Encamên lêgerînê
qîz m 1. kız (dişi çocuk) 2. kız (kız oğlan kız, erden, bakire) 3.rd kız (dişi)
qîz anîn kız almak
qîz birin kız almak
qîz dan kız vermek
qîz dan hev û din (birbirine) kız alıp vermek
qîz dan mêr (an jî şû) gelin etmek
qîz derketin kız çıkmak
qîz dîtin (an jî xwestin) erkeğe kız istemek, gelin almak
qîz hê ne li danê ye rakirine rihela wê kız beşikte (veya kundakta) çeyiz sandıkta
qîz hîna nehatiye danê dest avêtine cihêzê wê kız beşikte (veya kundakta) çeyiz sandıkta
qîz nîn e xezal e güzel kız, ay parçası
qîz rencber e qewl qediya kız eninde sonunda kocaya varır
qîz revandin kız kaçırmak
qîz sêva sora li darê ye, her kes gopalê xwe diavêjê, êdî ka bû nisîbê kê ye bir kızı bin kişi ister, bir kişi alır
qîz û keçên malê (birinin) kızı kısrağı
qîz xwestin kız istemek
qîza bavan yiğit, namuslu kız
qîza meleyê biharê argo dişi eşek
qîza mirovan (merivan an jî însanan) insan evlâdı
qîza paşê jî bêqusûr nabe bu kadar kusur kadı kızında da olur
qîza qîzîn kız oğlan, kız oğlan kız (erden, bakire)
qîza raşikestî kız kurusu
qîza xelkê el kızı
qîzanî m 1. kızlık (kızlık çağı) 2. kızlık, bakirelik, bekaret 3. ant kızlık, kızlık zarı
qîzankî rd kızca, kızlara özgü
qîzantî m 1. kızlık (kızlık çağı) 2. kızlık, bakirelik
qîzap amca kızı.
m amca kızı, emi kızı, amcazade
qîzê b kız (seslenirken) * qîzê were vir kız buraya gel
qîzên bavan yiğit, namuslu kız
qîzên malê (birinin) kızı kısrağı
qîzhilî m üvey kız (kız çocuğu için)
qîzik m 1. kız (dişi çocuk) 2. kızcağız 3. kız, dam (iskambil kâğıtlarında) 4. rd kız (dişi)
qîzika çav nd göz bebeği
qîzîn rd 1. kız oğlan kız, bâkirex erden 2. kız ile ilgili
qîzîtî m 1. kızlık (kızlık çağı) * çaxê qîzîtiyê kızlık dönemi 2. kızlık, bakirelik, erdenlik
qîzmam m amca kızı, emi kızı, amcazade
qîzmet m hala kızı, halazade
qîzmetik m hala kızı, halazade
qîzol n kız
qîzole m kızcagız
qîzxal m dayı kızı
qîzxaltî m teyze kızı
qîzxatî m teyze kızı
qîz keç *“qîzê bixwaze bi dilê kalan, hespê bikire bi dilê xortan”
(navdêr, mê) mirovên mê yên hê biçûk: Du qîzan yarî dikirin (dilîstin). zarroka kesekî: Wê sê qîz hene, mirovên mê yên hê şûnekirî: Na, mêr nekiriye, hê qîz e..
Hevwate: dot, keç, zerî.
Dijwate: kurr, law, pis.
Herwiha: kîj, kîz.
ji: jitirki kız quz.
