Encamên lêgerînê
refah geşdarî, gumrahî, xweşî, xweşhalî, halxweşî, refah m
geşdarî, gumrahî, xweşî, xweşhalî, halxweşî, refah m
refahiye Gêrcanis (Navçeyeke girêdayî Erzînganê)
refakat 1. tevberî, pereyi, pêratî, refaqet 2. pê re strîn, refaqet mzk/m
1. tevberî, pêreyî, pêratî, refaqet 2. pê re strîn, refaqet mzk/m
refakat etmek 1) pê re çûn, pê re hevaltî kirin 2) pê re strîn, pê re gotin mzk
1) pê re çûn, pê re hevaltî kirin 2) pê re strîn, pê re gotin mzk
referandum -referandûm, dengdayîna gelî m.
-giştpirsî
referans referans, çavkanî m
referans, çavkanî m
refetmek 1. hildan jorê l/gh 2. ji navê hilanîn l/bw
1. hildan jorê l/gh 2. ji navê hilanîn l/bw
refiij peyarêya navrê nd
refik 1. heval, dost 2. şû, mêr n
1. heval, dost 2. şû, mêr n
refika jin w, pîrek m, bermalî m, külfet n
jin m, pîrek m, bermalî m, kulfet n
refleks gizik, bertekî, refleks biy/psî. m
gizik, bertekî, refleks biy/psî m
reflektör şewqvedêr, reflektör m
şewqvedêr, reflektor m
reform vesazî, nûsazî, îslehat, reform m
vesazî, nûsazî, îslehat, reform m
reformcu vesazîparêz, nûsazîparêz, reformparêz, îslehetparêz, reformxwaz, reformîst rd/nd
vesazîparêz, nûsazîparêz, reformparêz, îslehetparêz, reformxwaz, reformîst rd/nd
reformculuk vesazîparêzî, nûsazîparêzî, reformparêzî, îslehetparêzî, reformxwazî, reformîzm m
vesazîparêzî, nûsazîparêzî, reformparêzî, îslehetparêzî, reformxwazî, reformîzm m
reformist vesazîparêz, nûsazîparêz, reformxwaz, reformîst nd/rd
vesazîparêz, nûsazîparêz, reformxwaz, reformîst nd/rd
reformizm vesazîparêzî, nûsazîparêzî, reformxwazî, reformîzm m
vesazîparêzî, nûsazîparêzî, reformxwazî, reformîzm m
refüj peyarêya navrê nd
ref m 1. grup, saf 2. dizi, sıra 3. koşun, saf (yan yana durmuş asker dizisi) 4. sürü (kuş sürüsü) 5. mec kuşak (aynı dönemin insanları)
ref (ii) m 1. raf 2. sergen
ref bi ref öbek öbek, saf saf, takım takım
ref girtin saf bağlamak (veya tutmak)
refah m refah, genlik
refandî rd 1. çitilmiş 2. örük, örülü
refandin çorap, kilim vs.nin söküklerini örerek tamir etmek.
