Encamên lêgerînê
sim (I) 1. zîv n 2. sîm (ta û benê sîm) 3.sîm (tiştê ku mîna zêv diçirise) rd (II) hêma, nîşan, îşaret m
sim (i) 1. zîv n 2. sîm (ta û benê sîm) n 3. sîm (tiştê ku mîna zêv diçirise) rd
sim (ii) hêma, nîşan, îşaret m
sima 1. rûdên m, rûdeyn m, sîma m, rû n 2. tîp, kes nd
1. rûdên m, rûdeyn m, sîma m, rû n 2. tîp, kes nd
simetri 1. hevkirî, hevhatî (ji bo tiştên ku ji hêla teşe, statu û pîvanê ve ahengek di nav wan de heye) 2. hevnêr, hevwêne, sîmetrî mat/m
1. hevkirî, hevhatî (ji bo tiştên ku ji hêla teşe, statû û pîvanê ve ahengek di nav wan de heye) 2. hevnêr, hevwêne, sîmetrî mat/m
simetrik 1. hevkirîtî, lihevhatîbûn (ji bo tiştên ku ji hêla teşe, statu û pîvanê ve ahengek di nav wan de heye) 2. hevnêriyî, simetrîk rd
1. hevkirîtî, lihevhatîbûn (ji bo tiştên ku ji hêla teşe, statû û pîvanê ve ahengek di nav wan de heye) 2. hevnêriyî, sîmetrîk rd
simetrili 1. hevkirîtî, lihevhatîbûn (ji bo tiştên ku ji hêla teşe, statu û pîvanê ve ahengek di nav wan de heye) 2. hevnêriyî, sîmetrîk rd
1. hevkirîtî, lihevhatîbûn (ji bo tiştên ku ji hêla teşe, statû û pîvanê ve ahengek di nav wan de heye) 2. hevnêriyî, sîmetrîk rd
simetrisiz 1. nehevkirî, nelihevhatî 2. hevnenêriyî, bêsîmetrî, asîmetrîk rd
1. nehevkirî, nelihevhatî 2. hevnenêriyî, bêsîmetrî, asîmetrîk rd
simge dawer, nîşan, sembol, remz m
dawer, nîşan, sembol, remz m
simgeci sembolîst nd/rd
sembolîst nd/rd
simgecilik sembolîzm m
sembolîzm m
simgeleme nîşanekirin, sembolîzekirin l/gh
nîşanekirin, sembolîzekirin l/gh
simgelemek nîşanekirin, sembolîze kirin l/gh
nîşanekirin, sembolîze kirin l/gh
simgesel dawerî, nîşaneyî, remzî, sembolî rd
dawerî, nîşaneyî, remzî, sembolî rd
simit 1. kulorîk, simîd (kulora bikuncî) m 2. kuiorîka canxelas der/m 3. hûrik (hûrikê savar) n
1. kulorîk, simîd (kulora bikuncî) m 2. kulorîka canxelas der/m 3. hûrik (hûrikê savar) n
simitçi 1. kulorikfiroş, simûdfiroş 2. kulorîkvan, simîdçêker nd/nt
1. kulorîkfiroş, simûdfiroş 2. kulorîkvan, simîdçêker nd/nt
simitçilik 1. kulorîkfiroşî, simûdfiroşî 2. simîdçêkerî m
1. kulorîkfiroşî, simûdfiroşî 2. simîdçêkerî m
simli sîmdar rd
sîmdar rd
simpozyum bnr sempozyum
bnr sempozyum
simsar simsar nd/nt
sîmsar nd/nt
simsariye sîmsarî, simsariye, komîsyon m
sîmsarî, sîmsariye, komîsyon m
simsarlık sîmsarî, sîmsarîtî m
sîmsarî, sîmsarîtî m
simsiyah ripreş, ripîreş rd
ripreş, ripîreşrd
simsiyah olmak ripreş bûn, bûn mîna birqê
ripreş bûn, bûn mîna birqê
simurg asîmir, sîmir, teyrê sîmir, sîmerx nd
asîmir, sîmir, teyrê sîmir, sîmerx nd
simya sîmya m
sîmya m
simyaci sîmyavan nd/nt
sîmyavan nd/nt
sim ant/n toynak
sim (ii) n doruk, zirve * simê çiyê dağ zirvesi
simakpalan m delikli bakır, mercimek ayıklamada kullanılır
simandî rd delme, delinmiş
simandin m delme
l/gh delmek
simaq sumak.
