Encamên lêgerînê
pîr nd 1. görgü 2. âdet, alışkı
n 1. yaşlı, ihtiyar (yaşlı kimse, genelikle kadın) 2. yaşlı (yaşı ilerlemiş kimse) 3. kronik (hastalık)
m nene, nine, büyük anne
pîr (iv) n 1. pir (bir tarikat veya sanatın ilk kurucusu) 2. mec pir (herhangi bir konuda, bir meslekte tecrübe kazanmış, uzmanlaşmış kimse) 3. pir (Yezidilikte, dini törenlerde şeyhlere yardım eder ve pirler arasından seçilir) 4. pir, dede (Alevilikte) 5. pir (Mevlevilikte dini bir ünvan)
pîr bûn l/ngh 1. ihtiyarlanmak, yaşlanmak, kocalmak, karımak 2. ihtiyarlanmak (ihtiyar görünüşünü almak) 3. kronikleşmek, süreğenleşmek (hastalık için)
pîr jê hilanîn l/bw -den görgüyü kapmak
pîr kirin l/gh 1. ihtiyarlatmak, kocaltmak 2. mec eskitmek * alkol, titûn û evîn ez pîr kirim alkol, tütün ve aşk eskitti beni
pîr pê tune bûn huyu olmamak, ilgi duymamak
pîr û kal bûn saçı başı ağarmak, yaş ilerlemek
pîr û pergal 1) görgü, görgü ve adab * ez ji pîr û pergalên wî re heyran mam görgüsüne hayran kaldım 2) düzen, çeki düzen * min pîr û pergala odeyê neeciband odanın düzenini beğenmedim
pîr û pergal girtin kaldırım çiğnetmek, görgüsü artmak
pîr û şinûlk görgü, görgü ve adab
pîra cirnexweşik rd acuze
acuze
pîra dê nd haminne, kocakarı, ihtiyar (anne)
pîra keftar rd köftehor (bayan)
köftehor
pîra keftore rd acuze kadın
acuze
pîra li axreta xwe poşmanbûyî alıcı verici (bağışladığını geri alan)
pîra melekdas zo/nd bukalemum
pîra sêhriyan 1) cadı 2) çöpçatan
pîra sêr m cadı
pîra sêriyan nd cadı, çöpçatan
pîraboçk m al karısı
pîrabok m al karısı
pîrabotik m al karısı
pîrahen n gömlek
pîramîd piramit.
mat 1. piramit 2. dîr piramit (Mısır firavunların mezarlarına verilen ad) 3. sp piramit
pîramîdal mat/rd piramidal
pîrane h yaşlıca, yaşlılara yakışır bir şekilde
pîranî m ihtiyarlık, yaşlılık
pîratî m ihtiyarlık, yaşlılık
pîravok zo/m 1. örümcek (Aranea) 2. örümcek ağı
pîravokî rd örümcekli
pîravokî bûn l/ngh 1. örümceklenmek 2. örümceklenmek (bakımsız ve terk edilmiş olmak) 3. bj örümceklenmek (ateşli hastalıklarda ağız, göz gibi yerler kurumuş salgılarla perdelenir gibi olmak)
pîravokîbûn m 1. örümceklenme 2. örümceklenme (bakımsız ve terk edilmiş olma) 3. bj örümceklenme (ateşli hastalıklarda ağız, göz gibi yerler kurumuş salgılarla perdelenir gibi olma)
pîravtonk m örümcek ağı
pîravtonkî rd örümcekli
pîravtonkî bûn l/ngh 1. örümceklenmek 2. örümceklenmek (bakımsız ve terk edilmiş olmak)
pîraye süs.
m süs, süsleme, bezek
pîrbendik m örümcek ağı
pîrbûn m 1. ihtiyarlanma, yaşlanma, kocalma, karıma 2. ihtiyarlanma (ihtiyar görünüşünü alma) 3. kronikleşme, süreğenleşme (hastalık için)
pîrbûnî m ihtiyarlık, yaşlılık
pîrbûyî rd kronik (hastalık) * nexweşîna pîrbûyî kronik hastalık
pîrbûyîn m 1. ihtiyarlanış, yaşlanış, kocalma, karıma 2. ihtiyarlanış (ihtiyar görünüşünü alma) 3. kronikleşme, süreğenleşme (hastalık için)
pîrê (i) b nine (yaşlı kadınlara seslenme için)
pîrê (ii) nd/m 1. öcü 2. örümcek
pîrê (iii) m mart ayının başlarında oluşan bir fırtına
pîrê (yekî) bi henekan hebûn şaka kaldırmak, şakaya gelmek, şakadan hoşlanmak
pîrê (yekî) bi henekan tune bûn şaka kaldırmamak, şakaya elmemek
pîrê (yekî) bi tiştan tune bûn (bazı şeyler) ilgi alanına girmemek, -den hoşlanmamak
pîrê (yekî) bi xeberdanê tune bûn konuşmayı sevmemek
pîrê (yekî) pê hebûn (bir şeye) ilgisi (veya hevesi) olmak
pîrê bawer nedikir mêr bike, daweya heftikan û heştikan dike aza kanaat getirmemek
pîrê ji bêkesî kalo ji bênefsî her duyan li halê hev pirsî yaşlıların (bayan ve erkek için) birbirine muhtaçlığını ifade eden bir deyim
pîrê keftar köftehor (erkek)
pîrê memire bihar tê, kero memire qîbal tê ölme eşeğim, ölme (yaza yonca bitecek)
pîrê zemanan yaşlı, güngörmüş kimse
pîrebî m dul yaşlı kadın
pîrebok (i) zo/m örümcek
pîrebok (ii) m 1. al karısı 2. cadı 3. cadı, cadaloz (huysuz, çirkin, ihtiyar kadın)
pîrebokî m 1. al karılık 2. cadılık
pîrebokî kirin cadılık etmek
pîreboktî bnr pîrebokî
pîreçizkê m körebe (oyunu)
pîredayik m haminne
pîredê m kocakarı (anne)
pîrehen n gömlek
pîrejin kocakarı.
