Encamên lêgerînê
sirayet 1. perokî, şobayî, têger (ji bo nexweşînên ku belav dibin) 2. belavbûnî, sirayet (mec) m
1. perokî, şobayî, têger (ji bo nexweşînên ku belav dibin) 2. belavbûnî, sîrayet (mec)m
sirayet etmek 1) perokî bûn, tê geriyan 2) belav bûn, sirayet kirin
1) perokî bûn, tê geriyan 2) belav bûn, sîrayet kirin
siren sîren m
sîren m
sirk sîrk m
sîrk m
sirkat dizîn, dizî m
dizîn, dizî m
sirke (I) rişk (hêka spiyê û tebayên wekî wê) m (II sirke, sihik m
sineği mêşika sirkê (Drosophila) zo/nd
sihikm
sirke (i) rişk (hêka spiyê û tebayên wekî wê) m
sirke ruhu ruhiya sirkeye
ruhiya sirkeyê
sirke sineği mêşika sirke (Drosophila) zo/nd
sirkeci 1. sirkevan 2. sirkefiroş nd/nt
1. sirkevan 2. sirkefiroş nd/nt
sirkecilik 1. sirkeçvanî 2. sirkefiroşî m
1. sirkeçvanî 2. sirkefiroşî m
sirkelenme 1. birişkbûn 2. bisirkebûn m
1. birişkbûn 2. bisirkebûn m
sirkelenmek 1. bi rişk bûn, rişk ketin (...) 2. bi sirke bûn, sirke kirin, sirke lê hatin kirin (xwarinekê) l/bw
1. bi rişk bûn, rişk ketin (...) 2. bi sirke bûn, sirke kirin, sirke lê hatin kirin (xwarinekê) l/bw
sirkeleşme sirkebûn, sihikbûn, tirşbûn m
sirkebûn, sihikbûn, tirşbûn m
sirkeleşmek bûn sirke, bûn sihik, tirş bûn l/ngh
bûn sirke, bûn sihik, tirş bûn l/ngh
sirkeli 1. birişk 2. sirkedar, bisirke, bisihik, sihikkirî, sirkekirî rd
1. birişk 2. sirkedar, bisirke, bisihik, sihikkirî, sirkekirî rd
sirkelik ê sirkeyê (tiştê ku ji bo çêkirina sirkeye hêja ye) nd
ê sirkeyê (tiştê ku ji bo çêkirina sirkeyê hêja ye) nd
sirken silq bot/m
(=kazayağı) lexandur; chenopodium album
silq bot/m
sirken otu koksor(sermast); chenopodium leiospermum
sirkülasyon sirkulasyon, tedawul m
sirkulasyon, tedawul m
sirküler namedor, tamim, sirkuler m
namedor, tamîm, sirkuler m
sirmo sîrmo (Allium atrovilaceum, Alliumvineale) bot/m
sîrmo (Allium atrovilaceum, Allium vineale) bot/m
siroz siroz bj/m
sîroz bj/m
sirozlu bisîroz, sîrozdar rd
bisîroz, sîrozdar rd
sirrus ewrê belav, sîrûs erd/m
ewrê belav, sîrûs erd/m
sirtaki sîrtakî (govendeke Yewnanan) m
sîrtakî (govendeke Yewnanan) m
sirto qawydekî govendê nd
qawydekî govendê nd
sir m 1. sır, giz (varlığı veya bazı yönleri açığa vurulmak istenmeyen, gizli kalan, gizli tutulan şey) 2. sır, giz (insan aklının yeterince açıklık getiremediği şey)
m 1. esin, esinti, sabah yeli 2. ayaz, kuru soğuk
sir (yek) birin üşümek
sir beyan bûn esrar perdesi aralanmak
sir birîn soğuktan yanmak
sir bûn l/ngh üşümek, donmak * destê wî sir bûye elleri donmuş
sir dan der sır vermek
sir dan gotin sır vermek (veya sızdırmak)
sir der dan sır vermek (veya sızdırmak)
sir lê dan l/bw don vurmak
sir lê xistin l/bw don vurmak
ayaz vurmak
sir nedan der sır tutmak (veya saklamak)
sir nedan gotin sır tutmak (veya saklamak)
sir piyê (yekî) birîn soğuktan ayağı yanmak
sir û seqem ayaz, kuru soğuk
sir û seqem lê xistin (an jî dan) 1) ayaz kesmek, ayazlamak 2) ayaz vurmak
sir veşartin sır saklamak
sira serê sibehê sabah ayazı
sira sibehê nd sabah yeli, tan yeli
siragoşt nd bütün halinde kemiksiz et
sirandî rd 1. üşütülmüş 2. dondurulmuş 3. soğuk vurmuş, soğuk yakmış olan (bitki için)
sirandin m 1. üşütme 2. dondurma 3. soğuk vurma, soğuk yakma (bitki için; çok soğuğun etkisiyle kuruma)
l/gh 1. üşütmek 2. dondurmak 3. soğuk vurmak, soğuk yakmak (bitki için; çok soğuğun etkisiyle kurumak)
sirasacî m bir yemek türü
sirat m sirat köprüsü
sirb kurşun madeni.
kîm/m 1. kurşun (kısaltması Pb) 2. rd kurşun (kurşundan yapılmış olan)
nd Sırp
sirbî m Sırpça
sirbînek bnr sivêrnek
sirbirî m dondurucu soğuk
sirbistan m Sırbistan
sirbîstanî nd/rd Sırbistanlı
sirbkî m 1. Sırpça 2. rd Sırblara yaraşır bir şekilde
sirbûn m üşüme, donma
sirçirk zo/m cırcır böceği
sirco m açıkça, saklamadan söyleme
sirdar rd sırlı, gizemli, esrarlı, esrarengiz
sirdarî m esrarengizlik, gizemlilik
sirên xwe ji kesî re gilî nekirin sırını kimseye açıklamamak
sirêş bnr şîrêz
sirf salt, sırf.