sumak; rhus coriaria, rhus cotinus
m sumak
simarte zımpara.
m zımpara
m posa
simarte kirin lgh zımparalamak
zımparalamak
simartekirin m zımparalama
simarteya tirî üzüm posası
simbêl n 1. bıyık * simbêlekî wî yê xweşik heye güzel bir bıyığı var 2. bıyık (balıklarda deri uzantısı)
simbêl avêtin ser lêvan bıyığı terlemek
simbêl ba dan 1) bıyık burmak (veya bükmek) 2) bıyığını silmek (bir işi olmuş bitmiş sayarak onunla uğraşmaktan vazgeçmek) 3) kurulmak, büyüklenmek
simbêl berdan bıyık bırakmak
simbêl ketin dev çok üzülmek
simbêl li ber pozê (te) ye saçından, sakalından utan
simbêl teze bûtik dabû bıyıkları yeni terlemişti
simbêl tije kirin bıyığını ele almak
simbêl xwê dan bıyığı terlemek
simbêlbadayî rd burma bıyıklı
simbêlberdayî rd bıyıklı, bıyık bırakmış olan
simbêlboq nd 1. pala bıyık 2. rd pala bıyık (pala bıyıkları olan)
simbêlboqî rd pala bıyıklı
simbêlbor rd pırasa bıyıklı
simbêldar rd bıyıklı
simbêlê (yekî) avêtin bıyıklanmak, bıyığı oluşmak
simbêlê (yekî) bûtik dan kıllanmak, bıyığı çıkmak
simbêlê (yekî) çêbûn bıyıklanmak, bıyığı çıkmak
simbêlê (yekî) dagerîn hevesi kursağında kalmak, çok üzülmek
simbêlê (yekî) hatin bıyıklanmak, bıyığı çıkmak
simbêlê (yekî) hê nû bûtik bûn bıyığı terlemek
simbêlê (yekî) hê nû xwê (an jî xwêdan) dan bıyığı terlemek
simbêlê (yekî) xwê (an jî xwêdan) dan bıyığı terlemek
simbêlê cebele bot/nd kedi otu (Valeriana)
simbêlê qeytanî kaytan bıyık
simbêlê xwe ba dan kurulmak, hava atmak
simbêlgêzî rd pis bıyık
simbêlgij rd dik bıyıklı
simbêlkej rd sarıca bıyıklı
simbêlnivişt rd badem bıyıklı
simbêlpalik nd 1. pala bıyık 2. rd pala bıyık (pala bıyıkları olan)
simbêlpalikî rd pala bıyıklı
simbêlpan n pala bıyık
simbêlpereşût rd/argo pala bıyık (bıyıkları aşağıya sarkık ve gür olan)
simbêlqeytan rd kaytan bıyıklı
simbêlqît rd bıyıkları dik olan (yatık olmayan)
simbêlreş rd kara bıyıklı
simbêlsivnik nd pis bıyık
simbêlsor rd 1. kızıl bıyıklı 2. mec yiğit
simbêlsosinî rd turuncuya çalan bıyıklı
simbêltenik rd seyrek bıyıklı
simbêlvîrik rd yukarı doğru burmalı bıyık
simbêlxişt rd çangal bıyık
simbêlzer rd sarı bıyıklı
simbêlzir çangal bıyık (bıyıklarının kılları dik duran)
simbil ast/m Başak
simbil (i) bot/m sümbül (Hyacinthus orientalis)
simbil (ii) m başak, kelle (ekinlerde)* simbila genim buğday başağı
simbil dan l/gh başağa durmak
simbil girê dan l/bw başağa durmak, başaklanmak
simbil girtin l/gh başaklanmak
simbildan m başağa durma
simbilgirêdan l/bw başağa durmak, başaklanmak
simbilgirêdayî rd başaklanmış, başağa durmuş olan
simbilgirtî rd başaklanmış, başağa durmuş olan
simbilgirtin m başaklanma
simbilok (=sîpanok) yumrulu arpa; hordeum bulbosum
simbilreş bot/m kara kılçık (buğdayı)
simbilteber bot/n sümbülteber (Polianthes)
simbir bnr simtraş
simbolek zo/m sincap (Sciurus vulgaris)
simd m meyhane pilavı yapılan bulgur
simdar rd toynaklı
sime namlu içini temizleme aleti.