m 1. çitme, gözeme (kumaştaki deliği örerek kapatma) 2. örme
l/gh 1. çitmek, gözemek (kumaştaki deliği örerek kapatmak) * qula di qumaş de refandine kumaşın deliğini çitmişler 2. örmek * min qulika li ser çoka xwe refand pantalonum diz kısmındaki deliği ördüm
refaqet m refakat
refaqetî m refakatlık
refaqetvan nd/nt rafakatçı
refde m sürü, yırtıcı hayvan sürüsü
refê qulingan turna katarı
referandûm m referandum, halk oylaması
referans m referans
refes m çifte, tekme (at, katır ve eşeğin arka ayaklarıya vurması)
refes avêtin l/gh çiftelemek, çifte atmak, tekmelemek
refes avêtin (tiştekî) tekme atmak, çifte atmak (veya vurmak)
refes avêtin (yekî) (birini) çiftelenmek
refes avêtin hev (û din) tepişmek
refes dan l/gh çifte atmak
argo zıplamak
refes lê hatin xistin tekmelenmek
refes lê xistin l/bw tepmek (hayvan ayağıyla vurmak
refesavêtin m çifteleme, çifte atma, tekmeleme
refesdan m çifte atma
refesk m raf, seren
refeslêxistin m tepme (hayvan ayağıyla vurma)
refesok rd 1. çifteli (çifte atan hayvan) 2. argo sataşkan (rahat durmayan)
refgirtin m saf tutma
l/gh saf tutmak
refik m 1. raf, tereke 2. sergen 3. lâmbalık 4. tabaklık
refik (ii) m 1. seki (toprak üstündeki yükseklik) 2. erd seki, taraça, teras 3. ocak (bostanlarda her cins sebze için ayrılmış, çevresi yükseltilmiş toprak parçası) * refika xiyaran hıyar ocağı 4. kerde 5. yastık (fide yetiştirmek için ince toprak ve gübreden hazırlanmış yüksekçe yer) 6. evlek, maşala
refik (iii) m lavaş ekmeğini tandıra yapıştırmada kullanılan bezden araç
refik kirin l/gh 1. sekilemek 2. evleklemek
refika bixêriyê baca başı
refika çirayê çıralık (çıra konulan yer)
refikandî rd 1. çitilmiş 2. örük, örülü
refikandin m 1. çitme, gözeme (kumaştaki deliği örerek kapatma) 2. örme
l/gh 1. çitmek, gözemek (kumaştaki deliği ürerek kapatmak) 2. örmek
refikîn m çitilme, gözelenme
l/ngh çitilmek, gözelenmek
refikkirî rd 1. sekili, sekilenmiş olan 2. evlekli
refikkirin m 1. sekileme 2. evlekleme
refîn m çitilme, gözelenme
l/ngh çitilmek, gözelenmek
refîne rd 1. rafine 2. m rafineri
refînerî m rafineri, arıtım evi
refîq n refik, arkadaş
refîqî m refiklik, arkadaşlık
refleks biy/m1. refleks, tepke, tepki 2. psî refleks, tepke
refleksa bêmerc şartsız refleks
refleksa mercdar koşullu tepke
reflektor m reflektör, yansıtıcı
reform m reform, düzeltim, ıslahat
reforma erd toprak reformu
reformîst nd/nt reformist, reformcu
reformîzm m reformizm, reformculuk
reformparêz rd/nd reformcu, reformist, reform savunucusu
reformparêzî m reformculuk, reform savunuculuğu
reformxwaz rd/nd reformcu, ıslahatçı, reform yanlısı
reformxwazî m reformculuk, ıslahatçılık
reftar m davranış, tutum
reftarî m davranış
ref 1. komeke çivîkan 2. dor 3. rêz 4. depeke ku bi dîwarî ve tê qayîm kirin û tişt li serê tên rêzkirin *“her teyr bi refa xwe re ye”
1. kom (navdêr, mê) kom, birr, grûp, kerî, celeb, revde, çendîn kes yan tişt bi hev re, gelek kes yan tişt li gel hev.
ji: jiari, hevrehên kurdî ref, revde, revo, farisî رم (rum) û رمه (rem), parsî rem, pehlewî remek. երամ (eram), երամ (eramak) û րամ(ram) yên ermenî ji zimanên îranî hatine deynkirin..
Bikaranîn: Lêker: ref girtin. Navdêr: refgirtin.
: refgir refgirî ref-ref refî
ref girtin (lêker)(Binihêre:) ref
refah (navdêr, mê) kamiranî, xweşguzarî, xweşî, nebûna şerrî yan hejariyê yan nesaxiyan, alîkariya dewlet dide hewcedaran.
Herwiha: refeh.
ji wêjeyê: Mehmet Gönülaçar got ew mijarên derbarê vebûna pirsa Kurd de jî pir di nêz de dişopîne. Herî zêde jî bilindkirina asta refahê yê gelê herêmê dixwaze.(Aknews.com, 8/2009).
ji: Ji erebî.