h sırf, sadece, salt,, yalnız * sirf pereyê wê têrî dikir ku pê karibe here Stenbolê kendisini yalnız İstanbul’a kadar götürecek parası vardı
sirfe h bütün, tümü, tamamı
sirgûn m 1. sürgün, nefiy (sürgün etme) 2. sürgün (bir kimsenin sürüldüğü yer)
sirgûn bûn l/gh sürgün olmak
sirgûn kirin l/gh sürgün etmek
sirgûnbûn m sürgün olma
sirgûnbûyî rd sürgün olmuş olan
sirgûnbûyîn m sürgün oluş
sirgûnkirî rd sürgün edilmiş olan
sirgûnkirin m sürgün etme
sirî (i) rd gizemsel
sirî (ii) rd soğuklanmış, soğuk almış olan
sirim m merdiven
sirin m 1. sır (bazı nesnelere parlaklık vermek, dış etkilerden kurumak için vurulan bir tür vernik) 2. sır (aynaların arkalarına ve kaplama metal eşyanın yüzüne sürülen ince metal tabaka)
sirîn m 1. üşüme, donma (çok üşüme) 2. soğuk alma, soğuklama 3. donma, soğuk çalma (bitki soğuktan zarar görme)
l/ngh 1. üşümek, donmak (çok üşümek) 2. soğuk almak, soğuklamak 3. donmak, soğuk çalmak (bitki soğuktan zarar görmek)
sirinc m 1. sarnıç 2. buzdolabı
sirincok m sarnıç, küçük sarnıç
sirincxane m buzhane
sirinde rd 1. sırlı 2. sırlı, tılsımlı * serê sibehê di şiva sirinde de dawirt şafakta tılsımlı halkadan geçti
sirişk bnr sirîşk
sirîşk m göz yaşı
sirke m sirke
sirke çi qas ar be wê kûpê xwe biteqîne keskin sirke küpüne (veya kabına) zarar
sirke kirin l/bw sirkelenmek
sirke lê hatin kirin sirkelenmek
sirkebûn m sirkeleşme
sirkedar rd sirkeli
sirkefiroş nd/nt sirkeci
sirkefiroşî m sirkecilik
sirkekirî rd sirkeli, sirke katılmış olan
sirkekirin m sirkelenme
sirkepîv m asîtometre
sirkevan nd/nt sirkeci
sirkevanî m sirkecilik
sirkîk m sirke
sirkulasyon m sirkülasyon, tedawul
sirkuler m sirküler, tamim, genelge
sirlêdan m don vurma
sirlêdayî rd don vurulmuş olan
sirlêdayîn m don vurma
sirlêxistî rd don vurulmuş olan
sirlêxistin m don vurma
sirman bnr misilman
sirme m 1. sırma 2. rd sırma (sırmadan yapılma)
kenar (herhangi bir şeyin sivri kenarı)
sirme (ii) m sürgü, sürgü kolu
sirme hatin şikandin törpülenmek
sirme kirin l/gh sırmalamak
sirme şikandin l/gh törpülemek (sivri noktalarını gidermek)
törpülemek (sivri noktalarını gidermek)
sirmedar rd sırmalı
sirmekêş nd/nt sırmakeş
sirmekêşxane m sırmakeşhane
sirmekirî rd sırmalı
sirmekirin m sırmalama
sirmeşikandî rd törpülü, törpülenmiş (sivri noktalarını gidermiş olan)
sirmeşikandin m törpüleme (sivri noktalarını giderme)
sirmeyên (yekî) weşîn boncukları dökülmek, incileri dökülmek
sirmo bot/m peynire katılan bir tür ot
sirnî m 1. mazı (ağaç dingil) 2. dingil 3. iğ (araba okunun ekseni)
sirnîdar rd dingilli
sirok m suna (ördek)
rd soğuk
sirokî rd soğukça
siroşt bnr siruşt
sirsirk karafatma.