m harbe, harbi
simê xwe nefirîne, mala xwedê bi sebrê ava bûye sabreden derviş muradına ermiş
simedî m buğday çorbası
simêl bnr simbêl
simêlpalik bnr simbêlpalik
simêlqeytan bnr simbêlqeytan
simîd m simit
simîda canxelas nd cankurtaran simidi
simîdçêker nd/nt simitçi (imal eden)
simîdçêkerî m simitçilik
simîdfiroş nd/nt simitçi (satan kimse)
simîdfiroşî m simitçilik
simik m 1. çörek 2. motifli bir fırın ekmeği
simil m başak, kelle, başak (ekinlerde)
simil dan l/gh başağa durmak
simildan m başağa durma
simîlîk m birdirbir oyunu
simîn delinmek.
m delinme
l/ngh delinmek
simitandî rd delme, delinmiş
simitandin (i) m haddinden fazla ısıtma
l/gh haddinden fazla ısıtmak
simitandin (ii) m delme
l/gh delmek * texte simitand tahtayı deldi
simitîn (i) m ısınma (çok ısınma)
l/ngh ısınmak (çok ısınmak)
simitîn (ii) m delinme
l/ngh delinmek (delmek işine konu olmak)
simîtir m ertesi gün
simîtira rojê ertesi gün
simîtk m irmik
simkot m maşrapa
siml bnr simil
simnik m süpürge
simnik kirin l/gh süpürmek
simnikirî rd süpürülmüş
simnikirin m süpürme
simok m burgu, delgi, matkap
simok kirin l/gh burgulamak
simokkirî rd burgulu, burgulanmış olan
simokkirin m burgulama
simoknekirî rd burgusuz, burgulanmamış olan
simolek sincap.
zo/m sincap (Sciurus vulgaris)
simore zo/m sincap
simorek zo/m sincap
simotek rd kaygan
simotekî h kayganca
simsik nefissiz, sümsük.
rd/nt pis boğaz, otlakçı (argo)
simsikî m pis boğazlık, otlakçılık (argo)
simsikî kirin l/gh otlanmak
simsikîkirin m otlanma
simsimê m sinsin (halay adı)
simsimî rd benekli, beneklice
simsimî bûn l/ngh beneklenmek
simsimîbûn m beneklenme
simsîre bnr; semsîre
m posa
simsiyar zo/nd akbaba
simsiyark zo/nd akbaba (Vultur monachus)
simspî bnr sipsipî
simt (i) ant/m 1. kalça 2. kıç
simt (ii) m doruk, zirve
simt (iii) m irmik
simt (iv) m delme
simtek m 1. delgi, matkap 2. rd delici
simtî m delik, küçük dar delik
simtin m delme
l/gh delmek
simtir m ertesi gün
simtira rojê ertesi gün
simtok m delgi, matkap
simtraş m nalbant bıçağı, suntiraç, suntiraş (nalbant keskisi)
simûçk m davar tırnağı
simûçkdar rd çift tırnaklı
sim piyên ajalan *“çavê nalbendan li simên hespan e”
(navdêr, nêr) binê req yê piyên hin heywanan (bo nimûne hesp, ker, hêstir).
Herwiha: sum.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: سم/صم.
Bide ber: sîm.
