Encamên lêgerînê
peri 1. perî 2. perî (jina pir bedew û xweşik) (mec) m
1. perî 2. perî (jina pir bedew û xweşik) (mec)m
peri gibi wekî periyan
wekî periyan
peri hastalığı fe, tep, atî, edr m
fê, tep, atî, edr m
peri kızı perîdot
perîdot
peri masası dikxatûn jeo/nd
dikxatûn jeo/nd
peri piramidi girê serbikevir
girê serbikevir
peri yüzlü rûperî
rûperî
pericik 1. zimanoka kilîtê 2. fê, tep, atî
1. zimanoka kilîtê 2. fê, tep, atî, edr m
peridot (perido) perîdot jeo/m
peridot, perido perîdot jeo/m
peridotit perîdotît jeo/m
perîdotît jeo/m
perikart perîkart ant/m
perîkart ant/m
perileri bağdaşmak kurmê (wan) çûn ser hev, milyaketên wanji hev re kenîn
kurmê (wan) çûn ser hev, milyaketên wan ji hev re kenîn
Kurmê (wan) çûn ser hev. Milyaketên (wan) ji hev re kenîn.
perili cihê bicin û perî rd
cihê bicin û perî rd
peripatetizm peripatetîzm fel/m
peripatetîzm fel/m
perişan 1. perişan, pergende 2. reben, belengaz, perişan rd
1. perîşan, pergende 2. reben, belengaz, perîşanrd
perişan etmek perişan kirin, pernisandin
perîşan kirin, pernisandin (birbirinI)
hev perîşan kirin, hev bêlezet kirin, malik li hev xera kirin
perişan halde olmak girin ji halê (yekî) çêtir bûn
girîn ji halê (yekî) çêtir bûn
perişan olmak perişan bûn, heşir bûn, malçirkî bûn
perîşan bûn, heşir bûn, malçirkî bûn
perişanlık perîşanî, pergendetî m
perîşanî, pergendetî m
perisi hoşlanmamak kêfa (wan) ji hev re nehatin, dilê (wan) ji hev re ronî nedan
kêfa (wan) ji hev re nehatin, dilê (wan) ji hev re ronî nedan
Kêfa (wan) ji hev re nehatin. Dilê (wan) ji hev re ronî nedan.
periskop neynika dîdevaniyê, periskop der/m
neynika dîdevaniyê, perîskop der/m
periton perîton ant/m
perîton ant/m
peritonit perîtonît bj/m
perîtonît bj/m
periyodik vedorî, periyodîk rd
vedorî, periyodîk rd
periyot vedor, periyot m
vedor, periyot m
perizade perîzade, perîzad m
perîzade, perîzad m
perijandî rd kamışmış olan (diş için)
perijandin m kamıştırma (diş için)
l/gh kamıştırmak (diş için)
perijîn m kamaşma (diş için)
l/ngh kamaşmak (diş için)
perik n 1. kanat, kanatçık 2. telek (kuş kanadının büyük tüyü) 3. yelek (okun yay kirişine takılan tüylü kısmı) 4. kanat, yüzgeç (balıklarda) * perikê masî balık yüzgeçi 5. sorguç (serpuşların ön tarafına takılan tüy) 6. değirmen çark kanatı
m kabarma, pul pul dökülme (duvar için)
perik (i) bot/n 1. yapracık, yaprak 2. tütün yaprağı 3. pul (üzerinde bulunduğu organa yapışık, biçim ve yapıca çok basit yaprakların her biri)
perik (ii) zo/n kelebek
perik (iii) ant/m zar * perikê mozê arının zarı
perik (v) n pul, sikke
perik dan l/gh 1. pullanmak (pul pul olmak) 2. kabarmak (ıslanıp veya ısınıp yerinden kurtulmak) * dîwarên odeyê saxek perik dabûn odanın duvarları hepten kabarmıştı
pul pul olmak, pullanmak
perik perik pul pul
perika serî nd çığa (horoz ve birtakım kuşların başlarında uzun tüyü)