m 1. kocakarı 2. kocakarı, kadın nine (yaşı ilerlemiş kadın)
pîrejinî m kocakarılık
pîrejink zo/m bir tür toprak haşeresi
pîrek evli kadın.
m 1. kadın, karı 2. eş (kocaya göre eş)
pîrekî m 1. kadınlık 2. rd nisaî, kadınla ilgili
pîrelk m 1. al karısı 2. cadı 3. cadı (huysuz, çirkin, ihtiyar kadın)
pîrelkî m 1. al karılık 2. cadılık
pîremêr n koca, koca adam
pîremêrî m koca adamlık
pîrepind (i) m kör ebe
pîrepind (ii) zo/m 1.örümcek (Aranea) 2. örümcek ağı
pîrepind (iii) m bilge kadın
pîrepindik zo/m örümcek
pîrepisk m kör ebe
pîreş rd uğursuz (kimse)
pîresêr m 1. cadı, sihirbaz (kadın) 2. cadı (huysuz, çirkin, ihtiyar kadın) 3. çok becerikli
pîresêrbûn m cadılaşma
pîresêrbûyîn m cadılaşış
pîresêrî m 1. sihirbazlık (kadın için) 2. cadılık 3. mec beceriklik 4.rd cadıca
pîresêrî bûn l/ngh cadılaşmak
pîresêrî kirin l/gh 1. kendinden büyük laflar etmek, şirinlik yapmak 2. kendini naza çekmek
cadılık etmek
pîresêrîbûn m cadılaşma
pîresêrîkirin m 1. kendinden büyük laflar etme, şirinlik yapma 2. kendini naza çekme
pîrheftar m cadı
pîrhevî cin.
pîrhevîr m al karısı
pîrhevok (i) m 1. örümcek 2. örümcek ağı
pîrhevok (ii) m 1. al karısı 2. cadı
pîrî ihtiyarlık.
m ihtiyarlık, yaşlılık
pîrik ebe, nine.
zo/m 1. örümcek (Aranea) 2. ağ, örümcek ağı 3. küf
pîrik (ii) m 1. nine, nene, büyük anne, nenecik, ninecik, ebe 2. yaşlı kadın * yeke pîrik bû yaşlı biriydi 3. ebe (doğum işini yaptıran kadın) * pîrikî nîvê doktoriyê ye ebe demek yarım doktor demektir 4. ebe (oyunda)
pîrik avêtin (tiştekî) 1) (bir yer) örümcek bağlanmak 2) küf bağlamak (veya tutmak)
pîrik dan l/gh 1. örümceklenmek 2. küflenmek
pîrik girtin l/gh 1. örümceklenmek 2. mec örümceklenmek (bakımsız ve terk edilmiş olmak)
pîrik lê danîn (bir yer) örümcek bağlanmak
pîrik lê girê dan (bir yer) örümcek bağlanmak
pîrik lê pêçîn (bir yeri) örümcek sarmak
pîrika avê zo/nd su örümceği
pîrika hebhebok nd cadı
pîrika melekdas zo/m bukalemun (Chamaeleo chamaeleon)
pîrika tevnê nd gücü (iplikleri ayarlayan tezgah tarağı)
pîrika veşronek nd saklambaç
pîrika zarokan nd ebe
pîrika zinaran zo/nd kaya örümceği
pîrikdan m 1. örümceklenme 2. küflenme
pîrikê b nine (yaşlı kadınlara seslenme için)
pîrikgirtî rd örümcekli, örümcek tutmuş olan
pîrikgirtin m örümceklenme
pîrikî (i) m ebelik
pîrikî (ii) rd örümcekli
pîrikî bûn l/gh 1. örümceklenmek 2. mec örümceklenmek (bakımsız ve terk edilmiş olmak) 3. bj örümceklenmek (ateşli hastalıklarda ağız, göz gibi yerler kurumuş salgılarla perdelenir gibi olmak)
pîrikîbûn m örümceklenme
pîrikîbûyîn m örümcekleniş
pîrikoyî bnr pîrkoyî
pîrînasî bj/m geriatri
pîrît jeo/m pirit
pîrîtî m ihtiyarlık, yaşlılık
pîrk m havuz
pîrkirin m 1. ihtiyarlatma, kocaltma 2. mec eskitme
pîrkotkî bnr pîrkoyî
pîrkoyî rd 1. örümcekli, küflü 2. küflü (zamanı geçmiş, köhne) 3. buruşuk (ten, cilt için)
pîrkoyî bûn l/gh 1. örümceklenmek, küflenmek 2. mec örümceklenmek (bakımsız ve terk edilmiş olmak) 3. mec küflenmek (zamanı geçmek, köneleşmek) 4. bj örümceklenmek (ateşli hastalıklarda ağız, göz gibi yerler kurumuş salgılarla perdelenir gibi olmak) 5. buruşmak (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrkoyî kirin m 1. küflendirme, küfletme 2. buruşturma
l/gh 1. küflendirmek, küfletmek 2. buruşturmak
pîrkoyîbûn m 1. örümceklenme, küflenme 2. mec örümceklenme (bakımsız ve terk edilmiş olma) 3. mec küflenme (zamanı geçme, köneleşme) 4. bj örümceklenme (ateşli hastalıklarda ağız, göz gibi yerler kurumuş salgılarla perdelenir gibi olma) 5. buruşma (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrkoyîbûyî rd 1. örümcekli, küflü, küflenmiş olan 2. buruşuk
pîrkoyîbûyîn m 1. örümcekleniş, küfleniş 2. mec örümcekleniş (bakımsız ve terk edilmiş olma) 3. mec küfleniş (zamanı geçme, köneleşme) 4. bj örümcekleniş (ateşli hastalıklarda ağız, göz gibi yerler kurumuş salgılarla perdelenir gibi olma) 5. buruşma (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrmend nd/nt senatör
pîrmendî m senatörlük
pîrogravur m pirogravür, dağlama resmi
pîrok zo/m örümcek
pîrokî rd yaşlıca
pîroksen jeo/m piroksen
pîrometre fiz/m pirometre
pîrometrî m pirometri
pîropind zo/m örümcek
pîrosfer jeo/m pirosfer
pîrot çömlekçi.
