Encamên lêgerînê
ra Ra, kurtebêja radyûmê kîm
Ra, kurtebêja radyûmê kîm
rab Reb, Xuda, Xwedan n
Reb, Xuda, Xwedann
rabbanî 1. rebanî, xudanî 2. rebanî (kesê ku gihiyayê Xwedê)rd
1. rebanî, xudanî 2. rebanî (kesê ku gihiyayê Xwedê)rd
rabım Rebê min, Xudayê min
Rebê min, Xudayê min
rabıt pêwendî, girêk m g
pêwendî, girêkm
rabıt etmek bnr raptetmek
bnr raptetmek
rabıt sıygası hokera demê rz
hokera demê rz
rabıta 1. peywendî, pêwendî 2. têkilî 3. dilsozî, sedeqet 4. hevgirtin 5. pergal, sazûman, rêz m
1. peywendî, pêwendî 2. têkilî 3. dilsozî, sedeqet 4. hevgirtin 5. pergal, sazûman, rêz m
rabıtalı 1. hevgirtî, birêkûpêk 2. xwezan, giran rd
1. hevgirtî, birêkûpêk 2. xwezan, giran rd
rabıtasız 1. bêpergal, hevnegirtî 2. xwenezan rd
1. bêpergal, hevnegirtî 2. xwenezan rd
rabıtasızlık 1. bêpergalî, hevnegirtîbûn 2. xwenezanî m raca ray, raca n
1. bêpergalî, hevnegirtîbûn 2. xwenezanî m
raca ray, raca n
raci 1. vegêr (ê ku li paş vedigere) 2. eleqe, pêkirin m
1. vegêr (ê ku li paş vedigere) 2. eleqe, pêkirinm
raci olmak eleqe kirin, lê ketin
eleqe kirin, lê ketin
racon 1. pirêze (rê û rêzik) 2. fiyaqe (argo) m
1. pirêze (rê û rêzik) 2. fiyaqe (argo)m
racon kesmek 1) pirêze kirin 2) fiyaqe kirin radansa xeleka hesin der/nd
pirêze kirin 2) fiyaqe kirin
radansa xeleka hesin der/nd
radar pêlgir, radar m
pêlgir, radar m
radarcı radarvan nd/nt
radarvan nd/nt
radarcılık radarvanî m
radarvanî m
radde pile, rade, derece m
pile, rade, derecem
raddelerinde li derdora (ji bo demê) *sabah on raddelerinde serê sibehê li derdora dehan
li derdora (ji bo demê) * sabah on raddelerinde serê sibehê li derdora dehan
radika riwekeke bêhndar ku tê xwarin
riwekeke bêhndar ku tê xwarin
radikal 1. kokdar, bingehî, misoger rd 2. tundraw, radikal nd/rd
1. kokdar, bingehî, misoger rd 2. tundraw, radîkal nd/rd
radikalizm tundrawî, radikalîzm m
tundrawî, radîkalîzm m
radon radon, elementeke radyoaktif ku nimroya wê ya atomî 86, giraniya wê 222 û kurtebêja wê Rn ye kî m/m
radon, elementeke radyoaktîf ku nimroya wê ya atomî 86, giraniya wê 222 û kurtebêja wê Rn ye kîm/m
radvofoni radyofonî m
radyan radyan m
radyan m
radyasyon radyasyonfîz/m
radyasyon fîz/m
radyatör radyatör m
radyator m
radyatörcü 1. radyatorsaz (ê ku saz dike) 2. radyatorfiroş 3. radyatorvan (ê ku çêdike) nd/nt
1. radyatorsaz (ê ku saz dike) 2. radyatorfiroş 3. radyatorvan (ê ku çêdike) nd/nt
radyo 1. pêlweş, radyo 2. radyo, îzgeh, îstgeh 3. radyo (amraza ku weşanê radyoyê digire) m
1. pêlweş, radyo 2. radyo, îzgeh, îstgeh 3. radyo (amraza ku weşanê radyoyê digire)m
radyo alıcısı wergira radyoyê, girtiyara radyoyê
wergira radyoyê, girtiyara radyoyê
radyo dalgası pêla radyoyê
pêla radyoyê
radyo dinlemek radyo guhdarî kirin
radyo guhdarî kirin
radyo etkinliği radyoaktivite m
radyoaktîvîte m
radyo evi îzgeh, îstgeh m
îzgeh, îstgeh m
radyo istasyonu îzgeh, îstgeh, istasyona radyoyê
îzgeh, îstgeh, îstasyona radyoyê
radyo izotoplar îzotopên radyoaktif
radyo merkezi navenda radyoyê
navenda radyoyê
radyo yayını weşana radyoyê
weşana radyoyê
radyo yorumcusu şîrovegerê radyoyê
şîrovegerê radyoyê
radyoaktif radyoaktif rd
radyoaktîfrd
radyoaktif izotoplar îzotopên radyoaktîf
radyoaktiflik radyoaktifî m
radyoaktîfî m
radyoaktivite radyoaktivite m
radyoaktîvîte m
radyobiyoloji radyobiyolojî m
radyobiyolojî m
radyocu 1. radyofiroş 2. radyosaz (tamîrkerê radyoyê) 3. radyoker (çekere radyoye) 4 radyovan (erkedarê radyoye) nd/nt
1. radyofiroş 2. radyosaz (tamîrkerê radyoyê) 3. radyoker (çêkerê radyoyê) 4. radyovan (erkedarê radyoyê) nd/nt
radyoculuk 1. radyofiroşî 2 radyosaz. 3. radyokerî 4. radyovanî (erkedarıya radyovê)
1. radyofiroşî 2. radyosazî 3. radyokerî 4. radyovanî (erkedariya radyoyê) m
radyoelektrik radyoelektnk m
radyoelektrîk m
radyofoni radyofonî m
radyofonik radyofonik rd
radyofonîkrd
radyofonik ses dengê radyofonik
dengê radyofonîk
radyofoto radyofoto nd/rd
radyofoto nd/rd
radyografi radyografi, radyonivîs nd/rd
radyografî, radyonivîs nd/rd
radyogram radyogram m
radyogram m
radyoizotop radyoîzotop m
radyoîzotop m
radyokimya radyokimya m
radyokimya m
radyolink radyolînk m
radyolînk m
radyolog radyolog nd/nt
radyolog nd/nt
radyoloji radyolojî m
radyolojî m
radyometre tîrêjpîv, radyometre m
tîrêjpîv, radyometre m
radyometri radyometrî fiz/m
radyometrî fiz/m
radyometrik radyometrîk fîz/W
radyometrîk fiz/rd
radyoskopi radyoskopî m
radyoskopî m
radyoteknoloji radyoteknolojî m
radyoteknolojî m
radyotelefon radyotelefon m
radyotelefon m
radyotelgraf radyotelgraf m
radyotelgraf m
radyoterapi radyoterapi m
radyoterapî m
radyum radyum, elementeke ku nimroya wê ya atomî 88, giraniya wê ya atomî 226,05 e û di 700° C'yî de dihele, kurtebêja wê Ra kim/m
radyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî 88, giraniya wê ya atomî 226,05 e û di 700¼ C’yî de dihele, kurtebêja wê Ra kîm/m
raf ref, belt, refik m
ref, belt, refikm (bir işi)
rafa koymak (veya kaldırmak) (tiştek) ji rastê hilanin rafadan delme, dilme, dilmeyî
rafa koymak (veya kaldırmak) (tiştek) ji rastê hilanîn
rafadan delme, dilme, dilmeyî * rafadan yumurta hêka dilmeyî rd
rafadan yumurta hêka dilmeyî rd
rafakatçı tevber, refaqetvan (li nexweşxaneyan) nd/nt
tevber, refaqetvan (li nexweşxaneyan) nd/nt
rafinaj dawerivan, palan m
dawerivan, palan m
rafine dawerivandî, parzinandî, palandî rd
dawerivandî, parzinandî, palandî rd
rafineri dawergeh, parzîngeh, palîngeh, safgeh, refinerî m
dawergeh, parzîngeh, palîngeh, safgeh, refînerî m
rafit rafit biy/m
rafît biy/m
rafızî Rafizî nd/nt
rafızîlik Rafizîtî m
Rafizîtî m
raftzî Rafızî nd/nt
rafya cure palmiyeke
cure palmiyeke
rağbet 1. daxwaz, arezû, rexbet 2. ecibandin, îtibar m
1. daxwaz, arezû, rexbet 2. ecibandin, îtibarm
rağbet etmek (veya göstermek) ji dest hev revandin, ecibandin
rağbet görmek (veya kazanmak) ji destan hatin revandin, hatin ecibandin
rağbet görmek (veya kazanmak) ji destan hatin revandin, hatin ecibandin
rağbetli xwezbar, daxwazbar rd
rağbetlı xwezbar, daxwazbar rd
rağbetsiz 1. bedii 2. nexwezbar, nedaxwazbar rd
1. bêdil 2. nexwezbar, nedaxwazbar rd
rağbetsizlik 1. bêdilî 2. nexwezbarî, nedaxwazbarî m
1. bêdilî 2. nexwezbarî, nedaxwazbarî m
rağm eks m
rağmeks m (bir şeyin)
rağmen ligel, digel, tevî (...), dewêg, digel vî qasî, digel vê yekê, ligel vê yekê d
ligel, digel, tevî (...), dewêg, digel vî qasî, digel vê yekê, ligel vê yekê d
rağmına ji eksa (tiştekî) re *onun rağmına=yaptım min ji eksa wî re kir
ji eksa (tiştekî) re * onun rağmına yaptım min ji eksa wî re kir
rahat 1. rihetî, hedar, asûdeyî, hudûr, huzûr (rewşa bêxem û tengavî) m 2. dilfireh, dilrihet, dilaram, asûde, rihet, hêmin (kesê ku xem, derd û kesera wî nîn e) rd 3. asan, hêsa, hêsan, rihet, sanayî (tişte ku dijwarî û gêjahiya wî nîn e û mirov zivêr nake) *rahat bir yatak livîneke rihet *rahat bir iş karekî asan rd 4. bêxem, xemnexur rd 5. rihet, bi rihetî h 6. amade be
1. rihetî, hedar, asûdeyî, hudûr, huzûr (rewşa bêxem û tengavî)m 2. dilfireh, dilrihet, dilaram, asûde, rihet, hêmin (kesê ku xem, derd û kesera wî nîn e)rd 3. asan, hêsa, hêsan, rihet, sanayî (tiştê ku dijwarî û gêjahiya wî nîn e û mirov zivêr nake) * rahat bir yatak livîneke rihet * rahat bir iş karekî asanrd 4. bêxem, xemnexurrd 5. rihet, bi rihetî h 6. amade beb
rahat batmak li ser têriyê çûn, (tiştek) lê xurin
li ser têriyê çûn, (tiştek) lê xurîn
rahat bırakmak (veya vermek) jê vegerîn, rihetî dan (yekî), jê hewîn, jê gerin, bela xwe jê vekilin, destê xwe ji (yekî) kirin, jê bûn, bêhn dan (yekî)
rahat bırakmak (veya vermek) jê vegerîn, rihetî dan (yekî), jê hewîn, jê gerîn, bela xwe jê vekirin, destê xwe ji (yekî) kirin, jê bûn, bêhn dan (yekî)
rahat bırakmamak (veya vermemek) rihetî nedan (yekî), (yek) rihet nehiştin, îstirhet nedan (yekî), ji (yekî) venegerin, ji (yekî) nehewîn, jê negerîn
rahat bırakmamak (veya vermemek) rihetî nedan (yekî), (yek) rihet nehiştin, îstirhet nedan (yekî), ji (yekî) venegerîn, ji (yekî) nehewîn, jê negerîn
rahat bizi yıkamayana kadar rahat etmezdi heta ku em neşûştina dilê wê rihet nedibû
rahat döşeği 1) nivîna mirî 2) di nav cih û nivînê xwe de *adamcağız evinde, rahat döşeğinde öldü camêr li mala xwe, di nav cih û nivînên xwe de mir
1) nivîna mirî 2) di nav cih û nivînê xwe de * adamcağız evinde, rahat döşeğinde öldü camêr li mala xwe, di nav cih û nivînên xwe de mir
rahat durmak rihet sekinîn, tebitîn, hewîn *biraz olsun rahat dur ca ji xwe re bihewe!
rihet sekinîn, tebitîn, hewîn * biraz olsun rahat dur ca ji xwe re bihewe!
rahat durmamamak rabûn hilobiyan, netebitîn, nehewîn
rabûn hilobiyan, netebitîn, nehewîn
rahat duruş rawesta rihet sp
rawesta rihet sp
rahat etmek dile (yekî) rihet bûn
dilê (yekî) rihet bûn * bizi yıkamayana kadar rahat etmezdi heta ku em neşûştina dilê wê rihet nedibû
rahat kıçına batmak (tiştek) tê de xurîn, (tiştek) lê xurîn
(tiştek) tê de xurîn, (tiştek) lê xurîn
rahat olmak dilrihet bûn
dilrihet bûn
rahat rahat rihet rihet
rahat vermek nerihetî dan (yekî), huzûra (yekî) xera kirin
rahat vermemek rihetî nedan (yekî)
rihetî nedan (yekî)
rahat yüzü görmek dilê rihet dîtin
rahat yüzü görmemek rûyê (tiştekî) nedîtin *yıllardır bu topraklar saban yüzü görmemiş ev ax bi salan e rûyê gîsin nedîtiye
dilekî rihet nedîtin, oxweşiyek ji xwe nedîtin, xweşiyek ji xwe nedîtin
dilekî rihet nedîtin, xweşiyek ji xwe nedîtin, oxweşiyek ji xwe nedîtin (birine)
rahat yüzü vermemek dilekî rihet nedan (yekî)
dilekî rihet nedan (yekî)
rahata kavuşmak derketin firîqetiyê, derketin firehiyê
derketin firîqetiyê, derketin firehiyê
rahatça bi rihetî, bi hêsanî h
bi rihetî, bi hêsanî h
rahatı kaçmak rihetiyek jê re neman
rihetiyek jê re neman
rahatına bakmak li rihetiya xwe nihartin, xema (tiştekî) nekirin
li rihetiya xwe nihartin, xema (tiştekî) nekirin
rahatlama hêsabûn, rihetbûn, seqirin, bêhnderketin l/gh
hêsabûn, rihetbûn, seqirîn, bêhnderketin l/gh
rahatlamak 1. hêsa bûn, rihet bûn, seqirin, sahil bûn l/ngh 2. bêhna (yekî) derketin, bêhna (yekî) fireh bûn, kela xwe rêtin, bêhna xwe derxistin, dilfireh bûn, kela xwe rijandin, dilê xwe rihet kirin l/ltw
1. hêsa bûn, rihet bûn, seqirîn, sahil bûn l/ngh 2. bêhna (yekî) derketin, bêhna (yekî) fireh bûn, kela xwe rêtin, bêhna xwe derxistin, dilfireh bûn, kela xwe rijandin, dilê xwe rihet kirin l/bw
rahatlatıcı rihetker, rahavêj rd
rihetker, rahavêj rd
rahatlatma hêsakirin m
hêsakirin m
rahatlatmak hêsa kirin l/gh, dilê (yekî) rihet kirin l/bw, bêhna (yekî) derxistin l/bw
hêsa kirin l/gh, dilê (yekî) rihet kirin l/bw, bêhna (yekî) derxistin l/bw
rahatlık 1. oxweşî, rihetî 2. asanî, hêsanî, rihetî (tiştê ku rehtiyê nade) 3. firiqetî, firaqetî m
1. oxweşî, rihetî 2. asanî, hêsanî, rihetî (tiştê ku rehtiyê nade) 3. firîqetî, firaqetî m
rahatlıkla bi hêsanî, bi asanî, bi rihetî h
bi hêsanî, bi asanî, bi rihetî h
rahatsız 1. dilnerihet, nerihet, bêhedar, bêhuzûr, bêkêf 2. nerihet, neasan, nehêsan (tiştê ku ne rihet e, ne xweş e) 3. nexweş, bêkêf. nerihet rd
1. dilnerihet, nerihet, bêhedar, bêhuzûr, bêkêf 2. nerihet, neasan, nehêsan (tiştê ku ne rihet e, ne xweş e) 3. nexweş, bêkêf, nerihetrd
rahatsız etmek (yek) nerihet kirin, (yek) bêhuzûr kirin, (yek) aciz kirin
(yek) nerihet kirin, (yek) bêhuzûr kirin, (yek) aciz kirin
rahatsız olmak nerihet bûn, aciz bûn, zivêr bûn
nerihet bûn, aciz bûn, zivêr bûn
rahatsızlanma nexweşketin m
nexweşketin m
rahatsızlanmak nexweş ketin l/ngh
nexweş ketin l/ngh
rahatsızlaşmak nexweş ketin l/ngh
nexweş ketin l/ngh
rahatsızlık 1. dilnerihetî, nerihetî, bêhedarî, bêarami, acizî, zivêrî 2. nexweşî m
1. dilnerihetî, nerihetî, bêhedarî, bêaramî, acizî, zivêrî 2. nexweşîm
rahatsızlık duymak jê aciz bûn *bu durumdan rahatsızlık duymuyorum ez ji vê rewşê ne aciz im
jê aciz bûn * bu durumdan rahatsızlık duymuyorum ez ji vê rewşê ne aciz im
rahatsızlık vermek nerihetî dan (yekî), huzûra (yekî) xera kirin
rahibe rahbik, rexbik, rahibe m
rahbik, rexbik, rahîbe m
rahibelik rahbikî, rahîbetî m
rahbikî, rahîbetî m
rahim (1)1. malzarok, rehîm 2. malesexl (ji bo ya ajalan) ant/m (II) dilovan, dilovîn, rehîm rd
rahim (i) 1. malzarok, rehîm 2. malesexl (ji bo ya ajalan) ant/m
rahîm (ii) dilovan, dilovîn, rehîm rd
rahim boşluğu valahiya malzarokê
valahiya malzarokê
rahip rahîb n
rahîb n
rahiplik rahibi, rahiptî m
rahîbî, rahîptî m
rahle rehle m
rehle m
rahman mîhrîban, mihrîvan, rehman nd/rd
mîhrîban, mihrîvan, rehman nd/rd
rahmani mîhrîbanî, rehmanî rd
rahmanî mîhrîbanî, rehmanî rd
rahmet 1. dilovanî, rehmet (bexşîna Xwedê) 2. rehmet, baran *rahmet suyu ava rehmetê m
1. dilovanî, rehmet (bexşîna Xwedê) 2. rehmet, baran * rahmet suyu ava rehmetêm
rahmet okumak dua kirin
dua kirin
rahmet okumamak xêra (yekî) nexwestin
xêra (yekî) nexwestin
rahmet okutmak jê xerabtir bûn
jê xerabtir bûn
rahmet olsun canına (1 şîrove)rehma Xwedê lê be, Xwedê rehma xwe lê bike
rehma Xwedê lê be, Xwedê rehma xwe lê bike
rahmetli (rahmetlik) 1. rehmetî, merhum rd 2. rehmetî, gorbuhişt (di şûna navê kesî mirî de) nd/nt 3. rehmetdar rd
rahmetli olmak rehmet kirin rahne qulêr, rehne m
rahmetli, rahmetlik 1. rehmetî, merhûmrd 2. rehmetî, gorbuhişt (di şûna navê kesî mirî de) nd/nt 3. rehmetdarrd
rahmetli, rahmetlik olmak rehmet kirin
rahne qulêr, rehne m
raht 1. raht (taximê tıespan) 2. zewade 3. raêx 4. menteşe m
1. raht (taximê hespan) 2. zewade 3. raêx 4. menteşe m
rahvan 1. rewanî (awayekî meşa hesp) m 2. rewan (hespê ku bi rewanî diçe) rd 3. bi rewanî, bi rewankî h
1. rewanî (awayekî meşa hesp) m 2. rewan (hespê ku bi rewanî diçe) rd 3. bi rewanî, bi rewankî h
rakam I. jimare, reqem 2. mêjer, mîqtar m
1. jimare, reqem 2. mêjer, mîqtar m
rakamlamak reqem lê danîn, jimare lê danîn l/bw
reqem lê danîn, jimare lê danîn l/bw
rakamlar sütünü stûna reqeman m
rakamlı reqemî, jimareyî *üç rakamlı sayı hejmareke sê jimareyî rd
reqemî, jimareyî * üç rakamlı sayı hejmareke sê jimareyî rd
raket raket sp/m
raket sp/m
rakı araq, raqî m
araq, raqîm
rakı âlemi henga bi araq, bezm û şahiya biaraq
henga bi araq, bezm û şahiya biaraq
rakibe hember, pozber, reqîb (reqîba jin) m
hember, pozber, reqîb (reqîba jin) m
rakıcı 1. araqfiroş, badefiroş 2. araqkcr, badeker (ê ku araqê çêdike) 3. araqxur, raqîxur, badenoş nd/nt
1. araqfiroş, badefiroş 2. araqker, badeker (ê ku araqê çêdike) 3. araqxur, raqîxur, badenoş nd/nt
rakıcılık 1. araqfiroşî, badefiroşî 2. araqkerî, badekerî 3. araqxurî, raqîxurî, badenoşîm
1. araqfiroşî, badefiroşî 2. araqkerî, badekerî 3. araqxurî, raqîxurî, badenoşî m
rakik 1. narin 2. dilrehm, dilovan (mec) rd
1. narîn 2. dilrehm, dilovan (mec) rd
rakım bilindayî m
bilindayî m
rakip hember, pozber, berber, rikeber, hevrik, pozkepî, pêşkepî, paşimt, qayişkêş, reqîb n
hember, pozber, berber, rikeber, hevrik, pozkepî, pêşkepî, paşimt, qayişkêş, reqîb n
rakip olmak bêhempa bûn, bêhember bûn, bêraqîb bûn, li per pozê (wî) kes tune bûn
rakiplik hemberî, pozberî, berberî, rikeberî, paşimtî, hevrikî, qayîşkêşî, reqîbî m
hemberî, pozberî, berberî, rikeberî, paşimtî, hevrikî, qayîşkêşî, reqîbî m
rakipsiz bêhember, bêhempa, bêreqîb rd
bêhember, bêhempa, bêreqîbrd
rakipsiz olmak bêhempa bûn, bêhember bûn, bêraqîb bûn, li per pozê (wî) kes tune bûn
rakıs 1. reqs 2. hejan fiz/m
1. reqs 2. hejan fiz/m
rakıs etmek reqisîn, reqs kirin
reqisîn, reqs kirin
rakit sekan (ava sekan) rd
sekan (ava sekan) rd
rakkas 1. dardarok m 2. reqas (mêrê ku reqsê ji xwere kiriye pîşe) n
1. dardarok m 2. reqas (mêrê ku reqsê ji xwere kiriye pîşe) n
rakkase sozanî, reqesok, reqase (jina ku reqsê ji xwe re kiriye pîşe) m
sozanî, reqesok, reqase (jina ku reqsê ji xwe re kiriye pîşe) m
rakkaslı bidardarok rd
bidardarok rd
rakor rakor m
rakor m
raksetme reqisîn, semakirin m
reqisîn, semakirin m
raksetmek reqisîn, sema kirin l/ngh
reqisîn, sema kirin l/ngh
raksettirme reqsandin m
reqsandin m
raksettirmek reqsandin l/gh
reqsandin l/gh
ralli ralî m
ralî m
rallici ralîvan nd/nt
ralîvan nd/nt
ram serşûr, qatî, ram rd
serşûr, qatî, ramrd
ram etmek serşûrî kirin, ram kirin
serşûrî kirin, ram kirin
ram olmak mil danîn, serşûr bûn, serî jê re danîn, ram bûn
mil danîn, serşûr bûn, serî jê re danîn, ram bûn
ramak mûfirk, remeq, hema mabûn. li hemanan nd
mûfirk, remeq, hema mabûn, li hemanan nd
ramak kalmak hema mabûn, di mûfirkê de man
hema mabûn, di mûfirkê de man
ramazan remezan, meha rojiyê (ii gorî salnameya heyvê meha nehan) m
remezan, meha rojiyê (li gorî salnameya heyvê meha nehan)m
ramazan bayramı 1 bayramı cejna remezanê, îda remezanê, îda rojiyê, cejnerojî
cejna remezanê, îda remezanê, îda rojiyê, cejnerojî
ramazan keyfi aciziya rojiyê
aciziya rojiyê
ramazaniyelik remezaniye, tiştên rojiyê nd
remezaniye, tiştên rojiyê nd
ramazanlı k remezanî m
ramazanlık remezanî m ramp ramp şn/m
ramp ramp şn/m
rampa hevraz, derbejor, pal, berkaş 2. rampa (rempa ji bo barkirina amyaran) 3. rampa (amraza ku pê vagonekê ji rayê derdixin an jî dikinê) 4. rampa der 5. rampa lşk/m
1. hevraz, derbejor, pal, berkaş 2. rampa (rempa ji bo barkirina amyaran) 3. rampa (amraza ku pê vagonekê ji rayê derdixin an jî dikinê) 4. rampa der 5. rampa lşk/m
rampa etmek 1) rempa kirin 2. bêteklîf li ser maseya yekî rûniştin (di henga araqvexwarinê de)
1) rempa kirin 2. bêteklîf li ser maseya yekî rûniştin (di henga araqvexwarinê de)
rampacı rampavan n
rampavan n
rampalama rampakirin m
rampakirin m
rampalamak rampa kirin l/gh
rampa kirin l/gh
rampalı bihevraz, bikaş, bipal rd
bihevraz, bikaş, bipal rd
rana rana, xweşik rd
rana, xweşik rd
randa randa der/m
randa der/m
randevu jivan m, nişîmen m, randevû m, qewl
jivan m, nişîmen m, randevû m, qewln
randevu almak jîvan girtin, randevû stendin
jîvan girtin, randevû stendin
randevu evi qepexane, randevûxane m
qepexane, randevûxane m
randevu vermek jîvan dan, qewl dan, soz dan
jîvan dan, qewl dan, soz dan
randevucu randevûvan (kesa/ê ku qepexaneyê dişixulîne) nd/nt
randevûvan (kesa/ê ku qepexaneyê dişixulîne) nd/nt
randevuculuk randevûvanî m
randevûvanî m
randevulaşmak jîvan dan hev, randevû dan
jîvan dan hev, randevû dan hev, qewl dan hev l/bw
randevusu olmak jîvana (yekî) hebûn, randevûya (yekî) hebûn
jîvana (yekî) hebûn, randevûya (yekî) hebûn
randıman berdarî, biriştî, randiman m
berdarî, biriştî, randiman m
randımanlı berdar, birişt, birandiman rd
berdar, birişt, birandiman rd
rant rant m
rant m
rantabilite berdarîtî, rantabilîte m
berdarîtî, rantabilîte m
rantabl berdar, rantabl rd
berdar, rantabl rd
rantiye rantiye m
rantiye m
ranza renza, ranza m
renza, ranza m
rap zing, gur *araba rap diye önümde durdu erebe got gur û li ber min sekinî m
zing, gur * araba rap diye önümde durdu erebe got gur û li ber min sekinîm
rap rap rep rep, reperep, tepetep
rep rep, reperep, tepetep
rap rap etmek tepetep kirin, reperep kirin, kirin reperep
tepetep kirin, reperep kirin, kirin reperep
rapaddak xaftila, tafilê, ji heman da, ji nişka ve h
xaftila, tafilê, ji heman da, ji nişka ve h
rapbet etmek (veya göstermek) ji dest hev revandin, ecibandin
rapor 1. nûsaf, rapor, girêbend 2. rapor bj/m
1. nûsaf, rapor, girêbend 2. rapor bj/m
rapor almak rapor stendin
rapor stendin
rapor tutmak rapor girtin
rapor girtin
rapor vermek rapor dan
rapor dan
raporcu raporgir nd/nt
raporgir nd/nt
raporlu 1. rapordar, birapor 2. rapordar, birapor (kesê ku ji ber nexweşînê rapor stendiye û nayê karê xwe) 3. aqilavêtî, raporgirtî (mec) rd
1. rapordar, birapor 2. rapordar, birapor (kesê ku ji ber nexweşînê rapor stendiye û nayê karê xwe) 3. aqilavêtî, raporgirtî (mec) rd
rapörtaj hevpeyvîn, çavpêketin, raportaj m
hevpeyvîn, çavpêketin, raportaj m
raportör berdevk, raportor nd/nt
berdevk, raportor nd/nt
raportörlük berdevkî, raportorî m
berdevkî, raportorî m
rapsodi 1. rapsodî wj 2. rapsodî mzk/m
1. rapsodî wj 2. rapsodî mzk/m
rapten pê ve, pê ve girêdayî h
pê ve, pê ve girêdayî h
raptetme pêvedanîn, pêvekirin m
pêvedanîn, pêvekirin m
raptetmek pê ve danîn, pê ve kirin l/bw
pê ve danîn, pê ve kirin l/bw
raptiye raptiye m
raptiye m
raptiyelemek raptiye lê xistin l/bw
raptiye lê xistin l/bw
raptiyelenmek hatin reptiyekirin l/tb
hatin reptiyekirin l/tb
rasat nêrevanî, resed m
nêrevanî, resed m
rasatçı nêrevan, resed van nd/nt
nêrevan, resedvan nd/nt
rasathane nêrîngeh, çavdêrxane, riwangeh, resedxane m
nêrîngeh, çavdêrxane, riwangeh, resedxane m
rasist regezperest, rehperest rd/nt
regezperest, rehperest rd/nt
rasıt çavdêr, çavnêr nd/nt
çavdêr, çavnêr nd/nt
raşitizm raşîtîzm bj/m
raşîtîzm bj/m
rasizm regezperestî, rehperestî m
regezperestî, rehperestî m
raspa şatûf, raspa m
şatûf, raspam
raspa etmek şatûf kirin, raspa kirin
şatûf kirin, raspa kirin
raspa taşı kevirê kefek
kevirê kefek
raspacı şatûfker, raspaker n
şatûfker, raspaker n
raspalama şatûfkirin, raspakirin m
şatûfkirin, raspakirin m
raspalamak şatûfkirin, raspa kirin l/gh
şatûf kirin, raspa kirin l/gh
raspalanmak hatin şatûfkirin, hatin raspakirin l/tb
hatin şatûfkirin, hatin raspakirin l/tb
rast (I) 1. rast rd 2. tûş, leqeyî, liqa, rast, tesadüf nd 3. rast (ji bo lêxistina li armancê) nd (II) rast mzk/nd
rast (i) 1. rastrd 2. tûş, leqeyî, liqa, rast, tesadûf nd 3. rast (ji bo lêxistina li armancê) nd
rast (ii) rast mzk/nd
rast gelmek 1) rastî (yekî) hatin, lê rast hatin, leqayî (...) bûn, leqayî (yekî) hatin, tûşî (...) bûn, tûş bûn, rast hatin *yolda kardeşine rast geldim bi rê de ez rastî birayê we hatim 2) para (yekî) ketin *kumaşın iyisi bana rast geldi qumaşê baş para min ket 3) rast lê hatin, lê ketin, hingîfîn *üç taş attı, ama hiçbiri rast gelmedi sê kevir avêtin, lê hebek jî lê neket 4) lê rast hatin, bi ser ve bûn *çok ev aradı, ama hiçbir yer de rast gelmedi pir li malan geriya, lê li tu yekê rast nehat 5) lê hatin, lê rast hatin *borunun ucu diğerine rast gelmedi serê boriyê li ya din rast nehat
1) rastî (yekî) hatin, lê rast hatin, leqayî (...) bûn, leqayî (yekî) hatin, tûşî (...) bûn, tûş bûn, rast hatin * yolda kardeşine rast geldim bi rê de ez rastî birayê we hatim 2) para (yekî) ketin * kumaşın iyisi bana rast geldi qumaşê baş para min ket 3) rast lê hatin, lê ketin, hingîfîn * üç taş attı, ama hiçbiri rast gelmedi sê kevir avêtin, lê hebek jî lê neket 4) lê rast hatin, bi ser ve bûn * çok ev aradı, ama hiçbir yer de rast gelmedi pir li malan geriya, lê li tu yekê rast nehat 5) lê hatin, lê rast hatin * borunun ucu diğerine rast gelmedi serê boriyê li ya din rast nehat
rast getirmek 1) lê xistin, hingaftin *üç kurşun attı, ikisini rast getirdi sê gule berdayê, lê didu lê xistin 2) keys lê anîn *neşeli bir anında rast getirip hemen söyledim min di dema wî ya şên de keys lê anî û jê re got 3) bi ser ve bûn 4) li hev rast anîn, li hev anîn *Allah işini rast getirsin Xwedê karê te li hev bîne
1) lê xistin, hingaftin * üç kurşun attı, ikisini rast getirdi sê gule berdayê, lê didu lê xistin 2) keys lê anîn * neşeli bir anında rast getirip hemen söyledim min di dema wî ya şên de keys lê anî û jê re got 3) bi ser ve bûn 4) li hev rast anîn, li hev anîn * Allah işini rast getirsin Xwedê karê te li hev bîne
rast gitmek rast çûn, lê hatin *işi rast gidiyor karê wê rast diçe
rast çûn, lê hatin * işi rast gidiyor karê wê rast diçe
rastgele 1. rasthatî, tûşhatî, eletexmîn rd 2. çawalêhato h 3. Xwedê (îşê) we li hev bîne b
1. rasthatî, tûşhatî, eletexmîn rd 2. çawalêhato h 3. Xwedê (îşê) we li hev bîne b
rastık 1. korik (boyağa reş a ku jin di biri û porê xwe didin) 2. korik (korika ku li tene dikeve) m
1. korik (boyağa reş a ku jin di birî û porê xwe didin) 2. korik (korika ku li tene dikeve)m
rastık çekmek korik tê dan
rastık kalemi kilçûv, kilçîn
rastıklı korikkirî, bikorik rd
korikkirî, bikorik rd
rastlama tûşbûn, leqa, leqayîbûn, liqabûn, rasthatin, pêrgîbûn m
tûşbûn, leqa, leqayîbûn, liqabûn, rasthatin, pêrgîbûn m
rastlamak 1. tûşî (yekî) bûn, leqî (yekî) bûn, leqayî (yekî) bûn, rastî (yekî) hatin, pêrgî (yekî) bûn, pergî (yekî) hatin 2. lê rast hatin, li (armancê) ketin l/bw
1. tûşî (yekî) bûn, leqî (yekî) bûn, leqayî (yekî) bûn, rastî (yekî) hatin, pêrgî (yekî) bûn, pergî (yekî) hatin 2. lê rast hatin, li (armancê) ketin l/bw
rastlantı rasthatinî, tesadûf m
rasthatinî, tesadûf m
rastlaşma rastîhevhatin, leqayîhevhatin, leqayîhevbûn, rastîhevbûn, tûşîhevhatin, tûşîhevbûn m
rastîhevhatin, leqayîhevhatin, leqayîhevbûn, rastîhevbûn, tûşîhevhatin, tûşîhevbûn m
rastlaşmak 1. rastî hev hatin, leqayî hev hatin, leqayî hev bûn, rastî hev bûn, tûşî hev hatin, tûşî hev bûn 2. ketin hev (gava ku du bûyer an jî zêde di heman demî de çêbibin)
1. rastî hev hatin, leqayî hev hatin, leqayî hev bûn, rastî hev bûn, tûşî hev hatin, tûşî hev bûn 2. ketin hev (gava ku du bûyer an jî zêde di heman demî de çêbibin) l/bw
rastlayış tûşbûyîn, leqayîbûyîn, liqabûyîn, pergîbûyîn m
tûşbûyîn, leqayîbûyîn, liqabûyîn, pergîbûyîn m
rasyonalist rasyonalîst nd/nt
rasyonalîst nd/nt
rasyonalizm rasyonalîzm m
rasyonalîzm m
rasyonel aqlî, beraqil, rasyonel rd
aqlî, beraqil, rasyonel rd
rasyonelleştirme aqlîkirin, rasyonelkirin m
aqlîkirin, rasyonelkirin m
rasyonelleştirmek aqlî kirin, rasyonel kirin l/gh
aqlî kirin, rasyonel kirin l/gh
ratıp şil, hêmî rd
şil, hêmî rd
raunt raûnd sp/m
raûnd sp/m
ravent ribes. rêwas, rêvas, rûbês (Rheum offcinalc) bot/nı
ribês, rêwas, rêvas, rûbês (Rheum offcinale) bot/m
ray ray, xethesin m
rayba rayba m
rayba m
raydan (veya rayından) çıkmak serobin bûn, felek ters (an jî çep) gerîn
raydan çıkmak serobin bûn, felek ters (an jî çep) gerin
rayiç rayîş, sêr *belediye rayiçi sêra belediyê m
rayîş, sêr * belediye rayiçi sêra belediyêm
rayîç fiyatı sêra bazarê, fiyeta bazarê, rayîş
rayiç fiyatı sêra bazarê, fiyeta bazarê, rayîş
rayiha bêhn, bêhna xweş m
bêhn, bêhna xweş m
rayihalı bêhnxweş rd
bêhnxweş rd
rayına girmek ketin rê
ketin rê
rayına oturtmak kirin rê, (kar) rast kirin, li hev rast kirin
kirin rê, (kar) rast kirin, li hev rast kirin
rayray, xethesin m
razakı rezaqî (navê cisnekî tirî ye) m
rezaqî (navê cisnekî tirî ye) m
razemen û razemnî yatırımcı ve yatırımcılık
razemend û razemendî yatırım ve yatırımcı
razı dilkirî, razî, rezamend, qayîl rd
dilkirî, razî, rezamend, qayîlrd
razı etmek razî kirin, qayîl kirin
razî kirin, qayîl kirin
razı gelmek (pê) qayîl bûn, pê razî bûn, qîma (yekî) hatin, dil dan
(pê) qayîl bûn, pê razî bûn, qîma (yekî) hatin, dil dan
razı olma rezamendî
rezamendî
razı olmak jê xweş bûn, jê razî bûn
qayîl bûn, razî bûn, dil kirin, erê kirin, qîm pê anîn, rezamend bûn (birinden)
qayîl bûn, razî bûn, dil kirin, erê kirin, qîm pê anîn, rezamend bûn (birinden)
jê xweş bûn, jê razî bûn
razmol arvanê gircomî nd
arvanê gircomî nd
ra kök.
kîm Ra, radyum’un kısaltması
m gösterme
ant/m 1. damar * rayên serî kafa damarı 2. bot damar (içinden ongun besi suyunun dolaştığı odunsu dokundan boru) 3. kök (bitkileri toprağa bağlayan ve onların topraktaki besi maddelerini emmesine yarayan klorofilsiz bölüm)
ra (iii) m yol
ra avêtin kök salmak
ra ber xistin l/bw 1. (birini) bir şeye sevketmek 2. kafasına koymak * ra berxistiye dibêje ez dê bibim doktor kafasına koymuş, doktor olacağım diyor
ra hev xistin l/bw sürtmek * destê xwe ra hev dixe ellerini birbirine sürütüyor
ra û rîş kök
ra- (i) rz/m sade fiilden fiil türetme öneki * ragirtin, rakirin
rab m doğum lekesi
rab lê ketin kendisinde doğum lekesi oluşmak
raber m 1. derpiş, öngörme 2. gösterme
raber (i) nd/nt rehber
raber (ii) nd 1. karşı (bir şeyin, bir yerin, bir kimsenin ünü, esas tutulan yüzünün ilerisi) * li raber min rawestiyabû karşımda durmuştu 2. karşı (bulunan yere göre önde, ileride olan) * keçên taxa raber karşı mahallenin kızları
raber kirin (i) l/gh öngörmek, derpiş etmek
raber kirin (ii) l/gh 1. göstermek (görülmesini sağlamak, görmesine yol açmak) 2. (birini) bir şeye sefketmek, kafasına koymak
raber kirin (iii) l/gh sunmak
raber kirin (iv) l/gh karşılaştırmak, kıyaslamak, mukayese etmek
raberî (i) m rehberlik
raberî (ii) m öngörü
raberî (iii) m 1. gösteri (ilgi, dikkat çekmek için, bir topluluk önünde gösterilen beceri veya oyun) 2. gösteri (sinema, tiyatro vb. film, oyun gösterimi)
raberî (iv) m 1. sunu 2. sunma, sunuş
raberî (yekî) kirin (birine) göstermek (birini veya bir şeyi işaretle belirtmek) * kêr raberî paşayî kir bıçağı paşaya gösterdi
raberî hev kirin l/bw (birbirine) kıyaslamak, karşılaştırmak
raberîn ant/nd atar damar
raberisandin m sataştırma
l/gh sataştırmak
raberizîn m 1. sataşma 2. ağız dalaşı yapma
l/ngh 1. sataşmak 2. ağız dalaşı yapmak
raberkirî rd karşılaştırmalı, mukayeseli
raberkirin (i) m öngörme, derpiş etme
raberkirin (ii) m 1. gösterme (görülmesini sağlama, görmesine yol açma) 2. (birini) bir şeye sefketme, kafasına koyma
raberkirin (iii) m sunma
raberkirin (iv) m karşılaştırma, kıyaslama, mukayese
raberxistin m 1. (birini) bir şeye sevketme 2. kafasına koyma
rabes m tutum (aşırı harcamalardan kaçınma)
rabesî rd tutumlu
rabesîtî m tutumluluk
rabest m tutum (aşırı harcamalardan kaçınma)
rabestan m kuşanma
rabestandî rd kuşanık, kuşatılmış
rabestandin m kuşatma
l/gh kuşatmak (çevresini sarmak, muhasara etmek)
rabestî (i) rd tutumlu
rabestî (ii) rd kuşanık
rabestîbûn m kuşanıklık, kuşanmışlık
rabestin m kuşanma
l/gh kuşanmak
rabezandin m 1. ürkütüp kaçırma 2. saldırma
l/gh 1. ürkütüp kaçırmak 2. saldırmak
rabezîn saldırmak.
m 1. ürküp kaçma 2. saldırma
l/ngh 1. ürküp kaçmak 2. saldırmak
rabihartin m geçirme
l/gh geçirmek
rabihor m geçme, geçiş
rabihorî m geçmiş, mazi
rabihortin m geçirme
l/gh geçirmek
rabihurandin m geçirme
l/gh geçirmek
rabihurîn m geçme
l/ngh geçmek
rabîr m bellek, hafıza
rabirda m sabıka
rabirdayar rd sabıkalı
rabirdû geçmiş, mazi
m 1. geçmiş, mazi (bu güne göre geride kalmış olan zaman) 2. geçmiş, mazi (arkadan kalan hayat) * rabirdiya wî paqij e onun geçmişi temiz
rabirtin m geçme
l/gh geçmek
rabiwar rd 1. geçirgen 2. bulaşıcı
rabiwardin biriyle iyi geçinmek.
rabiwarî m 1. geçirgenlik 2. bulaşıcılık
rabiwartin m 1. geçirme 2. geçirme, bulaştırma
l/gh geçirmek 2. geçirmek, bulaştırmak
rabor m geçim, geçinme
raboran m 1. geçirim, geçiş 2. geçinme, geçim
raborandin geçirmek.
m 1. geçirme 2. geçinmek (hayatını kazanma) * raborandina te li ser çi ye? geçimin ne üzerine?
l/gh 1. geçirmek 2. geçinmek (hayatını kazanmak) * tu jiyana xwe çawan radiborînî? nasıl geçiniyorsun?
raborî geçen, geçmiş.
rd 1. geçmiş (geçme işini yapmış olan) 2. geçmiş (zaman bakımında geride kalmış olan) * bûyerên raborî geçmiş olaylar 3.m geçmiş, mazi (bu güne göre geride kalmış olan zaman) * tiştên ku di demên raborî de bûne û qediyane geçmişte olup bitenler 4. geçmiş, mazi (arkada kalan hayat) * raboriya wî paqij e onun geçmişi temiz
raborî (ii) m geçim, geçinme
raborî kirin l/gh geçinmek
raborîkirin m geçinme
raborîn m 1. geçme 2. geçme (bir yandan girip öte yandan çıkma) 3. geçme (bir yeri açma, öbür yana ulaşma)
l/ngh 1. geçmek 2. geçmek (bir yandan girip öte yandan çıkmak) 3. geçmek (bir yeri açmak, öbür yana ulaşmak)
raboriya berdest rz/nd bileşik hikaye
raboriya berdest a çîrokî rz süreli bileşik hikaye
raborîya berdest a çîrokî rz hikâye bileşik zamanı
raboriya çîrokî mişli geçmiş.
