tewsiye
tewsiyebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) tewsiye
tewsiyedan (navdêr, mê) (Binihêre:) tewsiye
tewsiyekarî (navdêr, mê) rewşa tewsiyekarbûnê.
ji: tewsiyekar + -î
tewsiyeker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê tewsiye dike.
ji: tewsiye + -ker
tewsiyekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye tewsiye kirin
tewsiyekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) tewsiye
tewsiyeyî (navdêr, mê) rewşa tewsiyebûnê.
ji: tewsiye + -yî
tewşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye tewş kirin
tewşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) tewş
tewşomewşo tiroviro, beredayî, qulolîk, qulûwelk, çirtovirto, ewtere, teretûre, tirtovirto, tirevir
tewşomewşo axaftin (lêker) teretûre axaftin, tewşikî kirin.
ji: tewşomewşo + axaftin
tewşomewşo xeber dan (biwêj) bê wate axaftin. hema wî tewşomewşo xeber dide, qet nizanibû gotina wî çawa bê.
tewtew zirpî
(navdêr, mê) lewçetî, axiftina zêde û bêwec.
Herwiha: tew-tew.
Bide ber: tewe-tewe
tewtewî (rengdêr) zengopiv, qeşmer, fiqorî
tewtewîn (lêker) dudil, bêstewîl.
ji: tewtew +-în
tewtewînî (navdêr, mê) herêna, bêstewîlî.
ji: tewtewîn +-î
tewtihîyayene (Zazaki) (lêker) tewtihîn
tewtihnayene (Zazaki) (lêker) tewtihandin
tewtihnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin tewtihandin
tewûxî (rengdêr) bi taybetî jibo tiştên tekene dema dinikise ten gotin, quşqane tewûxîye pêwîste em ya nuh bikirin
tewz tirane, qerf
tewz kirin qerfê xwe pê kirin
tewzî kesê biaqil û balix
tewzim ferz
tewandin (bitewîne) tilt, curve, bow, warp
tewere axis
tewereyî axial
tewqif kirin v.t. to arrest
v.t. to arrest
tew absolut
allein
ganz
irgendetwas
irgendwie
jemals
nichts
nie
sogar
völlig
zugleich
tew hindik beinahe
fast
tewandin winden
tewaş Fett
Speck
tewaw genau
tewele Achse
tewilandin anbinden
tewile Stall
tewîn beugen, sich ~
biegen, sich ~
eingedrückt werden
tewl Seil
Stall
tewle Stall
tewr erst recht
sogar
Sorte
überhaupt
tewrat û incîl Bibel
tewş Gleichgewicht
tewzkirin necken
tew n. caran, demge, hergiz, qet, çerê, hêç, çi, qetya, çi rey, binra, bincaran, esla, qetîyen, çerey, qe, qeytan, dinya de, cîyê
m. qat, nûr, qatê qumasî n.
tewaf m. tewaf, dormegêrayis n.
tewaf kirin tg. tewaf kerdene
tewan m. raantis, tewênayis, denamitis n.
m. rz. antis, tewenayis n.
tewanbar rd. rz. ante, raantbar, tewênaye, raanteyin, denamite
tewandî rd. denamite, tewênaye, pêarde, derênaye, namite
tewandin tg. denamitene, deardene, tewênayene, derênayene, pêardene, çakilnayene, kelemnayene, namitene, cinomitene, nomitene xwe tewandin tz. xo denamitene, xo tewênayene, xo derênayene
tewandina awayan n. rz. antisê awayan, tewênayisê awayan n.
tewandina navdêran n. rz. antisê nameyan, tewênayisê nameyan n.
tewang m. rz. antis, tewenayis n.
tewangbar rd. rz. ante, raantbar, tewênaye, raanteyin, denamite
tewaqe m. teklîf n.
tewar m. mader, koke, caza, mensa, kanek, çunde, binik n.
tewas n. ron, ruwen, eron, riwen, ruven, ruen, rîen n.
tewaw rd. tam, nêkêm, bitun, temam, tamm
tewaw bûn tng. temam bîyene, têvterîyene, temamîyene
tewaw kirin tg. temam kerdene, têvternayene, bitunnayene
tewawbûn m. temambîyayis, têvterîyayis, temamîyayis n.
tewawkirin m. temamkerdis, têvternayis, bitunnayis n.
tewçî n. hurak, qedûm, qedûk, wirak, qedîm, qedim, niqar, vurag n.
tewcîh kirin lg. re ciçarnayene, ver re rikerdene, tewrih kerdene
tewcîhkirin m. reriçarnayis, verrerikerdis, tewcîhkerdis n.
tewe m. tawike m., miqil n., tawe m.r qanzik n., miqîlîk n., miqlê n.
teweg m. mew, mêw n.
tewegozî m. tip. sewsî, sewok, koresew, kortawixe, sowsî n.
tewekor rd. xîpikkor, gmkor
teweq m. vet. tebaq, tebax, tebeq, dabax, tavaq, dawax, tevax n.
tewêr m. çare n., natike m.