Têkildar: nal.
ji: hevrehên farisî سم (som), سمب (somb), سنب (sonb), belûçî سرمب (surumb), سرنب (surunb), سرب (surum), hemû jiari. Belkî herwiha hevreha sefe- ya avestayî (bi f > b û zêdebûna n/m di nava peyvê de ku di zimanên îranî de diyardeyeke berbelav e: tac > tanc, çok > çong, firset > firsend). Peyva avestayî jî hevreha शफ (sephe-) ya sanskrîtî ye û herdu ji Proto-hindûewropî ḱoph₂ós tên (ḱ-ya Proto-hindûewropî di zimanên îranî de bi pirranî dibe s) û herwiha serekaniya peyva bi heman maneyê ya pirraniya zimanên slavî (rusî копыто/kopito, polonî û çekî kopyto, slovenî kopito, bulgarî копито/kopîto...) û zimanên cermenî ye (di cermenî de ḱ-ya Proto-hindûewropî dibe h: inglîzî hoof, almanî Huf, danmarkî, norwecî û swêdî hov...)
sim sima kerê ye, fêl fêle perê ye (biwêj) xwestine ku min bixapînin lê, ez dizanim ku kê ev yek ji hêla kê ve hatiye plankirin. hûn nikarin min bixapînin. ere, sim sima kerê ye, fêl fêlê perê ye. (bnr. çîrok) xesûyeke pir xerab û temahkar hebûye. sê hebjî bûkên wê hebûne. navê bûka herî piçûk perê bûye. perê jineke biaqil zana û jîr bûye. xesûya wan nanê tisî jî bi hejmar dide bûkên xwe. lê ji ber ku zehf hindikî dide, bûk tim birçî dimînin. ji ber wê jî gelek caran nan ji teşta nan didizin û hinekî pê birçîbûna xwe derbas dikin. xesûya wan mêze dike ku nan tê dizîn, teşta nên dibe datîne serê xênî yê jor. dema ku wê biçe der cînaran, ji teşte heyanî devê dêrî ard direşîne ku heke hinek bixwazin nan bidizin, bila rêça wan bê xuyan û ew hesab ji wan pirs bike. rojekê her sê bûk jî pir birçî dibin. nizanin bê ka çawa bikin. xesû çûye derve lê ji ber ku ard li dor teştê reşandiye bûk nikarin nêzîkî teşte bibin. di dawiyê de perê ji jintiyên xwe re dibêje: min çare yek dît.hûn herin ji min reji tewlê kerê derxînin û hinin. her du bûk kerê tînin, perê li kerê siwar dibe, heya ber teşte diçe û xwar dibe ji teştê nan derdixe û dîsa li ser pişta kerê heya ber dêrî tê û peya dibe. ew û jintiyên xwe têr nan dix win. perê dibêje: qizikno, kerê li her dêrî hihêlin, bila xesûya me hew bizanibe ku kerê nan xwariye. demekê bi şûn de xesû tê teştê tese-le dike ku nan kêm bûye bang dike bûkên xwe û dibêje: keçê t/îzên keran, ka bibêjin kê ev xwariye? bûk sond dixwin û dibêjin: me nexwariye, va ye .y opa kerê ye. xuya ye ku kerê nan xwariye. xesû li şopa kerê mêze dike, li bûkan mêze dike û di dawiyê de dibêje: sim sima kerê ye, fêl fêlê perê ye.
simaîl (navdêr, nêr) Simko, Îsmaîl, navek zelaman e.
Herwiha: Smaîl
simandin (navdêr, mê) kunkirina darik dîwara le-ûhtd bi tîrik û makînan, simîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: سماندن
simandin/disimîne/bisimîne qul kirin, simitandin
simaq (navdêr, mê) deviyek û berhema wê ya sor e ku wek biharat tê bikaranîn.
Herwiha: sivak sivok simoq sumaq.
Bi alfabeyên din: سماق.
ji: jisiryani ܣܘܡܩ (summaq: sor > simaq), heman peyv wek سماق (summaq) ketiye erebî, wek سماق (somaq) ketiye farisî, wek sumak tirkî, wek sumac fransî û inglîzî, wek sumaque spanî, wek сумах (sumax) rusî.... Navê zanistî: Rhus
simare (Zazaki) (navdêr)sivor, simorek
simarte bûjeneke girtikgirtî ya ku pê girnoz tên jêbirin
(navdêr, mê) xwarina ku hatiye herrişandin/zirviçandin/perçiqandin: simarteya xoxan, simarteya petatan.
ji wêjeyê: Li nik me qesp navê yên lib-lib anku heb-heb in lê xurme navê simarteya wan e anku dema ku berikên wan jê hatine derxistin û ew li gel hev hatine herrişandin/perçiqandin..
