Encamên lêgerînê
sîr sarımsak.
sarımsak-zambakgiller; allium sativum
bot/m 1. sarımsak (Allium sativum) 2 sarımsak (bu bitkinin baharat olarak kullanılan dişli bölümü) 3. babuko (sarmısak, tereyağı, ekmek ve yoğurtan yapılan yemek)
sîr kirin l/gh sarımsaklamak
sîr kirin (...) sarımsaklamak
sîr tê de nesekînin çok asabî olmak
sîr xistin (tiştekî) sarımsaklamak * sîr xiste xwarinê yemeği sarımsakladı
sîrace ruam hastalığı.
m sakağı, ruam
sîramok bot/m yaban sarmısağı
sîranî m dingil
sîrava m sarımsak, yağ ve ekmekten yapılan yemek
sîravik (ii) m pişirilmiş nohut
sîravk (i) m sarmısak ve yumurtadan yapılan sulu bir yemek
sîrayet m sirayet
sîrayet kirin l/gh sirayet etmek (hastalık geçmek)
sîrayetkirin m sirayet etme (hastalık geçme)
sîrçirk zo/m cırcır böceği
sîrdim yabani sarımsak.
bir tür bitki
m bir tür yabanî sarmısak
sîrebend bnr sînebend
sîreç m çiriş otu kökü (şirez yapımında kullanılır)
sîregir nd/nt nişancı
sîren m siren
sîrên m yılan sesi
sîrî m sarmısak acısı
sîrik otlu peynir.
m bir tür yabanî sarmısak (peynire katılır)
sîrika maran bot/nd uyuz otu (Scabiosa rotata)
sîrikandin m gıcırdatma
l/gh gıcırdatmak * diranên xwe disîrikîne dişlerini gıcırdatıyor
sîrikîn m gıcırdama
l/ngh gıcırdamak
sîrim m sicim
sîrim (ii) bot/m yabanî sarmısak
sîrim kişandin sicim yapmak
sîrima zinaran bot/nd kaya sarımsağı (Allium ampeloprasum)
sîrk m sirk
sîrkesîrk m fare sesi
sîrkirî rd sarımsaklı (sarımsak katılmış olan)
sîrkirin m sarımsaklamak
sîrkulasyon bz/m sirkülasyon, tedavül
sîrkut n döveç, sarmısak tokmağı
sîrkutk bnr sîrkut
sîrkutok zo/nd yonca böceği
sîrmast n sarımsaklı yoğurt
sîrmastik bot/m bir bitki
sîrmo bot/m sirmo (Allium atrovilaceum, Allium vineale)
sîrmok bot/m yabanî sarmısak
sîrokî bnr sîrî
sîroz bj/m siroz
sîrozdar rd sirozlu
sîrqet rd 1. kaçak, saklı * pezê sîrqet saklı mal (vergi vermemek için) 2. çalınmış koyun
sîrqûn argo/rd sabırsız, hırçın kimse
sîrsîrk zo/m cırcır böceği
sîrsîrok zo/m cırcır böceği
sîrtakî m sirtaki
sîrûs erd/m sirrus
sîrûş m 1. ilham, esin 2. vahiy 3. melek
sîr hêşinahiyeke ku pijandî û nepijandî tê xwarin û bêhna wê mirovî aciz dike *“ne pîvaz e, ne sîr e, tê digere weke qîr e ?”
1. riwekek xwerbar (navdêr, mê) pîvaza spî û hûr ya ku bo xwarinê saxlem e lê bêhnê ji devê mirovî tîne.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: سير.
