Encamên lêgerînê
roba 1. cil û berg 2. parçeyê ku di navbera mil û pêsîrê ve bi kine ve tê kirin
1. cil û berg 2. parçeyê ku di navbera mil û pêsîrê ve bi kinc ve tê kirin
robdöşambr dêreyê fireh nd
dêreyê fireh nd
robot 1. robot n 2. robot (kesê ku ne bi serê xwe ye û bi fermana kesekî din karekî an jî tiştekî dike) nd/nt
1. robot n 2. robot (kesê ku ne bi serê xwe ye û bi fermana kesekî din karekî an jî tiştekî dike) nd/nt
robotik robotîk m
robotîk m
robotlaşma robotbûn m
robotbûn m
robotlaşmak bûn robot l/ng
bûn robot l/ng
robotlaştırma robotkirin m
robotkirin m
robotlaştırmak kirin robot l/gh
kirin robot l/gh
robotluk robotî m
robotî m
roda roda der/m
roda der/m
rodaj rodaj m
rodaj m
rodeo rodeo m
rodeo m
rodyum rodyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî 45, giraniya wê 102,91, siftiya wê 12,33 û di 1970° C'yî de dihele; kurtebêja wê Rh ye kim/m
rodyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî 45, giraniya wê 102,91, siftiya wê 12,33 û di 1970¼ C’yî de dihele; kurtebêja wê Rh ye kîm/m
roka kûzele, kuzel, roka (Eruca sativa) bot/m
kûzele, kuzel, roka (Eruca sativa) bot/m
roket moşek, sarox, layka, roket m
moşek, sarox, layka, roket m
roket fırlatıcısı bnr. roketatar
bnr roketatar
roketatar roketavêj, moşekavêj m
roketavêj, moşekavêj m
rokfor navê çeşîdekî penêr e
navê çeşîdekî penêr e
rokoko rokoko nd/rd
rokoko nd/rd
rol 1. niyar, rist, rol *başrol sererol sn/şn 2. dewr, rol (mec) m
1. niyar, rist, rol * başrol sererol sn/şn 2. dewr, rol (mec)m
rol almak rol girtin, rol stendin
rol girtin, rol stendin
rol kesmek newa kirin, weyn kirin
newa kirin, weyn kirin
I) Rolek bi perçivandinê lîstin. II) Mîna ku jidil be tevgerîn. III) Derew kirin.
rol yapan weynek (mec)
weynek (mec)
rol yapmak rol kirin
rol kirin
Rol kirin.
rolü olmak rola (yekî) tê de hebûn, tiliya (yekî) tê de hebûn
rola (yekî) tê de hebûn, tiliya (yekî) tê de hebûn
I) Tiliya (yekî) tê de hebûn. II) Rola (yekî) tê de hebûn.
rolüne çıkmak bi rola (yekî) rabûn
bi rola (yekî) rabûn
rolünü oynamak bi rola xwe rabûn
bi rola xwe rabûn
rom rûm (cure alkolek e) m
rûm (cure alkolek e) m
romalı Romanî rd
Romanî rd
roman (I) gewende, mirtiv, mitrib, çîngene, cengene, qereçî nd/nt (II) roman wj/m
roman (i) gewende, mirtiv, mitrib, çîngene, cengene, qereçî nd/nt
roman (ii) roman wj/m
romancı romannivîs nd/nt
romannivîs nd/nt
romancılık romannivîsî m
romannivîsî m
romanesk 1. romanesk 2. dilzîz (mec) rd
1. romanesk 2. dilzîz (mec) rd
romanlaştırma romankirin m
romankirin m
romanlaştırmak kirin roman, romanî kirin l/gh
kirin roman, romanî kirin l/gh
romantik 1. romantîk 2. romantîk (nivîskarê romantîzmê) rd
1. romantîk 2. romantîk (nivîskarê romantîzmê) rd
romantizm romantizm, romansiyet m
romantîzm, romansiyet m
romanyalı Romanyayî nd/rd
Romanyayî nd/rd
romatizma ba, romatizma bj/m
ba, romatîzma bj/m
romen Romen. Romanî nd/nt
Romen, Romanî nd/nt
romen rakamları jimareyên Romanî, reqemên Romen
jimareyên Romanî, reqemên Romen
romence Romanî, Romankî, zimanê Romanî m
Romanî, Romankî, zimanê Romanî m
rondelâ şaîb, parçeyê guloverê ku nava wî qui e m
şaîb, parçeyê guloverê ku nava wî qul e m
rop kincê jinan ku bi piranî yekker e
kincê jinan ku bi piranî yekker e
rosto rosto m
rosto m
rostoluk goştê rostoyê
goştê rostoyê
rot rot m
direk
rot m
rota 1. regeh, rê, rota 2. rêgeh (riya ku mirov pê de diçe) (mec) m
1. rêgeh, rê, rota 2. rêgeh (riya ku mirov pê de diçe) (mec)m
rotar giro, rotar m
rotasyon rotasyon, zivirîn m
rotasyon m
rotatif rotatif rd
rotatîf rd
rotayı değiştirmek 1) rê guhartin, rêgah guhartin 2) dev jê berdan
1) rê guhartin, rêgah guhartin 2) dev jê berdan
rotor rotor fîz. m
rotor fiz/m
roza I. roza (cure almasteke pembe ye) 2. roza (xişrê ji vê almastê) rd
1. roza (cure almasteke pembe ye) 2. roza (xişrê ji vê almastê) rd
rozet rozet m
rozet m
ro gün, gündüz.
m nehir, ırmak bi
ro (ii) bnr roj
ro de çûn boş yere harcanıp gitmek
roava bnr rojava
robar nd akarsu, çay
robilindî ast baş ucu noktası
robot n 1. robot 2. robot (başkasının buyruğu ile iş yapan, kendi akıl ve iradesini kullanmayan)
robotbûn m robotlaşma
robotbûyîn m robotlaşma
robotî m robotluk
robotîk m robotik
robotkirin m robotlaştırma
roda der/m roda
rodaj m rodaj
rodeo m rodeo
rodî ant/n bağırsak
rodî ber girtin bağırsak rahatsızlığından dolayı sindirimde güçlük çekmek
rodîk ant/n bağırsak
rodiya badayî nd kıvrım bağırsak
rodiya berate zo/nd kör bağırsak, kalın bağırsak, haram bağırsak
rodîya berate haram bağırsak
rodiya dozdehgirê ant/nd on iki parmak bağırsağı
rodiya dozdetilik ant/nd on iki parmak bağırsağı
rodiya heram ant/nd kalın bağırsak, haram bağırsak
rodîya heram haram bağırsak
rodiya kor ant/nd kör bağırsak
rodîya navikê göbek bağı
rodiya stûr ant/nd kalın bağırsak
rodîya tirtiranok bir bağırsak adı
rodiya zêde ant/nd apandis
rodiya zirav ant/nd ince bağırsak
rodiyê navikê ant/nd göbek bağı
rodîyên (yekî) ketin hev bağırsakları tıkanmak
rodyûm kîm/m rodyum, (kısaltması Rh)
rofle m röfle
roftar bnr reftar
rohilat bnr rojhilat
rohilatzan bnr rojhilatzan
rohilatzanî bnr rojhilatzanî
rohin n tunc
rohnî bnr ronî
roj ast/m 1. güneş 2. güneş, gün * gava ku roj hilbê gün doğarken 2. gündüz, gün * havînê roj dirêj dibin yazın günler uzar * di rojên herî kin ên zivistanê de kışın en kısa günlerinde 3. gün (yer yuvarlağın kendi ekseni etrafında bir kez dönmesiyle geçen 24 saatlik süre) * heta deh rojan ez li wê derê me on güne kadar oradayım 4. gündüz (gece karşıtı) 5. gün (içinde bulunan zaman) 6. gün (zaman, sıra) * wê roja min jî bê benim de günüm gelecek 7. gün (çağ, devir) * roj roja wan e gün onların günüdür 8. gün (iyi yaşanmış zaman) * rebeno qet rojeke xweş nedît zavallı, hiç gün görmedi 9. gün (bayram niteliğinde özel gün) * îro roja wan a rizgarbûnê ye bu gün onların kurtuluş günü 10. gün (çoğunlukla ev hanımlarının ayın belirli günlerinde konuk ağırlamak için yaptıkları toplantı) * îro dora roja Ayşe xanim e bu gün Ayşe hanımın günü 11. gün (tarih) 12.m günlük (o günkü, o günle ilgili) * hêka rojê günlük yumurta 12. günlük, yevmiye * roja wî bi çendan e? yevmiyesi kaça?
roj avêtin 1) güneş çavmak 2) güneş doğmak, gün doğmak
roj bejnek avêtin bûn gün epey doğmuş olmak
roj bejnek bilind bûn gün epey doğmuş olmak
roj bi bêjingê nayê girtin güneş balçıkla sıvanmaz
roj bi bêjingê nayê veşartin güneş balçıkla sıvanmaz
roj bi roj 1) gün be gün 2) günden güne, günügüne, hergün biraz daha
roj bi roj hê îro du roj dün bir bu gün iki
roj bi ser ketin gün almak (yaşını günü gününe bitirmiş olmak) * roj bi ser dusaliya wê ketine iki yaşında gün almış
roj bi ser xistin gün geçirmek (süre için)
roj bixêrî tê dan (birine) iyi sabahlar dilemek
roj çûn ava l/bw güneş batmak
güneş batmak, gün batmak, gün kavuşmak
roj danîn gün koymak
roj derketin l/ngh güneş doğmak
1) güneş çavmak 2) güneş doğmak, gün doğmak
roj di zeriyan de güneş batmak üzere olduğu zaman
roj di zeriyan de bûn güneş batmak üzere olmak
roj dibihure, qeda nabihure gün kazasız geçmez
roj diçe bêqeza naçe gün kazasız geçmez
roj diçe tifaq naçe gün kazasız geçmez
roj disekine rom nasekine su uyur düşman uyumaz
roj dîtin güneş almak (veya güneş görmek)
roj hatin bêriyan kaba kuşluk vakti olmak (öğlenden bir iki saat önceki zaman)
roj hatin taştiyan kuşluk vakti olmak
roj heye zemanê wî bê gün ola harman ola
roj hilatin güneş doğdu.
roj hilbûn l/ngh güneş yükselmek
güneş yükselmek
roj hilhatin l/ngh güneş doğmak
güneş doğmak, gün doğmak
roj jê re li hev hatin (birine) gün doğmak
roj ji ewr derketin güneş açmak
roj ji rojê baştir günden güne, gün günden, hergün biraz daha
roj ji rojê çêtir günden güne, gün günden, hergün biraz daha
roj kifş kirin gün koymak
roj lê bûn şev günleri gece olmak
roj lê çûn ava akşamı etmek
roj lê hatin çi çaxan üstüne bir iki güneş doğmak
roj lê hatin nîvro üstüne bir iki güneş doğmak
roj lê hilhatin (birinin üzerine) güneş doğmak
roj lê reş bûn dara düşmek (zor durumda kalmak)
roj li ava h akşam üstü, akşam üzeri
kaşık çalımı (ortalığın kararmaya başladığı zaman)
roj li ava bûn l/bw güneş batmak üzere olmak
güneş batmak üzere olmak
roj li ber ava bûn l/bw güneş batmak üzere olmak
gün (veya güneş) batmak üzere olmak
roj li bêriyan kaba kuşluk (öğlenden bir iki saat önceki zaman)
roj li hukmê nîvro bûn gün dikilmesi
roj li nîvro nd öğle vakti, öğle zamanı
öğle vakti
roj li nîvro bûn l/bw güneş öğle zamanında olmak
güneş öğle zamanında olmak
roj li nîvrobûn gün dikilmesi
roj li qameta esrê bûn güneş ikindi vaktinde olmak
roj li rojê nanêre gün olur yılı besler, yıl olur günü beslemez (ticarette kazanç, günü gününü uymaz)
roj li taştiyan kuşluk vakti
roj li zeriyan kaşık çalımı (ortalığın kararmaya başladığı zaman)
roj li zeriyan bûn gün batmak üzere olmak
roj nabîne gün görmez (hiç güneş ışığı almaz yer)
roj nayê vemirandin güneş balçıkla sıvanmaz
roj pê de sürekli
roj qelibîn l/ngh gün batmak
gün kavuşmak, gün batmak
roj roj gün günden günden güne, hergün biraz daha
roj şîrîn bûn güneş sabahları biraz yükselmek
roja (tiştekî) hatin gelip çatmak (veya gelip dayanmak) * rojên me yên malnîşîniyê hatin emeklilik günleri gelip çattı
roja (we) bi xêr be b gün aydın
roja (yekî) günün adamı (o günlerde çok söz edilen kişi
roja (yekî) bûn günün adamı olmak
roja (yekî) li hev hatin gününü görmek (güzel, mutlu günleri olmak)
roja (yekî) temam bûn günü yetmek, emrihak vaki olmak, defteri dürülmek (ölüm zamanı gelmek)
roja agir nd Rumî takvimine göre 14 şubatta (miladi 27 şubat), halk akşamleyin yaktığı ateş eşliğinde dansederek eğlenir. İnanışa göre bu kutlamayla insanlar gunahlarından arınır. Bitlis yöresinde bu güne xetre ad verilir.
Rumî takvimine göre 14 şubat (27 şubat) akşamı halk meşalelerini yakar, halay çeker ve eğlenirler, halay çekerler. İnanca göre gunahlardan arınmak için bu eğlenceyi yaparlar. Bu güne xetire de denir
roja baş iyi gün
roja beriyê nd ön gün
roja bûnê doğum günü.
roja bûyînê m doğum günü
roja çûyî geçen gün, öte gün
roja dûman e kêfa guran e kurt puslu havayı sever
roja erefayê arife günü
roja felatê (rizgariyê an jî xelasiyê) kurtuluş günü
roja fireh iyi gün (dar gün karşıtı)
roja giran dar gün
roja gonê (an jî gorînî) o bilinen gün, söylenen gün
roja heq û hîsaban hesap günü (kiyamet günü)
roja îmzeyê imza günü
roja îro nd bu gün (içinde bulunduğumuz çağ, zaman)
bu gün (içinde bulunduğumuz çağ, zaman) (ji)
roja jidayikbûnê nd yaş günü
roja ku dinya ava bûye kalubelâdan beri
roja kurê bavan yiğitler günü
roja mahşerê 1) mahşer günü 2) mahşer günü, ana baba günü
roja mêvandariyê kabul günü
roja nehşemê çıkmaz ayın son çarşambası, balık kavağa çıkınca (hiçbir zaman olmayacak işler için söylenir)
roja pişt îniyê cumartesi
roja piştdawiyê kıyamet günü
roja qendîlê kandil günü
roja qiyametê kıyamet günü
roja qiyametê dawedarî îmana (yekî) bûn iki eli (birinin) yakasında olmak
roja rabûnê kıyamet günü
kıyamet günü
roja reş nd kara gün
kara gün
roja reş dost kifş dibe dost kara günde belli olur
roja reş mirov ji yarê diya xwe re dibêje bavo köprüden (veya köprüyü) geçene kadar ayıya dayı derler
roja reş, kul hat çok yiğit ve kanlı katil kimse
roja rizgariyê (an jî xelasiyê) kurtuluş günü * amadehiyên ji bo roja felata Amedê dihatin kirin Amed’in kurtuluşunu kutlamak için hazırlıklar yapılıyordu (ji)
roja roj de kalubelâdan beri
roja temenê yaş günü.
roja teng dar gün, kara gün
roja teng mirov ji yarê diya xwe re dibêje bavo köprüden (veya köprüyü) geçene kadar ayıya dayı derler, denize düşen yılana sarılır
roja we (an jî te) bi xêr be iyi günler
roja xelasiyê kurtuluş günü
roja xerab çêdibe, mirovê (an jî însanê) xerab çênabe can çıkar huy çıkmaz
roja xwe birin çûn göçüp gitmek (ölmek)
roja xwe derbas kirin 1) gün görmek (esenlik, bolluk, mutluluk içinde yaşamak) 2) ömür sürmek (yaşamı belli şartlar içinde sürüp gitmek) 3) akşamlamak
roja xwe nedîtin gün görmemek
roja xwe temam (an jî xelas) kirin sırasını savmak
roja xweş 1) güzel gün 2) iyi gün
roja xweş ji hingûra êvarê diyar e perşembenin gelişi çarşambadan belli olur
roja zêdê nd artık gün
artık gün
rojandin kazımak
rojane m 1. günlük (o günkü, o günle ilgili) * ez lê difikirim ku ez sohbetê me yên rojane binivîsim günlük sohbetlerimizi yazmayı düşünüyorum 2. günlük (her gün yapılan, her gün çıkan) * rojnameya rojane günlük gazete 3. gündelik (her gün yayımlanan, her gün çıkan) * rojnameya rojane gündelik 4. aktüalite 5. gündelik, yevmiye
rojaneyî rd güncel, aktüel
rojaneyî bûn l/ngh güncelleşmek
rojaneyîbûn m güncelleşme
rojaneyîtî m güncellik
rojaneyîtîya xwe winda kirin güncelliğini yitirmek
rojanî rd 1. günlük (o günkü, o günle ilgili) 2. gündelik (her günkü) * xebatên rojanî gündelik çalışmalar 3. m gündelik, yevmiye * rojaniya te bi çendan e? gündeliğin kaça? 4. günlük ücret, yevmiye 5. rd güncel
rojanîvan nd/rd yevmiyeci
rojava batı.
n 1. gün batısı, gün batımı 2. batı (başlıca dört yönden, güneşin battığı yön) 3. batı (batıya düşen bölge) 4. batı (siyasî anlamda, Avrupa ve Kuzey Amerika) 5. ast/erd batı (güneşin 22 martta ve 23 eylülde battığı nokta)
rojavahez nd/rd batıcı, garpçı, batı yanlısı
rojavahezî m batıcılık, garpçılık
rojavakarî rd garpkârî (batı yapısı)
rojavakî rd garpkârî (batı yapısı)
rojavaparêz nd/rd batıcı, garpçı, batı yanlısı
rojavaparêzî m batıcılık, garpçılık
rojavaperest nd/rd batıcı, garpçı, batı yanlısı
rojavaperestî m batıcılık, garpçılık
rojavaperwer nd/rd batıcı, garpçı, batı yanlısı
rojavaperwerî m batıcılık, garpçılık
rojavatî nd/rdbatılılık, garplılık
rojavayî nd/rd 1. batılı¸ garplı (batı ülkeleri veya batı bölgesi halkından olan) 2. batılı (batı uygarlığını benimsemiş kimse)
rojavayî bûn l/ngh batılılaşmak, garplılaşmak
rojavayî kirin l/gh batılılaştırmak, garplılaştırmak
rojavayîbûn m batılılaşma, garplılaşma
rojavayîbûyî rd batılılaşmış olan
rojavayîbûyîn m batılılaşma
rojavayîkirî rd batılılaştırılmış olan
rojavayîkirin m batılılaştırma, garplılaştırma
rojavayîtî m 1. batılılık (batılı olma durumu) 2. batılılık (batı uygarlığını benimsem)
rojayî ast/rd güneşsel
rojbaş b günaydın
rojbend ast güneş sistemi
rojber arife.
rojbilindî ast baş ucu noktası
rojbixêr b günaydın, hayırlı sabahlar
rojbixêr dan (yekî) (birine) günaydın demek, iyi günler dilemek
rojbixêrî m iyi günler dileme
rojbixêrî tê dan (birine) iyi günler dilemek
rojborî m geçmiş (bu güne göre geride kalmış olan zaman, mazi)
rojbûyîn m doğum günü, yaş günü
rojçêbûn m doğum günü
rojdûrk ast/m yer öte, gün öte, evç
roje rd 1. günlük (o günkü, o günle ilgili) 2. m gündelik, yevmiye
rojek m sistire
rojek berî rojekê bir gün evvel, olabildiği kadar çabuk, bir an önce, bir ayak önce, yol yakınken
rojek du rojan dünden bu güne (çabucak, az zamanda)
rojek herê yek na gün aşırı
rojek ji felekê dizîn felekten bir gün (veya gece) çalmak
rojek ji rojan günlerden bir gün
rojek jî rojek e bir günlük beylik beyliktir
rojek ji rojên xwedê bir gün olsun
rojek li rojekê nanêre gün güne uymaz
rojeke bihesab önemli bir gün
rojeke bûnê yeke çûnê ye ölümlü dünya
rojen m 1. tepe camı 2. güneş hüzmesi 3. rd parlak
rojên (yekî) bijimar in günleri sayılı (bir yerde kalmak için ancak birkaç günü bulunmak)
rojên (yekî) li hev nenihêrtin günü gününe uymaz
rojên bijimar sayılı günler
rojên bijimar zû diçin sayılı günler çabuk geçer
rojên karkirinê nd iş günü
rojên keliyayî sarı sıcak
rojên reş kara günler, dar günler
rojên tehl û şîrîn acı tatlı günler
rojên tehl û şîrîn bi hev re dîtin (birbiriyle) acı tatlı günleri olmak
rojên xwe derbas kirin 1) geçinip gitmek 2) gününü gün etmek (hiçbir şeyi dert edinmeyip gününü hoş geçirmek)
rojên xwe jimartin 1) gününü doldurmak (bir işin sona ermesi için gereken süreyi tamamlamak) 2) gününü (veya günlerini) saymak, gününü beklemek (kurtulmayacak hasta; son günlerini yaşamak) 3) günleri sayılı olmak (ölümü yakın olmak)
rojên xwe pê derbas kirin gönül eğlendirmek, dalga geçmek (geçici sevgi ilişkisi kurmak)
rojenivîsk m günce
rojenivîskname m güncelik
rojenot m günlük not
rojev gündem.
m gündem
rojgar n zaman
rojgarê kevn nd paleozoik
rojger ast/m gezegen
rojgeran ast/m gezegen
rojgêran ast/m gezegen
rojgerk m gezegen, plânet
rojgîn nd/nt eyamcı
rojgînî m eyamcılık
rojgiran ast/m güneş tutulması
rojhelat doğu.
bnr rojhilat
rojhelatnas bnr rojhilatnas
rojhelatnasî doğubilim, oryantalizm.
rojhilat m 1. doğu, gün doğusu (göneşin doğduğu ana yön) 2. doğu (bulunan yere göre güneşin doğduğu yönde kalan bölge) 3. doğu (Avrupa’ya göre Asya ve Kuzeydoğu Afrikan’nı bir böllümü) 4. doğu, şark (güneşin 21 mart ve 23 eylülde doğduğu yön)
rojhilata dûr nd Uzak Doğu
uzak doğu
rojhilata naverast m Orta Doğu
rojhilata navîn m Orta Doğu
orta doğu
rojhilata nêzik nd Yakın Doğu
yakın doğu
rojhilathez nd/nt doğucu, doğu yanlısı
rojhilathezî m doğuculuk, doğu yanlılığı
rojhilatî rd 1. doğulu, şarklı 2. doğulu (doğu uygarlığını benimseyen, savunan kimse) 3. şarkî, oryantal, doğuyla ilgili
rojhilatî bûn l/ngh doğululaşmak
rojhilatîbûn m 1. doğululaşma 2. doğululuk¸ şarklılık (doğulu olma durumu) 3. doğululuk (doğunun ahlâk, gelenek ve göreneklerine bağlı olma durumu)
rojhilatîtî m 1. doğululuk, şarklılık (doğulu olma) 2. doğululuk (doğunun ahlâk, gelenek ve göreneklerine bağlı olma durumu)
rojhilatnas nd/nt doğu bilimci, şarkiyatçı, oryantalist
rojhilatnasî m doğu bilimi, şarkiyat, şarkiyatçılık, oryantalizm
rojhilatparêz nd/rd doğulu (doğu uygarlığını benimseyen, savunan kimse)
rojhilatparêzî m doğululuk (doğu uygarlığını benimseme, savunma)
rojhilatperwer nd/nt doğucu, doğu yanlısı
rojhilatperwerî m doğuculuk, doğu yanlılığı
rojhilatzan nd/nt doğu bilimci, şarkiyatçı, oryantalist
rojhilatzanî m doğu bilimi, şarkiyat, şarkiyatçılık, oryantalizm
rojhilatzantî m şarkiyatçılık, oryantalizm
rojî oruç.