: mirefih, mirefihî, mirefihîtî, mirefihtî, refahdar, refahdarî, refahdarîtî, refahdartî, refahî
refahdar (rengdêr) bikamiranî, bixweşguzarî, bixweşî.
ji: refah + -dar.
: refahdarî refahdarîtî refahdartî
refahdarî (navdêr, mê) rewşa refahdarbûnê.
ji: refahdar + -î
refahî (navdêr, mê) rewşa refahbûnê.
ji: refah + -î
refandî (rengdêr) hîvaztî.
ji: refand + -î
refandin (lêker)rişkoyî.
ji: ref +-andin
refandin/direfîne/birefîne xalîçeya qulbuyî hêvîs kirin
refank refa dîwarî
refaqet (navdêr, mê) hevalî, hevrêtî, hogirî, hevalînî, hevaltî, bihevrebûn, ligelbûn.
Têkildar: refîq.
ji wêjeyê: Birêvebir û parlamenterên DTP û herweha bi hezaran kes jî refaqetî grûpê dikin. (anku li gel wan in.) (Netkurd.com, 10/2009).
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: refaqet kirin. Navdêr: refaqetkirin Rengdêr: refaqetkirî
refaqet kirin (lêker)(Binihêre:) refaqet
refaqetkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye refaqet kirin
refaqetkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) refaqet
refaqetvan (navdêr, mê) birêkar.
ji: refaqet +-van
referandûm (navdêr, mê) gelpirsî, hemepirsî,giştpirsî, tevpirsî, rapirsî, dengdana hemû milet li ser mijarekê daku ew mijar bêt pejirandin yan redkirin: Qanûna Bingehîn ya Yekîtiya Ewropayê li Frensayê û Holendayê di referandûmê de hat redkirin. Referandûma li ser Kerkûkê îsal pêk nayê anku nayê kirin..
Herwiha: referendûm.
ji wêjeyê: Wezîrê derve yê tirkan Ali Babacanî îro li parlamentoya tirkan îdia kir ko paşvedana referanduma Kerkûkê encama siyasete Tirkiyeyê bû û got Tirkiyeyê berê jî gotiye ko pirsa Kerkûkê bi referandumê çareser nabe. (Nefel.com, 12/2007).
ji: Bi rêya frensî référendum ji latînî referendum ji referre (şêwirîn)
referans (navdêr, mê) çavkanî, serekanî, jêder, cihê yan kesê ku agadarî jê tê yan hatiye wergirtin.
Herwiha: referens.
ji: Ji frensî référence yan ji inglîzî reference.
ji wêjeyê: Em di hemû warên hunerê de tim referansên xelet hildibêjin û êdî divê di vî warî de em hin tiştan destnîşan bikin.(Ibrahîm Seydo Aydogan: Çar Newa û laboratuara wê, Amude.de, 2/2007).
: referansî
referansî (navdêr, mê) rewşa referansbûnê.
ji: referans + -î
refes çirtikavêtina sewalên çarpê bi lingên paşîn; lotik
refes avêtin (biwêj) nexwestin, xolî bûn, têkilî sar kirin. berê navbera wan pir xweş dihat xuyan, lê di vê dawiyê de keçik refesan diavêje wî.
refes kirin çirtik avêtin, lotik avêtin
refgir (navdêr, mê) kesê/a refan digire.
ji: ref + -gir
refgirî (navdêr, mê) karê refgiriyê.
ji: refgir + -î
refgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) ref
refî (navdêr) hilgir, raker, hilder, ragir.