Bide ber: bîr, jîr, kîr, mîr, nîr, pîr, şîr, tîr, zîr.
ji: hevreha soranî سیر (sîr), farisî سیر (sîr), pehlewî sêr, jiari. Dibe jirojhilati Bide ber yûnaniya kevn σκόροδον (skordon), ermenî սխտոր (sxtor) û սխտոր (sxtor) lê herwiha dikare ji zimanekê samî jî, bide ber akadî şûmû, aramî ܬܘܡܐ (tûma), erebî ثوم (ŝûm). Lê zehmet e ku mirov sarımsak ya tirkî bi wê ve girê bide ji ber ku sîr berî hatina tirkan ber bi Anadolê ve jî di zimanên îranî de hebû lê mirov nikare bibêje ku sarımsak jî ji zimanekê îranî ye çunkî ew di hemû zimanên tirkîkî de ji Anadolê heta rojhilata Asyayê peyda dibe..
Bikaranîn: Rengdêr: sîrkirî.
: bêsîr, bêsîrî, bisîr, sîrdar, sîrdarî, sîrî. Navê zanistî: Allium sativum
sîr kirin (lêker) sîr xistin.
ji: sîr + kirin
sîr li ser serê (yekî) heftserî firotin (biwêj) eziyet li yekî kirin. aciz kirin. ev lawê meyêpiçûk, sîran li ser serê me heftserî difroşe.
sîr xistin (lêker) sîr kirin.
ji: sîr + xistin
sîra xwe sêser kirin (biwêj) ya xwe zêdetir kirin. erê, zînê gelek zehmet dît, lê di dawiyê de sîra xwe sêser kir.
sîrek li heft civatan gerandin li pir cihan behsa heman tiştê bêbine kirin
sîrek dayîn, bi deh pîvazan jê xelas nebûn (biwêj) ji bo kesên rezîl û şerxeta tê bikaranîn. ez naxwazim bi wî re têkevim têkiliyekê. mirov sîrekî tê dide, nikare bi deh pîvazan jê xelas bibe.
sîrek tê de neçûn (biwêj) pir teng bûn. li ber tu gotinekê li ber xwe nedan. rastî jî ji bedir re nayê xeberdan, mêrikî wisan e ku sîrek tê de naçe.
sîret alek, rû
sîrfisk cureyekî sîrên kûvî yên bêhnkirêt e
(navdêr, mê) corek sîrên kûvî û bêhin gemarin
sîrî (navdêr, mê) rewşa sîrbûnê.
ji: sîr + -î
sîrik sîrim
(navdêr, mê) corekê sîrên kûvîne di biçûkin
sîrikê serê keçel bûn (biwêj) eyba veşartî bûn. erê bavo, ew jî bûye sîrikê serê keçel
sîrikê serê keçel veşartin (biwêj) eyb veşartin. qisûr tepisandin. bila li qisûrê mêze neke, ew çiqasî sîrikê serê keçel veçêre jî nikare rastiyê tune bike.
sîrikê serê keçel xuya kirin (biwêj) eyb û qisûr derketin holê. qet xwe neêfule, êdî sîrikê serê keçel xuya kir.
sîrim sîra biyanî
sîrk (navdêr, mê) sîrkûs, koma cambazan (akrobatan) û qeşmeran û ajelên elimandî yên ku fêl û fenayên ecêb pêşkêş dikin, (li serdema Emparatoriya Romê) saheya çemberî ya ku beza hespan yan şerrê gladyatoran lê dihat kirin.
Bide ber: sîrik.
ji wêjeyê: Sîrka Avrasya ji 75 kesan pêk tê. Li gel hunermendên Tirkiyeyî kesên Ezerî, Gurcî, Kafkasî, Ûkraynayî û Bulgar jî tê de cih digirin. Sîrk, di çarçoveya çalakiyên çandî yên Şaredariya Amedê de ye. Di sîrkê de lîstikên hewayê, qeşmer, akrobasî û pêşandeyên hevsengê, agirbaz, sewalên perwerdekirî û şow cih digirin..
ji: Bi rêya frensî cirque ji latînî circus (bazne, xelek, çember) ji peyvek hindoewropî kwel e ku herwiha serkaniya κύκλος ya yewnaniya kevn e. Heman reh di zimanên slavî de jî heye û jêdera kolo ya çekî, koło ya polonî û коло û колесо yên rusî ye..
