Encamên lêgerînê
seda deng n, sewt m, pejn m, awaz m
deng n, sewt m, pejn m, awaz m
sedalı 1. bideng, bisewt rd 2. dengdêr, sewtanî (rz) rd/nd
1. bideng, bisewt rd 2. dengdêr, sewtanî (rz) rd/nd
sedasız 1. bêdeng, bêsewt 2. dengdar, nesewtanî (rz) rd/nd
1. bêdeng, bêsewt 2. dengdar, nesewtanî (rz) rd/nd
sedef 1. lûl, sedef m 2. lûl, sedef (tiştê kuji sedefe hatiye çêkirin) rd
1. lûl, sedefm 2. lûl, sedef (tiştê ku ji sedefê hatiye çêkirin)rd
sedef hastalığı bîrov, Psoriasis bj/m
bîrov bj/m
sedef kakma sedefkarî
sedefkarî
sedef otu sipend (Ruta graveolens) bot/m
sipend (Ruta graveolens) bot/m
sedef otugiller familyeya sipindan bot/nd
familyeya sipindan bot/nd
sedefçi sedefkar nd/nt
sedefkar nd/nt
sedefçilik sedefkarî m
sedefkarî m
sedefli sedefwar, bisedef rd
sedefwar, bisedef rd
sedefsi sedefokî rd
sedefokî rd
sedimantasyon 1. zelîn m 2. sedimantasyon bj/m
1. zelîn m 2. sedîmantasyon bj/m
sedir (I) 1. sedre, dîwan m (II) serwîzad, dara erz, wurz, sedar (Cedrus)
sedir (i) 1. sedre, dîwan m
sedir (ii) serwîzad, dara erz, wurz, sedar (Cedrus)bot/m
sedye darterm, darbest, çardar, nizang, çarber, darê miriyan, lezag, sedye m
darterm, darbest, çardar, nizang, çarber, darê miriyan, lezag, sedye m
sedyelik nexweşê darbestê, nexweşê ku nikare xwe li piyan bigire rd
nexweşê darbestê, nexweşê ku nikare xwe li piyan bigire rd
sed n 1. yüz (100) 2.rd yüz (doksan dokuzdan bir artık) 3. nd yüz (kez, kere kelimeleriyle birlikte kullanılır) * min sed car ji te re got yüz kere sana söyledim 4. nd yüz adımlık arazi parçası 5. bir sürüm hattı
sed car 1) yüz kere 2) bin kat (pek çok) * ev xanî sed car jê çêtir e bu ev bin kat ondan daha iyi
sed hezar car (an jî bar) şikur ji xwedê re Allaha (bin) şükür
sed hezarkan mat/nd yüz binler basamağı
sed korayî ne yazıkki, maalesef
sed libî rd yüzlük (yüzü, yüz tanesi bir arada olan)
sed neqil yüz kere
sed qat bin kat (pek çok) * ev xanî sed qat jê çêtir e bu ev bin kat ondan daha iyi
sed û bîst car çok çok, çok yaşa (olumlu anlamda)
sed xeber bi xeberekê disekine her şey usülüne yapıldığında iş biter
seda m ses
sedagir rd sesi gür ve güçlü olan
sedane m yüzdelik * min sedaneya xwe xwest yüzdeliğimi istedim
sedanî mat/m 1. yüzlük, yüzler hanesi 2. rd yüzlük (yüzü, yüz tanesi bir arada olan)
sedar bot/m sedir ağacı (Cedrus)
seddane nd yüz taneli tespih
sede m 1. yüzyıl, asır 2. yüz yıl, asır (milât başlangıç alınarak 1-100, 101-200, 201-300 vb. olarak sayılan yüzyıllık dönem)
sedê pez nd davarın çiftleşmesinden sonraki yüz gün
sedef m 1. sedef 2. rd sedef (sedeften yapılma şey)
sedefa diran nd emaye
sedefîn rd sedef, sedeften yapılma
sedefkar nd/nt sedefçi
sedefkarî m 1. sedefçilik 2. sedef kakma
sedefkarîtî m sedefçilik
sedefokî rd sedefsi
sedefwar rd sedefli
sedêk n yüzerlik, yüzdelik
sedem 1.yüzüncü. 2.neden, sebep.
