Encamên lêgerînê
qere nd ‘qere êrî lê kirî’ deyiminden geçer
qere êrî lê kirî cehennemin dibine gitsin
qerebalix bnr qelebalix
qerebalix bûn l/ngh kalabalıklaşmak
qerebalixbûn m kalabalıklaşma
qerebalixbûyîn m kalabalıklaşma
qerebaş bnr qerwaş
qerebe bnr qerebû
qerebîn m karabina (kısa namlulu tüfek türü)
qerebû m telâfi
qerebû bûn telafi olmak
qerebû kirin l/gh telafi etmek
telâfi etmek
qerebûker rd telâfi edici
qerebûkirin m telafi etme
qerec bnr qereçî
qereçî nd/nt 1. çingene 2. zanaatkar çingene, elekçi 3. çalgı çalan çingene
qereçîtî m 1. çingenelik 2. elekçilik
qeredax nd Karadağ
qeredaxî rd/nd Karadağlı
qerefîl bnr qerenfîl (II)
qerefîsk bnr qulûsk
qeregûn rd zavallı
qereltûn bnr qeretûn
qerem ant/m diz (kaval, baldır ve uyluk kemiğinin birleştiği yer)
qeremaç nd iskambil oyunu
qereman bnr qehreman
qereme rd donan şey
qeremên (yekî) sist bûn 1) diz bağı çözülmek 2) cesareti kırılmak, gözü korkmak
qeremetî m iftira
qeremît m kiremit
qeremok m 1. donma 2. kırım (hayvanlarınsoğuktan dolayı ölmesi)
qeremokî rd hastalıklı (soğuklar sonucu hastalanmış olan)
qeremokî bûn l/ngh soğuktan dolayı hayvan kırıma uğramak
qeremokîbûn m soğuktan dolayı hayvan kırıma uğrama
qeremûşk (i) m 1. kabuk 2. yara kabuğu
qeremûşk (ii) m tırmık, tırmalama
qeremûşk dan l/gh tırmalamak
qeremûşkdan m tırmalama
qeremûx m kuşkonmaz
qerenfil (i) m hızma
qerenfîl (ii) bot/m 1. karanfil (Dianthus caryophylllus) 2. karanfil (bu bitkinin baharat olarak kullanılan boncuğu)
qerengoz bot/m kengergillerden bir bitki
qerepere m gürültü, fizan, şamata
qereperene m karartı * qereperene tên ber çavê min gözümün önünde karartılar oluşuyor
qerepîn bnr qerebîn
qereqas m bir tür ağaç
qereqol m karakol
qereqola nîzamiyeyê nizamiye karakolu
qereqola polîsan polis karakolu
qereqûçik m serçe parmağı
qereqûçk m serçe parmağı
qereqûşî rd karakuşi, keyfî (gerçeğe, akla, yol ve yöntemlere uymayan)
qereqûşîtî m karakuşilik, keyfilik
qererîşk m kıkırdak
qerese m karın buzlanması, sertleşmesi
qerese (ii) markıt (kapıların arkasına konulan kalın kuşak)
qerese girtin kar buz tutmak, sertleşmek
qeresî bot/m 1. kiraz (Cerasus avium) 2. kiraz (bu ağacın meyvesi)
qereşîn m hanzal
qereşpere m sarap
qeretû m karartı
qeretûk m karartı
qeretûn m 1. kahvaltı 2. kahvaltılık türü yiyecek, hafif yemek
qerewal bnr qerewêl
qerewaşîn m hizmet
qerewat n kravat
qerewaz nd/nt casus
qerewazî m casusluk
qerewêl nd/nt1. koruma, kuruyucu, muhafız 2. bekçi, gözcü, nöbetçi 3. dir kavas
qerewêldar nd/nt muhafız
qerewêlê şevê gece bekçisi
qerewêlî m 1. korumalık, koruyuculuk, muhafızlık 2. bekçilik 3. kavaslık
qerewêlî kirin 1) korumalık yapmak 2) bekçilik etmek
qerewêlî sekinîn nöbete durmak
qerewêlxane m bekçi kulübesi
qerewil bnr qerewêl
qerewîl bnr qerewêl
qerewildar bnr qerewêldar
qerewîlk m gırgır, şamata
qerexanî nd Karahanlı
qerez m garaz
qerezan m tartışma, münakaşa
qerezî m garazlık
qere qere-
qere- pêşgir, pêşbendikek bi maneya reş e: Qeredax, Qeretepe, Qere Tajdîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: -قه‌ره.
ji: jitirki kara yan jiazeri qara, hevreha gara ya tirkmenî, qazaxî қара (qara), buryatî û xakasî хара (xara), mongolî хар (xar)... hemû ji maktirkî qara
qerebalix (navdêr, mê) zingivor, dengûdor, heytûhot, heysûbeys, hêwirze, helehela, helehel, hêlemêl, elalet, gilûr, boşayî, ajawe, bitom, zirpe, gurimtî, gerxêl, irbet, şîşiltax, geremol, qerepere, xepse, heleloş, gelek, pirr, zaf.