: sîrkgeh, sîrkî, sîrkvan, sîrkvanî, sîrkxane
sîrkî (navdêr, mê) rewşa sîrkbûnê.
ji: sîrk + -î
sîrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye sîr kirin
sîrkirin (navdêr, mê) şorkirin.
ji: sîr +kirin
sîrkut cûnî an jî derdana ku tê de sîr tê kutan *“sîrkut hilat, mîrkut dahat”
(navdêr, mê) amûra kut tiştên weke sîr,gijnîj têde dihê kutandin.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
sîrkvanî (navdêr, mê) karê sîrkvanan.
ji: sîrkvan + -î
sîrkxane (rengdêr) bi awayekî sîrk.
ji: sîrk + -ane
sîrt (navdêr, nêr) pişt: Oy k’ez barî giran le sîrtê xwe nim ji kilamên Meraşê, cihê ku gorî derdora xwe bilindtir: gir: Serê sirta gundê sêxkir ji www.kurdistan.nu/dk-yazilar/salihe_omeri_zinzile.htm.
Herwiha: sirt
sîrwan (navdêr, nêr) Simko, Îsmaîl, navek zelaman e
sîr sîr; allium sativum
sîr sîr; allium sativum
m. bot. sîr, sîr n.
n. sit, sit n.
sîr dan tg. sit dayene
sîr kirin ... sîr rikerdene kr.
sîr mij n. domanê sitî, domanê çiçikî n.
sîr qusandin tg. sit qusênayene, sit qesênayene
sîr xistin ... sîr rikerdene kr.
sîrace m. vet. secere, seqew, seqawe n.
sîradin tg. hîrnayene, sîrnayene, hîsnayene
m. hîrnayis, sîrnayis, hîsnayis n.
sîrame m. bot. sîrame n.
sîranî m. sîranîye, sîronî, sîrone m.
sîranîfiros m/n. sîranîyerotox n.
sîranîfirosî m. sîranîrotoxîye, sîranîrotoxênî m.
sîranîker m/n. sîranîvirastox, sîranîcî n.
sîranîkerî m. sîranîvirastoxîye, sîranîcîyîye, sîranîcîyênî m.
sîranîya penêr n. sîranîya pendîrî m.
sîrav m. sîre, sîlawe, usare m.
sîrava m. sîrav, sîrawe, sîrawî n.
sîravik m. sorawe, solawe, awa soline, awa sore, sorabî, sorawî, sualaw, suarawk m.
sîrayet kirin lg. sirayet kerdene, ciperayene, cira girewtene, ripekayene (nêwesîye)
sîrazî n. kelasing, sîraze n.
sîrbirinc m. sitlace, sutlace m.
sîrdar rd. sitin
sîrden n. silavik, sîrden (heyw.) n.
sîrdim m. bot. sîrim, sîrê mergan, sîrmok, kirant, sîr mergun n.
sîre n. didanê sitî, dendeyê sitî, sitdidan n.
n. herîs, heris n.
m. sîre, sîlawe, usare n.
sîrê mêsê n. sitê mêse, sitê mêse n.
sîrê qûrt n. sîro qurt, sîro keldos, keldos, keldwes, sîrkeldos n.
sîrê qusandî rd. sito qesîyaye
sîrê teyran n. sitê teyran, sitê mîlçikan n.
sîrê toz m. tozsit, sito toz n.
sîrê xav n. sito teze n.
sîredar rd. sîreyin, sîlawin
sîrefiros m/n. sîrerotox, sîlawrotox, sîrecî n. sîregerm rd. tanîgerm, sîrgerm, sîlgelm
sîreîtî m. tanîgermîye, sîrgermîye, tanîgermênî, sîrgermênî m.
sîreker m/n. sîrecî, sîlawcî n.
sîremenî m. berên sitî n.
sîren m. sîren n.