m 1. neden, sebep 2. fel neden, sebep (bir varlığı veya olayı etkileyen, oluşturan, doğuran şey, sebeb) 3. gerekçe 4. vesile, bahane * bi sedema vî tiştî bu vesileyle
sedem (i) rd yüzüncü
sedem nîşan dan 1) sebep göstermek 2) gerekçe göstermek
sedema ku ... ... sebebiyle
sedema pêwîstker hiq/nd gerekçe, mucip sebep
gerekçe, mucip sebep
sedema pêwîstker nîşan dan gerekçe göstermek
sedema pêwîstkerî hiq/nd gerekçeli
sedema zorker nd zorlayıcı sebep
hiq mücbir sebep
sedembûn m sebep olma
sedembûyîn m sebep oluş
sedemî nedensel.
rd nedensel
-den dolayı * sedemî te ez hatim girtin senden dolayı tutuklandım
sedemîn rd yüzüncü
sedemîtî rd nedensellik
sedemkar rd ettirgen
sedemnasî m etioloji, sebep bilimi
sedeq b bravo, tam da öyle
sedeqat m sadakat, bağlılık
sedeqe m 1. sadaka (dilenciye verilen para) 2. sadaka (yoksullara yapılan karşılıksız yardım)
sedeqe lê çûn sadakaya muhtaç
sedeqet bnr sedeqat
seder m kavrama
seder bûn l/ngh kavranmak
seder kirin l/gh kavratmak
sederbûn m kavranma
sederkirin m kavratma
sedesed rd yüzer yüzer
sedî m yüzde
sedîmantalojî m sedimantaloji, tortul bilimi
sedîmantasyon bj/m sedimantasyon, tortulaşma
sedinandî rd duraklatılmış
sedinandin m duraklatma, duraksatma
l/gh duraklatmak, duraksatmak
sedinî rd duraklamış, duraksamış
sedinîn m 1. duraklama, duralama 2. duraksama, teredüt etme
l/ngh 1. duraklamak, duralamak (hareket durumundaki bir şey, kısa bir süre için durmak veya arada bir durmak) * erebe deqeyekê sedinî araba bir dakika durakladı 2. duraksamak, duraksamak, teredüt etmek * keçik gava destê xwe dirêjî zîla derî kir, sedinî kız elini kapı ziline doğru uzatırken durakladı
sedir bnr sedre
sedir bûn l/ngh evrim geçirmek, gelişmek
sedirbûn m evrim geçirme, gelişme
sedkan mat/nd yüzler basamağı
sedkane bnr sedkan
sedkorayî b maalesef
sedlibî nd yüzerlik
sedo sedo rd yüzer yüzer
sedr nd/nt başkan
sedrab bnr sadrab
sedre m sedir, divan, kerevet
sedrenc m satranç
sedrezam dr/n 1. sadrazam 2. bandırma lokum
sedrezamî m sadrazamlık
sedrezamtî m sadrazamlık
sedrtî m başkanlık
sedsal m 1. yüzyıl, asır 2. yüz yıl, asır (milât başlangıç alınarak 1-100, 101-200, 201-300 vb. olarak sayılan yüzyıllık dönem)
sedsalî rd yüzyıllık, asırlık
sedye m sedye
sed 1. jimareya 100’î 2. deh heb deh *“ne yek e, ne didu ne, hezarê bi sed hezaran e”
(hejmar) hejmar 100, C.
Herwiha: set, sid (li gel hin jimarên din: sêsid, pênsid...).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: سه‌د/صه‌د, ku-kr: сәд.
Bide ber: bed, hed, ked, med, red.
ji: hevreha soranî سه‌د (sed), zazakî se, صد (sed), pehlewî sed, avestayî ???? (sete-), peştûyî سل (sil), sanskrîtî शत (şeta-), hindî सौ (sew), urdûyî سو (sew), lîtwanî šimtas, latviyayî simts, pirraniya zimanên slavî sto (bi alfabeya krîlî сто), latînî centum, fransî cent, îtalî cento, portugalî cem, spanî cien, ciento, yûnaniya kevn ἑκατόν (êkaton), inglîzî û danmarkî hundred, almanî Hundert, swêdî hundra, norwecî hundre... hemû ji Proto-hindûewropî ḱm̥tóm yan dḱm̥tóm (sed, 100 - ḱ-ya Proto-hindûewropî di zimanên îranî de dibe s) ji déḱm̥t (10), binere deh. Çavkanî: Horn p.160, Watkins p.15, MacKenzie P.126, Etymonline.