Bikaranîn: Lêker: qerebalix bûn, qerebalix kirin. Navdêr: qerebalixbûn, qerebalixkirin Rengdêr: qerebalixbûyî, qerebalixkirî.
Herwiha: qelebalik, qelebalix, qelebaliẍ.
: bêqerebalix, bêqerebalixî, biqerebalix, biqerebalixî, qerebalixdar, qerebalixdarî, qerebalixî
qerebalix bûn (lêker)(Binihêre:) qerebalix
qerebalix kirin (lêker)(Binihêre:) qerebalix
qerebalixbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) qerebalix
qerebalixbûyî (rengdêr) (Binihêre:) qerebalix
qerebalixdar (rengdêr) bizingivor, bidengûdor, biheytûhot, biheysûbeys, bihêwirze, bihelehela, bihelehel, bihêlemêl, bielalet, bigilûr, biboşayî, biajawe, bibitom, bizirpe, bigurimtî, bigerxêl, biirbet, bişîşiltax, bigeremol, biqerepere, bixepse, biheleloş.
ji: qerebalix + -dar.
: qerebalixdarî qerebalixdarîtî qerebalixdartî
qerebalixdarî (navdêr, mê) rewşa qerebalixdarbûnê.
ji: qerebalixdar + -î
qerebalixî (navdêr, mê) rewşa qerebalixbûnê.
ji: qerebalix + -î
qerebalixkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye qerebalix kirin
qerebalixkirin (navdêr) dengûdorkirin
qerebeşik (navdêr, mê) betûbeşik.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
qerebeşk (navdêr, mê) mirîşkek avînavê zanistî, Fulica atra.
ji: qere + beş + -ik
qerebû (navdêr, mê) tezmînat, cirm, pareyê ku ji kesa/ê ziyanlêbûyî re têt dan, cerîme.
Bikaranîn: Lêker: qerebû dan, qerebû kirin. Navdêr: qerebûdan, qerebûkirin Rengdêr: qerebûdayî, qerebûkirî.
ji wêjeyê: Ji bo qerebûkirina (tazmînatdayina) kesên ku di dema şerê navxweyî de zerar dîtine, bi serokatiya serokwezîrê Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî komîteyek pêk hat.(Netkurd.com, 11/2006).
: qerebûker, qerebûyî
qerebû dan (lêker)(Binihêre:) qerebû
qerebû kirin (lêker)(Binihêre:) qerebû
qerebûdan (navdêr, mê) (Binihêre:) qerebû
qerebûker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê qerebû dike.
ji: qerebû + -ker
qerebûkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye qerebû kirin
qerebûkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) qerebû
qerebûyî (navdêr, mê) rewşa qerebûbûnê.
ji: qerebû + -yî
qereç (navdêr) mitirb, miletek gerrok e ji kok ve ji Hindistanê ye lê li pirraniya cîhanê belav bûye (bi taybetî wek muzîkvan û danser lê herwiha bi xwazokî û diziyan navdar in), qereçî.
Herwiha: qaraç, qeraç.
ji: Ihtimal heye ku qereçî, jiurduyi کراچی (Keraçî, bajarrekî mezin e li başûrê Pakistanê) ji ber ku qereç ji wê derê ve ber bi Kurdistanê ve hatine. Herwiha navê eşîra sindî ya kurd jî ji devera Sind/Sindh ya Pakistanê ye. Eger ne wisa be, dikare ji qere- (reş) + çî be, bide ber fînî musta (reş) > mustalainen (qereç). Hevreha غجر (ẍecer: qereç) ya erebî. Herwiha ihtimal e qirêj û qirêjî yên kurdî jî ji qereç in..
: qereçî, qereçîtî
qereçî 1. cingene 2. qelaçêker *“keçika qereçî nabe xatûn”
(navdêr) qereç, mitirb, miletek gerrok e ji kok ve ji Hindistanê ye lê li pirraniya cîhanê belav bûye (bi taybetî wek muzîkvan û danser lê herwiha bi xwazokî û diziyan navdar in)(navdêr, mê) zimanê wî miletî ku zimanek hind-û-arî ye(rengdêr) jiyana wî miletî, wek wî miletî, parsek, xwazok.
ji: qereç + -î.