ji wêjeyê: Çûn îradet hate sultanê refî Çêkirî Adem bi vî şiklê bedî Emrî hate goşê Cibrîlê emîn : Qebdeê bîne ji beydaê zemîn Ew dilê erdê û hem husn û biha Zîneta meknûn û durra bê biha Hatî Cebraîl li ba emrê Letîf Çengekî axê ji wê qebra şerîf Bû wekî durra sipî wê seatê Xewte da der çûyî barê Cennetê Emrê Cebraîl kirî paşî çûnan Wê bigêrre der zemîn û asîman Behr û berr û şerq û xerbê alemê Hate gêrran hêj ne behsa Ademê Nê hezaran salê çûne axîrî Ew nebûbû Adem. hêj av û herî Paşî hingî Xaliqê her sûretê Çêkirî Adem bi destê qudretê w:Mela Hisênê Bateyî
refî' Binêre: refî
refick (navdêr, mê) lerz, recifîn yan recifandin, rihil.
Herwiha: ricifk
refîq (rengdêr) refîq: heval, hogir, dost, kirîv, hevrê(navdêr, nêr) Refîq: navek zelaman e.
Herwiha: rafîq.
Bide ber: reqîb, reqîq.
ji: Ji erebî.
: refîqî, refîqîtî, refîqtî
refîqî (navdêr, mê) rewşa refîqbûnê.
ji: refîq + -î
refleks (navdêr, mê) bertek, gizik, refleksiyon, reaksiyon, bersiv (reftara bêhemdî ya leşî).
Herwiha: rêflêks.
ji: Ji latînî reflexus ji reflectere.
ji wêjeyê: Serfermandarî piştî “Muxtiraya Serokomariyê” niha jî banga “refleksa girseyî” dike. Her hal kesên ku hinek aqil di serê wan de heye ew qas nezan nîn in ku ev bang tê çi wateyê.
refleksiyon (navdêr, mê) refleks, bertek, gizik, reaksiyon, bersiv
reform (navdêr, mê) guhartin, guherrandin, guherrîn, nûkirin, nûbûn.
Herwiha: rêform, rîform.
ji: Ji latînî re- + form (> reformare formek/dirûvek/şiklek nû danê).
Bikaranîn: Lêker: reform kirin. Navdêr: reformkirin Rengdêr: reformkirî.
: reformandin, reformandî, reforme, reformî, reformîst, reformîstî, reformîzm, reformxwaz, reformxwazî, reformyar, reformyarî
reform kirin (lêker)(Binihêre:) reform
reformandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye reformandin
reformandin (lêker)(navdêr, mê) nû kirin, nûjen kirin, reform kirin. Tewîn: Lêker: -reformîn-.
ji: reform + -andin.
: reformandî, reformîner
reforme (rengdêr) nûkirî, guhartî, guherrandî, nûjenkirî.
ji wêjeyê: Sekreterê giştî yê Yekîtiya Niştimanî ya Kurdistanê Celal Talebanî duhî di civîneka digel 1 000 kesên ko ji tevgera Goranê ya Noşîrwan Mistefayî paşve li YNK-ê vegeriyane de got wî berî du salan dixwest YNK-ê reforme bike lê belê hevalên Goranê nehişt.(Nefel.com, 12/2009).
ji: Ji frensî reformé ji reformer, têkildarî reform ji latînî re- + form (> reformare formek/dirûvek/şiklek nû danê)
reformî (navdêr, mê) rewşa reformbûnê.
ji: reform + -î
reformîst (rengdêr) (navdêr, mê) guhertinxwaz, nûxwaz, pêşverû
reformîzm (navdêr, mê) vesazîparêzî, nûsazîparêzî, reformparêzî, îslehetparêzî, reformxwazî.
ji: reform +-îzm
reformkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye reform kirin
reformkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) reform
reformparêz (navdêr, mê) vesazîparêz, nûsazîparêz, îslehetparêz, reformxwaz, reformîst.
ji: reform +-parêz
reformparêzî (navdêr, mê) vesazîparêzî, nûsazîparêzî, îslehetparêzî, reformxwazî, reformîzm.