m 1. oruç 2. oruç (haz veren şeylerden yoksunluk 3.rd günlük (üzerinde gün geçmiş veya gececek) * zaroka deh rojî on günlük çocuk
rojî girtin oruç tutmak
rojî lê ketin oruç tutma şartını yerine getirmek durumda olmak
rojî şikandin oruç açmak (veya bozmak)
rojîa xwe vekirin iftarını açmak
rojîgir nd/nt oruç tutan kimse
rojîgirtî rd oruçlu
rojik fiz/m mercek, adese, büyüteç
rojîkar nd/nt oruç tutan kimse
rojikdar rd mercekli
rojimêr m 1. takvim (zamanı yıllara, aylara ve günlere ayıran yöntem) 2. takvim (bir yılın günlerini, aylarını sayılı günlerini gösteren çizelge)
rojîn günlük, gündelik, güncel, aktüel.
rojîn (i) rd 1. günlük (o günkü, o günle ilgili) 2. güncel 3. güneşsel
rojîn (ii) m 1. şömine, ocak 2. baca 3. aydınlatma bacası 4. davlumbaz
rojînegirtî rd oruçsuz
rojing m 1. şömine, ocak 2. baca
rojîşikandin l/gh oruç bozmak
m oruç bozma
rojîşikên rd oruç bozucu
rojîtî m 1. oruçlu olma 2. oruç zamanı
rojîxwarin m oruç yeme
l/gh oruç yemek
rojîxwer nd/nt oruc tutmayan, orucunu yiyen
rojîya aşûreyê aşure orucu
rojîya xwe şikandin iftar açmak
rojîya xwe xwarin 1) oruç yemek 2) mec günah işlemek, suç işlemek * ma me rojiya xwe xwar ku me got? dedikse suç mu işledik?
rojkî rd 1. güneş ile ilgili, gün ile ilgili 2. güneşe tapanlar
rojkor rd gündüz görmeyen kimse
rojkorî m gündüz görmeme
rojkorî bûn l/ngh kamaşmak (göz kamaşması için)
rojkorî kirin l/gh kamaştırmak (göz için)
rojmêr takvim.
rojmezax m günlük harçlık
rojmizî m günlük ücret
rojname m 1. gazete * rojnameya rojane günlük gazete 2. gazete (gazetenin yazıldığı, basıldığı yer) * her roj diçû rojnameyê hergün gazeteye gidiyordu
rojnamedank m gazetelik
rojnamefiroş nd/nt gazete bayisi, gazete satıcısı
rojnamefiroşî m gazetecilik
rojnameger nd/nt gazeteci
rojnamegerî m gazetecilik
rojnamenivîs nd/nt gazeteci yazar
rojnamenivîsî m gazeteci yazarlık
rojnamenûs bnr rojnamenivîs
rojnamesaz nd/nt gazeteci (gazeteyi yayımlayan kimse)
rojnamesazî m gazetecilik
rojnamevan gazeteci.
nd/nt gazeteci
rojnamevanî gazetecilik.
m gazetecilik
rojnameya dîwêr duvar gazetesi
rojnameya êvarkî akşam gazetesi
rojnameya hefteyî haftalık gazete
rojnameya rojane günlük gazete
rojne m baca
rojnedîtî rd 1. güngörmemiş, görgüsüz 2. bahtsız, gün yüzü görmemiş
rojnedîtîbûn m 1. güngörmemişlik, görgüsüzlük 2. gün yüzü görmemişlik
rojnêzk ast/m gün beri
rojnîş m takvim (zamanı yıllara, aylara ve günlere ayıran yöntem)
rojnivîsk m 1. günce, günlük 2. wj günlük (günü gününe tutulan anı yazısı veya bu yazıların içinde bulunan eser)
rojpale nd/nt gündelikçi ırgat
rojperest nd/nt güneşe tapan
rojperestî m güneşe tapma
rojreş m kara gün
rojreşî m bahtsızlık
rojşikên m güneş gözlüğü
rojtir m ertesi gün, diğer gün
rojtîr m keskin güneş
rojvan nd/nt 1. gündüzcü (gündüz çalışan) 2. gündüzcü (gündüz öğrenim gören öğrenci)
rojveger m gün dönümü (gece ile gündüzün eşit olduğu dönem)
rojxebat m günlük çalışma
rojxêr b iyi günler
rok bnr riwek
m 1. güneş 2. gün * roka din başka bir gün
roket m roket
roketavêj m roketatar
rokirî rd dökük, dökülmüş
rokirin m 1. dökme (sıvı veya tane durumundaki bir şeyi bir yerden, kaptan başka bir yere boşaltma) 2. dökme, yığma (bir yere çokça bir şey yığma, taşıma) 3. kotarma (pişmiş bir yemeği başka kaba boşaltma)
l/gh 1. dökmek (sıvı veya tane durumundaki bir şeyi bir yerden, kaptan başka bir yere boşaltmak) * çewalê genim rokirê navrastê buğday çuvalını ortalığa döktü 2. dökmek, yığmak (bir yere çokça bir şey yığmak, taşımak) * min qûm û çîmento rokire ber wan kum ile çimentoyu önlerine yığdım 3. kotarmak (pişmiş bir yemeği başka kaba boşaltmak)
rokirin pîvan hesap etmek, kitap etmek
rokirin û pîvan düşünüp taşınmak, ölçüp biçmek, tartmak (bir şeyin bütün sonuçlarını düşünmek) * roke bipîve hêja ayağını tek almak * ronake û napîve, hema çi tê berdevê (wê) dibêje denli densiz söz söylemek
rokoko nd/rd rokoko
rol m 1. rol 2. rol (mec)
rol girtin rol almak
rol kirin rol yapmak
rol leyîstin rol yapmak
rol stendin rol almak
rola (yekî) tê de hebûn rolü olmak
rola sereke nd başrol
rolans m rölans
rolantî m rölanti
rolatîv fel/rd rölâtif, bağıntılı, izafî
rolatîvî m izafîlik, izafet
rolativîst nd/nt rölâtivist, bağıntıcı, görececi
rolatîvîte m rolâtivite, bağıntı, bağıntılılık, görelilik, izafiyet
rolatîvîzm m rolâtivizm, bağıntıcılık, görececilik, görecelik¸ izafiye
role nd/nt evlât, çocuk
rolyef m rölyef, kabartma
rom m rom (içki)
nd 1. Roma, Bizans 2. mec Osmanlı
roma reş Osmanlı
roma rûtik züğürt, sefil (Osmanlı)
roma xayîn hain (Osmanlı)
roma zavê nd gençlerinin damadın yakınlarından topladıkları yiyecek, içecek, çerez veya para, toplananlar sonra gençlerce hep beraber yenilir
roman 1.Romen. 2.roman.
nd/nt Roman, Çingene, Çigan
wj/m roman
romana dirêj wj ırmak roman
romana dîrokî (mêjûyî an jî tarîxî) tarihî roman
romanesk rd romanesk
romanhez nd/nt romansever, roman dostu
romanî (i) dîr/nd Romalı (Doğu Roma İmperatorluğu sınırlarında yaşayan, Roma yurtaşı haklarına sahip olan halk)
romanî (ii) nd/nt 1. Romen 2. m Romence
romaniya Romanya.
romankî m Romence
rd romansal, romana özgü
romankirin m romanlaştırma
romannivîs nd/nt romancı
romannivîsî m romancılık
romansiyet m romantizm
romantîk rd 1. romantik 2. nd/nt romantîk (romantizm çığrında olan yazar)
romantîzm m romantizm
romanya m Romanya
romanyayî nd/rd Romanyalı
romatîzma bj/m romatizma
romayî nd/rd Romalı
romen (i) nd/nt 1. Rumen (Romanya halkından veya bu halkın soyundan olan) 2. rd Rumen (bu halka ilgili şey)
romen (ii) nd/nt Romen (Roma halkından olan)
romenkî m Rumence
romî Romalı, Rum.
rd 1. Rumî (Bizans İmparatorluğuna ve bu imparatorluğun egemenliğindeki halklara ilişkin) 2. Rumî (Türk ve Anadolu ile ilgili) 3. Rumî (Milâdî takviminde 13 gün geri bir güneş takvimi)
romî (ii) nd/rd Romalı
romî ne tişt e lê xopana enqereyê li pişt e hakkından çıkarım ama neyleyim ki Ankara arkasında
romîyê nan li ser çokê nankör (Türk)
romizî m günlük ücret
romork m römork
romorkor m römorkör
ron sıvı, sulu, cıvık.
rd 1. aydınlık 2. açık, ince (sıvılar için; akışkanlığı çok olan, yoğun ve koyu olmayan) * dewê ron ince ayran * çaya ron açık çay 3. sıvı * rûnê ron sıvı yağ 4. mec bilirgin, aşikâr, besbeli
ron bûn sıvılaşmak.
l/ngh 1. aydınlanmak 2. incelmek, seyreltilmek (sıvılar için) 3. mec belirginleşmek
ron dikim elo naxwe tîr dikim welo naxwe yukarı tükürsem bıyık aşağı tükürsem sakal
ron kirin sıvılaştırmak.
l/gh 1. aydınlatmak 2. inceltmek, seyreltmek (sıvılar için) 3. özemek (yoğurt, pekmez gibi koyu şeyleri inceltmek) 4. açıklık getirmek (veya açıklık kazandırmak) 5. belirginleştirmek
ronahî (1 şîrove)aydınlık.
m 1. aydınlık 2. ışık 3. fer (gözde canlılık)
ronahî (i) m testinin gelin tarafından kırılması
ronahî kirin aydınlatmak.
ronahî ya rawestanê trafik lambası
ronahîbûn m aydınlanma, ışıma
l/ngh aydınlanmak, ışımak
ronahîker nd/nt 1. aydınlatmacı 2. aydınlatıcı 3. m aydınlatıcı (aydınlatma aracı)
ronahîkirin m 1. aydınlatma 2. şn aydınlatma
l/gh aydınlatmak
ronahîlok m aydınlatıcı
ronahîparêz nd/nt aydınlatmacı (aydınlatma yanlısı
ronahîparêzî m aydınlamacılık
ronahîpîv m ışıkölçer, fotometre
ronahîpîvî m ışık ölçümü, fotometri
ronahîsaz nd/nt ışıkçı (ışık teknisiyeni)
ronahîsazî m ışıkçılık
ronahiya dûmahiyê nd kedi gözü (arabaların arkasındaki kırmızı ışık)
ronahiya pêewle sn/nd güven ışığı
ronak parlak, aydınlık, berrak.
rd 1. aydın, aydınlık * odeyeke ronak aydın bir oda 2. ışıklı 3. aydın, vazıh
ronak bûn l/ngh 1. aydınlanmak 2. mec aydınlanmak (bir sorun üzerine bilgi edinmek)
vazıh olmak, aydın olmak
ronak kirin l/gh 1. aydınlatmak (bir yerin karanlığını gidermek) 2. mec aydınlatmak (bir sorun üzerine bilgi vermek)
ronakbîr nd/nt aydın
ronakbîrane h aydınca
ronakbîrî m aydıncılık, entelektüellik
ronakbîrkî rd/h aydınca
ronakbûn m 1. aydınlanma 2. mec aydınlanma (bir sorun üzerine bilgi edinme)
ronakbûyîn m 1. aydınlanış 2. mec aydınlanış (bir sorun üzerine bilgi edinme)
ronakî m 1. aydınlık 2. ışık
ronakkirî rd aydınlatılmış olan
ronakkirin m 1. aydınlatmak (bir yerin karanlığını gidermek) 2. mec aydınlatmak (bir sorun üzerine bilgi vermek)
ronakrewan rd rahmetli, merhum
ronakrewanî m rahmet
ronavêj m 1. ışıldak, projektör 2. far, ışık verici
ronayî m 1. aydınlık 2. ışık 3. m fer (gözde canlılık)
ronayîdar rd 1. aydınlık 2. ışıklı
ronayîker nd/nt 1. aydınlatmacı 2. aydınlatıcı 3. m aydınlatıcı (aydınlatma aracı)
ronayîkirî rd aydınlatılmış olan
ronayîkirin m 1. aydınlatma 2. şn aydınlatma
l/gh aydınlatmak
ronayîparêz nd/nt aydınlatmacı (aydınlatma yanlısı
ronayîparêzî m aydınlamacılık
ronayîpîv m ışıkölçer, fotometre
ronayîpîvî m ışık ölçümü, fotometri
ronayîsaz nd/nt ışıkçı (ışık teknisiyeni)
ronayîsazî m ışıkçılık
ronbûn m 1. aydınlanma 2. incelme, seyreltilme (sıvılar için) 3. mec belirginleşme
ronbûyîn m 1. aydınlanış 2. inceliş, seyreltiliş (sıvılar için) 3. mec belirginleşiş
rondar rd 1. aydın, aydınlık 2. ışıklı
rondar bûn l/ngh aydınlanmak
rondarbûn m aydınlanma
rondarkirin m aydınlatma
l/gh aydınlatmak
rondik gözyaşı.
m yaş, göz yaşı * rondik ji çavên wê hatin gözlerinden yaşlar aktı
rondik barandin yaş akıtmak, göz yaşı dökmek
rondik kirin xwarê göz yaşı dökmek, yaş dökmek
rondik rijandin göz yaşı dökmek, yaş dökmek
rondik werandin göz yaşı dökmek
rondikbarîner rd/nd yaşartıcı, göz yaşartıcı * bombaya rondikbarîner göz yaşartıcı bomba
rondikên girîna xwe berî nava xwe dan yaşını içine akıtmak
rondikî rd lâkrimal (göz yaşıyla ilgili)
ronedî rd 1. gün görmemiş (kimse) 2. bahtsız, göngörmemiş kimse
ronedîtî bnr ronedî
ronek (i) m göz yaşı
ronek (ii) rd aydınlatıcı
ronesans m Rönesans
ronî m 1. aydınlık 2. ışık 3. ışık (etrafına ışık saçan araç) 4. mec ışık * tu roniya me yî sen bizim ışığımızsın 4. ışık (sevinç, mutluluk vs. için) 5. fer (gözde canlılık) * roniya çavê min kêm bûye gözlerimin feri azalmış 6.rd aydın, aydınlık
ronî bûn l/ngh 1. aydınlanmak 2. ışıklanmak 3. ışımak, ağarmak, tan atmak, şafak sökmek, şafak atmak * gava ku dinya ronî bû gün ışırken * dinya ronî bû gün ağardı 4. mec aydınlanmak (bir sorun üzerine gereği kadar bilgi edinmek) 5. mec açıklık kazanmak
ronî dan l/gh 1. aydınlatmak 2. ışımak, ışık saçmak 3. yansımak, şavkımak
aydınlatmak * çira rind ronî nade çıra iyi aydınlatmıyor
ronî dan (yekî) mec ışık tutmak
ronî di çavê (yekî) de tune bûn gözlerinin feri gitmek (veya gitmiş olmak)
ronî girtin l/gh 1. ışığı kapatmak, karartmak 2. karartmak (savaşlarda ışıkları kapatmak)
ronî kirin l/gh 1. aydınlatmak (bir yerin karanlığını gidermek) 2. ışıklandırmak 3. mec aydınlatmak (bir sorun üzerine bilgi vermek) 4. mec aydınlatmak¸ izah etmek, açıklamak
ronî û tîn dan ışık saçmak
ronî xistin ser (tiştekî) (bir şeye) açıklık getirmek (veya açıklık kazandırmak)
ronîbûn m 1. aydınlanma 2. ışıklanma 3. fiz aydınlanma 4. ışıma, ağarma, tan atma, şafak sükme, şafak atma 5. mec aydınlanma (bir sorun üzerine gereği kadar bilgi edinme) 6. mec açıklık kazanma
ronîbûyîn m 1. aydınlanış 2. ışıklanış 3. fiz aydınlanış 4. ışıma, ağarma, tan atma, şafak sökme, şafak atma 5. mec aydınlanış (bir sorun üzerine gereği kadar bilgi edinme) 6. mec açıklık kazanma
ronîda rd aydınlatıcı
ronîdak m ışıldak
ronîdan m 1. aydınlatma 2. ışıma, ışık saçma 3. yansıma, şavkıma
ronîdar rd 1. aydın, aydınlık * devereke ronîdar e aydınlık bir yer 2. ışıklı 3. nd/nt aydınlatmacı
ronîdar bûn l/ngh 1. aydınlanmak 2. ışıklanmak 3. mec aydınlanmak (bir sorun üzerine gereği kadar bilgi edinmek) * der barê vê mijarê de ez têr ronîdar bûm bu konuda yeterince aydınlandım
ronîdar kirin l/gh 1. aydınlatmak (bir yerin karanlığını gidermek) 2. ışıklandırmak¸ ışıtmak 3. mec aydınlatmak (bir sorun üzerine bilgi vermek)
ronîdarbûn m 1. aydınlanma 2. ışıklanma 3. mec aydınlanma (bir sorun üzerine gereği kadar bilgi edinme)
ronîdarbûyîn m 1. aydınlanış 2. ışıklanış 3. mec aydınlanış (bir sorun üzerine gereği kadar bilgi edinme)
ronîdarî m 1. aydınlanma 2. ışıklanma 3. mec aydınlanma (bir sorun üzerine gereği kadar bilgi edinme)
ronîdarîparêz nd/nt aydınlanmacı
ronîdarîparêzî m aydınlanmacılık
ronîdarkirin m 1. aydınlatma (bir yerin karanlığını giderme) 2. ışıklandırma¸ ışıtma 3. mec aydınlatma (bir sorun üzerine bilgi verme)
ronîder rd aydınlatıcı
ronîgaz fiz/m gazışı
ronîgazî fiz/rd gazışıl
ronîgirtî rd karartılmış (savaşlarda ışıkları kapatma)
ronîgirtin m 1. ışığı kapatmak, karartma 2. karartma (savaşlarda ışıkları kapatma)
ronik bnr ron
ronîk m 1. ışık 2. göz feri
ronîka çavê (yekî) gözünün nuru
ronikayî m göz feri
ronîker nd/nt aydınlatıcı
ronîkirî rd 1. aydınlatmalı 2. ışıklandırmalı 3. aydınlatılmış
ronîkirin m 1. aydınlatma (bir yerin karanlığını giderme) 2. ışıklandırma 3. sn ışıklama 4. mec aydınlatma (bir sorun üzerine bilgi verme) 5. mec aydınlatma¸ izah etmek, açıklamak
ronîkirox nd/nt aydınlatıcı
ronîkiroxî m aydınlatıcılık
ronîpîv m aydınlıkölçer, ışıkölçer
ronîpîvî m ışık ölçümü
ronîşank m yıldızlama
ronîtî m 1. aydınlık 2. belirginlik
ronîvan nd/nt ışıkçı (sînema ve tiyatroda ışık işiyle igilenen kimse )
ronîya çav göz feri
roniya çavan nd Hz. Muhamed
ronîya çavan 1) göz nuru 2) göz nuru (değerli bir işi ortaya çıkarmak için gözleri yoran)
ronîya çavê min gözümün nuru (wekî)
ronîya çavê xwe lê nihêrtin (bir şeyi) gözü gibi sakınmak (saklamak veya esirgemek)
ronîya daborînê trafik ışığı
ronîya her du çavên min iki gözümün nuru
ronîya heyvê ay ışığı
ronîya kesk yeşil ışık
ronîya kesk pê xistin yeşil ışık yakmak
ronîya rojê güneş ışığı
roniyas bnr bnrronyas
ronkayî m 1. aydınlık 2. ışık
ronkayîya dinyayê dünya penceresi (göz)
ronker rd/nd inceltici
ronkirî kîm/rd seyreltik
ronkirîbûn kîm/m seyreltiklik
ronkirin m 1. aydınlatma 2. inceltme, inceltiş, seyreltme (sıvılar için) 3. özeme (yoğurt, pekmez gibi koyu şeyleri inceltme) 4. açıklık getirme (veya açıklık kazandırma) 5. belirginleştirme
ronronî rd ışıl ışıl
rontgen m röntgen röntgen filmi
rontgen kirin l/gh röntgenlemek
rontgenkar nd/nt röntgenci (argo)
rontgenkarî m röntgencilik
rontgenkêş nd/nt röntgenci (rötgen çeken kimse)
rontgenkêşî m röntgencilik
rontgenkirin m röntgenleme
rontgenvan nd/nt röntgenci
rontgenvanî m röntgencilik
ronyas boya otu.
bot/m kızıl kök, kırmızı boya otu, alizarin
roportaj m röportaj
roportaj çêkirin ropörtaaj yapmak
roportaj pêk anîn röportaj gerçekleştirmek
roportajker nd/nt röportajcı
roportajkerî m röportajcılık
roran rd doğurması yakın kadın
roşahî m şenlik
roşan m bayram
roşman rd yerel, lokal
rosto m rosto
rot (i) n sırık
rot (ii) m rot
rota m rota
rotar m rötar
rotasyon m rotasyon
rotatîf rd rotatif
rotik n sırık, küçük sırık
rotor fiz/m rotor, döneç
rotrole n sırık (sırık gibi uzun kimse)
rotûş m 1. rötuş (resimcilikte) 2. rötuş (düzeltme amacıyla yapılan değiştirme)
rotûş kirin l/gh rötuş etmek
rotûşker nd/nt rötuşçu
rotûşkerî m rötuşçuluk
rotûşkirî rd rötuşlu
rotûşkirin m rötuş etme
rov bnr rav (IV)
rovanş m rövanş
rovî tilki.
ant/m bağırsak
zo/n 1. tilki (Vulpes) 2.rd/nd tilki (tilki derisinden yapılmış olan) 3. mec sıska, çelimsiz kimse 4. mec tilki (çok kurnaz) 5. çalışıp didinen kimse 6. düğün alayı öncesi gelin evine gönderilen haberci erkek
rovî bi ber mêwê de çû, devê wî negihîşte tirî got tirş e kedi yetişemediği (veya uzanamadığı) cigere pis (veya murdar) dermiş
rovî lepek e, ku dikeve lepekê bi çar piyan dikevê çekirge bir sıçra iki sıçra üçüncüsünde kapana ...
rovî nediçû qulê şeltekî hêstrî bi dûvê xwe ve datanî fare deliğe sığmamış bir de kuyruğuna (veya kıçına) kabak bağlamış, paldımı aşmak
rovî nediçû qûlê, hijekî bi teriya (dûvê an jî qemça) xwe ve datanî 1) fare deliğe sığmamış bir de kuyruğuna (veya kıçına) kabak bağlamış, paldımı aşmak (yapamayacağı kadar ağır iş varken başka bir iş daha yüklenmiş) 2) fare deliğe sığmamış bir de kuyruğuna (veya kıçına) kabak bağlamış (kendisi bir yerde sığıntı durumunda iken yanına başka biri daha almış)
rovî têr e tirî tirş e kedi yetişemediği (veya uzanamadığı) cigere pis (veya murdar) dermiş
rovî ya heşandî bumbar, sucuk dolması
rovî ya qalind kalın bağırsak
rovik bnr rûvik
rovîkore ant/m kör bağırsak
rovîtî m tilkilik
roviya dawîn ant/nd rektum
roviya dozdegirê ant/nd on iki parmak bağırsağı
roviya kore ant/nd kör bağırsak
rovîyê fenek tilki, çok kurnaz kimse
rovîyê gerok ji şêrê raketî çêtir e gezgin bir tilki yatmış bir aslandan daha iyidir
rovîyê lehpek tilki, çok kurnaz kimse
rovîyekî serbest ê beredayî çêtir e ji şêrekî girêdayî yaramaz serbest bir tilki bağlanmış bir aslandan daha iyidir
rox rd kıraç (verimsiz toprak)
roxandî rd yıkık
roxandin m yıkma
l/gh yıkmak
roxîn m yıkılma
l/ngh yıkılmak
roya rojê ast güneş günü
roza m 1. roza (bir tür pembe elmas) 2. rd roza (bu elmasla yapılmış olan)
rozet m rozet
rozgar n şans
rozgeh m solaryum
rozgirî ast/m güneş tutulması
rozleme m imamların muskalara bakarak yaptıkları fal
ro roj *“kinca hevalan ro û danek, hespa hevalan bez û meydanek”
1. çemên biçûk (navdêr, nêr) robar, rûbar, çemên biçûk.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕۆ ku-kr: ро.