perikdan m 1. pullanma (pul pul olma) 2. kabarma (ıslanıp veya ısınıp yerinden kurtulma)
perikdayîn m 1. pullanış (pul pul olma) 2. kabarış (ıslanıp veya ısınıp yerinden kurtulma)
perikê (yekî) bi erdê re kişîn ufak tefek ve yere eğik olmak
perikên (yekî) gihîştin erdê kolu kanadı kırılmak
perikperikî rd 1. pütür pütür 2. pullu (derinin pullanması için)
perikperikî bûn l/ngh 1. pütür pütür olmak 2. pullanmak
1) pütür pütür olmak 2) pullanmak * canê wê perikperikî bûye vücudu pullanmış
perikperikîbûn m 1. pütür pütür olma 2. pullanma
perikperikîbûyîn m 1. pütür pütür oluş 2. pullanış
peripatetîzm fel/m peripatetizm, gezimcilik
perisan m evrilme
perisandî rd gelişkin
perişandin m süründürme
l/gh süründürmek
perisandin (i) m geliştirme, çındırma
l/gh geliştirmek, açındırmak
perisandin (ii) m ufalama (un ufak etme)
l/gh ufalamak (un ufak etmek)
perisî jeo/rd yenik, aşınmış olan
perisîn (i) l/ngh gelişmek, açınmak, tekemmül etmek
m 1. gelişme, açınma, tekemmül etme 2. mat/biy açınım
perisîn (ii) l/ngh ufalanmak (un ufak olmak)
m ufalanma (un ufak olma)
perisîn (iii) m tapınma
l/ngh tapınmak
perisînparêz nd/nt evrimci
perisînparêzî m evrimcilik
perist m ibadet
perişt m denetleme, teftiş
peristar m hemşire
peristarî m hemşirelik
peristgeh m tapınak, mabed
peristin m tapma
l/gh tapmak
periştin m denetleme, teftiş etme
l/gh denetlemek, teftiş etmek
peristo nd ilah, idol
peritandî rd 1. yıprak, pareli (paralanmış olan 2. haşat etmiş olan 3. yoluk, yolmuş olan * mirîşka peritandî yoluk tavuk
peritandin m 1. paralama, pareleme, yıpratma 2. yakma (keskin, sert ve ısırıcı bir duyum verme) 3. yakma (yanıyormuş gibi bir etki yapma) 4. yakma (güçlü sevgi uyandırma) 5. kavurma, mahvetme 6. haşlama, haşat etme (kaynar sıvı için; yakma) 7. haşlama, dalama 8. haşlama, haşat etme, azarlama (sertçe paylama) 9. çok pişirmek 10. mec pişirme (bunaltacak kadar ısıtma) 11. yolma
l/gh 1. paralamak, parelemek, yıpratmak * sola xwe ya nipnû di mehekê de peritand yepyeni ayakkabılarını bir ayda paraladı 2. yakmak (keskin, sert ve ısırıcı bir duyum vermek) * îsotê devê min peritand biber ağzımı yaktı 3. yakmak (yanıyormuş gibi bir etki yapmak) * meyê nava min peritand şarab içimi yaktı 4. yakmak (güçlü sevgi uyandırmak) * evîna vê keçikê ez peritandim bu kızın sevdası beni yaktı 5. kavurmak, mahvetmek 6. haşlamak, haşat etmek (kaynar sıvı için; yakmak) * ava kelandî lingê min peritand kaynar su ayağımı haşladı 7. haşlamak, dalamak * kêzikê lingê kurikê peritandiye böcek çocuğun bacağını haşlamış 8. haşlamak, haşat etmek, azarlamak (sertçe paylamak) 9. çok pişirmek 10. mec pişirmek (bunaltacak kadar ısıtmak) * vî saqoyî ez peritandim bu ceket beni pişirdi 11. yolmak
peritî rd yıprak * ji berîka xwe diravekî kaxiz ê peritî derxist cebinden yıprak bir kâğıt para çıkardı
peritîn paralanmak.