Bikaranîn: Lêker: qîz xwestin, qîz dan. Navdêr: qîzxwestin, qîzdan
qîz be tu dizanî, jinebî be ez dizanim, jina berdayî be serê hespê min berde, ez herim (biwêj) qiz ji perwerdehiyê re amade ne û dibêjin: tu dizanî. jinebî, ji ber ku berê jî jiyîne, dibêjin: ez her tiştî dizanim. jinên berdayî jî ji berdanê re amade ne û dibêjin: min berde ez herim. wekî behlûl zana jî gotiye: qîz be tu dizanî, jinebî be ez dizanim, jina berdayî be serê hespê min berde, ez herim. (bnr. çîrok) rojekê ciwanek tê qehweyê dipirse û dibêje: ez dixwazim fişteki bi we bifêwirim, gelo li vir keseki wisa zana heye? ye li wir mala behlûl zana nîşan didin. xort diçe li derê behlûl dide. ji hundir, dengê behlûl zana tê: kerem bike, were hundir, derî vekiriye. xort derî vedike, dikeve hundir, dinêre ku behlûl li şivekê siwar bûye û wekî hes-pan di nav malê de dizivire û nola zarokan wê şivê wekî hespan diajo. xort dimîne li nîvê malê, behlûl jî wekî siwaran hema li dora wî diçe û tê. lawik dixwaze tiştinan bibêje, lê ji wê dîmenê zimanê wî lê nagere. di dawiyê de behlûl dibêje: heke tu dixwazi fişteki bibêji? berê serê hespê min bigire. lawik bêyî hemdî xwe serê darikê ku di nav şeqa behlûl de ye digire. behlûl dipirse: tu çi dixwazi? lawik ji kerban diwaqe: ez dixwazim hizewicim, ji bo wê dikim ku bi we bişêwirim. behlûl hinekî difikire, rûdêna xwe miz dide û dibêje: qiz he tu dizanî, jinebî be ez dizanim, jina berdayî be, serê haspê min barde, az herim! xort serê hespê wî ber dide, ew dîsa darik wekî hespan diajo û li orta malê dizivire. lawik tiştekî ji gotinên wî fêm nake. dizivire û dîsa tê qehweyê. li qehweyê kalê ku ew şandiye mala behlûl, ji xort dipirse: çawa bû xwarzê, behlûl çi ji ta ra got? xort hê jî şaşwazî ji ser xwe neavêtiye, wekî serxweşan diaxive: xalo, walah min f işlek ji wî fêm nakir. ez çûm min nihêrî ku di nivê malê da darikakji xw>e re kiriya hesp û dizi vira. ji min re ji got: qiz ha tu dizanî, jinebî be ez dizanim, jina berdayî ha serê hespê min harda az herim û hew!.. kalo ji xort re dibêje: wî fam hersiva te daya xwarzê. qiz ji parwardahiyê re amade na, tu çi bibêji wê bibêje: ‘tu dizanî. ’ jinebî ji bar ku harê jî zewicine û bi taqi ne. unî dibêjin: ‘ez dizanim. jinên berdayî ji hin mine û ji berdanê re amade ne, dibêjin: ‘min berde ez herim. kalo gotina xwe bi vi awayî didomîne: :êdi wekî wê tu bi xwe biryara xwe bide. behlûl zana (dana): birayê xelîfeyê ebasiyan harûn reşit e. bi zanebûn. pesqelyar û nuktebaziya xwe navdar e. di nav faris, kurd û gelên rojhilata navîn de wekî mele neşredin, çîrok û serpêhatiyên wî li gelek cihan tên gotin. ji ber zêde biaqil-bûnê hinek helwestên wî yên awarte û balkeş jî hene.
qîz dan (lêker)(Binihêre:) qîz
qîz dîtin (lêker) qîz xwestin, keç xwestin.
ji: qîz + dîtin
qîz xwestin (lêker)(Binihêre:) qîz
qîza çarsim axa bûn (biwêj) di wateya ma tu gelekî mezin bûyî? de tê gotin. na o! ew qîza çarsim axaye qet tê cihê wer piçûk? (qerf)
qîza destbihene bûn (biwêj) ciwan û spehi bûn. be, gawiro te çawa qemîşî wî xorte destbihene kir?
qîza kerê ye, jina mêrê çê ye (biwêj) jin ku bû jina mêrê çe, kî be û çiqas xirab be jî disitire û birûmet dibe. qîz.a kerê ye, jina mêrê çê ye. mêr ku xurt bûn bi, şûn de qet ne xem e.
qîza kor hûseyin paşa bûn (biwêj) cuda û zêde bûn. çima ew qîza kor hûseyin paşa ye ku em gişk bixebitin, ew li mal rime?
qîza qurqur begê bûn (biwêj) pir enda û zêde bûn. erê dayê, ew qîza qurqur begê ye, ew qet dest diavêje harên wisa hêsan? (qerf)
qîza xama bûn (biwêj) qîza gihîştî û eke bûn. du qîzen wîyeti xama li mal in, helbet we li ser serwext be.
qîzap keça apî
qîzdan (navdêr, mê) (Binihêre:) qîz
qîzek nazand, gundek bezand (biwêj) ji bo kesên tiştan pir mezin dikin û hawirdor zêde aciz dikin tê gotin. qîzek nazand, gundek bezand. ku wisa zêde zivir ba de, helbet we yvihajî encame hilde.
qîzik (navdêr, mê) keçik, kiçik, keça biçûk, qîza biçûk.