sirsîrk zo/m kara fatma (Carabus)
sirsûm m 1. yayık (genellikle topraktan yayık) 2. yayık
sirsûm kulandin yayık yaymak
sirt rd 1. sert, berk (yumuşak karşıtı) * texteyê sirt sert tahta 2. sert (esnekliği az olan, kolayca eğilip bükülmeyen) 3. sert (kolay dayanılmayan, etkili) 4. sert, haşin (hırçın, öfkeli, hiddetli) * bi dengekî sirt sert bir sesle 5. sert (titizlikle uygulanan, sıkı) * rêveberiyeke sirt sert bir yönetim 6. sert (çarpıcı niteliği olan, keskin) * meya sirt sert şarab * titûna sirt sert tütün 7. ağır, sert (koku için; keskin, boğucu) * bêhneke sirt ağır bir koku 8. sert (bağışlaması, hoşgörüsü olmayan) * bi awayekî sirt bersîva wê dayê sert bir şekilde cevabını verdi 9. sert, ters, aksi(gönül kırıcı, katı) 10. aksi, kaba, anif (kimse) 11. ters (gönül ve cesaret kırıcı, huysuz) * bersîva sirt ters cevap 12. granit gibi, sert
sirt (ii) m 1. sırt (dağların veya tepelerin üst bölümü) * sirta çiyê dağ sırtı 2. sırt (dikilmiş veya kaplanmış kitapların dikişli bölümü)
sirt axaftin (peyvîn an jî xeber dan) yüksek perdeden konuşmak, sert konuşmak, pek söylemek
sirt bûn l/ngh 1. sertlenmek, sertleşmek * beton sirt bûye beton sertleşmiş 2. sertleşmek (zorlu bir durum almak) 3. sertlemek (öfkeli bir durum almak) 4. mec acılaşmak (konuşma için; kırıcı, sert bir durum almak) 5. haşinleşmek
sirt kirin l/gh 1. sertleştirmek 2. pekiştirmek, pekleştirmek
sirta çiyê nd dağ sırtı, senir
sirta masî nd balık sırtı
sirta pişt nd yağır
sirtbûn m 1. sertlenme, sertleşme 2. sertleşme (zorlu bir durum alma) 3. sertleme (öfkeli bir durum alma) 4. mec acılaşma (konuşma için; kırıcı, sert bir durum alma) 5. haşinleşme 6. sertlik * sirtbûna titûnê ez aciz kirim tütünün sertliği beni rahatsız etti
sirtbûyîn m 1. sertleniş, sertleşiş 2. sertleşiş (zorlu bir durum alma) 3. sertleyiş (öfkeli bir durum alma) 4. mec acılaşma (konuşma için; kırıcı, sert bir durum alma) 5. haşinleşme
sirtî m 1. sertlik 2. sertlik (keskinlik) 3. sertlik (şiddet) 4. haşinlik
sirtikî (i) rd sertçe
sirtikî (ii) rd şımarık
sirtikî bûn l/ngh şımarmak
sirtikî kirin l/gh şımartmak
sirtikîbûn m şımarma
sirtikîbûyîn m şımarma, şımarış
sirtikîkirin m şımartma
sirtiktî m şımarıklık
sirtîxwaz rd sertlik yanlısı
sirtîxwazî m sertlik yanlısı olma
sirtkirin m 1. sertleştirme 2. pekiştirme, pekleştirme
siru m boynuz
sirûd mzk/m 1. marş (müzik parçası) 2. mzk güzelleme
sirûdbêj nd/nt marşçı (marş söyleyen)
sirûdbêjî m marşçılık
sirûm n 1. pah (eğik olarak kesilmiş kenar) 2. pah (bir yapı elemanında eğik bir yüzey elde etmek amacıyla keskinliği gidermek) 3. kenar (bir şeyin, bir yerin bitiş kısmı veya yakını) 4. bir şeyin keskin kenarı
sirûm şikandin l/gh pahlamak
sirûmşikandin m pahlama
sirûş ilham.
n ilham (Allah’ıh peygamberlerin yüreğine doldurduğu tanrısal âleme özgü duygu ve düşünceler)
siruşt bnr sirûşt
sirûşt m 1. yaradılış, huy, doğa 2. doğa, tabiat 3. doğa, tabiat (insan eliyle büyük değişikliğe uğramamış, doğal güzelliklerini koruyan, genellikle şehir dışı kesim)
sirûştegaz m doğalgaz
sirûştger nd/rd doğacı, natürist
sirûştgerî m doğacılık, natürizm
sirûştî rd 1. doğal, tabiî * gaza sirûştî doğal gaz 2. doğal (tabiatın düzenine ve gereklerine uygun) 3. doğal (kendiliğinden, insan eliyle yapılmamış) 4. olağan, tabii
sirûştî bûn l/ngh doğallaşmak, tabiîleşmek
sirûştî kirin l/gh doğallaştırmak, natüralize etmek
sirûştîbûn m doğallaşma, tabiîleşme
sirûştîbûyî rd doğallaşmış, tabiîleşmiş olan
sirûştîbûyîn m doğallaşış, tabiîleşme
sirûştîkirî rd doğallaştırılmış olan
sirûştîkirin m doğallaştırma, natüralize etme
sirûştîparêz rd doğalcı, natüralist
sirûştîparêzî fel/m doğalcılık, natüralizm
sirûştîtî m 1. doğallık, tabiîlik 2. fel/ doğalcılık, natüralizm
sirûştkar nd/rd doğacı, natürist
sirûştkarî m doğacılık, natürizm
sirûştnas nd/nt doğa bilimci
sirûştnasî m doğa bilimi
sirûştpak rd güzel yaradılışlı
sirûştparêz nd/nt doğacı, natürist
sirûştparêzî m doğacılık, natürizm
sirûştzan nd/nt doğa bilimci
sirûştzanî m doğa bilimi
sirveşêr rd sır küpü, sır saklayan
sirwe m esim, esinti, ipilti
sirwedar rd esintili
sir raz, bîs *”dixwazî sira xwe ji dujminê xwe veşêrî, ji dostên xwe re nebêje”
1. sarmaya pirr. Binêre; sirr 2. tişta ne aşkira. Binêre; surr 3. li dûv hev. Binêre; sira
sir lê ketin (biwêj) ji bo kesên ku ji nişkê ve dibin ewliya (welî) û tiştên nepenî pê eyan dibin tê gotin. dibêjin sir li şirîna mele resûl ketiye û her tiştî dizane.
sira 1. dor, kesên li dû hev (navdêr, mê) dor, nobet, gerr, kirina tiştekî/ê li dû hev, rêz, qor, li dû hev sekinîn ta ku her yek li dû hev bikare tiştekî bike: Sira pirr dirêj e. (Kesên dixwazin tiştekî bikin, ketine dû hev.).
Herwiha: sire.
Bikaranîn: Lêker: ketin sirayê, sira girtin. Navdêr: siragirtin Rengdêr: siragirtî.
ji: hevreha tirkî sıra, herdu ji yunanî σειρά (seyra).