rz/nd -mişli geçmiş zaman * zarok pir giriyaye çocuk çok ağlamış
raboriya diyar rz/nd dili geçmiş zaman
raboriya dûr rz/nd -mişli geçmiş hikaye
raborîya dûr a bilaniyê rz istek mişli geçmiş hikaye
raboriya dûr a bilaniyê istek miş’li geçmiş hikaye
raborîya dûr a li berbûyînê rz yakşık miş’li geçmiş hikaye
raboriya dûr a liberbûyînê yaklaşık miş’li geçmiş hikaye
raboriya nediyar rz/nd belirsiz geçmiş zaman
raboriya nediyara niyazî sanal mişli geçmiş zaman
raboriya sade rz belirli geçmiş¸ dili geçmiş zaman * zilam hat adam geldi
raboriyî rd atik (eski zamanla ilgili)
rabûn m 1. kalkma (oturuş durumundan dik durumuna gelme, doğrulma) 2. kalkma (uyanarak yataktan ayrılma) 3. kalkma (gitmek üzere yerinden ayrılma) 4. kalkma (yukarı doğru yükselme) 5. kalkma (taşıt yola çıkma) 6. kalkma (uçma) 7. kalkma (yerinden ayrılıp yol almaya başlama) 8. kalkma (hayvan iki art ayakları üzerinde dik durma) 9. kalkma, kabarma, ayrılma (ıslanıp veya ısınıp yerinden kurtulma) 10. kalkma (kapak, örtü; kaldırma, atma) 11. kalkma (derlenip götürülme) 12. kalkma (iyileşerek gezecek duruma gelme) 13. kalkma (varlığı, hayatı son bulma) 14. kalkma (yok olma, artık bulunmama) 15. kalkma (girişme, başlama) 16. kalkma (geçerli olmama, geçerliliğini yitirme, geçmez olma) 17. kalkma (uygulanmaz olma) 18. kalkma (güncelliğini yitirme) 19. kalkma (geçme) 20. kalkma (başka yere gitme, taşınma) 21. kalkma (erkek cinsel organı dikleşme) 22. dirilme 23. kalkışma (yetenek, imkân ve gücünü aşan bir işe girişme) 24. ayaklanma, baş kaldırma, isyan etme 25. büyme (büyüyüp gelişme) 26. boylanma (boyu uzama), boy atma, (çocuk) boya çekme, boy atma, boyuna büyüme, gelişme 27. boy verme (büyüme, ekinler için) 28. kalkınma (gelişme, gelişme gösterme) 29. kanama (manevi acılar için; yeniden etkisini gösterme, depreşme) 30. yükselme, artma, çıkma (fiyat artma, çoğalma) 31. fırlama (fiyatı birden bire yükselme) 32. kabarma (öfke, kin gibi duyguların gittikçe güçlenme) 33. kabarma (kafa tutma, öfkelenip ütüne yürüyecek gibi davranma) 34. kaynama (artma, çoğalma) 35. çıkma (olma, oluşma) 36. çıkma, eğitilme 37. göçme, göçetme 38. kopma (gürültülü veya tehlikeli olaylar için) 39. patlama (ansızın, tehlikeli ve gürültülü bir şey baş gösterme) 40. kabarma (sıvılar için, taşmaya yüz tutma) 41. kabarma (büyük dalgalar oluşma) 42. taşma (su ve sel için) 43. erd yükselme (suların yükselmesi) 44. ağma (su buharının ve başka gazlar yerden havaya doğru çıkma)
l/ngh 1. kalkmak (oturuş durumundan dik durumuna gelmek, doğrulmak) * diya min ji cihê xwe rabû, hate cem min annem yerinden kalktı, yanıma geldi 2. kalkmak (uyanarak yataktan ayrılmak) * bi bêyî hemd û dilê xwe ji nav nivînan rabûm istemeye istemeye yataktan kalktım 3. kalkmak (gitmek üzere yerinden ayrılmak) * hûn çima rabûn, hinekî din jî hûn bimana? niye kalktınız, biraz daha otursaydınız 4. kalkmak (yukarı doğru yükselmek) * gava ku çaviyekî teraziyê rûnê ya din radibe terazinin bir gözü inince öbürü kalkar 5. kalkmak (taşıt yola çıkmak) * erebe saet di dehan de radibe araba saat onda kalkıyor 6. kalkmak (uçmak) * balafir rabû uçak kalktı 7. kalkmak (yerinden ayrılıp yol almaya başlamak) * kewek rabû bir keklik kalktı 8. kalkmak (hayvan iki art ayakları üzerinde dik durmak) * hesp, rabû ser piyên xwe yên paş at, art ayakları üzerine kalktı 9. kalkmak, kabarmak, ayrılmak (ıslanıp veya ısınıp yerinden kurtulmak) * boyaxa meseyê rabûye masanın boyası kabarmış * kontraplaka maseyê rabûbû masanın kontraplakı kalmıştı 10. kalkmak (kapak, örtü; kaldırmak, atmak) 11. kalkmak (derlenip götürülmek) * debr rabû harman kalktı 12. kalkmak (iyileşerek gezecek duruma gelmek) * nexweş nagihîje heftiyekê dê rabe hasta bir haftaya kadar kalkar 13. kalkmak (varlığı, hayatı son bulmak) * xelîfetî rabû halifelik kalktı 14. kalkmak (yok olmak, artık bulunmamak) * gava ku berf rabû were kar kalkınca gel 15. kalkmak (girişmek, başlamak) * bêyî ku berçavka xwe bide ber çavê xwe rabû dest bi xwendinê kir gözlüklerini takmadan okumağa kalktı 16. kalkmak (geçerli olmamak, geçerliliğini yitirmek, geçmez olmak) * xala vê qanûnê rabû yasanın bu maddesi kalktı 17. kalkmak (uygulanmaz olmak) * rêveberiya awarte rabû sıkı yönetim kalktı 18. kalkmak (güncelliğini yitirmek) * ev adet ji zû de rabûye bu âdet çoktan kalkmış 19. kalkmak (geçmek) * hesp rabû çargavê at dörtnala kalktı 20. kalkmak (başka yere gitmek, taşınmak) * dibistan ji vir rabûye okul burdan kalkmış 21. kalkmak (erkek cinsel organı dikleşmek) 22. dirilmek * mirî rabûn ölüler dirildi 23. kalkışmak (yetenek, imkân ve gücünü aşan bir işe girişmek) * bêyî ku li nexweşîna xwe bifikire rabû dest avête spîkirina xanî hastalığını düşünmeyerek evi badana etmeye kalkıştı 24. ayaklanmak, baş kaldırmak, isyan etmek 25. büymek (büyüyüp gelişmek) * bila nazik ranebe nazik bir şekilde büyümesin 26. boylanmak (boyu uzamak), boy atmak, (çocuk) boya çekmek, boy atmak, boyuna büyümek, gelişmek 27. boy vermek (büyümek) * debr rabûne ekinler büyüdü * şitil êpê rabûne fideler epey boy vermişler 28. kalkınmak (gelişmek, gelişme göstermek) * ev fîrma li ber îflasê bû, lê bi hewlên gerînendeyê nû fîrma car din rabû bu firma batmak üzereyken, yeni müdürün çabalarıyla kalkındı 29. kanamak (manevi acılar için; yeniden etkisini göstermek, depreşmek) * derd û kulên min rabûn, dev ji min berdin yaram kanıyor, beni rahat bırakın 30. yükselmek, artmak, çıkmak (fiyat artmak, çoğalmak) * bihayê erseyan rabû arsa fiyatları yükseldi * fiyet rabûn fiyatlar çıktı 31. fırlamak (fiyatı birden bire yükselmek) * bihayê zêr rabûye altın fiyatları fırlamış 32. kabarmak (öfke, kin gibi duyguların gittikçe güçlenmek) 33. kabarmak (kafa tutmak, öfkelenip ütüne yürüyecek gibi davranmak) 34. kaynamak (artmak, çoğalmak) * hêrseke ku rabûye kaynayan bir hiddet * bi hêrseke rabûyî bi ser de çû kaynayan bir hiddetle üzerine yürüdü 35. çıkmak (olmak, oluşmak) * firtûne rabûn fırtına çıkmak 36. çıkmak, eğitilmek * ji nav me jî mirovên mezin rabûne aramızda da büyük insanlar çıkmış * kurik baş rabûye çocuk iyi eğitilmiş 37. göçmek, göçetmek * ji gund çend mal rabûn çûn bajêr köyden birkaç ev şehire göçtü 38. kopmak (gürültülü veya tehlikeli olaylar için) * şer rabû savaş koptu * firtûne rabû fırtına koptu * qiyamet rabû kiyamet koptu 39. patlamak (ansızın, tehlikeli ve gürültülü bir şey baş göstermek) * şer rabû savaş patladı 40. kabarmak (sıvılar için, taşmaya yüz tutmak) * ava çem rabû nehir suyu kabardı 41. kabarmak (büyük dalgalar oluşmak) * çem rabûye nehir kabarmış 42. taşmak (su ve sel için) 43. erd yükselmek (suların yükselmesi) 44. ağmak (su buharının ve başka gazlar yerden havaya doğru çıkmak)
rabûn (yekî) 1) (birine) girişmek 2) (birini) fena yapmak
rabûn bi dinyayê ketin köşe bucak dolaşmak
rabûn bi xwe ketin papaza kızıp oruç (veya perhiz) bozmak
rabûn çargavê dört nala gitmek
rabûn cirîdan 1) cirit atmak 2) (bir yerde) cirit atmak
rabûn êrîşê hücuma kalkmak
rabûn govendê halaya kalkmak, halaya durmak
rabûn hev 1) kapışmak 2) birbirine girişmek, kavgaya tutuşmak * di odeyê de em rabûn hev oda da birbirimize giriştik 3) kapışmak (hırsla güreşe girmek)
rabûn hev û din 1) kapışmak (kavgaya tutuşmak) 2) kapışmak (hırsla güreşe girmek)
rabûn hilobiyan havalanmak, beğenilmeyen davranışlardan bulunmak
rabûn îlan kirin malumu ilâm etmek
rabûn nimêjê namaza kalkmak, namaza durmak
rabûn paşîvan sahura kalkmak
rabûn pêdarê l/ngh şahlanmak, şaha kalkmak * hesp rabû pêdarê at şahlandı (veya şaha kalktı)
şaha kalkmak, şahlanmak
rabûn pepan çocuk ayaklarının üstene kalkmak
rabûn pêşbirkê (an jî pêşbaziyê) yarışa kalkmak
rabûn piyan 1) ayağa kalkmak (saygı göstermek için oturma durumundan ayak üzeri durumuna geçmek) 2) ayağa kalkmak (hasta iyi olmak, iyileşmek)
rabûn ser hev l/bw çatışmak, çiftleşmek (erkek ve dişi hayvanın döllenmek için bir araya gelmek)
1) argo çiftleşmek 2) çatışmak, çiftleşmek (hayvanları için)
rabûn ser lepan amuda kalkmak
rabûn ser lingan 1) ayağa kalkmak (ayakları üzerine dikilmek) 2) ayağa kalkmak (telâşlanmak, heyecanlanmak)
rabûn ser lingên paşîn sustaya kalkmak (köpekler için)
rabûn ser lingên xwe 1) ayakları üstüne kalkmak 2) gezmek (hasta için; ayağa kalkmak)
rabûn ser piyan 1) ayağa kalkmak, ayakları üstüne kalkmak (ayakları üzerine dikilmek) 2) dikelmek, ayakta durmak 3) ayağa kalkmak (telâşlanmak, heyecanlanmak)
rabûn ser piyekî (an jî lingekî) yeltenmek
rabûn ser piyên paşîn sustaya kalkmak (köpekler için)
rabûn ser piyên xwe ayakları üstüne kalkmak
rabûn ser tetikan babalanmak, öfkelenmek
rabûn ser xwe l/bw 1. ayağa kalkmak, ayağa fırlamak 2. ayaklanmak (ayağa kalkıp gitmeye davranmak 3. ayağa kalkmak (saygı göstermek için oturma durumundan ayak üzeri durumuna geçmek) 4. ayağa kalkmak, kalkmak, ayaklanmak, kalkınmak (iyi olmak, iyileşmek, iyileşerek gezecek veya yürüyebilir duruma gelmek) * nexweş nagihîje heftiyekê wê rabe ser xwe hasta bir haftaya kadar kalkar 5. dirilmek (hasta için; yeniden sağlığını kazanmak, iyileşmek) 6. kalkışmak (yetenek, imkân ve gücünü aşan bir işe girişmek) 7. ayaklanmak, isyan etmek
1) ayağa kalkmak, ayağa fırlamak 2) ayaklanmak (ayağa kalkıp gitmeye davranmak 3) ayağa kalkmak (saygı göstermek için oturma durumundan ayak üzeri durumuna geçmek) 4) ayağa kalkmak, kalkmak, ayaklanmak, kalkınmak (iyi olmak, iyileşmek, iyileşerek gezecek veya yürüyebilir duruma gelmek) * nexweş nagihîje heftiyekê wê rabe ser xwe hasta bir haftaya kadar kalkar 5) dirilmek (hasta için; yeniden sağlığını kazanmak, iyileşmek) 6) kalkışmak (yetenek, imkân ve gücünü aşan bir işe girişmek) 7) ayaklanmak, isyan etmek
rabûn ser zengûyan mec şahlannmak
rabûn serê 1) üstüne çıkmak 2) argo üstüne çıkmak (cinsel ilişkide bulunmak) 3) aşmak (erkek hayvan dişiyle çiftleşmek)
rabûn silavê selâm durmak (veya selâma durmak)
rabûn û danîn erd/m gelgit, medücezir
rabûn û rûniştin baş kıç vurmak * rabe piya ayağa kalk * rabe ser linga! ayağa kalk * rabî rûnêyî yatıp kalkıp, sürekli * radibe vê dêşa xanî bi vî (agirî) germ dike ok meydanında buhurdan yakmak
rabûn û rûniştina hendaze ölçülü biçili davranma
rabûna avê su taşkını
rabûna deryayê erd/m met, deniz kabarması
rabûna lawê nd lâv taşması
rabûna pêdarê m şahlanma, şahlanış
rabûna xeman tepme (depreşme, yeniden ortaya çıkma)
rabûneve m yeniden kalkma
rabûngerî m kalkınma
raburîn bnr raborîn
rabuwar bnr rabiwar
rabuwartin bnr rabiwartin
rabûyî rd 1. kalkık 2. kalkık (kabararak yerinden ayrılmış) * naveka cizûbendê rabûyî ye ciltin ortası kalkık 3. boy atmış olan 4. büyümüş * genimê rabûyî büyümüş buğday 5. taşkın (su, nehir, dere) 6. kabarık (su için)
rabûyîn m 1. kalkış 2. kalkış, kabarış, ayrılış (ıslanıp veya ısınıp yerinden kurtulma) 3. kalkış (kapak, örtü; kaldırma, atma) 4. kalkış (iyileşerek gezecek duruma gelme) 5. kalkış (varlığı, hayatı son bulma) 6. kalkış (yok olma, artık bulunmama) 7. diriliş (dinî inanışlara göre ölümden sonra dirilme) 8. kalkışma (yetenek, imkân ve gücünü aşan bir işe girişme) 9. ayaklanış, baş kaldırış, isyan ediş 10. boylanma (boyu uzama), boy atış, (çocuk) boya çekme, boy atış, boyuna büyüme, gelişme 11. boy verme (büyüme, ekinler için) 12. kalkınma (gelişme, gelişme gösterme) 13. kanayış (manevi acılar için; yeniden etkisini gösterme, depreşme) 14. yükseliş, artış, çıkış (fiyat artma, çoğalma) 15. fırlayış (fiyatı birden bire yükselme) 16. kabarış(öfke, kin gibi duyguların gittikçe güçlenme) 17. kabarış (kafa tutma, üfkelenip ütüne yürüyecek gibi davranma) 18. kopuş (gürültülü veya tehlikeli olaylar için) 19. kabarış (sıvılar için, taşmaya yüz tutma) 20. kabarış (büyük dalgalar oluşma) 21. taşma (su ve sel için) 22. erd yükseliş (suların yükselmesi) 23. ağış (su buharının ve başka gazların yerden havaya doğru çıkışı)
raca n raca
raçan m 1. dokuma 2. örme
raçande m dokuma (bez vb. için)
raçandî rd 1. dokulu, dokuma 2. örülü
raçandin 1.dokumak, dokunmak (bez vs.). 2.kurmak.
m 1. dokuma (tezgahta kumaş yapma) 2. örme 3. vurma
l/gh 1. dokumak (tezgahta kumaş yapmak) * xalî raçandin halı dokumak 2. örmek * dapîrok tewn raçandiye örümcek ağ örmüş 3. vurmak
raçav dikiz, gözetim.
m 1. gözleme 2. dikiz, gözetleme
raçav kirin l/gh 1. gözlemek, gözlemlemek, izlemek * kurik bi çavan çivîk raçav kir çocuk gözleriye kuşu izledi 2. gözetlemek (birine veya bir şeye gizlice bakmak) 3. gözetlemek (birinin yaptıklarını belli etmeden izlemek) 4. kollamak 5. kolaçan etmek
1) gözlemek, gözlemlemek 2) gözetlemek, dikizlemek
raçavî m 1. gözleme 2. gözlem 3. gözetleme 4. gözetim, himaye
raçavî kirin l/gh 1. gözlemek, gözlemlemek 2. gözetlemek 3. gözetmek, himaye etmek
raçavî ya (yekî) kirin (birini) gözlemlemek
raçavîkirin m 1. gözleme, gözlemleme 2. gözetleme 3. gözetme, himaye etme
raçavker nd/nt 1. gözlemleyici, gözlemci 2. gözetici, gözetleyici, gözeten
raçavkerî m 1. gözlemleyicilik, gözlemcilik 2. gözeticilik, gözetleyicilik
raçavkirin m 1. gözleme, gözlemleme, izleme 2. gözetleme (birine veya bir şeye gizlice bakma) 3. gözetleme (birinin yaptıklarını belli etmeden izleme) 4. kollama 5. kolaçan etme
raçeliqandin m çırpındırma
l/gh çırpındırmak
raçeliqîn m çırpınma
l/ngh çırpınmak
raçende m dokuma
raçendeker nd/nt dokumacı
raçendekerî m dokumacılık
raceniqandin m belinmesine neden olma
l/gh belinmesine neden olmak
raceniqî rd belinlemiş olan
raceniqîn m belinleme, benildeme, benildeme
l/ngh belinlemek, benildemek, benildemek (aniden ve korkuyla kalkıp çevresine bakınmak)
raçikandî rd dikili, saplı
raçikandin m dikme, saplama (bir cismi dik olarak durdurma)
l/gh dikmek, saplamak (bir cismi dik olarak durdurmak)
raçikilandin m saplama
l/gh saplamak
raçikilîn m saplanma
l/ngh saplanmak
raçikîn m dikilme, saplanma
l/ngh dikilmek, saplanmak
raçîn m dokunma
l/ngh dokunmak
raçinandin m dokuma
l/gh dokumak
raçinîn m dokunma
l/ngh dokunmak
raçînk biy/m 1. doku 2. mec doku (bir bütünün yapısı ve özeliği)
raçînka bez ant/nd yağ doku
raçînka çermî ant/nd korun doku
raçînka hestî kemik doku
raçînka hestiyok ant/nd kemik doku
raçînka lemlateyê ant/nd kas doku
raçînka palîsat ant/nd palisat doku
raçînka xunaftinê nd özümleme dokusu
raçînkzan nd/nt doku bilimci
raçînkzanî m dokubilim
racivandî rd 1. toplanık 2. büzük
racivandin m 1. toplama 2. toplama, büzme
l/gh 1. toplamak 2. toplamak, büzmek
racivîn m 1. toplanma 2. toplanma, büzülme 3. felçte şekil değişimine uğrama
l/ngh 1. toplanmak 2. toplanmak, büzülmek 3. felçte şekil değişimine uğramak
racol n zarif, yakışıklı erkek
radan 1.davranmak. 2.zuhur etmek.
l/gh 1. davranmak, girişmek (bir şeye el atmak) * rada çek silaha davrandı 2. saldırmak
radan (i) m 1. kapama, kapanış, kapatma, kapatış 2. kapama, kapatma (çalışamaz, iş ve görev yapamaz duruma getirme) 3. kilitleme, kitleme
l/gh 1. kapamak, kapatmak * derî radan kapıyı kapatmak 2. kapamak, kapatmak (çalışamaz, iş ve görev yapamaz duruma getirmek) * derê fabrîkayê radane fabrikayı kapamışlar 3. kilitlemek, kitlemek * derî rada kapıyı kilitledi
radan (ii) m 1. davranma, girişme (bir şeye el atma) 2. saldırma
radan (iii) m 1. uzatma, ayakları uzatma 2. germe (kol, bacak için uzatma) 3. içiriye doğru uzatma 4. sokma
l/gh 1. uzatmak, ayakları uzatmak * lingên xwe radan ayaklarını uzattı 2. germek (kol, bacak için uzatmak) 3. içiriye doğru uzatmak 4. sokmak * şonik rade te tokacı sana soksun
radan (iv) m geçirme
l/gh geçirmek * genim di bêjinghe de rada buğdayı kalburdan geçirdi
radan (v) m temizleme
l/gh temizlemek * pozê xwe rada burnunu temizledi
radan ser hücuma kalkmak
radan ser (yekî) 1) üstüne atlamak 2) üstüne saldırmak, üstüne vermek
radar m radar
radarkar nd/nt radarcı
radarkarî m radarcılık
radarvan nd/nt radarcı
radarvanî m radarcılık
radayî rd 1. kapalı, kapanık * deriyê radayî kapalı kapı 2. kapalı (iş yeri için; çalışma süresi sona ermiş) 3. kilitli, kitli
radayîbûn m 1. kapalılık, kapanıklık 2. kapalılık (iş yeri için)
radayîtî m 1. kapalılık 2. kapalılık (iş yeri için)
radbehîn n baş çoban
rade 1.seviye. 2.esna.
m 1. derece, rade * di radeya tewrî mezin de dibistan kuta kir en iyi dereceden okulu bitirdi 2. fiz derece (ölçü aletlerin ölçeğinde belirtilmiş bulunan başlıca bölümlerden her biri) * radeya germpîvê sıcakölçerin derecesi 3. kîm derece (bir çözeltinin yoğunluğunu ölçmede kullanılan birim) 4. mat derece (bir çemberin 360’ta birine eşit olan açı birimi) 5. sp derece (spor musabakalarında) 6. seviye, düzey 7. sınır, had
rade kirin l/gh 1. derecelemek 2. kısıtlamak, sınırlamak, tahdit etmek
radebar rd 1. sınırlı, kısıtlı 2. sınırlanabilir
radedar rd 1. dereceli 2. sınırlı
radek m derece
radeker rd sınırlayıcı
radekirî rd 1. dereceli, derecelenmiş olan 2. kısıtlı, sınırlı, tahditli
radekirin m 1. dereceleme 2. kısıtlama, sınırlama, tahdit etme
raden m merhale
radeng rz/m çıkak
rader rz/m eylemlik, mastar
radêr rz/nd yalın hal
radera hevedudanî rz/nd bileşik mastar
raderîn rd mastara özgü
radest teslim.
m 1. teslim etme, derdest, derdest etme 2. ele geçirme, yakalama
radest bûn teslim olmak.
l/ngh 1. teslim olmak 2. yakalanmak, derdest olmak
1) teslim olmak 2) yakalanmak
radest kirin l/gh 1. teslim almak (tutsak almak, esir almak) 2. teslim etmek (sahibine vermek) 3. ele geçirmek, yakalamak, derdest etmek
1) teslim etmek 2) ele geçirmek, yakalamak, derdest etmek
radestbûn m 1. teslim olma 2. yakalanma, derdest olma
radestbûyî rd1. teslim olmuş olan 2. yakalanmış, derdest olmuş olan
radestbûyîn m 1. teslim oluş 2. yakalanış, derdest oluş
radestgir nd/nt teslimatçı
radestgirî m teslimatçılık
radestî m 1. teslimiyet 2. teslim etme
radestî (yekî) bûn (birine) teslim olmak
radestî (yekî) kirin (birine) teslim etmek
radestkirî rd 1. teslim edilmiş olan, tutsak edilmiş olan 2. ele geçirilmiş, yakalanmış, derdest edilmiş
radestkirin m 1. teslim alma (tutsak alma, esir alma) 2. teslim etme (sahibine verme) 3. ele geçirme, yakalama, derdest etme
radeya karê kâr haddi, kazanç sınırı
radî rd 1. ısmarlama, özel (yanlız bir kişiye, bir şeye ait veya ilişkin) 2. özel, şahsî (bir kişiyi ilgilendiren veya kişiye ait olan) * nameya radî özel mektup
radî kirin l/gh ısmarlamak * ez diçim sûkê hûn tiştek radî min dikin? çarşıya gidiyorum, bir şey ısmarlayacak mısınız?
radîkal nd/rd radikal, köktenci
radîkalîzm m radikalizm, köktencilik
radîkirin m ısmarlama
radîşo rd meyhoş
rado m duvardaki kapının kilitlenmesi
radon kîm/m radon (radon elementinin kısaltması Rn)
rador m bir şeyin peşine düşme, çıkar peşine düşme
radorvan nd/nt çıkar peşinde olan
radyan m radyan
radyason fiz/m radyason, ışınım
radyator m radyatör
radyatorfiroş nd/nt radyatörcü (satan kimse)
radyatorsaz nd/nt radyatörcü (radyatör tamircisi veya imalatçısı)
radyatorsazî nd/nt radyatörcülük
radyatorvan nd/nt radyatörcü
radyo m 1. radyo (elektrik dalgalarının özelliğinden yararlanarak seslerin iletilmesi sistemi) 2. radyo (elektrik dalgalarıyla düzenli olarak yayın yapan istasyon ve bu istasyonun programlarını düzenlemekle görevli kuruluş, radyo istasyonu) 3. radyo (radyo istasyonlarının yayınlarını alan araç)
radyo guhdarî kirin radyo dinlemek
radyoaktîf rd radyoaktif
radyoaktîfî m radyoaktiflik
radyoaktîvîte m radyoaktivite¸ radyo etkinliği, ışın etkinliği
radyobiyolojî m radyobiyoloji
radyoelektrîk m radyoelektrik
radyofiroş nd/nt radyocu (satan kimse)
radyofiroşî m radyoculuk
radyofonî m radyofoni
radyofonîk rd radyofonik
radyofoto nd/rd radyofoto
radyografî nd/rd radyografi
radyogram m radyogram
radyoîzotop m radyoizotop
radyoker nd/nt radyocu (yapan kimse)
radyokerî m radyoculuk
radyokimya m radyokimya
radyolînk m radyolink
radyolog nd/nt radyolog, ışın bilimci
nd/nt radyolog, ışın bilimci
radyolojî m radyoloji, ışın bilimi
radyometre m radyometre, ışınölçer
radyometrî fiz/m radyometri
radyometrîk fiz/rd radyometrik
radyonivîs m radyogirafi
radyosaz nd/nt 1. radyocu, radyo tamircisi 2. radyocu (radyo tamir edilen yer)
radyosazî m radyoculuk
radyoskopî m radyoskopi
radyoteknolojî m radyoteknoloji
radyotelefon m radyotelefon
radyotelgraf m radyotelgraf
radyoterapî m radyoterapi
radyovan nd/nt radyocu (radyoda görevli kimse)
radyovanî m radyoculuk (radyo görevlisi olma durumu)
radyûm kîm/m radyum (bu elementinin kısaltması Ra)
raêx m döşeme, mefruşat
raêxistin m 1. serme 2. döşeme
l/gh 1. sermek 2. döşemek
rafînerî m rafineri, arıtma evi
rafirandin m bükme
l/gh bükmek
rafisk n koltuk altı
rafît biy/m rafit
rafizî nd/nt Rafızî
rafizirandin m sıvıştırma
l/gh sıvıştırmak
rafizirîn m sıvışma, sıvışıp kaçma, tüyme
l/ngh sıvışmak, sıvışıp kaçmak, tüymek
rafizîtî m Rafızîlik
raftar bnr reftar
rag bnr reh
rageh m yol, mezhep
ragehandin bnr ragihandin
ragerîn m kalkıp dolaşma
l/ngh kalkıp dolaşmak
rageş hırçın.
rd 1. sinirli, gergin 2. heyecanlı
rageşandin m germe
l/gh germek
rageşdar rd gerilimli, gergin
rageşî m 1. sinirlilik, gerginlik 2. gerilim, gerginlik, tansiyon 3. heyecan
rageşî bûn l/ngh gerginleşmek
rageşî kirin l/gh gerginleştirmek
rageşîbûn m gerginleşme
rageşîkirin m gerginleştirme
rageşîn l/ngh gerilmek
rageşokî rd gergince
ragih m 1. iletim 2. fiz iletim (iletken şeylerden ısı ve elektriğin geçmesi)
ragihan m 1. bildirim, bildirme 2. bildirişim, iletişim, haberleşme 3. tek bildirişim, iletişim, haberleşme (telefon, telgraf, televizyon, radyo gibi araçlardan yararlanarak yürütülen bilgi alış verişi) 4. iletim 5. ulaşma, ulaşım
ragihana nav bajêr şehir hatları, şehir içi ulaşımı
ragihanbar fiz/rd iletken
ragihanbarî fiz/m iletkenlik
ragihandî rd 1. bildirilmiş olan, ihbarlı 2. iletilmiş 3. duyurulmuş, ilân edilmiş olan, deklare
ragihandin l/gh 1. bildirmek (herhangi bir şeyi haber vermek, herhangi bir konuda bilgi vermek) 2. iletmek, haberleşmek 3. geçmek (haberi bir iletişim aracıyla bildirmek) 4. duyurmak, ilân etmek, aksetmek 5. yaymak, ilân etmek * navê çeteyê ragihande her aliyî çetenin ismini her tarafa yaydı 6. ulaştırmak, eriştirmek
m 1. bildirme (herhangi bir şeyi haber verme, herhangi bir konuda bilgi verme) 2. iletme 3. iletişim, haberleşme, komünikasyon 4. geçme (haberi bir iletişim aracıyla bildirme) 5. duyurma, ilân etme 6. yayma, ilân etme 7. ulaştırma (münakalât)
ragihandin hev l/gh bildirişmek, iletişmek
ragihandina girseyî (cemawerî an jî komelî) kitle iletişimi
ragihandok nd/nt 1. bildirici 2. iletici, iletişimci 3. ulaştırıcı
ragihanî m ulaşım, erişim * ragihaniya di navbera her du gundan de qut bû iki köy arasında ulaşım (veya erişim) kesildi
ragihanzanî m bilişim, informatik
ragihbar fiz/rd iletken
ragihbarî fiz/m iletkenlik
ragiheştin bnr ragihîştin
ragihijandin bnr ragihîştandin
ragihîn l/ngh 1. bildirilmek 2. iletilmek 3.ilân edilmek, duyurulmak 4. ulaşılmak 5. aksedilmek, yansımak (duyulmak)
m 1. bildirilme, bildirim *ragihîna niviskî yazılı bildirim 2. iletilme, iletim 3. iletişim 4. ulaşma, ulaşım 5. duyurulma, ilân edilme, duyuru, ilân 6. aksedilme, yansıma (duyulma)
ragihîna niviskî yazılı bildirim
ragihîndar nd/nt iletişimci
ragihîndarî m iletişimcilik
ragihîner nd/nt 1. bildirici 2. iletimci, iletişimci 3. ulaştırıcı
ragihînerî m 1. bildiricilik 2. iletimcilik, iletişimcilik 3. ulaştırıcılık
ragihînok rd iletken
ragihînokî rd iletkence
ragihînokîtî m iletkenlik
ragihînzanî m bilişim, informatik
ragihîştandî rd erginleştirilmiş
ragihîştandin m erginleştirme
l/gh erginleştirmek
ragihîştî rd ergin
ragihîştî bûn l/ngh erginleşmek
ragihîştîbûn m erginleşme
ragihiştin yetişmek, ulaşmak.
ragihîştin m 1. yetişme, erme 2. ulaşma 3. erginleşme 4. kestirme, tahmin etme 5. anlama, sezinleme, sezme
l/ngh 1. yetişmek, ermek 2. ulaşmak 3. erginleşmek 4. kestirmek, tahmin etmek 5. anlamak, sezinlemek, sezmek
ragihîştîtî m erginlik
ragir m dayanak, mesnet, taşıyıcı * pergala ragir taşıyıcı sistem
ragire m dayanak, mesnet
ragirî hiq/m 1. gözetim, göz altı, nezaret 2. disiplin
ragirname hiq/m göz altı belgesi
ragirtî (i) rd ağır başlı
ragirtî (ii) nd/rd 1. tutuklu 2. gözetim altında olan
ragirtî (iii) rd irinli, cerahatlı, yangılı, iltihaplı
ragirtî (iv) rd 1. döl tutmuş olan 2. tatmin edilmiş (cinsel istekleri giderilmiş olan)
ragirtîbûn m tutukluluk
ragirtin (i) m 1. dayanma, tutunma, mukavemet etme 2. tahammül etme, katlanma 3. direme, taşıma, kaldırabilme (nesne için; ağırlığını yüklenme) 4. kaldırma (çekme) 5. çalışma (bir yapı elemanının yük altında biçim değiştirmesi) * ragirtina kêran a di bin bar de hatiye hesabkirin kirişin yük altında çalışması göz önüne alınmıştır
l/gh 1. dayanmak, tutunmak, mukavemet etmek * dijmin tenê karî du rojan li ber artêşa me xwe ragire düşman ordumuzun karşısında ancak iki gün dayanabildi 2. tahammül etmek, katlanmak 3. diremek, taşımak, kaldırabilmek (nesne için; ağırlığını yüklenmek) * kutek êdî giraniyê ranagirin dirsekler ağırlığı artık taşıyamıyorlar * ling vê avahiyê radigirin bu yapıyı ayaklar diriyor 4. kaldırmak (çekmek)
ragirtin (ii) m 1. tutma (yanında bulundurma) 2. tutma, temin etme 3. alıkoyma, tutma (bırakmama) 4. göz altına alma, gözetime alma 5. tutma, tutuklama, tevkif (özgürlüğünden mahrum bırakma)
l/ngh 1. tutmak (yanında bulundurmak) * heta ku hûn bên ez dikarim zarok li cem xwe ragirim siz gelinceye kadar çocuğu ben tutarım 2. tutmak, temin etmek * şivanekî nû ragirtine yeni bir çoban tutmuşlar 3. alıkoymak, tutmak (bırakmamak) 4. göz altına almak, gözetime almak 5. tutmak, tutuklamak, tevkif etmek (özgürlüğünden mahrum bırakmak) 6. yorgunluk ve uykusuzluktan gözlerini açıp kapamak * tu çima çavê xwe radigirî? niye gözlerini açıp kapatıyorsun?
ragirtin (iii) m 1. döl tutma 2. tatmin etme (karşısındakinin cinsel isteklerini giderme)
l/gh 1. döl tutmak 2. tatmin etmek (karşısındakinin cinsel isteklerini gidermek)
ragirtin (iv) m 1. yangı, iltihap 2. irinleme, irinlenme, iltihablanma, yangılanma, cerahatlenme (çıban, yara için) 3. bj dolama, kurlağan, etyaran
l/gh irinlemek, irinlenmek, iltihablanmak, yangılanmak, cerahatlenmek (çıban, yara için)
ragirtîtî m tutukluluk
ragirtîxane m tutuk evi
ragişe m abartı
raguhastî rd 1. aktarık, nakledilmiş 2. tehcir edilmiş olan 3. iletilmiş
raguhastin m 1. aktarma, nakletme 2. tehcir etme 3. iletme 4. fiz iletme, iletim, konveksiyon (elektrik akımı, ısı, gaz vb.yi bir yerden başka bir yere götürmek) 5. ısı yayma
l/gh 1. aktarmak, nakletmek 2. tehcir etmek 3. iletmek 4. fiz iletmek (elektrik akımı, ısı, gaz vb.yi bir yerden başka bir yere götürmek) 5. ısı yaymak
raguhastin hev l/gh iletişmek
raguherandin m ileriye doğru değiştirme
l/gh ileriye doğru değiştirmek
raguhêz m 1. aktarma, nakil 2. ileti 3. tek ısıyayar, konvektör 4. rd iletken
raguhêzan m 1. tehcir, göç ettirme
raguhêzbar rd 1. aktarılabilir 2. fiz iletken
raguhêzbarî m 1. aktarabilirlik 2. fiz iletkenlik
raguhêzdar rd 1. aktarmalı 2. iletimli 3. ısı yayımlı
raguhêzî m 1. aktarım 2. tek ısı yayımı, konveksiyon
rahatî rd 1. alışık 2. uyarlanmış, adapte
rahatîbûn m 1. alışıklık 2. uyarlanmışlık
rahatin m 1. alışma, alışkanlık kazanma 2. uyarlanma, adapte olma 3. wj adaptasyon
l/ngh 1. alışmak, alışkanlık kazanmak 2. uyarlanmak, adapte olmak
rahatinbar rd uyarlanabilir, adapte edilebilir
rahavêj rd rahatlatıcı
rahbik m rahibe
rahbikî m rahibelik
rahejandin m 1. sarsma 2. sallama
l/gh 1. sarsmak 2. sallamak * çima tu hema serê xwe radihejînî başını sallayıp durma
rahejikandin m 1. sarsma 2. sallama
l/gh 1. sarsmak 2. sallamak * çima tu hema serê xwe radihejikînî başını sallayıp durma
rahejikîn m 1. sarsılma 2. sallanma
l/ngh 1. sarsılmak 2. sallanmak
rahejîn m 1. sarsılma, sarsılış 2. sallanma, , sallanış (kımıldama, bağlı bulunduğu yerden gevşek duruma gelip yerinden oynamak 3. sallanma (belli noktasında bir yere bağlı kalmak şartıyla o noktanın iki tarafına sürekli olarak gidip gelme)
l/ngh 1. sarsılmak 2. sallanmak (kımıldamak, bağlı bulunduğu yerden gevşek duruma gelip yerinden oynamak) 3. sallanmak (belli noktasında bir yere bağlı kalmak şartıyla o noktanın iki tarafına sürekli olarak gidip gelmek)
rahêlan (i) m bırakma, terketme
l/gh bırakmak, terketmek
rahêlan (ii) m dokuma, örme
l/gh dokumak, örmek * kurm sidê radihêle böcek ağ örüyor
rahêlan (iii) m 1. kapma, alma (birdenbire yakalayarak, çekerek alma) 2. saldırma 3. adımlarını hızlandırma
l/gh 1. kapmak, almak (birdenbire yakalayarak, çekerek almak) * dihat şekir ji destê min radihêla gelir elimdeki şekeri kapardı 2. saldırmak 3. adımlarını hızlandırmak * gavan radihêle adımlarını hızlandırıyor
rahênan m 1. alıştırma, tedrib 2. uygulama, uygulayım 3. antrenman, idman, prova, alıştırma, egzersiz 4. uyarlama, adaptasyon
rahênan kirin l/gh prova yapmak, alıştırma yapmak, antrenman yapmak
antrenman yapmak
rahênana destkarî (an jî kirdarî) el alıştırması, el becerisi kazandırma
rahênandin m 1. alıştırma 2. uygulama 3. uyarlama, adapte etme
l/gh 1. alıştırmak 2. uygulamak 3. uyarlamak, adapte etmek
rahênankirin m prova yapma, alıştırma yapma, antrenman yapma
rahênerî m antrenörlük, çalıştırıcılık
rahêner  nd/nt antrenör, çalıştırıcı
raheşandin m yığma
l/gh yığmak
rahesîn m kalkıp harekete geçme, gitme
l/ngh kalkıp harekete geçmek, gitmek * bi ber bayê wî ket, rahesiya çû bajêr ona uyup şehire gitti
raheşîn m yığılma
l/ngh yığılmak
raheştin m 1. kapma 2. kapışma
l/gh 1. kapmak 2. kapışmak
rahîb n rahip
rahîbe m rahibe
rahîbetî m rahibelik
rahîbî m rahiplik
rahij m 1. kapma 2. davranma, girişim, teşebbüs
rahijmend bz/nd girişimci, müteşebbis
rahijmendî m girişim, teşebbüs
rahijmendîtî m girişimcilik, müteşebbislik
rahilandin l/gh saldırmak
m saldırma
rahînan l/gh 1. alıştırmak 2. uygulamak 3. uyarlamak, adapte etmek
m 1. alıştırma 2. uygulama, uygulayım 3. antrenman, idman 4. uyarlama, adaptasyon
rahînan kirin antrenman yapmak
rahînana destkarî (an jî kirdarî) el alıştırması, el becerisi kazandırma
rahînanbar rd 1. alıştırılabilir 2. uygulanabilir
rahînanbarî m 1. alıştırılabilirlik 2. uygulanabilirlik
rahînanî rd uygulamalı
rahînankî h uygulamalıca
rahînayî rd 1. alışık 2. uygulamalı, tatbikî 3. antremanlı
rahîptî m rahiplik
rahiştî rd duyurulmuş, ilan edilmiş olan
rahiştin m 1. alma (bir şeyi elle veya başka bir araçla tutarak bulunduğu yerden ayırma, kaldırma) 2. davranma, girişme, teşebbüs etme (bir şeye el atma) 3. sarılma, sarılış (bir işe var gücüyle girişme) 4. asılma (hızla eline alma) 5. kapma, kapışma, kapış (birdenbire yakalayarak, çekerek alma) 6. kapma, yanına alma 7. kapma (ısırıp parçalama) 8. yapışma (bir şeyi eline alma) 9. tutma, kaldırma, uzanıp alma 10. alı koyma 11. duyurma, ilân etme
l/gh 1. almak (bir şeyi elle veya başka bir araçla tutarak bulunduğu yerden ayırmak, kaldırmak) * bi maşikê rahişte agir ateşi maşa ile aldı 2. davranmak, girişmek, teşebbüs etmek (bir şeye el atmak) * rahişt çek silaha davrandı 3. sarılmak (bir işe var gücüyle girişmek) 4. asılmak (hızla eline almak) * bi lez û bez rahişte bêrikan hızla küreklere asıldı 5. kapmak, kapışmak (birdenbire yakalayarak, çekerek almak) * min ji nişka ve rahişte nanê destê wê û virvirande derve aniden elindeki ekmeği kaptım dışarıya fırlattım 6. kapmak, yanına almak * rahişt çend peyayan ligel xwe anîn birkaç adamı kapıp yanında getirdi 7. kapmak (ısırıp parçalamak) 8. yapışmak (bir şeyi eline almak) 9. tutmak, kaldırmak, uzanıp almak * rahiştê ji erdê hilanî tutup yerden kaldırdı 10. alı koymak 11. duyurmak, ilân etmek
rahiştin (karekî) (bir işe) el atmak (teşebüs etmek)
rahiştin (tiştekî) 1) eline almak (bir işi kendi yapmaya başlamak) 2) kapışmak (birbirinin elinden kapmak) 3) yapışmak (bir işi yapmak amacıyla, hevesle bir şeyi eline almak) * rahiştin kindir halata yapıştılar
rahiştin hev l/gh 1. kapışmak, birbirine girişmek, kavgaya tutuşmak 2. kapışmak, güreşmek
rahiştin hev û din 1) birbirine girişmek, kapışmak, kavgaya tutuşmak 2) güreşmek
rahiştin ji dest hev revandin kapan kapana
rahiştin kaxiz û qelemê kâğıda kaleme sarılmak
rahiştin qelemê kaleme sarılmak * rahêje darê dar bi destan re tê taşı sıksa suyunu çıkarır
rahn n but
rahnik n but
rahşan 1.yol gösteren. 2.gösterişli.
raht n at takımı
rajandin beşik, dal vs. sallamak.
m 1. çalkalama, çalkama 2. silkme
l/gh 1. çalkalamak, çalkamak * tu lê binêre bê çawa navmilê xwe radijîne nasıl da omuz çalkalıyor 2. silkmek
raje m hizmet
rajedar nd/nt hizmetkâr, hizmetçi
rajedarî m hizmetçilik, hizmetkârlık
rajen bj/m nabız
rajêr alt taraf, aşağısı.
nd/nt 1. alt (üst karşıtı) 2. ast 3. itaat eden 4. bağımlı, tâbi 5. uyruklu, tabiiyetli
rajêr bûn l/ngh bağılmı olmak, tâbi olmak
rajêrbûn m bağılmı olma, tâbi olma
rajêre rd 1. bağımlı, tâbi 2. uyruklu, tabiiyetli
rajêrî nd/nt 1. itaat, söz dinleme, boyun eğme, buyruğa uyma 2. bağım 3. uyruk, tebaa * ketine rajêriya Fransizan Fransız uyruğuna girmişler
rajêrî kirin l/gh sözünü dinlemek, itaat etmek
rajêrîbûn m bağımlılık, tâbiiyet
rajêrîkirin m sözünü dinleme, itaat etme
rajerîn alicenap.
rajêrîn rd alt, ast ile ilgili
rajêrtî m uyrukluluk
rajeyî rd hizmetsel
rajor üst taraf, yukarısı.
rd 1. üst, yukarı (alt karşıtı) 2. metbu, kendisine uyruk olunan 3. eğemen, hakim
rajorî m 1. metbuluk 2. eğemenlik
rakaş kirin l/gh çekmek, çekip sürüklemek
rakaşkirin l/gh çekme, çekip sürükleme
rakelandin m haşlama (suda kaynatarak pişirme)
l/gh haşlamak (suda kaynatarak pişirmek)
rakelî rd 1. haşlama 2. rafadan * hêka rakelî rafadan yumurta
rakelîn m haşlanma (suda kaynatarak pişirmek)
l/ngh haşlanmak (suda kaynatarak pişirmek)
rakenandin m güldürme, gülümsetme
l/gh güldürmek, gülümsetmek
rakend bîo/m irs, kalıt, kalıtım
rakendî rd irsî, kalıtsal¸ kalıtımsal
rakendîtî m mirsîlik, kalıtsallık, kalıtımsallık
rakenîn m gülme, gülümseme
l/ngh gülmek, gülümsemek
raker (i) m silgi
raker (ii) rd 1. kaldıran, kaldırıcı 2. tek/n kaldırıcı
rakêş rd. 1. çekici 2. çekici, sürükleyici 3. çekici, cazip
rakêşan m 1. çekme, çekiş 2. çekim, cazibe
rakêşan (ii) biy göçüm
rakêşana kîmyewî biy/m kimya göçümü, şimiotaksi
rakêşana zayendî cinsel cazibe
rakêşandî çekik, örtük.
rd gergin
rakêşandî bûn l/ngh gerginleşmek
rakêşandîbûn m gerginleşme
rakêşandin m 1. çekme 2. germe 3. çekme, cezbetme 4. rz çekme (fiil çekme) 5. saldırma için gerinme
l/gh 1. çekmek 2. germek * têlê zêde ranekişîne tu dê biqetînî teli fazla germe kopartacaksın 3. çekmek, cezbetmek 4. rz çekmek (fiil çekmek) 5. saldırmak için gerinmek
rakêşandîtî m gerginlik
rakêşayî rd gergin, gerili
rakêşayî bûn l/ngh gerginleşmek
rakêşayîbûn m gerginleşme
rakêşer nd/nt 1. çekici (çekme işini yapan) 2. çekici, sürükleyici 3. rd çekici, cazip
rakêşerî m 1. çekicilik 2. çekicilik, sürükleyicilik 3. çekicilik, caziplik
rakêşî m 1. çekicilik 2. çekicilik, cazibe
rakêşîn m 1. çekilme 2. gerilme
l/ngh 1. çekilmek 2. gerilmek
raket sp/m raket¸ vuraç
raketandin m yatırma
l/gh yatırmak
raketî rd 1. yatık, yatkın, uzanık 2. uyuk, uyur 3. sergin (yatan hasta)
raketin yatmak, uyumak.
m 1. yatma, yatış, uzanma, uzanış (bir yere veya bir şey üzerine boylu boyunca uzanma) 2. yatma (geceyi geçirmek için bir yerde kalma) 3. uyuma, uyunma, uyuyuş 4. yatma (hapsedilme) 5. yatma (ölü gömülmüş olma) 6. mec doğurma
l/ngh 1. yatmak, uzanmak (bir yere veya bir şey üzerine boylu boyunca uzanmak) * ez li ser cihan raketim yatağa uzandım 2. yatmak (geceyi geçirmek için bir yerde kalmak) * em dê îşev li ku rakevin? bu gece nerede yatacağız 3. uyumak, uyunmak 4. yatmak (hapsedilmek) 5. yatmak (ölü gömülmüş olmak) * li vir şehîd radikevin burda şehitler yatıyor 6. mec doğurmak
rakih m kafes
rakihokî rd kafesimsi (kafes biçiminde olan)
rakirî rd 1. kalkık 2. sökük 3. kalkındırılmış
rakirin kaldırmak.
m 1. kaldırma, kaldırış (bulunduğu yerden alma) 2. kaldırma (yukarı doğru hareket ettirme) 3. kaldırma (yükseltme) 4. kaldırma (çekme, taşıma) 5. kaldırma (lağvetme, feshetme) 6. kaldırma (hastayı hastaneye yatırma) 7. kaldırma (ölü için; gerekli töreni yaparak gömme) 8. kaldırma (alıp başka yere götürme, toplama) 9. kaldırma, uyandırma 10. kaldırma (piyasadan çekme) 11. kaldırma (elin ulaşamıyacağı yere koyma, saklama) 12. kaldırma (kaçırma) 13. kaldırma (iyi etme, iyileştirme) 14. kaldırma (bir şeyden çokça satın alma) 15. kaldırma (erkek; cinsel organını dikleştirme) 16. kökertme, kökleme (bir ağaç veya bitkiyi kökü ile birlikte topraktan çıkarma) 17. kökertme, kökleme (toprakta kalan bitki köklerini ayıklama) 18. sökme, söküm (bir şeyi bulunduğu yerden çekip ayırma) 19. sökme (rüzgâr, sel akarsu bir şeyi yerinden çıkarıp alma, götürme) 20. artırma, yükseltme (değerini olduğundan daha çok gösterme) 21. alma, kapma (birdenbire yakalayarak, çekerek alma) 22. ilga etme, varlığını ortadan kaldırma 23. açma (bir şeyin kapağını veya örtüsünü kaldırma) 24. açma (engeli kaldırma) 25. çekme (asma) 26. kalkındırma 27. büyütme, yetiştirme 28. tartma (güreşçiyi kucağına alıp ayağını yerden kesme)
l/gh 1. kaldırmak (bulunduğu yerden almak) * hûn dikarin maseyê ji cihê wê rakin? masayı yerinden kaldırabilir misiniz? 2. kaldırmak (yukarı doğru hareket ettirmek) * serê xwe rakir kafasını kaldırdı 3. kaldırmak (yükseltmek) * dîwar du metre rakir duvarı iki metre kaldırdı 4. kaldırmak (çekmek, taşımak) 5. kaldırmak (lağvetmek, feshetmek) * vê qanûnê rakin bu kanunu kaldırın 6. kaldırmak (hastayı hastaneye yatırmak) * nexweş pir giran bû, tafilê rakirin nexweşxaneyê hasta çok ağırdı, onu hemen hastaneye kaldırdılar 7. kaldırmak (ölü için; gerekli töreni yaparak gömmek) 8. kaldırmak (alıp başka yere götürmek, toplamak) 9. kaldırmak, uyandırmak * min saet di heştan de rakin saat sekizde beni kaldırınız * min ji xew rake beni uyukudan uyandır 10. kaldırmak (piyasadan çekmek) 11. kaldırmak (elin ulaşamıyacağı yere koymak, saklamak) 12. kaldırmak (kaçırmak) * mêrik revandine rakirine çiyê adamı kaçırıp dağa kaldırdılar 13. kaldırmak (iyi etmek, iyileştirmek) * vê îlacê nexweş ji nav nivînan rakir bu ilâç hastayı yataktan kaldırdı 14. kaldırmak (bir şeyden çokça satın almak) * pir mal rakiribû çok mal kaldırmıştı 15. kaldırmak (erkek; cinsel organını dikleştirmek) 16. kökertmek, köklemek (bir ağaç veya bitkiyi kökü ile birlikte topraktan çıkarmak) 17. kökertmek, köklemek (toprakta kalan bitki köklerini ayıklamak) 18. sökmek (bir şeyi bulunduğu yerden çekip ayırmak) * dar ji cihê wê kaş kir rakir ağacı yerinden söküp çıkardı * mix rakirin çivi sökmek 19. sökmek (rüzgâr, sel akarsu bir şeyi yerinden çıkarıp almak, götürmek) 20. artırmak, yükseltmek (değerini olduğundan daha çok göstermek) 21. almak, kapmak (birdenbire yakalayarak, çekerek almak) * rakê ji erdê hilîne yerden al yerden kap al 22. ilga etmek, varlığını ortadan kaldırmak 23. açmak (bir şeyin kapağını veya örtüsünü kaldırmak) * perdeyê rake perdeyi aç 24. açmak (engeli kaldırmak) 25. çekmek (asmak) * alaya serhildanê rakir isyan bayrağını çekti 26. kalkındırmak * em li ber îflasê bûn, hatin hawara me û em rakirin batmak üzereydik imdadımıza yetişip bizi kalkındırdılar 27. büyütmek, yetiştirmek * bi tembelî rakirine tembel bir şekilde büyütmüşler 28. tartmak (güreşçiyi kucağına alıp ayağını yerden kesmek)
rakirin (karekî) 1) (bir işe) el atmak (müdahele etmek) 2) (bir işe) el atmak (teşebbüs etmek)
rakirin (tiştekî) eline almak (bir işi kendi yapmaya başlamak)
rakirin (yekî) birini tutup kavgaya tutuşmak
rakirin banî yukarı kaldırmak
rakirin ber depreş (an jî texte) tahtaya kaldırmak
rakirin çargavê dört nala kaldırmak (...)
rakirin dan ser serê xwe karga tulumba etmek
rakirin hev l/gh 1. kavgaya tutuşmak 2. güreşe tutuşmak, güreşmek
rakirin hev (an jî û din) 1) kavgaya tutuşmak, birbirine girişmek 2) güreşe tutuşmak, güreşmek
rakirin lihêfa xwe bohçasını koltuğuna almak * carekê ez pê hisiyam ku rakiriye lihêfa xwe û çûye cem heka xwe bir de baktım ki bohçasını alıp ablasının yanına gitmiş
rakirin nexweşxaneyê hastahanye kaldırmak
rakirin pêdarê l/gh şahlandırmak, şaha kaldırmak
şaha kaldırmak, şahlandırmak
rakirin por û gijika hev (an jî û din) saç saça baş başa gelmek (veya dövüşmek)
rakirin ser piyan (an jî lingan) 1) ayağa kaldırmak (ayakları üzerine dikilmek, ayaklarının üstüne kaldırmak) 2) ayakta durdurmak 3) ayaklandırmak * rakin nanê xwe berdin ganê xwe besle kargayı oysun gözünü
rakiş m sürükleme
rakiş bûn l/ngh sürüklenmek
rakiş kirin l/gh sürüklemek
rakişan m 1. çekme 2. germe 3. kökleme
rakişandî rd 1. çekik 2. gerili, gergin 3. kökünden sökülmüş
rakişandî kirin l/gh gerginleştirmek
rakişandîkirin m gerginleştirme
rakişandin kökten kaldırıp çekmek.
m 1. çekme 2. germe 3. kökertme, kökleme (bir ağaç veya bitkiyi kökü ile birlikte topraktan çıkarma) 4. kökünden sökme 5. sürükleme 6. mec diklenme, saldırmak için gerinme
l/gh 1. çekmek 2. germek 3. kökertmek, köklemek (bir ağaç veya bitkiyi kökü ile birlikte topraktan çıkarmak) 4. kökünden sökmek 5. sürüklemek 6. mec diklenmek, saldırmak için gerinmek
rakişbûn m sürüklenme
rakişîn m 1. çekilme 2. gerilme 3. kökertilme 4. kökünden sökülme 5. saldırma, önene atılıma 6. sürüklenme
l/ngh 1. çekilmek 2. gerilmek 3. kökertilmek 4. kökünden sökülmek 5. saldırmak, önene atılımak 6. sürüklenme
rakişiyayî rd 1. çekik 2. gerili, gergin 3. kökünden sökülmüş
rakişkirin m sürükleme
rakolandin m kazma
l/gh kazmak
rakolîn m kazılma
l/ngh kazılmak
rakor m rakor
rakotî m bahane
rakotî kirin l/gh bahane aramak
rakotîkirin m bahane arama
rakutandin m serme, üstüne serme
l/gh sermek, üstüne sermek
rakutîn m serilme, üstüne serilme
l/ngh serilmek, üstüne serilmek
ral bnr rihel
ralî m ralli
ralîvan nd/nt rallici
ralîvanî m rallicilik
ram rd ram, boyun eğen
ram bûn l/ngh ram olmak
ram olmak, boyun eğmek
ram kirin l/gh 1. ram etmek, boyun eğmek, baş eğmek 2. boyunduruk altına almak
ram etmek, boyun eğdirmek ram
ramakî rd sıradan, bayağı
ramakîtî m sıradanlık, adilik
ramalan m süpürme, süpürüş
ramalandî rd süpürülmüş olan
ramalandin m 1. süpürme 2. aşındırma
l/gh 1. süpürmek 2. aşındırmak
ramalîn m 1. süpürülme 2. aşınma, erozyon
l/gh 1. süpürülmek 2. aşınmak
ramaliştî rd 1. süpürülmüş 2. silip süpürülmüş olan
ramaliştin m 1. süpürme 2. silip süpürme
l/gh 1. süpürmek 2. silip süpürmek * beroş ramaliştine tencereyi silip süpürmüşler
ramaliyayî rd süpürülmüş
raman düşünce, fikir, görüş, mütalaa.
m 1. düşünce, fikir 2. ide
raman dan fikir vermek * vî fîlmî ramanên nû dan min bu film bana yeni fikirler verdi
raman li ser beyan kirin mütaalada bulunmak
ramana (an jî fikra) xwe derbirin düşüncesini bildirmek, fikir vermek
ramana (an jî fikra) xwe gotin düşüncesini bildirmek, düşüncesini açmak, fikir vermek
ramana (an jî fikra) xwe kirin rê fikir yürütmek
ramana bingehî ana düşünce
ramana dînî dinî düşünce
ramana olî dinî düşünce
ramana paşvemayî geri düşünce
ramana sabit sabit fikir
ramana sereke nd ana düşünce, ana fikir
ana düşünce, ana fikir
ramana tevane nd kamuoyu
ramana tewat nd sabit fikir, saplantı
ramana tewat (an jî sabit) sabit fikir, saplantı
ramana xwe aşkera kirin düşüncesini açıklamak
ramana zanistî bilimsel düşünce
ramandar rd 1. düşünceli, düşünce sahibi 2. nd/nt düşünür 3. rd kurgusal
ramandarî m düşüncelilik
ramandin düşünmek.