Herwiha: qîzk.
Bide ber: qizik
qîzikê mêr kir, kofiya xwe xwar kir (biwêj) serkeftin û serfiraziya xwe nîşan dan. ma tiştekî hindik pek aniye? qizike mer kir, kofiya xwe xwar kir.
qîzîn (rengdêr) keçîn, yê keçan, yên qîzan, têkildarî keçan anku qîzan.
Herwiha: qîzî.
Bide ber: qîjîn.
ji wêjeyê: Ev polîtîkaya ku li hemberî kurdan tê şuxulandin, helbet polîtîkayeka paşverû ye. Polîtîkayeka wisa ye ku nasnameya meriv a bingehîn, nirxên kesayetîya meriv dipelêxe, tune dike. Lê yek ji yên ku herî zêde piştgirî didin vê polîtîkayê, yên ku vê tawana li hemberî merivayetîyê pêk tîne Komeleya Piştgirîya Jiyana Nûjen e. Komele û sereka komeleyê Profesor Türkan Saylan di warê asîmîlekirina zarokên kurdan de, bi taybet asîmîlekirina zarokên qîzîn yên kurdan, yên herî li pêş, yên herî çalak in. Divê ev kampanyayên “Bavo min bişîne xwendegehê”, “Haydê keçno xwendegehê” di vê çarçoveyê de bêne dîtin. Xwendegeh, xwendin bona herkesî girîng in. Bona kurdan jî. Lê amanca bingehîn a xwendegehên bona kurdan ew e ku kesayetîya kurd û nasnameya kurdî bipelêxin, amanc ew e ku wan bikin tirk. Ji vê çendê ne nûjen e.(İsmail Beşikçi: Komeleya Piştgiriya Jiyana Nûjen Çi Dide Kurdan?, wergerrandin: Roşan Lezgîn, Peyamaazadi.com, 3/2008).
ji: qîz + -în.
: qîzînî, qîzînîtî, qîzîntî
qîzînî (navdêr, mê) rewşa qîzînbûnê, keçînî, bakîretî.
ji: qîzîn + -î
qîzitî (navdêr, mê) keçanîtî, qîzanî, binanî, binî.
ji: qîz +-itî
qîzmet keça metê
keçmek, qîzmetik, keçmet, dotmam, keçmam, keçap, qîzap, keçxal, qîzxal, keçxaltî, qîzxaltî
qîzmetik (navdêr, mê) keçmek, qîzmet, keçmet.
ji: qîzmet +-ik
qîztî 1. keçinî 2. keça birayê bûkê
(navdêr, mê) keç bûn, keçanî.
ji: qîz +-tî
qîzxal keça xalî
qîzxaltî dotmam, keçmam, keçap, qîzap, keçxal, qîzxal, keçmet, qîzmet, keçxaltî, dotxaltî, pisxaltî, kurxaltî, bilxaltî, mixaltî
qîzxwestin (navdêr, mê) (Binihêre:) qîz
qîz Mädchen
qîzik Mädchen
qîz m. kêna, çêna, keyna, çêneke, keyneke, kîyneke, kiyna m.
qîz anîn lg. . kêna ardene, kêna berdene
qîz dan lg. kêna dayene
qîz xwestin lg. kêna wastene, kêna wastene
qîzanî m. kênekîyîye, çênekîyênî, bekaret m.
qîzap m. datzaye, dedzaye, datkêna, derezaye, çêna apî, apzaye, detkeyna, keyna apî m.
qîzhêlî m. zirkêna, hewîzaye, zirçêna, wesnîzaye, kêna hewîye, olixe m.
qîzik m. kêna, çêna, keyna, çêneke, keyneke, kîyneke, kiyna m.
qîzîn rd. kênayî, bakîre, kênekî, çênekî
qîzînî m. kênayîyîye, bakîreyîye, kênekîyîye, çênekîyênî, bekaret m.
qîzmet m. datezaye, dedezaye, çêna amike, emkêna, amkeyna m.
qîzmetîk m. datezaye, dedezaye, çêna amike, emkêna, amkeyna m.
qîzxal m. xalzaye, xalkêna, xalçêna, keyna xalî, çêna xalî, xalîzaye m.
qîzxaltî m. xalezaye, xalekeyna, yaykezaye, keyna xale, xalekêna, yaykeyna, çêna xalike, yaykêna m.