: qereçîtî
qereçûnik (navdêr), ?, navê çûkekî ye
qeredax Serenav,mê, deverek e li Başûrê Kurdistanê.
ji wêjeyê: Elî Qeredaxî: Berî 15 salan min ji Abdullah Gul û Necmettin Erbakan re behsa pirsa kurdan kir..
ji: Yan ji tirkî kara (reş) yan jî ji ermenî qere (mezin, gir, girs, gewre) + ji tirkî dağ (çiya).
: qeredaxî, qeredaxîtî
qerefîl (navdêr, mê) xizêm, pozmik, kasnî, talîşk, xişira ku bi taybetî jin dixin difina xwe.
ji wêjeyê: Werin, ha werin zembîlan, serkofiyêd poz qerefîlan, zembîlêd in ji çiqlêd biyê ne, qazanxêd wan ji selbiyê ne, werin ha werin zembîlan, Hevwate, qerenfil
qerem leven, qamîş
qeremet (navdêr, mê) iftira, newehî, buxtan, tawanbarkirina kesekî bi bihaneyên derew û bêbingeh: Ew qeremetanli min dike. (Ew derewan li ser min dike daku min tawanbar bike.).
Bikaranîn: Lêker: qeremet kirin. Navdêr: qeremetkirin Rengdêr: qeremetkirî.
Herwiha: qeramet qirêmet qerûmet.
: qeremetî qeremetker
qeremûçk (navdêr),mê qermûçk,goştê kesekî/ê di nav du tilîkan de eçiqandin.di hevokê de : li civatê dema qeremûçkek avêt min ez hil bûm.
qerenfîl (navdêr, mê) mêxik, mêxele, mêxek, hin cûn gulên rengîn in û rengê wan yê serekî pîvazî anku pembe ye.
Herwiha: qaranfîl, qarnafîl, qerinfîl, qernefîl, qirinfîl, qirnefîl, qurenfîl, qurnefîl, qurunfîl. Navê zanistî: Dianthus caryophylllus.
ji: hevreha farisî û erebî قرنفل (qerenful), tirkî karanfil, yûnanî καρυόφυλλον (karyofyllon), latînî caryophyllon, hemû jihindi..
: qerenfîl, qerenfîlî, qerenfîlnas, rûnê qerenfîlan
qerenfîlî (navdêr, mê) rewşa qerenfîlbûnê.
ji: qerenfîl + -î
qerepere (navdêr, mê) qerebalix, zingivor, dengûdor, heytûhot, heysûbeys, hêwirze, helehela, helehel, hêlemêl, elalet, gilûr, boşayî, ajawe, bitom, zirpe, gurimtî, gerxêl, irbet, şîşiltax, geremol, xepse, heleloş
qerepere dîtin (biwêj) ji ber tirsê yan jî nexweşiye xewn û xeyalên xerab dîtin. di wê nexwefiyê de, ji ber germaya laçê xwe. min qerepere didîtin.
qerepere kirin (biwêj) qelebalix û dengî kirin, teşqele derxistin. bûboyê mêrê wêpê re xeyîdîbû û gotibû ku dive hevaleke wê keçikê hebe, ka em wê bibin cem doxtor moxtorekî! tu çi dikîxerepere. enver karahan
qereqol (navdêr, mê) 1 polîsxane, nîgt, avahiyê polîsên gundekî yan bajarrekî, 2 (li gundên Bakurê Kurdistanê) baregehên jendermeyên ku çavdêriya gundekî dikin.
Herwiha: qerreqol.
ji wêjeyê: 1Li gorî agahiyên ku hatin bidestxistin, Qaymeqamê Hezexê û fermandarê qereqola cendirmeyan a gundê xeberliyê, 3 hefte berê hatine serdana gund û ji gundiyan xwestine ku gundê xwe bifiroşin dewletê. 1 “Qedexekirina derketina bi şev a ji malan, a bi hinceta qereqol tê avakirin bi teblîgatekê ji Keyayê Gund re hate şandin.”(Kurdishinfo.com, 8/2006).
ji: jitirki karakol jimongoli karagul (çavdêr) ji kara- (lê nêrîn).
Bide ber: kalekol..