: bêsira, bêsirahî, bêsiratî, bêsirayî, bisira, bisirahî, bisiratî, bisirayî, siragir, siragirî
sira girtin (lêker)(Binihêre:) sira
siragir (navdêr, mê) kesê/a sirayan digire.
ji: sira + -gir
siragirî (navdêr, mê) karê siragiriyê.
ji: siragir + -î
siragirtî (rengdêr) (Binihêre:) sira
sirananî (navdêr, mê) surînamî, zimanek kreolî yê li ser bingehê inglîzî avabûyî ye û bi taybetî li Surînamê tê peyivîn.
Herwiha: siranantongoyî
sirat (navdêr, mê) (îslam) pira ku divê mirov roja qiyametê di ser re derbas bibin (gunehkar ê ji ser bikevin dûjehê û xêrker jî di ser re biborin biheştê).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: سرات. ji eynî rehî ne û ew jî ji latînî tên. Peyva sirat ji Rojavayê lê fikra Pira Siratê ji Rojhilatê, ji zerdeştiyê ketiye îslamê, bi avestayî çinveto piritûm pira dadê/edaletê)..
: Pira Siratê
sirb (navdêr) miletek e li herêma Balkan li başûr-rojhilata Ewropayê, kesa/ê ji wî miletî.
Herwiha: serb.
Bide ber: bosnî, boşnak, elban, slav , slovak, sloven, xirwat, yugoslav.
: sirbî, Sirbistan, sirbistanî
sirbî (navdêr, mê) zimanê Sirbistanê (ku zimanek slavî yê pirr nêzî bosnî û xirwatî ye)(navdêr) sirbistanî, welatiya/ê Sirbistanê, sirb, ji miletê sirb(rengdêr) tişta/ê sirban, Sirbistanê, yan zimanê wan: Rojnameyên sirbî dinivîsin ku....
Herwiha: serbî.
Têkildar: sirboxirwatî.
ji: sirb + -î.
: sirbîtî
sirbistan (navdêr, mê) welatek e li Balkanê (parçeyek ji Yugoslavyaya berê bû).
Herwiha: Serbistan, Serbiya, Serbîstan, Sirbîstan, Sirbiya.
Têkildar: Sirbistan û Montenegro.
ji: sirb + -istan.
: sirbistanî, sirbistanîtî
sirbîtî (navdêr, mê) rewşa sirbîbûnê.
ji: sirbî + -tî
sirbkî (navdêr, mê) Sirbî.
ji: sirb +-kî
sirboxirwatî (navdêr, mê) zimanê berê yê Yugoslavyayê ku niha bûye sirbî û xirwatî.
Herwiha: serbohirwatî, serboxirwatî, sirbohirwatî
sirdar (rengdêr) razdar, biraz, nepenî.
ji: sir +-dar
sirêş bûjena ku tiştan bi hev ve dizeliqîne
sirf (rengdêr) xwerû, sade, safî, pak, paqij, petî, bi tenê, tek, ne tevlihev, ne têkilkirî.
Bide ber: serf, sifir, sifr.
ji wêjeyê: Cankurd, di wê „gotina xwe ya kurt“ de, wek ji nerînên wî yên „dirêj“ diyar dibe, dixwaze Êzîdiyan û ola Êzîdiyatiyê di „Yezîdîyê“, yan jî „Şîxadiyetiyê“, ku „terîqeteke“ sirf îslamî ye, werbike.(Hoşeng Broka: Mizgîniya Can Kurd: Êzîdî jî Misilman in!!!, Netkurd.com, 12/2008).
ji: ji erebî صرف (șirf: xwerû, safî, paqij, pak), têkilî serf, hevreha aramî צרפ (s-r-p-: xwerû kirin, safî kirin), akadî serapu. Ji heman rehî: serf, mesref..
: sirfane, sirfî, sirfîtî, sirftî
sirfane (rengdêr) bi awayekî sirf.
ji: sirf + ane
sirfî (navdêr, mê) rewşa sirfbûnê.
ji: sirf + -î
sirgûn (navdêr, mê) xerîbî, xurbet, mişextî, awaretî, derbiderî, biyanistan, dûrwelatî, sergom, diyaspora, cihê ku ne war û welatê mirovî bi xwe ye: Gelek kurd li sirgûnê dijîn. (li dûrî yan derveyî Kurdistanê), koçberî, penaberî.
Herwiha: sergom, sirgom, sirgun, surgun, surgûn.
Bikaranîn: Lêker: sirgûn bûn, sirgûn kirin. Navdêr: sirgûnbûn, sirgûnkirin Rengdêr: sirgûnbûyî, sirgûnkirî.
: sirgûnî
sirgûn bûn (lêker)(Binihêre:) sirgûn
sirgûn kirin (lêker)(Binihêre:) sirgûn
sirgûnbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) sirgûn
sirgûnbûyî (rengdêr) (Binihêre:) sirgûn
sirgûnî (navdêr, mê) rewşa sirgûnbûnê, penaberî.
ji: sirgûn + -î
sirgunî (navdêr, mê) emîgrant, koçber, aware, mişextî, revend
sirgûnkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye sirgûn kirin
sirgûnkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) sirgûn
sirîn (lêker) dest sirîn, dest jê berdan, dev jê berdan, êdî nekirin, şemirandin: Wî dest ji bazirganiyê sirî.. Tewîn: -sir-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: سرین.