Bide ber: -ro- (soranî) rû.
ji: hevreha zazakî ro, soranî رووبار (rûbar), farisî رود (rûd), pehlewî rot, hexamanişî rewteh-, avestayî rewde-, sanskrîtî स्रवति (sreveti-: herrikîn), ermeniya kevn առու (aṙu: co, cobar) û առոգեմ (aṙogem: av dan), îrlendiya kevn sruth (ro, robar), lîtwanî sravėti (herrikîn), yûnaniya kevn ῥέω (rêw: herrikîn û ῥυθμός (ruθmos: rîtm), polonî strumień (ro, robar), rûsî остров (ostrov: girav), inglîzî stream (ro, robar, herrik), almanî Strom (ro, robar), swêdî ström (ro, robar)... Hemû ji Proto-hindûewropî srew- (herrikîn; ro).
: robar robarî royî
ro bi ro, xwezî bi do (biwêj) duh ji îro çêtir e. me got ev ê ku nû lmtiye, ji meye û dê baştir be, lê ro bi ro, xwezî bi do.
ro çû ava, şivan û çavan bûn zava (biwêj) ji ber ku karê şivan û çavanan piştî ro diçe ava diqede, ji bo wan ew dem girîng û xweştir e. êdî dema bêhnvedanê ye, ro çû avci, şivan û çavan bûn zava.
ro çû, bû fitara qîzan (biwêj) qîz di malan de gelek zehmetî dikişinin. xwedê alîkarê qîzan be, ro çû, bû fitara qîzan.
ro de berdan (lêker) Xwe li çêm xeniqandin. Xwe bo xwe kuştinê bera avê dan ro de çûn
ro de çûn (lêker) Ber avê ketin. bê extiyar, bê xwestin di ro de, çêm de fetisiyan, Li boşê ketin. Ber hewa bûnMînak: wek hercar rîsk heye ku hemû ked û hewldan bi ser nekevin, di ro de herin. netkurd ro de berdan
ro kirin (lêker)(Binihêre:) ro.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕۆ کرن
ro li me çû ava (biwêj) dem dereng man. hevalno, hinekî zû bilivin, bûn nabînin, wa ye ro li me çû ava?
ro li qametê esre bûn (biwêj) dema piştî nîvro û ber bi esre ve bûn. dema ku wan dest pê kirin, ro li qamete esre bû.
ro li taştiyan bûn (biwêj) serê sibehê bûn. hingê ro li taştiyan bû. wexta çûyîne hatibû. ji zarokari pê ve tu kes ranezabû û her kes li meydana gund bû. mehmed uzun
ro zer bûn (biwêj) ronayî bûn, serê sibehê bûn. (carinan ji bo dema berî mexrebê jî tê gotin.) zêde ne zû ye, ma tu nabînî wa ye ro zer bûye?
robar çem, rûbar
(navdêr, nêr) ava ku diherrike ya ji çeman biçûktir lê ji coyan boştir anku mezintir(bi gelemperî li çiyayan peyda û diherrike ta digihe deryayekê) , (mecazî) her tişta/ê boş ya/yê diherrike: robarek rondikan.
Herwiha: ro , rûbar.
Bide ber: co, cobar, robar, çem, derya, gol, okyanos, ping, zirê, birk, bêrm, zêbar, zê, kanî, çavî, avzêl, avzêm, kendav, girav, bêrm.
ji: Proto-hindûewropî: sreu- (herrikîn) + -bar (berav) ya kurdî. Eslê peyvê maneya berava royî dide. Proto-aryayî: hreu- (herrikîn) Avestayî: raotah- (ro, robar) Farisiya Kevin: rauta (ro, robar) Pûnjabî: rwd (ro, robar) Sogdî: rwt (ro, robar) Farisî: rōd (ro, robar) Belûçî: rōt (ro, robar) … ir Kurdî: ro, robar (ro, robar) Hewramî: rud (ro, robar) Zazakî: ro, roy, robar (ro, robar) Sanskrîtî: srotas- (ro, robar) Yewnanî: rheuma (ro, robar) Almanî: Strom (ro, robar) Înglîzî: stream (ro, robar) ... , Çavkan: Horn p.139, Cheung p.140, Watkins p.83, MacKenzie P.133, Etymonline.
: robarî
robar kirin (lêker)(Binihêre:) robar
robarî (navdêr, mê) rewşa robarbûnê.
ji: robar + -î
robarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye robar kirin
robarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) robar
robet (navdêr, mê) rûreşî, şermezarî, şerm, eyb, fihêt, fedî, tabû.
Dijwate: rûmet.
Bide ber: robot.
ji wêjeyê: Çima li ba xelkê rûmet e û li ba me robet e?!(sernavê nivîsek Heyder Omer, Diyarname.com, 7/2009).
: bêrobet, bêrobetane, bêrobetî, robetdar, robetdarî, robetî, robetnas, robetnasî
robetdar (rengdêr) birûreşî, bişermezarî, bişerm, bieyb, bifihêt, bifedî, bitabû.
ji: robet + -dar.
: robetdarî robetdarîtî robetdartî
robetdarî (navdêr, mê) rewşa robetdarbûnê.
ji: robetdar + -î
robetî (navdêr, mê) rewşa robetbûnê.
ji: robet + -î
robîn serenav, nêr, navekî zelaman e.
ji: ji ro (roj yan ronahî) + -bîn- (rehê dema niha ji lêkera dîtinê) anku robîn: yê ku ronahiyê/rojê dibîne.Lê Robîn bi xwe navekî navneteweyî ye, di gelek zimanan de heye. Diyardeyeke/fenomeneke giştî heye ku kurd navên navneteweyî, yên ku bi kurdî jî dikarin maneyeke xweş bidin, didin zarokên xwe: Robîn, Tara, Sosin, Zozan hin ji van nimûneyan in. Hemû navên navneteweyî ne (Sosin û Zozan li ber Susanne, Susan, Susanna hatine çêkirin). Lê kurd wan navan wek yên xwe dibînin û dema ku wan li zarokên xwe dikin, li maneya wan ya bi kurdî difikirin. Bo nimûne, dema ku kurdekî navê kurê xwe kiriye Robîn, ew ne li Robin Hoodê li nav daristanên Inglîstana serdema navîn difkire lê hêvî dike ku jiyana kurê wê/wî tijî roj û ronahî be, geşî û xweşî be. Gava ku kurdek navê Tara li keça xwe dike, ne ku dixwaze rêzgiriyê li xwedawendeke dînekî din (ku belkî ti haya wî jê nîne) bike lê dîsa hêvî dike ku jiyana kurê wê/wî tijî roj û ronahî be, geşî û xweşî.Di zimanên din de jî ev diyarde heye. Anku navên biyanî digirin û wek peyveke di zimanê xwe de fehm dikin.
robot (navdêr) makîneya wek şikilê mirovan, makîneya otomatîk, mirovê wek makîneyan.
ji wêjeyê: Çi ye ev tiştê jê re dibêjin robot? Robot bernameyek jixweberî serdanî struktura hîpertekstê di malpera te de dike û pir cara ji nû ve çavkaniyên xwe saz dike. Di pratîkê de gerok (Web browser) ne robot e, ji ber ku dezgeha geroka ji terefê mirova te şixulandin û xwegerî çavkanî ji belgeya nastîne.(SPAM: Xwe ji e-nameyên bêdaxwaz biparêze, Pckurd.com, 3/2005).
ji: jislovaki robota (ked, kar).
Bikaranîn: Lêker: robot bûn, robot kirin. Navdêr: robotbûn, robotkirin Rengdêr: robotbûyî, robotkirî.
: robotane, robotî, robotîk, robotîzandin, robotîzandî, robotîze (bûn/kirin), robotîzasyon, robotnasî, robotnasî, robotsaz, robotsazî
robot bûn (lêker)(Binihêre:) robot
robot kirin (lêker)(Binihêre:) robot
robotane (rengdêr) bi awayekî robot.
ji: robot + -ane
robotbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) robot
robotbûyî (rengdêr) (Binihêre:) robot
robotî (navdêr, mê) rewşa robotbûnê, robot.
ji: robot + -î
robotkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye robot kirin
robotkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) robot
roc (Zazaki) (navdêr) rojÎnglîzî (navdêr) balindeyek efsaneyî (wek simerxê) ye
roce (Zazaki) (navdêr, mê) rojî.
ji: roc + -e.
: roceger
rock (navdêr, mê). Xwendin: /rok/, cûnek muzîka sivik ya ji rojava ye.
ji: Ji inglîzîÎnglîzî (navdêr) kevir, ber, kuç, sîn, muzîka rockê
rodî doran, nûbar *“kula sê, di rodiyê gur de ye”
rogirtî (rengdêr) (Binihêre:) ro
rohat serenav, nêr, navek zelaman e
rohingyayî (navdêr, mê) zimanek hind-û-ewropî ye û li Miyanmarê tê peyivînê û nêzî çîtagonî ye.
ji: rohingya + -yî
roj 1. 24 saetên demê 2. demên ku tav tê de xuya dibe *“filan keso, çav li roja reş e”
(navdêr, mê) ro, roh, tav, hetav, xor, şems, stêra ku li dor dinyayê dizivirre û ronahiyê û germahiyê didiyê: Roj ji rojhilatê hiltê û li rojavayê ava dibe. tava wê stêrê, ji spêdeyê ta êvarê, dema ku dinya ron, ne tarî, ne şev: Mirov bi roj kar dikin û bi şev dinivin. 24 seet: Di mehekê de 30 yan 31 roj hene lê di meha sibatê de tenê 28 yan 29 roj hene..
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: ڕۆژ kurdî-krîlî: рож.
Herwiha: ro, rok, rûj.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: roj, roj, rok soranî: roj (bi maneya stêra ronahîder
Herwiha: hetaw, xor) zazakî: roc, roj.
ji: Ji Proto-hindûewropî lewk- (biriqîn, ronahî dan) > Proto-aryayî rewç-, têkildarî reoc- ya avestayî, recceh ya farisiya kevn, roc ya sanskrîtî, parsî, pehlewî û zazakî, roz ya farisî, loys (ronahî) ya ermenî, lux (ronahî) ya latînî, leukos (ronahî) ya yûnaniya kevn, Licht ya elmanî, light (ronahî) ya inglîzî... Hevreha ron û rewşen. Proto-hindûewropî: lewk- (biriqîn, ronahî dan), Proto-aryayî:rewç- (biriqîn) Avestayî: reoc- (biriqîn, ronahî dan), raocah- (ronahî) Farisiya Kevin: recceh- (roj) Pûnjabî: roc (roj) Middle Persian: roc (roj) Sogdî: roc (roj) Farisî: roz (roj) Belûçî: roç (roj) ... ir , kurmancî: roj (roj) Kurdî (Soranî): roj (roj) Zazakî: roc/roj (roj) Sanskrîtî: roc (biriqîn, ronahî dan) Ermenî: loys (ronahî) Yewnanî: leukos (ronahî, spêde) Latînî: lux (ronahî) Almanî: Licht (ronahî) Înglîzî: light (ronahî) ... , Çavkanî: Cheung p.316, Horn p.139, Watkins p.49, Etymonline, Hevreh: ron, ronahî, rewşen.
Bikaranîn: Lêker: roj danîn. Navdêr: rojbûn, rojdanîn
roj avêtin (lêker) roj hilhatin, roj derketin, tav avêtin, tav derketin, tav dan, berbang avêtin, şefeq dan.
ji: roj + avêtin
roj bû sal, kebanî bû bêqal (biwêj) ji ber ku di rojên dirêj de kar he zêdetir dibin, eziyeta kebaniyan jî zedetir dibe. roj bû sal, kebanî bû bêqal. rojên dirêj ji bo kebaniyan zortir in.
roj bûne sal, zik bûne çuwal (biwêj) di rojên dirêj de xwarin hê zêdetir tê xwarin. roj bûne sal, zik bûite çuwal. kuro ez êdî nikarim xwarinê bi van re bigilunim.
roj danîn (lêker)(Binihêre:) roj
roj derketin (lêker) roj avêtin, roj hilhatin, tav avêtin, tav derketin, tav dan, berbang avêtin, şefeq dan.
ji: roj + derketin
roj dîtin 1. halxweş bûn 2. dewlemend bûn
(lêker)tav dîtin.
ji: roj + dîtin
roj dûman e, kêfa guran e (biwêj) rojên ku mij û dûman û nezelal bin, ji bo kesên ziyankar derfet dertên. roj dûman e, kêfa guran e. divê em îro li ser xwe baldar bin.
roj hatiye delavan, maye dewê xeraban (biwêj) çiqas dem derbas be jî karen teralan nagihîjin encamê. ew jî ji bo ew ê sist encameke xwezahîye, roj hatiye delavan, maye dervê xeraban.
roj hilat, mirina gavan û şivanan hat (biwêj) ji ber ku kare şivan û çavanan, di şefeqe de dest pê dike, ew dem ji bo wan zor e. roj hilat, mîrina gavan û şivan hat. jiyan ne hesan e, her karek çetinayeke wê heye.
roj hilhatin (lêker) roj avêtin, roj derketin, tav avêtin, tav derketin, tav dan.
ji: roj + hilhatin
roj kirin şev (biwêj) ji bo kesên teral tê gotin. camêrî tim radize, hema roj kirine şev.
roj kirin xev (biwêj) şev û roj xebitîn. ew çi bixwazin mafdar in. ya rastî wan roj kirin xev û ew kar birin serî.
roj lê bûn şev (biwêj) pêvajoyeke zor derbas kirin. wê çaxê roj li min bûne şev, tebata min nedihat.
roj lê hatin nîvro (biwêj) bi derengiyê ketin roj jê hatiye nîvro, bê ew ji xewê ranebûye..
Herwiha: Roj lê bûn nîvro
roj li cihekî teng lê bûn êvar (biwêj) di demeke nebaş de û di nav rewşek xeter de bûn. bila ew bere ji felekê re dua bike, wisa nedibû, lê roj li cihekî teng li min bû êvar.
roj li hikmê nîvro bûn (biwêj) ji bo dema nêzîkî nîvro tê gotin. wexta ku ew bat, roj ketibû hikmê nîvro.
roj li xwe birin ava (biwêj) xwe bi derengiyê xistin. karê wî ew qas nedikişand, lê wî bi zanetî roj li xwe bir ava.
roj nedîtin (biwêj) jiyaneke baş nejîn. ne tenê îro, lê dijiyana xwe de wê tu roj neclît.
roj reş bûn (biwêj) jiyan xerab bûn. jixwe ew yeke rojreş bû, tiştekî baş li vê dinê nedît.
roj tewilandin (biwêj) ji bo kesên ku xurt in û zehf dixebitin tê bikaranîn. rehmetiyê bavê min wer xurt bû, wer dixebitî ku te digot roj ditewiland, karê dinyayekê dikir.
roj wekî şîmaqan derbas bûn (biwêj) ji bo rojên pir kin tê bikaranîn. di hepsê de jî roj wekî şîmaqan derbas dîbûn.
roj xerab lê çûn ava (biwêj) karê me xerab bû. wekî her kesî min jî tiştekî din hêvî dikir, lê ro xerab li min çû ava.
roja (yekî) reş û heş bûn (biwêj) rewş pir xerab bûn. înşalah roja wê reş û heş be ku pişta xwe rast neke.
roja (yekî) tarî kirin (biwêj) yek xistin rewşeke xerab. roja ûtin tarî kir û tofan li min rabû. gule li serê evîna dilê min ket û mirada min di ber min de hişt. muhemmed garsi
roja bersê (navdêr, mê) roja qiyametê, roja heşrê, (li gor îslamê) roja ku hemû kesên mirî dê zindî bibin û xêr û gunehên wan bên jimartinû yên qenc dê biçin biheştê û yên gunehkar dê herrin dûjehê.
Herwiha: dûma dinê.
ji: roj + -a + hesab + -ê
roja din rojtir, roja peyre, adinê rojê
roja dûma dinê (navdêr, mê) kilik, kurîk, kurî, dûv, boçik, dûvik, doç, dûvelank, daw, dava dirêj ya bi derqûna hin ajelan ve, qiyamet, dawiya dinê, paşiya jiyan û cîhanêé, roja dûmê, roja dûma dinê, roja paşiya jiyan û cîhanêéé.
Herwiha: dûmik, dûmk
roja dûmê (navdêr, mê) kilik, kurîk, kurî, dûv, boçik, dûvik, doç, dûvelank, daw, dava dirêj ya bi derqûna hin ajelan ve, qiyamet, dawiya dinê, paşiya jiyan û cîhanêé, roja dûmê, roja dûma dinê, roja paşiya jiyan û cîhanêéé.
Herwiha: dûmik, dûmk
roja esîr roja giran, roja qiyametê.
ji wêjeyê: Lê me hêvî wasiq e dê ez feqîr Jê rê alaya te bim roja esîr w:Mela Hisênê Bateyî
roja heq û hesaban hatin (biwêj) roja qiyametê yan jî roja dadê hatin. kengê ku roja heq û hesaban hat, em ê wê rojê dest biavêjin pêsîra hev.
roja hesabê (navdêr, mê) roja qiyametê, roja heşrê, (li gor îslamê) roja ku hemû kesên mirî dê zindî bibin û xêr û gunehên wan bên jimartinû yên qenc dê biçin biheştê û yên gunehkar dê herrin dûjehê.
Herwiha: roja hisabê.
ji: roj + -a + hesab + -ê
roja heşirê (navdêr, mê) roja qiyametê, roja hesabê, (li gor îslamê) roja ku hemû kesên mirî dê zindî bibin û xêr û gunehên wan bên jimartinû yên qenc dê biçin biheştê û yên gunehkar dê herrin dûjehê.
Herwiha: roja heşirê.
ji: roj + -a + heşir + -ê
roja ku gotin alha (biwêj) roja doz û tîkoşînê dest pê kir. îro ne xem e, lê roja ku gotin alha, ka wê rojê hûn ê çawa bikin?
roja mirin û mayînê bûn (biwêj) roja girîng bûn. şêrên min, jî ber xwe bidin! ev roj roja mirin û mayînê ye.
roja nehemîn (biwêj) ji bo tiştên ku dê qet pêk neyên tê bikaranîn. erê erê, mirovekîpir bibawer e lo (!), wê wan pereyên te roja nehemîn bide, (qerf)
roja oxilmeyê heyama ceng û çopê
roja paşiya jiyan û cîhanê (navdêr, mê) kilik, kurîk, kurî, dûv, boçik, dûvik, doç, dûvelank, daw, dava dirêj ya bi derqûna hin ajelan ve, qiyamet, dawiya dinê, paşiya jiyan û cîhanêé, roja dûmê, roja dûma dinê, roja paşiya jiyan û cîhanêéé.
Herwiha: dûmik, dûmk
roja piştdawiyê roja qiyametê, roja qiyameta
roja qiyametê (ji bo hemû mexlûqetan) roja jîndarbûna piştî mirinê
(navdêr, mê) Roja Rabûnê, roja hesabê, roja heşrê, (li gor îslamê) roja ku hemû kesên mirî dê zindî bibin û xêr û gunehên wan bên jimartinû yên qenc dê biçin biheştê û yên gunehkar dê herrin dûjehê.
ji: roj + -a + qiyamet + -ê
roja rabûnê (navdêr, mê) (îslam) Roja Qiyametê, Roja Heşirê, Roja Hesabê, roja ku li gor baweriyê hemû mirî dê ji gorrên xwe hişyar bibin û qencî û xirabiyên ku wan kirine dê bên pîvan û dê birryar bêt dan ku ew dê biçin biheştê yan dûjehê.
ji wêjeyê: 42. Me kir ku li vê dinyayê nalet li wan bibare û li Roja Rabûnê ew nefretkirî ne.(Qurana pîroz, sûretê 28. Serpêhatî, wergerrandin: Husein Muhammed, Kulturname.com, 8/2009)
roja xêr li gunehan (biwêj) roja hesab dayinê. tu wisa bike. ka tu yê roja xêr û gunehan qawa biki?
roja xweş nedîtin (biwêj) jiyaneke baş û geş derbas nekirin. jixwe ew yeke bedûm bû, loma rojeke xweş jî nedît.
rojane 1. heroj, hero 2. destheqa ku ji bo keda rojeke karkerekî tê dayîn 3. karê ku her roj pêk tê
(rengdêr) tişta/ê di rojê de carekê dibe: di civîna rojane de, tişta/ê di rojê de carekê tê kirin: rojnameyek rojane (rojnameya her rojê hejmarek jê derdikeve), tişta/ê rojekê vedikêşe: bernameya rojane hoker, her rojê (carekê): Ez rojane wê nabînim.(navdêr, mê) miz, meaş: pareyê bo karkirina rojekê tê dan/wergirtin: Rojaneya te çend e?.
ji: roj + ane.
Bikaranîn: Lêker: rojane kirin. Navdêr: rojanekirin Rengdêr: rojanekirî.
Bide ber: hefteyane, mehane, salane
rojane kirin (lêker)(Binihêre:) rojane
rojanekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rojane kirin
rojanekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rojane
rojaneyî (navdêr, mê) rojane, aktüel.
ji: rojane +-yî
rojaneyî bûn (lêker) aktüel bûn.
ji: rojaneyî + bûn
rojaneyîbûn (navdêr, mê) aktûelbûn.
ji: rojaneyî +bûn
rojanî destheqa keda rojekê
(rengdêr) berdest, berbehs, rojîn, rojane, aktûel, tişta/ê ku ketiye rojevê, tişta/ê ku suhbet yan kar li ser tê kirin
rojanû (navdêr, mê) newroz, nîroj
rojareş (navdêr, mê) roja ji hemûyan ne xweştir, çam
rojava tûşa ku tav tê de diçe ava; xerb
Aliyên erdnîgarî(navdêr, mê) (rojava): alê roj lê ava dibe, aliyê roj lê diçe xwarê, (Rojava): aliyê Zemînê yê roj ava dibe, (Rojava): Ewropa (û Emerîka), parzemînên li rojavaya Zemînê, (Rojava): çandeya Ewropayê (û Emerîkayê).