: qereqolî
qereqolî (navdêr, mê) rewşa qereqolbûnê.
ji: qereqol + -î
qeresî gêlas
(navdêr, mê) fêkîyeke. Navê zanistî: Prunus avium
qeretî (navdêr, mê) nator, nator, helamet, helamt, qeratû, elamet, mamik, reşkê bûstanan
qeretûn (navdêr, mê) xwarina sivik ya di navbera du danan de , taşt, têşt, qehwaltî, cema spêdeyê, xwarina sibê
qerewal (navdêr)(navdêr, nêr) (navdêr, mê) sereguhî, venerîn, raçavî, ragirî, binçavîlênerîn û parastin,, nobedarî
qerewêl (navdêr, nêr) sîsem, bester, mobîlyaya textîn yan madenî yê ku doşek li ser tê bicihkirin û mirov li ser dinive.
Hevwate: lat , nivîn, text.
Herwiha: qerawêl bend
qerewêlî (navdêr, mê) parêzvanî, muhafizî, pasvanî, nigehdarî, segvanî, parêzkarî, pasavanî, mifirdîtî.
ji: qerewêl +-î
qerewêlî sekinîn (lêker)zêrevanî kirin.
ji: qerewêlî + sekinîn
qerewêltî (navdêr, mê) pasvanî, mifirdîtî, nîgehdarî, paragotî, natorî, notirvanî, pasbanî.
ji: qerewêl +-tî
qerewîl (navdêr) nobedar, pasevan, heres, çavdêr.
Bide ber: qerewêl, qerawil.
: qerewîlî, qerewîlîtî, qerewîltî
qerewîlî (navdêr, mê) rewşa qerewîlbûnê.
ji: qerewîl + -î
qerez (rengdêr) hesûdî, kîn, rik armanc, mexsed.
Herwiha: Alm.: Absicht, xerez.
ji: Ji erebî
qerezdar (rengdêr) kîndar, rikdar, bikîn, birik.
ji: qerez +-dar
qerezî (navdêr, mê) rikatî, kîn.
ji: qerez +-î
qerezkar (navdêr, mê) kîna, rika, kînokî, xel.
ji: qerez +-kar
qerezkarî (navdêr, mê) rikoyîtî, kînokîtî.
ji: qerez +-karî
qerebalix f. crowd, confusion.
qerebalix kirin v.t. to act up, to flail around
v.t. to act up, to flail around
qereqol police station
m. police station
qereqola navendî central police station
qereçî Zigeuner
qereqol Polizeirevier
qerewil Posten
Wache
qerez Absicht
böswillige Gesinnung
Gehässigkeit
Ziel
qerezan schwarz
schwärzlich
qerebalix m. hengame., haybro, herese, qerebelix, semate, hayle m., teqereq, gimîûnalî, zelemele, çîlvîlîye, gurintî, xirerîr, teqereqe, gimîûnalî, welwele, samate, somate, zimîûnalî n. q
qerebalix bûn lng. . haybro bîyene, qelebelix bîyene, herese bîyene, guranîye bîyene, gurintî bîyene, qerebelix bîyene
qerebalixa beredayî rd. gijgij, qerebelixo seredej n.
qerebalixbûn m. qelebelixbîyayis, guranîyebîyayis, gurintîbîyayis, n.
qerebîne n. qerebîn, tifangê qerebînî n.
qerebû m. telafi, degirewtis, ragirewtis n.
qereçî m/n. asiq, bêjingber, posa, rîngane, qereçî, mitrib, asik, xalbuçî? n.
qeremît m. kasik, kîremît, xilik, kîramîd n.
qeremûsk m. tip. selek, siley, seket, çekûle, qafik, tolif, qafil, patu n.
qerenfîl m. penezik, pozmik, pozmikê pirnike n.
m. bot. qerenfile, qernefile m.
qereqol m. qereqol, polîsxane n.
qeresî m. gilyaze, kîraze, geraze, gîraze, gêraze m.
m. bot. gilyazêre, kîrazêre, dara kîraze, gêrezêre, darkîraze m.
qeretûk m. helapuçik, sipêla, qiratî, xelapugk, qirawtî, qeremol n.
qeretûn m. bindxare n.
m. ara, sêpare, tastere, aradîne, arahîye, nonê sivay, arayî, testare, arî, tastî, tastare, tistare
qerewat n. kravat, qirawet n.
qerewel m/n. pawitox, qerewêl, muhafiz, seveknayox n.
qerewelî m. qerewêlîye, pawitoxîye, seveknayoxîye, muhafizîye, qerewêlênî m.