Bikaranîn: Lêker: simarte kirin. Navdêr: simartekirin Rengdêr: simartekirî
simarte kirin (lêker)(Binihêre:) simarte
simartekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye simarte kirin
simartekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) simarte
simartin,simêr (lêker)(Binihêre:) zimpare
simbêl pirça ku li ser lêvan û bin bêfila mêran û hin sewalên nêr hêşîn dibe *“dilî bide ber dilan, gulê bide ber simbêlan”
(navdêr) mûyên li jora lêvên zelaman şên dibin;simbêlboq, simbêlqeytan.
Herwiha: simêl.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: سمبێل.
Bi zaravayên kurdî: hewramî: kurmancî: simbêl feylî: sêwill soranî: simêll zazakî:.
Bide ber: simbil simbol.
ji: hevreha soranî سمێڵ (simêł), zaravayên başûrî sêwił, şahzênî/şêxbizinî siwîl, zazakî zimbêlî, farisî سبيل (sibîl) jiari. Belkî bi mecazî ji simbil. Herwiha bide ber erebiya misrî شنب (şeneb), îbrî שפם (šapem) + ermenî բեղ (bêł)..
Bikaranîn: Lêker: simbêl berdan. Navdêr: simbêlberdan
simbêl badan (biwêj) ji rewşa xwe kêfxweş bûn. bîst mêvanan derê wî vekira xema silê kelo nîn bû. ew ê li rex mêvanan rûnişta û simbêl badana. tosinê reşit
simbêl berdan (lêker)(Binihêre:) simbêl
simbêl bi pisîkan ve jî hene (biwêj) tenê bi zayenda nêrbûnê yan jî bi simbêl û nîşanên wekî wê mêranî nabe. bi mêraniya xwe ew qasî nefire, simbêl bi pisîkan ve jî hene.
simbêl tê de badan di xwarina xweş de kêf kirin
simbêlan nebadî! (biwêj) ji bo zarokên nehs tê bikaranîn. 1nşeleh seyîdxan tu simbêlan ji bo bavê xwe nebadî! qahir bateyî (nifir)
simbêlberdan (navdêr, mê) (Binihêre:) simbêl
simbêlboq simbêlpoşe
yê simbêlên wî mezin wek boqên pîvazan
simbêlboqî (navdêr, mê) simbêlpalikî, simbêlboq, qirboz.
ji: simbêlboq +-î
simbêlçixt kesê ku simbêlên wî badayî û sertûj in
mirovê simbêlên wî di badayî û sertîj serçixt
simbêlên (yekî) melûl bûn (biwêj) pozîde bûn. moral xerab bûn. hesen axa dinêre ku çi ecêb çêbû li dinê ye, ziravê wî qetiya, simbêlê wî melûl bûn... celîlê celîl, ordîxanê celîl
simbêlên (yekî) nû bûtik bûn (biwêj) nû gihîştin. simbêi nû hêşîn bûn. na lo, ne qert e! ew ê ku qalê dikin lawikekî ciwan e, simbêlên wî nû bûtik bûne.
simbêlên garis, nanê genim (biwêj) ji bo rewşa lihevnehatî tê gotin. welehî qet aqilê min jî ji vî kari nabire, simbêlên garis, nanê genim?!
simbêlên xwe di qûna segan re kirin (biwêj) sond xwarin. soz dan. wekî mere tê gotin. heke gotina min nebe, ez ê simbêlên xwe têxim qûna segan. (argo)
simbêlpoşe kesê ku pirça simbêlên wî boş û dirêj e
simbelpoşeyî, mal mirtib bûn (biwêj) rewşa aborî xerab bûn, lê forsa xwe kirin. ji wî re ne xem e, ew mirovekî simbêlpoceyî, ma! mirtib e.
simbêlqeytan bûn (biwêj) bedew û mêrxwas bûn. zerîfeya me maşelah lawinên wisa mezin kirine ku hemû jî çavreş û simbêlqeytan in.
simbêlreş (rengdêr) kesê rengê simbêlên wî re-
simbêlsor (rengdêr) zelamê simbêlên wî sor
simbêlşor zelamê simbêlên wî di şor, şermizar, ser-or
simbêlzer yê simbêlên wî reg zer
simbil di zêd de seriyê ku dan tê de ne
(navdêr, nêr) serikê genim yan yê cehê gihiştî, navê gulekê ye, Hyacinthus.