m 1. yıprama, yıpranma, paralanma, farımak 2. yanma (keskin, sert ve ısırıcı bir duyum verm) 3. yanmak (yanık acısına benzer bir acı duyma) 4. göynüme (çok olgunlaşma) 5. haşlanma (kaynar sıvı için; yakma) 6. haşlanma, dalanma 7. mec haşlanma, azarlanma, paylanma 8. çok pişme 9. mec pişme kavrulma, mavolma (bunalacak kadar sıcaklık duyma)
l/ngh 1. yıpramak, yıpranmak, paralanmak, farımak * şalê wî paqij lê peritîbû pantolonu temiz ama yıpranmıştı 2. yanmak (keskin, sert ve ısırıcı bir duyum verme) 3. yanmak (yanık acısına benzer bir acı duymak) * ji ber îsotê devê min diperite biberden ağzım yanıyor 4. göynümek (çok olgunlaşmak) 5. haşlanmak (kaynar sıvı için; yakmak) 6. haşlanmak, dalanmak 7. mec haşlanmak, azarlanmak, paylanmak 8. çok pişmek 9. mec pişmek kavrulmak, mavolmak (bunalacak kadar sıcaklık duymak)
peritokî rd yıprak, yıprakça
perixandin (i) bnr pelixandin
perixandin (ii) m ovalama, ovma
l/gh ovalamak, ovmak * çavên xwe perixandin gözlerini ovdu
perixîn m ovulma
l/ngh ovulmak
periyod m 1. periyod 2. devre
periyodîk rd periyodik¸ süreli
periyot fiz/m periyot, devir
perizîn m 1. tapınma, tapımış 2. kült
l/ngh tapınmak
perik 1. rûpelên biçûk 2. baskên firindeyên biçûk 3. kaxezên pêçana baçikan
perisandî (rengdêr) pêşxistî, pêşvebirî, kemilandî, gihandî, baştirkirî, perisî, pêşketî, pêşveçûyî, gihiştî, kemilî, baştirbûyî.
Herwiha: peresandî.
ji: perisandin - -in + -î
perisandin (lêker)(navdêr, mê) pêş xistin, pêşve birin, kemilandin, baştir kirin, gihandin, afirandin, xuliqandin, çêkirin, peyda kirin, îcad kirin.
Herwiha: peresandin. Tewîn: Lêker: -perisîn-.
Têkildar: perisîn.
ji: peresan - -an + -andin.
: perisandî, perisîner
perisandin/diperisîne/ biperisîne 1. pêş ve birin 2. kemilandin
perişanî (navdêr, mê) xizanî, hêjarî, şerpezeyî, sefalet, kesîbî, sefili, têr xizan, pir şerpezc.
ji: perişan + -î
perisî (lêker)(rengdêr) pêşketî, pêşveçûyî, gihiştî, kemilî, baştirbûyî, perisandî, pêşxistî, pêşvebirî, kemilandî, gihandî, baştirkirî, xemilî.
Herwiha: peresiyayî, peresî, perisiyayî.
ji: perisîn - -n
perisîn (lêker)(navdêr, mê) pêşve çûn, pêş ketin, kemilîn, gihan, baştir bûn. Tewîn: -peris-.
Herwiha: perisiyan.
Têkildar: perisandin.
ji: perisan - -an + çûn.
: perisiyayî perisî
perisîn/diperise/biperise 1. pêş ve çûn 2. kemilîn
perist (rengdêr) pîroz, peristî, tişta/ê ku tê peristin yan hejî peristinê ye.
Herwiha: perest.