sîreoyî rd. tanîgermokên, sîrgermokên
sîret rd. sîltax, sîret
m. sîretem, pendem, nesêtem, enderez, n., ogit n. , nesîhete m.
sîret dan tg. sîrete cidayene, pende cidayene, nesête cidayene, nesêt kerdene, pend kerdene, enderez kerdene, sîrete dayene
sîret girtin tg. sîrete girewtene, pende girewtene, nesête girewtene
sîret kirin tg. sîret kerdene, pend kerdene, nesêt kerdene, enderez kerdene, ciwendene, ogit kerdene, nesête cîdayene
sîret lêkirin tg. sîrete cîdayene, pend cîdayene, nesête cîdayene, nesêt kerdene, pend kerdene, enderez kerdene, sîretedayene
sîretkar m/n. sîretkar, nesêtkar, penddayox, enderezcî, sîretcî, sîretdayox, ogitdayox n.
sîretkarî m. sîretkariye, nesêtkarîye, penddayoxîye, enderezcîyîye, sîretcîyênî, sîretdayoxîye, sîretkarênî, nesêtkarênî m.
sîretker m/n. sîretkar, nesêtkar, penddayox, enderezcî, sîretcî, sîretdayox, ogitdayox n.
sîretkerî m. sîretkarîye, nesêtkariye, penddayoxîye, enderezcîyîye, sîretcîyênî, sîretdayoxîye, sîretkarênî, nesêtkarênî m.
sîretmend m/n. sîretkar, nesêtkar, penddayox, enderezcî, sîretd, sîretdayox, ogitdayox n.
sîretmendî m. sîretkarîye, nesêtkarîye, penddayoxîye, enderezcîyîye, sîretcîyênî, sîretdayoxîye, sîretkarênî, nesêtkarênî m.
sîreya sîrîn n. sîrînsîre, nektar m.
sîrêz m. kelasing, sîraze n.
m. bivo, sîrij, cuw, zamq., sîrêj, cuy, surij n.
sîrêz kirin tg. bivo kerdene, sîrij kerdene, cuw kerdene, zamq kerdene hatin sirêzkirin llb. bivo kerîyene, sîrij kerîyene, cuw kerîyene, zamq kerîyene, ameyene bivokerdene, ameyene sîrîjkerdene, ameyene zamqkerdene
sîrêzinî rd. bivoyin, cuwin, sîrijin, zamqin
sîrêzkirî rd. bivokerde, sîrijkerde, cuwkerde, zamqkerde
sîrfiros m/n. sitrotox n.
sîrfirosî m. sitrotoxîye, sitrotoxênî m.
sîrgerm rd. tanîgerm, sîrgerm, sîlgelm
sîrgerm bûn tng. tanîgerm bîyene, sîrgerm bîyene
sîrgerm kirin tg. tanîgerm kerdene, sîrgerm kerdene
sîrgermbûn m. tanîgermbîyayis, sîrgermbîyayis n.
sîrgermîtî m. tanîgermîye, sîrgermîye, tanîgermênî, sîrgermênî m.
sîrgermkirin m. tanîgermkerdis, sîrgermkerdis n.
sîrheram rd. bêpîr, pespaye, sitheram, bêsit, amênbozix, bêesl
sîrî rd. sîsik, sîs *ji sîr birin tg. sit ra birnayene, çiçik ra kerdene, çiçik ra birnayene
sîrik n. tirso tenik, mertalo tenik n.
m. sîre, sîlawe, usare n.
m. bot. sîrim, sîrê mergan, sîrmok, kirant, sîr mergun n.
sîrikî rd. rengê binevsa more
sîrikika maran n. bot. vasê gerî, gervas n.
sîrim m. bot. sîrim, sîrê mergan, sîrmok, kirant, sîr mergun n.
sîrîn tng. hîrayene, hîsayene, sîrayene
m. hîrayis, sîrayis, hîsayis n.
