Encamên lêgerînê
tûj 1.sivri, keskin. 2.biber acısı.
rd 1. acı (biber acısı) * îsota tûj acı biber 2. keskin (içecek ve yiyecekler için) 3. acı, keskin (hoşa gitmeyen) 4. acı, keskin (şiddetli, etkili, sert) * sermaya tûj acı soğuk * îroj taveke tûj heye bugün keskin bir güneş var * dengekî tûj acı ses 5. keskin, tiz, cırlak, yırtık (ses için) * ji der de dengekî tûj ê jinan dihat dışardan keskin bir kadın sesi geliyordu * dengekî tûj e yırtık bir ses 6. acılı (acı katılmış olan) 7. delici, etkileyici * awirê tûj delici bakış 8. yakıcı (keskin güneş ışınları) 9. yırtıcı (tiz ve yüksek ses) ) * xwedî sewteke tûj e yırtıcı bir sese sahip 10. koyu (bazı nitelikleri için; aşırı) * dîndarê tûj koyu dindar 11. sert, köktenci
tûj (ii) rd 1. sivri 2. sivri (ucuna doğru gittikçe incelen) 3. keskin (çok kesici, iyi kesen) * kêra tûj keskin bıçak 4. güçlü, kuvvetli, keskin (görevini iyi yapan) * çavên wê yên tûj hene kuvvetli gözleri var 5. mec sivri (aşırı) * mirovekî tûj e sivri bir adam
tûj axiftin pek söylemek
tûj bûn (i) l/ngh 1. acılanmak, acılaşmak (biber acısı gibi) * rûn tûj bû yağ acılaştı 2. acılaşmak (konuşma için; kırıcı, sert bir durum almak) 3. mec keskinleşmek, sertlenmek (etkili olmak, sert olmak) 4. mec koyulaşmak (aşırıleşmek)
tûj bûn (ii) l/ngh 1. sivrileşmek, sivrilmek 2. keskinleşmek (aletler için)
tûj bûn lê nihêrtin gözle yemek (göz değdirmek), soluk almadan (izlemek veya bakmak) * tûj bûbû lê dinihêrt soluk almadan izliyordu
tûj e wekî sîrmokê zehir gibi (bir şeyin çok acı olduğunda söylenir)
tûj kirin (i) l/gh 1. acılaştırmak, acıtmak (acılık vermek) * îsota tûj xwarin tûj kir acı biber yemeği acıttı 2. mec sertleştirmek 3. koyulaştırmak (aşırılaştırmak)
tûj kirin (ii) l/gh 1. sivrileştirmek, sivriltmek 3. keskinleştirmek 3. bilemek 4. mec keskinleştirmek (etkili kılmak)
tûj lê nihêrtin gözle yemek (bir şeye çok istekle ve dikkatle bakmak)
tûj tûj sert sert
tûj tûj lê nihêrtin sert sert bakmak
tûjandin m soruşturma, tahkikat, tahkik etme * dadgeha tûjandinê tahkikat mahkemesi
l/gh soruşturmak, tahkik etmek
tûjayî m 1. acılık 2. keskinlik, sertlik 3. mec koyuluk
tûjbez nd hızla sürme (at vb. için)
tûjbûn (i) m 1. acılanma, acılaşma (biber acısı gibi) 2. acılaşma (konuşma için; kırıcı, sert bir durum alma) 3. mec keskinleşme, sertlenme (etkili olma, sert olma) 4. mec koyulaşma (aşırıleşme) 5. sivrilik, aşırılık 6. yakıcılık (güneş ışınlarının keskinliği) * tûjbûna tavê güneşin yakıcılığı
tûjbûn (ii) m 1. sivrileşme, sivrilme 2. keskinleşme (aletler için)
tûjbûnî (i) m 1. acılık 2. mec keskinlik (etkili olma) * tûjbûniya dengê wê sesinin keskinliği
tûjbûnî (ii) m 1. sivrilik 2. keskinlik
tûjbûyî rd 1. acılaşmış 2. keskinleşmiş, sertleşmiş
rd 1. sivrileşmiş 2. keskinleşmiş olan
tûjbûyîn (i) m 1. acılanış, acılaşış (biber acısı gibi) 2. acılaşma (konuşma için; kırıcı, sert bir durum alma) 3. mec keskinleşiş, sertleniş (etkili olma, sert olma) 4. mec koyulaşma (aşırıleşme)