ji: reform +-parêzî
reformxwaz (navdêr, mê) îslehatxwaz, vesazîparêz, nûsazîparêz, reformparêz, îslehetparêz, reformîst.
ji: reform +-xwaz
reformxwazî (navdêr, mê) îslehatxwazî, vesazîparêzî, nûsazîparêzî, reformparêzî, îslehetparêzî, reformîzm.
ji: reform +-xwazî
refş (rengdêr) xweşik, rindli Makûyê wekî (rewş) jî tê bilêvkirin. Kincê giranbiha ku kesek bistîne lê li xwe neke, ji wî/wê/ kesî/ê ra dibêjin : Ma te sa rewşê(refşê) standiye, çima li xwe nakî ?
reftar 1. helwest 2. tevger
(navdêr, mê) şêweya ku yek bi wê kar û tevger ya jî akara xwe dike, bitaybetî bi kesên din re. reftara wî vê demê pir başe..
Herwiha: revtar, rewtar, riftar, rivtar, riwtar.
Hevwate: tevgerr. bizav. rewişt. liv. lebat. kiryar. hereket. rabûn-û-rûniştin. banek. baw..
ji: reft + -ar.
: bêreftar, bêreftarî, bireftar, bireftarî, reftardar, reftardarî, reftarder, reftarderî, reftarî, reftarnas, reftarnasî
reftardar (rengdêr) bitevgerr, bibizav, birewişt, biliv, bilebat, bikiryar, bihereket, birabûn-û-rûniştin, biedet, biirf, bibanek, bibaw.
ji: reftar + -dar.
: reftardarî reftardarîtî reftardartî
reftardarî (navdêr, mê) rewşa reftardarbûnê.
ji: reftardar + -î
reftarî (navdêr, mê) rewşa reftarbûnê, sincî.
ji: reftar + -î
refûj (navdêr, mê) sitargeh, penageh, pena, sitare, penaberî, iltica, licû, mihacirî, mihacirî, azîl.
ji: Ji frensî.
: refûjî
refûjî (navdêr, mê) rewşa refûjbûnê.
ji: refûj + -î
ref ref. (kurt.) referee, reference.
refection taştêya sivik.
refectory xwarinxaneya mergenê 2. xwarinxwaneya zanîngehê.
refer paldan, spartin 2. şandin, hewale kirin, serî lêdan 3. îşaret kirin, îma kirin, di ber re avêtin 4. nêrîn, pirsîn, şêwirîn.
referable ya ku dikare bê şandin.
referee hakem, dadmend, ferwerde, navbijvan 2. kesê ku ji bo meseleyeka ku kes li ser li hev nake an bûye cihê nîqaş û gotûbêjan serî lê tê dayîn, pispor, eksper, kesê ku şerh û silaheta xelkê dibire 3. kesê ku navbeynkariyê dike.
reference hewale kirin an hewale bûn 2. têkilî, pêwendî, eleqe 3. îma, kînaye, îronî, qerîne, nixmane, tuwanc 4. serîlêdan 5. cih an pirtûka serîlêdanê 6. kesê ku pêşniyar dike 7. pêşniyarname, ehliyetname, referans 8. di pirtûkekî de cihên serîlêdanê nîşandan.
reference library pirtûkxaneya ku ji bo lêgerîn û vekolînan destûrê dide lê bahêle pirtûk derkevin ji derve.
reference mark nîşana serîlêdanê.
referendum referandûm.
referent tişt an têgeha ku mirad û meqsed jê yetişta ku bi peyv an nîşanekî tê tuwanckirin.
refill cardin tijîkirin, cardin miştkirin 2. tişta cîgir ya ku dema ku tişta di amanekî de xilas dibe pê tê tijî kirin.
refine tesfiye kirin, safî kirin, zenziladin, zelilandin, palandin 2. ron û tenik kirin, bi riya tesfiyeyê îzale kirin 3. safîbûn, palîn, zenzilîn, zelalbûn, tesfiye bûn 4. ziravbûn, zerîfbûn.
refined kubar, nazik, nazenîn, zerîf, zirav, fodil, xirnik 2. safî, xwerû 3. deqîq, tam di dema xwe de.
refinement xwerûtî, safîtî, tesfiye 2. ziravî, zerafet, fodilî, xirnikî 3. nezaket, zerafet.