Têkildar: -perist.
ji wêjeyê: Em dibînin çawa rewşenbîrên Kurd di vê movika hestiyar de hewl didin ku civaka xwe piştî şerê cîhanê yê yekemîn li ser bingeheke netewî û serdem ava bikin. Di van hewl û bizavan de rewşenbîrên Kurd barê herî giran davêjin ser milên xwe, û peywira vejînkirina neteweya xwe û hêmanên wê wek erkekî pîroz û perest dibînin, rewşenbîr di vê qonaxê de divyabû hem siyasetmevan û hem jî folklornas bûna, karê wan wek siyasetmevan ew bû ku doza gelê xwe derxînin rojev û gorepanên biryargirtinê ên navnetewî, wek foklornas jî wan divyabû hem ji gelê xwe yê nehişyar û hem jî ji cîhanê re xuya bikira ku Kurd miletekî kone, puxte û xwedî dîrok û kevneşopiyeke xweser û dewlemend in, ku ji mafê wan jî mîna hemû gelên azad li ser xaka xwe û bi vîna xwe bijîn... Di vê têkoşîna zor û zehmet de çekên, rewşenbîrên Kurd ziman bû, zimanê mirovên asan, mirovên dê bibûna stûnên welatê daxwaz. Ziman hem alav û regezê kesayetiya netewî li hember cîhanê bû û hem lî palpiştê sereke yê dewleta serbixwe bû...(Mihemed Elî: Belgeyek dîrokî, Geocities.com/kurdistanclub, jêwergirtin: 7/2009).
ji: peristin - -in.
: peristane, peristî, peristwer, peristwerî
perişt ezperest
peristane (rengdêr) bi awayekî perist.
ji: perist + -ane
periste (navdêr) mabûd, îkon, xweda, îlah, îdol, pût, senem, mabûde, îlahe, kesa/ê yan tişta/ê ku tê peristin yan pirr jê tê hezkirin.
Herwiha: pereste, peresto, peristo.
Têkildar: peristî.
ji wêjeyê: Şivan Perwer, îro di nav kurdan de, di warê muzîkê de bûye perestoyek. Asta ku ew gihîştiyê xeyala gelek kesan e. Nav û dengê wî, ji nav sînor û tixûbên kurdan derketiye û ew hunermendekî cîhanî ye.(Zana Farqînî: Ew dengbêjê min ê nûjen e, Amidakurd.com, 7/2007).
ji: peristin - -in + -e.
: peristetî, peristeyî
periste bûn (lêker)(Binihêre:) periste
periste kirin (lêker)(Binihêre:) periste
peristebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) periste
peristebûyî (rengdêr) (Binihêre:) periste
peristekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye periste kirin
peristekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) periste
peristetî (navdêr, mê) rewşa peristebûnê.
ji: periste + -tî
peristgar (navdêr) hemşîre, sister, alîkara/ê doktorî, kesa/ê şarezaya/ê nesaxiyan û çarekirina wan e lê bi pileya xwe ji bijîşkan kêmtir e, perestar.
: peristgarî, peristgarîtî, peristgartî
peristgarî (navdêr, mê) ayînî, dînî, olî, mezhebî, diyanetî, rewşa peristgarbûnê.
ji: peristgar + -î
peristgeh (lêker)(navdêr, mê) cihê peristinê anku îbadetkirinê(wek: mizgeft, dêr, kinîşte).
Herwiha: perestga, perestge, perestgeh, perestgih, peristga, peristge, peristgih, perestinga, perestinge, perestingeh, perestingih, peristinga, peristinge, peristingeh, peristingih.
Bide ber: pîrozgeh.
ji wêjeyê: Çûm peristgeha pûtan, pîrozgehek dêrîn; ti nîşan ji Wî nebû..
ji: perist + -geh.
: peristgehî
peristgehî (navdêr, mê) rewşa peristgehbûnê.
ji: peristgeh + -î
peristî (navdêr, mê) perist, pîroz, rewşa peristbûnê.
ji: perist + -î
peristîn (lêker) xwedakirin, kirin xwedavend, perestîş kirin.
ji: perist +-în
peristin (lêker) îbadet kirin, îbadet bo kesekê/î yan tiştekê/î kirin (bi taybetî bo xwedayekî), rojî û nivêj kirin: Hin kes Xwedê diperêsin, hin jî Şeytanî. bi temamî li gor kesekê/î yan rêbazekê meşîn: Ew Apoyî diperêse. (Bi her awayî bi gotinên Abdullah Öcalanî dike.) (navdêr, mê) îbadetkirin, meşîna li dû rêbazekê yan kesekê/î bêyî ku bi ti awayî wan rexne bike yan hin ji kiryar yan birryarên wan nepejirîne.