m düşündürme
l/gh düşündürmek
ramanek hatin (yekî) (birisini, bir) düşüncedir almak
ramanên xwe xweş darêtin eli kalem tutmak (düşündüğünü güzel bir anlatımla yazmak)
ramanger nd/nt düşünür, fikir adamı 2. akılcı
ramangerî m düşünürlük, fikir adamlığı 2. akılcılık
ramangîr nd/nt 1. düşünür, fikir adamı, mütefikkir 2. akılcı
ramangîrî m 1. düşünürlük, fikir adamlığı 2. akılcılık
ramanî rd düşünsel, fikrî
ramankar nd/nt 1. düşünür 2. entelijansıya 3. kavramcı
ramankarî m 1. düşünürlük 2. kavramcılık
ramankarîtî fel/m kavramcılık
ramankî h 1. düşüncesel 2. bile bile, kasten, taammüden
ramanmend nd 1. düşünür 2. fikir sahibi
ramanmendî m 1. düşünürlük 2. fikir sahipliği
ramannas nd/nt fikir bilimci
ramanneguhêz rd fikri sabit, saplantılı
ramansaz nd/nt kavramcı
ramansazî fel/m kavramcılık, konseptüalizm
ramantewat rd saplantılı
ramanwer nd/nt düşünür
ramanwerî m 1. düşünürlük 2. rd/nd düşünce, düşüncesel * ramanweriya dinî dinî düşünce
ramax m 1. kat, tabaka (bina katı) 2. tabaka, katman
rambûn m ram olma
ramedan m uzanma
ramedandî rd uzanık, yatık, yatkın
ramedandin m 1. uzandırma, yatırma 2. uzatma, germe (kol, bacak için uzatma) 3. yatırma (bir tarafa eğme) 4. yatırma (parayı işletmek amacıyla bir yere verme)
l/gh 1. uzandırmak, yatırmak 2. uzatmak, germek (kol, bacak için uzatmak) 3. yatırmak (bir tarafa eğmek) * porê xwe ramedandiye saçını yatırmış 4. yatırmak (parayı işletmek amacıyla bir yere vermek)
ramedankî h uzunlamasına
ramedayî rd 1. uzanık, yatık, yatkın 2. h yatay
ramedî rd uzanık, yatık, yatkın
ramedîn m 1. uzanma, yatma (bir yere veya bir şey üzerine boylu boyunca uzanma) 2. yatırılma
l/gh 1. uzanmak, yatmak (bir yere veya bir şey üzerine boylu boyunca uzanmak) 2. yatırılmak
ramediyayî rd uzanık, yatık
ramekî nd basbayağı
ramî (...) kirin buyruğuna almak, egemenliğine almak, boyunduruğuna almak * ramî bin fermana xwe kir kendi buyruğuna aldı
ramîn düşünmek.
m 1. düşünme, düşünüş (bir sonuca varmak amacıyla bilgileri inceleme, karşılaştırma ve aradaki ilgilerden yararlanarak düşünce üretme, muhakeme etme) 2. düşünme (zihniyle arayıp bulma)
l/ngh 1. düşünmek (bir sonuca varmak amacıyla bilgileri incelemek, karşılaştırmak ve aradaki ilgilerden yararlanarak düşünce üretmek, muhakeme etmek) * eger keçik ji wê derketa dê ji xwe re rihet rihet biramiya û biryar bidaya kız orada çıksa, rahat rahat düşünecek, karar verecekti 2. düşünmek (zihniyle arayıp bulmak) * ji bo vî tiştî ez li çareyekê ramîm bu iş için bir çare düşündüm
ramîsan m buse, öpücük
ramistin m öpme
l/gh öpmek
ramitandin m uzandırma, yatırma
l/gh uzandırmak, yatırmak
ramitîn m uzanma, yatma
l/ngh uzanmak, yatmak
ramkirin m 1. ram etme, boyun eğme, baş eğme 2. boyunduruk altına alma
ramp şn/m ramp
rampa m 1. rampa (araçların yüklenmesi çin oluşturulan set) 2. rampa (bir vagonu raydan çıkarmak veya raya sokmak için kullanılan araç) 3. der rapma (bir geminin bir başka gemiye, dubaya, iskeleye veya sala değecek biçimde yanaşması) 4. lşk rapma (füzeli mermi veya makinelerin, havaya fırlatmak için üstüne yerleştirdikleri eğik destek)
rampa kirin l/gh rampalamak
rampa etmek
rampakirin m rampalama
rampavan nd/nt rampacı
ramûsan 1.öpücük. 2.öpmek, öpüşmek.
m buse, öpücük
ramûsan şandin öpücük göndermek (veya yollamak)
ramûsan verê kirin öpücük göndermek (veya yollamak)
ramûsandar nd/nt öpücü
ramûsandin m öpme
l/gh öpmek
ramûsanek lê danîn öpücük kondurmak
ramûsîn m öpme, öpüş
l/gh öpmek
ramûstin l/gh öpmek
ramux m kireç
ramyar nd/nt siyasetçi
ramyarî siyasal.
m 1. siyaset 2. rd siyasî
ramyarî bûn l/ngh siyasallaşmak, siyasîleşmek
ramyarîbûn m siyasallaşma, siyasîleşme
ramyarîbûyîn m siyasallaşış, siyasîleşiş
ramyarîzan nd/nt siyaset bilimci
ramyarîzanî m siyaset bilim
ran but.
n 1. but, uyluk 2. ant uyluk, uyluk kemiği
rana rd güzel
ranandin m 1. uzatma 2. değdirme
l/gh 1. uzatmak 2. değdirmek * destê xwe rane elini değdir
ranav rz/nd adıl, zamir
ranav ketin l/gh içine girmek, içine dalmak
ranavê kesînî şahıs adılı
ranavê nîşankirinê işaret adılı (veya zamiri)
ranavê pirsyariyê soru adılı
ranavîş m telkin (bir duyguyu, bir düşünceyi aşılama)
ranavîş kirin l/gh telkin etmek
ranavîşkirin m telkin etme
ranavketin m içine girme, içine dalma
ranavtin m telkin etme
l/gh telkin etmek
randa der/m randa
randevû m randevu
randevû dan randevu vermek
randevû dan hev l/bw randevulaşmak
randevû girtin (an jî stendin) randevu almak, gün almak,
randevûvan nd/nt randevucu (randevu evini işleten kimse)
randevûvanî m randevuculuk
randevûxane m randevu evi
randevûya (yekî) bûn randevusu olmak
randiman m randıman, verim
ranê stûr ant/n kasık
ranegirtî rd yangısız, iltihapsız
ranerm rd ince, zarif (düşünce, duygu veya davranış bakımından insanın sevgi ve saygısını kazanan)
ranermî m incelik, zerafet
ranî n geniş pantolon
ranîn m sürme
l/gh sürmek
rant m rant
rantabilîte m rantabilite
rantabl rd rantabl
rantazî rd baldırı çıplak (ayak takımı, serseri)
rantazîtî m baldırı çıplaklık
rantiye m rantiye
rantxur nd/nt rantçı, rantyer
ranveşar n mayo
ranza m ranza
rapêç tipi.
m 1. sarma, çevreleme 2. kuşatma, abluka 3. kuşam
rapeç m gasp
rapeç kirin l/gh gaspetmek
rapêçan m 1. sarma, çevreleme 2. kuşam, kuşanma
rapêçandî rd kuşanık, sarılı
rapêçandîbûn m kuşanmışlık
rapêçandin m 1. sarma, çevreleme, çepeçevre sarma 2. kuşatma (çevresini sarma, muhasara etme) 3. kuşandırma
l/gh 1. sarmak, çevrelemek, çepeçevre sarmak 2. kuşatmak (çevresini sarmak, muhasara etmek) 3. kuşandırmak
rapêçayî rd kuşanık, sarılı,
rapêçe m bürünme
rapêçe bûn l/ngh bürünmek
rapêçebûn m bürünme
rapêçebûyîn m bürünüş
rapêçek ant/m apandis
rapêçîn m 1. sarılma, sarılış, çevrelenme 2. kuşatılma 3. kuşanma, kuşanış
l/ngh 1. sarılmak, çevrelenmek 2. kuşatılmak 3. kuşanmak
rapêçker nd/nt kuşatmacı
rapeçkirin m gaspetme
rapêl m tırmanma
rapêl bûn l/ngh tırmanmak
rapelan m tırmanma
rapelandin m 1. tırmandırma 2. birbirine düşürme
l/gh 1. tırmandırmak 2. birbirine düşürmek
rapêlbûn m tırmanma
rapêlbûyîn m tırmanış
rapêlî (...) -e tırmanmak
rapelikan m tırmanma
rapelikandin m tırmandırma
l/gh tırmandırmak
rapelikîn m 1. tırmanma, tırmanış 2. diklenme, birine kafa tutma 3. atılma, saldırma
l/ngh tırmanmak 2. diklenmek, birine kafa tutmak 3. atılmak, saldırmak * rapelikî dijmin düşmanın üzerine atıldı
rapelîn m 1. tırmanma, tırmanış 2. tırmanma (bitki için) 3. sıçrama, ileriye atılma 4. kapışma (kavgaya tutuşma)
l/ngh 1. tırmanmak 2. tırmanmak (bitkiler için) * lavlak rapeliyane dîwarê bexçe sarmaşıklar bahçe duvarına tırmanmışlar 3. sıçramak, ileriye atılmak 4. kapışmak (kavgaya tutuşmak)
rapelîn hev kapışmak (kavgaya tutuşmak)
rapêlk tırmık.
m tırmık
raper m tırmanma, tırmanış
raperan m tırmanma
raperandî rd 1. tırmanık, tırmandırılmış olan 2. ayaklanmış olan
raperandin (i) m 1. tırmandırma 2. hamle yaptırmak 3. ayaklandırma 4. birbirine düşürme
l/gh 1. tırmandırmak 2. hamle yaptırmak 3. ayaklandırmak 4. birbirine düşürmek
raperandin (ii) m icra, icra etme
l/gh icra etmek
raperandin (iii) m tozutma, toz kaldırma
l/gh tozutmak, toz kaldırmak * tozê radiperine tozu kaldırıyor
raperanker nd/nt 1. icracı 2. icraatçı
raperankerî m icracılık
raperî (cihekî) bûn bir yere tırmanmak
raperîn ayaklanmak, atılım.
raperîn (i) m 1. tırmanma 2. atılım, hamle 3. ayaklanma, baş kaldırma, kalkışma, isyan, isyan etme
l/ngh 1. tırmanmak 2. atılmak, hamle yapmak 3. ayaklanmak, baş kaldırmak, isyan etmek
raperîn (ii) m icra edilme
l/ngh icra edilmek
raperîn (iii) m tozutulma, toz kaldırılma
l/ngh tozutulmak, toz kaldırılmak
raperîner rd 1. tırmanıcı 2. ayaklanmacı
raperînxwaz nd/nt ayaklanmacı, ayaklanma yanlısı
raperişandin yontmak.
raperişîn yontulmak.
raperiyayî rd 1. tırmanık 2. baş kaldırmış, isyan etmiş olan
rapêş m gösterme
rapêş kirin göstermek. önüne koymak.
l/gh 1. göstermek 2. sunmak, takdim etmek 3. temsil etmek (bir eseri sahnede oynamak)
rapêşî m 1. gösteri (ilgi, dikkat çekmek için, bir topluluk önünde gösterilen beceri veya oyun) * rapêşiyên firînê yên balafiran uçakların uçuş gösterileri 2. gösteri (sinema, tiyatro vb. film, oyun gösterimi)
rapêşî (...) 1) -e göstermek 2) -e sunmak, takdim etmek
rapêşkirin m 1. gösterme 2. sunma, takdim etme 3. temsil etme (bir eseri sahnede oynama)
rapey rd ardıl
rapeyv m söylev, nutuk
rapeyvandin m nutuk verdirme
l/gh nutuk verdirmek
rapeyvîn m nutuk verme, hitab etme
l/ngh nutuk vermek, hitab etmek
rapir rd aşırı, müfrit
rapirî m 1. aşırılık 2. ifrat (herhangi bir konuda çok ileri gitme, ölçüyü aşma, aşırı davranma)
rapirî kirin l/gh ifrata vardırmak
rapirîkirin m ifrata vardırma
rapirsî m soruşturma, araştırma (bir gerçeği ortaya çıkarmak için aramalarda bulunma)
rapirsîn m soruşturma
l/gh soruşturmak
rapirsîner nd/nt soruşturmacı
rapirsînerî m soruşturmacılık
rapor m 1. rapor, yazanak 2. bj rapor (hastanın durumu ile ilgili doktor veya doktorlar kurulunca verilen yazı)
rapor dan rapor vermek
rapor girtin l/gh 1. rapor almak 2. rapor tutmak
1) rapor almak 2) rapor tutmak
rapor stendin rapor almak
rapora kar iş raporu
rapora morgê morg raporu
rapora tenduristiyê temiz raporu
raporane h rapor şeklinde
rapordar rd 1. raporlu 2. raporlu (hastalandığı için rapor alarak işinden ayrılmış olan)
raporgir nd/nt raporcu
raporgirtî rd 1. raporlu 2. raporlu, deli raporunu almış olan
raporgirtin m 1. rapor alma 2. rapor tutma
raportaj m rapörtaj
raportor nd/nt raportör
raportorî m raportörlük
raprapandin m kırpıştırma
l/gh kırpıştırmak
raprapîn m kırpışma (göz kapakları için; çok ışıktan sık sık kırpılma)
l/gh kırpışmak (göz kapakları için; çok ışıktan sık sık kırpılmak)
rapsodî wj/m 1. rapsodi 2. mzk rapsodi
raptiye m raptiye
raptiye lê xistin raptiyelemek
raq kola.
raqetan m 1. koparma 2. ayrılma
raqetandî rd 1. koparık, koparılmış olan 2. ayırık
raqetandin m 1. koparma, koparış, koparıp ayırma 2. ayırma (bir yeri bir engelle bölme)
l/gh 1. koparmak, koparıp ayırmak 2. ayırmak (bir yeri bir engelle bölmek)
raqetîn m 1. kopma, koparış 2. ayrılma, , ayrılış
l/ngh 1. kopmak 2. ayrılmak
raqetiyayî rd 1. kopuk, kopmuş olan 2. ayırık
raqetok rd 1. koparıcı 2. ayırıcı
raqewirandî rd kovuntu, kovulmuş olan
raqewirandin m kovma, kovalama
l/gh kovmak, kovalamak
raqewirîn m kovulma, kovuluş
l/ngh kovulmak
raqî m rakı
raqîxur nd/nt rakıcı, ayaş
raqîxurî m rakıcılık, ayaşlık
raqutandin m serme, üstüne serme
l/gh sermek, üstüne sermek
raqutîn m serilme, üstüne serilme
l/gh serilmek, üstüne serilmek
rarê m 1. yollama 2. yolculama
rarê kirin l/gh 1. yollamak 2. yolculamak, yolcu etmek
rarê xistin l/gh 1. yola düşürmek, yola koymak, yolcu etmek 2. yönlendirmek, yönetmek, dikte etmek
rarêker nd/nt yollayan, gönderici
rarêkirin m 1. yollama 2. yolculama, yolcu etme
rareş kangren.
rareşandin m 1. serpme, serpeleme 2. serpiştirme, serpme (azar azar, ince ince yağma)
l/gh 1. serpmek, serpelemek 2. serpiştirmek, serpmek (azar azar, ince ince yağmak)
rarevandin m kaçırma
l/gh kaçırmak
rarevîn m kaçma
l/ngh kaçmak
rarêxistî rd 1. yola düşürülmüş 2. yönlendirilmiş
rarêxistin m 1. yola düşürme, yola koyma, yolcu etme 2. yönlendirme, yönetme, dikte etme
rarû m 1. yüzleşme 2. yüz göz olma
rarû bûn l/ngh 1. yüzleşme 2. yüz göz olmak
rarû kirin l/gh 1. yüzleştirmek 2. yüz göz etmek
rarûbûn m 1. yüzleşme 2. yüz göz olma
rarûbûyîn m 1. yüzleşme 2. yüz göz oluş
rarûkirin m 1. yüzleştirme 2. yüz göz etme
raş m sağanak
rasad ast/m rasat, gözlem
rasadker nd/nt rasatçı, gözlemci
rasadkerî m rasatçılık, gözlemcilik
rasadvan nd/nt rasatçı, gözlemci
rasadvanî m rasatçılık, gözlemcilik
rasadxane ast/m rasathane
rasandin m örme
l/gh örmek
rasayî rd 1. örülü 2. dikenli * têlên rasayî dikenli teller
raşehitandin (i) m güçsüzleştirmek, gerilemesini sağlamak, perişan etmek
l/gh güçsüzleştirmek, gerilemesini sağlamak, perişan etmek
raşehitandin (ii) m 1. sapıklaştırma 2. sapkınlaştırma
l/gh 1. sapıklaştırmak 2. sapkınlaştırmak
raşehitî rd 1. sapık 2. sapkın
raşehitîbûn m 1. sapıklık 2.sapkınlık
raşehitîn (i) m güçsüzleşme, gerilemesini neden olma, perişan olma
l/ngh güçsüzleşmek, gerilemesini neden olmak, perişan olmak
raşehitîn (ii) m 1. sapıklaşma 2. sapkınlaşmak
l/ngh 1. sapıklaşmak 2. sapkınlaşmak
raselat m 1. musallat olma, sataşma 2. dadanma
raselatî (yekî) bûn (birine) musallat olmak
raselitandî rd musallat edilmiş olan, dadandırılmış olan
raselitandin m 1. musallat etme, sataştırma 2. dadandırma
l/gh 1. musallat etmek, sataştırmak 2. dadandırmak
raselitîn m 1. musallat olma, sataşma, sarkıntı olma 2. dadanma (tadını aldığı, hoşlandığı bir şeyi çok isteme) 3. dadanma (yarar, çıkar veya alışkanlık sonucu bir yere sık sık uğrama)
l/ngh 1. musallat olmak, sataşmak, sarkıntı olmak * belayek lê raselitîbû bir belâ ona musallat olmuştu 2. dadanmak (tadını aldığı, hoşlandığı bir şeyi çok istemek) 3. dadanmak (yarar, çıkar veya alışkanlık sonucu bir yere sık sık uğramak)
raselitîn (yekî) birine musallat olmak
raser n 1. üst (birine göre yüksek aşamada olan kimse, mevki) * raserê wê onun üstü 2. üst (bir kaç şeyden birine göre yukarıda olan) * meqamê raser üst makam 3.rd yukarı (benzerlyeri arasında üstte bulunan) * taxa raser yukarı mahalle 4.rd hâkim (yüksekten bir yeri bütün olarak gören) * koşkeke ku ji deryayê re raser e denize hâkim bir köşk 5.rd havale (yüksek ve büyük bir görünüşü olan) * cihekî ku ji gund re raser e köye havale bir yer 6.rd yüksek (belirli bir yere göre daha yukarıda olan) 7.rd üstün * jîrahiyeke raser üstün zekâ, zehir gibi zekâ * ew raserî ser min e o benden üstün 8.rd klâs * leyzvanekî raser klâs oyuncu 9.rd baskın, dominat, üstün 10.rd ezici * piraniya raser ezici çoğunluk
raser (tiştekî) bûn bir şeye hâkim olmak, tepeden görmek
raser bûn l/ngh üstünleşmek, üstün duruma gelmek, yeğinleşmek
raser girtin l/gh üstün tutmak
raserbûn m 1. üstünleşme, üstün duruma gelme, yeğinleşme 2. üstünlük 3. baskınlık, domunatlık
rasergirtin m üstün tutma
raserî m 1. üstlük 2. üstünlük, rüçhan 3. hâkim olma, tepeden görme
raserî (tiştekî) (bir yerin) üst başı
raserîn rd 1. üst ile gilgili 2. ünlükle ilgili
rasernav n yazı üst başlığı
rasertî m 1. üstlük 2. üstünlük
raşidandin m 1. sıkma (sıkı duruma getirme) 2. sıkma, germe
l/gh 1. sıkmak (sıkı duruma getirmek) 2. sıkmak, germek
raşidîn m 1. sıkılma (sıkı duruma gelme) 2. sıkılma, gerilme
l/ngh 1. sıkılmak (sıkı duruma gelmek) 2. sıkılmak, gerilmek
rasîf m teras, teraça
raşikestî rd 1. kart (gençliği ve körpeliği kalmamış) 2. geçkin (ihtiyarlanmaya yüz tutmuş) * Azade keçeke raşikestî, bejnkurt, pofikî û bixeberdan e Azade geçkin, kısa boylu, tombul, konuşkan bir kızdır 3. anaç, kart, kalık (evlenme çağı geçmiş kız) * qîzên raşikestî serî kutabûne hev dipeyîvîn iki anaç kız baş başa konuşuyordu
raşikestîbûn m 1. kartlık 2. geçkinlik
raşikestin m 1. kartlaşma, kartalma 2. tohuma kaçma (evlenme çağı geçip kartlaşma)
l/gh 1. kartlaşmak, kartalmak 2. tohuma kaçmak (evlenme çağı geçip kartlaşmak)
raşîm m harman yerinde tahıl işaretleme aleti
raşiqitandin m kaydırma
l/gh kaydırmak
raşiqitîn m 1. kayma 2. takılma (bir yere ilişip veya dokunup kalma)
l/ngh 1. kaymak 2. takılmak (bir yere ilişip veya dokunup kalmak)
raşişandin m serpiştirme
l/gh serpiştirmek
raşişîn m serpiştirilme
l/ngh serpiştirilmek
raşîtîzm bj/m raşitizm
rasmal m (reshulma’den bozulma) sermaye
raspa m raspa
raspa kirin l/gh raspalamak
raspa etmek
raspaker n raspacı
raspakirin m raspalama
raspar m emanet, inam
rasparde m 1. emanet 2. vasiyet
raspartî rd emanet edilmiş, mevdu
raspartin m emanet etme, ısmarlama
l/gh emanet etmek, ısmarlamak * bavê te tu rasparte min baban seni bana ısmarladı
raspêr nd/nt amanet eden
raspêrî m 1. emanet 2. ödev
rast rd 1. sağ (sol karşıtı) 2. nd sağ (bu taraftaki yön) * li rastê vegere sağa dön 3. rast (ekonomi ve siyasette eskiden yana olan, gelenekçi görüş veya kimse)
rd 1. doğru (gerçek, yalan olmayan, doğru olan şey) * bersîva rast bide min bana doğru cevab ver 2. doğru (bir ucundan öbür ucuna kadar değişmeyen, eğri karşıtı) 3. doğru (akla, mantığa uygun) * ne tiştekî rast bû ku we pêkve êrîşî mêrik kir hep birlikte adama saldırmanız doğru değildi 4. doğru, dürüst (yasa ve yönteme, ahlâka bağlı) * însanekî rast e dürüst bir insan 5. doğru, dürüst (gerçeğe ve kurala uygun, doğru, yanlışsız) * hesabê rast doğru hesap * vegotineke rast dürüst bir anlatım 6. doğru, gerçek, hakikat, reel (var olan, varlığı inkar edilmeyen, olgu durumunda olan) 7. gerçek (temel, başlıca, asıl) * exlaqê rast gerçek ahlak * mexseda rast ne ev e asıl maksat bu değil 8. doğru, düzgün (kurala uygun olarak, kusursuz bir biçimde, yanlışsız, eksiksiz) * zarok nivîsar rast xwend çocuk yazıyı doğru okudu * rast qise dike düzgün konuşuyor 9. mec sağlıklı (gerçek, doğru, güvenilir) * ramana rast sağlıklı düşünce 10. nd rast, tesadüf 11. rast, hedefi vurma 12.n yüz (bir kumaşın dikiş sırasında dışa getirilen gösterişli kısmı) * rastê kinc elbisenin yüzü 13.doğru (dosdoğru, hiçbir yöne sapmadan) * rast çû malê doğru eve gitti
m 1. düzlük (düzlük alan) 2. düzlük, kayran 3. alan, meydan, saha 4. meydan, ortalık (bulunulan yer ve çevresi)* li rastê tu kes tune ye meydanda (veya ortalıkta) kimseler yok 5. sahanlık * rasta ber derî kapı sahanlığı 6. orta (görünür, algılanır durumda) * her tişt danîn rastê her şey ortaya konuldu * derew derketin rastê yalanlar ortaya çıktı 7.rd düzgün, müntazam * riyeke rast düzgün yol 8. düz (yatay durumda olan, eğik olmayan) * textê rast düz tahta 9. düz (kıvrımlı olmayan, doğru) * çixêza rast düz çizgi 10. düz (engebesiz olan yer) * em di araziyekî rast de dikişiyan düz bir araziden geçiyorduk 11.rd dik
rast (i) mzk/nd rast (rast makamı)
rast anîn l/gh rast getirmek
rast getirmek
rast axaftin l/gh doğru söylemek
rast axaftin (peyîvîn an jî xeber dan) doğru (veya harbi) konuşmak
rast bi rast dosdoğru
rast bimeşe harbi bas (doğru hızlı yürü)
rast bûn l/ngh 1. doğrulmak (oturan veya yatan bir kimse için; dik duruma gelmek, toparlanmak) * li ser cihê xwe, rast bû û li me nihêrt yattığı yerden doğrulup bize baktı 2. doğrulmak (eğik veya eğri olan bir şey düz duruma gelmek) * texte rast bû tahta doğruldu 3. düzelmek, düzleşmek, düzlenmek * erd li vir hingî hatiye pêdewskirin rast bûye burada toprak basıla basıla düzelmiş 4. düzelmek (kötü, bozulmuş bir durumda iken düzenli bir duruma gelmek) * kar û îşê me rast bûn işlerimiz düzeldi 5. yatmak (düz bir duruma gelmek, düzleşmek) * piştî ku qumaş hate ûtîkirin rast bû kumaş ütülenince yattı 6. oturmak (kökleşmek, yerleşmek) * ev sêr û adêtên nû wisa bi hêsanî di civaka me de rast nabin bu yeni adetler toplumumuzda kolay kolay oturmaz
rast çûn l/gh 1. doğru gitmek, dosdoğru gitmek 2. rast gitmek * karê wê rast diçe işi rast gidiyor
doğru gitmek, dostdoğru gitmek
rast dêrandin l/gh doğrulamak, teyid etmek
rast derêxistin l/gh doğrulamak, teyit etmek
rast derketin l/ngh doğru çıkmak
doğru çıkmak * gotina ku zarok got rast derket çocuğun dediği doğru çıktı
rast dîtin doğru bulmak (uygun görmek)
rast hatin rastlamak.
l/ngh 1. rast gelmek, rastlaşmak, karşılaşmak 2. tesadüf etmek
rast here dirust were doğru yoldan şaşma (yek)
rast kirin l/gh 1. doğrultmak (düz, dik veya doğru duruma getirmek) * bi zorekê pişta xwe rast kir belini zor doğrulttu 2. kurmak (hazırlamak) * ca here li sofreya ku daniye binêre git de kurduğu sofraya bak 3. salmak * karikên xwe rast kirin oğlakları saldı
hizaya getirmek, davranışını düzeltmek
rast kirin (i) l/gh 1. düzeltmek, doğrultmak * şaşî rast kirin yanlışları düzeltti 2. düzeltmek, tashih etmek (yanlışlıktan kurtarmak) * tu bibêje, eger çewtî hebin em rast bikin sen söyle, yanlış varsa düzeltelim 3. düzeltmek, ayarlamak * saetê li gorî radyoyê rast bike saati radyoya göre ayarla 4. doğrulamak 5. rayına oturtmak, işler duruma getirmek
rast kirin (iii) l/gh 1. düzlemek, düz duruma getirmek 2. yatırmak (yassılatmak, düzeltmek) * porê xwe rast kir saçlarını yatırdı
rast kirin û pev xistin kurup takmak, monte etmek
rast lê hatin l/bw 1. rast gelmek, rastlaşmak, karşılaşmak 2. rast gelmek, hedefi bulmak * sê kevir avêtin, lê hebek jî lê rast nehat üç taş attı, ama hiçbirisi rast gelmedi 3. rast gelmek, bulmak * pir li malan geriyam, lê li tu yekê rast nehat çok ev aradı, ama hiçbir yer de rast gelmedi
rast nîşan dan çep lê xistin sağ gösterip sol vurmak
rast pê hatin l/bw rast gelmek, rastlaşmak, karşılaşmak
rast peyîvîn (qise kirin an jî xeber dan) doğru (veya harbi) konuşmak
rast sekinîn doğru durmak (dik durmak)
rast û çep 1) sağ ve sol 2) sağlı sollu
rast û rast doğrudan (veya doğrudan doğruya)
doğrudan doğruya
rast û rê dosdoğru
rast xeber dan doğru (veya harbi) konuşmak
rasta rd yaşlı koyun
rasta gûniyan nd gevenlik
rasta navendî nd ortanın sağı
rasta tîravêjan dîr ok meydanı
rastandî rd 1. doğrulanmış, teyitli 2. doğruluğu kesin bilinen, doğrulanmış olan 3. gerçekli
rastandin m 1. doğrulama, teyit etme (bir şeyin doğru olduğun ortaya çıkarma) 2. fel doğrulama, teyid 3. doğrulama (bir önermenin doğruluğunu veya yanlışlığını belirlemek amacıyla araştırma yapma) 4. gerçekleme
l/gh 1. doğrulamak, teyit etmek (bir şeyin doğru olduğun ortaya çıkarmak) 2. doğrulamak (bir önermenin doğruluğunu veya yanlışlığını belirlemek amacıyla araştırma yapmak) 3. gerçeklemek
rastane h 1. gerçekten, hakikaten 2. doğrudan doğruya, dolambaçsız
rastanîn m rast getirme
rastaxaftin m 1. doğru söyleme 2. söyleyim, diksiyon
rastaxêv rd doğrucu, doğru söyleyen
rastbawer rd sağ görüşlü
rastbêj rd/nd doğrucu, doğru, harbi, açık sözlü, kalbi bütün
rastbêjî m doğruculuk, harbilik, açık sözlülük, doğru söyleme
rastber rd gerektirici, gerektiren, mucip
rastbîn doğruyu gören.
rd 1. sağgörülü 2. gerçekçi, realist
rastbînî m sağgörü
rastbînîtî m 1. sağgörülülük 2. gerçekçilik
rastbîr nd/rd sağ görüşlü, sağcı,
rastbîrî m sağgörüşlülük, sağcılık
rastbûn (i) m 1. doğruluk 2. doğruluk, gerçeklik, hakikat
rastbûn (ii) m 1. doğrulma (oturan veya yatan bir kimse için; dik duruma gelme, toparlanma) 2. doğrulma (eğik veya eğri olan bir şey düz duruma gelme) 3. düzelme, düzleşme, düzlenme 4. düzelme (kötü, bozulmuş bir durumda iken düzenli bir duruma gelme) 5. yatma (düz bir duruma gelme, düzleşme) 6. oturma (kökleşme, yerleşme)
rastbûnî (i) m 1. doğruluk 2. doğruluk, gerçeklik, hakikat
rastbûnî (ii) m düzlük
rastbûyîn (ii) m 1. doğruluş (oturan veya yatan bir kimse için; dik duruma gelme, toparlanma) 2. doğruluş (eğik veya eğri olan bir şey düz duruma gelme) 3. düzeliş, düzleşme, düzleniş 4. düzeliş (kötü, bozulmuş bir durumda iken düzenli bir duruma gelme) 5. yatış (düz bir duruma gelme, düzleşme) 6. oturuş (kökleşme, yerleşme)
rastçûn m 1. doğru gitme, dosdoğru gitme 2. rast gitme
rastder rd doğrulayıcı, teyit edici
m düzlük yer
rastdêrandî rd teyitli, doğrulanmış
rastdêrandin m doğrulama, , teyid, teyid etme
rastderêxistin m doğrulama, teyit etme
rastderketî rd doğru çıkmış olan
rastderketin m doğru çıkma
rastdil rd samimi, ciddi
rastdilî m samimilik, ciddilik
raste düzlük.
rd düz olan
rasteban mat/m düzlem
rastebîn nd/nt gerçekçi, realist
rastebînî m gerçekçilik
rasteder (i) m dümdüz yer
rasteder (ii) h dosdoğru
rasteder (iii) rd gerçek dışı, gerçeğe aykırı
rasteder bûn l/ngh doğruluk ortaya çıkmak, ortaya çıkmak
rastederbûn m doğruluk ortaya çıkma, ortaya çıkma
rastederî m gerçek dışılık
rastedûz m düz ayak
rasteerd n düz arazi
rasteheyber m gerçek obje
rastejimar m gerçek sayı
rastek (i) m düz yer
rastek (ii) m 1. cetvel 2. mat doğru (iki nokta arasındaki en kısa çizgi)
rastekî rd düzce
rastemal n 1. malvarlığı hiq 2. demirbaş
rasteng m sağ taraf
rastênhev rd 1. paralel, koşut (aynı zaman içinde gelişen, aynı özelikleri gösteren olay, düşünce vb.) 2. mat paralel
rastênhevî m paralellik¸ koşutluk
rastênhevî kirin l/gh paralelleştirmek, koşutlaştırmak
rastênhevîkirin m paralelleştirme, koşutlaştırma
rasteqîn rd 1. gerçek (var olan, varlığı inkar edilmeyen, olgu durumunda olan) 2. gerçek (aslına uygun nitelikleri taşıyan) * almasta rasteqîn gerçek elmas 3. fel gerçek (düşünülen, tasarlanan, imgelenen şeylere karşıt olarak var olan) 4. m gerçeklik, hakikat 5. rd otantîk
rasteqîne m 1. gerçeklik 2.rd gerçek *rasteqîneya aşopî sanal gerçeklik 3. fiilî * rewşa rasteqîne ya piyaseyê piyasalardaki fiilî durum 4. nd/rd gerçekçi
rasteqîneya aşopî sanal gerçeklik
rasteqîneyî rd gerçekle ilgili, hakikatla ilgili
rasteqînî m gerçeklik
rasterast 1. doğruca, dosdoğru, direkt (doğru olarak, hiçbir yerde durmadan) 2.rd dolaysız, direkt, doğrudan, doğrudan doğruya (aracısız) * ev otobus rasterast diçe Stenbolê bu otobüs direkt İstanbul’a gidiyor * rasterast em bi xwe rojnameyê dikirin gazeteyi doğrudan doğruya kendimiz satın alıyoruz 3. doğrudan doğruya, dolambaçsız 4. doğru dürüst (eksiksiz, tam olarak) 5.açıkça, açık seçik olarak
rasterast axaftin (peyivîn, xeber dan an jî qise kirin) açık konuşmak
rasterast êrîş birin serê cepheden hücuma geçmek
rasterast peyivîn (axaftin an jî xeber dan) açık konuşmak
rasterê (i) h 1. doğruca, dosdoğru, direkt (doğru olarak, hiçbir yerde durmadan) 2. rd dolaysız, doğruca, doğrudan doğruya, direkt (aracısız)
rasterê (ii) m doğru yol, düz yol
rasterevî m sağa kayma (siyaset ve ekonomide)
rasterevî bûn l/ngh sağa kaymak (siyaset ve ekonomide)
rasterevîbûn m sağa kayma (siyaset ve ekonomide)
rasterû mat/m düzlem * goşeya rasterû düzlem açı
rasterûya dunîvker mat açıortayı düzlemi
rasterûyî rd düzlemsel
rasteser h 1. doğruca, direkt (doğru olarak, hiçbir yerde durmadan) 2. rd dolaysız, doğrudan doğruya, direkt (aracısız)
rastewxo rd dolaysız, direkt
rastexêz mat/m doğru çizgi
rastexêza navikê mat orta dikme
rastexwe rd dolaysız, direkt
rastezilam n doğrucu adam
rastgele nd rastgele
rastger nd/nt gerçekği arayan, hakikatı arayan, muhaki
rastgerî m gerçekği arama, hakikatı arama
rastgir sağcı.
nd/rd sağcı, sağ görüşlü
rastgirî m sağcılık, sağgörüşlülük
rastgo nd/nt doğrucu, dürüst, harbi, açık sözlü¸ açık fikirli
rastgotî m doğruculuk, dürüstlük, harbilik, açık sözlülük, açık fikirlilik
rastgoyî m doğruculuk, harbilik
rasthatî rd rastgele
rasthatin m 1. rast gelme, rastlaşma, karşılaşma 2. tesadüf, tesadüf etme
rasthatinî h rastlantı, tesadüf
rastî öz, gerçeklik, realite, gerçek, hakikat.
m 1. doğruluk 2. gerçek (var olan, varlığı inkar edilmeyen, olgu durumunda olan) 3. gerçek, gerçeklik, hakikat (gerçek durum) * gera dinyayê ya li dora rojê rastiyek e dünyanın güneş etrafında döndüğü gerçek 4. gerçek (yalan olmayan, doğru olan şey) * rastî nayên înkarkirin gerçekler inkar edilemez 5. gerçek, hakikat (bir işin doğrusu, gerçeği) * pêwist e tu rastiyê bipejirînî hakikatı kabul etmen lazım * rastiyê bibêjin, hûn bawer nakin ku ademîzad biexlaq bibe söyleyin doğrusunu, insanoğlunun ahlâklı olabileceğine inanmıyorsunuz 6. mec dürüstlük
rastî (tiştekî an jî yekî) hatin 1) (birine veya bir şeye) rast gelmek, duş gelmek 2) -e çatmak (üzücü olaylarla karşılaşmak) * em rastî belayê hatin belaya çattık
rastî (yekî) hatin (birine) rastlamak, rast gelmek, karşılaşmak * bi rê de ez rastî birayê we hatim yolda kardeşine rast geldim
rastî belayê hatin belâya uğramak, belâya çatmak
rastî bûn l/ngh sahileşmek
rastî cerdê hatin baskına uğramak
rastî derketin meydanê (bir durum) açığa çıkmak
(bir durum) açığa çıkmak
rastî derxistin gerçeği ortaya çıkarmak
rastî gotin l/gh çın tutmak
rastî hev bûn l/bw rastlaşmak, karşılaşmak
rastî hev hatin karşılaşmak.
l/bw 1. rastlaşmak, karşılaşmak 2. karşı karşıya gelmek (birden karşılaşmak)
rastî mirovan (an jî merivan) hatin adama düşmek
rastî mirovê (an jî merivê) xwe hatin 1) adamına düşmek 2) tam adamını bulmak (veya tam adamına düşmek) alaylı olarak, uygunsuz kişeye düşmek
rastî pere nake doğruluk para etmez
rastî roja xwe hatin gününü görmek (kötü bir sonla karşılaşmak)
rastî şûrê xwedê ye doğruluk Allah’ın kılıcıdır
rastî xezeba (yekî) hatin gazapa uğramak
rastî xişma (yekî) hatin gazapa uğramak
rastî zilamê xwe hatin tam adamını bulmak (veya tam adamına düşmek) alaylı olarak, uygunsuz kişeye düşmek
rastî zorê hatin sıkıya gelmek
rastîbêj nd/nt doğrucu, harbi
rastîbêjî m doğruculuk, harbilik
rastîbîn nd/rd gerçekçi, realist (gerçeği gören, ona göre davranan) * bi qandî ku gelparêz bû rastîbîn jî bû halkçı olduğu kadar gerçekçiydi de
rastîbînî m gerçekçilik
rastîbûn m sahileşme
rastîder rd 1. gerçek dışı 2. gerçek üstü
rastîderî m 1. gerçek dışılık 2. gerçek üstülük
rastîger nd/nt gerçeği araştıran, doğru olanı araştıran, muhaki
rastîgerî m gerçeği araştırma, muhakilik
rastîhevbûn m rastlaşma, karşılaşma
rastîhevhatin m 1. rastlaşma, karşılaşma 2. karşı karşıya gelme (birden karşılaşma)
rastîhevhatina dengdêran rz kesinti
rastîhez rd/nd gerçekçi, realist (gerçeklik yanlısı)
rastîhezî m gerçekçilik
rastik (i) m 1. düzlük, düzlük yer 2. meydancık, meydan, alan,
rastik (ii) m rastık, yiv (saç için; ayırma yeri)
rastimal m küçük baş hayvanları birinin bakması için verildiğinde, onlarda elde edilen yavruların yarıyarıya paylaşımı
rastîn rd 1. gerçek,hakikat (var olan, varlığı inkar edilmeyen, olgu durumunda olan) 2. fel gerçek (düşünülen, tasarlanan, imgelenen şeylere karşıt olarak var olan)
rastînî m gerçeklik
rastîparêz nd/nt gerçekçi, realist (gerçekçilik yanlısı olan) * nivîskareke rastîparêz e gerçekçi bir yazar 2. hakperest, haksever, hakikat savunucusu
rastîparêzî m 1. gerçekçilik 2. hakperestlik, hakseverlik, hakikat savunuculuğu
rastîtî m gerçeklik
rastîxwaz gerçekçi.
nd/nt gerçeklik yanlısı
rastîxwazî mgerçeklik yanlılığı
rastîya (tiştekî) derketin aslı çıkmak
rastîya (tiştekî) derketin rastê gerçek ortaya çıkmak
rastîya wê doğrusu, iyisi
rastîya xwe dan hev (birbirine) güven vermek
rastiyar rd doğru söyleyen
rastiyatî m gerçeklik
rastker (i) rd doğrulayıcı
rastker (ii) fiz/m doğrultmaç
rastker (iii) nd/nt 1. düzeltici, düzeltmen, tashihçi 2. düzlemeci, tasviyeci
rastkerî m 1. düzelticilik, düzeltmenlik, tashihçilik 2. düzlemecilik, tasviyecilik
rastkerîtî m düzelticilik, düzeltmenlik, tashihçilik
rastkêş m cetvel
rastkîno rd gerçek
rastkirî (i) rd 1. düzeltilmiş, tashihli 2. doğrultmuş (doğru duruma getirilmiş olan) 3. ayarlı (saat, makine vs. için)
rastkirî (ii) rd kurulu * sêdara rastkirî kurulu darağacı
rastkirî (iii) rd stabilize (düz duruma getirilmiş)
rastkirin (i) m 1. düzeltme, düzelti, doğrultma 2. düzeltme, tashih, tashih etme (yanlışlıktan kurtarma) 3. düzelti, tashih (basılmak üzere olan esirin yanlışlarını düzeltme) 4. düzeltme, ayar, ayarlama (saatler için belli bir yere göre kabul edilmiş olan ölçü) 5. doğrulama 6. rayına oturtmak, işler duruma getirmek
rastkirin (ii) m 1. doğrultma (düz, dik veya doğru duruma getirme) 2. kurma (hazırlama) 3. salma
rastkirin (iii) m 1. düzleme, düzeçleme, tesviye (düz duruma getirme) 2. yatırma (yassılatma, düzeltme)
rastlêhatî rd/h 1. rastgele, lâlettayin 2. rd rastlayan
rastmal m para varlığı, sermaye
rastmend rd/nd doğrucu, doğru söyleyen
rastmendî m doğruculuk, doğru söyleme
rastnavî m 1. meydanlık 2. düzlem
rastnivîs rz/m imla, yazım
rastnivîsandin rz/m imla, yazım
rasto rd/nd doğrucu, dürüst, hakperest * rasto dirusto, xwaro şikesto dürüst olan bükülmez
rasto bi xwedê re, xwaro bi erdê re dürüst ol Allah yardımcın olur
rastok nd/nt doğrucu
rastovajî rd/h ters yüz
rastparêz rd/nd sağcı
rastparêzî m sağcılık
rastpeyvîn m düzgün konuşma, retorik, belâğat
rastraman nd/nt sağ görüşlü, sağcı
rastramanî m sağ görüşlülük, sağcılık
rastrew nd/nt sağ görüşlü, sağcı
rastrewî m sağ görüşlülük, sağcılık
rastxwendin m doğru okuma
rastyar rd/nd doğrucu
rastyarî m doğruculuk
rasyonal rd rasyonal, ussal
rasyonalîst nd/rd rasyonalist, usçu, akılcı
rasyonalîte fel/m rasyonalite, ussallık
rasyonalîzasyon m rasyonalizasyon, ussallaştırma
rasyonalîzm fel/m 1. rasyonalizm, usçuluk, akılcılık 2. sos rasyonalizm, usçuluk, akılcılık
rasyonel rd rasyonel
rasyonel kirin l/gh rasyonelleştirmek
rasyonelkirin m rasyonelleştirme
ratehisandin m sendeletme
l/gh sendeletmek
ratehisîn m sendeleme
l/ngh sendelemek
ratekandin m şok etme
l/gh şok etmek
ratib (i) m 1. azık, kumanya 2. medrese öğrencilerine giden kumanya 3. ırgat kumanyası
ratib (ii) rd ücretli çoban
ratûtikandin l/gh üstüne sermek * rakeve ezê lihêfê ratûtikînim we yatın üstünüze sorganı sereyim
raûnd sp/m raunt
rav m iz
m 1. av 2. sürek avı 3. av (avlanan şey)
rav (iii) m paralel çizgi
rav (iv) bnr rab
rav hilanîn hayvan izi sürmek
rav kirin l/gh avlamak
avlamak
rava m gösterme
rava dan l/gh göstermek
rava kewan keklik avı
rava yî (...) kirin -e göstermek
ravadan m gösterme
ravajtin k ısrar etme
l/gh ısrar etmek
rave m 1. açıklama, izah 2. açımlama
rave kirin açıklama, yorum.
l/gh 1. açıklamak, izah etmek 2. açımlamak, yorumlamak
raveber rz/m tamlanan
ravedar rd açıklamalı, izahlı
ravegeşt m safarî
ravêj m muaşeret, toplumsal ilişkiler
ravejandin m sallama
l/gh sallamak * dergûş ravejandin beşik sallamak
ravejîn m sallanma (kımıldama, bağlı bulunduğu yerden gevşek duruma gelip yerinden oynama)
l/ngh sallanmak (kımıldamak, bağlı bulunduğu yerden gevşek duruma gelip yerinden oynamak)
ravek rz/m tamlama, izafe
ravek (i) m açıklama, izah, izahat
raveka navdêran isim tamlaması
raveka rengdêran sıfat tamlaması
raveka zincîrîn zincirleme tamlama
ravekar nd/nt açıklayıcı, izah edici
ravekarî m açıklayıcılık
raveker nd/nt açıklayıcı, izah edici
ravekerî m açıklayıcılık
ravekirî rd 1. açıklamalı, izahlı 2. açıklanmış
ravekirin m 1. açıklama, izah etme 2. açımlama, yorumlama
ravezimanî m morfolojji
ravkar nd/nt 1. avcı 2. rd avcı (başka hayvanları yakalamakta usta olan hayvan)
ravkarî m avcılık
ravkarî kirin avcılık etmek
ravkirin m avlama
ravpeyv m yorum, şerh
ravrav nd sarıya çalan kırmızı saç
ravravî rd çubuklu (kumaştaki düz çizgi için)
ravyar nd/nt avcı
ravyarî m avcılık
ravyarî kirin avcılık etmek
raw bnr rav (II)
rawe rz/m kip, sıyga * raweyên pêşkêr belirtme kipleri
rawêj (i) m 1. tahmin, var sayım 2. zan, sanı
rawêj (ii) m danış, danışma, istişare
rawêj kirin l/gh danışmak, istişare etmek
rawêjdar (i) rd var sayımlı
rawêjdar (ii) rd danışmalı
rawêjer nd/nt 1. danışman 2. müsteşar * rawêjerê bazırganiyê ticaret müsteşarlığı
rawêjerî m 1. danışmanlık 2. müsteşarlık
rawêjgeh m 1. danışmanlık (makam yeri) 2. istişare meclisi (istişare yapılan yer)
rawêjî (i) m 1. danışma 2. rd danışmayla ilgili
rawêjî (ii) rd var sayımsal, tahmini
rawêjîn rd varsayımsal, tahminî
rawêjkar nd/nt 1. danışman, müşavir 2. müsteşar (bakanlıklarda, elçiliklerde bakan veya elçiden sonra gelen)
rawêjkarî m 1. danışmanlık, müşavirlik 2. müsteşarlık
rawêjkirin m danışma, istişare etme
rawend bot/m bir bitki
rawer m yakarı
rawer kirin l/gh yakarmak
rawerî m yakarı, yakarış
rawerîn ant/m toplar damar
rawerkirin m yakarma
rawes m 1. dinlenme, mola 2. mzk/m es, durak
raweşan m 1. dökülme 2. sallanma, silkme 3. çırpma
raweşandin sallamak.
m 1. dökme (üstünde bulunan bir şeyini düşürme, tüy, kıl, yaprak gibi) 2. dökme, yığma 3. dökülme, dermanı kalmama 4. sallama, silkme 5. çırpma (hızla ve kesik kesik silkeleme)
l/gh 1. dökmek (üstünde bulunan bir şeyini düşürmek, tüy, kıl, yaprak gibi) 2. dökmek, yığmak * we çi ew raweşandine vir? ne diye buraya onları yığdınız? 3. dökülmek, dermanı kalmamak * hûn çi raweşiyane rabin bişixulin ne ne öyle dökülmüşsünüz kalkıp çalışın 4. sallamak, silkmek 5. çırpmak (hızla ve kesik kesik silkelemek) * doşek raweşandin döşeği çırpmak
raweşîn m 1. dökülme 2. dökülme, yığılma (çok sayıda birikme, toplanma) 3. dökülme, dermanı kalmama 4. sallanma, silkilme 5. çırpılma
l/ngh 1. dökülmek 2. dökülmek, yığılmak (çok sayıda birikmek, toplanmak) * her kes raweşiyabû gund herkes köye dökülmüştü * gel raweşiyaye vir halk buraya yığılmış 3. dökülmek, dermanı kalmamak 4. sallanmak, silkilmek 5. çırpılmak
raweşîn kuçe û kolanan sokağa dökülmek
rawest ara, fasıla.
m 1. durma, duruş 2. sekte, durgu
rawest (ii) m 1. rz durak (cümle sonundaki nokta) 2. mzk durak (bir ülçü uzunluğunda susma) 3. wj durak (hece ölçüsüyle yazılmış eserlerde, ölçü kalıpları içindeki durma yerleri) 4. mzk durgu
rawest danîn l/gh noktalamak (yazıda noktalama işaretlerini yerli yerine kullanmak)
rawesta amadeyî sp hazır ol duruşu
esas duruş (vaziyet)
rawesta dil nd sekteyikalp, kalbin durması
kalp sektesi
rawesta rihet sp rahat duruş
rawestak m durak
rawestan duruş, durmak, beklemek, fasıla vermek.
