Encamên lêgerînê
sîm n 1. sim, gümüş 2. sim genelikle işlemelerde kullanılan, gümüş görünüşünde ve parlaklığında olan iplik vb.) 3. rd sim (gümüş gibi parlayan) 4. sırma 5. rd sırma (sırmadan yapılma)
sîm kirn l/gh 1. simlemek 2. sırmalamak
sîma yüz, çehre.
m sima, çehre
sîman m sima
sîmav m civa
sîmaw m Merkür
sîmaxweşik rd güzel simalı, çehresi güzel
sîmdar rd 1. gümüşlü 2. simli
sîmek m taraktan geçirilmiş eğrilmeye hazır yün tutamı
sîmerx nd simurg
sîmetrî m 1. simetri, bakışım 2. mat/m simetri, bakışım
sîmetrîk mat/rd simetrik, bakışımlı, simetrili
sîmîn rd gümüş, gümüşten olan, gümüşten yapılma
sîmir samur.
nd simurg
sîmitir m ertesi
sîmitira salê ertesi yıl
sîmix bnr sîmerx
sîmkêş nd/nt sırmakeş
sîmkêşxane m sırmakeşhane
sîmkirî rd 1. gümüşlü 2. sırmalı
sîmkirn m 1. simleme 2. sırmalama
sîmore zo/m sincap
sîmorîk zo/m sincap
sîmsar nd/nt simsar, komisyoncu
sîmsarî m simsarlık, komisyonculuk
sîmsarîtî m simsarlık
sîmsariye m simsariye
sîmûrg simurg
sîmûrgê anka anka kuşu, zümrüdüanka
sîmya m simya, alşimi
sîmyager nd/nt simyaci, alşimist
sîm zîv
(navdêr, nêr) têl, benê ji asinî yan ji madenek din.
Bikaranîn: Rengdêr: sîmkirî.
Bide ber: sim.
: bêsîm, bêsîmî, sîmdar, sîmdarî, sîmî
sîma ser û çav; rû sîme perjanê hesinî yê dir û bikelem ê ku (ji bo parastinê) dora zevî û erdan pê tê rapêçan
(navdêr, nêr) rû, dêm, xwiyang, serçav.
Bide ber: sema
sîmar serenav, nêr, navek zelaman e
sîmdar (rengdêr) bitêl.
ji: sîm + -dar.
: sîmdarî sîmdarîtî sîmdartî
sîmdarî (navdêr, mê) rewşa sîmdarbûnê.
ji: sîmdar + -î
sîme kirin dor bi sîmeyê rapêçan
sîmer (Zazaki) (navdêr, nêr) ka (ceh, dexlûdan)
sîmerx di çîrokan de balindeyê efsûnî yê ku mirov lê siwar dibûn û bi kêrî raguhastinê dihat
sîmet (navdêr, mê) alek, gep, lam, lamik, rûçik, gip, sûret, dêm, hinark, hinarok, lem, lemik, rûçik, alişk, gurmik, gujmik, guh
sîmî (navdêr, mê) rewşa sîmbûnê.
ji: sîm + -î
sîmir (navdêr, mê) firrindeyek efsaneyî yê pirr mezin e.
Herwiha: sîmirr, sîmirx.
ji: hevreha farisî سيمرغ (sîmorẍ), pehlewî sînemrûẍ, avestayî mirige seêne (teyrê seêne) jiari, herwiha hevreha mel (teyr) û mir- (mirîşk, miravî) yên kurdî. Seêne- ya avestayî hevreha श्येन (şyêne-) ya sanskrîtî ye ku hevreha şahîn ya îranî ye ku wek şahin ketiye tirkî jî..
ji wêjeyê: Di çîrokên kurd û farisan de Sîmir teyrekî efsanewî ye û bi zimanê mirovan dizane. Teyrê Sîmir eqildar, hêzdar û dilovan e. hemraz (sirdaş), alîkar û qencîxwaz e.(Amed Tîgrîs: Teyrê Sîmir, Amidakurd.com, 3/2007).