Herwiha: perestin. Tewîn: Lêker: -perês-.
Bide ber: parastin.
ji: Têkildarî پرستيدن (perestîden) ya farisî, peristaten ya pehlewî, peyri-sta (li pêş rawestîn) ya avestayî ji ji Proto-aryayî peri- (ber, pêş) + sta- (rawestîn) ji Proto-hindûewropî per- (ber, pêş) + stā- (rawestan, rawestîn, sekinîn). Peyva ermeniya kevn պաշտեմ (peştim: xizmet kirin) ji zimanek îranî hatiye deynkirin..
: peristîş, peristîşî, peristkar, peristkarî, peristmend, peristmendî, peristyar, peristyarî, -perês, -perêsî, -perist, -peristî
periştin/diperişîne/biperişîne teselî kirin û temtêl dahûrandin
periştîş (navdêr, mê) peristin, îbadet, diyanet, ewqaf, ayîn, ewqaf, ol, dîn, dua û nivêj û rojî û hwd.
Herwiha: pereştîş.
ji: perestin - -in + -îş.
: periştîşî, periştîşgar, periştîşgarî
peristiş -îş, werziş
peristîş (navdêr, mê) peristin, îbadet, taet, dua û rojî û nivêj û karên wek wan.
Herwiha: perestîş.
ji: peristin - -in + -îş jiari, hevreha farisî پرستش (perestiş), pehlewî perestişn..
: peristîşî
peristîş kirin (lêker)(Binihêre:) peristîş
peristîşgeh (navdêr, mê) perestîşxane, îbadetxane, îbadetgeh.
ji: peristîş +-geh
periştîşî (navdêr, mê) rewşa periştîşbûnê.
ji: periştîş + -î
peristîşî (navdêr, mê) rewşa peristîşbûnê.
ji: peristîş + -î
peristîşkar (rengdêr) teqwa, dîndar, oldar, ayîndar, îbadetker, mûmin, xwedanas
peristîşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye peristîş kirin
peristîşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) peristîş
peristîşxane (navdêr, mê) perestîşgeh, îbadetxane, îbadetgeh, perestgeh, mabet, mabed.
ji: peristîş +-xane
peristkarî nav-nku, dîn, ayîn, bawerî, diyanet, ol
peristyar (navdêr, mê) perest.
ji: perist +-yar
peritandin/diperitîne/ biperitîne 1. kevn kirin 2. rûçikandin 3. kelekût kirin, pir lê dan
peritîn/diperite/biperite 1. kevn bûn 2. ji ber kevniyê qetîn 3. qefilîn 4. rûçikîn
peritîyayene (Zazaki) (lêker) peritîn
peritnayene (Zazaki) (lêker) peritandin
peritnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin peritandin
perixandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye perixandin
perixandin (lêker)(navdêr, mê) gemirandin, hewirandin, firikandin, merisandin, mist dan, masaj kirin, firidandin, surandin, livandina kefên destan li ser leşî (bi taybetî li ser piştê) bi armanca nerm- û rehetkirinê, mistdan, rapelandin, masaj kirin.
Herwiha: perxandin. Tewîn: Lêker: -perixîn-.
Têkildar: perixîn.