Herwiha: sinbil sumbul sunbul.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: سمبل.
Bide ber: simbêl Simbil.
ji: ji erebî سنبل (sunbul) jiarami שבלתא (şibelta) ji rehê שבל (ş-b-l-: şorr bûn, şingilîn, dahelîn, pançilîn, daleqîn, daşindilîn), hevreha îbrî שיבולת (şibbolta) û akadî şubultu
simbil girtin (lêker) seridîn.
ji: simbil + girtin
simbilgirtin (navdêr, mê) seridîn, silmgirêdan.
ji: simbil +girtin
simdar (rengdêr) bisim, ajelên ku sim hene:Hesp û gamêş ajelên simdar in..
Herwiha: sumdar.
Bide ber: sîmdar.
ji: sim + -dar.
: simdarî, simdarîtî, simdartî
simdarî (navdêr, mê) rewşa simdarbûnê.
ji: simdar + -î
sime çatkêş
simêl Binêre:simbêl
simêll (navdêr) simbêl
simik (navdêr, mê) niwîl, nal.
ji: sim +-ik
simil simbil
simîn/disime/bisime qul bûn, simitîn
simît (navdêr, mê) nanikek girrovirr yê ku nava wê kun e û bi gelemperî kuncî pê hatine werkirin.
Herwiha: sîmît.
Bide ber: simt.
ji: jitirki simit ji erebî سميد (semîd: savarê hûr) jiarami סמידא (semîda) jiakadi semîdu ji semadu (hêran, hêrandin)
simitandin/disimitîne/bisimitîne qul kirin, simandin
simitîn/disimite/bisimite qul bûn, simîn
simko (navdêr, nêr) Smaîl, Îsmaîl, navek zelaman e, Simaîl.
ji wêjeyê: Berpirsiyarekî Dîwana seroktiyê Simko Enwer ji malpera Melef Press ragihand ku ew nûçe derewe û tu bingeheke wê ya rastîn tune ye...(Avestkurd.net, 10/2007)
simkot tasika vexwarinê ya biçembil; şerbik
simlik nav-nku(navdêr, mê) gezik, melkes, sivnik, bermalk, cerifk, miştek, şijink
simok alava qulkirinê; miqar, metqeb
(navdêr, mê) badek, kunkere, behreme, simtek, nojek, xeşeb, metqeb, kunker, qulker.
ji: sim +-ok
simolek sewaleke boçdirêj û biçûk a ku bi lez hildikişe daran û ji bindeqan pir hez dike
simore (Zazaki) (navdêr)sivor, simorek. .
Herwiha: simare
simsar (navdêr) navbeynkar, bergêrr, berrevan.
Herwiha: sîmsar.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: سمسار.
ji wêjeyê: Li vî welatî miqabilî astengî û destên nediyar, me tiştên pir baş kirin. Lê divê em vê rastiyê jî bibejin: Kemînek danîn peş me…Me pêş xwe nedît..Di her şertên zehmet de şûna ku em simsarên destdirêj deşifre bikin, me serokên tîmê guherand an mecbûrî guherandinê kirin..
ji: ji erebî سمسار, hevrehên aramî ספסרא (sepsara) û ספסירא (sersûra).
: simsarane simsarî simsarîtî simsartî(navdêr, mê)
simsarane (rengdêr) bi awayekî simsar.
ji: simsar + -ane
simsarî (navdêr, mê) rewşa simsarbûnê.
ji: simsar + -î
simsik çilek, silek
simsîre bnr; semsîre
simt lûtke, zîrwe
(navdêr, nêr) ast, pile, rade, derece, sewiye, hîza, darax, tax, hindav, teng, rêgar, bilindahî yan nizmahiya tiştekî.