Bide ber: şirîn.
ji wêjeyê: Nizarî ji kêmdiravî dest ji kirrîna xanî sirî.(Îbrahîm Remezan Zaxoyî: Ferhenga Pîşkên Kurdî, weşanxaneya Spîrêz, Dihok 2007, r. 67)
sirişk rondik
sirişt (navdêr, mê) xweza, xwerist, nexçer, tebîet, natûr, hemû riwek û ajel tiştên din yên jîndar: Parastina siriştê pirr giring e. çol, derve, erdên ku nehatine avakirin yan çandin, cihê ku riwek lê hene: Ez ji siriştê hez dikim, ji bajarran hez nakim. rewişt, reftar, awayê jiyan û karkirina kesekî taybetmendiyên giyanî yên kesekî: Siriştê wî li min xweş nayê..
Herwiha: siroşt, siruşt, sirûşt, surişt, suroşt, suruşt, surûşt, sûrişt, sûroşt, sûruşt, sûrûşt.
Bide ber: siroş.
Têkildar: derdor, hawirdor, jîngeh.
: siriştdost, siriştdostî, sirişthez, sirişthezî, siriştiyane, siriştî, siriştnas, siriştnasî, siriştparêz, siriştparêzî, siriştyar, siriştyarî, siriştzan, siriştzanî
siriştger (navdêr, mê) xweristkar, sirûşt dîrokzan.
ji: sirişt +-ger
siriştî (rengdêr) xweristî, xwezayî, tebîî, natûrel.
Herwiha: siroştî, siruştî, sirûştî, suriştî, suroştî, suruştî, surûştî, sûriştî, sûroştî, sûruştî, sûrûştî.
ji: sirişt + -î.
: siriştîtî
siriştî bûn (lêker)(Binihêre:) siriştî
siriştî kirin (lêker)(Binihêre:) siriştî
siriştîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) siriştî
siriştîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) siriştî
siriştîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye siriştî kirin
siriştîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) siriştî
siriştîparêz (navdêr, mê) naturalîst.
ji: siriştî +-parêz
siriştîparêzî (navdêr, mê) naturalîzm.
ji: siriştî +-parêzî
siriştîtî (navdêr, mê) rewşa siriştîbûnê.
ji: siriştî + -tî
siriştiyane (rengdêr) bi awayekî sirişt.
ji: sirişt + -ane
siriştnas (navdêr, mê) siruştzan, tebîetzan.
ji: sirişt +-nas
siriştnasî (navdêr, mê) xwezanasî, xweristnasî, tebîetnasî, zanistên ku lêkolînan li ser diyardeyên siriştê dikin.
Herwiha: siruştnasî suriştnasî suruştnasîŞaxên siriştnasiyê ajelnasî astronomî biyolojî buxiknasî deryanasî ekolojî erdnasî fezanasî firrindenasî fizîk giyanasî guhandarnasî hewanasî heywannasî jeolojî keşnasî kivarknasî kîmya klîmatolojî lawirnasî masînasî matematîk riweknasî stêrnasî.
ji: siriştnas + -î yan sirişt + -nasî
siriştparêz (navdêr, mê) ekologîst, jîngehparêz, hawirdorparêz
siriştparêzî (navdêr, mê) xwezaparêzî, xweristparêzî, hawirdorparêzî.
ji: sirişt +-parêzî
siriştzan (navdêr, mê) siruştnas, tebîetzan.
ji: sirişt +-zan
siriştzanî (navdêr, mê) siruştnasî, tebîetzanî.
ji: sirişt +-zanî
sirke [I] sing û hesinê ku kapên sewalan davêjinê [II] ava tiriyên guvaştî
(navdêr, mê) sêk, sihik, sihk, xel, madeyek avî yê tirş e û bi taybetî têkilî nav sebzeyan tê kirin daku tirşî were çêkirin.
Bikaranîn: Lêker: sirke bûn, sirke kirin. Navdêr: sirkebûn, sirkekirin Rengdêr: sirkebûyî, sirkekirî. Bi soranî: سرکه (sirke)
sirke bûn (lêker)(Binihêre:) sirke
sirke kirin ava tiriyên guvaşti bi ser de rijandin
(lêker)(Binihêre:) sirke
sirkebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) sirke
sirkebûyî (rengdêr) (Binihêre:) sirke
sirkedar (rengdêr) bisirke, bisihik, sihikkirî, sirkekirî.
ji: sirke +-dar
sirkekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye sirke kirin
sirkekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) sirke
sirkepîv (navdêr, mê) sihikpîv.
ji: sirke +-pîv
sirnî parçeyê ku davêjin navbera du tayeyan
(navdêr, nêr) mihwer, tewere, mijane, dingil, germiçank, eksen, xeta xeyalî ya ku tiştek li dor dizivirre: Zemîn her roj carekê li dor sirniyê xwe dizivirre..
Herwiha: sirrnî
siroş (navdêr, mê) mîmîk, jest, îşareta bi çavan yan destan, nîşan, îşaret, nîşandek, hêma, îndîs, sînyal, elamet.
Herwiha: sirûş.
Bide ber: sirûşt.
: siroşdar, siroşdarî, siroşder, siroşderî, siroşî, siroşker, siroşkerî
siroşdar (rengdêr) bimîmîk, bijest.
ji: siroş + -dar.
: siroşdarî siroşdarîtî siroşdartî
siroşdarî (navdêr, mê) rewşa siroşdarbûnê.
ji: siroşdar + -î
siroşî (navdêr, mê) rewşa siroşbûnê.
ji: siroş + -î
siroşker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê siroş dike.
ji: siroş + -ker
siroşkerî (navdêr, mê) rewşa siroşkerbûnê.
ji: siroşker + -î
sirpîsax (rengdêr) bi temamî sax, bi her awayî sax, bêyî ti nesaxiyan.
ji wêjeyê: Mar bi geza xanimê mir lê jinik sirpîsax ma!.
ji: sirp + -î + sax.