: sedem , sedemî , sedemîtî, sedemîn, sedemînî, sedemtî
sed çakûç û yek zindan (biwêj) ya girîng bingeh e. her kes dizane ku sed çakûç û yek zindan.
sed car korayî (biwêj) pir heyf, mixabin. sed car korayî wê keça xweşik ku dane wî hopedewarî.
sed hezar (hejmar) 100 000, hezar car sed, sed car hezar
sed hezar û hem çihar û bîst-i elf 124 000,sed û bîst û çar hezar.
ji wêjeyê: sed hezar û hem çihar û bîst-i elf Her yekî bû yek Nebiyyê dil-şikerf w:Mela Hisênê Bateyî
sed tebarek bibîne li ber serê fewarek, tu car nake hewl û karek (biwêj) ji bo kesên teral tê gotin. qet qala wî bixwerenedîtî mekin. sed tebarek bibîne li ber serê fewarek, ew tu car nake hewl û karek.
sed û bîst car (biwêj) ji sedî sed, eseh, bêşik û bêguman. sed û bist car kifş e ku yên bihêz û biderfet, bi her awayî xwe mafdar didin xuyandin.
sed yasîn û tebarek, bide ber guhê dewarek, wê çi fêm bike! (biwêj) ji yên tenegihîştî re tu çi bikî, bêkêr e. ku bingehek tune be zor e, ezbenî. sed yasîn û tebarek, bide ber guhê dewarek, wê çi fêm bike?!
sedale (navdêr) dengvedan, vedeng, deng, seda, sewt
sedaqet (navdêr, mê) dilsozî, wefa, pêgirî, loyalîte, sadiqbûn, pêbawerî, sozdarî, pabendî, wefadarî, dilsozbûn, wefadarbûn, pêgirbûn.
Bide ber: sedeqe, sedeqet.
ji wêjeyê: Di siyasetê de pêgirî û sedaqat (loyality) hewce ye hebe.(Bayram Ayaz, Netkurd.com, 3/2007).
ji: Ji erebî, têkildarî sadiq.
: bêsedaqet, bêsedaqetî, sedaqetî
sedaqetî (navdêr, mê) rewşa sedaqetbûnê.
ji: sedaqet + -î
sedar (rengdêr) sedre, dara erz, wurz, dara erz, sedre, wurz.
ji: se +-dar
sedased bêkêmasî temamê wê/wî
(rengdêr) karê tu goman têda nebe û ji sedê sed dirist bit, misoger, 100, :serkefina wî di ezmûna zimanê kurdî da sedasede
sede sedsal, serdem, qirn
(navdêr, mê) sedsal, esir, çerx, sed sal, her heyama ku ji 100 salan pêk tê: sedeya yekem (sala 1ê ta ya 100ê), Em li sedeya 21em dijîn..
Têkildar: dehe, hezare.
ji: sed + -e.
: sedeyî
sedef (navdêr, mê) mîne, lûlHerweha durra sedefnîşîn kev(e.) a pearl which is still in its mother of pearl (f.) perle lovée dans le nacre (t.) sedefte saklı inci kespik (bişkoka sedefî) cil(e.) button in mother-of-pearl (f.) bouton de nacre (t.) sedef düğme.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: سه‌ده‌ف.
ji wêjeyê: Ev serûbinbûn, ev kîşwera tamxweş, ev koçberiya diltezîn, ev evîna sîngsedef… li ser pênûsên helbestvanan bûn dîmenên erdnîgareke berîberdan; rengrisas, dilkoçer, rûagir….
ji: ji erebî صدف (ṣedef).
: sedefî
sedefî (navdêr, mê) rewşa sedefbûnê.
ji: sedef + -î
sedefwar (navdêr, mê) bisedef.
ji: sedef +-war
sedem sebeb
1. sebeb, binas, eger, sûc (navdêr, mê) tişta ji ber wê tiştek bûye yan qewimiye: Sedema hatina te çi ye? (Tu ji ber çi hatî? Tu çima hatî?).