nd/nt çömlekçi, testici
pîrotan rd buruşuk (ten, cilt için)
pîrotankî rd buruşukça
pîrotankî bûn l/ngh buruşmak (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrotankî kirin l/gh buruşturmak
pîrotankîbûn m buruşma (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrotankîkirin m buruşturma
pîrotî m çömlekçilik, testicilik
pîrovtang m örümcek ağı
pîroz kutsal, kutlu, mukaddes, mübarek.
rd 1. kutsal, kutsi, mukaddes 2. kutsal (tapınılacak veya yolunda can verecek kadar sevilen, kutsi) 3. kutsal (dokunulmaması, bozulmaması gereken, üstüne titrenilen) * malbat pîroz e aile kutsaldır 4. kutlu, mübarek
pîroz be li (yekî) (birine) hayırlı olsun
pîroz be! 1) kutlu olsun, mübarek olsun! 2) hayırlı (veya hayırlısı) olsun
pîroz bûn l/ngh 1. kutsallaşmak 2. kutlanmak * newroz pîroz bû nevruz kutlandı
pîroz kirin kutlamak.
l/gh 1. kutsamak, takdis etmek 2. kutlamak, kutlulamak
pîrozan m firuze
pîrozane h 1. kutsalca 2. kutluca
pîrozank m alnın ortasına takıla bir kadın takısı
pîrozbahî tebrik.
bnr pîrozbayî
pîrozbayî m kutlama
pîrozbayî kirin l/gh kutlamak, tebrik etmek
kutlamak, kutlama yapmak
pîrozbayîkirî rd kutlanmış olan
pîrozbayîkirin m kutlama, tebrik etme
pîrozbayîya (yekî) kirin (birini) kutlamak, tebrik etmek
pîrozbûn m 1. kutsallaşma 2. kutlanma
pîrozbûyîn m 1. kutsallaşma 2. kutlanış
pîroze firuze.
pîroze (i) mîn/m firuze
pîroze (ii) m 1. türkuaz 2. rd türkuaz (bu renkten olan)
pîrozgeh kutsal yer, tapınak.
pîrozî (i) m 1. kutsallık, kutsiyet 2. kutluluk
pîrozî (ii) m nazar boncuğu
pîrozkî rd 1. kutsalca 2. kutsalca
pîrozkirin m 1. kutsama, takdis etme 2. kutlama, kutlulama
pîrozmend rd 1. kutsal 2. kutlu, mübarek
pîrozmendî m 1. kutsallık, kutsiyet 2. kutluluk
pîrozname m tebrikname, kutlama kartı, tebrik kartı
pîrozwer rd 1. kutsal, kutsi, mukaddes 2. kutsal (tapınılacak veya yolunda can verecek kadar sevilen, kutsi) 3. kutsal (dokunulmaması, bozulmaması gereken, üstüne titrenilen) 4. kutsal (Tanrı’ya adanmış olan, tanrısal olan) 5. kutlu
pîrozwer bûn l/ngh kutsallaşmak
pîrozwer kirin l/gh kutsallaştırmak
pîrozwerbûn m kutsallaşma
pîrozwerbûyîn m kutsallaşış
pîrozwerî m kutsallık, kutsiyet
pîrozwerî kirin kutsallaştırmak
pîrozwerkirin l/gh kutsallaştırma
pîrpincik bot bir bitki
pîrpîrk m nenenin nenesi *qunên pîrpîrkên wan li ser Pira Batmanê li hev ketine tavşanın suyunun suyu
pîrpîrok m örümcek
pîrqelaçik bot/m semiz otu (Portulaca oleracea)
pîrqelaçk bot/m yenilir bir bitki
pîrtanokî rd buruşuk
pîrtanokî bûn l/ngh buruşmak (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrtanokî kirin l/gh buruşturmak
pîrtanokîbûn m buruşma (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrtanokîbûyîn m buruşuklaşış
pîrtanokîkirin m buruşturma
pîrtî m dedelik (Alevilik, yezidilik ve Mevlevilikte)
pîrûkan yorulma, bitkin olma
pîrûkandin m yorma, bitkinleştirme
l/gh yormak, bitkinleştirmek
pîrûkîn m yorulma, bitkinleşme
l/ngh yorulmak, bitkinleşmek
pîrûpak tertemiz.
pîrûpergal m görgü
pîrûşinûlk rd görgülü
pîrzola m pirzola
pîr [I] 1. temendirêj 2. extiyar 3. kal *“kevn e û pîr e, ji gotinan re bîr e” [II] 1. pispor 2. serwext 3. sergihayî
(rengdêr) êxtiyar, salmend, êdî ne genc, mirov û candarên din yên temenê anku jiyê wan mezin e, fêkî yan sewzeyên taze bûna wan nemaye, demê xwarina wan biserketiye, binere qert , qenc, welî, ewliya, salih(navdêr) serok, rêber, mezin (bi taybetî yên elewî û êzidiyan): pîrên êzidiyan(navdêr, mê) dapîr, dapîrik, hilik, himalk, himîçk, hopik, hoçik, mak.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: پیر.