: sirpîsaxî
sirpîsaxî (navdêr, mê) rewşa sirpîsaxbûnê.
ji: sirpîsax + -î
sirr (navdêr, mê) sarmaya zêde seqem, sirrûseqem, sarmaya zêde, sermaya dijwar.
Herwiha: sir.
: sirrûseqem 2. tişta ne aşkira. Binêre; , surr
sirr kirin (lêker)(Binihêre:) sirr
sirrandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye sirrandin
sirrandin (lêker)(navdêr, mê) birhandin, nehêlan, ji holê rakirin, ji nav birin, qelandin, qirr kirin, telifandin.
Herwiha: sirandin. Tewîn: -bisirrîn-.
Têkildar: sirrîn.
ji wêjeyê: Gerek e waz li felsefe û perwerdeyiya sitewr bihîne û li gor bûyer û nûjenên serdemî, sewda, raman, berhevî û pejirandinê derbibirre û mînaka herî qenc li vir birakujî ye ji ber ku rast e ku birakujî wek kardarî bi dawî hatiye lê belê wek felsefe û perwerde hêj heye û bi rêjeyek ne kêm di nava tûjgelên ramyarî de tenanet di nava yên civakî jî de. Mîna volkanekê vemiriye, belê car car dûkêlê dike û di kûrayiyên xwe de difîrhe ji ber ku pirr e ji bermayî û nişteyan û metirsiya herî mezin ji teqînek nû ye ( Wek birayên Mosilman dibêjin: Xwedê neke) Lê, ji bo ku ew volkan gub nebe û wan metirsiyan bêbar bike ji rastiyê gerek e felsefeya perwerdeyê û xebat û kurdîniyê bihê guhorîn û li gor pirsa nasname û çarenivîsî têgehiştin çunkî agirbestina birakujiyê nikare bi sanehî hemû berkar, şûnkar û bandorên nerênî li ser çand û perwerde û derûnê bisirrîne û gerek e aliyên sedemkar vê rastiyê bivenasînin û li xwe mukur bihên ku felsefeya birakujiyê li gel berjewendî; maf û buhayên Kurdistanî na gunce û li catî wê felsefeyek nû pêwîst e ji bo ku bikare bi awayek saz, jîngehek nû bidamezirîne û evca hizra dewletek saz û serbixwe bikin lê ji bo damezirandina dewletek saz û serbixwe mirovek saz û serbixwe gerek e û ji bo ku mirov saz û serbixwe be pêwîst e ku li nasname, dîrok, ziman û mafên xwe xwedî derbikeve û ji bo ku bikare ya dawiyê pêk bihîne gerek e li ser peyrew yan felsefeyek kês bihê perwerdekirin. Mafê hilbijartinê û retkirinê hebe, mafê azadiya derbirrînê bi tevavî hebe...(Sebrî Silêvanî: Felsefeya Dewletê, Avestakurd.net, 5/2004).
: sirrandî
sirrehî (navdêr, nêr) sirrehî: amanek mîna mesînan yan dewlikan e û bidestik û bilûlî ye(navdêr, mê) Sirrehî: navek jinan e.
Herwiha: sirehî, surehî, surrehî
sirrî (rengdêr) nepenî, nihênî, nediyar, veşarî, dizîkî, ne xwiya, ne eşkere, ne beyan, ne berçav, ne diyar, razber.
Herwiha: sirî, surî, surrî.
ji: sirr + -î.
: sirrîtî
sirrîtî (navdêr, mê) rewşa sirrîbûnê.
ji: sirrî + -tî
sirrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye sirr kirin
sirrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) sirr
sirsûm alaveke darînî an jî ji hesinekî tenik e û li şûna kilmeşkê bi kar tînin
sirt axaftin (lêker)(Binihêre:) sirt
sirt bûn (lêker)(Binihêre:) sirt
sirt kirin (lêker)(Binihêre:) sirt
sirtbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) sirt
sirtbûyî (rengdêr) (Binihêre:) sirt
sirtî (navdêr, mê) notî, tûjî, çorsî, hişki, reqî, hişkatî, hişkî, tundî, reqîtî, sextî, zîwanî, zixî, mîna, wek, bîna, fena, jakawî, hovîtî, tenikî.
ji: sir +-tî
sirtkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye sirt kirin
sirtkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) sirt
sirûd neşîd, marş
(navdêr, mê) strana yan helbesta pesinder, strana yan awaza neteweyî yan ya dewletê, antem, hîmn:"Ey Reqîb sirûda kurdan ya neteweyî ye. Hin kes bawer dikin ku kurd hewceyî sirûdek nû ne..
Herwiha: sirod, surod, surûd.
ji: Ji farisî (stran).
: sirûdane, sirûdî
sirûda neteweyî neşîda/ marşa dewletekî
sirûdane (rengdêr) bi awayekî sirûd.
ji: sirûd + -ane
sirûdên leşkerî marşên ku lehengiyên artêşê dinimînin
sirûdî (navdêr, mê) rewşa sirûdbûnê.
ji: sirûd + -î
sirûm (navdêr, mê) kenar, qerax, rex, kevî, tenişt, kêlek, berlêv, serlêv, goşe, kuj, kuje, kujî
sirûş (navdêr, mê) best, hayraz, xwedza, îlham, enspîrasyon, bi tiştek razber hesîn, di bin bandora tiştekî de ramana afirandina tiştekî ketin serê kesekî: Hunermend sirûşê ji yara xwe û ji folklora gelê xwe digire..