m 1. durma, duruş 2. durgu, sekte 3. dinme 4. fîz duruk, statik 5. duruk, statik (gelişme, ilerleme göstermeyen)
rawestana giramiyê saygı duruşu
rawestana rêzdariyê saygı duruşu
rawestandî rd 1. duruk, durdurulmuş 2. mec durgun (sönük, hareketsiz) * piyase rawestandî ye piyasa durgun 3. donmuş vaziyette (artmayan, değişmeyen)
rawestandî bûn l/ngh durgunlaşmak
rawestandî kirin l/gh durgunlaştırmak
rawestandîbûn m durgunlaşma
rawestandîbûnî m durgunluk
rawestandîkirin m durgunlaştırma
rawestandin m 1. durdurma 2. yakalama (bir kimsenin gitmesine engel olma, durdurma) 3. dindirme 4. mec dondurma (bir şeyi değiştirmez durumda tutma)
l/gh 1. durdurmak 2. yakalamak (bir kimsenin gitmesine engel olmak, durdurmak) * li ber derî ew rawestandin û pê re axivîn onu kapıda yakalayıp konuştular 3. dindirmek * ez li dostekî welê digerim ku hêstrên çavên min rawestîne göz yaşlarımı dindirecek bir dost arıyorum 4. mec dondurmak (bir şeyi değiştirmez durumda tutmak) * bihayên eşyayan rawestandin eşya fiyatları dondurmak
rawestane m 1. durma, duruş 2. rd durgunca
rawestanetî m durukluk
m durukluk
rawestang m durak
rawestank m durak (tren, tramvay, otobüs gibi genel taşıtların durduğu yer)
rawestayî rd 1. duruk 2. durgun 3. fiz duraklı 4. dural
rawestayîbûn m durallık
rawestayîtî m durukluk
rawestbêhnok rz/m noktalı virgül
rawestdanîn m noktalama
raweste! b dur!, stop! ıstop
rawestek m 1. durak, istasyon 2. durak (cümle sonundaki nokta) 3. fren
rawestgeh m durak (tren, tramvay, otobüs gibi genel taşıtların durduğu yer)
rawêştî rd kazık, kazılmış olan
rawestî rd 1. duruk 2. durgun
rawestik rz/m durak (cümle sonundaki nokta)
rawêştin m 1. kazıma, kazıyış (kesici bir aracı sürterek bir şeyin yüzündeki tabakayı kaldırma) 2. kazıma (kesici bir araç kullanarak silme, çıkarma)
l/gh 1. kazımak (kesici bir aracı sürterek bir şeyin yüzündeki tabakayı kaldırmak) 2. kazımak (kesici bir araç kullanarak silmek, çıkarmak)
rawestîn m 1. durma (hareketsiz kalma, yürümez olma) 2. durma (işlemez olma, çalışmama) 3. durma (dinme, kesilme, sona erme, bitme) 4. bekleme, durma (bir yerde bir süre oyalanma, dikilme, eğleşme, eğlenme) 5. durma (kalma) 6. durma (hareketsiz durumda olma) 7. durma (olumsuz biçimiyle; ara vermeden, sürekli olarak) 8. geçirme (yola çıkan birini uğurlamaya gitme) 9. düşme (yürüme, birlikte gitme) 10. iş görme, iş tutma, hizmet görme
l/ngh 1. durmak (hareketsiz kalmak, yürümez olmak) * tu qasekê li vir raweste sen biraz burada dur 2. durmak (işlemez olmak, çalışmamak) * saet rawestiyaye saat durmuş 3. durmak (dinmek, kesilmek, sona ermek, bitmek) * baran rawestiya yağmur durdu 4. beklemek, durmak (bir yerde bir süre oyalanmak, dikilmek, eğleşmek, eğlenmek) * niha li cihê ku tren lê radiwestin me dipê trenlerin durduğu yerde şimdi bizi bekler * ew qas saet li ber derî rawestîn, li zora min çû kapının önünde onca saat durmak gücüme gitti * piştî ku heftiyek li Beyrûdê rawestiyaye, hîna çûye gundên Cebelê Beyrut’ta bir hafta eğlenmiş ondan sonra Cebel köylerine gitmiş 5. durmak (kalmak) * em li bajêr zêde ranewestiyan şehirde fazla durduk 6. durmak (hareketsiz durumda olmak) * hûn çi rawestiyane, wext hat ne duruyorsunuz, vakit geldi 7. durmak (olumsuz biçimiyle; ara vermeden, sürekli olarak) * ji serê sibehê de ez qet ranewestiyam sabahtan beri hiç durmadım 8. geçirmek (yola çıkan birini uğurlamaya gitmek) * ez bi hevalê xwe re rawestiyam arkadaşımı geçirmeye gittim 9. düşmek (yürümek, birlikte gitmek) * ez jî pê re rawestiyam ben de önüne düştüm 10. iş görmek, iş tutmak, hizmet görmek
rawestina giramiyê saygı duruşu.
rawestîna giramiyê (an jî rêzgirtin) saygı duruşu
rawestîner rd 1. durdurucu 2. dindirici 3.m fren
rawestînera hewayî havalı fren
rawestiyayî rd 1. duruk, durmuş 2. mec durgun (sönük, hareketsiz)
rawestok rd 1. durağan, durgun 2. fiz/m stator, duruk
rawestyar rd durağan, durgun
rawêtin m geçirme
l/gh geçirmek
raweya bilanî rz gereklilik kipi
raweya çêbiwar rz geçmiş zaman partisibi
raweya daxuyanî rz haber kipi
raweya daxwazî (an jî daxwaziyê) rz istek kipi, dilek kipi
raweya dema bê rz gelecek zaman kipi
raweya divêtî rz gereklilik kipi
raweya fermanî rz emir kipi
raweya gerekî rz gereklilik kipi
raweya hekanî (an jî hekînî) rz şart kipi
raweya hevedudanî rz bileşik kip
raweya kerkar rz partisip
raweya merc û daxwazê rz dilek şart kipi
raweya mercî rz şart kipi
raweya pêdivî rz gereklilik kipi
raweya pêşkarî rz bildirme kipi
raweya pêşker (an jî pêşkerî) rz bildirme kipi, haber kipi
raweya pêwîstiyê (an jî vînî) rz gereklilik kipi
raweya rader rz mastar kipi
raweya şertî rz şart kipi
raweya şert–daxwaz rz şart–dilek kipi
raweya vînî rz gereklilik kipi
raweya xwestinî (an jî xwestekî) rz istek kipi
raweya xwestiniyê isteme kipi
raweyên pêşkerî rz bildirme kipleri
rawî rivayet eden.
rawî (i) bnr rêwî
rawî (ii) m tuluktan yapılma su aracı
rawî (iii) m hafif kurumuş arazi
rawir n yabanî hayvan rawir
rawiran m geçme, geçiş
rawirandin m 1. geçirme 2. geçirme (bir süre yaşama, oturma, kalma) 3. geçirme (herhangi bir durumu yaşamış olma) 4. aşma, geçme 5. aşma (dağ, tepe aşma)
l/gh 1. geçirmek 2. geçirmek (bir süre yaşamak, oturmak, kalmak) 3. geçirmek (herhangi bir durumu yaşamış olmak) * rojên xweş rawirandin iyi günler geçirmek * nexweşîn rawirandin hastalık geçirmek 4. aşmak, geçmek * ji bavê xwe rawirandiye babasını aşmış 5. aşmak (dağ, tepe aşmak)
rawirbar rd (fizjeo) geçirgen
rawirbarî m geçirgenlik
rawirên berî (ovada yaşayan) yabanî hayvanlar
rawirî rd 1. geçmiş (geçme işini yapmış olan) 2. geçmiş (zaman bakımında geride kalmış olan)
rawirîn m 1. geçme 2. geçme (bir yandan girip öte yandan çıkma) 3. geçme (bir yeri açma, öbür yana ulaşma) 4. geçme (zaman için; aşma, geride bırakma) 5. aşılma 6. çıkma (ay, mevsim geçme)
l/ngh 1. geçmek * çend kes bi lez û bez di ber derî re rawirîn kapının önünden birkaç kişi aceleyle geçtiler 2. geçmek (bir yandan girip öte yandan çıkmak) 3. geçmek (bir yeri açmak, öbür yana ulaşmak) 4. geçmek (zaman için; aşmak, geride bırakmak) * saet ji dehan radiwire saat onu geçiyor 5. aşılmak 6. çıkmak (ay, mevsim geçmek) * zivistan rawirî kış çıktı
rawirtî rd 1. geçmiş 2. aşmış
rawirtin geçmek, ileri geçmek (yarış, yürüyüşte vs.).
m 1. geçirme 2. geçirme (bir süre yaşama, oturma, kalma) 3. geçirme (herhangi bir durumu yaşamış olma) 4. aşma, geçme 5. aşma (dağ, tepe aşma)
l/gh 1. geçirmek 2. geçirmek (bir süre yaşamak, oturmak, kalmak) 3. geçirmek (herhangi bir durumu yaşamış olmak) * rojên xweş rawirtin iyi günler geçirmek * nexweşîn rawirtin hastalık geçirmek 4. aşmak, geçmek * ji bavê xwe rawirtiye babasını aşmış 5. aşmak (dağ, tepe aşmak)
rawîsan bnr ramûsan
rawisandin m ütme (tüylerini yakma)
l/gh ütmek (tüylerini yakmak)
rawisîn m ütülme
l/ngh ütülmek
rawjandin bnr ravejandin
rawlikêş m sulama tevzi yeri
rawşandin bnr raweşandin
rawusandin l/gh tayların kuyruğunu kırpmak
rax n 1. dağ eteğinde bahçe 2. yalak 3. in, yabanî hayvan ini
raxa qeşahiyê erd/nd buzul yalağı
raxe m döşeme, mefruşat
raxe kirin l/gh döşeme yapmak
raxedar rd döşemeli
raxefiroş nd/nt döşemeci (satan kimse)
raxefiroşî m döşemecilik
raxekirî rd döşemeli
raxekirin m döşeme yapma
raxer nd/nt1. döşemeci, mefruşatçı 2.m döşeme, mefruşat, taban
raxer (i) m çok taşlı yer
raxerê kabloyê kablocu (kablo düşeyen kimse)
raxerê peyariyan kaldırımcı
raxerî m döşemecilik
raxeritandin l//gh saptırmak
raxirandin m sürükleme
l/gh sürüklemek
raxirîn m sürüklenme
l/ngh sürüklenmek
raxistek m örtü
raxistî rd 1. serili 2. yayılı 3. dayalı döşeli 4. döşemeli
raxistin m 1. serme 2. serme (göstermek amacıyla serme veya asma) 3. serme (kurutmak için düz bir yere yayma) 4. serme (açarak yayma veya döşeme) 5. yayma 6. döşeme 7. döşeme (açıp yayma) 8. döşeme (bir ev veya dairenın oturulabilir duruma getirmek için gerekli eşyayı yerleştirme)
l/gh 1. sermek * kinc raxistin û vegeriya malê çamaşırları serip eve döndü 2. sermek (göstermek amacıyla sermek veya asmak) * cihêz raxistin çeyiz sermek 3. sermek (kurutmak için düz bir yere yaymak) * mewîj raxistin üzüm sermek 4. sermek (açarak yaymak veya döşemek) * fotograf raxistin ser maseyê fotografları masanın üstüne serdi 5. yaymak * cih raxistin yatakları yaymak 6. döşemek 7. döşemek (açıp yaymak) * xalî li odeyê raxistin halıyı odaya döşediler 8. döşemek (bir ev veya dairenın oturulabilir duruma getirmek için gerekli eşyayı yerleştirmek) * mala xwe raxist û hîna çû tê de rûnişt evini döşedikten sonra gidip oturdu
raxistin û xemilandin dayayıp döşemek
raxistina rûpelan sayfa düzenleme
raxistok m 1. sergi 2. döşeme 3. örtü
raxwestin m güvence isteme
l/gh güvence istemek
ray oy, rey, görüş, düşünce, fikir, mütalaa, kanaat.
m 1. yol * nayê rayê yola gelmiyor 2. çare (bir şeyi önleme, tedavi yolu, deva) * ne mirin e ku ray lê nebe ölüm değil ki çare bulunmasın
m 1. rey, oy * di hilbijartinên dawî de ji sedî pazdeh ray stendiye son seçimlerde yüzde on beş rey almış 2. rey, oy (bu tercihi belirten söz veya yazı)
m 1. görüş, düşünce, fikir (kanaat) * bi raya min benim görüşüme göre * li gorî raya min görüşüme göre 2. karar, söz, söz ve karar 3. düzen 4. gösterme
ray (ii) m ray (tren, tramvay gibi taşıtlarda tekerleklerin üzerinde hareket ettiği demir yol)
ray (iv) m temin, temin etme
ray (vi) n raca * rayê Hind Hint racası
ray avêtin l/gh 1. oylamak 2. oya koymak (veya sunmak) 3. oylamaya geçmek (veya gitmek)
1) oy kullanmak, oy vermek 2) oya koymak (veya sunmak)
ray bûn l/ngh bulunmak, sağlanmak, temin edilmek
ray dan rey vermek, oy vermek
ray dan (i) l/gh oy vermek
ray dan (ii) l/gh göstermek
ray dan (tiştekî) öyle uygun görmek
ray hatin avêtin l/tb oylanmak
ray ji diziyê re dibe, ray ji zêdezimaniyê re nabe hırsızlığa çare bulun da sivri dilliliğe çare zor bulunur
ray kirin l/gh bulmak, sağlamak, temin etmek * pere ray bike para bul
ray lê nebûn çaresi bulunmamak
ray li her tiştî dibe li mirinê nabe ecele çare bulunmaz, olacakla öleceğe çare yok
ray li her tiştî dibe, li birçîbûnê nabe boğaz durmaz
ray li zikê birçî dibe li yê nîvbirçî (an jî nîvco) nabe boğaz durmaz (açlığa çare bulur da yarı açlığa çare bulunmaz)
ray raya xwedê ye Allah’ın dilediği olur
ray û şêwr söz ve karar
ray û tevdîr düzen
ray û tevdîr dan (tiştekî) düzenlemek
ray û tevdîra malê di destê pîrekê de ye evin iç düzeninde kadın sorumludur, yuvayı dişi kuş yapar
raya (yekî) li balê hebûn nezdinde değeri olmak
raya (yekî) pê neketin birini alâkadar etmemek
raya aşkera açık oy
raya dijber kırmızı oy
raya gel nd halkoyu
raya gelemperî nd kamu oyu, efkârıumumiye
raya giştî nd kamu oyu, genel düşünce
raya mala xwe kirin kendi evinin iç düzeniyle ilgilenmek
raya malê malxwe dizane evin iç düzenini ev reisi bilir
raya pêbaweriyê nd güven oyu
raya spî beyaz oy
raya veşarî gizli oy
raya xwe avêtin oyunu kullanmak
raya xwe gotin görüş bildirmek
rayavêtin m 1. oylama 2. oya koyma (veya sunma) 3. oylamaya geçme (veya gitme)
rayavêtina pêbaweriyê nd güven oylaması
rayba m rayba, pürüzalır
rayber bnr rêber
rayberî bnr rêberî
raybilind rd kibirli, kurumlu
raybûn l/ngh bulunma, sağlanma, temin edilme
raybûyîn l/ngh bulunuş, sağlanış, temin ediliş
rayda etkileyici, çarpıcı.
rd etkili
raydan m oy verme
raydan (ii) m gösterme
raydana bi îşaretan işarî oy
raydana ewlekî nd güven oyu, güven oylaması
raydayîn (i) m oy veriş
raydayîn (ii) m gösteriş
rayde rd etkili
raye m yetki, salâhiyet
raye dan yetki vermek
raye xwestin l/gh yetki istemek
yetki istemek
rayedan etkilemek, tesir etmek.
rayedar nd/ntyetkili, salâhiyetli
rayedar kirin l/bw yetkilendirmek
yetkili kılmak
rayedariya zagonsaziyê yasama yetkisi.
rayedarkirin m yetkilendirme
rayek rz/m kök (kelimenin her türlü ekler çıkarıldıktan sonra kalan anlamlı bölüm) * rayeka lêkerê fiilin kökü
rayeka dema borî rz geçmiş zaman kökü
rayeka dema niha rz şimdiki zaman kökü
rayeka lêkerê rz fiil kökü
rayeka navdêrî (an jî navdêrê) rz ad kökü, isim kökü
rayekî rz/rd köksel
rayêl tel, hat.
m hat, çizgi
rayel m tel (türlü metallerden yapılmış kopmaya karşı dirençli ince uzun nesne)
rayêlandin tecavüz etmek.
rayêx m 1. yaygı 2.döşeme
rayexwestin m yetki isteme
rayeya qanûnçêkirinê yasama yetkisi
rayî (...) dan l/bw 1. (birine) göstermek (birini veya bir şeyi işaretle belirtmek) * dê leyîstoka di camekanê de rayî min bida vitrindeki oyuncağı bana gösterecekti 2. göstermek (kanıtla inandırmak) 3) göstermek (öğretmek, açıklamak) * dersê rayî wî dide ona ders gösteriyor 4) mec göstermek (ser bir biçimde karşılık vermek) * ez dê rayî te bidim sana göstereceğim
rayî (...) kirin l/gh (birine) göstermek (görülmesini sağlamak, görmesine yol açmak)
rayî (yekî) dan 1) (birine) göstermek 2) (birine) öğretmek
(birine) göstermek
rayî (yekî) kirin 1) (birine) göstermek 2) (birine) öğretmek
(birine) göstermek
rayîş m rayiç
rayker rd sağlayıcı, temin edici
raykirî rd bulunmuş, sağlanmış, temin edilmiş olan
raykirin m bulma, sağlama, temin etme
raymezin rd/nt 1. kibirli 2. fikir sahibi ulu kimse 3. mec ileri gelen, ekabir
raymezin kirin kibirlik yapmak
raymezintî m kibirlilik
raymezintî kirin kibirlik yapmak
raz sır.
m 1. giz, sır (varlığı veya bazı yönleri açığa vurulmak istenmeyen, gizli kalan, gizli tutulan şey) 2. sır (insan aklının yeterince açıklık getiremediği şey)
raz (i) n 1. kaya 2. uçurum
raz dan der sır vermek (veya sızdırmak)
raz dan gotin sır vermek (veya sızdırmak)
raz der dan sır vermek (veya sızdırmak)
raz derdan l/gh sır verme, dışarıya sır vermek
raz nedan der sır tutmak (veya saklamak)
raz nedan gotin sır tutmak (veya saklamak)
raz û sirê hev zanîn (birbirinin) sırını bilmek
raz veşartin l/gh sır saklamak
sır saklamak (bi)
razan l/ngh 1. uyumak 2. yatmak (bir yere veya bir şey üzerine boylu boyunca uzanmak) 3. uyumak (çevresinde olan bitenden habersiz olmak) 4. doğurmak, doğum yapmak * jinik razaye zarokeke keçîn jê re çêbûye kadın bir kız çocuğunu doğurmuş 5. yatmak (cinsel ilişkide bulunmak) * bi jinikê re razaye kadınla yatmış
m 1. uyuma, uyuyuş 2. yatma (bir yere veya bir şey üzerine boylu boyunca uzanma) 3. uyuma (çevresinde olan bitenden habersiz olma) 4. doğum 5. doğurma, doğum yapma 6. yatma (cinsel ilişkide bulunma) 7. yatırım, plâsman
razana te hebe rabûna te tune be uyuyup da kalkmayasın
razandî rd 1. uyutulmuş 2. yatık, yatırılmık
razandin uyutmak, yatırmak.
m 1. uyutma 2. yatırma 3. yatırma (parayı işletmek amacıyla bir yere verme) 4. yatırım, mevdüat
l/gh 1. uyutmak 2. yatırmak 3. yatırmak (parayı işletmek amacıyla bir yere vermek)
razanxane m yatakhane
razayandin bnr razandin
razayî rd 1. uyur, uyur durumda 2. yatık, uykuda olan
razbar rd gizemli
razber abstre, mücerret, soyut.
fel/rd soyut
razber kirin soyutlama.
l/gh soyutlamak
razberî m soyutluk
razberîtî fel/m soyutçuluk
razberker rd soyutlayıcı
razberkirî rd soyutlanmış olan
razberkirin fel/m soyutlama
razdader rd sır veren
razdar rd 1. gizemli, sırlı esrarlı, esrarengiz * maleke razdar esrarlı bir ev 2. rd/nd gizemli, mistik
razdarî m 1. esrarlılık, esrarengizlik 2. fel gizemcilik, mistizm
razderdan m sır verme, dışarıya sır verme
razderdar nd/nt sır verici, dışarıya sır veren
razdoz nd/nt casus
razdozî m casus
razeke m taklit
razeke kirin l/gh taklit etmek
razekekirin m taklit etme
razemend rd hoşnut
razemendî m hoşnutluk
razên xwe ji kesî re gilî nekirin sırını kimseye açıklamamak
razgir nd/nt1. sekreter, sır kâtibi 2. sır küpü, sır saklayan
razgirê giştî (an jî gelemperî) genel sekreter
razgirî m sekreterlik, sır kâtipliği
razgirîtî m açmazlık, ketumiyet
razî razı.
rd 1. razı 2. hoşnut, memnun
razî (i) rd sırrî, gizemsel
razî bûn l/ngh 1. razı olmak 2. rıza göstermek 3. hoşnut olmak, tatmin olmak
1) razı olmak 2) hoşnut olmak
razî kirin l/gh 1. razı etmek 2. hoşnut etmek, tatmin etmek 3. yatıştırmak (yumuşatmak)
1) razı etmek 2) hoşnut etmek
razîbûn m 1. razı olma 2. rıza gösterme 3. hoşnut olma, tatmin olma
razîbûnî m 1. razı olma, rıza 2. hoşnutluk, memnunluk, memnuniyet
razîbûnîya xwe nîşan dan hoşnutluk getirmek
razîbûyî rd bir şeye razı olmuş kimse
razîbûyîn m 1. razı oluş 2. rıza gösteriş 3. hoşnut oluş, tatmin oluş
razikirî rd bir şeye razı edilmiş kimse
razîkirin m 1. razı etme 2. hoşnut etme, tatmin etme 3. yatıştırma (yumuşatma)
razirav rd zarif
raziravî m zerafet
razîtî 1. razı olma, rıza 2. hoşnutluk, memnunluk, memnuniyet
razîtîya xwe nîşan dan hoşnutluk getirmek
razmend rd gizemli
razmendî m gizemlilik
razpûş nd/nt sekreter, sır kâtibi
razpûşî m sekreterlik, sır kâtipliği
razû m dua
razûxwaz nd/nt duacı
razveşartin m sır saklama
razveşêr rd sır saklayan, sır küpü
razyar nd/nt sekreter
razyarî m sekreterlik
ra [I] reh [II] 1. fikr, hizr 2. çare
serenav, nêr, (mîtolojiya misrî) xwedayê rojê, Kurtenav, rojava
ra dan (lêker)kirin nav, têre kirin, tê xistin, têxistin, xistin, tê kirin.
ji: ra + dan
ra jê bûn çareser bûn
ra jê nebûn (biwêj) çare jê re tune bûn. resul zêde pirsgirêkê dernaxe, lê ra ji teyro nabe.
ra kirin (lêker) hil kirin, hil dan, jê avêtîn, jê kirin, hil anîn, bilind kirin, rahiştin, rakirin, hewandin, lebitandin, lebitîn, leqandin, livandin, livîn, berz kirin, kolan, kirpandin, hil hatin.
ji: ra + kirin
ra kirin helanan (biwêj) hadandin, ji bo kirina tiştekî kelîj dayîn ser kesekî. dildar li cihê sekini lawêxwe rakire helanan û bi ser şîno de şatid.
ra tekandin (lêker) lêkdan (vêketin), lê dan.
ji: ra- +tek +-andin
ra vekirin perdekirin, dapûşîn.
ji: - +vekirin
ra xistin (lêker)da dan, nixamtin, nixumandin, xitimandin, ser girtin, danîn, ramedandin, arastin.
ji: ra + xistin
ra- pêşgir, Pêşbendikek e dikeve gel hin lêkeran û hin yên nû jê çêdike: rabûn, ragirtin, raketin, rakirin, ramalîn, raman....
Bikaranîn: Navdêr: ra-anîn
rabe, rûne bişikirîne (biwêj) ji halê xwe memnûn be, şikir bike. min ji te re got, rabe, rûne bişikirîne. heke wê ev firsenda neda te, gelo niha tu di kîjan qulikê de diriziyayî?
rabêj (navdêr) bi devkî an jî bi nivîskî nîqaşa babetekî; rabêja romana kurdî.
ji wêjeyê: Dema em wek metnekê li van stranan dinêrin, xasma di stranên lîrîk de em dibînin ku rabêjeke şexsî û hunerî heye. Çima di lîrîkê de? Ji ber ku lîrîk, di nav rabêjan de bêtir xwediyê dengekî hundirîn e. Wek ku Pospelov jî dibêje, objeya zanînê, karakterê axaftvan nîşan dide, dinyaya wî, heyecana wî, fêhm û feraseta wî ya jiyanê tîne ber me.
ji: ra- + -bêj.
: rabêjî, rabêjîtî, rabêjtî
rabêj kirin (lêker)(Binihêre:) rabêj
rabêjî (navdêr, mê) rewşa rabêjbûnê.
ji: rabêj + -î
rabêjkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rabêj kirin
rabêjkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rabêj
rabend irs (mec).
ji: - +bend
raber pêşber
1. berpêş (rengdêr) pêşkêş, araste, berpêş, hizûr.
Bikaranîn: Lêker: raber bûn raber kirin Navdêrr: raberbûn raberkirin Rengdêr: raberbûyî raberkirî.
: raberî
raber kirin 1. rave kirin 2. araste kirin 3. pêşandan
raber xistin (lêker)(Binihêre:) raber
raberîkirin (navdêr) rêberîkirin
raberîtî (navdêr, mê) sexbîrî.
ji: raber +-îtî
raberizîn berizîn, pêketin, raselitîn, muselatî, pê ketin, musalat bûn.
ji: - +berizîn
raberkî (navdêr, mê) bi raberî.
ji: raber +-kî
rabesî (navdêr, mê) sexbêr, qitût, destlêgirtî.
ji: rab +-esî
rabesîtî (navdêr, mê) sexbêrîtî, qitûtî, destlêgirtîbûn.
ji: ra- +bes +-îtî
rabestandin (navdêr, mê) dorpêç kirin, gemaro kirin, rapêçandin, dor pêçandin.
ji: ra- +bestandin +
rabestin rapêçandin.
ji: - +bestin
rabezîn êrîş, êrişkirin.
ji: - +bezîn
rabezîn/radibeze/rabeze 1. êrîş kirin 2. pev çûn, lêk dan
rabihartin bihartin, derbaskirin, bihurandin, rawirandin, borandin, raborandin, bi hurtin, rabiwartin, rawêtin, biwartin, bihortin, daborandin, hilboran din, derbas kirin, rabihurandin, bihurtin, biwerandin.
ji: - +bihartin
rabihartin/radibihêre/rabihêre 1. bi yekî re heta cihekî çûn 2. bi yekî re baş derbas kirin
rabihîstin/radibîze/rabihîze 1. hîs kirin 2. tê derxistin 3. pê zanîn
rabîn (lêker)(navdêr, mê) bilind bûn. Binêre; , rabûn 2. bendewarî pan, bendewar bûn, li bendê bûn, li bendê man.
ji wêjeyê: Rabîna (expectation) min ew e ko emê karibin vê bûyera aloz, ya destpêkirina jiyanê, bi jimarek bûyerên lojîkî û pir sade sînor bikin...(Zagrosê Hajo: Harvard li bingeha jiyanê digere, Netkurd.com 8/2005)
rabînî (navdêr, mê) parêz.
ji: ra +-bînî
rabinîn (navdêr, mê) pergal, dîtina gelemper.
ji: ra- +bin- +în
rabînîn çavnihêrî, pêjîn, liberbûn, libere, avisî, hîvî, têkraya jiyanê.
ji: - +bînîn
rabînkî (navdêr, mê) bi rabini, bi rabînî.
ji: rabîn +-kî
rabirda (navdêr, mê) sabiqe, tawanname
rabirdayar (navdêr, mê) sabiqadar, bisabiqa.
ji: rabirda +-yar
rabirdû raborî
(soranî), raborî, borî, paşeroj
rabirtin 1. derbas bûn (lêker)(navdêr, mê) derbas bûn, di ber re çûn, tê re çûn: Ew her roj di ber mala me re dibore. lê borîn: bexşandin, efû kirin, dil borîn: veresîn anku hilavêtin yan nêzî veresînê bûn, rabirtin, ra di bire: Ew her roj di ber mala me re radibire..
Herwiha: bihiriyan, bihirîn, bihirtin, bihiryan, bihorîn, bihoriyan, bihortin, bihoryan, bihuriyan, bihurîn, bihurtin, bihuryan, boriyan, boryan, buhiriyan, buhirîn, buhirtin, buhiryan, buhorîn, buhoriyan, buhortin, buhoryan, buhuriyan, buhuryan, buhurîn, buhurtin. Tewîn: -bor-.
Bide ber: borrîn.
Têkildar: borandin.
ji: bor + -în.
: boriyayî
rabîstî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rabîstin
rabîstin (lêker)(navdêr, mê) pê hesîn, his kirin, hest pê kirin, hay jê bûn.
Herwiha: rabihîstin, rabihîztin, rabîztin. Tewîn: Lêker: ra-bîz-.
ji wêjeyê: Samî Tan behsa aliyê Çewlikê dikir û digot li wî alî di şûna hiskirin a nîv-erebî de bêjeya rabihîstin tê gotin.(nerîna xwendevanek bi navê Mêvan di Amidakurd.com de, 12/2007).
ji: ra- + bîstin.
: rabîstî, rabîz
rabiwartin bihartin, derbaskirin, bihurandin, rawirandin, borandin, raborandin, bi hurtin, rabihartin, rawêtin, biwartin, bihortin, daborandin, hilboran din, derbas kirin, rabihurandin, bihurtin, biwerandin.
ji: - +biwartin
rabor (rengdêr) fanî, guherrok, guherrbar, ne mayinde, ne xweragir, tişta/ê ku namîne yan jî diguherre: Ev dinya rabor e..
Bide ber: robar.
Têkildar: raborî.
ji wêjeyê: Di cama zelal de meya yaqûtî bîne!Bîne cem min yara delal! Nê tu dizanî ku ev dinya tenê bayek rabor e. Meyê bîne!(Omer Xeyam: Perdeya şermê rake, bijartin û wergerandin: Husein Muhammed, Kulturname.com, 9/2008).
ji: raborîn - -în.
: raborîtî
raborandin (lêker) bihartin, derbaskirin, bihurandin, rawirandin, borandin, bi hurtin, rabihartin, rabiwartin, rawêtin, biwartin, bihortin, daborandin, hilboran din, derbas kirin, rabihurandin, bihurtin, biwerandin.
ji: rabor +-andin
raborî 1. dema borî û çûyî 2. serpêhatî
(rengdêr) derbas, borî, çûyî, nemayî, qediyayî(navdêr, mê) paşeroj, demên borî.
ji: raborîn yan ra- + borî.
Bikaranîn: Lêker: raborî kirin. Navdêr: raborîkirin Rengdêr: raborîkirî
raborî kirin (lêker)(Binihêre:) raborî
raborîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye raborî kirin
raborîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) raborî
raborîn (lêker)(navdêr, mê) borîn, derbas bûn, çûn, neman, dem borîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕابۆرین. Tewîn: Lêker: ra-bor-.
ji: ra- + borîn.
: rabor, raborî, raborîtî
raborîtî (navdêr, mê) rewşa raborbûnê.
ji: rabor + -îtî
raboriyî (navdêr, mê) çalak, sivik, şipil, çeleng, şek, arpejk, çirp, çapik, cansivik, çipçipok.
ji: rabor +-iyî
rabû hişyar bû.
ji: - +bû
rabûn (lêker) Xwendin: ji ser piştê yan qalçeyan bilind bûn ser piyan anku lingan: Dema min dengê wî bihîst, zû ji nav nivînan rabûm. bilindtir bûn: Ava çemî ji ber baranê rabû. zêdetir bûn, girantir bûn: Bihayê qût û erzaqî radibe. werimîn, perçivîn, pif bûn: Hevîr radibe. dil hatin nêzî rewşa hilavêtinê anku veresînê: Dilê min bi vê şorbeyê radibe. ser hildan, hilperrîn: Gel dijî hikûmetê rabûye. rep bûn, req bûn: Kîrê wî rabû. mezin bûn, perwerde bûn: Li ber destê hosteyek hêja rabûme. şiyar bûn, ji nav nivînan derketin: Vê spêdeyê ez seet 8 rabûm. piştî mirinê dîsan dest bi jînê kirin: Tê bawerkirin ku Roja Qiyametê hemî mirî dê rabin.(navdêr, mê) bilindbûn ji ser piştê yan qalçeyan bo ser piyan anku lingan, bilindtirbûn: Rabûna avê gelek kes bi xwe re birin. zêdetir bûn, girantir bûn: Rabûna nirxê tiştan hejaran dixe tengasiyê. werimîn, perçivîn, pifbûn: rabûna hevîrî, dil hatin nêzî rewşa hilavêtinê anku veresînê, serhildan, hilperrîn: Ev rabûna pêncê ye ku îsal dijî hikûmetê tê kirin. rep bûn, req bûn: Rabûna kîrî ne bi destê mîrî ye. mezinbûn, perwerdebûn: Rabûna di malek xwenda de derfetek pirr baş da wî ku wêje û hunerê binase. şiyarbûn, derketina ji nav nivînan: Ma kî ji rabûna zû hez dike?!, saxbûna piştî mirinê.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕابوون.
Herwiha: rabîn rabwîn ravûn. Tewîn: Lêker: ra-b-. Nêzîk: hewa ketin hilketin.
Têkildar: rakirin.
Bide ber: rûniştin.
ji: ra- + bûn.
: raber raberî rabûyî
rabûn hev (biwêj) ji bo şer hewl dan. qet tiştek di navberê de tune bû, hema ji nişka ve misto û evdal rabûne hev.
rabûn rûyê (yekî) (biwêj) li hemberî mezinekî xwe, bêterbiyetî kirin. bi rastîjî celîl xwe şaş kiriye, di dawiyê de rabû rûyê bavê xwe jî.
rabûn şek 1. (sewal) rabûn ser lingên paşîn û çik sekinîn 2. (sewal) li hev xistin
rabûn ser piyan (biwêj) li hember dijmin û neyaran serî hildan, ji nexweşiyê xelas bûn. ew ji bo ewladên xwe rabûn ser piyan. piştî du meh razanan li nav ciyan bi şûn de, simko rabû ser piyan.
rabûn ser şekan (biwêj) ji bo karekî vehindirîna ser xwe. serhat êdî ji bo dersan rabûye şek, bawer im ku wê pêk bîne. (di mînakê de peyva ser nîn e.)
rabûn ser xwe (biwêj) rabûn, rabûn ser piyan, rabûn ser lingan, rabûn ji piyan ve, xwe hazir kirin, xwe amade kirin.
ji wêjeyê: Ew jî nemerdiyê nake, hema radibe ser xwe, radihêje şûrê xwe li serê mar dixe û dike qetqetî. Sê çar çêlikên baz hene, her çêlikekê qetekî datîne ber wan û yekî jî datîne dera hanê.. Navdêr: rabûnserxwe
rabûn-û-rûniştin (navdêr, mê) tevgerr, reftar, akar, liv, libat, hereket, edetê kesekî yan civatekê, lebt, şêl, lekm.
Herwiha: rabûnûrûniştin, rabûn û rûniştin.
ji: rabûn + û + rûniştin
rabûn/radibe/rabe 1. bilind bûn 2. hilqetîn *“li mala dînan, rabûn hev bi pehînan”
rabûnbar (rengdêr) peqînbar.
ji: rabûn +-bar
rabûnserxwe (navdêr, mê) serhildan, raperîn, yaxîtî, isyan, îtiatnekirin
rabûyî (rengdêr) hilatî, hilketî, bilindbûyî.
ji: ra +bûyî
raçandî (rengdêr) hatîye raçandin, :tevinê raçandî
raçandin (lêker) rêsîn, hûnandin, kon hûnandin. Tewîn: raçîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاچاندن
raçandin/radiçîne/raçîne 1. tov reşandin 2. tevn çêkirin
raçav bendeman
(rengdêr) hicmetî, çavzil.
Bikaranîn: Lêker: raçav kirin. Navdêr: raçavkirin Rengdêr: raçavkirî
raçav kirin payîn
(lêker)(Binihêre:) raçav
raçavbûn (navdêr, mê) hicmetîbûn, hêbetîbûn
raçavî (navdêr, mê) çavdêrî, sereguhî, venerîn, nezaret, ragirî, binçavî.
Bikaranîn: Lêker: raçavî kirin. Navdêr: raçavîkirin
raçavî kirin (lêker)(Binihêre:) raçavî
raçavîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) raçavî
raçavker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê raçav dike, çavdêr, çavder.
ji: raçav + -ker
raçavkerî (navdêr, mê) çavnêrî, çavderî.
ji: raçav +-kerî
raçavkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye raçav kirin
raçavkirin (navdêr) dema gotineka seyr di hên kirin mirov bi çavan bawer neket, hicmetîbûn
racih (rengdêr) zal, serdest, biserketî, zoran, hukimran, hakim, serwer, hêja, hejî, bijare, tercihkirî, bijartî, faîq.
ji wêjeyê: Yek yê îsbatker li ser gelek yên nefîker (ên dibêjin nîne) tête tercihkirin. Di dozekê de hukmê du şahidên îsbatker li ser bi sedan nefîkeran racih e. (Bedîûzzeman Mele Seîdê Kurdî, wergerandin: Abdulkadir Bîngol, Nefel.com, 7/2009).
ji: Ji erebî, têkildarî tercih.
: racihane, racihî, racihîtî, racihtî
racihane (rengdêr) bi awayekî racih.
ji: racih + -ane
racihî (navdêr, mê) rewşa racihbûnê.
ji: racih + -î
raçikandin (lêker) çikilandin, çikandin, daçikandin, dabinartin, daçikilandin.
ji: ra- +çik +-andin
raçikilandin (navdêr, mê) çikilandin, daçikilandin, daçikandin, çikizandin, çikandin, têrekirin.
ji: ra- +çikil +-andin
raçikilîn çikilîn, daçikilîn, çikizîn, têdeçûn, têreçûn.
ji: - +çikilîn
raçîn (lêker). Tewîn: lêkera raçandin bi radera dema niha.
Bide ber: raçînk
raciniqîn veciniqîn.
ji: - +ciniqîn
raçînk (navdêr). Binêre: raçîn
racivandin (navdêr, mê) civandin, kom kirin, cemandin, vecemandin, vehewandin, top kirin, kirmişandin, civitandin, quncifandin, quncisandin, çingizandin, gelpiçandin, qermûçandin, kîsandin, qurmiçandin, qincilandin, çermandin, çermixandin, xir kirin, hevedudanî, cot kirin, yek kirin.
ji: ra- +civ +-andin
racivîn kirmişîn, civitîn, çingizîn, quncifın, çermixîn, qurcifîn, çermixîn, çermîn, kısın, quncisîn, quncilîn, nicimîn, civîn, kom bûn, berhev bûn, hêwirîn, piçikîn, vecemîn, vehewîn, xir bûn, xirve bûn, cema bûn, top bûn.
ji: - +civîn
racol (rengdêr) zarîf, narîn, xweşik, şirîn, spehî, kibar, delal, elegant, qeşeng, keşxe, olfatûn
rad (navdêr, mê) merdî, mêvandarîDanîmarkî (navdêr) rêz, xet, xîçÎnglîzî (navdêr) yekeya qurta tîrêja eyonkirî ya mijandîHolendî (navdêr) çerx, xirxal(rengdêr) lezgîn, bilez, zûNorwecî (navdêr) rêz, xet, xîçPolonî (rengdêr) kêfxweş, şadSwêdî (navdêr) rêz, xet, xîçKrotî (navdêr) kar, ked, şol, îş, emel
radan (lêker)(navdêr, mê) li ser belav kirin: Nîvişk bi nanî radan, tov dan (bi taybetî zelamek bi tovê xwe yê zayendî zarrokekê/î çêbike), li ser tiştekî bi asêyî girtin:Derî li zarokên xwe radaye û çûye navgund;, Qubaleka bastiqê baş rade ku mişk nekevinê.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕادان. Tewîn: Lêker: ra-d-.
Bide ber: berdan, dadan, hildan, vedan, werdan.
ji: ra- + dan.
: radayî, rader, raderî
radan ser (lêker) rabûn êrîşê.
ji: ra- +dan +ser
radan/radide/rade 1. pê vedan 2. lê dan 3. gayîn
radanbar (rengdêr) firehbar.
ji: radan +-bar
radankî (navdêr, mê) bi radanî.
ji: radan +-kî
radanser êrîş.
ji: - +danser
radayî (rengdêr) girtî, dadayî, niftekirî, qefaltî, qufaltî, kilîtkirî.
ji: ra +dayî
radayîbûn (navdêr, mê) girtîbûn, dadayîbûn, radayî­bûn.
ji: radayî +bûn
rade 1. ast, pile 2. derece, merhele
(navdêr, mê) pile, ast, derece, sewiye, hîza, darax, tax, hindav, teng, rêgar, bilindahî yan nizmahiya tiştekî: ta çi radeyê (çend, çiqas).
ji wêjeyê: Li Tirkîyê jî du dîtin hene, yek Kurda wekî hindikayî dipejirîne û di nav çarçoweyek teng da mafên kultirî derdêxe pêş. Hêla din, hê li ser siyaseta nijadperest israr dike, qala bi kar anîna zimanê kurdî dike, lê ne di dewsek fermî da. Bi ya vana, divê mafên Kurda di ti dokumantên fermî da cî negrin, bi tenê ziman û kultir di jiyana rojene da û wekî mafên keseyatî bila bi kar bin!. Hikumet, arteş û bi kurtî deshilatîya sîyasîya Tirk, li ser vê sîyasetê israr dike. Lewra, ew dizanin ku mafên Kurda di vê radeyê da bimînin, ji ber ku di destê dewletê da derfetên teknolojîk yên gelek fireh hene, di hindirê demek ne dûr da, asîmîlasyon bi giştî di bandora xwe bavêje ser nirxên neteweyî yên miletê Kurd. Belê navê Kurd û Kurdistanê her tim dê hebin, lê aksîyonek sîyasî û hestên neteweyî dê vemirin, tine bin. Herweha, tê gotin ku ji îro ve li gelek gundên Kurdistanê zarok bi tirkî diaxifin..
Bikaranîn: Lêker: rade kirin. Navdêr: radekirin Rengdêr: radekirî.
ji: hevreha tirkî radde, ji erebî رادة (raddet), رد (red: wergerrîn, zivirrîn), ji eynî rehî: red. Ji vê dawiyê ketiye kurmancî, bi taybetî bi rêya soranî lê di soranî bi xwe de jî di nav gel de peyda nabe. Ihtimalen ji osmanî ketiye kurdî û bi texmîna ku ew peyveka esil-kurdî be hatiye bikaranîn. Bi texmîneka qayim ew ji tirkî derbazî kurdî bûye çunkî bi maneya xwe ya kurdî ew di erebî de ne li kar e..
: radeyî
rade kirin (lêker)(Binihêre:) rade
radedar (rengdêr) radeyî, dûmahîkî.
ji: rade +-dar
radek (navdêr) amûra ku pê tiştên weke derî û pace ji aliyê hindur ve dihê radan.
Herwiha: radan
radekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rade kirin
radekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rade
rader (r) mesderê lêkerê
1. yê ku radide (navdêr) kesa/ê ku kesekî yan ajelekî radide.
ji: radan.
: raderî, raderîtî, radertî
raderî (navdêr, mê) rewşa raderbûnê.
ji: rader + -î
raderkî (navdêr, mê) bi raderî.
ji: rader +-kî
radest di destan de; teslîm
(navdêr, mê) teslîm, bindest, jêrdest, kontrolkirî, girtî, zeft, berbend: xwe radest kirin (xwe xistin bin emrê kesek din, dest ji berxwedanê berdan).
ji: ra- + dest.
Bikaranîn: Lêker: radest bûn, radest kirin. Navdêr: radestbûn, radestkirin Rengdêr: radestbûyî, radestkirî.
: radestî
radest bûn ketin destan; teslîm bûn
(lêker)(Binihêre:) radest
radest kirin dan destan; teslîm kirin
(lêker)(Binihêre:) radest
radestbûn (navdêr, mê) ketin destan
radestbûyî (rengdêr) (Binihêre:) radest
radestgir (navdêr, mê) teslîmgir.
ji: radest +-gir
radestî (navdêr, mê) teslîm, radestbûn, kontrol, seytere, zeft, berbendî, bindestî, jêrdestî: xwe teslîm kirin (xwe xistin bin emrê kesek din, dest ji berxwedanê berdan), koletî, jêrdestî.
ji: radest + -î.
Bikaranîn: Lêker: radestî bûn, radestî kirin. Navdêr: radestîbûn, radestîkirin Rengdêr: radestîbûyî, radestîkirî
radestî bûn (lêker)(Binihêre:) radestî
radestî kirin (lêker)(Binihêre:) radestî
radestîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) radestî
radestîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) radestî
radestîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye radestî kirin
radestîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) radestî
radestkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye radest kirin
radestkirin (navdêr)xwe dane dest, :evro çend serbazên dujminî xwe radestî pê mergeyan kirin
radeyî (navdêr, mê) rewşa radebûnê, dorgirtî.
ji: rade + -yî
radî (rengdêr) qane, qayîl. Binêre; razî 2. tenê ya hinekan. Binêre; arizî
radibe hût e, rûdine kût e (biwêj) dema ku dike, baş pêk tîne, lê ku rûdine jî qet nalive. keleşê cevdo, mirovekî ecêb e. radibe hût e, rûdinê kût e.
radîkal (rengdêr) (navdêr) serhişk, fanatîk, demargîr, fundamentalîst, mitleq, rêhişk, tundrê, tundraw, kesa/ê ku ti rê û rêbazên ji bilî yên xwe napejirîne.
ji wêjeyê: Herkes baş dizane ku kovara Rizgariyê, avakirina îdeolojiya kurdîtî bona xwe kiribû armanc. Bi tirkan re bi her awayî cûdayetî pêşniyar dikir û diparast. Ji bona rêxistineke mitlaq ya serbixwe ya Kurdistanî ava bike xebat dikir. Azadiya neteweya kurd û serxwebûna Kurdistanê diparast. Yekîtiya Kurdistanê, yekîtî û tîfaqa di navbeyna hêzên sosyalîst yên Kurdistanê li tevayî Kurdistanê diparast. Li Bakurê Kurdistanê û li tevayî Kurdistanê eniya neteweyî cara yekem ji aliyê Rizgariyê de hat parastin. Ji bona vê jî, Mehmed Uzunî di nav civata nivîskarî ya Rizgariyê de marksîstekî Ortodoks û hişk, azadixwaz û rizgarîxwazekî Kurdistanî yê gelek radîkal bû.(Îbrahîm Güçlü: Mehmed Uzun û rastiyên ku nayên ser zimên, Netkurd.com, 10/2007).
ji: Bi rêya frensî yan inglîzî radical ji latînî radix (genîtîv: radicis) anku reh, demar.
: radîkalane, radîkalî, radîkalîst, radîkalîzm
radîkalane (rengdêr) bi awayekî radîkal.
ji: radîkal + -ane
radîkalî (navdêr, mê) rewşa radîkalbûnê.
ji: radîkal + -î
radikalîzm (navdêr, mê) tundrawî.
ji: radikal +-îzm
radîkalîzm (navdêr, mê) demargirî, serhişkî, fanatîzm, fundamentalîzm, tundrêtî, rêhişkî
radius . Ingilîzî: Xwendin: reydyês, (bîrkarî) nîvtîr, nîwetîre, tîşk. Înglîzî: nivtîreya iyonî
radiwestîne nahêle.
ji: - +diwestîne
radorî (yekî) ketin (biwêj) yek aciz kirin, belaya xwe ji yekî venekirin, bi yekî tiranê xwe kirin, ji bo hewl-dana jin an jî mêrên ku di daxwaza zayendî dikin tê gotin. lawê zekîyê mezin di dibis-tanê de tim radorî lawê min î piçûk dikeve. çima ku xelîl xolî dibe, şejîq jî tim radorî wî dikeve. e w bênamûs tim radorî keçikên taxê dikeve.
radyasyon (navdêr, mê) tîrojandin, tîrêjandin, ronahîdan, tîrojdan, şewqdan.
ji wêjeyê: Frekans çiqas kêm dibe bejna pêl ewqas zêde mezinti dibe. Ji bo vê yekê bejna roniyên enfarûj li qasî 10nm nin. Dîsa bi vê re enerjiya vana jî bi qasî 120 m eV e. Mirov nikare ew roniya bibîne an jî hîs bike. Ji ber hemu heyberên kû germin an jî sar in wan roniyan derdixe holê. Heyberên sar bi weke sarme lê yên germ bi weke helma germ wan roniyan derdixe holê. Dema kû atom wê helmê bikişîne û di bin bandorê wê de bimîne germ dibe. Zêdetir ew roniyên enfarûj ji bo radyasyonê germahî tên şixwilandin.(Azadzaza.blogcu.com, 9/2007).
ji: Bi rêya frensî radiation ji latînî raditio ji radiare (tîroj dan) ji radius (tîroj).
: radyasyonî
radyasyonî (navdêr, mê) rewşa radyasyonbûnê.
ji: radyasyon + -î
radyasyonpîv (navdêr, mê) bolometre.
ji: radyasyon +-pîv
radyo (navdêr, mê) pergala şandina peyamên dengî bi rêya pêlên elektromagnetîkî, amûra ku dikare peyamên dengî yên bi rêya pêlên elektromagnetîkî şandî wergire.
Herwiha: radiyo.
Bide ber: televizyon, teyip.
ji: Ji latînî radius (pêl).
: radyokar, radyokarî, radyovan, radyovanî
radyograf (navdêr, mê) radyogram.
ji: radyo +-graf
radyokar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê radyo dike.
ji: radyo + -kar
radyokarî (navdêr, mê) rewşa radyokarbûnê.
ji: radyokar + -î
radyonivîs (navdêr, mê) radyografi.
ji: radyo +-nivîs
radyoterapî (navdêr, mê) dermankirina nesaxiyan bi tîrojên ku berdidin nav leşê nexweşan.
Bide ber: kemoterapî.
ji wêjeyê: Radyoterapî qediya, gelî dostan. Piştî navbireke neh-deh rojan dê dest bi kemoterapiyê bikin..
ji: ji frensî radiothérapie ji radio + thérapie.
: radyoterapîk radyoterapîst radyoterapîstî
radyovanî (navdêr, mê) karê radyovanan.
ji: radyovan + -î
radyoxane (navdêr, mê) avahiya radyoyê, melbendê radyoyê.
ji: radyo +-xane
raêxk (navdêr, mê) mobîlya, tekber, mefrûşat, raêx, moble, kelûpelên malê wek kursî û dolab û mase û qerewêl.
Herwiha: raêxe, raêxek, raêx
rafînekirî parizandî.
ji: - +fî +nekirî
rafizirîn fîsikandin, fiskirandin, fizirandin, xwe qelizandin, qelizîn, revîn (argo), feqizandin.
ji: - +fizirîn
rafting (navdêr, mê) ajotina qayik û beleman bi çeman ve.
Herwiha: raftîng refting reftîng.
ji: ji inglizî rafting ji raft + -ing.
ji wêjeyê: Heyetê bi welatiyan re ji bo bîranînê li ber çemê Dîcle wêne kişandin û raftînga li ser çemê Dîcle temaşe kir.
rageh (navdêr, mê) ol, bawerî, bawer, rê geh, dîn, ayinra, bawergeh.
ji: ra +-geh
ragerrîn (lêker)(navdêr, mê) rabûn gerrîn, li derdor gerrîn, li cih nesekînin, pirr gerrîn.
Herwiha: ragerîn.
Têkildar: ragerrandin
rageş kesê ku bi rageşiyê ketiye
hêrsok, hêrsokî, hêrsoyî, behicokî, parçokî, girikî, firşteng, bêhnteng, ture, qarok, esabî, bêhntengî, diltengî, firştengî, xezebdar, rageşî.
ji: - +geş
rageşî nexweşiyeke vekişîna rehên laşî ye û pêketiyê wê zû bi hêrs dibe
(rengdêr) derdê toşî demarên mirovî dibe, demartundî.