Bide ber: sim, simît.
ji wêjeyê: Belê di encamê de, Yasemîn Çongar “wêneyekê” zelal û rasteqîn yê di heqê têkiliyên emerîkiyan û tirkan de radixe ber çavan. Wekî Çongarê jî îşaret pê kiriye, her diçe ji xelkê kolanê, heta bigihî simtê bilind yê serweriya tirkan, helwesta tirkan li himberî emerîkiyan xirab dibe, dikeve radeyekê kordijminiyê de; di bingehê vê kordijminiya tirkan de jî, piştgiriya emerîkiyan ya bo parastina başûrê Kurdistanê heye. Lewma ji aliyekê ve her diçe hezkirineka “super” di navbeyna kurdan û emrîkiyan de çêdibe ji aliyê dî ve jî, ev hezkirin, dibe sedemê neyariyeka tirkan ya “super” li himberî emerîkiyan...(Kurdistantv.net, 4/2007)
simtek (navdêr, mê) kunker, qulker, kunkere, behreme, simok, nojek, xeşeb, metqeb.
ji: simt +-ek
simtin (lêker)(navdêr, mê) kun kirin, qul kirin (bi taybetî bi bizmaran).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: سمتن.
Herwiha: simîn. Têkilî: simitandin. Tewîn: Lêker: -sim-.
ji: hevreha kurdiya başûrî simanin, belûçî sumb-/supt-, sumbit-, farisî -sumb- ku rehê dema niha ji lêkera سفتن (suften) e, avestayî seop- jiari.
simtiraş nalbend
simtok (navdêr, mê) bîçek, qolker.
ji: simt +-ok
simûçk serê tiliyên piyan
similar mîna
wekhev, nêzikî hevdu ,tiştên bi hev re dişibin 3. mîna,fena,wek
simpatico rûken
xwîngerm
simple asan
hesan
simulacrum (pirjimar) -cra) xuyang, sûret, xeyal 2. hinekî bişîn, lasayî, teqlîd
simbêl m. mustache
simsimîn v.i. to leave tracks, to make a trail
v.i. to leave tracks, to make a trail
simurg sîmir
sîmurx
sim Huf
Pferdehuf
simbêl Ähre
Nachlese bei der Ernte
Oberlippenbart
Schnurrbart
simbil Glockenblume
Hyazinthe
simêl Schnurrbart
simaq simaq; rhus coriaria, rhus cotinus
simbil sinbil; hyacinthus orientalis
sim m. simik, sipik n.
n. ana. sim n.
sima m. si m., se m., semay m.
sima kirin tg. sima kerdene
simadank m. mûmdang, simadang, samdang n.
simaker m/n. simaker, simacî n.
simakirî rd. simakerde
simamok m. bot. semamoke, qultike m.
simandin lg. lone kerdene, qule kerdene, lonenayene
m. lonekerdis, qulekerdis, lonenayis n.
simaq simaq; rhus coriaria, rhus cotinus
m. bot. simaq, simoq n.
simaqpalan m. parzûn, sitozîn, parzûm, parzim, parzo n.
simarte m. durd, qalik, posa n.
m. zinpara, zimpara m.
simarte kirin lg. zinpara kerdene, zinparanayene
simartekirin m. zinparakerdis, zinparanayis n. hatin simartekirin llb. zinpara kerîyene, ameyene zinparakerdene
simase n. kesîs, kekîs n.
simax m. tebat, sebir, saman, sebat, sebr, simax n.
simax kirin lg. awe dayene (asin)
simbêl m. zimêl, fîrig, simêl, zimbêl n.
n. zimêle, simêle, zimbêle, zibiyel m.
simbêlboq rd. zimêlpalik
simbêlboqî rd. zimêlpalikin
simbêlbor rd. zimbêlpor, zimbêlderg
simbêlê cebele m. bot. vasesiv n.
simbêlpalik rd. zimêlpalik
simbêlpalikî rd. zimêlpalikin
simbêlres m. bot. bîjîsiya, qilçsîya, qereqilqx n.
rd. zimbêlsîya
simbil m. bot. sere, simbêl n.
m. ast. simbêl, bircê simbêle, simbêlbirc n.
m. bot. sunbule, suraze m.