Hevwate: xerb, xurava, mixurbe.
Dijwate: rojhilat, şerq, xurhilat.
Herwiha: rohava.
Bide ber: bakur, başûr Zayend: Rojava peyveka mê ye ji ber ku ji peyva roj ya mê hatiye çêkirin. lê di hin nivîsan de nêr tê bikaranîn. Du sebebên nêrkirina peyvên rojava/rojhilat yên mê hene: 1) tesîra soranî: ji ber ku di soranî de izafeya bêcins -î wek paşpirtika kurmancî ya nêr e, gelek kes texmîn dikin ku bi kurmancî nêr e. 2) analojî: ji ber ku bakur /başûr nêr in (çunkî ji peyva ba ya nêr hatine çêkirin), tesîra wan li ser nêrkirina rojhilat/rojava yên mê heye..
ji: roj + ava.
Bikaranîn: Lêker: rojava bûn, rojava kirin. Navdêr: rojavabûn, rojavakirin Rengdêr: rojavabûyî, rojavakirî.
: rojavayî, rojavanas, rojavanasî, rojavaperist, rojavaperistîBi zaravayên din, Kurdî (Soranî): rojawa, xurawa, Kurdiya başûr: xwerawa
rojava bûn (lêker)(Binihêre:) rojava
rojava kirin (lêker)(Binihêre:) rojava
rojavabûn (navdêr, mê) mexreb, xurub, windabûna rojê anku tavê li asoyê rojavayê her êvarê, mexreb, xurub, êvar, ew dem ji rojê wexta ku roj anku tav li asoyê rojavayê winda dibe.
Dijwate: rojhilatin.
ji: roj + avabûn
rojavabûyî (rengdêr) (Binihêre:) rojava
rojavahez (navdêr, mê) rojavaparêz, rojavaperwer.
ji: rojava +-hez
rojavahezî (navdêr, mê) rojavaparêzî, rojavaperwerî, rojavaperestî.
ji: rojava +-hezî
rojavakarî (navdêr, mê) rojavakî.
ji: rojava +-karî
rojavakî (navdêr, mê) rojavakarî.
ji: rojava +-kî
rojavakirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rojava kirin
rojavakirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rojava
rojavaparêz (navdêr, mê) rojavaperwer, rojavahez.
ji: rojava +-parêz
rojavaparêzî (navdêr, mê) rojavahezî, rojavaperwerî, rojavaperestî.
ji: rojava +-parêzî
rojavaperest (navdêr, mê) rojavaparêz, rojavaperwer, rojavahez.
ji: rojava +-perest
rojavaperestî (navdêr, mê) rojavaparêzî, rojavaperwerî, rojavahezî.
ji: rojava +-perestî
rojavaperwer (navdêr, mê) rojavaparêz, rojavahez.
ji: rojava +-perwer
rojavaperwerî (navdêr, mê) rojavaparêzî, rojavahezî, rojavaperestî.
ji: rojava +-perwerî
rojavaya kurdistanê Serenav,mê, parçeya Kurdistanê ya ku niha di bin dagirkeriya Sûriyeyê de ye.
Herwiha: Başûr-rojavaya Kurdistanê, Başûr-rojavayê Kurdistanê, Başûrê-rojavaya Kurdistanê, Kurdistana Başûr-rojava, Kurdistana Sûriyeyê, Başûrê Biçûk.
Bide ber: Bakurê Kurdistanê, Başûrê Kurdistanê, Rojhilata Kurdistanê
rojavayê kurdistanê serenav, nêr, parçeya Kurdistanê ya di bin dagirkeriya Sûrî yê de.
Hevwate: Başûrê Biçûk, Kurdistana RojavaParçeyên din yên Kurdistanê, Kurdistana Tirkiyeyê, Kurdistana Iraqê, Kurdistana Îranê.
ji: Rojava + yê + Kurdistan + ê
rojavayî 1. kesê ku ji parzemîna ewropa û emerîkayê ye; xerbî
(rengdêr) (navdêr) ya/yê rojavayê, ya/yê ji rojavayê, ya/yê têkildarî rojavayê, ewropî yan emerîkî, ne asyayî yan efrîqî.
Hevwate: xerbî, xoravayî, xuravayî, oksîdentalî.
Dijwate: rojhilatî.
ji: rojava + -yî.
Bikaranîn: Lêker: rojavayî bûn, rojavayî kirin. Navdêr: rojavayîbûn, rojavayîkirin Rengdêr: rojavayîbûyî, rojavayîkirî.
: rojavayîtî
rojavayî bûn (lêker)(Binihêre:) rojavayî
rojavayî kirin (lêker)(Binihêre:) rojavayî
rojavayîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) rojavayî
rojavayîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) rojavayî
rojavayîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rojavayî kirin
rojavayîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rojavayî
rojavayîtî (navdêr, mê) rewşa rojavayîbûnê.
ji: rojavayî + -î
rojawa (Soranî) (navdêr) alê roj ava dibe, aliyê roj lê diçe xwarê. Bi kurmancî: rojava.
Hevwate: xerb, xurava, xorawa.
Dijwate: rojhilat, şerq, xurhilat.
Bide ber: bakur, başûr.
ji: roj + awa.
: rojawayî, rojawanas, rojawanasî, rojawaperist, rojawaperistî
rojawan (Zazaki) (navdêr) rojava.
ji wêjeyê: Wextanê ke Ewropa rastê îslamî ameya û nata fehmê Rojhelat-Rojawanî, nakokîyê Rojhelat-Rojawanî bîyê problemêko muhîm.
rojawayî (navdêr, mê) rewşa rojawabûnê.
ji: rojawa + -yî
rojbaş (hoker) silava rojê, silava ku mirov ji kesekî re dibêje dema ku bi roj wê/wî dibîne yan xatir jê dixwaze (li demên din jî dikare bê bikaranîn, bi taybetî li spêdeyan).
Herwiha: roj baş.
Bide ber: êvarbaş, spêdebaş, şevbaş.
ji: roj + baş.
: rojbaşî
rojbaş! beyanîbaş
rojbaşî (navdêr, mê) rewşa rojbaşbûnê.
ji: rojbaş + -î
rojbend çerxa ku gerestêrk û cismên esmanî ên din tê de digerin; rojgar
(navdêr), ?, Roj, stêra herî nêzîkî dinyayê e. Navenda 9 rojgêran û hin cismên din e. Rojgêran û ev cismên din, bi dûrahî û gerîngeheke kivşe li dora rojê dizîvirin. Ji vê sazûmanê re rojbend tê gotin. Li gor teoriya Kant-Laplace, rojbend, di destpêkê de wek nebûlayên îro li asûmanê tên dîtin bûye
rojber (navdêr, mê) erefat, arîfe, roja berî cejnê, êvara cejnê.
Herwiha: rojberî.
ji: roj + ber
rojbûn (navdêr, mê) roj û meh û sala ku lê kesek ji dayik bûye yan tiştek hatiye çêkirin: Rojbûna min 1.12.1980 ye, pîrozkirina roja jidayikbûna kesekî her sal li wê rojê û wê mehê ya ku hatiye dinyayê: Ez rojbûna xwe her sal 1.12. pîroz dikim..
ji: roj + bûn
rojbûna pîroz Roja mihemed pêxember jidê bûye, mewlûd qendîl.
ji wêjeyê: Berî rojbûna Mihemed pêxember nedihate pîrozkirin.dewsa wî rojbûna Îsa Pêxember binavê Sofîçolî dihate pîrozkirin,lê êdî hêdî hêdî misilman devjê diberden û şûna wî rojbûna Mihemed Pêxember pîroz diken.
Têkildar: Sofîçolî.
ji: kurdî Roj+bûn+a+pîroz
rojbûna te pîroz be (biwêj) silavek li wê/wî kesî re tê gotin yê ku rojbûna wê/wî ye.
Herwiha: rojbûna te pîroz, rojbûna we pîroz, rojbûna we pîroz be. Bi soranî: rojbûnit pîroz bêt
rojcebîn enîroj
rojdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) roj
rojderketin (navdêr, mê) dema li sipêdeyan roj der dikevit, rojhilatin
rojdîtin (navdêr, mê) zengînbûn, roja mirov li bendê dihêt
roje bi roje (Zazaki) hoker, roj bi roj, her ku diçe, her roj, herro, hero.
ji wêjeyê: Seba standardîzekerdiş û aktualîzekerdişê kirmanckî, serra 1996 ra nata tay xebatê organîzekerdeyî benê. Nê xebatî roje bi roje hîna bi îstîqrar dewam kenê.
rojê gûzek, bû dîzek (biwêj) hindik hindik tê hev û zêde dibe. rojê gûzek, bû dîzek. tenê tu kedê bidê, bidê ber hev, tu yê demekê bi şûn de bibinî ku qiqas zêde bûye.
rojek beri rojekê (biwêj) demek pêşdetir, gavek zûtir. tu dizanî gelek kar li ser min heye û ez jî dixwazim rojek berî rojekê dergûsa te biqedînim. zinar soran
rojek rijiya, rojek pijiya û bihar qediya (biwêj) geh baş, geh xerab dem derbas bûn. karê dinyayê ye, rojek rijiya, rojek pijiya û bihar qediya.
rojekê (rengdêr) carekê bi roj, demekî roj bû, :rojekêji rojan min dî teyrek …
rojen (navdêr, mê) tak.
ji: ro +-jen
Serenav,mê, navek jin û zelaman e.
Têkildar: Rojan, Rojîn, RojhatBinere.
Herwiha: rojane, rojî.
Bide ber: rojeng.
ji: roj + -en
rojên giran derbas kirin (biwêj) rojên dijwar derbas kirin. di wan rojên ku keqa wan tevli refên gerilayan bû de, wan rojên pir giran derbas kirin.
rojên hefteyê (navdêr) her heft rojên hefteyê: duşem - sêşem - çharşem - bênçşem - îyn - şemî - yekşem.
Herwiha: rojên heftayê.
Bide ber: dawiya hefteyê nava hefteyê
rojên xwe pê derbas kirin (biwêj) ji xwe re ji bo demderbaskirinê mijûl bûn. derdê wî ne ew bû, tenê wî rojên xn’epê derbas di kirin.
rojeng (navdêr, mê) dûkêşk, dûkêlkêşk, borriyên ku dûkêl tê re ji avahiyan derdikeveBide be r, Rojan, Rojen, Rojîn
rojev bernameya wê rojê
(navdêr, mê) ajenda, bername, bernameya rojê, bûyerên nû, bûyerên rojê, plan, program.
ji: roj + -ev.
: rojevî Almanî Tagesordnung, Înglîzî appointment book, docket, engagement book, Tirkî ajanda, gündem, ruzname, Almanî Tagesordnung, Înglîzî appointment book, docket, engagement book, Tirkî ajanda, gündem, ruzname, Farisî: بحث روز, Tr.: gündem
rojevî (navdêr, mê) rewşa rojevbûnê.
ji: rojev + -î
rojgar çerxa demê
(navdêr, mê) zeman, serdem, heyam, qismet, bext, qeder, çarenivîs, şans, nesîb, siûd, talih, felek, enînivîs: Em kurd dixwazin bi xwe birryarê li ser çarenivîsa xwe bidin. (Em dixwazin xwe bi xwe bi rê ve bibin anku îdare bikin.).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕۆژگار.
ji: jiari, hevreha soranî ڕۆژگار (rojgar), farisî روزگار (rûzgar), pehlewî rozkar (karê rojê), binere: roj + kar.
: rojgarî, rojgarperist, rojgarperistî
rojgarî (navdêr, mê) rewşa rojgarbûnê.
ji: rojgar + -î
rojger (navdêr, mê) gerstêrk, rojgêran, hesare, seyare.
ji: roj +-ger
rojgêran (navdêr), ?, Du tevgerên rojgêranan hene: Li dor tewereya xwe û li dor stêrê. Rojgêran, ronahî û germahiyê nadin, ronahiya stêra nêzîkî xwe wek mirêkekê dibiriqînin. Dinya, ji van rojgêranan yek e.
Hevwate: exter, gerestêrk, gerstêrk, hesare, rojger, rojgeran, rojgerk, rojgêran, seyare
rojgeran gerestêrk
gerînge
rojgerk (navdêr, mê) seyare.
ji: rojger +-k
rojgîn kesê ku tenê roja ku tê de ye hesab dike
rojgirtî (rengdêr) rojgirtin, rojgiran, hevygiran, manggîran, heyvgirtin, rojgîran.
ji: roj +girtî
rojgirtin (navdêr, mê) dema rûyê rojê dihêt dapoşîn û dinya tarî di bit
rojhat serenav, nêr, navek zelaman e.
Têkildar: Demhat, Rojîn.
ji: roj + hat
rojhelato miyanên (Zazaki) serenav, Rojhilata Navîn.
ji wêjeyê: Gilberte Favre Zaza: Reya verêne serra 1965 de gama ke mi perwerdeyê rojnamegerîye dîyêne, mi eşnawitbi ke qalê kurdan beno. Mi plan kerdbi ke ez şira Rojhelato Mîyanên. (Cara pêşîn sala 1965, dema ku min rojnamegerî dixwend, min bihîstibû ku behsa kurdan tê kirin. Min plan kiribû ku biçim Rojhilata Navîn.)
rojhijmêr (navdêr, mê) kitêbeke rojên heftîyê meh, û werzên salê têda hene jibo zanîna dem û jivanan mifa jê dihêt wergirtin, rojjimêr
rojhilat tûşa ku tav tê de hiltê; şerq
Aliyên erdnîgarî(navdêr, mê) (rojhilat): alê roj jê hiltê, aliyê roj jê radibe, (Rojhilat): aliyê Zemînê yê roj jê hiltê, (Rojhilat): Asya, parzemîna li rojhilata Zemînê, (Rojhilat): Rojhilata Navîn, herêmek e ji Îranê dest pê dike ta digihe Misirê.
Herwiha: rohhelat, rohhilat.
Hevwate: şerq, xorhelat, xorhilat, xurhelat, xurhilat xwerełat.
Dijwate: rojava, xerb.
Bide ber: bakur, başûr Zayend: Rojhilat peyveka mê ye ji ber ku ji peyva roj ya nêr hatiye çêkirin. lê di hin nivîsan de mê tê bikaranîn. Du sebebên nêrkirina peyvên rojava/rojhilat yên mê hene: 1) tesîra soranî: ji ber ku di soranî de izafeya bêcins -î wek paşpirtika kurmancî ya nêr e, gelek kes texmîn dikin ku bi kurmancî nêr e. 2) analojî: ji ber ku bakur /başûr nêr in (çunkî ji peyva ba ya nêr hatine çêkirin), tesîra wan li ser nêrkirina rojhilat/rojava yên mê heye..
ji: roj + hilat.
: Rojhilata Dûr, Rojhilata Navîn, Rojhilata Nêz, rojhilatî, rojhilatnas, rojhilatnasî, rojhilatnavînî
rojhilat û rojava, gû di devê zava (biwêj) £i dibe û li ku derê dibe bila bibe, yê sûckar, neheq û di ziyanê de disa zava ye. rojhilat û rojava, gû di devê zava. wa ye disa bar kete stûyê zavayê min i reben.
rojhilata kurdistanê serenav, parçeya Kurdistanê ya di bin dagirkeriya Îranê ve.
Herwiha: Kurdistana Rojhilat, Kurdistana Rojhilatê, Rojhilatê Kurdistanê, Kurdistana Îranê.
Bide ber: Kurdistana Bakur, Kurdistana Başûr
rojhilata navîn erdnîgariya ku Quds û doraliyên wê nîşan dide
Serenav,mê, herêmek e li rojhilat-rojava ji Îranê ta Misirê û li bakur-başûr jî ji Tirkiyeyê ta Yemenê.
Herwiha: Rojhelata NavînWelatên Rojhilata Navîn, Behrên, Erebistana Siûdî, Iraq, Israîl, Îran, Kurdistan, Kuwêt, Oman, Qeter, Sûriye, Tirkiye, Urdun, Yemen.
ji: rojhilat + navîn.
: rojhilatnavînî
der û dorên Mek, Medîne û Qudsê
rojhilatî kesê ku ji parzemîna asyayê ye; şerqî
(rengdêr) (navdêr) ya/yê rojhilatê, ya/yê ji rojhilatê, ya/yê têkildarî rojhilatê, asyayî yan efrîqî, ne ewropî yan emerîkî.
Herwiha: rohelatî, rohilatî, rojhelatî.
Hevwate: şerqî, xorhelatî, xorhilatî, xurhelatî, xurhilatî, oryental, oryantalî.
Dijwate: rojavayî.
ji: rojhilat + -î.
Bikaranîn: Lêker: rojhilatî bûn, rojhilatî kirin. Navdêr: rojhilatîbûn, rojhilatîkirin Rengdêr: rojhilatîbûyî, rojhilatîkirî.
: rojhilatîtî
rojhilatî bûn (lêker)(Binihêre:) rojhilatî
rojhilatî kirin (lêker)(Binihêre:) rojhilatî
rojhilatîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) rojhilatî
rojhilatîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) rojhilatî
rojhilatîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rojhilatî kirin
rojhilatîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rojhilatî
rojhilatin (navdêr, mê) tavhilatin, hetavhilatin, xorhilatin, derketin û bilindbûna rojê ji rojhilatê, dema ku roj ji rojhilatê xwiya dibe, berbang, spêde: me ji êvarê ta rojhilatinê suhbet kir..
Herwiha: rojhelatin, rojhelhatin, rojhilhatin.
Dijwate: rojavabûn.
ji: roj + hilatin.
: rojhilat, rojhilatî
rojhilatîtî (navdêr, mê) rewşa rojhilatîbûnê, rojhilatîbûn, şerqîtî.
ji: rojhilatî + -î
rojhilatnas (navdêr, mê) rojhilatzan, oryantalîst.
ji: rojhilat +-nas
rojhilatnasî (navdêr, mê) rojhilatzanî, oryantalîzm.
ji: rojhilat +-nasî
rojhilatparêz (navdêr, mê) rojhilatî.
ji: rojhilat +-parêz
rojhilatzan (navdêr, mê) rojhilatnas, oryantalîst.
ji: rojhilat +-zan
rojhilatzanî (navdêr, mê) rojhilatnasî, oryantalîzm.
ji: rojhilat +-zanî
rojî ji berbangê hetanî êvarê dûrketina ji xwarin, vexwarin û têkiliya zayendî; mang
(navdêr, mê) nexwarin û venexwarina ti tiştî ji rojhilatinê ta rojavabûnê (bi taybetî di îslamê de li meha remezanê), greva birçîbûnê, nexwarina ti tiştî(rengdêr) tavî, hetavî, li gor rojê, li pey rojê, li dûv rojê, wek ro
: salnameya rojî.
Herwiha: roji, rojû.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕۆژی.
Bikaranîn: Lêker: rojî girtin, rojî xwarin. Navdêr: birojîbûn, rojîgirtin, rojîxwarin Rengdêr: rojîgirtî.
ji: jiari, têkilî roj, hevreha soranî ڕۆژوو/rojû, zazakî roce, farisî روزه (rûzê), sogdî roçeg. Oruç ya tirkî ji zimanekî îranî ye û o li destpêkê zêde bûye, wek çawa ku di tirkî de İ li destpêka peyva Stenbol jî hatiye zêde kirin..
: bêrojî, bêrojîtî, birojî, birojîtî, rojîgir, rojîgirî
rojî bûn (lêker)(Binihêre:) rojî
rojî girtin (ji berbangê heta mexrebê ji xwarin, vexwarin û têkilîdanîna zayendî) dest berdan
rojî vekirin (Binihêre:) rojî
rojî xwarin (lêker)(Binihêre:) rojî
rojîbar (rengdêr) rojiyî, tarî, behî bar, lawaz, barik.
ji: rojî +-bar
rojîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) rojî
rojîgir (navdêr) kesa/ê ku rojiyan digire, kesa/ê ku demek diyar ti tiştî naxwe û venaxwe (bi taybetî misilman li meha remezanê): Misilmanên qenc şehdeder, nivêjker, rojîgir, zekatder û hecrew in. manggir, kesa/ê di greva birsê de.
ji: roj + -gir.
: rojîgirî
rojîgirî (navdêr, mê) karê rojîgiriyê.
ji: rojîgir + -î
rojîgirtî (rengdêr) (Binihêre:) rojî
rojîgirtin (navdêr)(Binihêre:) rojî
rojik edese
(navdêr, mê) nîskok, adese, mercek.
ji: roj +-ik
rojikdar (rengdêr) adesedar, mercekdar.
ji: rojik +-dar
rojimêr salname
rojînegirtî (rengdêr) fitar, bêrojî.
ji: rojî +negirtî
rojing bixêrî
(navdêr, mê) cirnîyê destşûyê yê dikeve bin avrêjê
rojînî (navdêr, mê) rewşa rojînbûnê.
ji: rojîn + -î
rojîxwarin (navdêr, mê) (Binihêre:) rojî
rojiya bin teştê girtin (biwêj) roji negirtin. na lo, îso roji girtiye, girtiye, lê rojiya bin testê girtiye. (qerf)
rojiya xwe xwarin (biwêj) tawanek kirin, karekî ne li rê kirin. tu wisa li rast peyivandina wê menêre, wê jî di wê mijarê de rojiya xwe xwariye.
rojiyî (navdêr, mê) tarî, behî bar, lawaz, barik, rojîbar.
ji: roj +-iyî
rojname weşana rojane ya bûyeran
(navdêr, mê) nûçename, gazete, qezete, belavokên li ser perrên mezin tên weşandin û her roj derdikevin û tê de nûçe (û hin mijarên din yên rojîn) tên ragihandin, belavokên mîna rojnameyan lê yên ne her roj lê bi awayek din yê heyamkî derdikevin.
Bi alfabeyên din: ڕۆژنامه. Tewandî: rojnameyê, rojnameya, rojnameyan, rojnamê, rojnama, rojnaman.
Bide ber: heftename, kovar, mehnameHerwiha binere, belavok, defter, kitêb, namilke, pirtûk.
ji: roj + name.
: rojanemgêrr, rojnamegêrrî, rojnamenivîs, rojnamenivîsî, rojnamenûs, rojnamenûsî, rojnamevan, rojnamevanî, rojnameyî
rojnamefiroş (navdêr, nêr) kesê/a ku rojnameyan difiroşe, kêsê/a ku karê vî karî dike
rojnameger kesê ku pîşeya wî rojnamegerî ye; rojnamevan
rojnamegerî pisporiya weşanên demdiyar
rojnamenûs (Soranî) . Bi kurmancî: rojnamenivîs
rojnamesazî (navdêr, mê) rojnamegerî.
ji: rojname +-sazî
rojnamevan (navdêr, nêr) kesên karûbarên nivîsîna û/yan derxistina rojnameyan dikin, kesên karûbarên medyayê dikin Yekem rojnamevanê kurd Mîr Midhet Bedirxan e..
Herwiha: rojnameger, rojnamenivîs.
ji: rojname + van.