tûjbûyîn (ii) m 1. sivrileşiş, sivrilme 2. keskinleşiş (aletler için)
tûjek m kama (iki ağzı keskin ucu sivri bıçak)
tûjî m 1. acılık 2. mec sertlik, keskinlik, haşinlik
tûjî (ii) m 1. sivrilik 2. keskinlik
tûjik rd 1. sivri 2. sivri (ucuna doğru gittikçe incelen)
tûjik (i) bnr tûzik
tûjik dan (tiştekî) dürtüklemek, dürtükleşmek
tûjikî rd 1. sivrice 2. keskince
tûjikî bûn l/ngh sivrileşmek, sivrilmek
tûjikî kirin l/gh sivrileştirmek, sivriltmek
tûjikîbûn m sivrileşme, sivrilme
tûjikîbûyî rd sivrileşmiş
tûjikîbûyîn rd sivrileniş
tûjikîkirî rd sivrileştirilmiş, sivriltmiş
tûjikîkirin m sivrileştirme, sivriltme
tûjikokî rd sivrice
tûjîtî (i) m 1. acılık 2. sertlik, keskinlik 3. koyuluk 4. yakıcılık (güneş ışınlarının keskinliği) * tûjîtiya tavê güneşin yakıcılığı
tûjîtî (ii) m 1. sivrilik 2. keskinlik
tûjîya (tiştekî) jê birin acısını çıkarmak (tat için; acılığını yok etmek) * tûjiya pîvazê jê birin soğanın acısını çıkardılar
tûjker (i) rd acılaştırıcı
tûjker (ii) rd 1. sivriltici 2. keskinleştirici 3. nd/nt bileyici
tûjkerî m bileyicilik
tûjkirî (i) rd 1. acılı (acı katılmış olan) * şorbeya tûjkirî acılı çorba 2. acılaştırılmış
tûjkirî (ii) rd 1. sivriltmiş, sivrileştirilmiş 2. keskinleştirilmiş 3. bilenmiş olan
tûjkirin (i) m 1. acılaştırma, acıtma (acılık verme) 2. mec sertleştirme 3. koyulaştırma (aşırılaştırma)
tûjkirin (ii) m 1. sivrileştirme, sivriltme 3. keskinleştirme 3. bileme 4. mec keskinleştirme (etkili kılma)
tûjok rd 1. sivri 2. keskin
tûjokî (i) rd 1. sivrice 2. keskince
tûjokî (ii) rd acımsı, acımtırak (biber acısi gibi acılar için)
tûj 1. neko, xarkirî 2. tehl
(rengdêr) tişta/ê serikê wê/wî pirr zirav (bi taybetî daku bikare tiştan kun bike, wek derzî yan nişterê), tişta/ê dikare devê mirovî biarîne anku bizûrîne ger mirov bixwe (wek bîberan anku îsotan anku filfilan).
Herwiha: tîj, twîj.
Bide ber: bêxwê, tîr , sûr, xav.
Bikaranîn: Lêker: tûj bûn, tûj kirin. Navdêr: tûjbûn, tûjkirin Rengdêr: tûjbûyî, tûjkirî.
ji: Proto-hindûewropî (s)teig- (tûj kirin) Proto-aryayî tî(n)c- (tûj kirin) Avar: teêçe- (tûj) Farisiya Kevin: tigre- (tûj) Pehlewî: tîj, tyz (tûj) Farisî: tîz (tûj) Kurdî: tîj, tûj (tûj) Belûçî: tēz (tûj) Hewramî: tej, tîj (tûj) ... Zazakî: tûj, tîj (tûj) Sanskrîtî: tej- (tûj kirin) Yewnanî: stizein (kun kirin) Latînî: stinguere (kun kirin) Almanî: stechen (kun kirin) Înglîzî: stick (gilç, darikê zirav, kun kirin) ... , Çavkanî: Horn p.92, Cheung p.389, Watkins p.85, MacKenzie P.134, Etymonline, Hevreh: tîj.
: tûjahî, tûjandin, tûjandî, tûjatî, tûjayî, tûjî, tûjîn, tûjîtî, tûjtî
tûj bûn 1. amadeyî qutkirinê bûn, zot bûn 2. tehl bûn *“şûrê kê tûj be, dinyayê ew dixwe”
tûj kirin 1. xar kirin, amadeyî qutkirinê kirin 2. tehl kirin
Tewandî(lêker) zirav kirin, îsota tûj lê kirin.