rd. sîrîn, sîrin
sîrîn bûn tng. sîrîn bîyene
sîrîn kirin tg. sîrîn kerdene
sîrînayî m. sîrînîye m.
sîrînbûn m. sîrînbîyayis n.
sîrinçk m. bot. wezêre, darweze, dara weze m.
sîrinî m. sîrînîye m.
sîrînî m. gonîsîrînîye, gonîgermîye, sabewesîye, sempatî, sîrînîye, wesrîyênî, gonîsîrînênî, gonîgermênî m.
m. sîrînîye, sîrînênî m.
sîrînkirin m. gonîsîrînkerdis, gonîgermkerdis, sabeweskerdis, sîrînkerdis, wesrîkerdis n.
m. sîrînkerdis n.
sîrînokî rd. sîrînokên
sîrînsaho m. zoo. mîlçika çe m., masewere m.
sîrîntal m. bot. yasemîna çolî m.
sîrîntî m. sîrînîye, sîrînênî m.
sîrist n. kelasing, sîraze n.
sîrjar m. asur, asîr, asîre n.
sîrk m. sîrk n.
sîrka maran n. bot. vasê gerî, gervas n.
sîrket m. sîrket, payedarîye, ortaxîye n.
sîrketa anonîm m. hûq. anonîmsîrket, paredarîya anonî m., sîrketo anonîm, paredarîya sareyêne, paredarîya sareyîye n.
sîrkirî rd. sîrkerde
sîrkut m. sîrkut, sîrkutek, sîrkut n.
sîrkutik m. sîrkut, sîrkutek, sîrkut n.
sîrmo m. bot. sîrim, sîrê mergan, sîrmok, kirant, sîr mergun n.
sîrmog m. bot. sîrim, sîrê mergan, sîrmok, kirant, sîr mergun n.
sîrmok m. bot. sîrim, sîrê mergan, sîrmok, kirant, sîr mergun n.
sîrnal m. zoo. soreks n.
sîrok m. bot. talîye, deleye m.
sîrove m. rawe n.
sîrove bûn tng. rawe bîyene
sîrove kirin tg. rawe kerdene
sîroveger m/n. raweker n.
sîrovegerî m. rawekerîye, rawekerîye, rawekerênî m.
sîroveker m. raweker n.
sîrovekerî m. rawekerîye, rawekerîye, rawekerênî m.
sîrovekirin m. rawekerdis, teswîrkerdis n. hatin sîrovekirin llb. rawe kêrîyene, teswîr kerîyene, ameyene rawekerdene, ameyene teswîrkerdene
sîroz m. tip. sîroz, sîroz n.
sîrpîv m. sitpême m.
sîrqam m. lapaçe, sirmaqe, çapale, terpike, lapate, lepate, lepaçe, çopole, lamate m.
m. lapaçe, sirmaqe, çapale, lapate, lepate, lepaçe, lamate, çopole m.
sîrqandin tg. sîrpnayene, silpnayene, sîrqnayene, çilpnayene, selpnayene, serqnayene
m. sîrpnayis, silpnayis, sîrqnayis, çilpnayis, selpnayis n.
sîrqîn m. sîrqîye, sîrqîne m.
lng. sîrqayene, sîrqîyene
sîrqînî m. sîrqîye, sîrqîne m.
sîrsayî rd. çîksayî, çîkpaka
sîrsîrk m. zoo. zelxît, zerxîtik, zelqet n.
sîrsîrok m. bot. talîye, deleye m.
sîrsum m. sirsi m., yawuxe m.
sîrt m. cog. suye, pistî, dos, sirtî, dues m.
sîrtûk n. xavike m., serê sitî n., helîm m., sersît n.
sîrvan m/n. sitd, sitwan n.
sîrvanî m. sitcîyîye, sitwanîye, sitcîyênî, sitwanênî m.
sîrxane m. sitxane n.
sîrxur rd. sitwer
sîrxwisk m. wasite, wamake, hemsite, waya sitî m.
sîr sarımsak-zambakgiller; allium sativum