: rojnamevanî. Bi soranî: rojnamenûs, rojnamewan
rojnamevanên sînorbir endamên çapemeniyê yên ku tixûbên rûmetşikên napejirînin
rojnamevanî (navdêr, mê) karûbarê nivîsîn û/yan derxistina rojnameyan, karûbarên medyayê Her sal 22.4 Roja Rojnamevaniya Kurdî ye..
Herwiha: rojnamegerî rojnamegêrrî rojnamenivîsî.
ji: rojname + vanî. Bi soranî: rojnamenûsî rojnamewanî
rojnamevanî kirin (lêker)(Binihêre:) rojnamevanî
rojnamevanîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rojnamevanî kirin
rojnamevanîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rojnamevanî
rojnamevaniya zer (navdêr, mê) çapemeniya zer, medyaya zer, medyaya ku mijarên seyr û sosret lê ne yên cidî belav dike.
Herwiha: rojnamegeriya zer.
ji wêjeyê: Ev karê han karê rojnamegeriya zer e, ku dixwaze bi riya nûçeyên wilo rojnameyên xwe bidin firotin.(Brûsk Silêman: Ev karê rojnemegeriya zer e, Netkurd.com, 3/2008)
rojnamewan (Soranî) . Bi kurmancî: rojnamevan
rojnameyî (navdêr, mê) rewşa rojnamebûnê.
ji: rojname + -yî
rojnivîsk nivîsarên ku li gorî mêjûyên pêkhatina wan hatine hûnandin
(navdêr, mê) deftera ku mirov rojane serpêhatî û hest û ramanên xwe tê de dinivîse û wisan wan wek bîrewerî diparêze.
ji wêjeyê: Mesela 28’ê sebatê derbeyek post-modern bû. Wan rojana li gorî rojnivîskên ku di kovara Noktayê de hatibûn weşandin ji xwe pêngavên derbeyê hebûn. Di encama hewildanen Hîlmî Ozkokî de derbe çênekirin û encamên derbeyê nedan ber çavên xwe.(Hemdem.com, 2007).
ji: roj + nivîs + -k
rojnîvro xewnerojk dîtin (biwêj) hay ji xwe tune bûn. qala tiştên nebûyî kirin. ez ji te re çi bibêjim? tu rojnîvro xewnerojkan dibîrû.
rojqedên ji kesên ku plan û xebat û karên xwe ji bo roja xwe biqedînin, roja xwe derbas bikin, re tê gotin.

mînak: dewleta osmanî di salên xwe yên dawî de tiştên nû dianîn, lê ev projeyên wa ne projeyên bingehîn û domdar bûn; hima ji bo roja xwe xilas bikin, ne pêşerojê, ev tişt dikirin. ji ber wê dewleta osmanî rojqedên bû.
ji kesên ku plan û xebat û karên xwe ji bo roja xwe biqedînin, roja xwe derbas bikin, re tê gotin.

mînak: dewleta osmanî di salên xwe yên dawî de tiştên nû dianîn, lê ev projeyên wa ne projeyên bingehîn û domdar bûn; hima ji bo roja xwe xilas bikin, ne pêşerojê, ev tişt dikirin. ji ber wê dewleta osmanî rojqedên bû.
rojtv Kurtenav kurteya Televizyona Roj yan Roj Televizyon (televizyonek e ji Ewropayê weşanê dike û têkildarî PKKê ye).
Bide ber: KTV, Kurdsat, MedTV, MedyaTV, MeTV, ZagrosTV.
ji: roj + TV
rok 1. ne şev (navdêr, mê) roj, ro 2. robarê biçûk (navdêr, nêr) robarê biçûk, royê biçûk
rokerdene (Zazaki) (lêker) rokirin
roket (navdêr, mê) fuze, moşek, sarox, çekek e dûr tê avêtin, çekên pêlîstok yên ku agirê geş jê derkdikeve û li cejn û şahiyan tên avêtin.
Herwiha: rokêt.
Bide ber: raket.
: roketavêj, roketavêjî, roketavêjk
roketavêj (navdêr, mê) bazûka, moşekavêj, saroxavêj.
ji: roket +-avêj
rokirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ro kirin
rokirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ro.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕۆکرن
roknas (navdêr, mê) heleznas.
ji: rok +-nas
roknasî (navdêr, mê) heleznasî, rokzanî, rowekzanî, şînewerzanî.
ji: rok +-nasî
rokzanî (navdêr, mê) heleznasî, roknasî, rowekzanî, şînewerzanî.
ji: rok +-zanî
rol (navdêr, mê) niyar, rist, dewr, lehenga/ê yan beşa ku di filmekê yan şanoyekê de ji alî şanovanekî yan pêşkêşkerekî ve têt lîstin: Wî rola xwe pirr baş di filmî de lîst. giringî, bandor, tesîr: Melayê Cizîrî rolek pirr giring di wêjeya kurdî de heye..
Bikaranîn: Lêker: rol kirin, rol girtin. Navdêr: rolkirin, rolgirtin Rengdêr: rolkirî.
Bide ber: rûl, ron, roj.
: bêrol, bêrolî, birol, birolî, roldar, roldarî, roldarîtî, roldartî, rollîz, rollîzî
rol girtin (lêker)(Binihêre:) rol
rol kirin (lêker)(Binihêre:) rol
rolativîst (navdêr, mê) dîmaneyîparêz.
ji: rolativ +-îst
rolatîvîzm (navdêr, mê) dîmanatî, izafiye, îzafiye.
ji: rolatîv +-îzm
roldar (rengdêr) biniyar, birist, bidewr.
ji: rol + -dar.
: roldarî roldarîtî roldartî
roldarî (navdêr, mê) rewşa roldarbûnê.
ji: roldar + -î
roldîtin (navdêr, mê) pişkdarîkirin, :ew di karit rolek ba diavakirina gundan de bi bîne
role zarok
role can (navdêr)(navdêr, nêr) (navdêr, mê) bi zaravayê bajarê mihabad_mukriyanî_ tê bi wateya kurê minlawê min.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): role can Zazakî: Kurmancî: kurê minlawê min Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
roletîvîzm (navdêr, mê) rêjeyîtî, îzafiyet, realtîvîte, dîmanetî, dîmaneyîparêzî
rolgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) rol
rolik (navdêr, mê) rîlik, rûl.
ji: rol +-ik
rolkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rol kirin
rolkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rol
rollîstin (navdêr, mê) roldîtin
rom 1. kesê romayî 2. şeşerûtên niha li ser axa romayiyên berê rûdinin *“hukumdarê Romê, hevalê segan e”
Serenav,mê, serbajarrê Îtalyayê, Împaratoriya Romê: dewletek bû ji sala n. 750ê bZ ta n 350 pZ bi taybetî li Îtalyayê lê demekê xwe gihandibû hemî başûrê Ewropayê û bakurê Efrîqayê û Rojhilata Navîn, tirk yan Tirkiye, yewnan yan Yewnanistan.
Herwiha: Roma, Rûm, Rûma.
: Romanya, romî, romîtî
roma dûgeleke dîrokî ye û navenda wê li Ewropayê bû
romajî (navdêr, mê) japoniya bi alfabeya latînî.
Bide ber: hîraganayî, kanjî, katakanayî
roman 1. çîrrokên dirêj (navdêr, mê) çîrrokên dirêj (bi taybetî yên nûjen yên bi dirêjahiya pirtûkekê).
Bikaranîn: Lêker: roman kirin. Navdêr: romankirin Rengdêr: romankirî.
Hevwate: dirêjeçîrrok.
Bide ber: çîrrok helbest kurteçîrrok novel pexşan şir.
: romanî romanîst romannivîs romannivîsî romanvan 2. ji Romê Baştir: romî
roman kirin (lêker)(Binihêre:) roman
romanbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) roman
romancî (navdêr, mê) zimanek romanî ye û li Swîsreyê tê peyivîn.
Herwiha: retoromansî, romançî, romansî, romanşî
romanewanî (Soranî) . Bi kurmancî: romanvanî
romanî 1. ya/yê Romanyayê (navdêr, mê) zimanê Romanyayê (zimanek romî yê nêzî îtalî ye) (navdêr) welatiya/ê Romanyayê(rengdêr) her tişta/ê Romanyayê, gelê wê yan zimanê wê.
Herwiha: romanyayî
romanî kirin (lêker)(Binihêre:) romanî
romanîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye romanî kirin
romanîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) romanî
romankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye roman kirin
romankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) roman
romannivîs (navdêr) kesa/ê romanan dinivîse, kesa/ê romanek nivîsiye.
Hevwate: romanvanBode ber çîrroknivîs helbestnivîs şanonivîs.
ji: roman + nivîs.
: romannivîsî. Bi soranî: romannûs
romannivîsî (navdêr, mê) nivîsîna romanan, karê romannivîsan, romanvanî.
Herwiha: romannivêsî romanivêsî romanivîsî.
Hevwate: romanvanî.
ji: romannivîs + î yan roman + nivîsî. Bi soranî: romannûsî
romannûs (Soranî) . Bi kurmancî: romannivîs
romannûsî (Soranî) . Bi kurmancî: romannivîsî, romanvanî
romans (navdêr, mê) evîn, eşq, hezkirin, çîrrokên evînî.
Têkildar: romantîk, romantîka.
ji: Ji frensî romantique yan inglîzî romantic.
: romantîkî
romansiyet (navdêr, mê) romantizm.
ji: romans +-iyet
romantîk (rengdêr) evînî, eşqî, romansî.
Têkildar: romans, romantîka.
ji: Ji frensî romantique yan inglîzî romantic.
: romantîkî
romantîkî (navdêr, mê) rewşa romantîkbûnê.
ji: romantîk + -î
romantîzm (navdêr, mê) tevgereke hûnerî ye û di dawiya sedsala 18. de li Fransayê dest pê kiriye kiriye taybetiya xwe; di berheman de têrbûna hestan, firehiya xeyalan, vebûna coşiyan berfirehtir bi sembolan cih digire, jiyîna rewşên evîndarî, dildarî, hestiyarî bi awayên cuda (her kes dikare li gor xwe watedar bike).
ji: ji frensî.
: romantîzmîBide Ber, romantîk, klasîzm, realîzm, surealîzm, sembolîzm, natûralîzm
romanvan (navdêr) kesa/ê romanan dinivîse, kesa/ê romanek nivîsiye.
Hevwate: romannivîsBode ber çîrroknivîs helbestnivîs şanonivîs.
ji: roman + van.
: romanvanî. Bi soranî: romanwan
romanvanî (navdêr, mê) wêjeya romanî, romannivîsî, nivîsîna romanan, karê romannivîsan.
Hevwate: Li gel wate 2: romannivîsî.
ji: romanvan + î. Bi soranî: romanewanî
romanya (navdêr, mê) welatek e li rojhilata Ewropayê.
Têkildar: romanî.
ji: Têkildarî Romê ji ber ku zimanê Romanyayê ji latînî anku zimanê Romê peyda bûye.
: romanyayî
romatîzma (navdêr, mê) ba, nexweşiya dibe sebaba êşîna masûlkeyan
romî (navdêr) kesa/ê rûniştvanê Romaya paytexta Îtalyayê, welatiya/ê Emperetoriya Romê, (devkî) tirk, (devkî) yewnanî(rengdêr) her tişta/ê Romaya paytexta Îtalyayê, her tişta/ê Emperetoriya Romê, zimanên ku ji zimanê latînî çêbûne (wek îtalî, frensî, spanî, portugalî, romanî, katalanî, astûrî û provansî), (devkî) her tişta/ê tirkan, (devkî) her tişta/ê yewnaniyan.
Herwiha: romayî, rûmayî, rûmî.
ji: Rom + -î.
: romîtî
romîtî (navdêr, mê) rewşa romîbûnê.
ji: romî + -tî
ron 1. birqonek 2. vekirî 3. şil û avî 4. aşkera
1. cihê ku ronahî lê heye (rengdêr) geş, pertewdar, rewneqdar, rewşen, ronîdar, ne tarî, cihê ronahî lê heye, aşkera, diyar, xwiya, zelal, berçav, xweş: Pêşerojek ron li benda me ye..
Herwiha: rohin, rohn, ruhin, ruhn.
Bikaranîn: Lêker: ron bûn, ron kirin. Navdêr: ronbûn, ronkirin Rengdêr: ronbûyî, ronkirî.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: ron (ronî, ronahî) soranî: ronak, roşin hewramî: roşin zazakî: roşn.
ji: Têkildarî peyva roj, ro Proto-hindûewropî leuk- (biriqîn, ron bûn) > louk-sno- (ron) , Proto-Aryayi ra rewxşin- (biriqîn, ron bûn) Avar: rewxşne- (ron) Pûnjabî: wruşn- (biriqîn) Pehlewî: roşen- (ron) , sogdî: ruxšin- (ron) Farisî: roşen- (ron) Osetî: roxs (ron) Kurmancî: ron (ron) Kurdî (Soranî): ronak, roşin (ron) ...Hewramî: roşin (ron) ... Zazakî: roşn (ron) Latînî: lūna (heyv) ... , Çavkanî: Cheung p.321, Horn p.140, Watkins p.49, MacKenzie P.128, Etymonline, Hevreh: roj.
: ronahî, ronahîdar, ronahîdarî, ronahîder, ronahîderî, ronahîker, ronahîkerî, ronahînas, ronahînasî, ronahîzan, ronahîzanî, ronakbîr, ronakbîrî, ronatî, ronayî, ronî
ron bûn (lêker)(Binihêre:) ron
ron kirin (lêker)(Binihêre:) ron
ronahî şewq û şemala ku tarîtiyê winda dike *“av ronahî ye, ji avê metirse”
(navdêr, mê) enerjiya ji rojê yan ji çirayekê ya dîtinê gengaz dike, enerjiya dinyayê ron ango geş dike û mirov dikare pê derdorên xwe bibîne, ron, cihê ronî lê heye, ronîbûna mekanek yan jî objeyan, qalîteya ronîbûnê (ya mekan û objeyan), fizîk: tîrêja elektromagnetîk ya dikare bi çavan bêt dîtin.
Hevwate: sewl, şewl.
Herwiha: ronah, ronatî, ronayî, ruhnahî, ruhnatî, ruhnayî, ruhnîtî.
Dijwate: tarîtîNêzîk, ronî, ronkayî, ruhnî.
Bide ber: sahî, tav, tîrêj, tîroj.
ji: ron + -ahî Bi avestayî reoxşn-, bi pehlewî rôşnak..
Bikaranîn: Lêker: ronahî dan, ronahî kirin. Navdêr: ronahîdan, ronahîkirin.
: ronahîdar, ronahîdarî, ronahîder, ronahîderî, ronahîker, ronahîkerî, ronahînas, ronahînasî, ronahîzan, ronahîzanî. Bi soranî: ronayî
ronahî bûn (lêker)(Binihêre:) ronahî
ronahî dan (lêker)(Binihêre:) ronahî
ronahî kirin (lêker)(Binihêre:) ronahî
ronahîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ronahî
ronahîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ronahî
ronahîdan (navdêr, mê) radyasyon, tîrojandin, tîrêjandin, tîrojdan, şewqdan
ronahîdar (rengdêr) biron.
ji: ronahî + -dar.
: ronahîdarî ronahîdarîtî ronahîdartî
ronahîdarî (navdêr, mê) rewşa ronahîdarbûnê.
ji: ronahîdar + -î
ronahîdayî (rengdêr) guldayî.
ji: ronahî +dayî
ronahîker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê ronahî dike, ronker.
ji: ronahî + -ker
ronahîkerî (navdêr, mê) rewşa ronahîkerbûnê.
ji: ronahîker + -î
ronahîkî (navdêr, mê) çirisî.
ji: ronahî +-kî
ronahîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ronahî kirin
ronahîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ronahî
ronahîpîv (navdêr, mê) tîrêjpîv, fotometre.
ji: ronahî +-pîv
ronahîpîvk (navdêr, mê) şebengbîn, spektroskop, spektrometer
ronahîxistinser (navdêr, mê) ronkirin irovekirina mijarekî
ronak 1. birqonek 2. zelal 3. rewşen
(Soranî) . Bi kurmancî: ron
ronakbîr rewşenbîr
ronakbîr bûn (lêker)(Binihêre:) ronakbîr
ronakbîr kirin (lêker)(Binihêre:) ronakbîr
ronakbîrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ronakbîr
ronakbîrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ronakbîr
ronakbîrî (navdêr, mê) rewşenbîrî, roşnbîrî, entelekt, entelektuelî, entelîjensiya, sekafet, pêşverotî, hişmendî, hişyarî, aqilmendî, aqildarî, hiş, zihn, feraset, zihniyet, aqil, ronakbîrbûn, kar û jiyana ronakbîran, marîfet, irfan, zanîn, têgihiştin, şarezayî, pisporî, ilm, zanist, jîrî, zeka, haydarî, biaqilî.
Herwiha: ronakbîrîtî, ronakbîrîtî.
ji: ronakbîr + -î
ronakbîrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ronakbîr kirin
ronakbîrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ronakbîr
ronakî (Soranî) (navdêr, mê) enerjiya ji rojê yan ji çirayekê ya dîtinê gengaz dike, enerjiya dinyayê ron ango geş dike û mirov dikare pê derdorên xwe bibîne, ron, cihê ronakî lê heye, fizîk: tîrêja elektromagnetîk ya dikare bi çavan bêt dîtin.
Herwiha: ronatî, ronayî, ronî, ruhnahî, ruhnatî, ruhnayî, ruhnî, ruhnîtî.
Dijwate: tarîtî.
Bide ber: sahî, tav, tîrêj, tîroj.
ji: ron + -akî Bi avestayî reoxşn-, bi pehlewî rôşnak.Bi Soranî, runakî.
: ronakîdar, ronakîdarî, ronakîder, ronakîderî, ronakîker, ronakîkerî, ronakînas, ronakînasî, ronakîzan, ronakîzanî
ronakîker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê ronakî dike.
ji: ronakî + -ker
ronakîkerî (navdêr, mê) rewşa ronakîkerbûnê.
ji: ronakîker + -î
ronas serenav, nêr, navek zelaman e.
ji: ro (roj) + -nas
ronatî (navdêr, mê) her tiştê şil (wek: av, dew, şîr, şerbet, mey, bade) tiştê dikare bêt rêtin ango rijandin.
Herwiha: ruhnatî, rûnatî, riwînatî.
Hevwate: şilavî, şilemenî, avî.
Bide ber: gazatî, hişkatî.
ji: ron + atî
ronavêj (navdêr, mê) çirsavêj, projektor, amraza ronavêj.
ji: ron +-avêj
ronayîker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê ronayî dike, ronîker.
ji: ronayî + -ker
ronbîn (rengdêr) kesa/ê bawer dike ku tiştek yan her tişt dê baş çêbibe, kesa/ê çavên wê/wî baş dinyayê dibînin.
Hevwate: geşbîn optîmîst xweşbîn başbîn.
Dijwate: pesîmîst reşbîn.
ji: ron + -bîn.
: ronbînî ronbînîtî ronbîntî
ronbînî (navdêr, mê) optîmîzm, optîmîstî, geşbînî, xweşbînî, başbînî, rewşa ronbînbûnê.
ji: ronbîn + -î
ronbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ron
ronbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ron
rondar (rengdêr) ronî, ronak, rewşen, ronîdar, pertewdar, rewneqdar.
ji: ron +-dar
rondik hêstir
(navdêr, mê) hêsir, firmêsk, ava ku ji çavan tê (bi taybetî dema mirov digirî).
Herwiha: ronik, ronk, rohnik, rohndik, ruhndik, ruhnik.
Hevwate: hêsir.
Bikaranîn: rondik barandin, rondik barîn, rondik ji çavan hatin, rondik rijîn, rondik rijandin, rondik werandin, rondik werîn, rondikên çavan.
: rondikbarîn, rondikbarînî, rondikrêj, rondikrêjî, rondikrij, rondikrijî, rondikwerîn, rondikwerînî
rondik barandin (biwêj) girin. ji bo wê bevala xwe xezalê wê rojê beya êvarê rondik barandin.
rondik bûn (lêker)(Binihêre:) rondik
rondik kirin (lêker)(Binihêre:) rondik
rondikbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) rondik
rondikbûyî (rengdêr) (Binihêre:) rondik
rondikên timsahan Biwêj, girî yan xema ne jidil.
Herwiha: hêsirên timsahanKit rondika timsahî.
ji wêjeyê: Li gel eve jî bi pêwîstî dizanîn eve jî ji bo xelkê serbilindê Kurdistanê rûn bikîn ku ewên firmêsk û rondikên tîmsahê dirêjin û li ser pêvajoya Rojavaya Kurdistanê û bergirîkirina li gelê Kurd li Rojava muzayede dikîn û li heman demî de hinek ji wan hemû pêdiviyên wê bergirîkirinê li ber dest daye bila kerem bikin eve sînor vekirîne û biçin li ser erdê rastî bergiriyê li gelê me yê li Rojava bikin wê demê ji bo xelkê Kurdistanê derdikevê ku muzayedeyên wan hindî lîstokekî bê bihayê siyasiye û gelek pire ji xeletkirina raya giştî..
ji: Biwêj , bide ber inglîzî crocodile tears, fransî larmes de crocodile, erebî  دموع التماسيح
rondikkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rondik kirin
rondikkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rondik
ronek (navdêr, mê) geş, rûşendar, rohn, jîr, çirax, ron, ronahî, ronahîdar, teyisî, çirisî.
ji: r +-onek
ronesans (navdêr, mê) vejîn, nûjîn, nûjenî, geşbûn
ronî 1. beraq 2. rewşen 3. cêreyan/gêreba
(navdêr, mê) hebûna şewqê, bi şewq Hendirê mala we ronîye, Wa dîk jî azan didin û êdî hêdî hêdî dinya dibe, fizîk: tîrêja elektromagnetîk ya dikare bi çavan bêt dîtin Roniya tavê gihaşt erdê.
Hevwate: sewl, şewl.
Herwiha: ruhnî.
Dijwate: tarîNêzîk, roj, ron, ronak, ronahî, ronîtî.
Bide ber: sahî, tav, tîrêj, tîroj.
ji: ron + -î.
Bikaranîn: Lêker: ronî bûn, ronî kirin, ronî dan. Navdêr: ronîbûn, ronîkirin, ronîdan Rengdêr: ronîbûyî, ronîkirî.
: ronî bûn, ronîbûn, ronîdar, ronîdarî, ronî dayîn, ronîker, ronîkerî
ronî bûn (lêker)(Binihêre:) ronî
ronî dan (lêker)(Binihêre:) ronî
ronî kirin (lêker)(Binihêre:) ronî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕۆنی کرن
ronîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ronî
ronîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ronî
ronîdan (navdêr, mê) (Binihêre:) ronî
ronîdar rewşen
(rengdêr) ron, geş, pertewdar, rewneqdar, rewşen.