Bikaranîn: Lêker: rageşî kirin. Navdêr: rageşîkirin Rengdêr: rageşîkirî
rageşî bûn (lêker) hêrsoyî bûn.
ji: rageşî + bûn
rageşî kirin (lêker)(Binihêre:) rageşî
rageşîbûn (navdêr, mê) hêrsoyî bûn.
ji: rageşî +bûn
rageşîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rageşî kirin
rageşîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rageşî
rageşokî (rengdêr) hêr sokî.
ji: rageş +-okî
rageyandin (Soranî) . Bi kurmancî: ragihandin
ragihandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye gihandin
ragihandin (lêker)(navdêr, mê) îlan kirin, belav kirin, diyar kirin, xwiya kirin, berçav kirin, eşkere kirin, reklam kirin, dan zanîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاگهاندن.
Herwiha: ragehandin. Bi soranî: rageyandin.
ji: ra- + gihandin.
: ragihandî, ragihîner, ragihînerî
ragihandin hev muhabere kirin, veguhastin hev.
ji: - +gihandin hev
ragihandin/radigihîne/ragihîne 1. şandin 2. salix dan 3. dan zanîn
ragihandinî (navdêr, mê) gihandin.
ji: ragihandin + -î
ragihandinî kirin (lêker) ragihandin, peyam gihandin.
ji: ragihandinî + kirin
ragihbar (rengdêr) veguhêzbar, raguhêzbar, buwar, gihînerfîz/rd, ragihbarî.
ji: ragih +-bar
ragihbarî (navdêr, mê) veguhêzbarî, raguhêzbar, buwarî, ragihbar.
ji: ragihbar + -î
ragihîner (navdêr) kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî radigihîne anku îlan dike, îlanker, beyanker, xwiyaker, diyarker, eşkereker, ronker, geşker, zelalker.
Herwiha: ragehêner, ragehîner, ragihêner, ragêner, ragîner.
ji: ragihandin > -ragihîn + -er. Bi soranî: rageyêner.
: ragihînerî
ragihînerî (navdêr, mê) rewşa ragihînerbûnê.
ji: ragihîner + -î
ragihiştin/radigihêje/ragihêje xwe gihandin tiştekî
ragir (navdêr) ya/yê ku tiştekî radigire.
Bide ber: bergir, dagir, hilgir, vegir, wergir.
Têkildar: ragirtî.
ji: ragirtin - -tin.
: ragirî, ragirîtî
ragir tî (navdêr, mê) sar, seholî.
ji: ragir +-tî
ragirewtene (Zazaki) ragirtin
ragirtî (rengdêr) tişta/ê ku hatiye ragirtin.
Têkildar: ragir.
Bide ber: bergirtî, dagirtî, hilgirtî, vegirtî, wergirtî.
ji: ragirtin - -in + -î.
Bikaranîn: Lêker: ragirtî bûn, ragirtî kirin. Navdêr: ragirtîbûn, ragirtîkirin Rengdêr: ragirtîbûyî, ragirtîkirî
ragirtî bûn (lêker)(Binihêre:) ragirtî
ragirtî kirin (lêker)(Binihêre:) ragirtî
ragirtîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ragirtî
ragirtîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ragirtî
ragirtîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ragirtî kirin
ragirtîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ragirtî
ragirtin 1. vekişandin 2. bêhnfireh bûn
(lêker)(navdêr, mê) rê lê girtin, asteng kirin, sekinandin, rawestandin: Baraj avê radigire. hilgirtin, rakirin, bilind kirin, xwe ragirtin: sekinîn, rawestîn, li bendê man: Xwe hinekî ragire daku ez jî bigihim te. xwe ragirtin: li ber xwe dan, tehemil kirin: Divê em hemberî dijminan xwe ragirin..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاگرتن. Tewîn: Lêker: ra-gir-.
Bide ber: dagirtin, hilgirtin, vegirtin, wergirtin.
ji: ra- + girtin.
: ragir, ragirî, ragirk, ragirtî, xweragir, xweragirî
ragirtitî (navdêr, mê) girtîtî, tewqîfkirîtî.
ji: ra- +girt +-itî
ragirtîxane (navdêr, mê) girtîgeh, girtîxane, bendîxane, tewqîfxane.
ji: ragirtî +-xane
ragirtname (navdêr, mê) biryara ragirtinê, wesandin.
ji: ra- +girt +-name
raguhastî (rengdêr) ya/yê ku hatiye raguhastin
raguhastin (lêker) ji cihekî birin cihek din: Kurdan bi zorê diguhêzin.(navdêr, mê) birina tiştekî ji cihekî bo cihek din: Guhastina kurdan ji gund û bajarrên wan ber bi herêmin erebî ve tawanek mezin e û em qet napejirînin..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاگوهاستن.
Herwiha: ragihaştin, ragihaztin, ragihestin, ragihezandin, ragiheztin, raguhaştin, raguhaztin, raguhestin, raguhezandin, raguheztin.
Hevwate: neql. Tewîn: Lêker: ra-guhêz-Nêzîk, guhartin, guherrandin, guhorrîn.
ji: ra- + guhastin.
: raguhastî, raguhêz, raguhêzî
raguhastin/radiguhêze/raguhêze ji cihekî hildan û danîn cihekî din; neql kirin
raguhêzbar ragihbar, veguhêzbar, buwar, gihînerfîz/rd, ragihbarî, veguhêzbarî, buwarî.
ji: - +guhêzbar
rahatin (navdêr, mê) mirov xwe digel kawdan bîyavekî bi guncînit, hînbûn, :em hêjta jibo jiyana derve ne rahatîne
rahatin/ratê/rabê hînî tiştekî nû bûn
rahatinbar (rengdêr) qaydebar.
ji: rahatin +-bar
rahavêtin (navdêr, mê) pêkolkirina giyandaran ko xwe ji destê mirovî bi derêxin, bizava revînê, bizava bazdanê
rahejandin (navdêr, mê) tiştek bi hêz bi hejînit bêkuta bi hejînit ji kerb bi hejînit, veleqandin, vehejandin, vezirziqandin, :milî wî rahejand û gotê ma qey tuyê koreyî tu min na bînî?, hejandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاهه‌ژاندن
rahejandin/radihejîne/rahejîne tiştek bi tundî leqandin û hejandin
rahêjanî (navdêr, mê) guhoşînî.
ji: ra- +hêj +-anî
rahejîn hejîn, hejikîn, hejhejîn, leqîn, hejan, hejikan, çengan, qeliqîn, xwequraftin, xwe quraftin.
ji: - +hejîn
rahêl 1. cihê rajorîn 2. devera jorîn
rahêlan (lêker)(navdêr, mê) li pey kesekî yan tiştekî bezîn daku wî bigire, dan dû daku bigire: Seg radihêlin pisîkan. Wê rahêla kurrê xwe daku bigire..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاهێلان. Tewîn: Lêker: ra-hêl-.
Bide ber: rahiştin.
ji wêjeyê: Duhî şîretkarê taybetî yê rêberê Şoreşa Îslamî ya Îranê general Yehya Rehîm Sefewî di axiftineka xwe de ligel PARS-TV diyar kir ko Îran wan deveran top baran dike û ew dê ji bo rahêlan û lêxistina PJAK-ê li ser wî karê xwe berdewam bibin..
ji: ra- + hêlan, bide ber rakirdin (revîn, bazdan) ya soranî..
: rahêlayî
rahêlan/radihêle/rahêle li pey tiştekî ketin
rahêlanbar (rengdêr) êrîşbar.
ji: rahêlan +-bar
rahêlandin (lêker) rahiştin, ser vekirin, ser vekirin.
ji: ra- +hêl +-andin
rahênan (lêker)(navdêr, mê) temrîn, prove, cerribandin, pratîk, antreman, îdman, egzersîz, talîm, tetbîqat, kirina tiştekî bo ku baş fêr bibe: Em berî her lîstikê çend car rahênan dikin. Rahênana me ew e ku divê her yek ji me nivîsarekê binivîse. Ew her spêde zû radibe û rahênan werzişî dike..
Herwiha: ra-anîn, rahanîn, raênan, raînan, rahînan. Tewîn: ra-hên-.
ji: ra- + hênan (anîn).
Bikaranîn: Lêker: rahênan kirin. Navdêr: rahênankirin Rengdêr: rahênankirî.
: rahênayî, rahêner, rahênerî
rahênan kirin (lêker)(Binihêre:) rahênan
rahênankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rahênan kirin
rahênankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rahênan
rahênayî (navdêr, mê) meşqkirî.
ji: ra- +hên +-ayî
rahêner (navdêr) perwerdekerê/a werzişvanan, antrenor, miderib.
Herwiha: raêner, rahîner, raîner, Tirkî antrenör, çalıştırıcı, muhteri, Tirkî antrenör, çalıştırıcı, muhteri
rahênerî (navdêr, mê) karê rahêneran.
ji wêjeyê: Ji bo rahêneriya Barcelonayê, Gerardo Martîno yê Arjantînî yê bibernavkê Tata hat hilbijartin. Tata bû rahênerê tîma Katalanan..
ji: rahêner + -î
raheşandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye heşandin
raheşandin (lêker)(navdêr, mê) heşandin, gelek tişt bi kotekî kirin di tiştek teng de.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاهه‌شاندن.
Herwiha: rahişandin. Tewîn: Lêker: ra-heşîn.
Têkildar: raheşîn.
ji: ra- + heşandin.
: raheşandî, raheşîner, raheşînk
rahîb (navdêr) keşîş, abid, feqe, kesên ku hemû karê jiyana xwe kiriye îbadetkirin û bûye endamê xilwetxaneyekê.
Têkildar: rebene, rexbe.
ji wêjeyê: ev serê hefteyekê ye bîrmanî bi bang û pêşengîya rahîbên bûdîst li dijî desthilatdarîya leşkerî dimeşin û doz dikin ku desthilatdarî dewrî sivîlan bibe.(Netkurd.com, 9/2007).
: rahîbî, rahîbîtî, rahîbtî
rahîbe (navdêr, mê) rebene, rexbik, raxîbe, rehbik, abidên jin, keşîşên jin, jinên ku li xelwetxaneyan dijîn û peristîşê dikin.
ji: Ji erebî: rahîb + -e (nîşana mêyîtiyê).
: rahîbetî, rahîbeyane, rahîbeveyî
rahîbetî (navdêr, mê) rewşa rahîbebûnê.
ji: rahîbe + -tî
rahîbeyane (rengdêr) bi awayekî rahîbe.
ji: rahîbe + -ane
rahibî (navdêr, mê) rahiptî.
ji: rahib + -î
rahîbî (navdêr, mê) rewşa rahîbbûnê.
ji: rahîb + -î
rahilandin (lêker) êrîş kirin, dadan, dest avêtin, gurmişandin, herişîn, rakişandin, rikifandin, rikêf kirin, xîş kirin, çûn yekî, êrîşkirin, herîşîn, hicûm kirin, çûn (yekî). Tewîn: -rahilîn-.
ji: ra- +hil +-andin
rahilkaş rakêş, asansor.
ji: ra- +hil +kaş
rahînayî (navdêr, mê) meşqkiri, rêkirî.
ji: ra- +hîn +-ayî
rahiştî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rahiştin
rahiştin darê û dar bi dest ve hatin pir xurt bûn
(lêker)(navdêr, mê) dest avêtinê, rakirin, hilgirtin, girtin, hildan, bilind kirin, bilindkirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاهشتن.
Herwiha: rahêştin, rahîştin. Tewîn: ra-hêj-.
Bide ber: rahêlan.
ji wêjeyê: Hê nûka Ehmed rabû çi kir? Li mehîna xwe siwar bû, û rahişte kemaça xwe,avête pişta polê xwe, û yalla, ya xwedêkete hewîrdorê dinê de, ji xwe re gereha.(ji Dastana Cembeliyê Hekarî ji devê Bedranê Mala Sivûk ji Lokman Turgut: Cembelî fils du prince de Hekkarî, 2002, iranistik.uni-goettingen.de).
ji: ra- + hiştin.
: rahiştî, rahêj
rahiştin hev pevgirtin, rabûn hev, rapelîn hev, çûn hev
rahiştin/radihêje/rahêje 1. xwarî tiştekî bûn û hildan 2. wergirtin
rahn (navdêr)Binêre: ranPonpeyî (navdêr) roj, 24 seet, roj, ji spêdeyê ta êvarê
rahnî (navdêr, mê) lampe, çira, rahnik, gulop, şewle
rahnik (navdêr, mê) lampe, çira, rahnî, gulop, şewle
rajandin (lêker) daweşandin, hejandin, raweşandin, weşandin. Tewîn: -rajîn-.
ji: ra- +j +-andin
raje (navdêr, mê) xizmet, servîs, erk, peywir, vatinî, suxre, qulixayî, tişta/ê bo kesek din têt kirin: celadet Bedirxan rajeyek hêja bo zimanê kurdî kiriye..
Bide ber: rade, rêje.
Bikaranîn: Lêker: raje kirin. Navdêr: rajekirin Rengdêr: rajekirî.
ji wêjeyê: Wek akam, Reşîd dixweze du regezên sereke ên ku gelê Kurd wek gelekî resen û zimanê wî dara û dewlemend biselimîne, û ev jî bixwe ji pêdiviyên çespandina fereziya netewî a li gorî demê diviyabû bihata damezirandin ta bikarîba şûd û kelkê ji rewşa heyîn werbigire. Reşîd pêşniyar dike ku xebatên der barê metelokan de bûne, divê der barê Mûzîk, fêr, dab, cil, çîrok, efsane de û hwd bê kirin, çimkî ev hêmanên navborî dê hem asoyên heyîna Kurdî ronîtir bikin û hem jî têkevin rajeya(xizmeta) kesayetiya netewî ya miletê Kurd.(Mihemed Elî: Belgeyek dîrokî, Geocities.com/kurdistanclub, jêwergirtin: 7/2009).
: rajegeh, rajekar, rajkarî, rajeker, rajevan, rajevanî, rajevanîtî, rajevantî, rajexane, rajexwaz, rajexwazî
raje kirin (lêker)(Binihêre:) raje
rajeker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê raje dike.
ji: raje + -ker
rajekirî (rengdêr) (Binihêre:) raje
rajekirin (navdêr)(Binihêre:) raje
rajêr aliyê jêrê
aliyê binî, bitabiiyet, tabi.
ji: - +jêr
rajêr bûn (lêker) bindest bûn.
ji: rajêr + bûn
rajêrbar (rengdêr) paşbar.
ji: rajêr +-bar
rajêrî (navdêr, mê) alûdetî, bindestî, tabiîyet, gurkirin, mildanîn, îtaet, gurivîn, daxwerin, tebaa.
ji: rajêr + -î
rajêrî kirin (lêker) îtaet kirin.
ji: rajêrî + kirin
rajêrkirî (rengdêr) girtî.
ji: rajêr +kirî
rajêrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rajêr
rajêrtî (navdêr, mê) tabitî.
ji: rajêr +-tî
rajevanî (navdêr, mê) karê rajevanan.
ji: rajevan + -î
rajexane (rengdêr) bi awayekî raje.
ji: raje + -ane
rajki Andras Rajki: Arabic Etymological Dictionary, 2002: http://ku.wiktionary.org/wiki/Pêvek:Etîmolojiya_peyvên_erebî
rajor aliyê jorê
jor.
ji: - +jor
rajorek (navdêr, mê) hosta, seyda, axa, rajor, xudan, serwer.
ji: ra- +jor +-ek
rakar Rakar Navekî Kurdiye ku ji peyva Ra bi wateya deng, bîr,ide, Raman.Peyva kar di zimanê kurdî de bi wateya hêz, şiyan, kirin, desthilat û pêşe hatiye.Navê ku bi wan du peyvan hatiye darijtin wateyeke serbixwe ava dike.RakarRadêr, Rawêj, dengê ku bi kêr tê, kesê ku di cihê pêwîst de gotina xwe dibêje û herwusa bi wateya shêwirmend jî tê.
rakelandin (lêker) kelandin, partilandin, xaşandin, rakelan­din.
ji: ra- +kel +-andin
rakelîn kelîn, partilin, parti­lin.
ji: - +kelîn
rakend irs.
ji: - +kend
rakendî (navdêr, mê) irsî, irsîtî, weraset.
ji: rakend + -î
raker (navdêr)kesa/ê tiştekî radike
rakêş (navdêr) kesa/ê ku tiştekî radikêşe(navdêr, mê) (fîzîk): gravîtasyon, hêza ku tiştan ji ber bi xwe ve radikêşe jêr.
ji wêjeyê: Rakêşa (gravitation) wan (çalên reş) bê pîvan mezin e, ta wê radeyê ko ronahî bi xwe jî nikare ji nav derkeve, û eger foton nikaribin ji nav derkevin êdî em nikarin wan bibînin jî. (Zagrosê Hajo: Em çawa dikarin bizanin ku çalên reş hene?, Netkurd.com, 6/2006)
rakêşan (lêker)(navdêr, mê) bi erdê ve kêşan, li ser erdê meşandin.
Herwiha: rakêşandin rakişandin.
Bide ber: raheşandin.
Têkildar: dakêşan hilkêşan vekêşan. Tewîn: Lêker: ra-kêş-.
ji: ra- + kêşan.
: rakêşayî rakêş rakêşk
rakêşan/radikêşe/rakêşe ragirtin, vekişandin
rakêşana zevînî hêza erdê ya ku tiştan ber bi xwe ve dikêşe
rakêşanbar (rengdêr) arambar.
ji: rakêşan +-bar
rakêşandî şidandî, vezelandi, vamitî, vezili yayî, rakêşayî.
ji: - +kêşandî
rakêşanî (navdêr, mê) kêşanî.
ji: rakêş +-anî
rakêşayî (navdêr, mê) şidandî, vezelandi, vamitî, vezili yayî, rakêşandî, vezelayî.
ji: rakêş +-ayî
rakêşe kadiz.
ji: - +kêşe
rakêşer (navdêr, mê) kişînok, kişîner, dilkêş, çavhebîn, dilniwaz, dilhebîn, balrakêş, cazib.
ji: ra- +kêş +-er
rakêşî (navdêr, mê) rakêşîn.
ji: ra +-kêşî
rakêşîn (lêker) vezelîn, vamitîn, vekişîn, raki şîn, şidîn, hatin vamitandin). Tewîn: -rakêş-.
ji: rakêş +-în
rakêşkî (navdêr, mê) bi rakêşerî.
ji: rakêş +-kî
raket ro germ e, rabû ro serm e (biwêj) ji bo kesên teral tê bikaranîn. heke tu bi ya wî pir s bikî, azma wî wiha ye: raket ro germ e, raim ro serin e.
raketî (rengdêr) nivistî, razayî, di xew, ne şiyar, ne hişyar: Ez raketî bûm lê dema dengê wan hat min, ez şiyar bûm. paldayî, di rewşa bênvedanê de: Ji xwe re li malê raketî ye û karekî nake!.
ji: raketin - -in + -î
raketin (lêker)(navdêr, mê) di xew çûn, ketin xewê, di xew bûn, di xew man.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاکه‌تن.
Hevwate: nivistin, razan, veketin, xewtin. Tewîn: ra-kev-Bi zimanê zarrokan, hakê kirin, lolî kirin.
ji: ra + ketin.
: raketî. Bi soranî: nûstin
raketin/radikeve/rakeve 1. razan 2. paldan 3. ramedîn 4. nivistin *“gava Xwedê bide ha rakeve, ha rakeve, gava nede ha li ba keve, ha li ba keve”
raketinxane (navdêr, mê) odeya raketinê, odeya mirov lê dinivin ango radikevin ango radizin.
Hevwate: nivistinxane, razanxane, razang.
Bide ber: avdestxane, cilxane, karxane, rûniştinxane, şûştinxane, xwarinxane.
Bide ber: bersifk, dîwar, metbex, mezel, ode.
ji: raketin + -xane
rakewtene (Zazaki) raketin
rakir derkişandi, deranî, hilandî, hilbir.
ji: - +kir
rakirdin (Soranî) (lêker). Bi kurmancî: bazdan, bezîn
rakirî (rengdêr) tunekirî.
ji: ra +kirî
rakirin Tewandî(lêker) hildan, bilind kirin, nehêlan, nehiştin, şiyar kirin, hişyar kirin, bijartin, jê girtin, hilbijartin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاکرن. Tewîn: ra-k-.
ji: ra + kirin.
: raker, tevrakirin.
Bide ber: rabûn
rakirin dar (rengdêr) qirandin- dar.
ji: rakirin +-dar
rakirin hev (lêker) gulaş girtin, gulaş kirin, afra girtin.
ji: ra- +kirin +hev
rakirin/radike/rake 1. bilind kirin 2. hilkirin 3. hilqetandin
rakirinbar (rengdêr) guhêzbar, mişextbar.
ji: rakirin +-bar
rakişandî (rengdêr) kişandî, kaşkirî, vekişandî, vekişiyayî, rakişiyayî.
ji: ra +kişandî
rakişîn hilb ûn, bilind bûn, hilhatin, hilkişîn.
ji: - +kişîn
rakişîn/radikişe/rakişe vekişîn
rakişiyayî (rengdêr) kişandî, kaşkirî, vekişandî, vekişiyayî, rakişandî.
ji: rakişiy +-ayî
rakolandin (lêker) kolîn, ve­dan, kilêb kirin, kolan, kolandin.
ji: ra- +kol +-andin
rakolîn vekolîn, kolan.
ji: - +kolîn
rakon reşek, hevşî.
ji: - +kon
rakotî kirin (lêker) mehnî kirin.
ji: ra- +kotî + kirin
ramakî (navdêr, mê) jirêzê, adî.
ji: ramak + -î
ramalî malî.
ji: - +malî
ramalîn serwer dan, ser girtin, peçinandin, pêçan, dapoşîn, girê dan, pê girtin, paket kirin.
ji: - +malîn
raman 1. têgihiştina kar, kiryar, gotin û hwd; fikr, hizr 2. pokinîn
(navdêr, mê) pûnij, fikir, hizir, fikirîn, hizirîn, pûnijîn, fikirkirin, hizirkirin, di serê xwe de li ser tiştekê/î hûrbûn, di mejiyê xwe de li ser tiştekê/î axiftin: Raman bêyî xebat mirovî nagihînin ti armancan.(lêker) pûnijîn, fikirîn, hizirîn, fikir kirin, hizir kirin, pûnijîn, di serê xwe de li ser tiştekê/î hûr bûn, di mejiyê xwe de li ser tiştekê/î axiftin: Tu qet ji bîra min naçî, hertim li te diramim..
Bikaranîn: Rengdêr: ramankirî, ramen, ramenîn. Tewîn: Lêker: ram-, ra-manîn, ra-menîn.
Têkildar: ramandin, ramîn
raman dan (lêker)fikr dan.
ji: raman + dan
raman karî (navdêr, mê) ramandar.
ji: raman +-karî
raman kirin (lêker) hizir kirin, hizirkirin, zil dîtin.
ji: raman + kirin
raman û beyan dîtinî û şîrove
ramana sereke ramana bingehî, fikra bingehîn, prensîb, xala ragirtinê.
ji: - +mana sereke
ramanbarîtî (navdêr, mê) hizirbarîtî.
ji: ra- +manbar +-îtî
ramandar (rengdêr) bîrkar, bîrewer.
ji: raman +-dar
ramandarî (navdêr, mê) hizirdarî, xweyfikirbûn.
ji: raman +-darî
ramandarkî (navdêr, mê) bi ramandarî.
ji: ramandar +-kî
ramangeh (navdêr, mê) hizirgeh.
ji: raman +-geh
ramangêr (navdêr, mê) ramanwer, hizirmend, mutefikir, mutefekir.
ji: raman +-gêr
ramangêrî (navdêr, mê) ramanwerî, hizirmendî.
ji: raman +-gêrî
ramanî (navdêr, mê) hizrî, fikrî.
ji: raman +-î
ramankar (navdêr, mê) hizirkar.
ji: raman +-kar
ramankarîtî (navdêr, mê) hizirkarîtî, ramandarîtî.
ji: ramankar +-îtî
ramankarkî (navdêr, mê) bi ramankarî.
ji: ramankar +-kî
ramankî (navdêr, mê) bi qestî, bi ramanî, bi ramandarî.
ji: raman +-kî
ramankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye raman kirin
ramankirin (navdêr, mê) hizirkirin.
ji: raman +kirin
ramanmend (navdêr, mê) hizirmend.
ji: raman +-mend
ramanvan (navdêr, mê) rewşenbîr, ramîner.
ji: raman +-van
ramanwer (navdêr, mê) hizirvan, ronakbîr, fikirvan, hizirker, fîlozof, entelektuel, hikmet, hişmend, aqildar
ramanwerî (navdêr, mê) ramangêrî, hizirmendî.
ji: ramanwer +-î
ramanxane (navdêr, mê) dezgehên lêkolînan yên ku raporan li ser rewşa aborî yan civakî yan siyasî amade dikin û pêşbîniyan li ser senaryoyên pêşerojên pêşkêş dikin.
Herwiha: ramansazgeh.
ji: raman + -xane
ramedandin xwedirêjkirin, xwedirêjkirina li ser text, nivîn yan jî mînderekê bo xeweke kurt.Ji bo çend saetan ez ê xwe ramedînimji, dan ramedîn
ramedandin/radimedîne/ramedîne 1. velezandin 2. razandin
ramedîn (lêker)(navdêr, mê) veketin, pal dan erdê, xwe li erdê dirêj kirin, dirêj bûn ji bo razanê an bêhnvedanê, razandin, veberanîn, mewduat, plasman, pareyê ku mirov dide kesekî yan dezgehekê daku qezencê jê bike.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕامه‌دین.
Herwiha: ramedan, ramediyan, ramedîyan, ramedyan. Tewîn: ra-med-.
ji wêjeyê: Mirin jî li welatê me xwediya bandoreke kûr e! Yê bi nexweşiyeke giran dikeve, radimede, yên li dora xwe nerihet dike û hêdî-hêdî ber bi mirina tahl dihere, ta ku rojekê Izraîl tê, ruhê wî ji bedena wî dikişîne û wan her du melekên ku ta nuha rindî û xirabiyên wî dinivîsandin bêkar dihêle, yan dibe egera wê yekê ku deftereke nû ji bo wan bihêt dayîn. Gelo melekên bêkar jî hebin?! Bêyî guman na. Heke hebûna me dê di derheqê sendîgehên wan de tiştek bihîstibûya.(Şahînê Bekirê Soreklî: Wendabûn, roman, çavkanî: Kovara Mehname, hj. 72).
Têkildar: ramedandin.
: ramediyayî, ramedî, ramedok
ramedîn/radimede/ramede 1. velezîn 2. razan
rameredîyayene (Zazaki) ramedîn
ramîn (lêker)(navdêr, mê) fikirîn, hizirîn, pûnijîn, hizir kirin, fikir kirin, di serê xwe de ji xwe re gotin, texmîn kirin, bawer kirin, helwest girtin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕامین. Tewîn: -ram-.
Têkildar: raman, ramandin.
: ramiyayî, ramî, ramok
ramîn/dirame/birame 1. hizr kirin, fikirîn 2. pokinîn ramûsan paç *“jina xelqê ramûsanek e, hespê xelqê meydanek e, kinca xelqê roj û danek e”
ramitandin (lêker) ramedandin, razandin, raketandin, veketandin, nivandin, xewandin.
ji: ra- +mit +-andin
ramitene (Zazaki) (lêker) ajotin
ramitîn (lêker) ramedîn, veketin, pal dan, vetelîn, vezelîn. Tewîn: -ramit-.
ji: ra- +mit +-în
ramîyayene (Zazaki) (lêker)hatin ajotin
ramûs (navdêr, mê) maç, bûse, mirç, paç, ramûsan, ramûsandin, danîna lêvên xwe li leşê kesekê/î yan li tiştekê/î: Ramûsandina gep û alekan li gelek welatan edetek silavkirinê ye. danîna lêvên li ser lêvên hev: Ramûsekê bide min, yar!..
Herwiha: ramis, ramîs, ramus, ramuz, ramwîs.
: ramûsan, ramûsandin, ramûsandî, ramûsayî, ramûser, ramûsîn, ramûsîner
ramûsan (navdêr, mê) maç, mirç, danîna lêvên xwe li leşê kesekê/î yan li tiştekê/î: Ramûsan li gep û alekan li gelek welatan edetek silavkirinê ye. danîna lêvên xwe li ser lêvên hev: Te ez bi ramûsana xwe helandim.(lêker) maç kirin, ramûsandin, lêvên xwe li leşê kesekê/î yan li tiştekê/î dan (bi taybetî bo hezkirinê yan silavkirinê): Eniya dayika xwe ramûsand.(du kes) lêvên xwe li yên hev dan (bi mebesta evînê ango hezkirina ji hev): Lêvên hev radimûsin..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕامووسان.
Herwiha: ramûsandin ramûsîn.
Hevwate: maç (kirin) paç (kirin) bûse (kirin).
ji: ra + mûs + -an, hevreha farisî بوسیدن (bûsîden: maç kirin) û بوسه (bûsê: maç) jiari, eslen onom. Bo guherîna M/B bide ber misilman/bisilman/bisirman. Forma farisî wek بوسة (bûse/bewse) ketiye erebî jî û forma lêkerî باس (base) jî jê hatiye çêkirin..
: ramûser ramûsandî
ramûsandî (rengdêr) maçandî, maçkirî, paçandî, paçkirî, ya/yê ku hatiye ramûsandin.
Herwiha: ramûsayî.
: ramûsandin
ramûsandin (lêker) maç kirin, lêvên xwe li leşê kesekê/î yan li tiştekê/î dan (bi taybetî bo hezkirinê yan silavkirinê): Eniya dayika xwe ramûsand. (du kes) lêvên xwe li yên hev dan (bi mebesta evînê ango hezkirina ji hev): Lêvên hev radimûsin.(navdêr, mê) danîna lêvên xwe li leşê kesekê/î yan li tiştekê/î: Ramûsan li gep û alekan li gelek welatan edetek silavkirinê ye. danîna lêvên li ser lêvên hev: Te ez bi ramûsana xwe helandim..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕامووساندن.
Herwiha: ramûsan, ramûsîn.
Hevwate: maç (kirin), paç (kirin), bûse (kirin).
ji: ra + mûsandin.
: ramûser, ramûsandî
ramûsandin/radimûsîne/ramûsîne paç kirin
ramûser (navdêr) maçker, maçîker, maçîner, paçker, paçîker, paçîner, ramûsîner, kesa/ê ku kesekî yan tiştekî radimûse.
Herwiha: ramîser, ramwîser.
ji: ramûsan.
: ramûserî, ramûserîtî, ramûsertî
ramûserî (navdêr, mê) rewşa ramûserbûnê.
ji: ramûser + -î
ramûsîn (lêker) lêvên xwe li leşê kesekê/î yan li tiştekê/î dan (bi taybetî bo hezkirinê yan silavkirinê): Eniya dayika xwe ramûsand. (du kes) lêvên xwe li yên hev dan (bi mebesta evînê ango hezkirina ji hev): Lêvên hev radimûsin.(navdêr, mê) danîna lêvên xwe li leşê kesekê/î yan li tiştekê/î: Ramûsan li gep û alekan li gelek welatan edetek silavkirinê ye. danîna lêvên li ser lêvên hev: Te ez bi ramûsana xwe helandim..
Herwiha: ramûsan ramûsandin.
Hevwate: maç (kirin) paç (kirin) bûse (kirin).
ji: ra + mûsandin.
: ramûser ramûsandî
ramûsîner (navdêr, mê) ramûser, maçker, maçîker, maçîner, paçker, paçîker, paçîner
ramûstin (lêker) maç kirin, maçî kirin. Tewîn: -ramûs-.
ji: ra- +mûs +-tin
ramux (navdêr, mê) kils, gêç, seb, kirêc, kepîr, ziqil, qisil, tebeşîr, mermer
ramûx (navdêr, mê) gêç, kils, kepîr, qisil, ziqil, cas
ramyar siyasetvan
(navdêr, mê) kesa/ê karê wê/wî ramyarî ango siyaset ango polîtîka, her kesa/ê mijûlî ramyariyê ango siyasetê ango polîtîkayê.
Herwiha: ramiyar.
Hevwate: siyasetvan polîtîkavan rênas rêzan peşar beşar.
ji: raman + -yar.
: ramyarane ramyarî
ramyarane (rengdêr) bi awayekî ramyar.
ji: ramyar + -ane
ramyarî siyaset
(navdêr, mê) birêvebirina dewletê û dezgehên wê, bîrûrayên li ser çawan birêvebirina dewletê û dezgehên yan yekîneyên wê, siyasetnasî, zanista lêkolînan li ser birêvebirina dewletê dike, rêbaz, rêç, rêçik, nexşeyek yan planek dewletê bo bicihanîna tiştekî.
Herwiha: ramiyarî.
Hevwate: siyaset, polîtîka, rênasî, rêzanî, peşar, peşarî, peşarmend, peşarmendî.
ji: ramyar + -î
ran endamê ji çokê hetanî kemaxê *berfa hûr, xwe avête ranê stûr”
(navdêr, nêr) hêt, king, tilor, parçeya lingî ji navtengê ta çokî.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: ڕان.
Herwiha: rehin, rehn, rihin, rihn.
: ranî
ranan (navdêr, mê) li ser dîwarî zêdekirin, dîwar bilindkirin, bankirina xanî, axkirine serbanî, avkirineve
ranan/radine/rane 1. dîwar bilind kirin 2. serê banê avahiyekê bi keresteyê pêwist ava kirin
ranav (navdêr), ?, navber, hindirr, daxil, li gel, pê re: Wana ranavê pez dikevin u mîhên xweyên ciliz u pîr ji nav digrin. Geh bi niga ranav dikeve, geh bi destan.
Bikaranîn: Lêker: ranav ketin. Navdêr: ranavketin.
: ranav ketin
ranav ketin (lêker) ketin nav tiştekî belav (mîna dewar, daristan, çandekî (genim, pemo..) hwd): Ew ranavê pez dikevin u mihên xwe yên ciliz u pîr ji nav hev digirin. Geh bi nigan ranav dikeve, geh bi destan..
Herwiha: ranêv.
ji: ra- + nav.
: ranavî, ranavîtî
ranavîş (navdêr, mê) telqîn.
ji: ranav +-îş
ranavîş kirin (lêker) ranavtin.
ji: ranavîş + kirin
ranavketin (navdêr, mê) têketin, derbasbûn.
ji: ranav +ketin
ranavkî (navdêr, mê) bi ranavî.
ji: ranav +-kî
ranavtin (lêker)ranavîş kirin. Tewîn: -ranêv-.
ji: ranav +-tin
randevû (navdêr, mê) jivan, qepe, hevdîtina plankirî, hevdîtin, dîdar.
Herwiha: rendevû.
ji wêjeyê: Serkaniyeka di nêv meseleyê de duhî ji Nefelê re bi awayekê eksklusîv got têkiliyên başûrê Kurdistanê û Tirkiyeyê ber bi başbûnê ve diçin û niho ew xebatê ji bo randevuya serokwezîrê tirkan Recep Tayyip Erdoganî û serokwezîrê Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî dikin.(Nefel.com, 3/2008).
ji: Ji frensî rendez-vous.
Bikaranîn: Lêker: randevû girtin, randevû dan. Navdêr: randevûgirtin, randevûdan.
: randevûgeh, randevûvan, randevûxane, randevûyî
randevû dan (lêker)(Binihêre:) randevû
randevû girtin (lêker)(Binihêre:) randevû
randevû kirin (lêker)(Binihêre:) randevû
randevûdan (navdêr, mê) (Binihêre:) randevû
randevûgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) randevû
randevûkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye randevû kirin
randevûkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) randevû
randevûxane (rengdêr) bi awayekî randevû, qepexane.
ji: randevû + -ane
randevûyî (navdêr, mê) rewşa randevûbûnê.
ji: randevû + -yî
randiman (navdêr, mê) bereket, adanî zêdehî, mişetî, gelekî, zafî, berdarî, deramet, gumrehî, boşahî, berhemdarî, gurahî, kesafet, feyîz, feyezan
rane ketin (rengdêr) payî man, neketin xew.
ji: r +-ane + ketin
ranegirtî (rengdêr) bêkêm, bênêm, bêzuxav.
ji: ra +negirtî
ranerm nazik, xweşmêr.
ji: - +nerm
ranermtî (navdêr, mê) narinî, naziktî, zerafet.
ji: ranerm +-tî
ranî (navdêr, mê) rewşa ranbûnê.
ji: ran + -î
ranik rana biçûk
(navdêr, nêr) ranê biçûk ranên çûçikan mirîşkan
ranîn (navdêr, mê) ajotin.
ji: r +kirin
raninde (navdêr) ajovan, ajokar, ajoter, şofêr.
Herwiha: ranende.
ji: Ji farisî
ranker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê ran dike.
ji: ran + -ker
rant (navdêr, mê) kedxwarî, bi keda kesek din jiyan.
ji wêjeyê: Nivîskar Ahmet Altan li ser daxuyanîya sererkanîya ordûya tirk jî radiweste û dinivisîne; di eslê xwe de ev ne daxuyanî ye, ev tekstek gefxwarin û çavtirsandinê ye. Mesela dibêje; hin derûdorên ku dijbertîya ordûyê dikin û bi şêweyên bêsewiye êrîşî Hêzên Çekdar yên Tirk dikin vê bûyerê (ya Oremarê) bervajî dikin û ji bo armancên xwe yên aborî û rantê bikar tînin.(Netkurd.com, 1/2008).
Bikaranîn: Lêker: rant xwarin. Navdêr: rantxwarin.
: rantparêz, rantxwerÎnglîzî (navdêr) zimanê hilî, soza vala, keyf, qîrûqîj
rant xwarin (lêker)(Binihêre:) rant
rantxwarin (navdêr, mê) (Binihêre:) rant
ranya (navdêr, mê) bajarrokek e li parêzgeha Silêmaniyê li Başûrê Kurdistanê.
Herwiha: Raniya.
: ranyayî, ranyayîtî
ranze (navdêr, mê) textên (qerewêlên) li ser hev, textên du- yan sê-tebeqî.
Herwiha: ranza.
Bide ber: razan.
ji wêjeyê: Ji ser ranzeyê rabû ser xwe. Qet nesekinî. Bi tenê rahişt qelem û deftera xwe û berê xwe da deriyê hesinî. Bi rehetî derî vekir û jê derbas bû.(Evdile Koçer: Mirin, Kovara W, 3/2009)
rap (navdêr, mê) cûnek muzîka rojavayî ye.
Bide ber: rep.
ji: Ji inglîzî.
: raper, rapî, rapîst
rapaçîn (lêker) xwegirêdayîn.
ji: ra- +paç +-în
rapanuyî (navdêr) miletek e ku li giravê Rapanuy yê Okyanûsa Mezin dijî, kesa/ê ji wî miletî(navdêr, mê) zimanê wî miletî
raparzandin (lêker) dapalandin
raparzîn (lêker) dapalîn
rapê kirin li pey kesekî yan tiştekî revîn daku wî bigire, dan dû daku bigire, Li ser vê, dagîrkerên xwînrêj rapêyî wî dikin ku bigrin. Apê Osman, sala 1929, sînor derbas dike û diçe Sûriyê da ku xwe bigihîne Xoybûnê, ….
ji: ra- +pê+kirin.
ji: rapêyî kirin
rapêç bapêç
pêçan.
ji: - +pêç
rapêç kirin (lêker)dorpêç kirin, dor lê girtin
rapêçan/radipêçe/rapêçe 1. tiştek li tiştekî din alandin 2. paçik kirin
li dorê alandin
rapêçîn/radipêçe/rapêçe li dorê alîn
rapêçkar (navdêr, mê) revandêr, dizê zarokan, dizê mîrovan.
ji: rapêç +-kar
rapêçkirin (navdêr)wekî mirov tiştekî yan bireka mirovan paldet serêk û derêxit ber bi sentekê ve bi bit wek gilolikê têkwer bi bin wek pêçanê lê bihêt
rapelandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rapelandin
rapelandin (lêker)(navdêr, mê) rakirin, bilind kirin, zêde(tir) kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاپه‌لاندن.
Herwiha: rapelikandin, rapelkandin, raperikandin, raperkandin. Tewîn: Lêker: ra-pelîn-.
Têkildar: rapelîn, raperîn.
ji: ra- + pelandin.
: rapelandî, rapelîner
rapelîn (lêker)(navdêr, mê) rabûn, hilketin, bilind bûn, zêde(tir) bûn, pirr bûn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاپه‌لین.
Herwiha: rapelikîn, rapelkîn. Tewîn: Lêker: ra-pel-.
Têkildar: raperîn.
Têkildar: rapelandin.
ji wêjeyê: Bush diyar kir ku heta destpêka 2006-ê, Iraqê bi du hilbijartinan, bi referandumê û avakirina hukumeteka yekbûyî serkeftin bidest xistin, li ser vê wan perwrdekirina hêzên Iraqê berdewam kir lê hebûna eskerên xwe kêmtir kir. Vê yekê mixabin ku rê vekir şidet û teror li Iraqê bi taybetî jî li Bexdadê rapelike.(Netkurd.com, 1/2006).
ji: ra- + pelîn.
: rapeliyayî
rapêlk cureyekî haletên çandiniyê ye û pê giyayê dirûtî komî ser hev dikin
raper 1. hunermendê muzîka rapê (navdêr) hunermendê/a muzîka rapê, kesa/ê ku stranên rapî dibêje.
Herwiha: rapîst, reper, repîst.
ji wêjeyê: Raperê kurd Roj Yûnis(sernavê nivîsek Sîrwan Hecî berko di Amude.com de, 10/2007).
ji: rap + -er yan ji inglîzî rapper.
: raperî, raperîtî, rapertî 2. yê ku radiperre. Binêre;, raperr
raperandin (lêker) hilperandin, hilperan­din, rapelikandin, rapelandin, hilkişandin, hilperişandin, holîsandin, toz rakirin, dûman rakirin.
ji: raper +-andin
raperayene (Zazaki) (lêker) firrîn.
Hevwate: fir dayene
raperî (navdêr, mê) rewşa raperbûnê, helkişîn.
ji: raper + -î
raperîn (lêker)(navdêr, mê) rabûn, hilketin, bilind bûn, zêde bûn, ser hildan, dijî tiştekî (bi taybetî dijî hikûmetê) derketin, bêfermanî kirin, bêemrî kirin, bêîtaetî kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاپه‌رین.
Herwiha: raperrîn. Tewîn: Lêker: ra-per-Nêzîk, rapelîn.
Têkildar: raperandin.
ji: ra- + perîn.
: raperiyayî
raperin rapelikîn, hilperin, eriş kirin, serhildan, serxwerabûn, liberrabûn, îsyan, serî rakirin, serî hildan, îsyan kirin, lê rabûn, rabûn, serhildan kirin, rapelikin, rapelîn, hilkişîn, hilperişîn, hilketin, helpastin, hilperiştin, hilpaskî bûn
raperîn/radipere/rapere 1. ser hildan 2. pêngav avêtin
raperîner (navdêr, mê) pengavker, hemleker.
ji: raper +-îner
raperişandin/radiperişîne/raperişîne darijtin, darotin
raperk asansor, hilkişêr, hilbir.
ji: - +perk
rapêş (rengdêr) pêşkêş, araste, raber, pêşber, temsîl:rapêş kirin, berçav, diyar, xuya, zelal.
ji: ra- + pêş.
Bikaranîn: Lêker: rapêş kirin. Navdêr: rapêşkirin Rengdêr: rapêşkirî.
: rapêşî
rapêş kirin 1. nîşan dan 2. pêşkêş kirin
(lêker)(Binihêre:) rapêş
rapêşî (navdêr, mê) rewşa rapêşbûnê, pêşanî, raber.
ji: rapêş + -î
rapêşîn (navdêr, mê) pêşkêşkirin, nîşandan, raberî, arasteyî, berpêşkirin.
ji wêjeyê: Newroz di Shakespeare’de, di rola periya hewayê Ariel ku bi azadiya xwe ve girêdayî ye de girtina lîstikê bi kurdî bi gotina “Azadî xweş e” dike. Ji bo wê replîka bi kurdî Newroz weha dibêje: ”Di vê lîstikê de, replîka kurdî ya dema girtina lîstikê yek hevokeke bi tenê ye û ev kêmasiyeke mezin a lîstikê ye. Lê min bi zimanê dayika xwe, hevoka herî watedar got.” Newroz dide zanîn ku di rapêşînên din de, dê straneke bi kurdî jî li ser lîstikê zêde bikin.(Amidakurd.com, 7/2009).
ji: ra- + pêş + -în
rapêşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rapêş kirin
rapêşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rapêş
rapeyivîn lê vebûn, qise dan, şorind dan, nutq dan.
ji: - +peyivîn
rapeyv gotar, nutq.
ji: - +peyv
rapî (navdêr, mê) rewşa rapbûnê.
ji: rap + -î
rapir aşirî, mufrit, lape.
ji: - +pir
rapirsî (navdêr, mê) anket, pirsname, pirsîna ji xelkê bo diyarkirina raya wan li ser mijarekê, referandûm, gelpirsî, dengdana hemû milet li ser mijarekê daku ew mijar bêt pejirandin yan redkirin: Qanûna Bingehîn ya Yekîtiya Ewropayê li Frensayê û Holendayê di rapirsiyê de hat redkirin..
Herwiha: rapirsiyarî, rapirsyarî, raypirsî, raypirsiyarî, raypirsyarî.
ji wêjeyê: Sebaret bi nirxandina şanoyê wek karek hunerî bi giştî û peyama wê bi taybetî, rapirsiyek ji bo bîr û rayên handeran li Duhokê encam da û tê de rêjeya 84 bi erênî nirxand.(Şanoya Sindîbad Berî Wexerê, Avestakurd.net, 8/2004).
ji: ra + pirs + -î yan rapirs + -î
rapor (navdêr, mê) ragihandina li ser bûyerekê yan lêkolînekê yan rewşa tiştekî, agahiyên ku li ser bûyerekê tên belavkirin, nûçe (bi taybetî yên berfire).
Herwiha: raport.
ji: Ji frensî rapport, têkildarî roportaj.
Bikaranîn: Lêker: rapor dan, rapor girtin. Navdêr: rapordan, raporgirtin
rapor dan (lêker)(Binihêre:) rapor
rapor girtin (lêker)(Binihêre:) rapor
rapordan (navdêr, mê) (Binihêre:) rapor
rapordar (rengdêr) birapor.
ji: rapor +-dar
raporgirtî (rengdêr) aqilavêtî.
ji: rapor +girtî
raporgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) rapor
raporter (navdêr, mê) medyakar
raportor (navdêr) ragihîner, amadekerê raporekê, kesa/ê ku ji alî dezgehekê ve hatiye tayinkirin daku lêkolînan li ser mijarekê bike û raporekê li ser wan lêkolînan amade bike.
ji wêjeyê: Doza girtina AKP-ê gihişt qonaxa dawîn. Piştî parêznameya Serdozgerê Dadgeha Destûra Bingehîn, îro jî raportor rapora AKP-ê pêşkêşî Dadgeha Destûra Bingehîn kir.(Netkurd.com, 7/2008).
ji: Ji frensî rapporteur (rojnamevan) ji rapport + -eur.
: raportorî, raportorîtî, raportortî
raportorî (navdêr, mê) rewşa raportorbûnê, berdevkî.
ji: raportor + -î
raqelandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye raqelandin
raqelandin (lêker)(navdêr, mê) nîv qelandin, hinekî qelandin: Fatîme, kalkê te ji goştê tam qelandî hez nake, hima raqelîne temam.. Tewîn: ra-qelîn-.
Têkildar: raqelîn.
ji: ra- + qelandin.
: raqelandî, raqelîner
raqetandî hilbirrandî, pekandî, birrî, torkirî.
ji: - +qetandî
raqetandin (lêker) hilbirrandin, pêkîn, jêkirin, qetandin, hilqetandin, cudakirin, ciyawazkirin, cihêkirin, veqetandin, veqetandin, cuda kirin, vederkirin, silikandin, tenekirin, tena yî, bizdandin, hilqetandin, şeliqandin, quraftin, jê kirin.
ji: ra- +qet +-andin
raqetandin/radiqetîne/raqetîne 1. jê dûr xistin 2. jê veqetandin
raqetîn/radiqete/raqete 1. jê dûr ketin 2. jê veqetîn
raqî (navdêr, mê) ereq, alkol, meşrûb.
Herwiha: rakî, reqî.
Bide ber: reqî.
ji: jitirki rakı ji erebî عرقي (ereqî: ereqî, ji ereqê, biereq) ji عرق (ereq: ereq). Wek raki û arak ketiye hin zimanên ewropî jî
raqîxur (navdêr, mê) araqxur, badenoş.
ji: raqî +-xur
raqîxurî (navdêr, mê) araqxurî, badenoşîm.
ji: raqî +-xurî
rarê kirin (navdêr, mê) rêwî kirin, vere kirin, verê kirin, hinartin, şandin.
ji: ra- +rê + kirin
rareşandin (lêker) peşkavêtin, pişkweşandin, pêşk avêtin, pişk weşandin, pêşkavêtin. Tewîn: -rareşîn-.
ji: ra- +reş +-andin
rarotongî (navdêr, mê) zimanê giravê Rarotonga.
Herwiha: rarotongayî.
ji: Rarotonga - -a + -î.
: rarotongî
rarû rarûdema ku du merov bi axiftinê hevdu di êşînin, dibên rarû hevhatin weta ya wê bi erebî ملاسنة
rarûyî yekî ketin 1. nav tê dan 2. ji rê derxistin
raş tavî, tavtavî, pêtî, rêjne, rêjnebaran, çiloyî.
ji: - +ş
raşehitî (navdêr, mê) xerifî, apore, gumrah, pilûç, rêşaş, jirêketî, averêbûyî, jirêderketî, rêderketî.
ji: ra- +şeh +-itî
raşehitîbûn (navdêr, mê) aporetî, gumrahî, pilûçî, rêşaşî, jirêketîbûn.
ji: ra- +şehitî +bûn
raşehitîn lepikîn, perişan bûn, aporebûn, gumrahbûn, pilûçîbûn, rêşaşîbûn, jirêketîbûn, rêderketîbûn, şehitîn, şepikîn.
ji: - +şehitîn
raselitîn pêşkarî, museletî, selitîn, hutîbûn, lê selitîn, hutî, pêşgarî, muselet, muselet bûn, qilqilandin, muselat bûn, berizîn, raberizîn, pêketin, muselatî, pê ketin, musalat bûn, museletbûn, êrişkirin
raser aliyê fêzê
(navdêr, mê) hindav, hindam, li ser tiştekê/î yan derekê lê bêyî ku bigihin hev: Esman li raserî erdê ye. Firroke di raserî re xaniyê me re borî..
Herwiha: raserî.
ji: ra- + ser.