Bide ber: kevn .Binêre.
Herwiha: bîr, pir.
Bikaranîn: Lêker, pîr bûn, pîr kirin. Navdêr: pîrbûn, pîrkirin Rengdêr: pîrbûyî, pîrkirî.
ji: Ji Proto-hindûewropî pel- (gewr), hevreha پیر (pîr) ya farisî û soranî, pêr ya pehlewî, powruşe- ya avestayî, sanskrîtî पलित (pelîte: gewr), rusî пелёсый (pelyêsiy), πολιός (polyos: gewr), latînî palleō, pullus, pallidus, albanî plak, inglîzî fallow... Bo têkiliya maneyê di navbera pîrî û serokatiya dînî de, bide ber peyvên şêx û keşîş ku eslê wan jî maneya pîr ya bi wateya temenmezin didin..
: bapîr, dapîr, pîratî, pîrî, pîrîtî, pîrtî.
ji wêjeyê: Mebîne pîr û kal im, tim dinalim, Di cengê de şepal im, pir xeroş im.w:Cegerxwîn
pîr bûn 1. temendirej bûn 2. pîr bûn 3. (giya) gihiştin û qamir bûn *“dilê fireh, pîr nabe” pîraye arastek, çîçik pîrejin jina temendirêj
(lêker)(Binihêre:) pîr
pîr kirin (lêker)(Binihêre:) pîr
pîra pisyayî, navran qusiyayî, hîn bi xwe hisiyayî (biwêj) piştî ku kar qediya bi şûn de bi xwe hesîn. pîra pisyayî, navran qusiyayî, hîn bi xwe hisiyayî. ew jî dû re bi xwe hesî, lê dereng mabû.
pîra şamê, tevî amê (biwêj) her kes çawa ne, em jî wisa. çi ye, tu ew qas li ber xwe dikevî? pîra şamê, tevî amê.
pîra sibatê, wê ji nû ve biçe ûqatê (biwêj) ji bo kar û rewşa derengmayî tê gotin. maşelah ev çi ecêb e lo? pîra sibatê, wê ji mî ve biçe ûqatê. •
pîrame (navdêr, mê) belben, xelendor, dûndelî, wenigî, peyname, so, kaşme, benîfisk, belbenî
pîramîd (navdêr, mê) ehram, gorrên fîrewnan yên binê wan pan û serê wan tûj, her avahiyê mîna gorrên fîrewnan(rengdêr) her tişta/ê dirûvê wê/wî wek gorrên fîrewnan.
Herwiha: piramîd.
Bide ber: pîremêr.
ji: Ji yewnanî.
: pîramîdane, pîramîdî
pîramîdane (rengdêr) bi awayekî pîramîd.
ji: pîramîd + -ane
pîramîdî (navdêr, mê) rewşa pîramîdbûnê.
ji: pîramîd + -î
pîran (rengdêr) devere gundeke li kurdistana bakûr, wargeha êx se`îdê pîran navê xortane
pîranşar Serenav,mê, bajarrek e li Rojhilata Kurdistanê.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: پیرانشار.
Herwiha: Pîranşehr.
ji wêjeyê: Cerdevanê bi navê Silêman Cahîde ku bi pastarên Îranê re derdikeve operasyonan diyar kir ku leşkerên tirk û pastaren Îranê bi hev re derdikevin operasyonan û çek jî Tirk dişînin cihên şer. Di encama wan şeran de 5 leşkêren tirk li Pîranşarê hatine kuştin..
: pîranşarî pîranşarîtî
pîratî (rengdêr) navsalveçûn, kevinî, pend, :pîratî û hizar derd pend, :mirin heba pîratî tuneba
pîravokî (navdêr, mê) pîrikgirtî, pîrikî, tevnikî, pîrkoyî.
ji: pîravok + -î
pîraye kêrsim, xeml, zewêr, kok, şeml, şuret, miçekçek, xişir, tewiz, zînet, arastin
(navdêr, mê) navek jinan e.
Bide ber: pîraya.
ji wêjeyê: Deriyên hesinî yên heft xilq, dîwarên ji hêwiyê gurî gurî, hepsiyên nûhatî û yên şenqxwarî dizanibûn ku navê jina Nazim Pîraye ye.(Arjen Arî: Di Helbesta Cegerxwîn De şêweyek: HELBESTNAME, Kovaraw.com, 11/2007)
pîrbûm (rengdêr) bêçarebûn
pîrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) pîr
pîrbûnane (rengdêr) qerçimî.
ji: pîrbûn +-ane
pîrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) pîr
pîrê (navdêr, mê) naznav û gazîkirina jina pîr yan dapîrê
pîre (Zazaki) pîrê
pîrê bawer nedikir mêr bike, doza mehr û heyştekê dike (biwêj) piştî hinek derfet bi destxistinê bi şûn de, tiştên hê zêdetir xwestin. te ev dîtiye, şikiriya xwe bi xwedê bîne heyran. pîrê bawer nedikir mêr bike, mêr dike pê jî heyştokan dike.
pîrê ket govendê, govend berneda (biwêj) ji bo karên çiloçepî tê bikaranîn. mirov ku dengeya xwe şaş bike wisa dibe. pîrê ket govendê, govend berneda.
pîrê mîz kir hindik bû, bi ser de jî gû kir (biwêj) kar hê xerabtir kir. me got, bila hinekî baştir be, lê pîrê mîz kir bindik bû, bi ser de jî gû kir.
pîrê nemir bihar tê, kero nemir qîwar tê (biwêj) hêviyeke lawaz û pir dûr dayîn. ya ku tu dibêjî mirî pê dikenin û bersiva wê jî ev e: pîrê nemir bibar tê, kero nemir qîwar tê.