Bikaranîn: Lêker: ronîdar kirin, ronîdar bûn. Navdêr: ronîdarkirin, ronîdarbûn
ronîdar bûn (lêker)(Binihêre:) ronîdar
ronîdar kirin (lêker)(Binihêre:) ronîdar
ronîdarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ronîdar
ronîdarî (navdêr, mê) ronîbûn, ronakbûn.
ji: ronî +-darî
ronîdarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ronîdar
ronîk (navdêr, mê) ronî, rohnî, ronkayi, ronayi, ronahî, perî, pertew, şewle.
ji: ronî +-k
ronîker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê ronî dike, ronayîker.
ji: ronî + -ker
ronîkerî (navdêr, mê) rewşa ronîkerbûnê.
ji: ronîker + -î
ronîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ronî kirin
ronînekirî (rengdêr) tarî, bêronahî.
ji: ronî +nekirî
ronîpîv (navdêr, mê) luksmetre, tîrejpîv, fotometre.
ji: ronî +-pîv
ronîpîvî (navdêr, mê) tîrejpîvî, fotometrî.
ji: ronîpîv +-î
ronîştene (Zazaki) runiştin
roniya çavan bûn (biwêj) li balê geleld birûmet bûn. rast e, ez ji beniû zarokên xwe hez dikim lê hozan roniya çavan e.
ronker (navdêr) kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî ron dike anku geş dike, xwiyaker, xwiyaker, geşker, zelalker, beyanker, îlanker, ragihîner, diyarker, eşkereker.
Herwiha: rohinker, rohnker, ruhnker, ruhinker.
ji: ron + -ker.
: ronkerî
ronkerî (navdêr, mê) rewşa ronkerbûnê.
ji: ronker + -î
ronkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ron kirin
ronkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ron
rontgen (navdêr, mê) cûnek ronahiyê ye ku pê wêneyên hestî û hinavên mirovan yan jî nava tiştan tên girtin, radyograf, wêneyên ku bi wê ronahiyê hatine girtin, makîneya ku ew wêne pê tên girtin.
ji wêjeyê: Sultan Kosemê 26 salî dirêjtirîn mirov e li Tirkiyeyê. Ew bi eslê xwe ji gundê Dede yê Dêrikê ye. Derdê Sultan van rojan ew e ku ji ber girse û kîloyên xwe nikare MR-ê (rontgen) xwe bikişîne..
ji: Ji navê peydakerê wê Wilhelm Conrad Röntgen.
Bikaranîn: Lêker: rontgen kirin. Navdêr: rontgenkirin Rengdêr: rontgenkirî.
: rontgenî
rontgen kirin (lêker)(Binihêre:) rontgen
rontgenî (navdêr, mê) rewşa rontgenbûnê.
ji: rontgen + -î
rontgenkêş (navdêr, mê) rontgenvan, pisporê röntgene.
ji: rontgen +-kêş
rontgenkêşî (navdêr, mê) rontgenvanî.
ji: rontgen +-kêşî
rontgenkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rontgen kirin
rontgenkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rontgen
rontgenkişandin (Binihêre:) rontgen
rontgenvan (navdêr, mê) rontgenkêş, pisporê röntgene.
ji: rontgen +-van
rontgenvanî (navdêr, mê) rontgenkêşî.
ji: rontgen +-vanî
ronyas cureyekî çêreya ku jê boyax tê bidestxistin
rop dewleta romê
ropo romayî
roportaj (navdêr, mê) nûçeya û nirxandina bûyerekê di nivîsar yan gotarek dirêj de.
Herwiha: reportaj, rîportaj.
ji wêjeyê: Em bi çapemeniya Swîsre û ya Frensî re ketin tekiliyê, roportajên ku pê re hatibûn eyar kirin tev di rûpelên rojnameyên edebî de cihekî girîng girtin.(Aydin Dere: Pişti Mehmed Uzun rexneyên vekirî, Amidakurd.com, 11/2007).
ji: Ji frensî reportage ji report + -age
roportajker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê roportaj dike, hevpeyvînker.
ji: roportaj + -ker
roportajkerî (navdêr, mê) hevpeyvînkerî.
ji: roportaj +-kerî
roqroqe lingdirêj
roro 1. heroj 2. roj bi roj
roşan (navdêr, mê) cejn, eyd, kêf, şahî.
ji wêjeyê: 2005.05.16, roja duşemê, li Qada Deriyê Çiyê, hemû mêvanên beşdar û zarokên Amedê li hev civiyan. Bi awayekî xweş û geş, bi govend û stranên germ dawî li şahiya xwe, dawî li roşana xwe anîn. Lê weke ku wan nedixwest tu car ev şahî biqede.(Dibistanakurdi.com, jêwergirtin: 9/2006).
ji: ro (roj) + şan.
: roşanane, roşangêrr, roşangêrrî, roşanî
roşanane (rengdêr) bi awayekî roşan.
ji: roşan + -ane
roşanî (navdêr, mê) rewşa roşanbûnê.
ji: roşan + -î
roşenbîrî (navdêr, mê) ronakbîrî, rewşenbîrî, entelekt, entelektuelî, entelîjensiya, sekafet, pêşverotî, hişmendî, hişyarî, aqilmendî, aqildarî, hiş, zihn, feraset, zihniyet, aqil, ronakbîrbûn
roşinbîr (navdêr) entelektuel, kesa/ê di biwarê çande û civakê de jîr û zana û têgihiştî (bi taybetî kesên ku bi suhbetan yan bi berhemên xwe yên nivîskî beşdarî gotûbêjên li ser mijarên çandeyî û civakî dibin û bi argumentên zanîstî boçûnên xwe pêşkêş dikin).
ji wêjeyê: 1. Ev peyva ku di zimanê rojavayîyan de wekî “entellektuel”, di tirkî de “aydın”, di erebî de “munewwer” û di farisî de jî wekî “rovşenfikr” tê şuxulandin, kurmancên me yên Bakur û Başûrê Piçûk bi piranî vê peyvê wekî “rewşenbîr” dişuxulînin. Hindek kes jî, carînan, wekî “ronakbîr” dişuxulînin. Kurdên Soran û Behdînanê, kurdên Kurdistana Rojhelatê jî wekî “roşinbîr” dişuxulînin. Kirmanc, ango kurdên zaza jî, vê peyvê wekî “roşinvîr” dişuxulînin. Ez nizanim, gelo di hewramî û lûrî de çi dibêjin? 2. Her çiqas Ahmed Ozcan, pêvajoya guherîna Kemal Fewzî hewaleyê demeke nedîyar bike jî, em dikarin sedemên esasî yên guherîna wî ya ji aliyê fikr û ramanê ve wisa diyar bikin: Beşdarbûn û pratîka wî ya di Şerê Yekemîn ê Cîhanê de, xwendekarî û zîrekiya wî û piştî teqawutbûna mecburî pêkanîna têkiliyên germ û nêzîk ên bi xwendekar, roşinbîr û rêxistinên kurd ên li Stenbolê re..
Herwiha: rewşenbîr, roşenbîr, roşinbîr, rûnakbîr, ronakbîr.
Bide ber: ronbîr.
ji: roşin + bîr.
Bikaranîn: Lêker: ronakbîr bûn, ronakbîr kirin. Navdêr: ronakbîrbûn, ronakbîrkirin Rengdêr: ronakbîrbûyî, ronakbîrkirî.
: ronakbîrî, ronakbîrîtî, ronakbîrtî
roşinvîr (Zazaki) (navdêr) ronakbîr, rewşenbîr, roşinbîr
rosiya Binêre:Hûrisya
rosiye Binêre:Hûrisya
roşnî (Zazaki) (navdêr) ronî, ronahî.
ji wêjeyê: Kekê mi, birayê mi, roşnîya çimê mi. Dê goş bide mi. Bineyke goşdarîya mi bike. Willay billey bi no qayde ti îfleh nêbenî, ha! Sakîn be. Na mîratmenda parçeyêkê qederê to ya, roja ke ti ameyî dinya, a zî to reyde bî. Ganî ti qebul bikî. La ti xo nêdanî ver. Ney! Ti îfleh nêbenî.
rosya Binêre:Hûrisya
rosye Binêre:Hûrisya
rot (navdêr, nêr) çelak, darik, şiv, çov, çîv, gilç, doqişk.
ji wêjeyê: Cegerxwîn bes bike fortaTu pîr î lê wekî xorta Te dil da ber şiv û rota Bi xwe kohê Erarat î!(Cegerxwîn)
rota (navdêr) rê, rêç, rêbaz.
ji: jiitali rotta, hevreh fransî route ji latinî via rupta (rêya bi kotekî vekirî) ji rupture (şkandin).
ji wêjeyê: Tenê milet dikare rotaya Tirkiyê diyar bike.Înglîzî (navdêr) ger, siyayiya rêzika zivrinê, •
rotene (Zazaki) (lêker) firotin. Navdêr: rotiş
rotik (navdêr, mê) rewt, rot, rewtik, ribanek, çelak.
ji: rot +-ik
rotiş (Zazaki) (navdêr) firotinLêker, rotene
rov pirça berzikê; rêv
rovanş (navdêr, mê) tol, tolhildan, intiqam, heyfhilanîn.
ji: Ji frensî
rovî [I] cureyekî heywanên çolê ye û bi konetiya xwe ve navdar e *“navê gurgî derketiye, roviyî dinya xera kiriye” [II] rodî, doran
(navdêr) ajelek guhandar yê kûvî yê mîna gur û seyan e lê ji guran hûriktir e û di çîrrokan de bi lêb û hîlebaziyên xwe navdar e, hinav, kanala ku xwarin di zikî de tê re dilive ta ku wek destav jê derdikeve, (mecazî) hîlebaz, cambaz, lêbker, şatir, gelac.
Herwiha: rûvî, rîvî , rwîvî.
Bide ber: rîvî.
ji: Bi pehlewî rôbas, bi sanskrît lopake.. Gotinên pêşiyan: •li şûna şêran roviyan kiriye gêre
rovî ji rê revî, rê ji rovî revî (biwêj) her du alî jî ji hev û din tirsîn, ji hev û din fêm nekirin. rovî ji rê revî, rê ji rovî revî. ez ji wî vedi kişini, ew jî ji min.
rovî nediçû qulê, hejek jî bi boçika xwe ve girê dida (biwêj) jixwe nikare karê xwe yê bingehîn pêk bîne, hê dike ku tiştinên din ên zêde jî bide ser. got, rovî nediçû qulê, hejek jî bi dûvê xwe ve girê dida. nikare serê xwe xrwedî bike, vêcu çûyejineke bî tevlî du zarokan jî aniye.
rovî têr e, tirî tirş e (biwêj) kesên ku pêdiviya wan tune bin, ji xwe re li hincetan digerin. erê lawo, ez quurbana xwedê me, niha rewşa te baş e, wisa dibêjî. rovî têr e, tirî tirş e.
rovî tu îşev cawê xwe bide min, ez ê sibe mirîşkeke bidim te (biwêj) ji bo rewşa zor û di nav xeteriye de tê bikaranîn. we!eh tefiq ketibû rewşeke wisa ku wî jî henta digot rovî tu îşev cawe xwe bide min, ez ê sibe mirîşkeke bidim te. (bnr. çîrok) rojeke dîsa leşkere dewleta rome bi ser gundekî hela çewlike de digirin. wekî her car, dîsa meren gund direvin ku xwe veşer in. heya ku leşker ji gund herin. di dema bazdane de ji gundiyan zilamekî tirsonek xwe zor digihîjîne çiyaye hemberî gund. li wir ji xwe re li cihekî yan jî quleke digere ku xwe tê de veşere. dema ku ji xwe re li cihekî veşartine digere meze dike ku roviyek li ber qula xwe sekiniye, li wî dinehere. zilam bi awayekî beguman û lavayî, bi hilkehilk û bi tatel ji rovî re d i beje: :"rovî hi îşev cawe (qula) xwe bide min, ez ê sibe mirîşkeke bidim te.
rovî û nava gund! (biwêj) ji bo tiştên ne guncan tê bikaranîn. malavawo tiştekî wer bibeje ku bila aqile mirov jê bibire. rovî û nava gund?!
rovîtî (navdêr, mê) çeqelî, fêlbazî, cambazî, pespayetî, konetî, gelacî, qurnazî
roviye newalan, bû xwediye malan (biwêj) : ji bo kesên heqnekiri dibin xwediye tiştekî tê gotin. hela tu li işen xwedê binere, roviye newalan, bû xwediye malan.
roviye reş derketin pêşiya (yekî) (biwêj) înşelah roviye reş derkeve pêşiya te. (nifir)
roviye şekalan, digere li dora malan (biwêj) mirov bi çi pîşeyî re mijûl be, li gor we tev digere. çima bi we eceb te? ma hûn nizanin roviye şekalan, digere li dora mahm?
rox xweliya hişk
(rengdêr) axa bi dirg û req, bi gumtil
royî (navdêr, mê) rewşa robûnê.
ji: ro + -yî
royîştin (Soranî) (lêker) çûn, bi rê ketin, herrîn, rewtin. Tewîn: Lêker: -ro-.
: pêşverotî, pêşveroyane, pêşveroyî, pêşveroyîtî, royîştû
rozet (navdêr, mê) benê yan wêneyê ku mirov bi cilên xwe dike (bi taybetî mîna dirûvê gulê li şûna kravatê li stuyê xwe girê dide).
ji wêjeyê: Wek tê zanîn Nil Demirkazik li ser sînga xwe bi rozeta xerîteya Kurdistanê beşdarî kongreya DTP-ê bûbû û piştî wê hatibû girtin..
ji: Ji frensî
rozgar (navdêr) Xwendin: Jihevqetandin: roz·gar, qeder, felek, peyveka din ji bo demsal
rozgara (yekî) reş bûn (biwêj) beşans bûn. tam de pişta xwe rast bikira, bi we riexweşiye rozgara wî reş bû.
rozî rizq
roach ji binemala masîpankan celebek masiyên ava şêrîn 2. cureyek masiyên basksor, (zool.) Rutilus rutilus 3. ji binemala masîpahnkan cureyek masiyên çavsor, (zool.) Leuciscus rutilus. zirkêtk, zirqîtk, (zool.) Blatta orientalis.
road
(tim û tim) (pirh.) bendergeha derve, cihê lengeravêtinê. rê 2. rêya trênê. 3. aware bûn.
road cart siwareya duteker.
road hog şifêr an erebegerê ku temamê rêyê dadigire.
road machine mekîna duristkirinê.
road metal ( îng.) kevirê şikevtek yê ku pê rê tên durist kirin.
roadbed cih an bigehê rêyê .
roadblock ateng, kesp û benda ku rê digire .
roadhouse xwarinxwane an klûba şevê ya li ser riya bajêr.
roadmaster gerînendeyê qita rêya trênê .
roadside tengala rê, qeraxê rê.
roadstead lîmana derve, cihê lengeravêtinê.
roadster otomobîla sivik ya dukesî 2. berzîn 3. bisqilêt, duçerxe .
roadway aliyê rê ya ku erebe jê derbas dibin.
roadwork ji bo îdmanê bezîn.
roam gerîn, 2. aware bûn 3. ger, geşt.
roan yê ku derpiyê şînboz wergirtiye 2. ya ku ji sextiyanê çêbûyiye 3. derpê şînboz 4. hespê şînboz 5. sextiyan, guderî, sîh.
roar gurmîn 2. nirîn, hîrîn, kurîn (deng) 3. dengê biheybet deranîn 4. qêrîn, qarîn 5. bi hîqehîq kenîn, bi tîqetîq kenîn 6. bi hîrînî bêhna xwe dan û standin (hesp) 7. hîrîn, kurîn, nirîn 8. dengê biheybet 9. tîqetîq.
roaring gurmîn 2. hîrîn 3. şihîn, gurmijîn 4. nexweşiya hespan ya ku dema hesp bi vê nexweşiyê dikevin bixirênî vêsa xwe didin 5. yê ku dihîre, yê ku dinîre.
roaring applause çepikên ku olan dide, deng vedide.
roast birajtin, di firneyê de sor kirin 2. (qehwe) qelandin 3. (zimanê k.) ketin xira yekî, henekê xwe bi yekî kirin 4. (zimanê k.) azirandin, azar dan, erza yekî şikandin 5. xirandin, nerm kirin 6. I. goştê sorkirî 7. sorkirî, sorbûyî, birajtî.
roaster kes an tişta hatî sorkirin 2. miqilka qijilandinê 3. mirîşka mezin.
rob dervekirin
dizîn, şelandin 2. pere û tiştên yekî dizîn 3. şelandin, telan kirin 4. mehrûm kirin, bêpar hiştin 5. dizî kirin, şelandin, rê birrîn.
rob peter to pay paul ji bo dana deynê xwe dest danîn ser heqê kesekî dî.
robber diz, rêbir, keleş, rêgir, nijdevan, heydût, eşqiya.
robbery dizî, şelandin, talan.
robe cibe, kirasê dirêj, kirasê hecê 2. çekên fermî, xeftan, qeftan 3. şala kurk 4. qeftan wergirtin an li yekî kirin.
robes of state cilûbergên dirêj î fermî yê şah û padîşahan.
robin boqijeyeka singsor ku piranî li Amerîkayê dijî 2. (îng.) gerdensor, tûtiya hinarê, (zool.) Erithacus rubecula Robin Goodfellow (îng.) (mit.) perûya nehs. 3. gerdensor.
robin hood di efsaneyên îngîlîzan de rêbirek gelek camêr û mêrxwas.
robin redbreast boqijeya singsor
robin' egg şîna vekirî ya keskînî ya rengê hêka çivîka boqijeyê.
roble celebek darberûyeka spî ku piranî li Kalîforniyayê tê dîtin, (bot.) Quercus lobata.
roborant (bij.) xurtker, zexmker 2. dermanê hêzê.
robot mekîna wekê mirovan dişixule, robot 2. kesê bêwijdan û dilqalind yê ku wekê mekîneyan her fermanekî bicîh tîne.
robot bomb bimba ku bi hêza xwe difire.
robust bihêz
xurt
zexm, qayîm, xurt, bihêz, qelew 2. qebe, çors.
robustious (gen.) (qerf) zor û zerp, darê zorê, sûse, hêza tund .
robustly pê hêzê.
robustness xurtî, saxlemî.
roc teyrê Enqe.
rocambole çeşîdek qurad, (bot.) Allium scorodoprasum .
rochet cibeyê ku psîkopos li xwe dikin.
rock hejandin
zinar
taht, lat, zinar 2. parçê tahtan 3. tişta wekê zinaran qayîm 4. (DYA), ( argo) durra mezin, almast 5. (îng.) şekirê eqîdê 6. tişta ku dibe sebeb bela û felaketê. 7. kêmtirîn (buha) 8. asê, ya ku rê lê naçe. 9. ji bo xweyîkirina kulîlkên kûvî baxçê terezin yê ku biteybetî hatiye çêkirin. 10. top avêtî, wêr kirin, îflas kirin 11. vîskiya biqeşa lê av an sode lê nehatiye kirin. hejandin 2. dergûş hejandin. razandin û di ber re jî hejandin 3. hejîn, di cihê xwe hejîn, milmilîn 4. hejîn, hejandin
zinar
rock bass çeşîdek masiyeka ava vexwarinê ku piranî li Amerîkayê tê dîtin.
rock bottom tebeqa tahtê
rock candy şekirê eqîdê.
rock crystal necef.
rock dove kevokên zinaran, (zool.) Columba livia
rock garden baxçê ku li cihê qîç û qelaç e
rock ruby kevirê lal.
rock salt xwêya kevir û tehtan.
xwêya kevir.
rock the boat welwele rakirin, waweylê, gundî û cîran li ser serê xwe civandin.
rockandroll mûzîkeka popê ya gelekî rîtmîk .
rockbound dera ku dorûberê wê taht û zinar in
rocker dara biqewsik ya di bin dergûş û kursiyê bicolane de, pê 2. kesê landikê dihejîne.
rockery baxçeyê terezin, solîn an gulistana ku li ser qîş û qelacan hatiye çêkirin.
rocket fîşengên ezmanî, roket 2. roket avêjtin 3. berev ezmanan ve rast hilfirÎn 4. firîna hedran û bilez.
rocket bomb xumbereya roketê.
rockfish çeşîdek masiyên nava keviran.
rockiness qelaç bûn.
rocking chair kursiyê bicolane.
rocking horse hespê pêlîstokî yê bicolane.
rockribbed ya ku aliyên wê kevirîn e 2. eksoyî, riko.
rockrose laden, rastik 2. laden, (bot.) Cistus creticus.
rockwork xeml û rewşa hewş û dîwaran ku pê keviran tê çêkirin.
rocky qîş, qelaç, terezin 2. wekê tahtan 3. dilqalind, dilkevir, dilhişk, qebe, bêrehm.
rocky mountains, rockies Çiyayên Qelaç yên Rockyê.
rococo di mîmariyê de terza rokokoyê, terza mîmariyê ya têrxeml 2. ya aîdê terz û terha rokokoyê ye 3. têrxeml, gelek rewşdar.
rod çaw
ço
çogan
şivik, çov, darik 2. kopal 3. darikê feleqeyê 4. ceza 5. hêz, karîn , şiyan 6. pîvaneka dirêjahiyê ya ku dike pênç mitre.
rode (binêr.) ride.
rodent kotinker, kojer (heywan)
rodeo şehîneta ku kovboy li ser sehne hûnerên xwe pêşkêşî temaşevanan dikin 2. kerî kirin an çêrandina heywanan.
rodomontade xeberên mezin, fort, zirt, gotinên bêbingeh 2. (nad.) fottek, pesnoyî, zirtok 3. tiştên mezin gotin, zirtên xwe vedan, ji ser xwe re kesek nedîtin, pesn û wesfê xwe dan.
roe mamiz, (zool.) Capreolus capreolus 2. (binêr.) deer.
roebuck mamiza nêr. hêka masiyan.
roentgen rays tîrêjên rontgenê.
rogation li Romaya berê pêşnûmaya qanûnê ya ku ji aliyê walî ve ji bo dengdanê hatiye danan li ber xelkê 2. (kil.) berzûrîn, li ber gerîn, lava kirin.
roger (sersûmî), (zimanê k.) Erê! Belê! Bila! Temam!
rogue kesê pêxwas, kesê beredayî an tolaz 2. kesê diz, fenek, firîq, quldir 3. kesê şûm, nehs, nesekinî 4. fîla hêçketî 5. parsek 6. serserîtî kirin, ewaretî kirin 7. xapandin, fêl kirin, dolab gerandin. 8. parsekî 9. dizî, hîlebazî, delkbazî 10. nehsî, şûmî.
rogue elephant fîla hêçketî ya beredayî mayî.
roguery derbederî, tolazî, beredayîtî, serserîtî
rogues' gallery koleksiyona ku wêneyên kesên xweyîsabiqe tê de hene.
roguish tolaz, doxînsist 2. nehs, nesekinî .
roil şêlo kirin, tevlihev kirin 2. aciz kirin, hêrsa yekî rakirin.
roily şêlo, biherî.
roister şemate kirin, hêwirze kirin, kirin tepûrep.
roisterer hejxwekirî, berxweketî, kêfcî.
roland biraziyê efsanewî yê împeretor Şarlmanî û yek ji şowalyeyên wî yên herî mêrxwas.
role rol
rol, weyn.