Bikaranîn: Lêker: raser bûn, raser kirin, raser girtin. Navdêr: raserbûn, raserkirin, rasergirtin Rengdêr: raserbûyî, raserkirî
raser bûn (lêker)(Binihêre:) raser
raser girtin (lêker)(Binihêre:) raser
raser kirin (lêker)(Binihêre:) raser
raserbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) raser
raserbûyî (rengdêr) (Binihêre:) raser
raserê kirin (navdêr) rapê kirin, dane dûv an jî şopa kesekî/tiştekî Kuçikên raserê kin, yên birevin herin http://kurdenkirsehire.com/Cand-huner/mem-xelikan.htm malperê kurdên kirşêhîrê, Tr.: kovalamak
rasergirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) raser
raserîn (lêker) raser, sergewar.
ji: raser +-în
raserker (navdêr, mê) çavdêr, rûkir.
ji: raser +-ker
raserkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye raser kirin
raserkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) raser
rasernav sernavê mijarê yî ku datînin jora nivîsê
rasertî (navdêr, mê) serdestî.
ji: raser +-tî
raşidandin (lêker) şidandin, pihêt kirin, asê kirin, guvaştin, guvişandin, guviştin, pihêtkirin, asêkirin.
ji: ra- +şid +-andin
rasîf banoke, berbank, bernig.
ji: - +sîf
rasine weris
raşiqitîn leqitîn, aliqîn, artilîn, terpilîn, heziqîn, hilingiflin, likimîn, litimîn, vearqilîn, qesidîn, asê bûn.
ji: - +şiqitîn
rasîst (navdêr) nijadperist, regezperist, kesa/ê ku bawer dike ku nijada yan miletê wî ji nijadên yan miletên din çêtir e, kesa/ê ku dijî nijadên yan miletên din e, şovenîst, supremasîst.
Herwiha: rasist, raşist, raşîst.
Têkildar: rasîzm.
ji: Ji inglîzî race (nijad) + -îst.
: rasîstî, rasîstîk
rasîstî (navdêr, mê) rewşa rasîstbûnê.
ji: rasîst + -î
raşîtîk (rengdêr) şaht, hestînerm
rasîzm (navdêr, mê) nijadperistî, regezperistî, bîrdoza ku dibêje nijada yan miletê mirovî ji miletên din hêjatir e, bîrdoza ku nijadên yan miletên din û kesên ji wan nijadan yan miletan napejirîne, dijminatiya nijadên yan miletên din, şovenîzm.
Herwiha: rasizm, raşizm, raşîstNêzîk, antîsemîtîzm, aparteîd, etnosentrîzm, faşîzm, şovenîzm, zenofobî.
Têkildar: rasîst.
ji: Ji frensî racisme yan inglîzî racism
raskê ketin tinaz pê kirin
raspaker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê raspa dike.
ji: raspa + -ker
rasparte (navdêr, mê) emanet, sparte, spartin, raspartin, înam, wedîe
raspartî (navdêr, mê) hiştî, dayî.
ji: ra- +spar +-tî
raspartin (navdêr, mê) emanet, rasparte, sparte, spartin, înam, wedîe.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاسپارتن
raspartin/radispêre/raspêre 1. emanet kirin 2. pala xwe dan
raşt (Zazaki) (rengdêr) rast, durist
rast 1. neçewt 2. durist 3. heqîqet 4. meydan 5. pêşber *“mirin tê rastê, çavê tevan li revê”
(rengdêr) dirist, bêxeletî, bêşaşî, bêkêmasî, ne derew, ne virr, ne xwahr, ne xwehr, rexê dijberî rexê çepê: Ev tîr ber bi rexê rastê ve ye: →, yekser, rasterê, dîrek, dîrekt, destrast, kesa/ê ji destê çepê baştir bi destê rastê dikare bixebite, rastgir, parêzyar, birjiwa, dijî sosyalîstan, dijî komunîstan.
Dijwate: çewt, şaş, xelet, derew, virr, xwar, çep, çepgirNêzîk, rest, restî.
Bikaranîn: Lêker: rast bûn, rast kirin, rast çûn. Navdêr: rastbûn, rastkirin, rastçûn Rengdêr: rastbûyî, rastkirî.
ji: Proto-hindûewropî reg-to (rastkirî) < (o)reg(a)- (rast kirin; rast meşîn; rêberî kirin, birêveberî kirin) Proto-aryayî rez- (rast meşîn; rêberî kirin, birêveberî kirin) Avestayî: raz- (xet kêşan), raste- (rast) Farisiya Kevin: raste- (rast) Pûnjabî: raşt (rast) , sogdî: rşth- (rast) Farisî: rast (rast) Belûçî: rāst (rast) Osetî: rast (rast) ...Kurmancî: rast (rast) Kurdî (Soranî): rast (rast) Zazakî: raşt (rast) Sanskrîtî: rāddha- (rast), rac- (qral) Latînî: rectus (bixwîne: rêktus, rast), rex (bixwîne: rêks, qral) , Alm.: recht (bixwîne: rêxt, rast), Reich (dewlet) Înglîzî: right (bixwîne: rayt, rast) ... Çavkanî: Cheung p.196, Horn p.134, Watkins p.70, Etymonline.
: rastandin, rastandî, rastbêj, rastbêjî, rastgo, rastgotî, rastgoyî, rastî, rastîn, rastînî
rast bûn (lêker)(Binihêre:) rast
rast çêkirin (lêker) yeksane kirin.
ji: rast + çêkirin
rast çûn (lêker)(Binihêre:) rast
rast derketin (lêker) pêk hatin.
ji: rast + derketin
rast derxistin (lêker) bêguneh kirin, behane kirin, dirûv kirin, parastin.
ji: rast + derxistin
rast dîtin (lêker) qayil bûn, baş bûn.
ji: rast + dîtin
rast gerîn (biwêj) pêk hatin, qewimîn, ya ku qal dibe rast derketin. wî wisa dixwest, xwedê jî hema wekî gotina wî rast gerand.
rast hatin (lêker)(Binihêre:) rast
rast kirin 1. têkûz kirin 2. sererast kirin *“heke mar xwe rast neke, di kunê de naçe”
(lêker)(Binihêre:) rast
rast kirinbar (rengdêr) bijarebar.
ji: rast kirin +-bar
rast û çep lê xistin (biwêj) bi têkûzî pêkneanîn, sererast nekirin. wî rast li çep lê xist, lê sererast jî nekir.
rast û çepê (yekî) kifş nebûn (biwêj) ji bo kesên bêdenge û bêîstikrar tê bikaranîn. bi wî qet bawer nebe, rast û çepê wî kifş nabe.
rast û çepê xwe nas nekirin (biwêj) jîr nebûn, hesabê xwe nezanîn. keçê çawa ez bi hêviya wê ve bihêlim, ew hê rast û çepê xwe nas nake.
rast, xelas! (biwêj) kesên ku rast û durist bin, zêde tengasiyê nakişinîn. rast, xelas! heke ku rojhilat berê a rastî bigota, ew qas zehmet jî nedikişand.
rastan rast, xeraban xerab! (biwêj) a rasteqînî çi be, tenê ew. li ha me sextekarî tune. rastan rast, xeraban xerab.
rastandî (rengdêr) damezrandî, pesend, teyîd, tesdîq, teyîdkirî.
ji: rastandin +
rastandî kirin (lêker) rûber kirin, rewa kirin.
ji: rastandî + kirin
rastandin (navdêr, mê) rastkirin, rasvekirin, :mamosta nivîsîna qutabî di rastîne bdn, :ez di rastînim em di rastînîn tu di rastînî hûn di rastînin ew di rastîne, it ewan di rastînin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاستاندن.
: rastandî rastîner
rastandinbar (rengdêr) teqezbar.
ji: rastandin +-bar
rastane (rengdêr) bi awayekî rast, heqane.
ji: rast + ane
rastaxaftin (navdêr, mê) qisebêjî, dîksiyon.
ji: rast +axaftin
rastaxivîn (navdêr, mê) rastbêjî, rastgoyî, derewnekirin, rastbêjbûn, rastgobûn
rastbar (rengdêr) bijarbar, başkirinbar, esehbar.
ji: rast +-bar
rastbêj (rengdêr) rastgo, ne derewker, ne derewîn, kesa/ê ku derewan nake, kesa/ê ku rastiyê dibêje, pêbawer.
ji: rast + -bêj.
Bikaranîn: Lêker: rastbêj bûn, rastbêj kirin. Navdêr: rastbêjbûn, rastbêjkirin Rengdêr: rastbêjbûyî, rastbêjkirî.
: rastbêjî
rastbêj bûn (lêker)(Binihêre:) rastbêj
rastbêj kirin (lêker)(Binihêre:) rastbêj
rastbêjbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) rastbêj
rastbêjbûyî (rengdêr) (Binihêre:) rastbêj
rastbêjî (navdêr, mê) rastgoyî, rastaxivîn, derewnekirin, rastbêjbûn, rastgobûn.
ji: rastbêj + -î
rastbêjkî (navdêr, mê) bi pakî.
ji: rastbêj +-kî
rastbêjkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rastbêj kirin
rastbêjkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rastbêj
rastbîn kesê ku heqîqetê nas dike
(navdêr, mê) tekûz, realîstîk.
ji: rast +-bîn
rastbir (navdêr, mê) rastgir, rastparêz.
ji: rast +-bir
rastbûn (navdêr)(Binihêre:) rast
rastbûnî (navdêr, mê) dûzbûnî.
ji: rast +-bûnî
rastbûyî (rengdêr) (Binihêre:) rast
rastçêkirin (navdêr, mê) bagerîn, bangerîn, rastkirin, astkirin.
ji: rast +çêkirin
rastçûn (navdêr, mê) (Binihêre:) rast
rastdar (rengdêr) rastker.
ji: rast +-dar
rastderketî (rengdêr) mehanekirî, behanekirî, bêsûçkirî.
ji: rast +derketî
rastderketin (navdêr, mê) pêkhatin.
ji: rast +derketin
rastdilî (rengdêr) dilsaxî, rastgoyî
rastdîtin (navdêr, mê) mirov karekî yan gotinekê dirist bi bîne, ba bi bînit, :biryara tedaye tu bi biçî derve jibo xandinê ez rast di bînim
raste (navdêr, nêr) parçe darek yan naylonek nexşandî û hijmarkirîye jibo kê ana xîçan li ser kaxezan û tiştên din bi kar dihêt, rastek
rastedar (rengdêr) qordanîn, rûnandin.
ji: raste +-dar
rasteder (navdêr, mê) rast.
ji: raste +-der
rasteder bûn (lêker)(Binihêre:) rasteder
rastederî (navdêr, mê) dervî rastî, dererastîbûn.
ji: raste +-derî
rastehez (rengdêr) mirovê rasbîn, mirovê dûrbîn
rastek amûreke pîvandinê ya ku ji dar an jî lekê tê çêkirin û pê dirêjahiya xêzan tê pîvan; rastkêş
(navdêr, nêr) raste
rastekî (navdêr, mê) rasteqîne.
ji: raste +-kî
rastemal malê tenê mirov ji xwe re vedişêre. malê şexsî. rasterast malê ku kesekî/ê ji xwe re dayî hev.

mînak: "wî û jina xwe rastemal kirine mal'de." kesek here bixebite û were, pereyê dayî hev nîvî bide dê-bavê xwe nîviyê din jî bike rastemalê xwe û ji xwe re veşêre, ji dê-bavê xwe bidize.

varyant: rastûmal
rastênhev xêzikên ku bi berayî dirêj dibin û bê payan in
rasteqîn heqîqî
(rengdêr) resen, rast, dirist, eseh, bêguman, sehîh, heqîqî, orijînal, resen, xwerû, xweser.
ji: Ji rast + yeqîn yan jî rast + -e- + qîn ?.
: rasteqînî, rasteqînîtî, rasteqîntî
rasteqînî (navdêr, mê) rewşa rasteqînbûnê, rastî, heqîqet, rasterastî, rastîbînî, rastîtî, realîzm, heqîqetbînî, heqîqetî.
ji: rasteqîn + -î
rasterast 1. yekser 2. derbest
(rengdêr) rastûr, yekser, rêk, rasterê, rastewxo, rikerast, dîrek, dîrekt, yekderb ne endîrek, ne xwehr, bê çepûçûrr: Rê rasterast ji vir diçe bajarrî. bênavbirr, bênavber.
Herwiha: raste-rast, rastorast, rasto-rast, rastûrast, rast-û-rast, rast û rast.
ji: rast + -e- + rast.
: rasterastî.
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: rasterast, Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî: Zazakî: raşteraşt
rasterast peyivîn (lêker) aşkere axaftin.
ji: rasterast + peyivîn
rasterastî (navdêr, mê) rewşa rasterastbûnê, rasteqînî.
ji: rasterast + -î
rasterê riya ku xulpî tê de tune ye û li ser ramaneke baş ava bûye
(navdêr, mê) rêya rast û dîrek, rêya bêçepûçûrr(rengdêr) rastûr, yekser, rêk, dîrek, rasterast, rikerast, ne endîrek, ne xwehr, bê çepûçûrr: Rasterê ji wir were vir û bi rê ve jî qet xwe gîro neke..
Herwiha: rasterêk.
ji: rast + -e- + rê
rasterê bûn 1. ketin riya rast 2. averêyî ramaneke baş bûn
(lêker)(Binihêre:) rasterê
rasterê kirin 1. danîn ser riya rast 2. averêyî ramaneke baş kirin
rasterêbûn (navdêr, mê) ketin ser rêya rast dirist
rasterêkirin (navdêr) rêya rast nî adan, serrêkirin
rastewxo (rengdêr) rasterast, rastûr, yekser, rêk, rasterê, rikerast, dîrek, dîrekt, rast
rastexêz xeta ku rasterast hatiye kişandin
rastgeh (navdêr, mê) cihê hilû, dera dûz, cihê bê kend û kosp, cihê bê çal û girik, cihê ku hemû bi qasî hev bilind yan nizm, cihê ne geh bilind û geh nizm.
Herwiha: rasga, rastgah, rasge, rasgeh, rasgih, rastga, rastgah, rastge, rastgih.
ji: rast + -geh.
: rastgehik, rastgehî, rastgehk
rastgehî (navdêr, mê) rewşa rastgehbûnê.
ji: rastgeh + -î
rastgêr (navdêr, mê) rastbîr, rastraman.
ji: rast +-gêr
rastgir muhafezekar
(rengdêr) (navdêr) rastrew, kapîtalîst yan lîberal yan konservatîv yan nasyonalîst (lê ne sosyal-demorat yan sosyalîst yan komunîst).
Herwiha: rasgir.
ji: rast + -gir.
: rastgirî, rastgirîtî
rastgirî (navdêr, mê) faşizm, rewşa rastgirbûnê.
ji: rastgir + -î
rastgo sadiq, rastbêj *“kumê rastgoyan, tim qetiyayî ye”
(rengdêr) kesa/ê ku rastiyê dibêje, kesa/ê ku derewan nake, pêbawer, sadiq, dilsoz, wefadar.
Herwiha: rastbêj.
ji: rast + -go.
Bikaranîn: Lêker: rastgo bûn, rastgo kirin. Navdêr: rastgobûn, rastgokirin Rengdêr: rastgobûyî, rastgokirî.
: rastgoyî
rastgo bûn (lêker)(Binihêre:) rastgo
rastgo kirin (lêker)(Binihêre:) rastgo
rastgobûn (navdêr, mê) (Binihêre:) rastgo
rastgobûyî (rengdêr) (Binihêre:) rastgo
rastgokirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rastgo kirin
rastgokirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rastgo
rastgotî (rengdêr) gotinlirûtî, deqerûtî, rastbêjî, gewrirastî, gewrîrastî.
ji: rast +gotî
rastgoyane (rengdêr) bi awayekî rastgo.
ji: rastgo + ane
rastgoyî (navdêr, mê) rastbêjî, rastaxivîn, derewnekirin, rastbêjbûn, rastgobûn.
ji: rastgo + -yî
rasthatî (rengdêr) (Binihêre:) rast
rasthatin tesaduf
(navdêr, mê) hevdîtin, çavpêketin
rasthatinî tesadufî
(navdêr, mê) tesadûf, pîşad, tesaduf.
ji: rasthatin +-î
rastî 1. heqîqet 2. neçewtî 3. duristî *“rastî, tehl e”
(navdêr, mê) tişta rast, duristî, ne xeletî, ne çewtî, ne şaşî, heqîqet, realîte, waqîe, tişta/ê ku heye, ne xeyalî, ne aşopî.
Herwiha: rastînî.
ji: rast + -î.
Bikaranîn: Lêker: rastî bûn. Navdêr: rastîbûn Rengdêr: rastîbûyî.
: rastîbêj, rastîbêjî, rastîdost, rastîdostî, rastîhez, rastîhezî, rastînas, rastînasî, rastîparêz, rastîparêzî, rastîyar, rastîyarî
rastî bûn (lêker)(Binihêre:) rastî
rastî dît in (biwêj) rasteqinî fêm kirin. şehabedin beta ya rastî dît. gelek bedel dan.
rastî gotin (lêker)rastandin.
ji: rastî + gotin
rastî hatin (lêker)(Binihêre:) rastî
rastî hev hatin 1. pêrgî hev hatin, hev dîtin 2. hevrû bûn 3. çav pê ketin *“goşt, rastî kesê bi diran tê”
rastî nîşandan (lêker) selmandin.
ji: rastî + nîşandan
rastîbar (rengdêr) bêgumanbar.
ji: rastî +-bar
rastîbarîtî (navdêr, mê) bêgumanbarîtî, çespan.
ji: rastîbar +-îtî
rastîbarkî (navdêr, mê) bi rastîbarî, bêgumanbarkî.
ji: rastîbar +-kî
rastîbîn (navdêr, mê) heqîqetbîn, realîst.
ji: rastî +-bîn
rastîbînî (navdêr, mê) heqîqetbînî, realîzm, rastîtî, rasteqînî, heqîqetî.
ji: rastî +-bînî
rastîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) rastî
rastîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) rastî
rastîhatî (rengdêr) (Binihêre:) rastî
rastîhatin (navdêr, mê) (Binihêre:) rastî
rastîhez (navdêr, mê) rastîparêz.
ji: rastî +-hez
rastîkî (navdêr, mê) bi rastî.
ji: rastî +-kî
rastîn (lêker)rast, rastî, rasteqîn heqîqet, rasteqîne, heqîqî, rasteqîn, heqîqet, realîte.
ji: rast +-în
rastîparêz (navdêr, mê) xwedayî, rast, durist.
ji: rastî +-parêz
rastîparêzî (navdêr, mê) xwedayîtî, heq­perestî.
ji: rastî +-parêzî
rastîtî (navdêr, mê) rastîbînî, rasteqînî, heqîqetî, realîzm, heqîqetbînî.
ji: rast +-îtî
rastitî (navdêr, mê) rastokîtî.
ji: rast +-itî
rastîxwaz (navdêr, mê) bûna rastîbîn, maqûl, rastbîn.
ji: rastî +-xwaz
rastiyê pere nekirin (biwêj) rastî nepejirandin. tu qala rastiyê dikî. lê li bal wan rastî pere nake.
rastker kesê ku nivîsan ji aliyê rêziman, xalbendî û rastnivîsê ve sererast dike
(navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê rast dike, bijarker, rast, teshîhker, nermker, duristker, rende, teshîhkar, dûzker.
ji: rast + -ker
rastkerî (navdêr, mê) teshîhkerî, duristkerî, redaktorî, dûzkerî, teswiyekerî.
ji: rast +-kerî
rastkêş cedwel, xêzkêş
(navdêr, mê) cetwel.
ji: rast +-kêş
rastkêşk (navdêr, mê) mestere, rastek, xetkêşk
rastkirî (rengdêr) (Binihêre:) rast
rastkirin (navdêr)(Binihêre:) rast
rastmal sermayedarî pergala ku xwedan rastmal tê de desthilat in
rastmane 1. rasterast û yeksere 2. bê derew û ne qestbane
rastmend (navdêr, mê) rastgo, rastyar.
ji: rast +-mend
rastnivîs (r) îmla, vekît
(navdêr, mê) ortografî, awayê (rast yê) nivîsînê, rastnivîsîn, vekît, imla.
Herwiha: rastnivîsî rastnivîsîn.
ji: rast + nivîs jikurdi.
Têkildar: rastxwendin
rastnivîsan (navdêr, mê) çewayî ya fêrbûna dirist nivêsînê, vehecandin
rastnivîsî (navdêr, mê) vekît, rênivîsî, verês, darêj, îmla
rastnivîsîn (navdêr, mê) imla, rastnivîs, vekît, ortografî
rastparêzî (navdêr, mê) rastgirî.
ji: rast +-parêzî
rastpîv (navdêr, mê) kûrpîv, dîwar, temam, tekûk, sedê sed, êkser.
ji: rast +-pîv
rastrê (rengdêr) rikerast, rastûr, yekser, dîrek, rasterast, rasterê
rastrew (rengdêr) (navdêr) rastgir, kapîtalîst yan lîberal yan konservatîv yan nasyonalîst (lê ne sosyal-demorat yan sosyalîst yan komunîst).
Herwiha: rasrew.
ji: rast + -rew.
: rastrewî, rastrewîtî, rastrewtî
rastrewî (navdêr, mê) rewşa rastrewbûnê.
ji: rastrew + -î
rastûr (rengdêr) yekser, rasterast, rikerast, dîrek, dîrekt, bênavber, bênavbirr, bêçepûçûrr, rêk, rasterê, rastewxo, rastrê, rast, yekderb.
Herwiha: rastûrê.
ji wêjeyê: Bi hêviya ko dê û bav bi vî zimanê me ê ko rastûrê bi hebûn û nebûna me a miletî ve girêdayî ye bi zarokên xwe re bipeyivin, xwendina kurdî bi wan şêrîn bikin û tu carî ji bîra nekin ko gava ziman ji neslekî derbasî neslê din nebû, ziman winda dibe!.
: rastûrî, rastûrîtî, rastûrtî
rastûrî (navdêr, mê) rewşa rastûrbûnê.
ji: rastûr + -î
rastxwendin (navdêr, mê) bilêvkirina rast, rêziman û rêzikên nîşan didin ku mirov rast bixwîni, ji rêzimana rastxwendina quranêre tecwîd tê gotin.
ji wêjeyê: Di rastxwendina kurdîde,tîpa u û pevdenga xw hêsan nayên serwext kirin,pirê kesanre dijware,yan baş serwext nebûne,yanjî nikarin rast bilêv biken û bixwînin..
Têkildar: rastnivîs.
ji: rast + xwendin
rastyar (navdêr, mê) rastgo, rastmend.
ji: rast +-yar
rasyonalîst (navdêr, mê) aqilparêz, aqilperest.
ji: rasyonal +-îst
rasyonalîzasyon (navdêr, mê) aqlîkirin.
ji: - +syonalîzasyon
rasyonalîzm (navdêr, mê) hewngirî, aqliye aqilparêzî, aqilperestî.
ji: rasyonal +-îzm
rasyonel (rengdêr) beraqil, lojîk, mantiqî, li gor aqilî, aqilane, eqlane.
Herwiha: rasyonal.
Dijwate: îrrasyonel.
ji wêjeyê: Erdoganî biryareka rasyonel da.(Kurdistantv.net, 4/2007).
ji: Bi rêya frensî rationnel ji yewnanî.
Bikaranîn: Lêker: rasyonel kirin. Navdêr: rasyonelkirin Rengdêr: rasyonelkirî.
: rasyonelane, rasyonelî, rasyonelîtî, rasyoneltî
rasyonel kirin (lêker)(Binihêre:) rasyonel
rasyonelane (rengdêr) bi awayekî rasyonel.
ji: rasyonel + ane
rasyonelî (navdêr, mê) rewşa rasyonelbûnê.
ji: rasyonel + -î
rasyonelkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rasyonel kirin
rasyonelkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rasyonel
ratan (navdêr) roten, heyzeran, ratan, rûl, leven, qamîş, çîx, bambû.
Herwiha: retan rattan rettan.
ji: ji inglizî rattan yan ji frensî rotin jimalezi rotang
ratekandî (rengdêr) herişî, vepûnî, birînî.
ji: - +tekandî
ratekandin (lêker) lerzîn. Tewîn: -ratekîn-.
ji: ra- +tek +-andin
ratelq (navdêr, mê) pey, dû, dûv, dews.
ji wêjeyê: Baz difirin li ezmanan, haya wan ji hemû teyr û tilûran heye; car hene ko li dû xwe nanêrin, ji ber ko xwe bi ratelqa kund û bûman naxin...(Enwer Karahan: Kevjalê bêserî, Nefel.com, 9/2007)
rateqandin (navdêr, mê) bi darê zorê derêxistn, rahêlanê, :pêşmergehan dujmin ji gundî rateqandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاته‌قاندن
rateqandin/raditeqîne/rateqîne bi darê zorê qewirandin
rateqîn/raditeqe/rateqe xwe ber darê zorê ranegirtin û revîn
ratib (navdêr, nêr) dahat, deramet, muçe, miz, meaş.
ji: Ji erebî
rav 1. werzîşa girtin an jî kuştina sewalên kovî; nêçîr 2. nîşaneya ducaniya jinan a ku wekî belekiyekê di rûyê wan de xuya dibe rava nîşan
(navdêr, mê) nêçîr, şikar, seyd, kuştina yan girtina ajelên kûvî, gerrîna li tiştekê/î û zeftkirina yan peydakirina wê/wî tiştî: Rava bêje û biwêjên kurdî dike. Li ser çermê mirovan li ew derên ku tav(roj) lê dide tarîbûn yan jî esmerbûn e. Li wan deran xet û lekeyên bi rengê qehweyî çê dibin. Bi taybetî li pîreka ev nexweşî pirtir tê dîtin. Bi îngilîzî melasma tê gotin. Çavkanî: Ferhengoka Quran a Pîroz û Arşa wêye bilind, Abdullah Varlı, çapa yekemin.
Herwiha: raw.
ji wêjeyê: EZ Û GUNDÊ HESARÊ, Hesarê qundê me ye, Deştek ne pir fire ye, Hawîr deşta wê çiya, Li jor darên devî ya, Herdû alî rez û dar, Heta dighê ber zinar, Çend çiyayên xwedî nav, Ko me li wan dikir rav, şêx Sultan û şêx Sehor, Çim û Hopê hawîrdor, Deşta wê tev kanî ne, Xo ew jêre danî ne, Hatina wê gelek pir, Rokê nebûn dexilkir, Tirî, êmîş navdar in, Heta berf tê li dar in, Doşaba wê pir biha, Girantir bûye niha, Ceh û genim gelek tên, Nîsk û şolik belek tên, Pez û sewal gelek bûn, Li nav çiyan bi lek bûn, Pembû, gelek diçandin, Bi çinîn û kişandin, Qitî, ecûr û şebeş, Lê petîxên me pir xweş, Hirmî, bihok û hejîr, Li ser daran dibûn pîr, Nifşên tirî hezar in, Belkîjî bêjimar in, Rêçel û gûz û benî, Gelek xweş bûn, ezbenî, Gundê me jî gelek şên, Du ça di nav gund re tên, Qesra axê li jor e, Hinqî kevn e reng sor e, Qesra sora pir bilind, Bûye keleh ji bo gund, Abora gund zêde ye, Dewletek serbixwe ye, Tiştek tenê neçê bû, Zordestiya axê bû, Kurtêlxwerên wî dijwar, Ji ber zora wan hewar, Bêş û bela giran bûn, Ji ber wan em xezan bûn, Ji ber zora sengela, Derewên şêx û mela, Pişta me bû xwar û xûz, Bi axîn û kûzekûz, Eşîr dibûn dubendî, Çi axa û çi gundî, şer û şewat û talan... Malik li me bû wêran, Dijmin diket nav welêt, Xwîna me tevan dimêt, Dar û qamçî û lêdan, Yan pere û yan zindan, Tev nezan û nexwendî, Yek jî nebû efendî, Jin û mêr tev diçûn kar, Karê tevan pir dijwar, Palevan û gêrevan, Tevan pembû avdidin, şivên rezan didin hev, Herdû alî weke hev, Kebanîya xweşmirês, Dolabrês û teşîrês, Kevanjen û tevinker, Destevala diçû şer, Derb û ber û av û nan, Dibir ji bo ê şervan, Hem nanpêj û riştebir, Karê malê tev dikir, Lê dar bi destê mêr bû, Li ser jinê çi şêr bû !, Li vî gundî mezin bûm, Ez biçûkî wek cin bûm, Sêzde salî derketim, Bi ber bayê xwe ketim, Ji ber axê û Gerebêt, Ev gund nema bi kêr têt, Bavê min bû wilo got, Em derketin cot bi cot, Dil tijî bû ji derda, Ko me gundê xwe berda, Çûn cem Osmanê Temo, Pashê çûn Bêdermemo, Biner çi b serê me hat, Sibeh zû nû, Rojhilat, Hate ser me Gerebêt, Ji dev diçin ar û pêt, Bi candirme, zirtezirt, Bi ser me de sibê girt, Lê xelkê gund wek mêra, Em veşartin wek şêra, Ew serkarê dîn û bar, Çi anî serê muxtar, Ji bo me pir li wî dan, Lê em nedan destê wan, Cendirme ko siwar bûn, Hê ji nû em şiyar bûn, Vegeriyan , hatin gund, Lê dixwênin bûm û kund, Birçîbûn û giranî, Heçî nedî, nizanî, Nexweşî û birçîbûn, Derketin û bêcîbûn, Giranî yek pir dijwar, Xelkê goştê keran xwar, şerê giran kete jor, Dijmin welat girt bi zor, Du milyon kurdên bêçar, Bi ser me de hatin xwar, Birçîbûn û nexweşîn, Di nav me de dimeşîn, Bi vê êşê mirin pir, Mêrê xuşka mi jî mir, Bavê min çû Amûdê, Tenê mane, ez û dê, Birayê min çûbû şer, Li hinda Balîkeser, Lê raborîn meh û sal, şevek revî hate mal, Tev rizî û perîşan, Dey li me kir: kanî nan?, Ew kesê ko direvî, Nema karî derkevî, Ew jî me şand Amûdê, Dîsa mane ez û dê, Zivistan çû, hat bihar, Ez û wê jî hatin xwar, Lê çawa borî sibat, Hala mezin li pey hat, Bavê min jî bi wê çû, Nexweş ket û ranebû, Em diçûne ser xetê, Dibûn palên dewletê, Tirên, dibirne Mûsil, Dixebitîn em ji dil, Paşê ji Amûdê çûn, Bêdermemo me kir şûn, Bûne pêwanên reza, Ji nû ketin nav diza, Diya min a kevnejin, Tevinker û kevanjen, Dilovan û bîrewer, Ev jîn pê re neçû ser, Diya ji min hez dikir, Nexweş ket û li wê mir, Çawa tê ber çavê min, Agir tê hinavê min, Mele Xelîl jin anî, Li min bû bargiranî, Di wê çaxê, wê mehê, Vegeriyam cem xwehê, Nazdar û efendî bûm, Yanî quranxwendî bûm, Lê wê ez kirim şivan, Tenê ji bo kinc û nan, Heta salên min bûn bîst, Hish û mijî ji nû lîst ;, Çiman ez dibim şivan ?, Çima nabim xwendevan ?, Ji nû çûme xwendinê, Min çav berdan vê dinê, Melayê Hazda banî, Bîst û heşta jin anî, Lê min hespê xwe bezand, Ta şihada xwe sitand, Hingî derbas dibû jîn, Serpêhatî me pir dîn, şer û şewat û kuştin, Dil û ciger dimiştin, Ji sala bîst û çara, Ketim rêza hişyara, Ji bo jîn û felatê, Ketim nav kêferatê, Ji çîroka Mem û Zîn, Navê xwe kir Cigerxwîn.
Bide ber: rave, rev, rêv.
Bikaranîn: Lêker: rav kirin. Navdêr: ravkirin Rengdêr: ravkirî.
: ravandin, ravkar, ravkarî, ravker, ravvan, ravvanî
rav kirin (lêker)(Binihêre:) rav
ravayî yekî kirin nîşanî yekî kirin
rave şîrove
(navdêr, mê) azente, şirove, analîz, îzah, şerh, ravekirin, vavartin, vekolîn, ravek, derbirin, vegotin, têbînî.
Bikaranîn: Lêker: rave kirin. Navdêr: ravekirin Rengdêr: ravekirî.
Bide ber: rav.
ji: ji erebî روى (rewey: vegotin, çîrok gotin, gotin, behs kirin, rave kirin) yan راوي (rawî: vebêj, çîrokbêj), hevreha riwayet. Peyv bi ihtimaleke mezin bi rêya farisî yan tirkî ketiye kurdî loma W bûye V..
: raveker, ravekirin, rave kirin, ravekirî
rave kirin şîrove kirin, îzah kirin
rave yî (navdêr, mê) ravedar, xemil dar, xern.
ji: rave +-yî
ravebar (rengdêr) şirovebar.
ji: rave +-bar
ravedan (navdêr, mê) ravekirin, diyarkirin, xemilkirin, xuyakirin, derxistin.
ji: ra +vedan
ravedar (rengdêr) rave yî, xemil dar, xern.
ji: rave +-dar
raveder (navdêr, mê) behanebar.
ji: rave +-der
ravejandin (navdêr, mê) hejandin, hejikandin, hejhejandin, bêjandin, colandin, rahejandin, lewlibandin, lolibandin, êjandin, kilkirin, qeliqandin, hezikandin, kil kirin, lûçikandin, raweşandin, veweşandin, çengandin.
ji: ra- +vej +-andin
ravejîn (lêker)(navdêr, mê) peresîn, evolusyon, kemilîn, pêşketin, baştir bûn, pêşve çûn, tekamil.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاڤه‌ژین. Tewîn: Lêker: rave-jî-.
Têkildar: ravejandin.
ji wêjeyê: Me gotibû ku mijara me yî vê nivîsê Ziman û bi taybetî Zimanê Kurdî ye. Lê ka em bi hevre li derketin û pêşketina ziman bi gelemperî temaşe bikin, berî ku mirov ji çaxa sewalan derbikeve û bikeve çaxa mirovahiyê, ku ev em wek „Ravejînê“ bi lêv dikin ango „Evolution“ ji bo derbaskirina wê demê xala herî girîng û herî mezin ziman bû. Bi qûrtasî cûdahiya di navbera mirov û sewalan de zimanê meye, ku me tînê asta ango neçarî fikrandinê û bi tevgerek bi aqil dike. Cîhêrengiya me ya ji ravejînê heta roja îro ev e. Ziman di derbasbûyîna çaxa ravejînê rola rêgeha rêbertiyê lîstiye.(Siyamend Sîpan Ugurlu: Bêzarbûyîna Ziman, Xelkedondurma.com, 9/2007).
ji: ra- + vejîn.
: ravejî, ravejiyayî
ravêjkar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) şîretvan
ravêjvan (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ravêjkar
ravek (navdêr, mê) têbînî, not, şirove, ravekirin, îzah, şerh, tefsîr, ronkirin, koment, komentar, zelalkirina bingeh û sedemên mijarekê yan bûyerekê, vekolîn, ron, vegotin, derbirin.
ji wêjeyê: Ravek: Yanî Celal Talebanî ne li ser esasê hilbijartin û faktayan diaxive û ew gotinên wî bi xwe ne û ne yên miletê kurd e. Daxwaza avakirina dewleteka kurdî ya serbixwe ne daxwaza hinek şair û neteweperestên kurd tenê ye û ew daxwaza piraniya miletê kurd e..
ji: kurteya ravekirinê.
: raveker, ravekî
ravekar şîrovekar
raveker (navdêr) şiroveker, analîzer, analîst, nêrevan, zêrevan, çavdêr, şopîner, tefsîrker, îzahker, kesa/ê li tiştekê/î dinere û wê analîze dike, şirovekar.
Herwiha: ravekar.
ji: ravekirin.
: ravekarî ravekerî
ravekerî (navdêr, mê) rewşa ravekerbûnê.
ji: raveker + -î
ravekew nêçîra kewan
(navdêr, mê) nêçîra kewan
ravekî (navdêr, mê) rewşa ravekbûnê.
ji: ravek + -î
ravekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rave kirin
ravekirin (lêker)(navdêr, mê) şirove kirin, îzah kirin, fesîh kirin, zelal kirin, ron kirin, tefsîr kirin,şayesandin, şayes kirin, şayes dan, sêwer kirin, bas kirin, qal kirin, vegotin, derbirin, wesf dan, saloxandin, salox kirin, teswîr kirin, tesewir kirin, sêwirandin, derbirrîn.
Herwiha: rava kirin, ravakirin, rave kirin. Tewîn: Lêker: rave-k-. Bi soranî: lêkdanewe, rave kirdinBi zazakî, îzah kerdene, zelal kerdene.
ji: Hêjayî gotinê ye ku kor (korr) di bin ravekirin û serastkirina van nav û nîşanên xwarê de bi rê ve çû.
: ravek, raveker, ravekerî, ravekirî
ravêrdene (Zazaki) rawirtin
ravevan (navdêr, nêr) (navdêr, mê) kesê karê wî ravekirin e
raveyî (navdêr, mê) şiroveyî, navdar, navî, şiroveyî, rayedar.
ji: rave +-yî
ravgeh nêçîrgeh
(navdêr, mê) kemîn, nêçîrgeh.
ji: rav +-geh
ravistene (Zazaki) raxistin
ravîyarnayene (Zazaki) rabihurandin
ravker nêçîrvan rawe (r) teşeya lêkerê
nêçîrvan
ravkerî (navdêr, mê) nêçîrvanî, seydvanî.
ji: rav +-kerî
ravkerî kirin (lêker) nêçîrvanî kirin, seydvanî kirin, rav­kerî kirin.
ji: ravkerî + kirin
ravkirî (rengdêr) (Binihêre:) rav
ravkirin (navdêr)(Binihêre:) rav
ravvanî (navdêr, mê) karê ravvanan.
ji: ravvan + -î
rawêj [I] 1. texmîn 2. zen 3. bîrbirin 4. şikbirin [II] 1. şêwr 2. hêvotin
(navdêr) berdevk, peyvdar, kesa/ê ku li ser navê kesekî yan dezgehekê diaxive yan agadariyan dide, qise kirin, xeberdan, şêwirmendî.
Herwiha: ravêj, rawêj, bi şaşî carna wek rabêj.
ji wêjeyê: Nameya Talebanî ji bal rabêjê wî Celal Maşte ve hat gihandin Sergey Lavrovê wezîrê derve yê Rusyayê bi amadebûna balyozê Iraqê li Moskovayê.(Netkurd.com, 7/2006), Di wê semînarê de, ku Aştî Hewramî mêvanê taybet bû, bi gotarek general James Johns dest pê kir. Navborî rawêjkarê berê yê asayişa niştimanî ya Emerîkayê bû. Birêz Martin Kopler nîgeraniya Neteweyên Yekgirtî li asta rûdawên dawiya li Iraqê derbirî û ragihand ku Neteweyên Yekgirtî li nêzîk ve çavdêriya rewşa Iraqê dike û rolekî zêdetir û bi bandortir jî li hevkarîkirina aliyê siyasiyên Iraqê ya bi navê gihîştina çareseriyekî rasteqîne û bingehîn de digre û tekez jî li wê yekê kir ku ev hevdîtin ji bo rawêj û agahdarbûne li raman û nêrînên Serok Barzanî ya di derbarê qeyrana hukimraniya li Iraqê û çawayiya derketina ji wê qeyranê, ji ber ku hemû pêşbîniyên berê yên birêz bi wî awayî derketin ku îro tê dîtin..
ji: ra- + -wêj.
Bikaranîn: Lêker: rawêj kirin. Navdêr: rawêjkirin.
: rawêjî, rawêjîtî, rawêjtî.
Bide ber: rabêj
rawêj kirin 1. pê şêwirîn 2. ji dêv axifteyeke berdar hildan
rawêjdar (rengdêr) feraziyeyî.
ji: rawêj +-dar
rawêjer 1. şêwirmend 2. hêvojkar
rawêjerê leşkerî şêwirmendê eskerî
rawêjerî 1. şêwirmendê 2. hêvojkarî
rawêjeriya bazirganiyê saziya şêwirmendiyên têkildarî ticareta navxweyî, neteweyî û navneteweyî
rawêjgeh 1. saziya şêwr û hêvotinê 2. civata şêwr û hêvotinê
rawêjî 1. têkildarî şêwr û hêvotinê 2. texmînî
rawêjkar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) Şareza yan pisporek ku bi şêweyek fermî yan jî ne fermî şîretan dide kesan (bi taybetî siyasetvanan).
ji wêjeyê: Çend sale Xelîl Duhokî vegeryae Kurdistanê û bûye rawêjkar li Wezareta Rewşenbîrîya Hukmeta Herêma Kurdistanê..
Hevwate: şêwirmend, rawêjmend.
Têkildar: rawêj.
: rawêjkarî
rawêjkarî (navdêr, mê) rewşa rawêjkarbûnê, şêwirdarî, amojgarî.
ji: rawêjkar + -î
rawêjkirî (rengdêr) qewitikirî.
ji: rawêj +kirî
rawêjmend (navdêr) şîretder, amojgar, kesa/ê ku şîretan dide kesan (bi taybetî siyasetvanan): Şêwirmendên serokê Kurdistanê bo vê meselê çi dibêjin? Condoleezza Rice berê şêwirmenda ewlehiya neteweyî ya DYAyê bû lê niha wezîra karê derve ye..
Hevwate: rawêjkar.
Têkildar: rawêjer.
ji: şêwir + -mend.
: şêwirmendî
rawel (navdêr)(navdêr, nêr) (navdêr, mê) kesê/a pirr girs,dêw. zilamekêi bi qandî rawelekî.
ji: Têkilî lawir
rawer kirin (lêker) lava kirin, başkurî kirin, berzûrî kirin, lubelub kirin, niyaz kirin.
ji: ra- +wer + kirin
rawerîn xwînhênera sereke, mexanî.
ji: - +werîn
rawerkirin (navdêr, mê) lavakirin, başkurîkirin, berzûrikirin, lubelubkirin, niyazkirin.
ji: ra- +wer +kirin
raweşandî hejandî.
ji: - +weşandî
raweşandin (navdêr, mê) daweşandin, dawişandin, rijandin, livîna dijwar, şelqîn, pirk, lerizîn, şilqandin, weşandin, werandin, werihandin, riwîtin, rahejandin, cerek, tijîcerek, veweşandin, hejandin, keyandin, çelqandin, hejikandin, hejhejandin, ravejandin, bêjandin, qeliqandin, colandin, lewlibandin, lolibandin, hezikandin, kil kirin, êjandin, lûçikandin, çengandin, rajandin.
ji: ra- +weş +-andin
raweşandin/radiweşîne/raweşîne 1. şek lê dan, lê xistin 2. belav kirin
raweşîn rijîn, weşîn, werihîn, werîn, darijîn, verijîn, daheristin, tevhevbûyîn, berhevbûn, licivîn, likombûn.
ji: - +weşîn
raweşîn/radiweşe/raweşe 1. lê ketin 2. belav bûn
rawest 1. navber 2. careke bêhnvedanê
(navdêr, mê) rawestan li xalekê, navbir.
Bikaranîn: Navdêr: rawestdanîn
rawest danîn (lêker) xal danîn, nuqte danîn.
ji: rawest + danîn
rawestan sekn
rawestana rêzgirtinê temtêla giramînîşandanê
rawestandî (rengdêr) sekinandî, neliv, bêlebat, bêliv, tişta/ê ku hatiye rawestandin, sekinî, rawestî.
Herwiha: rawistandî.
Têkildar: rawestî.
ji: rawestandin
rawestandin (1 şîrove)(lêker)(navdêr, mê) wa kirin ku kesek yan tiştek raweste: Divê em wan rawestînin hê ku zêde pêş neketine!.


Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاوه‌ستاندن.

Herwiha: rawistandin.

Hevwate: sekinandin.

Bide ber: çikandin, miçiqandin

Herwiha: rawestîn.

ji: ra- + westandin.

: rawestandî, rawestîner
rawestandin/radiwestîne/rawestîne sekinandin
rawestanî (navdêr, mê) mendî, bêbazarî.
ji: rawest +-anî
rawestank (navdêr, mê) westgeh, rawestgeh, tramway.
ji: ra- +westan +-k
rawestayî (navdêr, mê) nevexwer, nemayî, rişme, lixav, hevsar, serdifin, werîsê sêdareyê, leng, dudil, bersîngek jinan, hevsenger, bêlivek, bêlivîn, tewat, mit, berdewam, rep, westayî, westaw, genaw, peng, avgenî, westan, cêgîr, necolî, neguhêr, neguhêrdar, ne livandî.
ji: rawest +-ayî
rawestdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) rawest
rawestek (navdêr, nêr) amêrê pê rawestandina makîna, :rawestekê tirombê rawestekê paysiklê, stop, rawestandin
rawestgeh cihê sekinînê
(navdêr, mê) cihê lêrawestîna tiştekî: rawestgeha otobûsê, rawestgeha trênê.
Herwiha: rawistgeh.
ji: rawestîn - -in + -geh
rawestgeha dagirtina sotemeniyê cihê ku navgînên raguhastinê lê sotemeniyê hildigirin
rawestî (rengdêr) sekinî, neliv, bêlebat, sekinandî, rawestandî, tişta/ê ku rawestiye.
Herwiha: rawestiyayî, rawistî, rawistiyayî.
ji: rawestîn
rawestîn (lêker)Hevwate, sekinîn, man, tebitîn, ji cihekî neçûn, nelivîn, nelebitîn, neqeliqîn.
Herwiha: rawestan, rawestin, rawestiyan, rawistan, rawistin, rawistîn, rawistiyan. Tewîn: ra-west-.
Dijwate: çûn, hatin, lebitîn, livîn.
ji: ra + westîn.
Bide ber: rawestandin
rawestîn/radiweste/raweste sekinîn
rawêtin (lêker) bihartin, derbaskirin, bihurandin, rawirandin, borandin, raborandin, bi hurtin, rabihartin, rabiwartin, biwartin, bihortin, daborandin, hilboran din, derbas kirin, rabihurandin, bihurtin, biwerandin. Tewîn: -rawêt-.
ji: ra- +wê +-tin
raweyên daxwazî di hevokê de karê ku tê nîgaşkirin nîşan dide
raweyên pêşkerî di hevokê de teşeya deman nîşan dide
rawî 1. vebêj, bêjer (navdêr) bêjer, vebêj, saloxder, çîrrokbêj, raveker, şiroveker, analîzer, ragihîner.
ji wêjeyê: Rawiyê efsanê riwayet nakeku çawa Keçperî warqilîn lê. Lê bi navê xwe bi nav kirin herdu nûzayanYê yekê Firat, yê dinê Dîcle(Rojen Barnas: helbesta Dîcle û Firat, pirtûka Milkê Evînê, Weşanên Nûdemê, 1995, r. 9).
Herwiha: Ji erebî, têkildarî riwayet
rawirandin bihartin, rawirtin, bihortin, qulibîn, qelibîn, derbas bûn, hilbûn, dan ser, bi ser, derbaskirin, bihurandin, borandin, raborandin, bi hurtin, rabihartin, rabiwartin, rawêtin, biwartin, daborandin, hilboran din, derbas kirin, rabihurandin, bihurtin, biwerandin, dawirtin
rawirtin (lêker) bihartin, rawirandin, bihortin, qulibîn, qelibîn, derbas bûn, ra­wirandin, hilbûn, bihurîn, boran, rawirîn, raborin, derbasbûn, guzerîn, bo rîn, rawirin, daborîn, bi werin, bihorîn, dabihurîn, hilborîn. Tewîn: -rawir-.
ji: ra- +wir +-tin
rawker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê raw dike.
ji: raw + -ker
raxe (navdêr, mê) mobîlya, tekber, mefrûşat, raêx, moble, kelûpelên malê wek kursî û dolab û mase û qerewêl.
Bikaranîn: Rengdêr: raxekirî.
Herwiha: raêxe, raêxek, raxek, raêx, raêxk
raxekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye raxe kirin
raxîbe (navdêr, mê) rahîbe, rebene, rexbik, rehbik
raxirandin (navdêr, mê) rakêşaneka bi hêz ko dengê xirênê jê bihêt, rakêşan.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاخراندن
raxistî (rengdêr) ya/yê ku hatiye raxistin
raxistin (lêker)(navdêr, mê) arastin, xemilandin, techîz kirin, bi techîzat kirin, xawlî û doşek û kursî û qenepe û tiştên wek wan li malê danîn, nexşandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاخستن.
Herwiha: raêxistin. Tewîn: Lêker: ra-x-.
Bide ber: daxistin, vêxistin.
ji: ra- + xistin.
: raxer, raxerî, raxistî
raxistin/radixîne/raxîne 1. danîn erdê 2. rapêşandin
raxistinkarî (navdêr, mê) rayêxerî.
ji: raxistin +-karî
raxistok (navdêr),mê tiştên ku wek tej,xalî ji bo li ser rûniştin û nuxumandinê dihên bikaranîn.
raxît bihuk
ray (navdêr, mê) nêrîn, dîtin rey, ra, helwest, boçûn, dîtin, nerîn, qenaet, bawerî, deng (di dengdanê de).
Herwiha: ra , raî, reî, reî, rey.
Bikaranîn: Lêker: ray dan, ray kirin. Navdêr: raydan, raykirin.
ji: ji erebî.
: raydar, raydarî, rayder, rayderî, raykêş, raykêşî
ray avêtin (lêker)deng dan, ray dan.
ji: ray + avêtin
ray dan (lêker)(Binihêre:) ray
ray kirin (lêker)(Binihêre:) ray
raya qîmeta.
ji: - +ya
raya giştî fikra her kesî; ramana gelemper
rayandin (lêker)dengdan.
ji: ray +-andin
rayavêtin (Binihêre:) ray
rayber (Zazaki) hoker, rêber
rayberî (navdêr, mê) I rêberî.
ji: ray +-berî
rayda (navdêr, mê) bandor, hîkarî, tesîr, werêç, kênc, kelij, kartêkirin, bandûr
raydan (navdêr, mê) (Binihêre:) ray
raydar (rengdêr) bihelwest, biboçûn, bidîtin, binerîn, biqenaet, bibawerî.
ji: ray + -dar.
: raydarî raydarîtî raydartî
raydarî (navdêr, mê) rewşa raydarbûnê.
ji: raydar + -î
raye 1. hêzdarî 2. desthilatî
rayedar peywirdar
(navdêr) karbidest, deshilatdar, birêveber, kadro, giregir, kenkene, serdar, serok, kesên ku karek yan dezgehek bi di bin fermana wan de ye (bi taybetî siyasetvan û karmendên payebilind yên hikûmetê), hukimran, kadir, berpirs, mesûl, mezin, maqûl.
ji: ray + -e- + -dar.
Bikaranîn: Lêker: rayedar kirin. Navdêr: rayedarkirin Rengdêr: rayedarkirî.
: rayedarî, rayedarîtî, rayedartî
rayedar kirin (lêker)(Binihêre:) rayedar
rayedarî peywirdarî
(navdêr, mê) desthilat, hukimranî, silte, siltanet, karbidestî, iqtidar, hikûmet, hêz, qewet, taqet, zever, selahiyet, serwerî, serdestî, serdarî, zalî, zoranî, hakimî, siltanî.
Herwiha: rayedarîtî, rayedartî.
ji: rayedar + -î
rayedariya zagonsaziyê peywirdariya qanûndanînê
rayedarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye rayedar kirin
rayedarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) rayedar
rayekî (navdêr, mê) kokî.
ji: ra- +ye +-kî
rayêl xeta gêreba, telefon û hwd; têl
rayêl kirin bi dirêjahî raxistin erdê
rayêlan (bnr: rayêlandin)
rayêlandin tecawiz kirin, bi zorê xwe berdana ser yekî.