Herwiha: semed.
Hevwate: binas, eger, sebeb, sûc.
Bide ber: çima, loma.
ji: hevreha a yan bi rêya farisî صدمه (sedemê: ziyan, êşandin ji erebî صدمة (ṣedme: şok, tesîr). Ji heman rehî belkî bi metatezê: semed ya bi maneya merem, mebest, mexsed.
Bikaranîn: Navdêr: sedembûn.
: bêsedem, sedemî
sedembûn (navdêr, mê) (Binihêre:) sedem
sedemî (navdêr, mê) rewşa sedembûnê, dibetî, ihtimal, sebebî, mihtemel, egerî.
ji: sedem + -î
sedemîtî (navdêr, mê) bingeha sedeman, bingeha sebeban.
ji: sedem +-îtî
sedemkar hoykar
sedemkarî (rengdêr) hoykarî
sedeqe (navdêr, mê) xêr, dirav û malê ku mirov bê bedel dide jar û feqîran: Kirin sedeqa serê zarroyên xwe. (Tiştek dan xizanan bi hêviya ku zarrokên kesa/ê ku dide nekevin belayan.), pareyê ku mirov dide parsekanNêzîk, zekat.
ji: ji erebî صدقة (ṣedeqet) jiarami צדקא (ṣideqa) ji צדק (ṣ-d-q-: adil bûn, xêrxwaz bûn).
ji wêjeyê: Du´a Sibê1- Sibe ye Roj zeriqî nûr ji nûrê sefiqîMelek ,,emeredîn,, li ber tifiqîsibhane ji navê te xaliqî!2- Sibeye Roj hilatsukrîna me pê hat3- Me ji navê Xudayê Sêsims hêvîyaneme yek sedeqe û heya û îmanesibeye ronîya Sêsims dibu beyanenav û dikarê Sêsims dikim silave ronahîya Sêsims dabu çarde tebeqêerd û asmane4- Ji malê heya malêSêsims xudanê sîqalêem ji Sêsims nabirîn xeyalê 5- Ji derecê heya derecêSêsims xudanê ferecêem dest u damîna Sêsims tewaf dibîn şûna birka kabetlah û hecê6- Ji stûnê heya bi stûnê çil mifte li hindurê xizînêSêsims dane destê xudanê me´rifetê, nasînê7- çava heya devîmora Sêsims lê dikevîji mihbeta mêra, Milyaketa, nahêlin em binivî.(Dr Xelîl Cindî: Hindek dua û dirozên êzidiyan, Einbeck, 1997, r. 15)
sedeqeyek ji bo xwedê dan (biwêj) ji belayekê rizgar bûn. wê sedeqeyek ji bo xwedê dabû, naxwe ji wê qezayê xelasbûn, bi rasti jî mûcîze bû.
sedesed jimartin wekî 100 200 300 jimartin
sedeyî (navdêr, mê) rewşa sedebûnê.
ji: sede + -yî
sedhizar hijmara 100 000
sedî sed (biwêj) bêguman, eseh, 100 rast, sed prosent durist.
Herwiha: sedê sed, sedêsed, sedîserd, sed der sed, seddersed.
: Birano, ew nivîs sedî sed rast e. Ji ber ez wek kesekî ku min sedî sed agahdarî girtine, gelek hunermendên me di bin tehdîtê de ne. Cara din jî min nivîsîbû. Hunermend Delîl Dilanar û Xemdar sedî sed ji hêla Akademiya Kurdî ve hatibûn tehdîdkirin..
ji: sed + -î + sed
sedinîn senidîn, vewestan, dudulîbûn, vewestîn, dudulî bûn
sediqandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye sediqandin
sediqandin (lêker)(navdêr, mê) tesdîq kirin, belgandin, esehî kirin, piştrast kirin, misoger kirin, temîn kirin, kirin pêbawer: Ez dikarim bi belgenameyan bisediqînim ku gotina min rast e..
ji wêjeyê: Neyse canim, îcar me xwest em ji Şebnem Schaffera Tirk re bêjin ku, “raporên doktorên Alman li cem me derbas nabin cîcîm! Bi rapor maporan keçkanî kifş nabe, tu karî dîsa perda xwe bide dirûtin, ew rehet e. Lê doktor û raporên saxlem li cem xebatkarên Lotikxanê ne. Heger birastî tu dixwazî keçkanîya xwe bisediqînî, were emê te “hûrik hûrik” saxtî bikin û raporekê wek a Krîterên Kopenhagenê ji te re îmze bikin û xelas!”(Lotikxane.com, 9/2006).
ji: sedîq + -andin.