Bide ber: siroş, sirişt.
ji wêjeyê: Suhrewerdî bi navê felsefeya îşraqî (ronahî) felsefeyeke nûh ava kiriye û em dikarin bi hêsanî bêjin him li ser fîlozofên rojhilata navîn, him jî li ser fîlozofên ewrûpayî bandoreke mezin hildaye. Wekmînak Bergson, felsefeya xwe ya bi navê Instuisyonizmê ji ber Suhrewerdî hildaye û pêşva biriye. Çawa ku Suhrewerdî bandor daye fîlozofên dû xwe, wisa jî ji yên pêş xwe bandor girtiye. Herî zêde ji Zerdeşt û Mazdek bandor girtiye. Bingeha felsefeya Suhrewerdî li ser peyva ronahiyê ava dibe. Vê Zerdeşt girtiye û felesefeya xwe bi vê peyvê daye destpê kirin. Li gorî suhrewerdî meriv bi arava hiş û ramanê nikare bigihîje rastiyê. Ji bo bidestxistina zanîna berastîn pêjn û sirûş(îlham) divê. Mirov encax bi arava pêjn û sirûşê rastiyê kifş dike. Ehlê kifşê heçî dilê xwe pak bigire dê bêtir ji alema wateyê nêsîbî xwe bigire û bi vî rengî dê bigihîje ronahiyê.(Mihemed Ronahî: Fîlozofên Kurd 5: Suhrewerdî, Serhed.org, 7/2009).
: bêsirûş, bêsirûşî, sirûşdar, sirûşdarî, sirûşî, sirûşder, sirûşderî
sirûşdar (rengdêr) bibest, bihayraz, bixwedza, biîlham, bienspîrasyon.
ji: sirûş + -dar.
: sirûşdarî sirûşdarîtî sirûşdartî
sirûşdarî (navdêr, mê) rewşa sirûşdarbûnê.
ji: sirûşdar + -î
sirûşî (navdêr, mê) rewşa sirûşbûnê.
ji: sirûş + -î
sirûşîkî (navdêr, mê) bi sirûşî.
ji: sirûşî +-kî
sirûşkirî (rengdêr) xewndîtî, têrxewn.
ji: sirûş +kirî
siruşt 1. xweza 2. fitret siruştî
siryanî (navdêr, mê) zimanê fileyên Kurdistanê, aşûrî, kildanî.
Herwiha: suryanî.
Têkildar: Sûriye
sir (f.) coolness
f. cold wind. sir û seqem=f biting cold weather
sir û seqem f. biting cold weather
sirf only, purely
sirgûn f. exile.
sirgûn bûn to be exiled
sirûd anthem
sirûşt Binêre: xweza
siruşt f. nature
sir Brise
Geheimnis
sirdar Geheimnis besitzend
Vertraute/r
sirge Radiergummi
sirgomge Verbannung
sirgûnî Verbannung
sirît Band
Leine
Schnur
sirnî Achse
sirûd Hymne
Marsch
siruşt Natur
siruştî natürlich
sirqinît mûmarik; plantago
sir m. sure, mewc, moc, mujil m.
rd. sir, raz
sir der dan tg. sirteber dayene, raz teberdayene
sir gotin tg. sir vatene, raz vatene
sir nedan tg. sir nêdayene raz nêdayene
sir vekirin tg. sir rakerdene, raz rakerdene
sir vesartin tg. sir wedayene, raz wedayene, sir nimitene
sira sere sibehê n. sura serê sodirî m.
sira sibehê n. sura sodirî, vayê sodirî m.
sirame m. bot. sîrame n.
sirandin tg. serdî risanitene, serdî pirodayene, sure risanitene, sure pirodayene
sirb m. kî m. erzîz, zîriç, qerqesun, erjîj, zêrç, qersun n.
m. bot. çamo sîya, kaco sîya, sîyaçam, sîyakac n.
sirbî m. sirbkî n.
sirbistan m. sirbistan n.
n./rd. sirbistanij
sirdar rd. razdar, sirin, sirdar, razin
sire m. rêze, dore, sire m.
sired rd. çêr, zîrek, cîr, cîrek, jîhatî, xirt, cîhatî, hewl, howl
sirês m. sîrij, sîrêz, zeleq n.
siresir h. siresir, xusexus, sirsir
siresir kirin lg. sirayene, siresir kerdene
sirf h. bi tenya, tek, sirf, bî teyna, bi tenê, tenya bi serê xo
sirgûn m. nefî, sirgun, menfî, surgun, nefîy n.
sirgûn kirin tg. nefî kerdene, sirgun kerdene, menfî kerdene
sirî kîm. hemparîye, hempiskîye, parebirayîye, nêmedarîye, payedarîye, hêsadarîye, sîrigîye, ortaxîye, musterekîye, paredarîye, hemparênî, parebirayênî, nêmedarênî, payedarênî, sîrigênî, ortaxênî, musterekênî, paredarênî m.
sirik m. çirtike, çirike, çire, çiraneke, çilonçike, sirike, çure, çurnike, çurane, çuraneke m.
sirîk m/n. hempar, hempisk, parebira, payedar, sîrig, hêsadar, nêmedar, ortax, musterek, paredar, wertax n.
sirîk bûn lng. hempar bîyene, hempisk bîyene, parebira bîyene, nêmedar bîyene, payedar bîyene, sîrig bîyene, ortax bîyene, musterek bîyene, paredar bîyene
sirîk kirin lg. hempar kerdene, hempisk kerdene, parebira kerdene, nêmedar kerdene, payedar kerdene, sîrig kerdene, ortax kerdene, musterek kerdene, paredar kerdene
sirîkayî kirin lg. hemparîye kerdene, nêmedarîye kerdene, payedarîye kerdene, sîrigîye kerdene, ortaxîye kerdene, musterekîye kerdene, hemparênî kerdene, parebirayênî kerdene, payedarênî kerdene, sîrigênî kerdene, paredarênî kerdene
sirîkbûn m. hemparbîyayis, hempiskbîyayis, parebirabîyayis, nêmedarbîyayis, payedarbîyayis, sîrigbîyayis, ortaxbîyayis, musterekbîyayis, paredarbîyayis n.