pîre têr bû ji kîre, du re sêwî hatin bîrê (biwêj) ji xiroşê xwe şaş kirin. çawa bike, qijikê ji tatêla wî karî, her tişt ji bîre çûye. got, pîre têr bû ji kîre, du re sêwî katin bîre.
pîrê tir kir adarê gîsik filîtin biharê (biwêj) ji meha adarê bi şûn de rewşa hewayê xweş dibe. ji adarê pê de rewş hêdî hêdî baş dibe. pîrê tir kir adarê gîsik filîtin biharê.
pîrebizin (navdêr, mê) bizin a pîr
pîrebokî (navdêr, mê) pîrelkî, ecûzetî.
ji: pîrebok + -î
pîreelk (navdêr), ?, Navê periyek ya başiyê ye. Di mitiolojiya kurdan de derbas dibe
pîrehen (navdêr) qemîs, gomlek, gumlek.
ji wêjeyê: Derd û dax im bê qerar im bê bihar im be çîmen Bê hebîb im bê tebîb im hem xerîb im bê weten Şubhê Yeqûbî ji eşqa Yûsufî gul pîrehen Munisê derd û xeman im sakinê beytul hezen.Tar û mar im intizar im şehsuwara min nehat.w:Mela Hisênê Bateyî
pîrejin (navdêr, nêr) jinên pîr.
Hevwate: êxtiyar salmend.
Bide ber: pîremêr pîrebok pîretewt.
ji: pîr + -e- + jin.
: pîrejinî pîrejinîtî pîrejintî
pîrejinî (navdêr, mê) rewşa pîrejinbûnê.
ji: pîrejin + -î
pîrek 1. jin 2. jina mêrkirî *“zilam bi mû ye, pîrek bi rû ye” pîrelk cin
1. jin (navdêr, mê) jin, kebanî, bermalî, afret, kuflet, kulfet, kabanî, kavanî, kevanî.
: pîrekî, pîrekîtî, pîrektî
pîrekal (navdêr, nêr) mirovên pîr (bi taybetî zelam anku mêr).
Herwiha: pîremêr.
Hevwate: êxtiyar salmend.
Bide ber: pîrejin.
ji: pîr + -e- + kal.
: pîrekalî pîrekalîtî pîrekaltî
pîrekalî (navdêr, mê) rewşa pîrekalbûnê.
ji: pîrekal + -î
pîrekeç (navdêr, mê) pîreqîz, jina ku temenê wê mezin e lê hê jî şû nekiriye anku nezewiciye.
Herwiha: pîrekiç.
Bide ber: pîrejin .Binêre.
Herwiha: pîremêr.
ji: pîr + -e- + keç.
: pîrekeçî, pîrekeçîtî, pîrekeçtî
pîrekeçî (navdêr, mê) rewşa pîrekeçbûnê.
ji: pîrekeç + -î
pîrekî (navdêr, mê) rewşa pîrekbûnê, jinîtî, afretî, kufletî, kevanîtî, jinbûn, taybetî.
ji: pîrek + -î
pîrelik (navdêr, mê) pîrhebok,cadû, pîretewt
pîremêr (navdêr, nêr) salmend, êxtiyar, zelamê(n) pîr, mêrê(n) kal, pîr.
Herwiha: pîrekal.
Bide ber: pîrejin.
ji: pîr + -e- + mêr.
: pîremêrî, pîremêrîtî, pîremêrtî. Bi soranî: pîremêrd
pîremêrî (navdêr, mê) rewşa pîremêrbûnê.
ji: pîremêr + -î
pîrepind (navdêr, mê) tevnpîrk, pîrtevînk, pîropind, pîrik, pîrhevok, pîrepit, dapîrûşk, pîrê, pindepîr, pîrebok, kundiroşk, gangol, pêndek, pîrhebok
pîrepindik (navdêr, mê) pilindir, pîrik, pindepîr, bilo, bindir, gindir, pîravok, pîrhevok, pîrepind, pîravtonk, tevngirk, dapîrok, calcaloke, Aranea).
ji: pîrepind +-ik
pîrepit (navdêr, mê) tevnpîrk, pîrtevînk, pîrepind, pîropind, pîrik, pîrhevok, dapîrûşk, pîrê, pindepîr, pîrebok, kundiroşk, gangol, pêndek, pîrhebok
pîrepizk 1. pîrejina temenbihurî ya ku êdî hal tê de nemaye 2. pîrejina xurifî 3. pîrejina cadûbaz pîrhevok cureyekî bihukên ku bi hûnandina tevnan ve navdar e; tevnepîrk
pîreqîz (navdêr, mê) pîrekeç, jina ku temenê wê mezin e lê hê jî şû nekiriye anku nezewiciye.
Bide ber: pîrejin .Binêre.
Herwiha: pîremêr.
ji: pîr + -e- + qîz.
: pîreqîzî, pîreqîzîtî, pîreqîztî
pîreqîzî (navdêr, mê) rewşa pîreqîzbûnê.
ji: pîreqîz + -î
pîreseg (navdêr, nêr) seyê pîr
pîretewt (navdêr, mê) pîrhebok, cadû, pîrelik, jinên pîr û sihirker, (mecazî) jinên pîr û kirêt
pîrhebok (navdêr, mê) pîretewt, cadû, pîrelik, jinên pîr û sihirker, (mecazî) jina kirêt, tevnpîrk, kêza heştling.