Safî. Safîtî. Xwerûtî. Arîtî. 2. Kubarî. Nazenînî. 3. Nezaket. Nazikî.
refinery rafînerî, palîngeh, parzûngeh, tesfiyexane, fabrîqeya şekir 2. cih an ocaxa ku madenên di amêjenekî de bi riya dereceya helînê ji hev û din tên veqetandin.
refit ji nû ve danîn ber, serrastkirin, cardin duristkirin û ji bo bikaranînê berdest kirin 2. dîsa ji bo bikaranînê berdestbûn 3. temîr, tîmar, îsleh, ji nû ve eyar kirin.
reflect şewq vedan, deng vedan 2. wekê eynikê xeyalê tiştekî nîşandan 3. wek encam dayîn, bi şêweyê encamê dayîn 4. fikirîn, hizirîn, ponijîn, ramîn, fikir kirin, mitale kirin.
reflect on eyb û kêmasiyên kesekî lê anîn der.
reflectance =reflectivity, reflectance, reflectivity: (fîz.) di navbera tîrejekî û şewqa wê tîrêja ku li derekî vedaye û jê pekiyaye.
reflecting ya ku têvedan, şewq vedide 2. yê ku kûr diponije, yê ku bi mitaleyên kûr dikeve.
deng veder 2. ramankara kûr.
reflecting circle (astr.) ji cinsê oktavtê haceteka tam daîre.
reflecting telescope teleskopa bimirêk.
reflectioning =reflexion, reflection: (ing.) reflexion: li derekî ketin û şûnve an bi aliyekî din ve pengizîn 2. şewqdan, dengvedan, olandan, refleksiyon 3. şewq, olan, deng 4. kirin stûyê yekî de, bi ser yekî de gêr kirin, buxtan, şiltaxî lê kirin, bêbextî lê kirin, ş
reflective dengveder, olanndar 2. ya ku hatiye olandan, ya ku deng lê hatiye vedan 3. hizirmend, ramangêr, mutefekir 4. berhema ramanekî.5. bi kûr hizirîn. 6. wesfa olandanê, çawaniya dengvedanê.
reflectively bi olandan
reflectiveness kûr hizirîn
reflectivity (binêr.) reflectance.
reflector awêne
hêlî
eynşk, hêlî, reflektor, şewqvedêr 2. teleskopa mirêkdar 3. haleta dengvedêr, amûra ku deng jê dipeke û vedide.
reflex levvegeriyayî, levziviriyayî, ters, vajî 2. (fîzyol.) tişta bêhemdî çêbûyî 3. eks, şewq, şikl û şêweyê şewq vedayî 4. (fîzyol.) tevgera ku bêhemdî çêdibe an diqewime, refleks, bertekî. paşde kişîn û çemandin 2. şewq dan, dan der, olan dan, deng vedan.
reflex action tevgera bêhemdî, refleks.
reflex center navenda ku di mejiyê mirovan de ye û tevgerên bêhemdî îdare dike, navenda refleksan.
reflexibility wesfa olandanê, wesfa şewqvedanê.
reflexible ya ku dikare şewq bide, deng vede, olan bide.
teyisbar
reflexive (rêzim.) zivirandî, vegerandî, vegerok 2. lêkera vegerok.
refluent ya ku vedigere û ji nû ve diherike an dirije.
reflux berev paş ve herikîn an rijîn.
reforest li daristana ku dar jê hatine birrîn nûka dar çandin.
reforestation ji nû ve daristan danîn an dar çandin.