simbilok (=sîpanok) vaşê qopikan; hordeum bulbosum
simbilteber m. bot. sunbultebere m.
simbir n. simtirase, simbire m.
simbolek m. zoo. simore, simorike, simbore, sembûre, sumore, sembûre, sumbelî, simoleke m.
simdar rd. simin
m. siminîz n.
sime m. sewte, seyta tifangî, sewta tifangî, sîsa çeke, harbe m.
simêdî m. dan n.
simêl n. zimêle, simêle, zimbêle, zibiyel m.
simêl kisandin tg. sap antene, cele atnete
simidmid m. zoo. peqpeqokwere m.
simik n. nêmdonim n.
m. simik, sipik n.
simik ker m/n. simikvirastox, sipikvirastox n.
simikfiros m/n. simikrotox, sipikrotox n.
simikokî rd. simikokin, sipikokin
simîn lng. lone bîyene, qule bîyene, lonîyene
simit n. hêt, qor n.
simît m. simîd, semîd n.
simitandin lg. esteritene, rêç kerdene
lg. lone kerdene, qule kerdene, lonenayene
m. lonekerdis, qulekerdis, lonenayis n.
simîtfiros m/n. simîdrotox n.
simitîn lng. lone bîyene, qule bîyene, lonîyene
simîtir n. rojtêrêna, roja bîne
simkot m. serbik, sarbik, mesreb, sarb n.
simnik kirin lg. derutene, tafîstene, gez kerdene, havêlik kerdene, darûtene, ritene, ruwayene dan simnikkirin dayene derutene, dayene tafîstene, dayene gezkerdene, dayene havêlikkerdene, dayene ritene hatin simnikkirin gez kerîyene, havêlik kerîyene, ameyene derutene, ameyene havêlikerdene, ameyene ritene
simok m. solax, metqeb, lonker, qulker, burxî n.
simok kirin lg. burxî kerdene, solax kerdene, qule kerdene, lone kerdene
simokkirî rd. burxîkerde, solaxkerde
simokkirin m. solaxkerdis, burxîkerdis, qulekerdis, lonekerdis n.
simolek m. zoo. simore, simorike, simbore, sembûre, sumore, sembûre, sumbelî, simoleke m.
simore m. zoo. simore, simorike, simbore, sembûre, sumore, sembûre, sumbelî, simoleke m.
simotek rd. rasemetokin, xijokin, suskin, rêsikin, sermitikin, sematokin, samatkin, simîdikîên, samatkin
simpanze m. zoo. sempanze m.
simresî m. simresîye m.
simsad m. bot. simsatêre, sîmsîre, simsate m.
simsal m. muz. bilûre, lulî, ze. m.
simsat n. tose, sikil, sikl n.
simsik rd. listwer, gucirwer, lewlês, kirpwer, ferkewer
simsikî m. listwerîye, gucirwerîye, lewlêsîye, kirpwerîye, ferkewerîye, listwerênî, gucirwerênî, kirpwerênî m.
simsikîn lng. çilekîyene, çilezîyene
simsimî rd. deqdeqin, belekin, pulpulin, xalxalin, çirtikin
simsimikî n. simsime (kay) m.
simsîr m. bot. simsatêre, sîmsîre, simsate m.
simsîre m. sîre n.
m. bergame., zirze, zerbe, zornax, qilqilik, qilkilik n.
simsîrî m. bot. gulsimsêre, gulsure m.
simsiyarik n. zoo. sîsarik, sîsî, sîsarek n.
simt m. cog. gil, tap, nîçik, tîtik, tiltilik, zîrwe n.
n. ana. hêt, qor, palîste, bite, rehn, palîsne, hête, hite, quer n.
m. ana. qine, kine, peynîye, qene, qî m.
simtê kor m. tunel n. simtî rd. lonên, qulên
simtek m. solax, metqeb, lonker, qulker, burxî n.
simtîn lg. lone kerdene, qule kerdene, lonenayene
simtras m. simtirase, simbire m.
simaq sumak; rhus coriaria, rhus cotinus
simbil sümbül-bir çenekli- zambakgiller; hyacinthus orientalis
simore sincap
simit simît (n)