Herwiha: pîrebok pîrhevok pîrevok
pîrheboktî kirin (navdêr, mê) cazûtî kirin, pîresêrî kirin, sêrebendî kirin.
ji: pîrevok +-tî
pîrhevî 1. di çîrokan de pîrejinên cadûbaz, kirêt, qîldirêj ên ku li gêziyan siwar dibin, dengê kenîneke kirêt ji xwe tînin, zarokan didizin û ji xwe re dikin xizmetkar 2. pîrhevok
pîrhevokê di ser ... re tevna xwe ristin (biwêj) ji bo tiştên demeke dirêj destpêneketî tê gotin. kî zane ji kengê ve min ew nekiriye destê xwe. pîrhevokên mezela min di ser wê re tevnên xwe ristine. celadet alî bedirxan
pîrî (navdêr, mê) êxtiyarî, kalî, pîrbûn, rewşa pîran, jiyana kesên pîr: zarrokî, ciwanî û pîrî.
Herwiha: pîrîtî, pîrtî.
ji: pîr + -î
pîrî tî (navdêr, mê) kevnîtî, rûmetî.
ji: pîrî +-tî
pîrî ye, sed qesî xwariye (biwêj) yên temenê wan dirêj in, di jiyanê de gelek tişt bi serê wan de derbas bûne. ma te çawa hesab dikir? helbet pîrî ye, sed qesî xwariye.
pîrik 1. diyên dê û bavên mirovî 2. jina ku jinên ducanî diwelidîne 3. pîrhevok pîrî/pîrtî temendirêjî pîrmend şêwirmendê temendirêj û pispor pîrot kesê ku amanên ji kaxetîtan çêdike
(navdêr, mê) ebe, jinên ku alîkariya jinên ku dizên dikin.
Herwiha: pîlik, pîlk, pîrîk, pîrki Wêjeyê Bila êdî sînor destên xwe ji me bişon. Dûrî hew tirsê dike dilê me û xunaveke ji kederê dirijîne nav mijangên çavên me. Têlên rêsayî nikarin bibin pîrika hesretên qumriyan, rûyê perperîk û dildariyan.(Fatma Savcî: Xema payizê, Diyarname.com, 11/2007).
ji: pîr + -ik.
Bikaranîn: Lêker: pîrik girtin. Navdêr: pîrikgirtin Rengdêr: pîrikgirtî.
: pîrikî, pîrikîtî, pîriktî
pîrik avêtin (lêker) kufik girtin, efnik avêtin, kufik avêtin, efnik girtin, kam girtin.
ji: pîrik + avêtin
pîrik girtin (lêker)(Binihêre:) pîrik
pîrikgirtî (rengdêr) (Binihêre:) pîrik
pîrikgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîrik
pîrikî (navdêr, mê) rewşa pîrikbûnê, pîrikgirtî, tevnikî.
ji: pîrik + -î.
Bikaranîn: Lêker: pîrikî bûn. Navdêr: pîrikîbûn
pîrikî bûn (lêker)(Binihêre:) pîrikî
pîrikîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) pîrikî
pîrikoyî (navdêr, mê) kamçokî, efhikî, kefoke, kufkoyî, efokî, kevnikî, pîrkoyî, kamçikî, kuftoyî, kufikî, kam­çokî, efnikî, emfokî (kevn.
ji: pîrik +-oyî
pîrikoyî bûn (navdêr, mê) kufikî bûn, efnikî bûn, kamçokî bûn, kefoke bûn, kufkoyî bûn, efokî bûn, hefnikî bûn, kevnikî bûn, dez girtin, kam girtin, kufik girtin, kamil bûn, pîrkoyî bûn.
ji: pîrik +-oyî + bûn
pîrikoyîbûn (navdêr, mê) kufikîbûn, efnikîbûn, kamçokîbûn, kefokebûn, efokî bûn.
ji: pîrik +-oyî +bûn
pîrînasî (navdêr, mê) geriatrî.
ji: pîrî +-nasî
pîrîzanî (navdêr, mê) pîrbûnîzanî.
ji: pîrî +-zanî
pîrkarî (navdêr, mê) pîrekî.
ji: pîr +-karî
pîrket (navdêr, mê) malzemeyê dîwaran ku pê dîwar tên lê kirin.
Herwiha: pîrîket, brîket.
: pîrketçêkerî, pîrketlêkirin, pîrket lê kirinBide Ber, tuxle
pîrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pîr kirin
pîrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîr
pîrkoyî kirin (lêker)(Binihêre:) pîrkoyî
pîrkoyîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîrkoyî
pîrmem bajêrkekê ciwan û havîgeheka dilvekere ser bi hewlêrê ve li kurdistana ıraqê, selahedin
pîrmend (navdêr, mê) senator
pîrmendî (navdêr, mê) senatorî.
ji: pîr +-mendî
pîrnasî (navdêr, mê) jerontolojî, kalnasî, temendarnasî
pîrokî (rengdêr) kalokî, extiyarokî.
ji: pîr +-okî
pîropind (navdêr, mê) tevnpîrk, pîrtevînk, pîrepind, pîrik, pîrhevok, pîrepit, dapîrûşk, pîrê, pindepîr, pîrebok, kundiroşk, gangol, pêndek, pîrhebok
pîrotankî 1. (çêrm) biqerçûmek û virçiqî 2. (pidû) herişî û amasgirtî
pîrotankî bûn 1. (çêrm) biqerçûmek û virçiqî bûn 2. (pidû) herişîn û amas girtin
pîrotî (navdêr, mê) kûzkerî, kûzekerî, kûzikvanî, qewaqî, qewaxî, pirûtî.
ji: pîr +-otî
pîroz 1.muqedes 2. bimbarek
(rengdêr) xweş, bixêr, xêrdar, bimibarek: Cejna we pîroz be! Newroz pîroz kirin. mibarek, tiberrk, miqedes, qudsî, evra, xwedayî, yezdanî, olî, dînî, ayînî: Qurana pîroz.
Herwiha: pêroz.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: پیرۆز.