: sediqandî, sediqîner
sedkorayî (hoker) efsûs, mixabin, maalesef, eywax
sedmilyon hijmara 100 000 000
sedpê (navdêr, nêr) zîvzîve, zov, jehrîmar, hezarpê
sedre (navdêr, mê) qenepe, sofa, dîwan, kerewît, rûniştekên nerm yên ku bi gelemperî cihê rûniştina 2-3 kesan li ser heye.
: qenepeyî bend
sedrenc lîstikeke ku bi 16 keviran (şahek, şalyarek, heşt leşker, du keleh, du hesp û du fîl) û li ser zevîneke çargoşe tê lîstin; kişik
sedsal sede, qirn, serdem
(navdêr, mê) sede, esir, çerx, sed sal, her heyama ku ji 100 salan pêk tê: sedsala yekem (sala 1ê ta ya 100ê), Em li sedsala 21em dijîn. serdem, zeman.
Herwiha: setsal.
Têkildar: dehsal, hezarsal.
ji: sed + sal.
: sedsalî
sedsalî (navdêr, mê) rewşa sedsalbûnê.
ji: sedsal + -î
sedta 1. sedqat 2. jimartina sedesedî
sedative aramdar
sedition xerabî, ajawa 2. xileport, gelemşeyî. 3. handana hilperinê.
seductive tişta ku dikare hiş ji serê (yekî) bike, tişta ku (yek) ji ser rê derdixe (ji bo xapandina kesekî), xapînok
sed hundred
(f.) one hundred
hundred.
hundred
seda m/f sound
sedem reason
cause
f. reason, cause
sedsal century
(f.) century
f. century.
sedsalî f. centennary;
sed hundert
sede Jahrhundert
sedem Grund
Ursache
sedemîn hunderten
hundertst
hundertste
sedîda sed hundertprozentig
sedsal hundert Jahr
sed m. sed, se
sed car sed reyî, sed sopî, sed dolime
sed sed rd. sed sed
sedan m. mat. sedî, sedan, seyî, seyanz n.
rd. sedan, seyan
sedank m. sanedang n.
sedar m. bot. sedare, sedire, sedure m.
sedef m. sedefe m.
sedefkarî n. sedefcî n.
m. sedefcîyîye, sedefcîyênî m.
sedem rd. sedin, seyin
m. sebeb, semed n.
sedemê pêwîstker m. gerekçe, esbabimucîbe, sebebê ganîkerdisî, sebebê gereknayisî, gereknayissebeb n.
sedemî rd. sebebî, semedî, sebebên, semedên
sedemîn rd. sedin, seyin
sedeqat m. dilsozîye m., wefa n., sedeqat n., pêbestîye m., pêbawerîye m., giredayîye m.
sedeqe m. recu, sedeqe, reju, sedeqa n.
sedî m. sedra, prosent, sedde n.
sedinîn tng. dizere bîyene, taketûnaket bîyene
tng. vindetene, vinetene
sedir m. bot. sedare, sedire, sedure m.
m. seku, sewkî, sedir n.
sedir bûn tng. seder bîyene, tekamul bîyene, sederîyene
sedneqil sed reyî, sed sopî, sed dolime
sedre m. seku, sewkî, sedir n.
sedrezam m/n. serekwezîr, sadrezam n.
sedrezamî m. serekwezîrîye, sadrezamîye, serekwezîrênî m.
sedsal m. sedsere, qurne, esr, sesere m.
sedsalî m. sedsereyîye, sedsereyênî m.
sedef sedef (n)
sedef hastalığı sedef (n)
sedir sedir (n)
sed lê belê, feqet.