tewere m. mîhwere, eksene, mêwere m.
m. mat. merkez, mîyand n.
tewetur m. fiz. tebetur, gergure, tewetur, tevatur n.
tewezel rd. tiral, tenbel, tembel
tewifandin tg. ropermelnayene, pelisnayene, cilisnayene, pulisnayene, pilisnayene
m. ropermelnayis, pelisnayis, cilisnayis, pulisnayis, pilisnayis n.
tewifî rd. ropermelîyaye, pelisîyaye, cilisîyaye
tewifîn tng. ropermelîyene, pelisîyene, dlisîyene, ropermelayene, pilisîyene, pulisîyene
m. ropermelîyayis, pelisîyayis, rilisîyayis, pulisîyayis n.
tewifîtî m. ropermelîyayîye, pelisîyayîye, cilisîyayîye, ropermelîyayênî, pelisîyayênî m.
tewîn tng. denamîyene, tewîyene, çanqilîyene, deameyene, deriyene, kelemîyene, têameyene, çonqilîyene
m. tewîyayis, denamîyayis, deameyis, çanqilîyayis n.
tewiqandin tg. nurnayene, dsikitene, pêsikitene, qat kerdene, têsikitene, nur kerdene
m. nurnayis, dsikitis, qatkerdis, pêsikitis, têsikitis, nurkerdis n.
tewir m. çêsît, mevvj, cure, tore, tewr, babet, bêj, çêsîd, tewir n.
tewirandin tg. hewn remnayene tewirandin tg. milnayene, pilnayene, miremir kerdene, mirnayene, nirnayene, wilnayene, wilwilnayene
m. milnayis, pilnayis, miremirkerdis, mirnayis, nirnayis, wilnayis, wilwilnayis n.
tewirîn tng. remayene (keyf û hewn)
tewisandin tg. ratewesnayene, rasendelnayene, rasanayene, rasewesnayene, tewtihnayene, rasanayene
m. ratewesnayis, rasendelnayis, rasanayis, rasewesnayis, tewtihnayis, rasanayîs n.
tewisîn tng. ratewesîyene, rasendelîyene, rasanîyene, rasewesîyene, tewtihîyene, rasanîyene
m. ratewesîyayis, rasendelîyayis, rasanîyayis, rasewesîyayis, tewtihîyayis, rasanîyayayis n.
tng. tews bîyene, seqer bîyene, tewsîyene, seqerîyene
tewizadin tg. têra pîstene, tîtiknayene (kince)
tewl n. tawl n.
tewla m. tavla, tawla, tabla m.
tewle m. tawle, axura astoran n.
tewlewan m/n. tawlecî, tawlewan n.
tewlîs m. taw, zirê, hît (herd) n.
tewn n. hetan, hîrem, heton, herem, hîrên, heton n.
tewq m. kelemçe, kelebçe, kelepçe, kelemça n.
m. pelg, pel n.
m. qat, nûr, qatê qumasî n.
tewqa murehkên guzikên çav n. ana. tebeqa tamaran, tebeqa reyan m.
tewqe m. nega m.r reca m.f dexalet n. , rica m.r dîlege m.r reja m.
m. teklîf n.
tewqe kirin tg. hêvî kerdene, hîwa kerdene, umid kerdene
tg. teklîf kerdene
tewqekirin m. teklîfkerdis n.
tewqîf m. tewqîf, tepistis n.
tewqîf kirin tg. tewqif kerdene, pêgirewtene, tepistene
tewqîfkirin m. tewqîfkerdis, tepistis n.
tewqkirî rd. nurnaye, qatkerde, nurkerde
tewr m. çêsît, mevyj, cure, tore, tewr, babet, bêj, çêsîd, tewir n.
m. ralewîyayis, tewr, eda, tavr n.
tewrat m. tewrat n. tewrek m. teberik n.
tewrî h. tewr, -rên, tewro, en, tor
tewrî dawî rd. tewr peyên, ekstrem, peyêrên
tews rd. tews, seqer
tews peyîvîn tg. çewt qesekerdene, virvirnayene
tewsendin lg. lerzenayene, leznayene
tewsik seresivik, tews, saredeng, bomik
tewsîye m. tawsîye, referanse m.
tewsîye kirin tg. tawsîye kerdene
tewsîyekirî rd. tawsîyekerde
tewsîyename m. tawsîyename m.
tewsomewso rd. teretur, pers, tirovir, çirtovirt, çirtvirt
tewsomewso axaftin tg. teretur qesekerdene, pers qesekerdene, tirovir qesekerdene, tews qesekerdene, çirtvirt qesekerdene gotinên tewsomewso vatenê tereturî, vatenê persî, vatenê tirovirî, vatenê çirtvirtî
tewz m. yaranîye, kurate, leqî, kusade, laqî, yarî, heneke, kurata, kusate, lexî n.
m. tirane, tinazî n.
tewzim m. ferz n.
tewir tür
tewir bi tewir türlü türlü
tewqîf tevkif
tutuklama
tewqîf kerdene tevkif etmek
tutuklamak