Bide ber: fîroz.
Bikaranîn: Lêker: pîroz bûn, pîroz kirin. Navdêr: pîrozbûn, pîrozkirin Rengdêr: pîrozbûyî, pîrozkirî.
ji: hevreha soranî پیرۆز/pîroz, farisî پیروز (pîrûz: serfiraz, serketî), pehlewî pêroz (serfiraz, serketî), hemû ji îraniya kevn peîtî (bi, pê) + reoçeh- (ronahî, roj). Anku pîroz dibe bi-ronahî. Ev jî ji baweriyên gelên arî û herwiha baweriyeke navneteweyî jî tê ku ronahî sembola başî û qenciyê ye û tarîtî jî remza xirabiyê ye. loma pîrozbi-ronahîronbaş/qenc.Di kurmancî de jî eslen maneya bingehîn ya peyva pîroz xweş, biserketî, serfiraz e, wek di hevoka Sala nû li we pîroz be yan Newroza we pîroz be!. Di van peyvan de ew maneya miqedes nade. Pîroz di frazên wek Qurana pîroz de bi maneya miqedes bikaranîna sekunder e anku tenê bi berfirehbûna maneyê (semantic expansion) ew wate girtiye..
: pîrozbahî, pîrozbayî, pîrozgeh, pîrozî, pîrozker, pîrozname
pîroz bûn (lêker)(Binihêre:) pîroz
pîroz kirin bimbarek kirin
pîrozandin (lêker)çavronahîdan, pîrozbayî, pîroz kirin.
ji: pîroz +-andin
pîrozbahî 1. muqedestî 2. bimbarektî
(navdêr, mê) pîrozkirin, mibarekkirin, cejnkirin, şahî bi boneya tiştekî kirin.
Herwiha: pîrozbayî.
ji: pîroz + -bahî.
Bikaranîn: Lêker: pîrozbahî kirin. Navdêr: pîrozbahîkirin Rengdêr: pîrozbahîkirî
pîrozbahî kirin (lêker)(Binihêre:) pîrozbahî
pîrozbahîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pîrozbahî kirin
pîrozbahîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîrozbahî
pîrozbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) pîroz
pîrozbûyî (rengdêr) (Binihêre:) pîroz
pîrozdar (rengdêr) pîroz kirî.
ji: pîroz +-dar
pîroze cureyekî gewherên giranbiha ye
pîrozgeh (navdêr, mê) cihê pîroz, peristgeh, cihê peristinê.
Herwiha: pîrozga pîrozgah pîrozge pîrozgih.
ji: pîroz + -geh
pîrozî (navdêr, mê) miqedesî, pîrozbûn yan pîrozkirin.
Herwiha: pîrozîtî, pîroztî.
Têkildar: pîrozbahî, pîrozwerî.
ji: pîroz + -î
pîrozker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê pîroz dike, bimbarekker.
ji: pîroz + -ker
pîrozkî (navdêr, mê) bi pîrozî.
ji: pîroz +-kî
pîrozkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pîroz kirin
pîrozkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîroz
pîrozmend (rengdêr) evrandî.
Bikaranîn: Lêker: pîrozmend bûn. Navdêr: pîrozmendbûn
pîrozmend bûn (lêker)(Binihêre:) pîrozmend
pîrozmendbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) pîrozmend
pîrozmendî evrar
pîrozname tebrîka nivîskî; tebrîkname
pîrozwer 1. muqedes 2. bimbarek
(navdêr, mê) homane, pîroz, evrar, qutsî, mibarek, evra.
ji: pîroz +-wer
pîrozwer bûn (lêker) pîroz bûn, ev­rar bûn, muqedes bûn.
ji: pîrozwer + bûn
pîrozwer kirin (lêker) evrar kirin, homanwer kirin, muqedes kirin.
ji: pîrozwer + kirin
pîrozwerbûn (navdêr, mê) pîrozbûn, evrarbûn, muqedesbûn.
ji: pîrozwer +bûn
pîrozwerkirin (navdêr, mê) homanwerkirin, evrarkirin, muqedeskirin.
ji: pîrozwer +kirin
pîrqelaçik (navdêr, nêr) hilç
pîrûbend (navdêr, mê) wecîze,pîrepend, pend, lakonîk, pend, şîret, epîtaf, maksîm, adaj, apoftem.
Herwiha: aforîzma.
ji: Ji yewnanî
pîr (adj.) old, old man
old; m/f old man, old woman.
(= kal; antonym=ciwan, cahil) old
pîr bûn to grow old
pîratî f. old age
pîrejin (f.) old woman
pîrek (f.) spouse, married woman
pîremerd (m.) old man elderly man;
pîrhepok m. monster
pîrhevok (f.) witch
pîrik f. grandmother
pîroz holy, blessed, sacred a be! Congratulations!
sacred, holy.
pîroz bikin ‘to celebrate, celebrate!’ e.g. Em dê newrozê pîroz bikin.‘We will celebrate newroz’ ( 1,2,3 pl. pres. subjunctive form for the verbpîroz kirin ‘to celebrate’ & also the plural imperative form for the same verb);
pîroz kirin to celebrate; to congratulate; to bless
v.t. to celebrate; to congratulate: ew wê roja han mîna karnevalekê pîroz dikin=they celebrate that day like a carneval.
v.t. to celebrate; to congratulate: ew wê roja han mîna karnevalekê pîroz dikin=they celebrate that day like a carneval.
pîrozbahî f. congratulations.