minak: "wî sercongeyî rayêlaye keçikeka piçûk, sebav kurê sebava."
rayex (navdêr, mê) tiştên ku bo raxistinê tên bikaranîn, wek berrik yan xalîçeyan.
ji: raxistin
rayêx ferşik û raxistinên nava malê
raxe, raxistin, karê raxistinê).
ji: - +yêx
rayêxer (navdêr, mê) raxer, hosteyê raxistinê.
ji: ra- +yêx +-er
rayêxistin raqutîn, rêtin, vala kirin.
ji: - +yê +xistin
raygir (rengdêr) Kesê/a ku di derheqê tiştên ku ne di nav de ye, eleqa wî pê tune ye jî axaftinê dike yan jî daxil dibe, ango pozê dixiyê..xwe ecibandiyê ku derheqa her tiştî de diaxife.Mirovekî pirr raygir e. ev ne raya te ye,raygiriyan neke!
rayî (navdêr, mê) nîşanî, şanî, nîşî, rêyî, raberî, pêş, nîşa.
ji: r +-ayî
rayîş kar û barên ku her kes pê qayîl e
(navdêr, mê) nirx, sêhr, sêra bazarê, fiyeta bazarê.
ji: ray +-îş
rayîşa bazarê rêbaza danûstanê
raykirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ray kirin
raykirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ray
raypirs (navdêr, mê) anketor, lêpirs, lêpirsker, lêpirsyarker, helwestpirs, nerînpirs, dîtinpirs
raywanî (Zazaki) (lêker) rêvingî, rêwîtî, sefer.
ji wêjeyê: Gilberte Favra Zaza: Sûrîye, Lubnan, Qibrîs û Îsraîl de, mi raywanîya xo dewam kerde. (Min rêvingiya xwe li Sûriyê, Libnanê, Qibrisê û Israîlê dewam kir.)
raz sir, bîs
(rengdêr) (navdêr, mê) surr, nehînî, nihênî, nepenî, tişta/ê ne aşkira, tişta/ê ji her kesî re nayê gotin, dizîkî, razber.
Bide ber: razîBinere.
Herwiha: rez, rêz.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕاز.
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: raz, surr, Kurdî (Soranî): sirr, raz, Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî: Zazakî:.
ji: Bi rêya soranî ڕاز (raz) ji farisî راز (raz), hevreha pehlewî ??? (raz), hexamenişî ???(rāza-). ܐܪܙܐ (iraza) ya aramî û רז (raz) ya îbrî ji zimanên îranî hatine wergirtin. Ji aliyê etîmolojî ve ne têkilî peyva razî, riza ye. Van salên dawiyê bi rêya soranî ji farisî ketiye kurmancî; di kurdî de di nav gel de peyda nabe..
: bêraz, bêrazî, biraz, birazî, razber, razberî, razdar, razdarî, razî , razparêz, razparêzî, razyar, razyarî
raz hilanîn (lêker) raz veaşrtin.
ji: raz + hilanîn
raz negotin (lêker)(Binihêre:) raz
raz veşartin reticency, reticence, bêdenbûn.
ji: - +z veşartin
razan (kurmancî) (lêker)(navdêr, mê) di xew çûn, ketin xewê, di xew bûn, di xew man.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕازان.
Hevwate: nivistin, raketin, veketin, xewtin. Tewîn: ra-diz-, ra-dizê-, -raz-, -razê-.
Bide ber: ranzeBi zimanê zarrokan, hakê kirin, lolî kirin.
ji: ra + zan.
: razandin, razandî, razayî, razok, razokî. Bi soranî: nûstin
razan/radize/razê 1. paldan, nivîn 2. veketin, ramedîn 3. welidîn *“av û agir radizên, dijmin ranaze”
razana te hebe, rabûna te tune be! (biwêj) înşelah razana te hebe, lê rabûna te tune be! (nifir)
razandî (navdêr) bi haweyê li erdê drêjkirîkevirê qûç razandî kir.
ji: razandin
razandin (kurmancî) (lêker)(navdêr, mê) nivandin, kirin nav nivînan daku raze: Diya wî her êvar seet 21 wî dirazîne. veberanîn, envestîsman, plasman, istismarat, mewdûat, pare dan kesekî yan dezgehekê daku bo xwe pê kar bike û qezencê bigihîne xwediya/ê pareyan jî: Min 10 000 euro li bankeyê razandin..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ڕازاندن. Tewîn: Lêker: ra-zîn-.
: razandî, razîner
razandin/radizîne/razîne 1. nivandin, telexewî kirin 2. ji bo karekî dirav mezaxtin
razandinzanî (navdêr, mê) nivandinzanî.
ji: razandin +-zanî
razang (navdêr, mê) odeya razanê, odeya mirov lê dinivin ango radikevin ango radizin.
Hevwate: nivistinxane raketinxane razanxane.
Bide ber: avdestxane cilxane karxane rûniştinxane şûştinxane xwarinxane.
Bide ber: bersifk dîwar metbex mezel ode.
ji: razan + -g
razanî (navdêr, mê) nivistinî.
ji: ra +-zanî
razanxane jûra nivistinê
(navdêr, mê) odeya yan xaniyê nivistinê, odeya yan xaniyê mirov lê dinivin ango radikevin ango radizin.
Hevwate: nivistinxane, raketinxane, razang.
Bide ber: avdestxane, cilxane, karxane, rûniştinxane, şûştinxane, xwarinxane.
Bide ber: bersifk, dîwar, metbex, mezel, ode.
ji: razan + -xane
razawe (Soranî) (navdêr) mirêsdar, bimirês, mihteşem, wurşedar, bişeml, bihişmet, hişmetdar
razayî (kurmancî) (rengdêr) raketî, nivistî, di xew, ne şiyar, ne hişyar: Ez razayî bûm lê dema dengê wan hat min, ez şiyar bûm..
ji: razan - -in + -î
razbar (rengdêr) nepenî, nependî, nehênî, nagihanî, nihanî, razmend.
ji: raz +-bar
razber tiştê ku ne berbiçav e
(rengdêr) mistik, nepenî, dizîkî, nehînî, ne diyar, ne berçav, ne xwiya, ne eşkere, biraz, sihrî, sirrî, raz, razdar, surrî.
Bide ber: rezber.
ji: raz + -ber.
Bikaranîn: Lêker: razber kirin. Navdêr: razberkirin Rengdêr: razberkirî.
: razberî, razberîtî, razbertî
razber kirin (lêker)(Binihêre:) razber
razberî (navdêr, mê) rewşa razberbûnê, nenêrbaranî.
ji: razber + -î
razberker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê razber dike.
ji: razber + -ker
razberkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye razber kirin
razberkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) razber
razçûn (navdêr, mê) peşilandin, pejilandin.
ji: raz +çûn
razdar (rengdêr) bisurr, binehînî, binihênî, binepenî.
ji: raz + -dar.
: razdarî razdarîtî razdartî
razdarî (navdêr, mê) rewşa razdarbûnê, mîstîsîzm, mistîzm.
ji: razdar + -î
razepeyv peyv û nîşaneyên ragihandinê yên ku tenê ji aliyê xwediyên bikarhêner ve tên zanîn
avêtin ber (da ku tu kes pê nehese) jê re şifreyek çêkirin
razgir kesê ku ragihandinên rêvebirekî bi rê ve dibe
(navdêr, mê) sirdar, sirgir, razparêz, nihêngir.
ji: raz +-gir
razgirkî (navdêr, mê) nepenîkî.
ji: razgir +-kî
razî 1. pejirandî 2. qebûlkirî 3. sertewandî *“her qazî, ji xwe razî”
1. qane, qayîl (rengdêr) qane, qayil, kesa/ê tiştekê/î qebûl dike yan bi tiştekê kêfxweş e, kesa/ê tiştek li gor dilê wê/wî ye.
Herwiha: radî.
Hevwate: rizamend.
Bikaranîn: Lêker: razî bûn, razî kirin. Navdêr: razîbûn, razîkirin Rengdêr: razîbûyî, razîkirî.
ji: ji erebî.
: razîker, razîkerî, razîtî
razî bûn (lêker)(Binihêre:) razî
razî kirin (lêker)(Binihêre:) razî
razîbûn (navdêr)(Binihêre:) razî
razîbûnî (navdêr, mê) dilxweşî, kêfxweşî, xweşhalî, xoşnûdî.
ji: razî +-bûnî
razîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) razî
razîker (rengdêr) (navdêr) qaneker, qayilker, kesa/ê yan tişta/ê ku kesekî razî dike.
Herwiha: radîker.
ji: razî + -ker
razîkerî (navdêr, mê) rewşa razîkerbûnê.
ji: razîker + -î
razîkirî (rengdêr) (Binihêre:) razî
razîkirin (navdêr)(Binihêre:) razî
razîn nivîn, raketin (mec).
ji: - +zîn
raziq (rengdêr) têrker, xwedîker, rizqder, çavdêr, mezinker.
ji wêjeyê: Raziqê bêdestûpa û mar û mûr Alimê sirra negotî der sudûr w:Mela Hisênê Bateyî.
ji: Ji erebî, têkildarî rizq
razirav tiranedar, hestîsivik, taze, xwîn şirîn, girnoş, law, keleş, nazenîn, nazik, melahîm, nerm.
ji: - +zirav
razîtî (navdêr, mê) rizamendî, qayîlî qanetî, razîbûn, qayilbûn, qanebûn, qebûlkirin.
Herwiha: radîtî.
ji: razî + -tî
razkarî (navdêr, mê) îstixbarat, sîxurî, casûsî, mixabirat, istixbarat
razmend (navdêr, mê) nepenî, nependî, nehênî, nagihanî, nihanî, razbar.
ji: raz +-mend
razparêz (navdêr, mê) sirdar, sirgir, razgir, nihêngir.
ji: raz +-parêz
razyane cureyekî çêreya ku di dermansaziyê de tê bikaranîn
ra Di Misira kevin de xwedayê rojê.
rabat Rabat, paytaxta Fas'ê.
rabbet Lûlik, zurnax, şirik. Cihê ku bi textên bi niqir li hev hatiye zêdekirin. Niqir vekirin.
rabbi Xaxem, alimê ola cihûtiyê.
rabbinate Xaxemî. Xaxemxane.
rabbinic Di serê serdema navîn de zimanê îbranî ku xaxeman bi kar dianîn.
rabbinical Aîdê xaxeman an jî tişta ku ew hîn dikin.
ya ku aîdê xaxaman an gotinên xaxaman e.
rabbit Kîvroşk. (zool.) Lepus cuniculus. (zool.) Oryctolagus cuniculus. Nêçîra kîvroşkan kirin.
rabbit hutch Qefes an jî cihê ku ji bo gihandina kîvroşkên kedî tê bikaranîn.
rabbit punch Derbeya destê a ku li patokê tê xistin.
rabbit warren Qefes an jî cihê ku ji bo gihandina kîvroşkên kedî tê bikaranîn.
rabbity Mîna kîvroşkê. Bi kîvroşkan tije.
rabble Qerebalixa bêduzen. Geremola bêduzan. Girseya gel. Weke girseyî êrîş kirin.
rabid Har bûyî. Gelek bihêrs bûyî. Aciz. (tib.) har, aîdê nexweşiya harbûnê a bi gezên heywanan.
rabidly Bi radeyeke zêde. Mîna dînan.
rabies Nexweşiya harbûnê. (bi geza heywanan)
raccoon Heywaneke Amerîkaya Bakur ku li ser daran dijî, ji roviyan mezintir in û mîna hirçan in. (zool.) Procyon lotor.
race Pêşbazî, bez. Bezîn. Reh, kok. Zencefîla kok. Dema jiyanê. Herk, şîp. Co an jî derbasgeha ku av jê derbas dibe li aşê. Ava ku ji vê coyê bilez diherike. Cihê parçeyeke makîneyê ku bilez dilive. Bezîn. Pêşbazî kirin. Zêde bilez kar kirin. (makîna) Bilez herikîn. Nijad. Bavik. Dol, nifş. Cûre, famîlya. Pol, malbat. Tam (mey) Pêşbazî. Pêşbaziya hespan. Berxwedan. Herk. Emir, jiyan. Pêşbazî kirin, dana pêşbazî kirin.
baz
race ginger Zencefîla kok.
race riot Pevçûna ji ber cudahiya nijadan.
raceabout (kurte) Cureyeke erebeyan ku mîna otomobîlê.
racecourse Kolana bezê. Meydana bezê.
racehorse Hespa bezê.
raceme (bot.) GÛşiya kulîlkan.
racemose Mîna gûşiyê, ya ku weke gûşiyan digihe.
racer Bezok, kesê dibeze. Kesê dikeve pêşbaziya bezê. Pêşbaziya hespan. Otomobîl an jî keştiya ku ji bo pêşbaziyê hatiye çêkirin. Marê erdê ku taybetiyeke Amerîkayê ye.
racetrack Riya taybet a ji bo bezokan. Riya kesên ku pêşbaziya bezê dikin. Riya bezê.
raceway Coya aşê.
rachis Pirûsk.
rachitic Ji cûreya raşîtîzmê.
rachitis (tib.) raşîtîzm.
racial Aîdê nijadê. Taybetmendiya nijadê. Nijadî. Irsî.
racialism Nijadperestî
racially Ji aliyê nijadê ve. Nijadî.
racism Nijadperestî
nîjadperestî
nijadperestî
racist Nijadperest
rack Ewra sivik a difire. Şopa bahozê. Li ber bayê firîn (ewr). Meşîna hêdî hêdî a hespê. Meşa hêdî. Li axûrê çihê çêrê. Refa bi nerde. (bi taybetî di keştî û trenan de). Qefesa ku li dû erebeyan ve tê pêvekirin û ji bo guhestina çêrê tê bikaranîn. Amûra ku ji bo îşkenceyê laşê mirov vedikişîne. Sedema îşkenceyê. Îşkence. Darika bi diran. Vekişandin. Vekişandin û îşkence kirin. Zêde bilind kirin (bûha an jî kirê) Bi zêdekirina kirê dana zorê.
rack and pinion Destiya bi diran.
rack and ruin Xerakirin.
rack block Texteya ku tê re qul hene. Depika bi kun.
rack one' brains Zêde fikirîn.
racket racquet raket 2. lekana ku binê wê bi torê hatiye hûnandin ya ku li Bakurê Amerîkayê tê bikar anîn 3. (pirh.) şibî tenîsê lîstikeka gogê ya ku li hemberî çar dîwaran bi pekandina gogê tê lîstin hêwirze, şemate, tepûrep, xirecir, heytehol: alozî, tevlihevî: (zimanê k.) xeracgirî, xûgîxurî, pergala jêgirtina pereyan: (argo.) kar, pîşe. rackety hêwirzeker, berberok, circirok, qîrqîrok.
racketeer kesê ku şantajê li xelkê dike: kesê ku bi riyên ne qanûnî pereyan ji xelkê distîne, xeracgir.
rackrent berdêla pir zêde ya kirêya tiştekî: kirêya zêde standin.
raconteur kesê di çîrokbêjiyê de gelekî jêhatî ye.
racquet (bnr.) racket.
racy şereba xweyî tameke taybet 2. zindî, saxlem, liserxwe 3. şilf û tazî, rût û tazî, mûstehcen.
radar haleta ku bi ragihandina tîroşkên radyoyê cih û şêweyê tiştekî diçespîne, radyolokasyon.
raddle Mînak.
radial bi şêweyê tîroşkên belavbûyî 2. ya ku ji navendê berev derûdorê hatiye durist kirin 3. derbarê nîvçapê de 4. (anat.) radyal.
radian (mat.) kevana ku bi nîvçapa bazneya ku parçeyek jê ye re yeksan e, radyan.
radiance , radiancy rewşenî, ronakî, rewnaqî.
radiant ya ku tîrêjan radigihîne an belav dike, ronî, rewnaq, rewşen 2. ya ku kêf û xweşiyê dide dora xwe 3. (fîz.) ya ku têhn û germiyê radigihîne an belav dike. radiantly bi eşq û şewq.
radiate tîrêj ragihandin an belav kirin 2. bi şêweyê tîrêjê ragihîn an belavbûn 3. ji navendekî ragihandin û belavkirina tiştekî li derûdorê 4. tîrêjên radyoaktîv belav kirin. radia'tion belavbûna ji navendekî tê ragihandin, ronî an germî dan, belavbûn, ragihîn. radiation sickness nexweşiya ku bi bandora tîrêjên radyoaktîv peyda bûye.
radiator kalorîfer, radyator, germîker 2. (fîz.) tişta ku germî an ronahiyê belav dike 3. (oto.) radyator.
radical tişta ku aîdî esl an koka tiştekî ye, hîm, bingeh, asas, binanî, bintar, xîm, binyad 2. bintûtî, hîmî, ji binî, ji kokê 3. (bot.) ya ku ji binî ve derketiye, ya ku ji kokê hatiye birrîn 4. (mat.) ya ku aîdê hejmar an çendaniyekî ye, kokî, rayekî 5. aîdê Radîkal Partiyê 6. kok, reh, esl, heqîqet 7. (rêzim.) peyva ku ne darêjkirî ye, kok, rayek 8. kesek ji Radîkal Partiyê 9. (kîm.) cismê sade, madeya bingehîn 10. (mat.) kok, nîşana kokê. radically ji binî ve, ji kokê ve. radicalness lapetî, piroletî, rasdîkalî.
tişta ku aîdî esl an koka tiştekî ye, hîm, bingeh, asas, binanî, bintar, xîm, binyad 2. bintûtî, hîmî, ji binî, ji kokê 3. (bot.) ya ku ji binî ve derketiye, ya ku ji kokê hatiye birrîn 4. (mat.) ya ku aîdê hejmar an çendaniyekî ye, kokî, rayekî 5. aîdê Radîkal Partiyê 6. kok, reh, esl, heqîqet 7. (rêzim.) peyva ku ne darêjkirî ye, kok, rayek 8. kesek ji Radîkal Partiyê 9. (kîm.) cismê sade, madeya bingehîn 10. (mat.) kok, nîşana kokê. radically ji binî ve, ji kokê ve. radicalness lapetî, piroletî, rasdîkalî.
radicalism radîkalîzm, tundrawî 2. rêgezên tundrawan.
radicle (bot.) rîşe, rehik, rehçik: (anat.) betan.
radio radyo têlgirafa bêtêl an telefon 2. nûçeya ku pê bêtêl, têlgiraf an radyoyê hatî 3. stîner an danera radyoyê 4. pê radyoyê weşandin 5. pê têlgirafa bêtêl ji hev û din agahdar bûn 6. tişta aîdê radyoyê an têlgirafa bêtêlê 7. tişta ku di radyoyê de tê bikar anîn. radio astronomy radyo astronomî. radio beacon (radyo) danera nîşanan. radio compass stînera radyoyê ya ku rê şanî dide. radio fix (balafir, keştî) cihê ku bi sînyalên radyoyê hatiye peyitandin. radio frequency frekansa radyoyê, frekansa bilind. radio pill (bij.) danera radyoyê ya mînyator ya ku di laşê mirovan de bicih dikin. radio spectrum spektrûma radyoyê. radio star stêrka ku sînyalên xurt yê radyoyê diweşîne. radio station îstgeha radyoyê. radio telescope (astr.) teleskoba radyoyê. radio transmitter danera radyoyê. radio tube lemba radyoyê. radio wave pêlên radyoyê. (pêşqertaf) ya ku bi hêza radyo an radyumê belav dibe.
radyo
radioactive radyoaktîf
radioactive series Rêza belavbûna radyoaktîf.
radioactivity (fîz.) radyoaktîvîte, çalakbûna ji aliyê radyoaktîvîteyê ve.
radiocarbon Îzotopa radyoaktîf a karbonê.
radiochemistry Beşa kîmyayê ya ku hîmên radyoaktîf lê dikole.
radiodating Dîrok diyarkirina bi karbonê.
radiogram radvoqram
radiograph radyografî
radioisotope radyoîzotop
radiolarian (zool.) Heywaneke bi tîrêj.
radiolocation Bi radarê dîtin.
radiology radyolojî
radioluminescent Ya ku bi bandora rontgenê ronahş dide.
radiometer Amûra ku hêza tîrêjan dipîve.
radiophone Radyotelefon. Telefona bêtêl.
radioscopy radyoskopî.
radiotelegram radyotelgraf, telgrafa bêtêl.
radiotelephone radyotelefon, telefona bêtêl.
radiotherapy (tib.) radyoterapî, dermankirina bi rontgenê.
radish Tevrik, selketûr. (bot.) Raphanus sativus.
tivir
radium (kîm.) radyum.
radium paint Boyaxa bibaryom.
radium therapy (bnr.) radiotherapy.
radius (pirhejmar) radii, radiuses) Nîveşkêl, nîvçap. (anat.) radyus, hestiya zendê. Hestiya dizivire. Bi nîveşkêlê pîvana çemberê.
radius vector Dûrahiya ji cîsimeke ku ji nuqteyeke sabît tev digere. (astr.) dûrahiya guherker a di navbera rojê û gerstêrek.
radix (pirhejmar) radices, radixes) (mat.) Reqema ku ji bo pergaleke hejmaran weke bingeh tê bikaranîn. (bot.) Reha nebatê. Koka nebatê. Peyva kok.
radon Radon
radula (zool.) Ezmanê bidiran.
raf (kurte) Royal Air Force.
raff Ebaboz, pêxwas. Kesê ku tenê karên anîn-birinê dike, kesê karên beredayî dike.
raffia Qespa Madagaskarê (bot.) Raphia pedunculata. rafya.
raffle Cureyeke piyangoya tiştan. Piyangoya têkberan.
raffle off di piyangoyê de ji destê xwe derxistin.
raft Kelek. Kelek çêkirin. Bi kelekê kêşandin. Kelek bi kar anîn. Zehf, mîqtareke mezin.
rafter Girşa banê. Beşta serbanê. Beşt, girş.
raftsman Kelekvan.
rag (-ged, -ging) (argo.) Aciz kirin, bihêrs kirin. Lê qêrîn, azirandin. (Îng.) Heneka giran kirin. Şemate derxistin, qîjeqîj kirin. Hengame, xireci, şemate. Heneka giran, heneka tund. Paçik, kincik. Parçeyeke kevin a kincikê. (pirhejmar) Cila kevin û qetiyayî. Cila henek. Tişta mîna kincikekê bêqîmet.
rag baby Kûklaya ji kincik çêkirî.
rag doll Kûklaya ji kincik çêkirî.
rag paper Kaxiza ji kincikan çêkirî.
ragamuffin Zarokê ser û cilên wî şerpeze ye.
rage Xezeb, kîn, hêrsa mezin. Kelegermî, heyecan. Moda, tişta gelekî bal dikişîne. Pir bihêrs bûn, aciz bûn.
ragged Ya ku ne biduzen, ne birêkûpêk, girûzekî. Kevin, şerpeze.
raggedly Kevin û qetiyayî
raggedness Şerpezeyî. Kevin û qetiyayî bûn.
raglan Qapûta bi çengên reglan.
ragman Kevnefiroş, kevnekir. Kesê tiştên kevin dikire û difroşe.
ragout Avgoşta bizebze. Avgoşta bizebze pehtin.
ragpicker Berhevkerê kinc û mincan.
ragtag Kesê karên here-were dike, kesê karên beredayî dike.
ragtag and bobtail Kesê karên here-were dike, kesê karên beredayî dike.
ragtime wekê ku di cazê de tempoya qut 2. parçeya mûzîkê ya bi tempoyeka qut û qol.
ragusa bi Îtalî navê bajarê Dubrovnîkê.
ragweed giyayek berbelav ya ku dibe sebeba zekema biharê, (bot.) Ambrosia.
ragwort giyaberk, giyazerîle, guleşêxan, (bot.) Senecio.
rah (baneşan)Her bijî!
raid cerd, talan, êrîş, serdegirtin, nijd 2. cerda karmendên gumrik û polîsan 3. serde girtin, êrîş birin, cerd dan, cirandin, nijdî cihekî kirin. 4. keştiya çekdar ya bazirganiyê ku berê ji bo êrîş birina ser keştiyên bazirganiyê dihat bikar anîn.
raider cerdevan, nijdî, nijdevan
rail caxên nêrdewanê 2. rêya trênê, xeta trênê, rêhesin 3. bi caxan dorpêçkirin, cax danîn 4. bi rêya trênê kişandin an ragihandin. dan ser hev, heb ji hebê neqetandin.
rail at, rail against dev avêtin yekî, zimandirêjî kirin, li paş yekî xeber dan 2. kirin pitpit, wîrînî kirin. tûtika avî, mirîşka avî, henefî.
railhead gara trênê, îstgeha trênê 2. nuqteya dawîtirîn ya xeta trênê ya ku heta niha hatiye rayêxistin.
railing cax 2. hacetên caxê.
raillery tinazên bi riya henekan 2. henekbazî, henekerî, galtekerî, pê ketin xir, bela xwe lê dan.
railroad =railway. rêya trênê, xeta trênê, rêhesin 2. ragihandina pê rêya trênê 3. (DYA), (zimanê k.) bilezûbez bihurandin (pêşnûmaya qanûnan li meclîsê) narrowgauge railroad xeta dekovîlê.
raiment (kevn) cil, kinc, cil û berg.
rain baran
baran, şilî 2. çog li welatên tropîkal demsala baranê 3. barîn, lêkirin, hatin 4. wekê baranê barîn an rijîn 5. wekê baranê barandin an rijandin. 6. (argo) ji bo mêvanê nekariye here cihê vexwendinê vexwendina ji bo rojekî dî.
baran
rain area : rain belt herêma baranê.
rain barrel şikevka baranê.
rain cats and dogs wekê ji lûlika misînê baran hatin, wekê ku ezman qelişî be baranê lêkirin. sea dog fok
barîna zehf zêde.
rain check ji bo maça paşdexistî bilêtên nû yên ku li temaşevanan tên belavkirin
rain forest çingal.
rain gauge pîveka baranê.
rainbow qozeqer, keskesor, azfendak, qewz û qezeh, qewzeqor
rainbow chaser kesê ku li pey xeyalan dibeze.
rainbow trout masîpahnka serîpola, (zool.) Salma irideus.
raincoat berbarank, baranparêz.
raindrop Dilopa baranê.
rainfall Qasê baranê. Mîqtara baranê. Rêjne, tavî.
raininess bereketa baranê.
raining barandîn
raintight Baran tê naçe.
rainwater Ava baranê.
rainy baranî
bibaran, bişilî
rainy day dema tengasiyê, zemanê tehlî û tengasiyan.
raise bilindkirin
bilind kirin, rakirin, hildan 2. rakirin ji piyan, hildan li ser lingan 3. piştî mirinê ji nû ve vejandin 4. ava kirin, çêkirin, lêkirin, înşa kirin 5. dan hev (pere) 6. xweyî kirin, hewtandin, mezin kirin, lê nêrîn 7. deranîn, anîn holê, deranîn rastê 8. hişyar kirin, rakirin 9. deng bilind kirin 10. sax kirin, vejandin, anîn cehd û xîretê 11. zêde kirin, mezin kirin 12. pişpişandin, nepixandin, haveynê tiştekî anîn: rakirin, hildan 13. (behr.) li asoyê bej hilhatin 14. cit kirin, çikilandin, daçikandin, raçikandin, danîn 15. lod kirin, qurç kirin, nijinandin, pergihandin, kêş kirin, rokirin. 16. azirandin, erza yekî şikandin, tehn dan yekî, purandin, dengê xwe lê bilind kirin.
hildan, rakirin, bilind kirin
raise an objection li ber rabûn, bervê dan, îtîraz kirin.
raise cain =raise hell, raise the devil (zimanê k.) kirin cirecir, kirin birebir, kirin xirecir, welwele rakirin, alozî deranîn
raise the dead qiyamet rakirin.
raise the devil (argo) qiyamet rakirin
raise the roof xirecir deranîn, şemate kirin, teqûreq kirin, hêwirze kirin.
raised nepixîn, pişpişîn, gijgijîn, zerifîn, belbûn 2. (aşpêj.) meyî, givî, cemisî, haveyn girtî.
raisin mehûj.
mewîj. tiriyê zûwakirî.
raisondetre raisond'etre (Fr.) egera hebûnê, sebeba heyîbûnê.
rajah raca.
rake (behr.) xwar bûn, bi aliyekî ve xwar bûn 2. meyla dîrek an tişteka çikilandî 3. danîn ser aliyekî (kum, şewqe) şeh, tirmîx, hepik, kerkît, şahne 2. şah kirin, şayîk kirin, tirmîx kirin 3. hûr û kûr vekolîn, venêrîn, sextî kirin 4. (leşk.) agir lê reşandin.
rake in money bi hêsanî pere qezenc kirin.
rake over the coals bi tundî azirandin.
rake up civandin, kom kirin, dan hev.
rake up the past defterên berê li hev xistin, defterên berê vekirin. zilamê gewzeger, şayîneger, zilamê bêsinc yê ku ketî û miriyê kêf û zewqê ye.
rakeoff (DYA), (argo.) behra ji kar û qezencê, komîsyon 2. bertîl, firîw 3. xerac, bêş, bac, xûgî.
raki =rakee araq, raqî.
Araq, vexwarineke bialkol e ku ji ceh çê dibe.
rakish (behr.) keştiya ku dîrekên wê biçkokî paşde çûne 2. xwar, çelexwarî, weribandî, şeftûl, kelkût, pilûç, xwar û xidur, berevajî 3. wurşedar, mirêsdar, rewşedar, hijmetkar.
rakishly xwardeçûnî, berevajîbûnî. gewzeger, şayînger, bêexlaq, xûynepak.
rale (bij.) xirêniya ku di ber danûstandina bêhnê ya normal re tê bihîstin û nîşana nexweşiyê ye, ral.
rallentando (mûz.) ya ku ast bi ast girantir dibe 2. hêdîka, binermî.
ralliform (zool.) ya ku dişibe mirîşka avî.
ralline (zool.) tişta xisûsî mirîşka avî.
rally civîn, mîtîng, xwe dan hev, ji nû ve bilind bûn.
ram (-med, -ming) beran 2. şahmerdan 3. (behr.) galûka zirxpûş 4. (mak.) eşkeleya avê ya ku avê dertîne heta banî 5. (astr.) koma stêrkan ya Beranê 6. bi hêzek xurt lêdan, pê galûkê lêdan (keştî) 7. bi keraneyê lêdan û bicih kirin.
ram down one' throat tişta ku naxwaze guhdarî bike bi zorê dan guhdarî kirin.
ramadan Remezan.
ramble têra dilê xwe gerîn, bi pey bayê dilê xwe ketin, eware eware gerîn 2. xwe ji ser meselê birin, xwe li mijarê dananîn 3. bi dûr û dirêjî belavbûn û mezin bûn (riwek) 4. ger, geşt 5. riya çivanek, riya fetlonek. 6. (bot.) gula dargerînkê.
rambler kesê ku bi ya dilê xwe dike, li kêf û zewqa xwe dinêre
rambling yê ku beredayî beredayî digere, yê ku kolanan dipîve (mec.) 2. ya ku bi her aliyekî ve bêserûber belav dibe 3. yê ku xwe li nav her tiştî dide, yê ku pozê xwe bi her tiştî re dike, yê ku kêmasiya tu babetekî ji xwe nake.
rambunctious (zimanê k.) hêwirzeker, bikêf 2. dînemêr.
ramekin , ramequin cureyek kadeya ku nan û penîr tevî pariyên nên dikin û di firnê de dipijînin.
ramification (bot.) gulîdan, şaxdan, şaxberdan, çiqildan 2. (bot.) şaxê biçûk, terhê kiçik 3. şax, beş, pol, sinif 4. encam, akam 5. kafirkeratî, rewşa têkilhev a ku mirov nikare bihêsanî ji nav derkeve.
ramiform wekê şaxê, ya ku di şêweyê çiqilî de 2. bigulî, biçiqil.
ramify şax û gulî berdan 2. şax jê çûn, şax jê berdan 3. li şaxan lêk ve kirin, li beşan lêk ve kirin.
ramjetengine motora jetê ya dînamîk ya tezyîkkirî.
motora jetê ya bitazyîk a dînamîk.
ramose bigulî, biçiqil, şaxdayî, şaxberdayî.
bi şax, şaxdayî
ramous wekê çiqilê, ya ku aîdê çiqilê ye 2. ya ku şax berdayî, şax jê çûyî.
ramp rabûn pêdarê 2. rabezîn, êrîş birin ser tiştekî 3. rabûn pêdarê. rê an rûbera xwar û xûz, berkaş, hevraz, pal.
rampage aciz bûn, çavsor bûn, kela yekî rabûn, hêrsa yekî rabûn 2. êrîş kirin, dadan, dest avêtin, gurmişandin, herişîn, rahilandin, rakişandin, rikifandin, rikêf kirin, xîş kirin, çûn yekî 3. êrîş, rabezîn 4. hêrsa tund, aciziya zêde, çavsorî.
rampageous çavsor, girgîn, êrîşkar.
rampancy rabûn pêdarê 2. ji hedê xwe bihurîn, ji inyatê derketin.
rampant beredayî, terkeser, zolik 2. berbelav 3. ya ku rabûye pêdarê.
beredayî, terkeser 2. belavbûyî 3. çoş bûyî, rabûn pêdarê.
rampart dîwarê kelê, birc, beden, sûrh, asêgeh, sengergeh 2. bi bircan dorpêçkirin.
rampion gezîze, gulezengil, sinbêlok, (bot.) Campanula rapunculus.
ramrod çatkêş, bistika tifingê 2. tomara topê 3. bistik, şivik.
ramshackle dêran, wêran, xirab, kavil, dêris.
dêran, kavil, wêrane. cih an jî wesîteyeke ku hatine terk kirin.
ramulose (bot.) ya ku gelek çaxên wê yên biçûk hene.
ramus (pirh.) şax, çiqil, gulî 2. poqîn, qoqiz, pozik, niçik.
ran (binêr.) run.
ranch baneya mezin, çewlîka dewaran 2. avahiyên baneya mezin 3. li çewlîkê jiyîn, li banehiyê jiyîn 4. çewlîk birêve birin. 5. xaniyê yek qetî yê ku avadana wê hinekî pêşde çûye. ranchman, rancher kowboy, şivan, gavan 6. xweyê çewlîkê, xweyê baneyê.
ranch house bane, avahî û zeviyên pê re, cihê ku sewal lê tên xweyîkirin û riwekên xwerbar lê tên çandin
ranchero li Başur-Rojavayê Amerîkayê kowboy, gavan 2. cotkar, rêncber 3. xweyê baneyê, xweyê çewlîkê.
rancho li Başur-Rojavayê Amerîkayê kolika şivên, holik, kolik, enzelok 2. baneya mezin, çewlîka gewre.
rancid tirşbûyî, bêhnpêketî, xirabûyî, efinkîbûyî (dohn)
rancidity =rancidness efinkî, tirşolekî.
rancidly tirşeve, tirşînî.
rancor (Îng.) cour rika dijwar, çavsorî.
rancorous mûdî, rikoyî, rikdar, girdar, kînoyî.
random bi rasthatinî çêbûn, lêhatin, levhatin.
random sample (îstatîstik) koma nimûneyî ya ku ji bo nimînandina temamê tiştekî hatiye hilbijartin.
random shot lêreşandin, çawalêhato berdan, lê barandin.
randomize (îstatîstîk) çawalêhato belav kirin.
range şeridandin, kirin rêz, kirin di dorê de 2. rêz kirin, polandin, senifandin 3. rast kirin, saz kirin, durist kirin, li dar xistin 4. gerîn, lê gerîn 5. çêrandin, berdan mêrgê, lekitandin, lewirandin 6. armanca xwe dîtin, gihan hedefa xwe (top) 7. eyar kirin, rast kirin, dursit kirdin (teleskop) 8. xwe dirêj kirin, xwe vezelandin, paldan 9. belavbûn, feşkilîn, ji hev ketin 10. (li cihekî) bûn, pê re gihan, serderî bûn. 11. çaqdirêj, çîpdirêj 12. berfireh, gişgir 13. wekê rêzeçiyayan.
qad, war 2. (DYA) çêre, mêrg 3. (biyol.) warê faûna an flûrayê 4. cihê lêbelavbûnê 5. (mûz.) firehî 6. rêz, qor, zincîr 7. dûrahiya balafirê, menzîla teyarê 8. qonax, merhale, menzîl 9. dûrayî, dûrahî, dûrînî 10. polîgon, cihê sîleh berdanê, cihê agir barandinê 11. kuçka bifirne 12. dabeşiya îstatîstîkî. 13. dewarên li mêrgê.
range far berfireh bûn. The samples range from bad to excellent. Ji nimûneyên nebaş heta nimûneyên pir baş nimûneyên me hene
range finder telemetre, dûrpîv.
range lights (behr.) fenerên dusîlyon, rêze fener, zencîra feneran.
range rider natorê siwarî, notirvanê dehl û çewlîkan, kovboy.
ranger nahtor, notirvan, mifirdî
rangoon Rangun, paytexta Bûrmayê.
rangy yê ku dikare bi riya dûr ve here
rani jina racayî.
rank paye
qor
rade
rêz
mezinbûna dirêj û daîmî, (riwek) 2. bêhneka giran, bêhneka tûj 3. (di wateya xirabiyê de) tam, temam, naştirîn, çêtirîn 4. bibêr, bêrdar, bixêrûbêr 5. (dad.) neheq.
rêz, qor, dor, lek 2. qora leşkeran 3. (pirh.) artêş, leşker 4. ast, paye, pile, qonax, menzîl, rutbe 5. payeya bilind 6. rêza cihokên dameyê. 7. endamên ku têne birêvebirin yên teşkîlatekî.
Paye, rêz, rutbe, merhale.
Paye dayîn, rutbe dayîn. rêz kirin.
rêz bûn.
rank above ji yekî di rutbeyek bilindtir de bûn.
rank and file ferd, şexs, nefer, kes kirin rêz, senifanfin, polandin, kirin dorê, xistin rêzê, rêzandin 2. ji yekî di payeyeke bilindtir de bûn 3. xweyî rutbe bûn, li gorî rutbeyê hatin 4. rêz bûn, rêzîn, ketin rêzê, sefîn, senifîn 5. tevlê bûn, beşdar bûn, tevî bûn.
rank next to ji aliyê meqam an rutbeya xwe ve di rêza duyem de bûn.
ranking biqidem, qidemdar.
rankle jê re bûn derd, êşa tiştekî ji dilan neçûn 2. nêm girtin, edab girtin.
ransack baş lênêrîn, sextî kirin, hûr û kûr lêgerîn 2. şelandin, talan kirin.
ransom sere, pê fidyeyê hatin berdan 2. pê fidyeyê xilas kirin 3. fidye standin û serbest berdan.
rant pekandin, firandin, zirtê xwe dan, fortê xwe dan, di ser xwe re kesek nedîtin 2. zirt, fort, brebira devê yekî.
1. zimanhilûtî, soza vala, pekandin 2. birebira devê (yekî). rant and rave zirt avêtin, zirtê xwe dan, fortê xwe dan.
rant and rave zirtê xwe dan, fortê xwe dan.
ranunculus cûng, gulbihar, zêringer, adirge, derzîlok, (bot.) Ranunculus.
rap kutan
lêdan
lêxistin
(ped, ping) derbe, lêdan, lêxistin 2. lêdan, lêxistin, jenîn 3. (argo.) sûncdarî 4. lêdan, lêxisti 5. fîhil bûn, şofîn, beraet kirin, hatin efûkirin, hatin berdan.
pereyê berê yê Îrlandayê yê ku dike nîv penî 2. biçek, bêhnek, hebek. I don't give a rap. Ne xema min e. Ji min re ne xem e.
rapacious direk, dirrinde, no, jakaw 2. çavsor, çavbirçî, yê ku jê re têrxwarin nîne 3. zordest, zordar, stemkar, zalim. 4. bi çabirçîtî.
rapaciously bi zordestî, bi zordarî
rapacity =rapaciousness zordestî, çavbirçîtî, timakarî.
rape destdirêjî lêkirin, suhurandin, sivirandin (li jinê) 2. talan kirin, tartale kirin, yaxme kirin 3. (kevn) bi zorê girtin û birrin 4. bi zorê destdirêjî li yekî kirin 5. (kevn) bi zorê girtin û birrin.
kanola, (bot.) Brassica napus.
rape cake kespa kanolayê.
rape oil dohnê kanolayê.
rapeseed tovê kanolayê 2. kanola, (bot.) Brassica napus.
rapid bilez, lezgîn, zû, destsivik 2. ya ku zûka hatiye çêkirin 3. (gen.) (pirh.) cihê şîp, şipiltî.
rapidfire yê ku bilez agir direşîne.
rapidity =rapidness, rapidity, rapidness: lez, çistî, zûkatî. rapidly bilez, zûka.
rapier şûrê teng û dirêj, (meç.)
rapier thrust derba pê vî şûrî 2. gotina biqerîne, xebera binbinkî.
rapine talankerî, nijdevanî, çûrkarî.
rapist zilamê ku destdirêjiyê li jinê dike.
rapparee di sedsala 17. de gerîlayê Îrlandî 2. rêgir, rêbir, keleş, eşqiya, korsan.
rappee nişûk, birnotî.
rappel di çiyageriyê de xwe bi benê bi lûtkeya çiyê ve hatiye girêdan girtin û daketin 2. bi benî daketin.
rapper kes an tişta lê dide an lê dikeve 2. mêkutê dêrî.
rapport tekiliya dostane, eleqeya hevalane, aheng, lihevkirin en rapport (an rapor) (Fr.) kesên ku li hev kirîn, bi aheng.
rapprochement (Fr.) li hev kirin, li hev hatin.
rapscallion kesê nehs, kesê beredayî, kesê sûtal.
rapt yê ku ji xwe çûyî, ji hiş ketî, di wecdê de, bi zikrê ketî 2. kesê ji xwe ve çûyî, bi fikar û mitaleyan ketî.
ji bîr ve çûn, cizbe.
raptorial dirrinde.
rapture ji xwe ve çûn, wecd 2. pir kêfxweşbûn. rapturous yê ku ji xwe ve çûyî, ji hiş ketî, dil bihurî, ketî zikrê.
rapturously bi wecd, bi dil bihurîn.
raraavis (Lat.) tişta kêm tê dîtin 2. kesê nestêle.
rare kelh
nestêle, nadîde, tişta buhagiran û kêm tê dîtin 2. hewaya zêde ne giran e, hewaya zêde ne boş e.
rarebit penîrê helandî yê ku li nanê sorkirî têdan, (binêr.) Welsh rabbit.
rareearth metal elementên axê yên ku kêm tên dîtin.
rareeshow wêneyên ku bi rojika di qutiyê de tên nîşandan 2. lîstika ku li kolanê tê pêşandan.
rarefaction çewsa li ser hewayê an gazê kêm kirin.
rarefiable ya ku mirov dikare çewsa li ser kêm bike
rarefication çews û pesta li ser gaz an hewayê kêm kirin.
rarefy tîriya tiştekî kêm kirin 2. kêm kirin, kêmbûn, firk bûn 3. zirav kirin, tenik kirin 4. kalîteya tiştekî baş kirin 5. palandin, sefandin, parzûnandin, nifsandin. 6. ya ku mirov diakare teniktir an ziravtir bike.
rarely kêm caran, kêm kêm, hema hema.
rareness kêmînî, kêmcarî.
rarity firkayî, hindikî, ya ku kêm tê dîtin 2. tişta ku kêm tê dîtin.
ras (kurt.) Royal Asiatic Society, Royal Astronomical Society.
rascal tise
zilamê netu, zilamê nehs, zilamê tolaz, zilamê nesekinî.
rascality nehsî, netutî, tûletî, tolazî.
rase (binêr.) raze.
rash (bij.) deq an soringiyên di laşê mirovan de derdikevin.
çalak, çeleng, çapik, sexî, firşteng, bêhnteng, wêrek, çalak.
rasher çêniyê beykin an yê jambonê yê ku baş hate hûrkirin.
rashly biwêrekî, bêyî ku bifikire.
rashness (1 şîrove)wêrekî, çapikî, bilezî 2. karê bicesaret û bêyî li ser hatî fikirîn.
rasorial ya ku bi vexepartina axê êm dibîne.
rasp renandin, rêşker kirin, mevred kirin 2. wekê mevredê deng deranîn 3. mevreda qebe, raspa, şatûf 4. dengê mevredê 5. mevred kirin, dorpî kirin.
raspberry şêmî, tûşêmî, (bot.) Rubus idaeus.
razzberry, raspberry , razzberry (argo.) yuh, yuh kirin, hiryohiryo kirin.
rasping bisîqînî, biqirçînî 2. dengê xîzxîzokî.
rat fare
(ted, ting) koremişk, mişkê cirboq, (zool.) Mus 2. (argo.) cixiz, heramsîker, nizniz 3. parçeya biçûk ya ku jin ji bo ku pora xwe wekê gijgijî bixweyînin bi pora xwe ve dikin 4. mişk girtin 5. pê on’ê, (argo.) devavêtina yekî kirin, devcûtina yekî kirin, di eleniya yekî de mijûlbûn, li paş yekî ve xeberdan 6. (argo.) cixizî kirin, nûzenûz kirin. 7. (argo.) kesê xayîn, bêbext, xirb, xiniz.
ratable (Îng.) ya ku dikeve ber bacê 2. nisbî, rolatîf, îzafî 3. ya ku dikeve ber nirx û buhayekî. 4. di berdêla buhayê wê, bi qasê qedrê wê.
ratably li gorî qedr, li gorî nirxî
ratafia ratafeei ratafia , ratafee likora bibehîv 2. nanikên şirîn yên behîvkirî.
rataplan dengê derbê yê ku tê dubarekirin.
dengê lêxistinê yê ku tê dubarekirin.
ratatattat ratatat, ratatattat , ratatat dengê deriyê ku her û her tê kutan, dengê daholê.
ratbitefever ratbitedisease, ratbitefever , ratbitedisease (bij.) nexweşiyeka perok ya ku bi gêzkirina mişkan çêdibe.
ratchet wheel çerxa bimendel.
rate rêje
azirandin, azar kirin, erza yekî şikandin. rêje, nîsbet 2. buha, nîrx, qedr, qîmet, hêjayî 3. cure, celeb, çeşîd, texlîd 4. rêjeya baca milkekî 5. (Îng.) baca milkekî 6. nirx tê dan, fiyet lê birrîn, buha lê danîn, buha lê kirin 7. hesab kirin 8. hejmartin 9. senifandin, dabeşandin, tesnîf kirin 10. nirxandin, helsengandin, hêjandin 11. ji bo kişandin an barkirina tiştekî buha lê dan, fiyet xwestin, fiyet lê birrîn 12. (zimanê k.) heq kirin 13. biqedr bûn, di rewacê de bûn.
rate of exchange buhayê kambiyoyê
rate of interest rêjeya faîzê.
rathaus (Al.) qesra hukumetê 2. avahiya şaredariyê.
rather zehf
zêdetir
(den.) eger, heke, bi min, li gorî min, bi ya min 2. (den.) zêde, zêdetir 3. ta rasttir 4. têra xwe 5. berevajiyê tiştekî, di ber tiştekî de 6. (Îng.) wisa ye ! ma ne?! I had rather go. Çûyîn ji bo min çêtir e, Çûyîn bêtir li hesabê min tê. Ku bi min bimîne ez ê herim. I had rather not do it. Ez nekim çêtir e.
ratification pesendkirin, erêkirin, tesdîq.
ratify pejirandin, pesend kirin, erê kirin, tesdîq kirin.
rating rêzandin, senifandini tesnîf kirin 2. ecibandin, teqdîr kirin 3. texmîn kirin, têderxistin 4. leşker an serbazê biçûk. azardan, azirandin, erz şikandin, tehndan, berê xwe dan yekî.
ratio rêje
rêje, nîsbet.
ratiocinate muhakeme kirin, darizandin, dan ber hiş û aqilê xwe, bi berfirehî û kitekit fikirîn.
ratiocination dan ber aqilê xwe, muhakeme.
ration pari behr, pişk, beş 2. mîqdara ku bi belgeyê tê dayîn 3. tayîn, kumanya leşkeran 4. tayîn dan 5. bi belgeyê belavkirin 6. tesbîtkirina mîqdara tayînê.
rational maqul, xweyî aqil, bimantiq, muteber 2. aqlî, rasyonel 3. (mat.) rasyonel.
rationale mantiq, esas, bingeh.
aqilane. li gorî mantiqê. ravekirina aqilane.
rationalis' (baz.) li gorî felsefeya hewngiriyê.
rationalism aqliye, hewngirî, rasyonalîzm.
rationalist hewngir, aqilmend, hişyar, rasyonalîst
rationality =rationalness: aqliyet, mantiqîtî, rastyonalîte.
rationalization hêncet, mahne
rationalize (Îng.) xwe spartin hêncetan, xwe hirde û vide dan 2. li gorî mantiqekî vegotin 3. bimantiq kirin, jê re mantiqek danîn 4. (İng.) nûjen kirin, modernîze kirin 5. (mat.) kirin hejmara rasyonelî. 6. nûjenbûn, modernbûn 7. (mat.) rasyonelîze kirin.
rationally bi mantiqî, bi maqulî.
ratite (zool.) çivîka ku ji cinsekî ku bi kêrî firrînê naye.
ratline (behr.) di keştiyê de pêpelûkên çarmixe ya ku muretebatên keştiyê pê hildikişin serenan.
ratoon =rattoon, ratoon, rattoon: zîla ku ji rehê riweka hatî teraftin aj daye 2. aj dan, zîl dan, çîl dan, çîlik dan.
ratsbane zernîx, arsenîk.
rattail wekê teriyê mişkê.
rattan bambûya simsimî, (bot.) Calamus rotang.
ratter pisîk an kûçikê mişk girtî
rattle kirin reqînî, kirin xirînî, kirin xişînî, kirin tepînî 2. kirin repînî 3. (zimanê k.) tevlihev kirin 4. reqînî, xirînî, xişînî, qirçênî 5. gelevzî, lewçetî, zimandirêjî, kelmeman, gotinên beredayî, xeberên eletewş 6. wîrînî, zirînî, qirçênî, qirên 7. zengilika zarokan 8. zengiloka marê xişxişok 9. xirxirîna li ber sekeratê.
rattle off ji ber gotin.
rattle on tewş tewş xeberdan.
rattlebox riwekek ji binemala hewêcan ya ku tovên wê yên hişkbûyî dengê zengilikê dertîne (bot.) Crotalaria.
rattlebrain rattlehead, rattlebrain, rattlehead: gelevzî kirin, qanosî kirin, pirbêjî kirin.
rattlesnake rattler rattlesnake , rattler marê xişxişok, (zool.) Crotalus.
rattletrap tişta qetxirbe, erebeya kevnik.
rattling ya ku liqeliq jê tê, ya ku qulteqult 2. (zimanê k.) zindî, sax 3. zêde, pir, zehf, gelek.
rattly ya ku dike liqeliq, ya ku dike reqînî.
rattoon (bnr.) ratoon.
rattrap xefka mişkan 2. rewşa gelek zehmet, weziyeta zehf dijwar.
ratty wekê koremişkan 2. cihê ku koremişk lê zêde ne 3. (argo.) nepêketî, neşikestî, nemûnasîb, şamoşewlo.
bê ser û ber, gurî,
raucous xizok, fetisok, dewixî 2. biwelwele, bihêwirze.
ravage xirab kirin, hilşandin, hilweşandin 2. xirab kirin 3. xirabî, xirabe.
rave şêt bûn, dîn û har bûn, hiş avêtin, ji hiş ketin, tewşikî kirin, ji pesnan xeberdan 2. wekê dînan dan ber qêran 3. şêtî, dînûharî 4. anîn eşq û şewqê, anîn xîretê. ji bo erebe barên girantir hilgire caxa ku li tenişta gerdêleyan ve tê kirin.
ravel (ed, ing veya led, ling) tiştên hatîn ristin vekirin 2. deziyên du tiştan ji hev veqetandin 3. pê out’ê çareser kirin, safî kirin, hel kirin 4. girêka filitî, deziya vebûyî.
raveling ling raveling , ling deziya vebûyî, filitî.