: sîmirane, sîmirî
sîmirane (rengdêr) bi awayekî sîmir.
ji: sîmir + -ane
sîmirî (navdêr, mê) rewşa sîmirbûnê.
ji: sîmir + -î
sîmkêş (navdêr, mê) sirmekêş.
ji: sîm +-kêş
sîmkêşxane (navdêr, mê) sirmekêşxane.
ji: sîmkêş +-xane
sîmkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye sîm kirin
sîmsar bazirganê ku ji firoşkar û kiriyar re navberkariyê dike û para xwe ji her dû seriyan jî distîne
(navdêr) qebzimal, memil, navbeynkar, kesa/ê tiştên kesek din jê re difiroşe, mêmil.
: sîmsarî, sîmsarîtî, sîmsartî
sîmsarî (navdêr, mê) rewşa sîmsarbûnê, komisyon.
ji: sîmsar + -î
sîmultane (rengdêr) hevdem, hemdem, hevçax, hevwext, tiştên ku di heman demê de diqewimin yan tên kirin: tercimeya sîmultane (tercimekirina axiftinekê di wê demê de ku ew axiftin tê kirin), hawkat.
Herwiha: sîmultan, sîmûltan, sîmûltane.
ji wêjeyê: Konferansa Muzîka Kurdî çêbû, muzîkarên me yên navdar ku bi kurdî distrên lê di konferansê de ne bi kurdî, bi tirkî û îngilîzî axivîn û bi ser de jî gotin; “Kurdî têra xebatên me yên AKADEMÎK nake.” Ma haya van birader û xwişkên me jê nîn bû ku ew axaftina wan a bi tirkî û îngilîzî ku têra akademîk dike ji aliyê kesekî ve di heman demê de bi sîmultane tê wergerandin ji bo kurdiya ku ew dibêjin têr nake?(Jîr Sîdar: Min fedî kir… Lê wan nekir?, Diyarname.com, 12/2006).
ji: Ji frensî simultané.
: sîmultanetî, sîmultaneyî
sîmultanetî (navdêr, mê) rewşa sîmultanebûnê.
ji: sîmultane + -î
sîmyar (navdêr) peyamber, pêxember, nebî, resûl.
ji wêjeyê: Sîmyar (nebî) Zerdûşt, di destpêkê de li dijî qurbanên xwînayî derkeftiye. Li pêş ronahiya vê baweriyê, ji bo gorîdanê vexwarineke ku ji av, şîr, hunguv û şerabê têkel e pêşniyar kiriye. Lewra, em dizanin ku di baweriya Zerdûştî de vexwarineke pîroz bi navê Haûma hebûye û wekû vexwarina gorîdanê dihate pêşkêşkirin.(Cemşit Bender: Di şaristaniya kurdî de candayê avê, wergerrandina: D. Şeko, Ozgurhalk.net, 10/2005).
: sîmyarî, sîmyarîtî, sîmyartî
sîmyarî (navdêr, mê) rewşa sîmyarbûnê.
ji: sîmyar + -î
sîmzore (Zazaki) (navdêr, mê) kadîn
sîm Silber
sîmir Greif
großer kein Fleisch fressender Vogel
Simurg
sîmurx Greif
Simurg
sîm n. kî m. sêm, sîm, sêm, sîem n.
sîma n. rî, çehre, rîçik, demûrî, sigûm, dîdar, serûçi m., sîfet, sî m., ruçik, ru n.
sîmane m. benoyîye, qabîlîye, îhtimal, ekeyîye m.
sîmav m. sêmawe, awa sêmî m.
sîmerx n. zoo. kesexur, kesexuro surela n.
sîmetrî m. mat. sîmetrî, tenezur n.
sîmetrîk rd. sîmetrîk, tenezurên
sîmir m. zoo. simire m.
sîmsad m. bot. sîmsadêre, simsîre, darsimsîre, sîmsade m.
sîmsar m/n. sîmsar n.
sîmsarî m. sîmsarîye, sîmsarênî m.
sîmsîr m. bot. sîmsadêre, simsîre, darsimsîre, sîmsade m.
sîmya m. sîmya, alsîmî n.
sîmyavan m/n. sîmyacî, alsîmîwan, sîmyawan n.