rol
roll gindirandin
gêr kirin 2. gêr kirin, zivirandin, gerandin 3. pêçandin 4. bi dengekî stûr gotin 5. vekirin, pê şûtikê tenik kirin 6. hede kirin 7. bi lezûbez li daholê xistin 8. hişkehişk bilêvkirina tîpa r’yê 9. gêrbûn, girgirîn, gindirbûn, nişivîn, werbûn, xingirîn 10. gerîn, çerx bûn, çerixîn, doş bûn 11. bi kaş û hevraz birê ketin û çûn 12. bipêl bûn 13. hatin pêçan, gulok bûn, kirin gulok 14. kirin gurmînî, kirin xurmînî 15. pê şûtikê tenik kirin 16. go xişt û çûn, lêda çû (dem). gêrbûn, gindirbûn, girgirîn 2. qulibandin, kewişandin, remandin 3. stûwane, merdane, sîlîndîr 4. tişta wekê tomarê 5. lîste, defter, qeyd, sîcîl 6. top, rulo, balor 7. cureyeke nanê kiçik 8. gurmînî, gurmîniya ezmên 9. belbûn, gijbûn, pişpişîbûn 10. çentê taxima tualetê ya ku mirov dikare wekê tomarê bide hev 11. lolibîna keştiyê, beliqîn, şewişîn 12. (argo) pere, desteya pereyan 13. (ezm.) tono 14. piştî ku dadikeve erdê hinekî bi pêşdeçûna balafirê.
roll call saxtî kirin, venêrîn, jimartin.
rolled oats bastîqa baçîkê.
roller tişta gêr dibe 2. meqereya ku bestir lê tê pêçan, stûwane 3. tekerê biçûk 4. nexasim piştî firtoneyê pêla mezin ya ku li qeraxê behrê dide 5. (bij.) pêçek.
roller bearing (mak.) textê bimasûle.
roller-skating xwe bi patenê biteker xişikandin. mexmela rulo.
rollick bikêf ketin ser rê, bişayî birêketin an pêş ve çûn 2. kêf, hengi şahî, şehînet.
rolling gêrbûn 2. ya ku gêr dibe, bi kaş û hevraz 3. bipêl 4. yê ku diheje 5. berstûka qermiçî 6. ya ku dike gurmînî.
rolling mill fabrîqeya kirdinakê, hade, kirdinak.
rolling pin tîr, şûpik.
rolling press mekîna ûtûyê.
rolling stock vagon û lokomotîf.
rolltop desk maseyê nivîsê yê ku wekê ruloyê tê girtin û vekirin, nivîsîngeha Amerîkayê.
rolypoly roly-poly kurtik, topik, esûsek, kurûsek.
rom rom. (kurt.) Roman.
romaic tişta ku aîdê Yewnanîstan niha an zimanî Yewnanî ye 2. zimanê Yewnanî, zimanê Romî.
roman roman
ya ku aîdê Romayê an ehlê Romayê ye 2. tişta ku derheqê mîmariya Romayê de ye 3. (gen.) ya ku aîdê tîpên Latînî ye 4. Romayî, ehlê Romayê 5. (gen.) tîpên Latînî 6. (pirh.) di Kitêba Pîroz de nameya ku Resûl Pavlos ji bo ehlê Romayê nivîsandiye.
roman à clef (Fr.) romana ku tê de navê kes û cihan bi navên pevsitî tên nîşandan.
roman candle maytaba hewanê.
roman catholic Katolîk.
roman cement celebek çîmentoya ku gelekî baş xwe li ber hêm û rûtûbetê digire.
roman emperor împeretorê Romayê.
roman letters tîpên Latînî.
roman nose difna Romayiyên berê ya ku hinekî dirûvê nikulê pê diket.
roman numerals reqemên Romenê.
romance serpêhatiya evînê 2. evîan romantîk 3. romantîzm 4. cezbedarî, belkêşî 5. serhatîperestî, maceraperestî 6. destana evînê 7. romana serpêhatiyan 8. efsaneya şowalyetiyê ya derbarê qirna navîn de 9. fort, vir, zirt 10. (mûz.) romans 11. nivîsandina romana serpêhatiyan 12. gotin an nivîsandina çîrokên romantîk, bi fikrên xeyalî ketin, romantîk tevgerîn 13. (zimanê k.) pev şabûn. romancer nivîskarê roman serpêhatiyan 14. kesê viroker, derewîn. zimanên ku kok û bingeha wan Latînî ye (wekê zimanên Îtalî, Spanyolî û Fransî)
romanesque tişta ku aîdî ûslûba mîmariya Roman ya qirna navîn e, Roman 2. terza mîmarî ya Romanî.
romanism bawerî û ûsûlên mezhebê Katolîkê.
romanist Katolîk.
romanize Katolîk bûn.
romantic li ser têkiliyeke dilînî 2. romantîk 3. wekê romanê, xeyalî.
romantically bi romantîkî, wekê romantîkan.
romanticism romantîzm.
romanticist kesê romantîk.
romany Çîngene, Cengene, Mitirb, Qereçî 2. zimanê Qereçiyan 3. tişta ku aîdê Cengeneyan e 4. tişta ku aîdê zimanê Cengeneyan e.
rome Roma.
romish Katolîk.
romp hilpekîn û lîstin, lotik avêjtin û lîstin 2. bihêsanî bidest xistin, qezenc kirin 3. keçika ku bere lotikan dide û bere dilîze 4. lîstikeke bixirpanî û bihêwirze 5. (zimanê k.) tişta ku bihêsanî hatiye bidest xistin.
rompers tulimê zarokan.
rondeau (pirh.) -deaux) helbesta ku ji sêzdeh ristan pêk tê û rista pêşiyê li dawiya helbestê tê dubarekirin.
rondel helbesta ku ji çardeh ristan pêk tê û du qafiye lê hene.
rondo (mûz.) rondo.
rondure (helbest) giroverî.
rood xaç 2. berecota berê, deheka berecota nû 3. pîvaneka dirêjahiyê ku ji pênç mitre û nîvan heta heft mitre û nîvan dirêjiyê dipîve.
roof ban
ban, serban, arik, avadan 2. tişta ku dişibe bên 3. bi banî serde girtin, ser nixumandin. 4. malzemeyên avadanê.
roof garden baxçê li ser bên.
roofing ban çêkrin, avadan danîn
rook di setrencê de kele. qijika reş, qelamizgînî, qirika zeviyan, (zool.) Corvus frugilegus 2. zilamê fenek 3. bi fen û fûtan jê standin 4. xapandin.
rookery cihê ku qijak û çivîkên din lê dizên 2. cihê tûlêman 3. mala qerebalix ya ku tê de mirovên gelekî xizan dijîn.
rookie (argo) leşkerê ecemî 2. polîsê nû 3. lîstikvanê ecemî.
rooky wekê qijikan.
room jûr
menzel
ode
ode
ode, jûr, mezel, olî 2. cih, war, qad, der 3. rûniştin.
ode
ode, jûr
roomer pansiyoner.
roomful têra mezelekî.
roommate (DYA) hevalê mezelê.
roomy fireh. roominess firehî.
roost lûsiyayî 2. cihê ku çivîk lê şeva xwe derbas dikin 3. lûsîn. rule the roost (zimanê k.) biserketin, bûn serok an sereke.
rooster dîk
dîk, dîkil, keleşêr, bizmik.
root binyad
reh
pê kok berdan, pê reh berdan erdê, ripin kirin 2. reh berdan, ripin bûn, cihê xwe girtin. kok, ra, reh 2. çavkanî, serkanî, hîm, bingeh, esas, temel 3. koka peyvê 4. (mat.) kok. 5. xwe lê girtin, xwe pê girtin, cihê xwe lê xeş kirin. 6. bêesl.
kok
jêder
kok
root and branch bitemamî, bitevayî, hemû bi hev re, ji binî ve.
root beer vexwarina ku ji koka çend riwekan çêdibe.
root borer kêzikeke ku koka dar û riwekan dikoje.
root for (zimanê k.) pişt girtin, piştgirî kirin.
root gall werma ku li ser koka dar û riwekan bi hukmê kimêyan çêdibe.
root leaf şitla kokê, terha kokê.
root out, root up ji kokê rakirin.
rootless bêkok, bêbingeh, bêra, bêripin
rootlet rîşe, rehçik, rehik.
rootstalk (binêr.) rhizome.
rootstock kok, ra, reh, esl 2. (bot.), (binêr.) rhizome.
rooty kokgir, kokdar, wekê kokê.
rope ben
ben, werîs, ta, qeydik 2. daleqandin, şeniqandin, îdam 3. tişta ku wekê bên şeridî 4. dezî û rîçalka mezeloq an hêwî 5. (DYA) kemend, bend, qeyd 6. bi tê girêdan, pê benî girêdan 7. (DYA) bi kemendê girtin 8. wekê tayî lê hatin.
werîş
rope in (zimanê k.) xapandin.
rope off li dora tiştekî ben gerandin û sînordarkirin.
rope yarn benê kindir.
ropedancer cambazê ser ben, tenefbaz.
ropemaker benfiroş, kindirvan.
ropewalk cihê badanê yê kindirê.
ropiness bi qasê mûyekî zirav bûn lê neqetiyan
ropy wekê mûyê zirav bûn lê neqetiyan 2. wekê tê, wekê qinapê. 3. rewşa wekê bên.
roquefort cheese penîrê Rokforê.
roquet di lîstika krokeyê de tala xwe li taleka din xistin 2. talek li taleka din xistin.
rorqual nehenga dûvçetel.
rorschach test (psîk.) testa Rorşahê.
rosaceous ji binemala gulan 2. gulîn, wekê gulê.
rosary duayên pê tizbiyê tên kirin 2. tizbîh 3. çelenga bi serî ve tê kirin 4. (wêj.) guldeste, antolojî 5. baxçê gulan, gulistan.
rose gul, (bot.) Rosa 2. rengê gulê, helesorî 3. rozêt 4. mevsika xirtûmê.
rose acacia cureyek darcêwî (bot.) Robinia hispida.
rose cold, rose fever (bij.) zekama biharê ku gul dibe sebeba vê nexweşiyê.
rose diamond roza,,elmasa ku di teşeya gulê de hatiye naqişkirin,kevira felemenkê
almasta ku wekê gulê hatiye birrîn, almasta Felemenkê, roza.
rose geranium sardunyaya bêhngul, (bot.) Pelargonium capitatum.
rose jam rîçala gulan.
rose mallow hîro, (bot.) Althaea rosea.
rose quartz kuarsa gewez.
rose vinegar sîrika gulan.
rose water ava gulan.
rose window şibakeya wekê tekeran ya ku bi camên rengîn tên xemilandin.
roseate sor, sorgul, gulgwîn 2. tijî gul 3. şibî gulê.
rosebay lûrik, jale, rûl, ziqûm, zeqnepûrt.
rosebud bişkoşa gulê.
rosebush dara gulê.
rosecolored =rose-colored: gulgwîn, gulîn.
rosemary filfil, (bot.) Rosmarinus officinalis.
roseola (bij.) nexweşiyeka çermî ya zarokan, rozeol.
rosetta li Misrê bajarê Reşîdê.
rosetta stone tableta bazalt ya ku sala 1799ê li dora bajarê Reşîdê hatî dîtin û li ser nivîsên Yewnanî û hîyeroglîf heyî.
rosette rozêta şibhê gulan.
rosewood êzingên bêhnxweş ên sorereng yên dareka tropîkal.
rosh hashana di salnameya Mûsewiyan de sersal (rezber an cotmeh)
rosicrucian endamê komeleyeke navneteweyî ya ku ji bo felsefeya sersuriştiyê li ser têkiliyên mirovan tetbîq bike hatiye danan.
rosin cewî, mestekî, benîştê qajê, benîştê çamê 2. cewî li xwe dan, cewî bi xwe ve anîn. 3. xîç, xîj, bimestekî.
rosinante hespê pîr yê Donkîşotî 2. bergîra qetxirbe.
rosiness gulrengî.
rosiny tişta wekê cewiyê
roster (leşk.) lîste an deftera ku dora nobetê ya serbazan tê de nivîskî ye 2. lîsta navan.
rostra (pirh.), (binêr.) rostrum.
rostral ya ku aîdî prûvaya badayî ya keştiyê ye 2. derheqê kursiyê gotarbêjiyê de.
rostriform gangilî an wekê nikulan.
rostrum (pirh.) rostra, rostrums) kursiyê gotarbêjiyê, platform 2. li Romaya berê pruvaya badayî an ya wekê nikulan 3. (zool.), (bot.) endamên wekê nikulan, rostrum.
rosy wekê gulan, şibhê gulan 2. sor, sorgul, sorî, gulîn, rengsor 3. guldar, bigul, gulgulî, bi gulan xemilî 4. hêvîdêr, ya ku cihê hêviyê ye, tişt, rewş an kesa ku hêviyê dide mirov 5. şên, kêfxweş.
rot rizîn, xira bûn, pûç bûn 2. rizîn, pûçî 3. nexweşiyeka ku riwekan dirizîne, efnik, kam, jeng 4. di laşê mîyan de nexweşiyeka rizînê ya ku kimê dibin sebeb. rizîn, petîn, xeribîn, xerab bûn 2. rizandin, bûn egera rizîn û xirabûnê.
rota (Îng.) nobeta wezîfeyê 2. lîsta nobetê 3. di meqamê Papatiyê de dadgeha bilind ya dînî.
rotarian endamê klûba Rotariyê.
rotary ya ku li ser mijaneya xwe ya ku wekê çerxê digere dizivire, 2. (pirhç) mekîna çerxê.
rotary club komeleyeke civakî ya navneteweyî ya ku sala 1905ê li Chîcagoyê hatiye damezrandin.
rotary engine motora livdar ya gerok.
rotary harrow faşona gerok.
rotary press rotatîf.
rotate zivirîn, li ser mijaneya xwe çerx bûn 2. bi guhertina vardiyayan xebitîn 3. gerandin, doş kirin, çerxandin 4. bi dorê şixulandin 5. bi dorê tiştên cihê çandin 6. (bot.) ya ku dişibe tekeran, rotat. 7. ya ku wekê çerxê ye, ya ku dişibe gerokê.
zivirandin, bizivirîne
rotation wekê çerxê zivirîn, li ser germiçankê doş bûn, ger, çerx 2. bi dorê tiştên cihêreng çandin 3. bi dorê hatina çerxê.
rotative =rotatory: gerok, ya ku wekê çerxê dizivire
rotator tişta dizivire, tişta çerx dibe 2. (pirh.) -es) (anat.) lemlateya ku organan dizivirîne.
rote rêza kar ya diyarkirî, tevgerên edetî, edet, gerdîş.
rotenone terkîbeka kartêker ya ku ji kokên riwekan tê standin û di çêkirina dermanê kêzikan de tê bikar anîn.
rotgut (DYA) vîskiya kêmkalîte.
rotifer heywanokeka avî ya pirmalik ya mîkroskobîk ku bi mijangên xwe yên livok yên li dora devê xwe avê dikişîne, rotator.
rotisserie bistika donerê 2. dikana xwarinên pijayî 3. xwarinxwaneya ku xwarina ku mişterî ji bo xwe dineqînin dipijîne û datîne ber wan.
rotl (pirh.) li welatên Ereban yekeya pîvana giraniyê (di nêvbera 500 gr û 2 kîloyan de diguhêze)
rotogravure (çapg.) tîfdruk.
rotor rotor 2. perwaneya helîkopterê 3. stûwaneyê amûdî yê ku di keştiyê de bi karê babirkê ve radibe û di cihê xwe de dizivire.
rotten rizî, petitî, petixî 2. ji aliyê exlaqî ve têkçûyî 3. (zimanê k.) fena, rizîl, berbad. 4. xirabî, nebaşî.
rottenly qet nebaş, pir xirab.
rottenness rizînî, petitî, kurmînî
rottenstone kevirê kefik, tuf, ponza.
rotter (Îng.), (argo) kesê nehs û nesekinî, dilpîs, dilxirab, xêrnexwaz, ketî.
rotund girover
girover, topik 2. az û tijî (deng) 3. azî, tijîtî (deng)
rotunda mezel an avahiyên ku qubeya wan wekê bazneyê ne .
rotundity =rotundness: giroverî, topikî
roturier (Fr.) gundî, yê ji rêzê, kesên ketûber.
rouble (binêr.) ruble.
roue (Fr.) doxînsist, tolaz, xerab.
rouge argûne, sorav 2. ruj, sorav 3. toza perdahê 4. argûne li dêmên xwe dan.
rouge et noir lîstikeka îskambîlê ya ku li ser maseyeke ku bi dameyên sor û reş tijî ye tê lîstin.
rough girûzekirî kirin, girnazî kirin 2. (werz.) dehf dan, bela xwe lêdan. 3. bi şêweyek gelekî hêsan jiyîn an gerîn. bi texmînî, kêm zêde. play rough bela xwe li hev dan, bela xwe ji hev venekirin. dirdirkî, zivirî, girûzî, girnazî 2. pirçonek, bipirt, bimû 3. qerqer, gerger, kere, gocar, zûr 4. bi kaş û kendal 5. zor, zehmet, dijwar 6. bifirtone, biba û bager 7. hov, xirpanî, qebe 8. pêşnûma, sinêde 9. texmînî, hema bêje, kêm zêde 10. zilamê çors û bêedeb 11. tişta dirdirkî 12. (golf) qada ne rast e. 13. kêm zêde, teqrîben. 14. tundî, hişkî, reqî, dijwarî.
rough breathing di zimanê Yewnanî de dengê h’yê.
rough diamond elmasa ku nehatiye neqşandin, zilama hêja lê nehatiye taşîn
rough draft pêşnûma pêşîn.
rough guess texmîna seresere, eletexmîn.
rough in, rough out tiştek ji dest xwe deranîn, ji stûyê xe kirin, di ser guhê xwe re avêtin.
rough it xwe li ber tengî û tehliyan ragirtin, xwemxwarî kirin
rough up dehf dan, bela xwe lê dan.
rough weather hewaya tund.
roughage madeya qebe, tişta qebe 2. tiştên xwarinê yên ku tê de zêde selûloz heye.
roughandready rough-and-ready kesê qebe lê jêhatî û kêrhatî.
roughandtumble rough-and-tumble rewşa bêpergal û bêqeyde
roughcast pêşnûma, sinêdî 2. sewaxa bi gir ve, sewaxa qalind 3. pêşnûmaya tiştekî danîn 4. bi sewaxa qalind sayandin.
roughdry ziwakirin û ûtûkirina cilan.
roughen girûzekîbûn, girnazîbûn, zivir kirin 2. bel kirin, belbûn .
roughhew bi gir ve şehkirina keviran an qewirandina honiyan.
roughhouse (argo) xirecir, heftûhêşt, gêre û gelefek, teqereq, tepûrep 2. tepûrep kirin, xirecir deranîn.
roughly texmînî
roughness qebetî, çorsî
roughrider kesê ku hespan terbiye dike, kesê ku hespan xweyî dike 2. kesê ku dikare li hespên hêçketî siwar bibe 3. kowboy.
roughshod heywana ku ji bo nexişike bi nalan ve mîxên qeşayê hatî kutan.
roulade (mûz.) binewa kirin 2. çêniyê goşt ya ku wekê domlmikan tê dagirtin û tê birajtin.
rouleau (pirh.) -leaux, -leaus) (Fr.) fîşeng, derb (pere)
roulette rulet 2. tekerê biçûk ê çerxokî ku di karê necariyê de ji bo kêşana xetên deqdeqî an li ser kaxezê vekirina kunan tê bikar anîn.
round girover
girover, kilot, xir 2. girover, topikî, kadî 3. şibhê stûwaneyê 4. hesabê di zik hev de 5. pir, zehf, têra xwe 6. bilez, zû, zûka, çarpik, lezgîn, hişik 7. tijî, têr 8. bêpakî, bêperwayî, rasterast 9. tam. 10. ger. 11. bi eşkereyî, rasterast, gotina xwe li rûyê yekî kirin. tişta girover, bazne, daîre 2. reqsa ku ger û fetl tê kirin 3. ger, çerx, fetl, dewr 4. dor, rêz 5. strana ku bi çend dengên ku li dû hev tên tê gotin, kanon 6. avêtin, berdan, lêdan 7. çend caran ser hev agir berdana top û tifingan 8. di boksê de raund. (daçek) li dorê, li derdorê 2. bi dewr, bi ger û fetl 3. li hawîrdorê, li derdora tiştekî 4. (daçek) li dorê, li derdorê, li ber dorê 5. ji her alîyî ve, ji hemû hêlan ve 6. pêş û paş, hirde û wirde. girover kirin, kilot kirin 2. dagirtin, tijî kirin 3. li derûdorê geran, li ber dorê çûnûhatin 4. bi qermiçandina lêvan bilêvkirin 5. giroverîbûn 6. zexm bûn, qelew bûn, goşt girtin, çermê yekî qalind bûn 7. gerîn, fitilîn, doş bûn 8. li cihê xwe çerx bûn. 9. temam kirin, qedandin. 10. tijî kirin, dagirtin.
round clam heywaneke şibhê îstîrîdyeyê ku goştê wê tê xwarin, (zool.) Venus mercenaria.
round dance reqsa şibhê valsê bi ger û çerxê tê kirin.
round number hejmara texmînî, hejmara teqrîbî.
round of applause qarêna çepikan.
round off girover kirin
round out temam kirin, xilas kirin
round robin di nêv komekî de rêza nameyên ku bi dorê tên nivîsandin.
round table conference civîna maseyê girover.
round trip çûn û hatin
roundabout fetlonekî, çivonekî, girîft, lihevgeriyayî, nerasterê 2. nerasterê, neyekser 3. têr, berfireh 4. ya ku dora tiştekî digire, vegir 5. çakêt, saqo, sermil 6. (Îng.) geredolab, çerxûfelek 7. (Îng.) piryana girover ya tekalî.
roundel (helbest) helbesta ku ji neh rist û du neqeratan pêk tê 2. çalika girover an kulek.
roundelay strana sade û bineqerat 2. reqsa ku bi şêweyê daîreyên tê îcrakirin.
rounder haleta giroverker 2. (DYA), (argo) ebeboz, zilamê miskîn û beredayî, pêxwas. rounders (Îng.) lîstikek wekê beyzbolê.
roundhead di şerê navxweyî yê Brîtanyayê de komarparêz.
roundhouse avahiya girover ya lokomotîfan 2. (behr.) di guwereteya li paşiya keştiyê kamara.
roundish topikî, giroverkî.
roundly giroverkî
roundness giroverîtî.
roundshouldered round-shouldered ya ku pişt û navmilên wê giroverkî ne.
roundsman polîsê teftîşê.
roundtheclock round-the-clock şev û roj, tim û daîm, her û her.
roundup (DYA) dewar anîn ba hev, komkirina dewaran 2. (zimanê k.) dan hev.
roundworm (bij.) kurmê girover, (zool.) Ascaris lumbricoides.
roup cureyeka zekema mirîşkan. roup'y zekemî, arsimî, bahorî 2. (îskoç.) kesê dengketî.
rouse rakirin, hişyar kirin 2. anîn xîretê, vejandin 3. engizandina heywana nêçîrê 4. qilqilandin, xistin telaşê, endîşedar kirin 5. rakirin, hişyar kirin 6. vejandin, vegerandina ser heyatê, anîn xîretê. 7. zindî, sax, çalak 8. (zimanê k.) mezin, yeman, ya ku cihê metelmanê ye.
rousing hişyarker, raker, peroşdar, coşker
roustabout karkerê keştî û benderê 2. zilamê ku bi karê biçûk û sivik debara xwe dike, nanxwur, pêgirtî.
rout pê difna xwe xepartina erdê (beraz) 2. ji kokê rakirin, ji rehê hilanîn, hilqetandin. 3. ji cihê ku xwe lê veşartî deranîn, bi kotekî deranîn. tekçûn 2. girse, xelk 3. (dad.) bi armanca desthilanînê li hev gihana çend kesan û têkbirina xweşî û aramiyê 4. têk birin, têk şikandin, ji hev belawela kirin, tarûmar kirin.
rout out xepartin, kolan, deranîn rastê, tevdan
route rê, dirb, alî, hêl, rota, ber 2. bi riyeke pendî şandin. en route li ser rê, li rê, li devê rê. go the route heta dawiyê dom kirin. 3. riya ku postevan çûyî.
router freze.
routine rêbaza kar û tevgerên edetî yên ku şert û merc li ser mirovan ferz dikin 2. bernameya karî 3. edetî, elimandî, mutat.
rove eware eware gerîn, betal betal gerîn 2. eware eware gerîn. rov'ing gerok, seyar. benê ji nîvî ve badayî 2. ji çav an kunekî re derbas kirin 3. nihêrtin, sextî kirin 4. kişandin û hêdika çemandina ta an deziyekî. 5. deziya nîvî hatî çemandin.
rove beetle cureyek kêzik, (zool.) Ocypus olens.
rover kesê beredayî, eware, sûtal 2.rêbir, rêgir, keleş, korsan
roving kişandin û hêdîka çemandina tayî
row qor
rêz
şer, pevçûn, qirên, gelte, xirexir 2. şer deranîn, bi hev çûn 3. çûn şerî, tev li şerekî bûn. rêz, dor, zincîre, qor 2. rêzexanî, zincîra xaniyan, malên rêzkirî 3. kolana ku rêzexanî lê heyî. bêrik kişandin 2. xirandin, pê kişandinê kş kirin, pê bêrikê kişadin, maliştin 3. bêrik kişîn, bêrik kişandin 4. ger û geşta pê qeyîkê, li ser kelekê gerîn.
rêz
row against the tide li dijî birha avê bêrik kişandin, li hemberê zorî û zehmetiyan li ber xwe dan.
rowan mirmirk, pêşû, pingok, (bot.) Sorbus aucuparia.
rowboat (DYA) belem, kelek, lûtke, qeyîk, zewreq.
rowdiness =rowdyism: pêxwasî, beredayîtî, sûtalî.
rowdy ebeboz, pêxwas, serserî 2. wekê pêxwasan.
rowdyish sûtalane, wekê beredayiyan.
rowel galûk, mêmûz 2. galûz kirin, mêmûz kirin.
rowen giyayê ku cara duduyan şîn tê 2. berhema duyem, firazeya cara duduyê 3. encam, netîce, akam, dawînk.
rowlock (Îng.)  navê darên xwar ên ku parsûyên keştiyê tînin pê 2. darê ku bi kêleka kelek û qeyikan ji bo bêrikan hatine danîn, iskarmoz.
royal aîdê qralan, hêjayî qralan 2. di bin star û mehwara qralî de 3. şahane, muhteşem, mirêsdar, wurşedar, rewşedar 4. muazzam, gewretirîn, girtirîn, zehf mezin 5. tewqa mezin ya kaxezê 6. (behr.) kontra babafîngo.
royal mast (behr.) dîrekê kontra babfîngoyê.
royal navy li Îngîlîstanê hêzên behrî, hêzên deryayî.
royalism şahperestî.
royalist qralperest, şahperest.