: tûjkirin, tûjkirî
tûjandin (navdêr, mê) lêgeran, li pey geran, dîvçûv, vekolîn, :tûjandina zanînî, lê kolîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: تووژاندن.
ji wêjeyê: Gelekan jî ev zanyarên şaş di kitêb û nivîsarên paştir da dubare û çendbare kirine.Heta vê gavê jî dîwaneka bê şaşî û dirist jî çap nebûye. Li goreyê şêwazên tûjandin û vejandina destxetên kevin, hêşta jî Dîwan bi dirstî nehatiye tujandin Lezgîn Çalî; nivîsa (Rêzimana Dîwana Melayê Cizîrî)
tûjandin/ditûjîne/bitûjîne der heqê yekî de lêpirsîn dan destpêkirin
tûjane (rengdêr) bi awayekî tûj.
ji: tûj + ane
tûjatî (rengdêr) tama tûja xwarinan mirov bi ezmanî di zane, dijwarî, harî, :tûjatîya sîrê ne wek ya pîvazê ye
tûjav (navdêr, mê) têzav
tûjbûn (navdêr)(Binihêre:) tûj
tûjbûyî (rengdêr) (Binihêre:) tûj
tûjî (navdêr, mê) tûjbûn, rewşa tiştên tûj.
Herwiha: tîjî, tîjîtî, tîjtî, tûjîtî, tûjtî, twîjî, twîjîtî, twîjtî.
ji: tûj + -î
tûjik (navdêr, mê) pîj, tûj, tîj, şût, şûtik, hûtik, han dan, arandin.
ji: tûj +-ik
tûjik dan (lêker) zixtezixt kirin, nixçenixç kirin, zextik dan.
ji: tûjik + dan
tûjikdan (navdêr, mê) handan, arandin, bizivandin, daberzîn, hêriskirin, arîn, tûjik.
ji: tûjik +dan
tûjikî (navdêr, mê) tîjikî.
ji: tûjik + -î
tûjikî bûn (lêker) tûj bûn, pîj bûn.
ji: tûjikî + bûn
tûjikî kirin (lêker) tûj kirin, pîj kirin, sertûjikî kirin.
ji: tûjikî + kirin
tûjikîbûn (navdêr, mê) tûjbûn, pîjbûn.
ji: tûjikî +bûn
tûjikîkirin (navdêr, mê) tûjkirin, pîjkirin.
ji: tûjikî +kirin
tûjker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê tûj dike, hêsanker.
ji: tûj + -ker
tûjkerî (navdêr, mê) hêsankerî, sûkerî.
ji: tûj +-kerî
tûjkî (navdêr, mê) bi tûjî.
ji: tûj +-kî
tûjkirî (rengdêr) (Binihêre:) tûj
tûjkirin (navdêr)(Binihêre:) tûj
tûj (adj.) sharp pointed
(adj.) sharp, keen
sharp
tûj kirin to sharpen
to sharpen
tûjandin (v) to verify; (n) verification
tûj scharf
schneidend
spitz
stechend
tûjkirin scharfen
tûj rd. pîj, tuj, tîj, xîst, nu, têj, pîjîk, toj, pîc, tuz, tuc, tuic
rd. guz, tuj, tun, tîj, guzî, guiz
tûj bûn lng. pîj bîyene, tuj bîyene, nu bîyene, tîj bîyene, têj bîyene
lng. tuj bîyene, tun bîyene, guzî bîyene
tûj kirin lg. pîj kerdene, nu kerdene, tuj kerdene, tîj kerdene, têj kerdene
lg. tuj kerdene, tun kerdene, guzî kerdene (werd)
tûjandin lg. cipersayis virastene, tehqîqat virastene
tûjbûn m. pîjbîyayis, tujbîyayis, nubîyayis, tîjbîyayis, têjbîyayis n.
m. tujbîyayis, tunbîyayis, guzîbîyayis n.
tûjî m. pîjîye, tujîye, nuyîye, tîjîye, pîjênî, tujênî m.
tûjik n. cog. tujik, koyêtujikî n.
rd. pîj, tuj, tîj, xîst, nu, têj, pîjik, toj, pîc, tuz, tuc, tuic
tûjîtî m. tujîye, guzîye, tîjîye, tunîye, têjîye, tujênî, guzênî m.
tûjker m/n. hesaneker, seqênayox, tujker, saneker, wesutox, sawitox n.
tûjkerî m. hesanekerîye, seqênayoxîye, tujkerîye, wesutoxênî, sawitoxîye, hesanekerênî, sanekerênî m.
tûjkirî rd. tujin, guzin, tunin, tujkerde
tûjkirin m. pîjkerdis, tujkerdis, nukerdis, tîjkerdis, têjkerdis n.
lg. wesuyene, sawitene, seqênayene, tuj kerdene, sane kerdene, hesane kerdene, nu kerdene, tîl kerdene
m. wesuyayis, sawitis, seqênayis, tujkerdis, sanekerdis, hesanekerdis n. hatin tûjkirin ltb. ameyene wesutene, ameyene sawitene, tuj kerîyene, ameyene tujkerdene, ameyene wesuyene, ameyene wesuyene
m. tujkerdis, tunkerdis, guzîkerdis (werd) n.