sirîkkirin m. hemparkerdis, hempiskkerdis, parebirakerdis, nêmedarkerdis, payedarkerdis, sîrigkerdis, ortaxkerdis, musterekkerdis, paredarkerdis n.
sirim m. dul, sirim, dol n. sirin m. sur, sir (cîla) n.
sirin tng. serd girewtene, ser de çayîyene, cemedîyene
sirîn lng. sirayene, siresir kerdene
sirînêk m. çirtike, çirike, çire, çiraneke, çilonçike, sirike, çure, çurnike, çurane, çuraneke m.
siringa m. siringa, derzîne, enjektore m.
siringandin lg. siringnayene, xiringnayene, ziringnayene
siringe m. siringa, derzîne, enjektore m.
siringe kirin lg. zerk kerdene, ridayene, siringa kerdene, zere dayene, enjekte kerdene
siringîn lng. siringîyene, xiringîyene, ziringîyene
sirinî m. sirinîye m.
sirinqe m. siringa, derzîne, enjektore m.
sirisim kirin lg. bivo kerdene, sîrij kerdene, cuw kerdene, zamq kerdene
sirisimkirin m. bivokerdis, tutqalkerdîs, sîrîjkerdis n.
sirisk n. hesire, lilawe, hêstire, hîsre, hêsîre, hesre, hesîre, hêsîre, herse m.
sirît n. sirît, sîrît n.
sirît badan lg. sirît tadayene
sirjav rd. rewa, sayan, liyaq
sirk rd. tîtiz, zorpesend, çetinpesend, muskulpesend
sirke m. sîrke, sîrka n.
sirke bûn tng. sîrke bîyene
sirkebûn m. sîrkebîyayis n.
sirkedar rd. sîrkeyin
sirkefirosî m. sîrkerotoxîye, sîrkerotoxênî m.
sirkefirosm /m sîrkerotox n.
sirkevan m/n. sîrkecî, sîrkewan n.
sirkevanî m. sîrkecîyênî, sîrkewanîye, sîrkecîyîye m.
sirme m. sir m., kil, surme n.
sirmedar rd. sirmeyin, kilin, surmeyin
sirne m. kope (erebane de) m.
sirnî m. moze, dingil, aks, mîl m.
sirnîdar rd. mozeyin, dingilin, aksin, mîlin
sirsiranek m. fiskîye, sirike, fisqîye, fîzike, fiçqîye, fîzfîzike m.
sirsirik m. fîskîye, sirike, fisqîye, fîzike, fiçqîye, fîzfîzike m.
sirsirîn lng. sirayene, siresir kerdene
sirt rd. tun, hasîn, tuj
m. siltike, sirtike m.
rd. sert, husk, tat
sirt bûn tng. sert bîyene, husk bîyene, tat bîyene
sirt kirin tg. sert kerdene, tat kerdene, husk kerdene
sirtî m. sertîye, huskîye, tatîye, sertênî, tatênî m.
sirtikî rd. fehs, fês, sêf
sirtikî bûn tng. fehs bîyene, rî girewtene, kow bîyene
sirtikî kirin tg. fehsnayene, fehs kerdene
sirtikîbûn m. fehsbîyayis, rîgirewtis n.
sirtikikirin m. fehsnayis, fehskerdis n.
sirtiktî m. fehsîye, fehsênî m.
sirtoq m. silor, lîç, seleq, zîrç, pilisk, sortik, zîç, silor, lîs
sirub m. sirub, surub n.
sirûd m. muz. marse m.
sirûs m. îlham n.
sirûst m. tabîat, xoza, natur, xorest, tebîet n.
sirûstî rd. xozayî, tabiî, xorestî, naturel, tabîyî
sirûstî bûn lng. xozayî bîyene, tabiî bîyene, xorestî bîyene
m. xozayîbîyayis, tabîyîbîyayis n.
sirûstî kirin tg. xozayî kerdene, tabîyî kerdene
m. xozayîkerdis, tabîyîkerdis n.
sirûstîtî m. xozayîyîye, tabîyîyîye, xozayîyênî, tabîyîyênî m.
sirûstnas m. tabîatsinas, xozasinas, xoretsinas, xozanas, tabîatnas, tebîetzan n.
sirûstnasî m. tabîatsinasîye, xozasinasîye, xorestnasîye, tabîatnasîye, tebîetzanîye m.
sirûstparêz rd. xozayîparêz, naturalîst
sirûstparêzî m. xozayîparêzîye, naturalîstîye, xozayîparêzênî m.
sirûstzanî m. tabîatsinasîye, xozasinasîye, xorestnasîye, tabîatnasîye, tebîetzanîye m.
sirvesêr rd. kûpê sirî, sîrwedayox
sirwe m. sure, surre m.
sira sıra (üzerine oturulan sıra)
sirote yanak
sirqinît damar otu; plantago
sirûc Suruç
sirke hazırlamak (sirke yapmak) siske degirewtene, sîrke degirewtene
sirke-I siske (m), sîrke (n)
sirke-II (bit yumurtası) rişke (m)
sirken (=kazayağı) leğandur; chenopodium album
sirken otu selme; chenopodium leiospermum
siroz sîroz (n)
sirozlu sîrozin, -e