reform reform
ji nû ve çêkirin, ji serî ve rêkûpêk kirin, teşeyek nû dan tiştekî. reform kirin, tîmar kirin, selihandin, îsleh kirin 2. nûkirin û teşeye nû dan tiştekî 3. selihîn, îslehbûn 4. nefsa xwe selihandin, karîn nefsa xwe, bi ya nefsa xwe nekirin, rişm û hevsarên nefsê hişk girtin 5. tîmar, îsleh, reform 6. nefsa xwe îsleh kirin.
reform judaism li DYA-yê Cihûtiya reformxwaz.
reformation îsleha nefsê, xistin şêwe û weziyetek çêtir de an şêwe û weziyetek çêtir dan tiştekî 2. rastbûna exlaqê kesekî an civakekî 3. şoreşa dînî ya ku li sedsala 16. bi danîn û damezrandina dêrên Protestaniyê encimiye.
reformative ya ku reforman bi xwe re tîne, ya ku cih û zemanê lê hewceyî reforman dike.
reformatory ya ku jê re reform divê, ya ku divê bê îslehkirin 2. girtîgeha ku bersûncên nebîrewer lê dimînin, îslehxane.
reformed yê ku dil daye doktrîna Kalvînî, yê ku doktrîna Kalvînî pejirandiye. derheqê dêrên Protestaniyê de.
refract tîrêjên tiştekî birrîn, şikandina tîrojkan. refract (Îng.) angle quncika şikestinê, aliyê birrînê.
refracting telescope teleskopa adesedar.
refraction şikestin, şikîn.
refractive şikestî.
refractive index rêjeya şikestinê.
refractor telskopa adesedar.
refractorily birik, bieks, ji girê kes an tştekî de.
refractoriness rikoyîtî, eksoktî, ingiroktî, intoktî.
refractory riko, girdar, serkêş, bêemr, bêîtaet 2. ya ku bihêsanî bi ber karpêkirinê nakeve, nahele, naçime.
refrain pê from’ê xwe ragirtin, xwe ji kirina tiştekî vedan, xwe ji tiştekî dan aliyekî. dîsqotina stranan, neqerata newayekî.
refrangibility =refrangibleness: şiyana şikînê, karîna şikestinê.
refrangible berşikestin, ya ku dikare bê şikandin.
qirofek.
refresh nû kirin, vejandin, sax kirin, hey kirin 2. vêsandin, arimandin, vehesandin, bêhn lê vekirin, hênik kirin 3. tezekirina bîranînan, xurtkirina bîra kesekî 4. bêhna xwe vekirin, bêhna xwe dan, vêsîn, vehesan, xwe hênik kirin.
teze kirin, nûvandin, kêf û şahî dan 2. vehesandin, hênik kirin 3. xurtandin.
refresh oneself ruh pê de hatin, bi xwe ve hatin, hatin ser hişê xwe
refresher nûker, nûveker, dubareker, tezeker 2. tişta ku tiştekî an kesekî nû dike an vedijîne 3. (zimanê k.) alkol 4. (dad.) pereyên ekstra yên ku ji bo rûniştinên hatîn taloqkirin an zêde dirêjbûyîn parêzer distînin.
refresher course xebata ku ji bo bidestxistina agahiyên nû bi bîranîna agahiyên berê tê pêk anîn.
refreshing vejîner, jînda, candêr, ruhdêr.
refreshingly bi şêweyeke ku wekê ji nû ve ruh pê de hatibe.
refreshment ruh pê e berdan, jiyanek nû dan kesekî an tiştekî 2. vejandin, ruh pê de berdan 3. tişta vejîner an vehesîner 4. (pirh.) tiştên xwarin û vexwarinê.
refrigerant sarker, hênikker (derman an alkol) 2. sarker an qerisîner (madeyên kîmyewî)
refrigerate sar kirin, cemidandin, di sarincê de qerisîn an qerisandin. refrigera'tion sar kirin, hênik kirin, qerisandin.
refrigerative sarker, qerisîner.
refrigerator sarinc, qesar.