=royalis'(baz.) keysparêz.
royally bişeml, bimirês, bihijmet.
royalty qralî, hukmdarî, şahî, keyanî, qeyserî 2. kesên ji malbata şah û padîşahan 3. dewlet, seltenet 4. para qezencê ya ku dikeve behra xweyê milkî yê ku pê kar tê kirin 5. para qezencê ya ku piştî pirtûkek belav dibe dikeve behra nivîskarê pirtûkê 6. behra ku didin xweyê heqî.
ro see: roj (day, sun)
(m.) river
(=roj) f. sun: di bin ro(ye)ka havînê de=under a hot summer sun. 2. day
roava m. west, dusk.
roavayî western
western
robar (m.) stream, river
rohilat m. dawn, east
rohn (adj.) liquid
rohnî see: ronî
roj day
(f.) day, sun
f. day, sun. Also see: ew roj ev roj e, rojane, rojava, rojhilat, rojhilata navîn, rojname, rojnamegerî
day; sun
roja din the other day
roja duşemê Monday
rojane daily, every day
daily.
rojanî (f.) daily, daily wage
rojava West
west
(m.) west
west.
west.
rojavayî Western
western
rojbaş good morning !
good-day; have a good day
rojbûn birthday
rojeng sundial
rojev agenda
rojgar planet, globe
rojgarî planetary
rojhelat (m.) see: rojhilat
rojhilat Orient
east
(m.) orient, east, dawn
f. east:
rojhilata navîn Middle East
the Middle East.
rojhilatî Oriental
eastern
rojhilatnas orientalist
rojname daily; newspaper
newspaper
f. newspaper.
rojnameger journalist
rojnamegerî journalism
f. journalism
rojnamekarî (f.) journalism
rokrol f. role
rom m. the Ottoman Empire; Ottoman, Turk
roman (f.) novel
f. novel.
romannivîs novelist
romî (m.) Turk
ron light; (zelal) clear
ronahî light, brightness
(f.) light (from lamp), brightness
f. light, brightness.
ronak bright; enlightened
(adj.) brilliant, bright, luminous, radiant
ronak kirin to lighten to illuminate
ronakberî The Enlightenment
ronakbîr intellectual
intellectual
ronakbîrî intellectuality
ronayî = ronahî
= ronahî
rondar (adj.) brilliant, bright, shining
rondik tear
(f.) tear
f. tear
ronesans f. renaissance
ronî (adj.) limpid, luminous, bright
bright
rovî (m.) fox
m. fox
m. fox
robe dilq
rock berzile
daman
daw
dawên
rock und hose schürzen daw û deling hildan
rockschoß daw
dawên
roggen çevder
tarîgan
roh berfende
kowî
kûvî
xav
roh frikadelle ecîn
rohr borî
hêziran
lale
lûle
saz
xêzeran
rohrflöte mey
rolle erk
rist
rollen gerandin
gevizandin
gêr kirin
gindirandin
hol kirin
rollen, sich hin und her ~ gevizandin
rollen, sich ~ gêr bûn
telandin
telîn
vegevizîn
rosa pembe
rose gul
sorgul
sorgul
rosengarten gulîstan
rosenkranz tizbî
tizbîk
rosenverkäufer/in gulfiroş
rosine kişmîş
mewîj
rost jeng
jeng
zeng
zeng
zengar
rosten jeng girtin
zeng girtin
rostig jengarî
zengarî
zengarîn
rot sor
rote mütze kumê sor
kumsorik
rote rose sorgul
rotfuchs (pferd) kumeyti
rotgelbes färbemittel hena
hene
hine
rotieren zivirîn
ziz kirin
rotkraut pincar
sorkelem
rotznäsig poz bi lîk
rocî Fasten
rocî girtin fasten
rohnî Licht
roj Sonne
roj bi roj alltäglich
roj/ro Tag
Tageslicht
roja bûyînê Geburtstag
roja qiyametê Jüngster Tag
Tag der Auferstehung
rojane alltäglich
taglich
rojanî alltäglich
rojava West
Westen
rojava bakûr Nordwesten
rojava başûr Südwesten
rojavayî westlich
rojbaş guten Tag
rojbûn Geburtstag
rojêd oxirme yê giran Tage schweren Unglücks
Tage schweren Unheils
rojên oxirme yê giran schwere Tage
rojev Tagesordnung
rojgeran Planet
rojhilat Orient
Osten
rojhilata bakûr Nordosten
rojhilata başûr Südosten
rojhilata navîn Mittlerer Osten
rojhilatî Orientale
östlich
rojhilatnasî Orientalistik
rojî Fasten
rojî girtin fasten
rojîgirtin Fasten
rojname Zeitung
rojnamevan Berichterstatter
Journalist
rojnivîsk Tagebuch
rojtir am folgenden Tag
folgende Tage
folgender Tag
nächster Tag
tags darauf
rokirin Metall gießen
romî Römer
ron durchsichtig
Flüssigkeit
rona Helligkeit
Licht
ronahi Licht
ronahî Helligkeit
Licht
ronak farbenfroh
sonnig
ronakbîr gebildet
Intellektuell
rondik Träne
ronedî einer, der die Sonne nicht gesehen hat
Nichterleuchteter
roni hell
ronî Elektrizität
hell
klar
leicht
leuchtend
Licht
ronkayî Helligkeit
Licht
rontgên Röntgenaufnahme
rovî Darm
Fuchs
ro pêq. roro n. cog. robar, ro, rue n.
m. ast. roj, tîjî, roz, tîje, ruec, tîd, tînce, rîoc, tîzî, tîc n.
m. roje, roce, roze, rioce, rîoc n.
ro kirin lg. ro kerdene *ro kirin û pîvan n. mûye seqnayis n.
roava n. rojawan, rojko, xerb, rozawan, ruecawun n.
robar n. cog. robar, ro, rue n.
robot n. robot n.
robotî m. robotîye, robotênî n.
robotîk m. robotîk n.
rocal rd. nazik, kibar, narîn, torin
rodî m. ana. roqila, loqla, loqera, loqila, loqere, lueqla, loqle m.
rodîk m. ana. roqila, loqla, loqera, loqila, loqere, lueqla, loqle m.
rodîya dozdehgirê rd. ana. roqila diwêsbêçikan, roqila desûdibêçikan, roqila diwêsgireye, roqila diwêskape m.
rodîya kor n. ana. koreroqla, roqla kore, loqla kore, roqila kore m.
rodîya navikê n. ana. roqila nakî, loqla na kîm.
rodîya stû m. ana. roqila pîle, loqla pîle, roqila qalinde, loqla qalinde m.
rodîya zirav m. ana. roqila hurdîye, loqla barîye m.
rohilat m. rojhelat, ruechilat n.
rohilata naverast rd. rojhelato mîyanên n.
rohilata navîn n. rojhelato mîyanên n.
rohnî m. rosna m., rostî m., rosn n., nû n., sewle n., rost n., ruasn n. ruesna m., rostî m., ruest m., rost m.
rohnîk m. rosna m., rostî m., rosn n., nûr n., sewle n., rost n., ruasn n. ruesna m., rostî m., ruest m., rost m.
roj m. roje, roce, roze, rioce, rîoc n.
roj bas roj wes, roj bas, roj bixêr
roj bi roj rd. roje bi roje, roje ra roje, rojeroj, roj bi roje, roj be roje
roj bixêr roj wes, roj bas, roj bixêr
roj buhurîn lng. roje vêrayene
roj dîtin lg. roje vînîtene
roja beriyê m. arîfe, rojê ver m.
roja bûyînê n. rojbîyene, rojbîyayise, roja bîyene m.
roja din h. rojtêrêna, roja bîne
roja erefe m. roja arefeye m.
roja kar roja karî, rojên karkerdisî
roja mehserê m. roja mehserî m.
roja qendîlê n. roja qendîle m.
roja qiyamatê n. roja qiyamate m.
roja res n. roja sîyaye, roja tarîye, roja tenge m.
roja teng n. roja sîyaye, roja tarîye, roja tenge m.
roja zêde n. roja zêdîye, roja derge m.
rojane rd. rojane, aktuelîte
rojaneyî rd. aktuel, ewroyî, rojî
rojaneyî bûn lng. rojane bîyene, aktuel bîyene
rojaneyîtî m. rojaneyîye, aktuelîte, rojaneyênî m.
rojanî rd. aktuel, ewroyî, rojî
m. roje, yewmîye, yomîye m.
rojanîvan m/n. rojecî, yewmîyecî n.
rojava n. rojawan, rojko, xerb, rozawan, ruecawun n.
rojbûyîn m. rojbîyene, rojbîyayise, roja bîyene m.
rojên res rojên sîyayî
rojgîn m/n. rojg, ehlîkeyf n.
rojhilat m. rojhelat.
rojhilata dûr n. rojhelato durî, asya durîye n.
rojhilata naverast m. asya mîyanêne, asya ortêne m.
rojhilata navîn n. rojhelato mîyanên, rojhelato ortên n.
rojhilata nêzik n. rojhelato nêz dîn.
rojhilatî rd. oryantal, rojhelatên, rojhelatî
rd. rojhelatij, serqij
rojhilatîtî m. rojhelatijîye, serqijîye, rojhelatijênî, serqijênî m.
rojhilatnas m/n. rojhelatzan, oryantalîst, rojhelatsinas, rojhelatnas n.
rojhilatnasî m. rojhelatzanîye, oryantalîz m., rojhelatsinasîye, rojhelatzanênî, rojhelatsinasênî, rojhelatnasîye m.
rojhilatzan m/n. rojhelatzan, oryantalîst, rojhelatsinas, rojhelatnas n.
rojhilatzanî m. rojhelatzanîye, oryantalîz m., rojhelatsinasîye, rojhelatzanênî, rojhelatsinasênî, rojhelatnasîye m.
rojhilatzantî m. rojhelatzanîye, oryantalîz m., rojhelatsinasîye, rojhelatzanênî, rojhelatsinasênî, rojhelatnasîye m.
rojî m. roje, yewmîye, yomîye m.
m. roje, roce, roze, ruece n.
rojî bûn lng. roje bîyene
rojî girtin lg. roje girewtene, roje tepistene
rojî sikandin lg. roje sikitene, roje werdene
rojî xwarin lg. roje sikitene, roje werdene
rojîgirtî rd. rojeyin, nîyetin, rojegirewte
rojik m.fiz. adese, mercûke, merceqe m.
rojikdar rd. mercûkin, mercegin, adeseyin
rojîn rd. aktuel, rojî, ewroyî
m. lojine, tifike, pixêrî, rojine, locine, lozine m.
rojing m. lojine, tifike, pixêrî, rojine, locine, lozine m.
rojîtî n. demê rojeyî, rojeyîye n.
rojîxwar rd. rojewer
rojîya xwe sikandin fitare kerdene, roje rakerdene, fitare rakerdene, rojeyê xo sikitene, rojeyê xo werdene kr.
rojîya xwe xwarin fitare kerdene, roje rakerdene, fitare rakerdene, rojeyê xo sikitene, rojeyê xo werdene kr.
rojname m. rojname. gazete, qezeta m.
rojnamedank m. rojnamedang, gazetedang n.
rojnamefiros m/n. rojnamerotox, gazeterotox n.
rojnameger m/n. rojnamerî, gazeterî, rojnamewan n.
rojnamegerî m. rojnamecîyîye, gazetecîyîye, rojnamewanîye, gazetecîyênî m.
rojnamekarî m. rojnamecîyîye, gazetecîyîye, rojnamewanîye, gazetecîyênî m.
rojnamesaz m/n. rojnamerî, gazeterî, rojnamewan n.
rojnamevan m/n. rojnamerî, gazeterî, rojnamewan n.
rojnamevanî m. rojnamecîyîye, gazetecîyîye, rojnamewanîye, gazetecîyênî m.
rojnameya dîwêr m. rojnameya dîwarî, gazeta dîwarî m.
rojnameya hefteyî n. rojnameya hefteyîye, gazeta hefteyîye m.
rojnameya rojane n. rojnameya rojanîye m.
rojnivîsk m. rojnivise m., rojnûse n. *bi roj rd. bi roj
rojvan m/n. rojwan, rojcî n.
rojveger m. rojragêre m.
roka m. bot. selmuge, roka m.
roket m. rokete m.
roketavêj m. lsk. bazûka, roketestox, bazûke n.
rokirin lg. rokerdene
rol m. rol n.
rol girtin lg. rol girewtene
rol kirin lg. rol kerdene
rolatîf rd. nispî, bestayî, relatîf, îzafî
rolatîvîte m. îzafîyîye, bestayîye, relatîfîye, nîspîyîye, îzafîyet, îzafîyênî m.
rolgirtin m. rolgirewtis n.
rom m/n. rom, rûm, hurim, urim, wirim n.
roman m. roman n.
romana dîrokî n. romano tarîxî n.
romannivîs m/n. romannûs, romannivis n.
romannivîsî n. romannûsîye, romannivisîye, romannûsênî m.
romannivisîn lg. roman nivîsnayene, roman nûsnayene, roman nûstene
romantîk rd. romantîk, romanên
romantîzm m. romantîzme m.
romatîzma m. tip. gireva, va, hewa, suzî, romatîzma n.
romen m/n. romen n.
kîm. romenkî n.
romork m. romorke m.
ron bûn lng. hestsivik bîyene, sivik bîyene, hestsivikîyene
ron kirin lg. hestsiviknayene, hestsivik kerdene, sivik kerdene
ronahî m. rosna m., rostî m., rosn n., nûr n., sewle n., rost n. , ruasn n. ruesna m., rostî m., ruest m. , rost m.
ronak rd. areste, areze
m. rosna m., rostî m., rosn n., nûr n., sewle n., rost n. , ruasn n. ruesna m., rostî m., ruest m. , rost m.
ronak bûn lng. rostî bîyene, rosna bîyene
ronak kirin tg. areste kerdene, rosna kerdene, areze kerdene
m. rostîkerdis, rosnkerdis n. *hatin ronakkirin llb. rostî kerîyene, rosn kerîyene, ameyene rosnkerdene, ameyene rostîkerdene
ronakbîr m/n. rosnvîr, munewer, entelektuel, întelektuel n.
ronakbîrî m. rosnvîrîye, munewerîye, rosnvîrênî, entelektuelênî m.
ronakbûn m. rostîbîyayis, rosnabîyayis n.
ronakkirin tg. rostî kerdene, rosn kerdene
ronavêj m. projektor, tîrîjestox, rostîdayox n.
ronayî m. rosna m., rostî m., rosn n., nûr n., sewle n., rost n. , ruasn n. ruesna m., rostî m., ruest m., rost m.
ronayîker m/n. rosnker, rostîker n.
ronayîpîv m. rosnpê m., fotometre, rostîpê m., tîrîjpême m. *hatin ronayîkirin llb. rostî kerîyene, rosn kerîyene, ameyene rostîkerdene, rosnkerdene, ameyene
ronbûn m. hestsivikbîyayis, sivikbîyayis, hestsivikîyayis n.
rondik n. hesire, lilawe, hêstire, hîsre, hêsîre, hesre, hesîre, hêsîre, herse m.
rondik barandin tg. hesire varnayene, lilawe warkerdene, istîrî varnayene, hesre warkerdene, lilawî warkerdene
rondik dan barandin llb. hesire dayene varnayene, lilawî dayene warkerdene
rondik kirin tg. hesir kerdene, lilaw kerdene
rondikbarîner m/n. hesrvarnayox, lilawvarnayox n.
ronesans m. ronesans n.
ronî m. fer n., rosna m., rosna çimî m., rostîya çimî m.
m. rosna m., rostî m., rosn n., nûr n., sewle n., rost n., ruasn n. ruesna m. , rostî m. , ruest m. , rost m.
ronî bûn tng. rostî bîyene, rosna bîyene
ronî dan tg. rostî dayene, sewq dayene, sewldayene
ronî kirin lg. rostî kerdene, rosna kerdene
ronîbûn m. rostîbîyayis, rosnabîyayis n.
ronîdar rd. rosndar, rosnin, rostdar, sewleyin
ronîdar bûn lng. rosndar bîyene, nûrin bîyene, nûranî bîyene, rostdar bîyene, nûrdar bîyene
ronîdar kirin lg. rostî kerdene, rosna kerdene
ronîdarbûn m. rostîbîyayis, rosnabîyayis n.
ronîdarkirin m. rostîkerdis, rosnakerdis n.
ronîka çav n. rosna çi m., rostîya çimî m.
ronîker m/n. rostîker, rosnker, rosnker n.
ronîkirin m. rostîkerdis, rosnkerdis n.
ronîpîv m. rosnpê m., fotometre, rostîpê m., tîrîjpême m.
ronîvan m/n. rosnwan, rostcî, rosncî, rostwan n.
ronîya çav n. fer n., rosna m., rosna çimî m., rostîya çimî n.
ronîya çavan n. rosna çiman, rostîya çiman m.
ronîya heyvê n. rostîya as m., mangtave, rostîya mange, tîca as m., asmrostî, tîje, mangrostî m.
ronîya kesk n. rostîya kewîye, keskrostî m. *hatin ronîkirin llb. rostî kerîyene, rosn kerîyene, ameyene rosnkerdene, ameyene rostîkerdene
ronkayî m. rosna m., rostî m., rosn n., nûr n., sewle n., rost n. , ruasn n. ruesna m., rostî m., ruest m., rost m.
ronkirin m. hestsiviknayis, hestsivikkerdis, sivikkerdis n.
rontgen m. rontgen n.
rontgenvan m/n. rontgencî, rontgenwan n.
rontgenvanî m. rontgencîyîye, rontgenwanîye, rontgencîyênî, rontgenwanêni m.
ronyas m. bot. ronas n.
roportaj m. mulakat, çimpêkewtis, roportaj, çimpiroginayis, mulaqat, reportaj n.
roportajker m/n. mulakatvirastox, çimpêkewtisvirastox, roportajker, çimpiriginayisvirastox, mulakatvirastox, mulakatcî, roportajcî, mulakatwan n.
roportajkerî m. mulakatvirastoxîye, çimpêkewtisvirastoxîye, roportajkerîye, çimpiriginayisvirastoxîye, mulakatvirasfoxîye, roportajcîyîye mulakatwanîye, roportajcîyênî, mulakatwanênî, mulakatcîyîye m.
rot m. rewte, rote, rewite, rewtî, rewute, sadare m.
rota m. rota, raye, rageh m. rotasyon m. rotasyon n.
rotik m. rewte, rote, rewite, rewtî, rewute, sadare m.
rovans m. rovans n.
rovî n. zoo. lu, luw, luwî, lîwe n.
m. ana. roqila, loqla, loqera, loqila, loqere, lueqla, loqle m.
rovîya dozdehtilk n. ana. roqila diwêsbêgkan, roqila diwêsgireye, roqila desûdibêçikan, roqila diwêskape m.
roxîn lng. wesanîyene, rijîyene roxin m. wesanîyayis, rijîyayis n. rozet m. rozet n.
ro xo nayene itiraf etmek
roj güneş
rojawan batı
roje gün
oruç
rojhelat doğu
roma Roma
roman roman
romankî romansal
romannuştox romancı
romantîk romantik
romantîzm romantîzm
romanya Romanya
roniştiş celse
oturum
roqila bağırsak
roqila barîye incebağırsak
incebağırsak
roqila kore körbağırsak
körbağırsak
roqila pîle kalınbağırsak
kalınbağırsak
roqila qine göden
rektum
roxonayîş itiraf
robot robot (n)
roka roka (n)
roman roman (n)
romancı romannuştox, -e
romansal romankî
romantik romantîk, -e
romantizm romantîzm (n)
romatizma hewa (n), va (n), suzî (n), romatîzma (n)
romatizmalı hewayin, -e; vayin, -e; romatîzmayin -e
romatizmalı olmak hewayin bîyene, hewa dekewtene, vayin bîyene, romatîzmayin bîyene
rosto rosto (n)
roj
Çend rojan berê ez çûm xarpêtê.
며칠전에 하루푸트로 갔다.
ro река
rojbaş доброе утро
rojname газета
robo cil, libas, kiras.
rompi şkestin, şkandin.
rondo girover, çember.
rozo gul.
robar rivero
roj suno
tago (dema 24 seatî )
rojname gazeto
ĵurnalo
ron klara
ron kirin ekspliki.
rondik barandin plori.