1.Tayê bişkifî 2. Dînik , aqilberdayî
ravelment deziya filitî, ferqizî 2. tevlihevî, fetlonektî, lihevherbilîn, lihevalîn.
raven qelareşk, (zool.) Corvus corax 2. reşê qetran, reşê tarî. wekê gurên birçî dadan ser tiştekî 2. talan kirin.
ravening çavbirçî, timakar, lewlês 2. dirrinde, hovane 3. şêtbûyî, harbûyî 4. çavbirçîtî, lewlêsî 5. nêçir, seyd, rav, şikar.
çavnebar
ravenous gelek birçî 2 ya ku hovane bûyî, dirrinde bûyî.
ravenously wekê gurên birçî.
ravenousness îşteha peraniyane.
ravin talan, tartele 2. hovîtî, dirrindeyî 3. nêçîr, rav, seyd 4. wekê cinawiran xwarin 5. talan kirin, yaxme kirin.
ravine kend, newal, zixur.
raving şêt, harbûyî, aqilavêtî, ji hiş ketî 2. xebera tewşik, gotinên bêbingeh.
ravingly mîna şêtan, nola dînûharan.
ravioli xengela ku li gorî terza Îtalyanan çêbûyîye.
ravish sermest kirin, ji kêfan dîn kirin 2. destavêtin namûsa yekî, namûs hingavtin, pêpeskirina namûsa kesekî 3. (kevn) bi kotekî girtin û birin, çopandin, xesp kirin. 4. destavêtin namûsa yekî, ajotin ser namûsa yekî 5. (kevn) bi zorê girtin û birin.
ravishing sermestker, şeyda, sihêmkar, têkar, kartêk, jihişker, efsûnkar, sêhrkar, bandorker.
ravishingly bi awayeke efsûnkar.
ravishment sermestbûn, gelekî kêfxweş bûn
raw xav
xav, çênebûyî, nepijiyayî 2. xav, terbiye nebûyî, tîrnebûyî, qalindnebûyî 3. çênebûyî, negihaştî 4. ya ku çermê wê jêçûyî 5. sar, cemidî 6. nû, teze 7. ecemî, naşît, bêezmûn, bêtecrûbe 8. pê the’yê dîn, aqilavêtî. 9. (DYA), (zimanê k.) tazî, rût. 10. gelekî xav. 11. xamî, xavî 12. zelitî, çelitandî, çelitî, şermixî, şermixandî, şeridandî, rûçikandî, şeqitandî.
raw deal (argo.) kiryara neheq.
raw material madeya xam.
raw sap ham şîrik, şîlav, usare .
raw silk herîra safî.
raw spirits îspîrtoya xwerû.
rawalpindi Ravalpîndî.
rawboned kesê ku hestiyên wî dixweyin, zêde qels û lawaz.
rawhide çermê debixandî, çermê xam 2. qemçiya ji çermê xam çêbûyî.
rawish bi xavî
rawness xavîtî
ray tîrêj, tîrojk 2. (geom.) tîrêj 3. (bot.) her yek ji petalên derve yên kulîlkên wekê beybûnê 4. (zool.) dasiyên perikên masiyan, her yek ji tiliyên heywana behrê ya ku jê re dibêjin masîstêrk an tiliya beranekê jî 5. tîrêj belav kirin. a ray of hope cihê hêvîyê, cihê bendewariyê.
rayah bendegan, goran, reaya, gelê di bin fermanrewaya hukmdarekî de.
rayless bêtîrêj, bêtîrojk. ji binemala masîpisîkan cureyek masiyên terîdirêj, rîna, (zool.) Raia batis 2. masîpisîk, vatoz, (zool.) Raia clavata.
rayon bestikê bi herîra qelb.
raze rase, raze , rase: hûr û hera kirin, piç û parî kirin, li erdê xistin.
razee (behr.) keştiya ku pêhnika wê ya jorîn jê hatiye deranîn 2. pêhnika jorîn ya keştiyekî jêkirin.
razor gûzan
cozdan, cûzan, gûzan, dûzan 2. mekîna rîkurkirinê. pê gûzanê jêkirin an kurkirin. 3. cilêt, kêra kurkirinê.
razor blade devê gûzanê
razor clam =razor shell çeqûya behrê, mîdyeya gûzanê, (zool.) Solen razor strop,
razor strap qayîşa gûzanê.
razorback nehenga dûvçetelî, (zool.) Balaenoptera 2. celebek berazê ku pişta wî teng û tûj e 3. girê ku pişt û pala wî teng e.
razorbill nikulgûzan (alk.), (zool.) Alka torda.
razoredge devê kêra tûj, serê tûj 2. berpalên tûj yên çiyayan 3. rewşa zor, weziyeta dijwar.
kêra tûj, rewşa dijwar.
razz (DYA), (argo.) henek, kir, tinaz, qerf 2. yuh 3. tinazê xwe pê kirin, pê ketin xir, henekê xwe pê kirin, bela xwe lêdan, bela xwe jê venekirin 4. yuh kirin.
razzledazzle (DYA), (argo.) tevgera metelhişt.
ra (m.) blood vessel, root
= re
= re
raber kirin to show, to explain
raberi min bike explain to me
rabestandin to zone
rabirdû (f.) the past
raborî, rabirdû past, the past
rabû ‘he/she stood up’ Siyabend rabû ser piyan. ‘Siyabend stood up’ (3rd prs. sng. past simple form for the verb rabûn ‘to stand up’)
rabû çû he left
rabûn (vi) to rise, to stand up
(rabe) to rise, to grow, to stand up, to grow bigger
v.i. to rise, arise, get up; to abandon, give up (li s.th.)
v.i. to rise, arise, get up; to abandon, give up (li s.th.)
raçandin (rafîne) to weave
raçav spy; (çavek lê gerandin) glance
raçav kirin to spy; to glance through
radan ser (rade ser) to attack
to attack
radanser (f.) offensive
radibe he/she/it wakes up (3rd person singular form of simple present tense forthe verb rabûn‘to wake up, to stand up’)
radibim I wake up (1st person singular formof simple present tense for the verbrabûn‘to wake up)
radyo (f.) radio
rageş (adj.) peevish, nervous
rageşî (f.) acrimony, tension (nervous)
ragihandin (n) to repport; (n) repport, communication, transmission, transport and communication
(ragihîne) to inform
ragirî custody
ragirtin (ragire) to resist, to support, to maintain
(xwe ragirtin) to hold back, to refrain
raguhestin, raguhezandin (dan yekî) assign; to transfer
raguhêzdar, raguhezîndar transferee
raguhêzdêr, raguhezîndêr transferor
raguhezname conveyance
rahetî see: rihetî
rahiştin to pick
rajêr down, downward
rajêrî subordination
rajor upward
raketin (rakeve) to go to bed, to sleep
v.i. to sleep
v.i. to sleep
rakeve ‘sleep!’ Bi şev zû rakeve da ku sibehê zû rabî.‘Sleep early in the night so that you get up early in the morning.’ (2nd pr. sngl. imperative form for the verb raketin ‘to sleep’)
rakirin to raise
(rake) to lift, to remove, to raise, to elevate, to caancel, ro repeal
v.t. to take away, pick up; to wake up (trs.); to cancel, abolish. ji navê rakirin=to eliminate
v.t. to take away, pick up; to wake up (trs.); to cancel, abolish. ji navê rakirin=to eliminate
rakişandin (rakişîne) to uproot, to pull
ramalîn, ramaliştin expunge
raman idea
(f.) idea, thought
f. idia, opinion, stance
ramedandin v.t. to lay down
v.t. to lay down
ramîn to think
ramûsan (f.) kiss
ramûsandin (biramûse) to kiss
ramûsîn v.t. to kiss
v.t. to kiss
ran (m.) thigh, calf (of leg)
m. thigh
rapêçan, rapêçandin to wrap, to wind, to bandage
rapelikîn v.i. to crawl, creep
raperîn (n) insurgency, rebellion, uprising, revolt; (v) to rebel, to uprise
rapor report
f. report
raqîb Binêre: rikeber
raser superior
rasgoyî honesty
raspartin (emanet kirin) consign
rast right; true
right, correct. Also see: rast kirin, rast hatin, bi rastî, raste, rasterast, rasterê, rastnivîsîn.
rast hatin li to come across.
rast kirin v.t. to correct
v.t. to correct
rastandin (v) to confirm; to testify; (n) confirmation; testification
raste prep. straight toward.
rasterast really and truly.
rasterê correct.
rastgo honest
rastî yekî hatin to run into somebody
to come across smb., encounter, meet
rastnivîs orthography
rastnivîsandin (f.) orthography
rastnivîsîn f. orthography
ravekirin review; interpretation, construction; comment; (v) to review; to interpret, to construe; to comment
ravf hunting
rawêj presumption
rawêja redbar rebuttable presumption
rawest (j.) full-stop (dot) stop,
rawestandin (rawestîne) to pause, to stop
v.t. to make stop
v.t. to make stop
rawestek (j.) brake
rawestîn v.i. to stand up, stop, stand still. Also see: li ser ... rawestîn, rawestandin.
v.i. to stand up, stop, stand still. Also see: li ser ... rawestîn, rawestandin.
rawestiyan = rawestîn
= rawestîn
rawir wild animal
wild animal
raxistin (raxe) to spread (a carpet) to furnish
v.t. to spread
v.t. to spread
ray opinion
f. opinion
raya giştî public opinion
raye authorization, competence, power
rayedar authority
raz secret
(j.) mystery
razan (raze) to go to sleep, to sleep
-zêv.i. to lie down, sleep
-zêv.i. to lie down, sleep
razandin (birazîne) to put to sleep
razber abstract; intangible
razdar mysterious
razî satisfied, content, pleased
(adj.) satisfied
contented (li with)
razîbunî (f.) satisfaction
rabatt erzanî
rabe qang
rabiat har
serserî
zîrt
rache boxz
heyf
heyf e!
qesas
qisas
tol
tolhildan
rachen gewrî
hefik
heyf hilanîn
rad çerx
çerx
şeyt
radiergummi jêbir
pakind
raket
sirge
radieschen tirp
tivir
radikal tundraw
radio radyo
raffen, an sich ~ rapêçan
raffiniert kubar
ragout êxnî
tirşik
rahm to
rakete moşek
rampe kaş
ramponieren seqitandin
rand bedgeh
haf
hed
kevî
kevî
kêlek
kêlek
qerax
qirax
tixûb
rang paye
rade
ref
rêz
rêzdarî
rutbe
rasch bi lez
lezgîn
rewan
rascheln xişte-xişte
xişxiş
xuşexuş
xuşînî
xuşandin
rasen çîmen
çîmen
gîha
rasend har
serserî
zîrt
rasend machen har kirin
rasieren kur kirin
rasiermesser gûzan
rasseln şingeşing
zirrezir
rast einlegen vêsî kirin
rasten rihet bûn
rastplatz guhêr
rat meclîs
pend
şêwir
şîret
şîret
tembe
temî
temî
tenbe
rat geben temî dan kesekî
raten şîretlêkirin
ratgeber şêwirdar
temo
ratlosigkeit heyran
ratschlag şêwir
şîret
şîret
tembe
temî
tenbe
rau çetin
raub dizî
pergende
talan
rauben dervekirin
girtin
heram bûn
heram kirin
revandin
şêlandin
raubtier terewil
raubtierjunges kudik
kudî
raubvogel terewil
rauch

dûman
dûxan
mij
rauch der höhle duxan il muxara
dûyê şikeftê
rauchen cixare kişandin
qulap-qulap...kişandin
raum çavî
çavî
çevî
jûr
menzel
ode
valahî
raunen kuste-pist
piste-pist
raupe kurmik
raureif şext
rauschen xişexiş
xişte-xişte
xişuş
xişxiş
xullexul
xuşexuş
xuşîn
xuşînî
guşîn
rauschgift tilyak
rauschgift rauchende tilyatkêş
rauschgift verkäufer/in tilyatfiroş
ra kirin hochheben
pflügen
wegschaffen
raber kirin anbieten
führen
geleiten
raberî yekî kirin jdm zeigen
raberkirin erklären
verzollen
rabirdû Vergangenheit
rabûn abfliegen
Abflug
aufstehen
ausgerissen werden
ausgerottet werden
entfernt werden
sich zerreißen
rabûn û rûniştin Anstand
Betragen
Haltung
Verhalten
raçavkirin bewachen
spähen
radan einfügen
rade Rang
radest kirin abgeben
radestbûn sich ergeben
sich unterwerfen
radestkirin ausliefern
verlassen
radyetor Kühler
radyo Radio
ragihandin ankündigen
mitteilen
ragirtin aushalten
ertragen
rahêl ober Zone oder Seite
rahiştin ergreifen
nehmen
rahiştin aufgreifen
aufnehmen
ergreifen
herausziehen
rahîştin aufheben
aufnehmen
übernehmen
wieder aufnehmen
rahn Oberschenkel
rajêr unter Seite
rajor obere Seite
raket Radiergummi
raketin ins Bett gehen
schlafen
schlafen gehen
rakirin abschaffen
abtun
heben
rakirin aufheben
rakirin û danîn abwägen
hin und her überlegen
rakişandin schleppen
trennen
rakişandin abreißen
entwurzeln
losreißen
raman Denken
Gedanke
idee
Meinung
Verstand
Vorstellung
ramedayî ausgestreckt
ramedîn liegen
ramedîn ausstrecken
hinlegen, sich ~
niederlegen, sich ~
ramidandin ausbreiten
ausstrecken
hinlegen, sich ~
niederlegen
niederlegen, sich ~
niederstrecken
ramîn denken
ramîsandin küssen
ramûsan Kuss
ramûsandin küssen
umarmen
ramûsîn küssen
ramyarî Politik
politisch
ran Oberschenkel
rapêç kirin alles einsammeln
erfassen
reißen, alles an sich ~
umfassen
rapêçan umgeben
rapêçan raffen, an sich ~
zusammennehmen
rapelikîn klettern
raperîn Aufstand
raqî Schnaps
raşan Quittung
raspandin abliefern
rast direkt
gerade
recht
rechts
richtig
wahr
rast kirin ausrichten
rastbîn realistisch
rastê hev hatin zusammentreffen
rastê rast geradeaus
raste-duz ganz gerade
ganz unmittelbar
rasteqîn Wahrheit
Wirklichkeit
rasterast direkt
unmittelbar
rastî Recht
Wahrheit
Wirklichkeit
rastîn echt
wirklich
rastkêş Lineal
rav Hautflecken
Muttermal
Pickel
Pigmentflecken
ravekirin erläutern
ravser jdn der viele rav am Körper oder Kopf hat
raweşandin ausschütteln
rawestan Pause
stehen bleiben
verweilen
warten
rawestandin aufhalten
stoppen
rawestandin anhalten (jmd./etw.)
einstellen
stoppen
rawestane Pause
raweste Halt!
raweste! Stop!
rawestgeh Haltestelle
rawestin ausruhen, sich ~
bleiben
Erholung
Pause
stoppen
rawestîn stehen
rawestin anhalten (stehen bleiben)
Pause einlegen
unterbrechen
rawestîn ausruhen, sich ~
rawir wild lebendes Tier
raxistin ausbreiten
bedecken
hinlegen
raxistin ausbreiten
auslegen
einrichten
möblieren
Teppich ausbreiten
Teppich auslegen
raxistin auflegen
ray Eindruck
Meinung
raye Autorität
Befugnis
rayedar autorisiert
genehmigt
raz Geheimnis
razan liegen
razan schlafen
razber abstrakt
razdilî Absicht
Herzenswunsch
Vorhaben
razî zufrieden
razî bûn zufrieden
razî kirin Einwilligung erhalten
überreden
zufrieden stellen
razîkirin befriedigen
Einwilligung erhalten
zufrieden stellen
razilixî Dankbarkeit
Einverständnis
Einwilligung
Übereinstimmung
razilixî dan danken
razlixî Übereinstimmung
ra pêq. rara d. ra
m. raye, ra, rayîr, rahar, rar n.
m. bot. reya, rîçal, tamare, penc, riçik m.
m. ana. reya, tamare, damare, domare, tomare, dumare, temare m.
raber m. îzah, rakerdis, îzeh, îza n.
raber kirin lg. . çimî ver de girewtene
lg. . texdîm kerdene, arz kerdene, ravernayene, raver dayene, re verdayene, pêskês kerdene
lg. . îzah kerdene, rakerdene
raberê hev kirin lg. . têvernayene, muqayese kerdene, pêvernayene, têrînayene, pêver sanitene, têver sanitene, veronayene
raberî m. mûsnayîs, nawitis, nawnayis n.
raberkirî rd. têvernaye, muqayeseyin, muqayesekerde, pêvernaye, pêversanite, têversanite, veronaye
raberkirin m. çimîverdegirewtis n.
m. têvernayis, muqayese, têversanitis, têveronayis, pêveronayis, qiyas n.
m. texdîmkerdis, arzkerdise, ravernayis, raverdayis, reverdayis n.
rabesî rd. destkîp, îdareyin, destgirewte
rabesîtî m. destkîpîye, îdareyinîye, destgirewteyîye, destkîpênî m.
rabestin n. sêwe, awa, tore, çêsît, terz, hawa n.
rabezandin lg. . galim kerdene, raantene
rabezin lg. . galim kerdene, raantene
rabihurandin lg. . ravîyarnayene, viyarnayene, derbaz kerdene, ravêrnayene, viyernayene
m. ravîyarnayis, viyarnayis, derbazkerdis, ravêrnayis n.
rabirda m. sabiqa, sebiqa m.
rabirdayar rd. sabiqayin
rabor m. deber, selik, îdare, debar, sîelik, sîyelik n.
raborandin lg. . ravîyarnayene, viyarnayene, derbaz kerdene, ravêrnayene, viyernayene
m. ravîyarnayis, viyarnayis, derbazkerdis, ravêrnayis n.
raborî kirin lg. debernayene, selik kerdene, ravîyarnayene, deber kerdene, vîyarnayene, derbaz kerdene, vernayene, îdare kerdene, debar kerdene, deberê xo kerdene
raborîn lng. ravêrayene, ravêrdene, vîyartene, ravîyertene, derbaz bîyene, ravyerdene, vîyertene
m. ravêrayis, derbazbîyayis, vîyartis, ravêrdis n.
raborîya çîrokî n. rz. demo ravêrdeyo nêdîyar, ravêrdeyo nêdîyar, vîyarteyo nêdîyar n.
raborîya dûr a bilaniyê n. rz. ravêrdeyo durîyo ekeyî, ravêrdeyo durîyo wayî, ravêrdeyo durîyo ganîyî n.
raborîya sade n. rz. demo ravêrdeyo dîyar, ravêrdeyo dîyar, demo vîyarteyo dîyar n.
rabûn lng. ravastene, ver bi ravê sîyene
lng. ravastene, wewaristene, rawistene, waristene, wewistene, warzayene, ravestene, raustene
lng. deginayene, ravastene (lehî û awe)
rabûn û danîn m. cog. medcezîr, bêûso, deginayisûraginayis, bêso n.
rabûna deryayê n. med, deginayisê deryayî n.
rabûna lawê n. serdesîyayisê lavî, deginayisê lavî n.
rabûna pêdarê n. çemel, çemil n.
rabûrî rd. rz. ravêrdeyin, transîtîf, vîyartên, derbazên
raçandin lg. raçînîtene, wegnayene, raçînayene, arînayene
lg. . ratenitene, virastene (xalî...)
raçav m. pawitis, pînîtis n.
raçav kirin lg. çimdarîye kerdene, mushade kerdene, pînîtoxîye kerden^, çimdarênî kerdene
raçavî m/n. pawitox, bendewar, rayepînîtox, întîzar, pînîtox n.
raçavker m/n. çimdar, musahîd, pînîtox, resadçî n.
raçavkerî m. çimdarîye, musahade, pînîtoxîye, gmdarênî, musahede m.
raçavkirin m. çimdarîyekerdis, musalhadekerdis, pînîtoxîyekerdis n.
raceniqîn lng. . werîneqîyene, weperpesîyene, weperîyene, wefirayene, wêrzîyene, rarîneqîyene, weperayene, weceneqîyene
m. werîneqîyayis, weperîyayis, weperpesîyayis, wêrzîyayis, wefirayis, rarîneqîyayis, weperayis, weceneqîyayis n.
raçikandîn lg. tîk kerdene, çik kerdene, çiknayene, denistene
raçînka /. weke, nesiç m.
raçînka hestîyok n. ana. weka asteyî, weka kateyî m.
racol rd. narîn, nazenîn, zarîf, wesek, tîtal
radan lng. . piro bîyene, radayene, dest rîestene, tiro bîyene
lg. taresnayene, rîresnayene, taardene
radar m. radar n.
radarvan m/n. radarcî, radarwan n.
radarvanî m. radarcîyîye, radarwanîye, radarcîyênî m.
radasyon m. fiz. radyasyon n.
radayî rd. girewte, kîpkerde, cadaye
rade m. avend, hed,avende n.
m. bergame., zirze, zerbe, zornax, qîlqîlîk, qilkilik n.
m. derece m.
rader m. rz. mesder, rader, makder, mader n.
radest m. teslîm, redestdayis n.
radest bûn lng. . teslîm bîyene
radest kirin lg. teslîm kerdene, re dest dayene
radestgir m/n. teslîmgirewtox, teslîmatrî n.
radî rd. arzî, taybetî, xusisî, arizî
radîkal rd. radîkal, hîmdar, kokdar, kokin
radîkalîzm m. radîkalîye, hîmdarîye, kokdarîye, radîkalîz m., kokdarênî m.
radiyator m. radyator n.
radiyatorfiros m/n. radyatorrotox n.
radiyatorwan m/n. radyatorrî, radayatorwan n.
radyasyon m. fiz. radyasyon n.
radyo m. radyo, radon n.
radyoaktîf rd. radyoaktîf
radyoaktîfî m. radyoaktîfîye, radyoaktîfênî m.
radyoaktîvîte m. radyoaktîvîte n.
radyoeletrîk m. radyoeletrîk n.
radyofiros m/n. radyorotox n.
radyolog m/n. radyolog n.
radyolojî m. radyologî, radyolojî n.
radyolox m/n. radyolog n.
radyometre m. radyometre, tîrîjpême m.
radyoskopî m. radyoskopî n.
radyoterapî m. radyoterapî n.
radyoxrafî m. radyografî n.
raêx m. dosir m., tesîsat n.
raêxîstin lg. rafîstene, rafînayene, ravistene, afînayene, avistene, rafîstayene
rafîne rd. rafîne, neselnaye, parzûnkerde
rafînerî m. tesfîyexane, neselgeh, rafînerî, palekxane n.
rafîsk m. ana. destikla n.
rafizî m/n. rafizî n.
ragehistin lng. cirestene, restene, gîyene, ciresayene, carestene
rages rd. firsikteng, bîhnteng, asabî, zereteng, hêrsin, nêrin, cigirin
rageyistin lng. cirestene, restene, gîyayene, ciresayene, carestene
m. cirestis, gîyayis, ciresayis, restis n.
ragîhan m. komunîkasyon, têwesîyayis n.
ragihandin lg. . taresnayene, ciresnayene, taardene
m. taresnayis, ciresnayis, taardis n.
ragihîn m. neqilkerdis, ragoztis n.
ragihîna nivîskî n. dazanayiso niviskî, dazanayiso nûskî, teblîxo niviskî n.
ragihistin m. cirestis, gîyayis, ciresayis, restis n.
ragirtî rd. girewte, mewquf, tepiste
rd. tebite, ragirewte
rd. wegirewte, îltihbin, wefîste, wegîrîyaye, rêmin
rd. hepisî, girewte, bende, mehkum, tepiste
ragirtin lg. ragirewtene, xo ragirewtene, xo pêgirewtene *xwe ragirtin iz. xo ragirewtene, xo pêgirewtene, xo girewtene
lg. tewqif kerdene, pêgirewtene, tepistene
m. tewqîfkerdis, tepistis n.
m. tewsekî, wegirewtisê nenûgî n.
lg. wegirewtene, wegîrîyene, îltihab cikewtene, rêm cikewtene, wefîstene, rêm dekewtene
m. wegirewtis, wegîrîyayis, îltihabgirewtis, rêmcikewtis, wefîstis, rêmdekewtis n.
ragirtîtî m. hepisîye, mehkumîye, bendîye, hepisênî, mehkumênî m.
ragirtîxane m. hepis, hepisxane, girewtgeh, girewtxane, cezaxane, mepusxane, hepisxone n.
raguhastin lg. ragoztene, neqil kerdene, hewelnayene, ragostene, ragostene
m. ragoztis, neqilkerdis, ragostis n.
rahbik m. rebike, rahîbe m.
rahbikî m. rebikeyîye, rahîbeyîye, rebikeyênî m.
rahejandin lg. sanitene, hejnayene, kil kerdene (bêsige)
rahêlan lng. piro bîyene, radayene, dest destene, tiro bîyene
rahêlandin lg. piro bîyene, radayene, dest destene, tiro bîyene
rahêner m/n. antrenor n.
rahênerî m. antrenorîye, antranorênî m.
rahîb n. rebik, rahîb n.
rahîbe m. rebike, rahîbe m.
rahîbetî m. rebikeyîye, rahîbeyîye, rebikeyênî m.
rahîbî m. rebikîye, rahîbîye, rebikênî m.
rahîbîtî m. rebikîye, rahîbîye, rebikênî m.
rahijmend rd. mutesebîs, destredestox, destdestox
rahijmendî m. mutesebîsîye, destdestoxîye, mutesebîsênî m.
rahilandin lg. galim kerdene, êris kerdene, rikif kerdene, hucum kerdene, rikêf kerdene, ser ramitene, gala bere kerdene
rahîm m. ana. cayê domanî, rehîm, domandang n.
rd. rahîm, rahman
rahistin lng. piro bîyene, radayene, dest destene, tiro bîyene
m. pirobîyayis, destdestis n.
rahmet m. rahmet n.
rahmetî rd. rahmetin, rahmetî, merhum
rahmetî bûn lng. rahmetin bîyene, rahmetî bîyene
rahsan m/n. rayber, mursîd n.
rajandin lg. rasanitene, rasanayene, wesanayene, rasonayene, rasanayene, rasunayene, ruesunayene (dare)
rajen m. kil, nebz n.
rajenîn lng. rasanîyene, hejîyene
rajêr h. cêranîye, hetê cêrî
rajerî m. teba, uyruq n.
rajêrî m. îtaat, vileronayis n.
rajor h. seranîye, hetê serî, cor
rakelandin lg. xasênayene
rakendî m. îrsîyîye, îrsîyet, weraset m.
raker n. krîko, berzker n.
m. paker, esteritox, sîlge, pakker n.
rakêsan m. cazîbe, raantoxîye, balantoxîye n.
rakêsandin lg. raantene
rakêsayî rd. raante, sidîyaye, pêtkerde, ravêzîyaye
raket m. sp. raket, refik n.
m. rokete m.
raketî rd. rakewte
raketin lng. rakewtene, qelebîyene
m. rakewtis, hewnkewtis, qelebîyayis n.
rakih m. qefes n.
rakirin lg. berz kerdene, re hewafîstene, hewanayene
lg. ravaznayene, waraznayene, berz kerdene, wewaraznayene, wereznayene, wedardene, berznayene, rawirznayene, raurznayene, varzaynayene
m. wedardis, ravaznayis, wedaritis, berzkerdis n.
lg. raqilaynayene, werantene, raqilênayene, werontene, wekerdene
rakisandin m. raantis, ravilêznayis, sidênayis, pêtkerdis n.
lg. rz. antene, tewênayene, raantene
lg. raqilaynayene, werantene, raqilênayene, werontene, wekerdene
rakisîn lng. raancîyene, ravêzelîyene, sidîyene
rakotî m. bahane, mane, mene, baxane n.
ram m. best n.
ram bûn lng. bestîyene, giredîyene, best bîyene
lng. vile ronayene, îtaat kerdene, ram bîyene, sere ronayene
ram kirin lg. bestnayene, gire dayene
raman m. fels. terewî, fikir, îdea, terew n.
ramana bingehî n. terewîyo bingehên, fikiro bingehên, terewîyo sereke, terewîyo esasên n.
ramana gistî n. terewîyo pêroyî, fikiro pêroyî n.
ramana pasvemayî n. terewîyo peysermende, fikiro peysermende, terewîyo peydemende n.
ramana sas n. terewîyo çewt, fikiro çewt, terewîyo sas, fikiro sas, fikro xelet n.
ramana sereke n. terewîyo bingehên, fikiro bingehên, terewîyo sereke, terewîyo esasên n.
ramana teng n. terewîyo teng, fikiro teng, bûrcalo teng, govo teng n.
ramandar rd. terewîyin, fikirin, terewîdar, fikirdar
ramandarî m. terewîdarîye, fikirdarîye, govdarîye, terewîdarênî, fikirdarênî m.
ramandin lg. terewînayene, fikirnayene, govnayene, bûrcalnayene, ronîjnayene
ramangêr m/n. terewîmend, mutefîki m.
ramangêrî m. terewîmendîye, mutefekirîye, terewîmendênî m.
ramangîr m/n. terewîmend, mutefekir n.
ramanî rd. terewîyî, fîkirî
ramanmend rd. wayirterewî, wayirfikir
ramedandî rd. rameredîye, ravezelîye, raqeldîye, paldaye
ramedandin lg. ramerednayene, ravezelnayene, raqeldnayene
m. ramerednayis, ravezelnayis, raqeldnayis n.
ramedankî rd. dergkî, rameredkî, dergane, dergulîke, dergîye serro
ramedayî rd. rameredîyaye, ravezelîyaye, raqeldîyaye, rameredaye
ramedî rd. rameredîyaye, ravezelîyaye, raqeldîyaye, rameredaye
ramedîn lng. . ragewexîyene (heywan)
lng. . rameredîyene, ravezelîyene, raqeldîyene, pal dayene
m. rameredîyayis, ravezelîyayis, raqeldîyayis, paldayis, xodergkerdis n.
ramekî m/n. basbeyaxî n.
ramik m. manike m.
ramîn m. terewîyayis, fikirîyayis, bûrcalîyayis, dexerîyayis, hulîkerdis, govkerdis n.
lng. . terewîyene, fikirîyene, bûrcalîyene, dexerîyene
ramîsan m. maçî, lew, paçî, muçî, paç, maç, muç n.
ramitîn lng. . rameredîyene, ravezelîyene, raqeldîyene, pal dayene
ramûsan m. maçî, lew, paçî, muçî, paç, maç, muç n.
ramûsandin tg. maçî kerdene, lew kerdene, paçî kerdene, maç kerdene, paç kerdene, maçînayene
m. maçîkerdis, lewkerdis, maçkerdis, paçîkerdis, paçkerdis, maçînayis n.
ramûsîn lg. maçî kerdene, lew kerdene, maç kerdene, paçî kerdene, paç kerdene, maçînayene
m. maçîkerdis, lewkerdis, maçkerdis, paçîkerdis, paçkerdis, maçînayis n.
ramyarî m. siyaset, polîtika, sayset n.
ran n. hêt, qor, palîste, bite, rehn, palîsne, hête, hite, que m.
randevû m. randevu, termîn n.
randevû dan lg. randevu dayene, termîn dayene
randevû gîrtin lg. randevu girewtene, termîn girewtene
randevûvan m/n. randevud, termînd, randevuwan n.
randevûvanî m. randevucîyîye, termîncîyênî, randevuwanîye m.
randevûxane m. randevuxane, termînxane n.
randiman m. hîr, randiman n.
ranerm rd. nermok, nermokin, nermikin
ranêstûr m. ana. verêgoli m., vergolim, verêpisîye, verguele, berguele n.
ranîn lg. ramitene, rûmitene, romitene
n. ramitis n.
rant m. rant n.
rantîye m. rantîye m.
ranza m. ranza m.
rapêçan lg. têra pîstene, dorme re dgirewtene, dorme pîstene, dorme girewtene, dorme têrapîstene
rapêçandin lg. têra pîstene, dorme re dgîrewtene, dorme pîstene, dorme girewtene, dorme têrapîstene
m. têrapîstis, dormeredgirewtis, dormepîstis, dormegirewtis, dormetêrapîstis n. *xwe rapêçandin tz. xo têrapîstene, xo tîtiknayene, xo giredayene
lg. ratastene, ratasnayene, binera berdene
rapelikan m. weozîyayis, çemelîyayis, piroozîyayis n.
rapelikîn lg. galim kerdene, êris kerdene, rikif kerdene, hucum kerdene, rikêf kerdene, ser ramitene, gala bere kerdene
raperan m. weozîyayis, çemelîyayis, piroozîyayis n.
raperandin lg. rapernayene, têra kerdene, ravaznayene, hesar kerdene, wepernayene
m. rapernayis, têrakerdis, ravaznayis, hesarkerdis n.
raperîn lng. . raperîyene, sere wedayene, sere ravaznayene, îsyan kerdene, sere berzkerdene, sere wedardene, sare wedaritene, re ci ravazîyaye
m. raperîyayis, serewedayis, îsyankerdis, sereravaznayis, sereberzkerdis, serewedardis n.
raperîner m/n. partawker, galimwan, raperîyayiswan, êrisker n.
raperisandin lg. ropejiknayene, teresnayene, ropezeknayene, gil kerdene, pejiknayene, terisnayene, gilnayene
rapêsî m. mûsnayîs, nawitis, nawnayis n.
rapir rd. asirî. mufrît, ekstrem
rapor m. rapore, raporte m.
rapor dan lg. rapore dayene
rapor girtin lg. rapore girewtene
rapor nivîsandan lg. rapore nivisnayene, rapore nûsnayene
rapor stendin lg. rapore gi rewtene
rapora morgê n. rapora morgî, morgrapore m.
rapordar rd. raporin
raportaj m. mulakat, çimpêkewtis, roportaj, çimpiroginayis, mulaqat, reportaj n
raportor m/. raportor, verfek n.
raportorî m. raportorîye, verfekîye, raportorênî m.
raptîye m. raptîye, puneze m.
raqetandin lg. raqetnayene, ravisnayene, qerefnayene, visnayene, aqitnayene
raqetîn lng. . raqetîyene, cira bîyene, rabirîyene, cêbirîyene, ravisîyene, cêra bîyene, qet bîyene, atiqiyene, yabirîyene, abirîyene, aqitiyene
raqim m. berzîye, raqim m.
raresandin lg. hurdîvarayene, pesknayene, risês estene, piskî estene, reya panayene, piskî risnayene, pisknayene
ras m. tavîye, varte, vahart, qetre m.
raselitandin lg. re dtameznayene, re dbijnayene
raselitîn m. pêskar, musalat, dus n.
lng. . pêskar bîyene, dus bîyene, musalat bîyene
m. pêskarbîyayis, dusbîyayis, musalatbîyayis n.
raser rd. seranîye, cor, hetê serî
rd. sereta, sereke, serdest, domînant
raser bûn lng. . zot bîyene, qertaf bîyene, îlawe bîyene, rest bîyene, ulame bîyene
raserbûn m. zotbîyayis, qertafbîyayis, îlawebîyayis, restbîyayis, ulamebîyayis n.
raserî m. reserîye, rucxan, ereserîye m.
raserîn rd. camêrd, comerd, mêrde, rîmetdar
rashatî rd. rastmekî, tevkelkî, rastameye, tesedifî
rasidandin lg. sidênayene, pêt kerdene, sedênayene, zexm kerdene, pêtnayene
rasîf m. terase m.
rasikestî rd. maz, qert, degêraye
rasikestin lng. . maz bîyene, qert bîyene, degêrayene
rasîtîzm m. rasîtîz m., rasîtîye, rasîtênî m
raspa m. raspa, durpîyo gird n.
raspa kirin lg. raspa kerdene
raspaker m/. raspaker, raspad, aspawan n.
rasparde m. bavok, emanet n.
raspardin lg. bavok kerdene, emanet kerdene, bavoknayene
raspartin lg. bavok kerdene, emanet kerdene, bavoknayene
raspêr m/n. wekîl, veraewnîyayox, veranîyadox n.
rastebîn m/n. realîst, rastîyevînîtox, heqîqetvîn, heqîqetd, rastek, rastevîn n.
rastebînî m. realîstîye, rastekîye, rastevînîye, heqîqetcîyênî, realîstênî m.
rasteder rd. rastedur, surrealîte, rasteteber
rastederî m. surrealîte, rastedurîye, rasteteberîye, teberrastîye m.
rastedûz m. rasteban, rastezemîn, keyeyo bênêrdîwan n.
rastehiz rd. rastesîn, rastkên, rastehes
rastek m. cetvel, cetwel n.
m. mat. raste, rasteke m.
rastekîne rd. rastkên
rasteqîn rd. rastkên, otantîk, rastên, orîjînal
rd. rastkên, rêl, rast
rasterast h. rasterast, dîrekt, rasteser, rastarast
rasterê rd. rasterast, sererast, rasteraye
rastêre h. rasterast, dîrekt, rasteser, rastarast
rasteser h. rasterast, dîrekt, rasteser, rastarast
rastexêz n. rastxêze, xêza raste, gxiza raste m.
n. mat. rastexêze m.
rastgir m/n. rastparêz, rastevîr, rastgirewtox, rastgir n.
rastgirî m. rastparêzîye, rastevîrîye,rastgirewtoxîye, rastgirîye m.
rastgo rd. herbî, rastvatox, rastevaj, rastek
rastgotî m. rastvatoxîye, herbîyîye, rastevajîye, rastevajênî, rastvatoxênî m.
rastgoyî m. rastvatoxîye, herbîyîye, rastevajîye, rastevajênî, rastvatoxênî m.
rastî m. rastîye, durustîye, rastênî, durustênî m.
rastîbîn m/n. realîst, rastîyevînîtox, heqîqetvîn, heqîqetd, rastek, rastevîn n.
rastîbînî m. realîstîye, rastîyevînîtoxîye, rastekîye, rastevînîye, heqîqetcîyênî, realîzme m.
rastîder rd. rastedur, surrealîte, rasteteber
rastîderî m. surrealîte, rastedurîye, rasteteberîye, teberrastîye m.
rastik rd. raste, gor, duz, raste, rast, cawo rast
rastîn m. rastiye, heqîqete, ralîte, rastkênîye m.
rastîparêz rd. durust, heqperest, rastperest, durist
rastîparêzî m. durustîye, rastperestênî, heqperestîye, durustênî m.
rastîxwaz m/n. rastîyewaz, durustîyewaz n.
rastker m/n. rastker, teshîhd, rastnayox n.
m/n. redaktor, rastker n.
rastkerî m. rastkerîye, teshîhcîyênî, rastkerîye, rastkerênî m.
m. redaktorîye, rastkerîye, redaktorênî m.
rastnivis m. îmla m.r rastnîvis n.r rastnûsnayis n.r rastnustis n.
rasyonal rd. hesên, rasyonel, aqlên
rasyonalîst m/n. hesd, aqild, rasyonalîst, aqilparêz n.
rasyonalîzm m. hescîyîye, rasyonalîz m., aqilparêzîye, aqilcîyênî, hescîyênî, rasyonalîstîye m.
rasyonel rd. hesên, rasyonel, aqlên
rasyonel kirin lg. hesên kerdene, rasyonel kerdene, aqlên kerdene
rasyonelkirin m. hesênkerdis, rasyonelkerdis, aqlênkerdis n.
rateqandin lg. rateqnayene, teqeznayene, dime verdayene
raûnd m. sp. raûnd n.
rav n. ana. ramî., tûk, kese, berzik n.
n. tip. ravî, ramîz n.
m. nêçîr, sayd, seyd, sêd, siyd n.
rav kirin lg. nêçîr kerdene, seyd kerdene, nêçîrnayene
rave m. rawe, teswîr, tesvîr, tesfîr n.
m. îzah, rakerdis, îzeh, îza n.
rave kirin lg. îzah kerdene, rakerdene
ravejandin lg. sanitene, hejnayene, kilkerdene (bêsige)
ravek m. sax, bir, tej, qisim, bes n.
raveker m/n. îzahker, raker, aresteker n.
ravkirin m. nêçîrkerdis, seycikerdis n. *hatin ravkirin llb. nêçîr kerîyene, ameyene nêçîrkerdene, ameyene seycikerdene
rawe m. rz. rawe, kîp n.
rawêj m. danisîyayis, misewre, îstîsare n.
m. ferazîye, hîpotez, farazîye n.
rawej kirin lg. danisîyene, sewerîyene, pêdanisîyene
rawêjdar rd. ferazîyeyin, hîpotezin
rawêjer m/n. mustesar n.
rawêjî rd. ferazîyên, hîpotetîk, ferazî
rawêjkar m/n. danismend, sewermend, misawîr, sewerkar n.
m/n. mustesar n.
rawêjkarî m. danismendîye, sewermendîye, misawîrîye, sewerkarîye, danismendênî, sewrmendênî m.
m. mustesarîye, mustesarênî m.
rawer m. lava m.f lebiyayis n.r lakayis n.f verogêrayis n.f nîyaz n.r îstîrham n.
rawer bûn lng. . lava bîyene, dexalet bîyene, verogerayene
rawer gerîn lg. lava kerdene, vero gêrayene, lakayene, lebîyene, niyaz kerdene, wera giyrayene
rawêr kirin lg. misewre kerdene, îstîsare kerdene, danisîyene, rî sewerîyene
rawer kirin lg. lava kerdene, vero gêrayene, lakayene, lebîyene, niyaz kerdene, wera giyrayene
rawerandin lg. . lava kerdene, vero gêrayene, lakayene, lebîyene, niyaz kerdene, wera giyrayene
m. lavakerdis, verogêrayis, lakayis, lebîyayis, niyazkerdis n.
rawergerîn m. lavakerdis, verogêrayis, lakayis, lebîyayis, niyazkerdis n.
rawerîn n. ana. komtamare, gonîkomkere n.
lg. lava kerdene, vero gêrayene, lakayene, lebîyene, niyaz kerdene, wera giyrayene
m. lavakerdis, verogêrayis, lakayis, lebîyayis, niyazkerdis n.
rawerkirin m. lavakerdis, verogêrayis, lakayis, lebîyayis, niyazkerdis n.
rawes m. raaras, bîhne, adel, mabeyn, edal n.
m. muz. raarase, ese, es m.
rawest m. rz. deqe, nuqta, nixte, nuxta, nixtike m.
m. raaras, bîhne, adel, mabeyn, edal n.
m. vindetis n.
rawesta dil n. vindetisê zerî, sekteyê qelbî n.
rawestandin lg. edelnayene, egle kerdene, xecelnayene, heware kerdene, vindarnayene, vindernayene
m. vindarnayis, edelnayis, eglekerdis, xecelnayis, hewarekerdis, edilnayis n.
rawestbêhnok m. rz. bîhnoka deqine m.f vîrgulo nuqteyin n.f deqbîhnoke m.f nuqtebîhnoke m.f nuqtevîrgul n.
rawestbîhnok m. rz. bîhnoka deqine m.f vîrgulo nuqteyin n., deqbîhnoke m.r nuqtebîhnoke m.r nuqtevîrgul n.
rawestek m. frên, vindarnayox n.
m/n. vindarnayox, edelnayox n.
rawestgeh m. ding, îstasyon, vindetgeh, stasyon n.
rawestin m. sekte, vindarnayis n.
m. raarasîyayis, bîhnedayis, arisîyayis n.
lng. . raarasîyene, bîhne dayene, aresîyene, raorosîyene, raorosîyene, arisîyene
rawestîn lng. . edelîyene, egle bîyene, xecelîyene, vindetene, heware bîyene, vindertene, adelîyene, vinetene, findetene, venertene
m. edelîyayis, eglebîyayis, xecelîyayis, hewarebîyayis, vindetis n.
raweya daxwazê n. rz. raweyê wazî, raweyê wastisî n.
raweya daxwazî n. rz. raweyê negayî n.
raweya demê bê n. rz. raweyê demê ameyeyî, raweyê demê bêyeyî n.
raweya fermanî n. rz. raweyê fermanî n.
raweya gerane n. rz. raweyê wazî, raweyê wastisî n.
raweya gerinî n. rz. raweyê sertî, raweyê ekeyî, kîpê ekeyî n.
raweya hekanî n. rz. raweyê sertî, raweyê ekeyî, raweyê sertî, raweyê ekeyî, kîpê ekeyî n. n.
raweya hekînî n. rz. raweyê sertî, raweyê ekeyî, raweyê sertî, raweyê ekeyî, kîpê ekeyî n. n.
raweya pêskera n. rz. raweyê xebere n.
raweya pêskerî n. rz. raweyê xebere n.
raweyê xebereya pêwîstiyê n. rz. raweyê ganîyîye, raweyê gerekîye n.
raweyê xebereya sert daxwaz n. rz. raweyê sertwastisî, raweyê sertwazî n.
raweyê xebereya vînî n. rz. raweyêganîyîye, raweyê gerekîye n.
raweyê xebereya xwestinî n. rz. raweyê wazî, raweyê wastisî n.
raweyê xebereyên pêskerî pj. rz. raweyên beyanî
raweyê xebereyên xwestinîyê n. rz. raweyên wastisîz/?.
rawî m/n. sanikvaj n.
rawîr n. heywan,ters, heywon, heywun, heyban n.
rawiran m. ravêrayis, derbazbîyayis, vîyartis, ravêrdis n.
rawîrandin lng. . ravêrayene, ravêrdene, vîyartene, ravîyertene, derbaz bîyene, ravyerdene, vîyertene
lg. ravîyarnayene, viyarnayene, derbaz kerdene, ravêrnayene, viyernayene
m. ravîyarnayis, viyarnayis, derbazkerdis, ravêrnayis n.
rawirbar rd. ravîyarbar, vîyarbar
rawirbarî m. ravîyarbarîye, vîyarbarîye, ravîyarbarênî m.
rawirîn lng. . ravêrayene, ravêrdene, vîyartene, ravîyertene, derbaz bîyene, ravyerdene, vîyertene
m. ravêrayis, derbazbîyayis, vîyartis, ravêrdis n.
rawirtî rd. rz. ravêrdeyin, transîtîf, vîyartên, derbazên
rawirtin lng. . ravêrayene, ravêrdene, vîyartene, ravîyertene, derbaz bîyene, ravyerdene, vîyertene
m. ravêrayis, derbazbîyayis, vîyartis, ravêrdis n.
rawisandin lg. kizirnayene, tezelnayene, pirênayene
raxa qesayî n. baraceyê qesayî, bareyê qesayî n.
raxe n. dosir m., tesîsat n.
raxedar rd. dosirmeyin, tesîsatin, rafîste
raxefiros m/n. dosirmerotox, tesîsatrotox n.
raxêr rd. rafiste
raxer m/n. dosirmecî, tesîsatcî, dosirmeawan n.
raxerî m. dosirmerîyîye, tesîsatrîyênî, dosirmerîyênî m.
raxistî rd. rafîste, afînaye
raxistin lg. rafistene, rafinayene, ravistene, afînayene, avistene, rafîstayene
m. rafîstis, afînayayis n.
ray m. raye, xetasine m.
m. vînîtis, ray, dîyayis, vînayis n.
m. raye, reye m.
ray avêtin lg. raye estene
raya n. reya, reaya n.
raya askere n. raya eskeraye m.
raya dijber n. raya dustvere, raya hembere m.
raya gel n. raya sarî, raya xelqî m.
raya gistî raya pêroyî, raya têvterî, raya hemeyî
raya vesartî n. raya nimitîye, raya dizdîye m.
rayavetin m. raydayis, vengdayis n.
rayavêtina pêbawerîyê n. raydayisê pêbawerîyê n.
rayda rd. bandûrin, tesîrin
raye m. selahîyet, rayedarîye, karbidestîye, silayet n.
rayedar rd. selahîyetdar, karbidest, rayedar, selayetdar
rayedar kirin lg. selahîyetdar kerdene, karbidest kerdene, rayedar kerdene
rayeka lêkerê m. rz. koka karî, reya karî, koka fîîlî m.
rayeka navdêrê m. rz. koka nameyî, reya nameyî m.
rayêl m. têl, têlefun n.
rayî rd. bingehên, hîmên, binaçeyên
rayîc m. nirxe, rayis, nerxe m.
rayîs m. nirxe, rayis, nerxe m.
raz rd. sir, raz, nimite, vaûvart
raz der dan lg. sir teber dayene, raz teber dayene
razan lng. . doman ardene, dixazkan bîyene, rakewtene, gede ardene, cêraxelesîyene, qic ra qedîyene, cêra veradyene, weledîyene
lng. . rakewtene, qelebîyene, hewn kewtene
m. rakewtis, hewnkewtis, qelebîyayis n.
razandin lg. hewn fîstene, hewn kerdene, hewnnayene
m. hewnfîstis, hewnkerdis, hewnnayis n.
m. mewdûat, ravezelnayis, plasman, ramerednayis n.
lg. ramerednayene, ravezelnayene, raqeldnayene
m. ramerednayis, ravezelnayis, raqeldnayis n.
razanxane m. rakewtisxane, hewnxane n.
razayî rd. rakewte
razber m. nîsane, wisara wertêne, nîsune m.
rd. fels. nêvînitbar, abstrakt, muceret, soyit
razber kirin lg. nêvînitbar kerdene, abstrakt kerdene, muceret kerdene, soyit kerdene
razberî m. nêvînitbarîye, abstraktîye, muceretîye, soyitîye, nêvînitbarênî, muceretênî m.
razberkirin m. nêvînitbarkerdis, abstraktkerdis, muceretkerdis n.
m. fels. tecrît n.
razdar rd. sirdar, razdar, sirin
m/n. mîstîk, razdar, sircî n.
razdarî m. sircîyîye, mîstîsîz m., razdarîye, mîstîkîye m.
razî rd. qayîl, razî, wastox, qaîl
razî bûn lng. razî bîyene, qîm pêardene, qayîl bîyene, zerî kerdene
razî kirin lg. . razî kerdene, qayîl kerdene
razîbûnî m. zerewesîye, xosnûdîye, weshalîye, memnunîye, xosnûdênî, weshalênî, zerewesênî m.
razvesêr n. kûpê sirî, razwedayox, sirwedayox n.
razyane m. bot. razyane, rezene n.
razyaneya avê n. bot. razyaneyê awe n.
ramî apış arası kılları
ramitene ser hücum etmek
saldırmak
rast sağ
rastnuştiş imlâ
yazım
raver ileri
raverşîyayîş ilerleme
raverşîyene ilerlemek
rawe kip
raweya fermanî emir kipi
raweya ganîyîye gereklik kipi
raweya şertî dilek-şart kipi
şart kipi
raweya waştişî istek kipi
ray dayene oylamak
raydayîş oylama
radyatör radyator (n)
radyo radyo (n)
raf ref (n), terek (n)
rahat asan, -e, rehet, -e Rahat! (Rehet!)
rahatsızlıktan dolayı akan gözyaşı lêlawe (m), lêlawa çiman (m)
rahmetli rehmetî, -ye
rakam reqeme (m)
rakamsal reqemkî
rakı reqî (m)
rakı içen reqîwer, -e
ranza ranza (m)
ravent ribêse (m)
razayin 자다 (ça-da)
rajto rast.
rakonti gotin, bas kirin.
rapida bi lez, lezgîn.
raber kirin prezenti
ragihandin komuniki
rahênan ekzerci.
raketin dormi
kuŝi
rakirin forigi
levi
movi
raman ideo
ramûsan kisi
rast dekstra.
ĝusta
prava
rajto
vera
rastî vera
rave kirin ekspliki. Li eksplikas tekston malfacilan
rawestgeh stacio
rawestîn halti
stari