car vagona frîgorîfîk.
reft (binêr.) reave.
refuel sotemenî lê zêde kirin, sotemenî îkmal kirin.
sotemeniyê nû kirin. sotemenî tije kirin. (benzîn, mazot, gaz û hwd.)
refuge govik, kavilk, stare, penah, mehwar 2. hemet, hewing, hêwirgeh.
refugee penaber, kesê ku penihiye an xwe avêtiye ber bextê welatekî din, mûltecî.
penaber, muhacîr. kesê ku ji ber sedemên cûrbicûr welatê xwe berdaye û xwe spartiye welatek din.
refulgence =refulgency: rewnaqdarî, mirêsdarî, wurşe.
refulgent rewnaqdar, şemldar, mirêsdar, rewşedar, wurşedar .
refulgently bi hijmetkarî, bi rewşedarî.
refund lê vegerandina pereyên hatîn wergirtin, pêdanî, tehsîlat 2. dîsa pere dayîn, cardî diravdan 3. sencandin, meblaxa pereyên ku hatiye dayîn.
refusable ya ku wê bê redkirin.
refusal red, qebûl nekirin, nepejirandin, herê nekirin, xwe jê vedan, xwe jê dan aliyekî 2. bersiva redê 3. mafê pejirandin an redkirinê.
refusal of payment pere nedan, nesencandin.
refuse nedan, qebûl nekirin, nepejirandin, pesend nekirin, herê nekirin 2. nexwestin, dev jê berdan, jê gerîn 3. nexwestin xwe ji ser xendek an çîtekî re biqevêze (hesp) qirş û qal, gihûr, toz û tibar 2. tişta ku ji ber ku bêqedr û qîmet e nayê xwestin. ji nû ve fitîl bicih kirin.
red kirin
refuse to be rushed dev ji tempoya xwe ya giran bernedan.
refutable li ber pûçkirinê dikeve, ya ku dibe ku bê pûçkirin.
refutation betal kirin, pûç kirin, derewandin.
rizandin, derewandin, kezibandin.
refute derewandin, pê delîlan pûç kirin.
ref swarm
m. row; flock (of birds)
reform reform
reflektieren qulipandin
refrain dîsgotin
ref Brett
Folge
Klasse
Rang
Regal
Reihe
Schar
Schwarm
Vogelflugformation
refik Brett
Regal
reftar Behandlung
Verhalten
ref m. ref, rêze n.
refah m. refah n., rewswesîye m., halwesîye m.
refandî rd. raçînîte, raçînaye
refandin lg. . raçînîtene, weçînayene, raçînayene, acînayene
refaqet m. refeqat, têyîye, têyembazîye n.
refaqetvan m/. refeqatcî, refeqatwan n.
refê qulingan n. refê qulingan, refê siqulingan, refê qazqulingan n.
referandûm m. referandûm, raydayisê sareyî, referendûm n.
referans m. tawsîye, referanse m.
referendûm m. referandûm, raydayisê sareyî, referendûm n.
refes m. pasqule, loqtîzik, gfte, çut m., paskile, loq, çut m., paskîl, çitma (heywan) m.
refes avêtin lg. pasqule estene, loqî estene, loqtîzikî estene, çitma estene, qine we estene, çirtikî dayene
refik m. mesale, balîsna (bostan) m.
n. sili m., sulume n.
refîq m/n. hogir, hemra, hembaz n.
refleks m. refleks, verapey, tepke n.
reflektor m. reflektore, sewqnofe m.
reform m. reform, îslehat, rindêrnayis n.
reformîst rd. reformcî, îslehatcî, reformwaz, refomîst
reformîzm m. reformcîyîye, îslehatcîyênî, reformwazîye, reformîzme m.
reformxwaz N/rd. reformcî, îslehatcî, reformwaz, refomîst
reformxwazî m. reformcîyîye, îslehatcîyênî, reformwazîye, reformîzme m.
referandum referandum (n)