: perixandî, perixîner
perixandin/diperixîne/ biperixîne miz dan
perixîn 1. xerabûn (lêker) Ji bo fêkiyan bi şiklekî wisa xerabûn ku êdî nema bê xwarin.Wek Cebeş û petêx (kawûn) êdî bêhnek pîs têkevê û hendirên wan bibe ava sade, Mirovên ku ji sedema gelekî kal bûnê yan gelekî temen mezin bûnê mesixîne, pelixîne, jar û çermê wan qermiçokî bûne.
ji wêjeyê: Dibêjin li gora lêkolîna Rêxistina Endazyara Aştî, eşkere bûye ku ji 68ên keçên herêma Kurdistanekanî başûrekan, ji projeyên zewacê bi mehrûm mane. Ji ber xortên ku wan dixwazin bê kar, betal, tiral û zugurd in, keç naxwazin bi wan re bizewicin û hêdî hêdî ew keç di mala bavê xwe de wek sêvên xerabe diperixin û kurmî dibin.zeriyên ereboşkan bi harbûn û germbûna xwe navdarin ,zilamekî kalî perixî jibo wan bikêr nayên ,û şewata nav dilê wan hênik nakin,kalo bi zorê her êvar carekê tenê wê tîskek pîsik sistik li qîzikê xista , û puxkira xewê jêder.
Têkildar: perixandin pelixandin pelixîn.
Bide ber: bihirîn dewibîn pelixandin pelixîn xerabûn. Peyvnasî: Dibe ku wateya yekemîn têkildarî peyva pelixîn /pelixandin be. Li vir bi tenê dengên L û R bi hev re guherîne. Bi guherîna deng wate guherîye lê hîna jî bêhna peyva pelixîn jê tê. Ji ber ku fêkîyên xera dibin di heman demî de jî dipelixin û xaromaro dibin.Em bên ser wateya duyemîn ku ew jî balkêşe. Wateya duyemîn wateyek nêzîk heye li gel peyva pelandin. Carek din dengê L û R bi hev re guherîne û wateyek nuh lê hîna jî rengekî pelandinê li ser heye çêbûye.
perixîner (navdêr) telak, masor, masajvan, gemirîner, firkîner, kesa/ê ku karê wê/wî perixandina anku gemirandina leşê mirovan e, kesa/ê ku xelkê masaj dike.
Herwiha: perixêner.
Bide ber: pelixîner.
ji: perixandin - -andin + -în + -er.
: perixînerî, perixînerîtî, perixînertî
perixînerî (navdêr, mê) rewşa perixînerbûnê.
ji: perixîner + -î
periyodîk (rengdêr) vedorî, mûtat
perichondrium perika kirkirikê.
perilous xeternak
period heyam
çerx
çerx, heyn, eyam.
periodical kovar
perişanî (f.) misery, destitution, distress
peritandin (biperitîne) to split ; ., to tear, to pluck
perisandin entwickeln
perişîn sich entwickeln
perik m. pele m., pere m., pûse m., pelge m., velg n., pert n.
m. penas, cempule, perik n.
m. perik (maseyan de) n.
m. perik, per, perikê baskî n.
perinde rd. perin, baskin, qanatin
perisandin lg. ravê berdene
perisîn m. înkîsaf n.
lng. . înkîsaf bîyene
lng. . pisrugîyene, hurdî bîyene, ropîrosîyene, pede bîyene, deferekîyene, pirosîyene
m. pisrugîyayis, hurdîbîyayis, ropirosîyayis, pedebîyayis, deferekîyayis, pirosîyayis n.
perist m. perestis, îbadet n.
peristî m. teftîs, denetis n.
peristin lg. perestis kerdene, îbadet kerdene
peritandin lg. . rohelesnayene, roperitnayene, henrirnayene, pinrirnayene, kan kerdene, rohenritene, roperetnayene (kince...)
m. rohelesnayis, ropêritnayis, henrirnayis, pinrirnayis, kankerdis (kince...) n.
lg. rugknayene, pûrtkerdene, pirgknayene, pûrçiknayene, quriçnayene, pûrtnayene
lg. raperetnayene, rapizirnayene, wepizirnayene,vêsnayene
peritîn lng. rohetesîyene, ropêritîyene, henririyene, pinrirîyene, kan bîyene (kince...)
m. rohetesîyayis, ropêritîyayis, henririyayis, pinrirîyayis, kanbîyayis (kince...) n.
perixandin lg. mîst dayene, vitênayene, mîst dayene