pîrozbayî congratulation; celebration
pîrozî (f.) congratulations, celebration, greeting
pîrozname congratulatory card
pîrozwer holy
pîr alt (Frauen)
Alte/r
bejahrt
betagt
Greis/in
pîrbûn Altsein
pîrejin alte Frau
Greisin
pîrek Frau
pîrelk Fee
pîrhebok Gespenst
Hexe
Schmetterling
Spinne
Vampir
pîrhevok Gespenst
Hexe
Schmetterling
Spinne
Vampir
pîrik alte Frau
Großmutter
Hebamme
Spinne
pîroz gesegnet
glückbringend
heilig
pîroz kirin gratulieren
pîrozbahî Beglückwünschung
Glückwunsch
pîrozbayî Glückwunsch
Gratulation
pîrozî Glückwunsch
pîrozkirin gratulieren
pîrqîn Gelächter
pîrqînî Gelächter (laut, glucksend, schallend)
pîr pîr, baba, dede n.
rd. kal, kokim, pîr, kalepîr, extîyar, îxtiyar
pîr bûn lng. . kokim bîyene, kal bîyene, pîr bîyene, extîyar bîyene
pîr kirin lg. . kokim kerdene, kal kerdene, pîr kerdene, extîyar kerdene
pîr û pergal m. pîr, sitûpîr, terbîye n.
pîramîd m. mat. pîramîd n.
pîramîdê sêkuj n. mat. pîramîdo hîregose n.
pîravok m. zoo. pîrike, pîreboke, pîre, pîrek m.
pîraye m. tîtik, nejir, xemel, sus n.
pîrbûn m. kokimbîyayis, kalbîyayis, pîrbîyayis, extîyarbîyayis n.
pîrçemok m. zoo. sewsewoke, perçemoke, bagrmoke, firfirike, sewsevike m.
pîre kîm. cinîyîye, cinîyênî m.
pîrebo kîm. cazuyîye, pîrcazuyîye, ecuzeyîye, cadîyîye, cazuyênî m.
pîrebok m. cazuye, cadîye, pîrcazuye, ecuze, cazu m.
pîrehen n. qolike, kurdike, mîntane, îslige, gomlege, paç, qole, îslege, mîltane m.
pîrejin m. pîre, koki m., kale, pîrecinîye m.
pîrek m. cinîye, cinî, cinîke, cênîye, cênike, ceneke, cenî, cinike m.
pîrek bûn lng. . cinîye bîyene
pîrek kirin lg. cinîye kerdene
pîremerd n. kalemêr, kokim, pîremêr, kalepîr n.
pîrepisk m. pîre, çimbestek, eçe, kayê pîre m.
pîrereng rd. ropermelaye
pîresêr m. cazuye, cadîye, pîrcazuye, ecuze, cazu m.
pîresêrkî rd. cazukî, cadîyane, pîrcazukî
pîrhevok m. cazuye, cadîye, pîrcazuye, ecuze, cazu m.
m. zoo. pîrike, pîreboke, pîre, pîrek m.
pîrhevoka avê n. zoo. pîrika awe, pîreboka awe m.
pîrî m. kokimîye, kalîye, pîrîye, extîyarîye, kalênî, kokimênî m.
pîrik m. dêke, dade, pîrike, dapîre, damaye, daka maye, unike, dapîr m.
m. zoo. perperike, çînçinike, pelpelike, sîsperike, minminike, pisperike, pinpinike, cincinike, pilpilî, filfilike m.
m. hetanê pîre, pîrike, mijike, pepike m.
n. vewre, bevs n.
m. pîrike, kufike, kewk m.
m. zoo. pîrike, pîreboke, pîre, pîrek m.
pîrik avetîn lg. pîrike riestene, mijike riestene
pîrik girtî rd. pîrikin, pîrikegirewte, mijikegirewte, pîrkin
pîrik girtin lng. . pîrike girewtene, mijikegirewtene
pîrika avê n. zoo. pîrika awe, pîreboka awe m.
pîrika tevnê n. vewre, bevs n.
pîrika vesronek m. kuklî, pîrkeçel, nimitik, heysmelîke, eskijeke n.
pîrikê avî n. mêsa awe, awmêse m.
pîrikgirtin m. pîrikegirewtis, mijikegirewtis n.
pîrikî rd. pîrikin, pîrikegirewte, mijikegirewte, pîrkin
pîrka melekdas m. zoo. marmarîceke, bukalemune m.
pîrkirin m. kokimkerdis, kalkerdis, pîrkerdis, extîyarkerdis n.
pîrmend m/n. senato m.
pîrmendî m. senatorîye, senatorênî m.
pîrokî rd. kokimkî, kalkî, pîrkî, extîyarkî
pîrot m/n. xilikcî, qerxincî n.
pîrotî m. xilikcîyîye, qerxincîyîye, xîlikcîyênî, qerxincîyênî m.
pîroz rd. fîraz, bimbarek, muqedes, qutsal, ombarek, imbarik, teqdîs, qutsî
pîroz bûn lng. . fîraz bîyene, bimbarek bîyene, muqedes bîyene
pîroz kirin lg. fîraz kerdene, fîraznayene
pîrozandin lg. fîraz kerdene, fîraznayene
pîrozbayî m. fîrazîye, tebrîq m.
pîrozbayî kirin lg. fîrazîye cidayene, tebrîk kerdene
pîroze m. mî n. fîraze, fîruze, feyruze m.
pîrozî m. teqdîs, fîrazvînitis n.
m. fîrazîye, bimbarekîye, fîrazênî, bimbarekênî m.
pîrozkirin lg. fîrazkerdis, bimbarekkerdis, fîraznayis
pîrozmend rd. fîraz, bimbarek, muqedes, qutsal, ombarek, imbarik, teqdîs, qutsî
pîrozname m. fîrazname. tebrîqname m.
pîrozwer rd. fîraz, bimbarek, muqedes, qutsal, ombarek, imbarik, teqdîs, qutsî
pîrtî m. pîrîye, babayîye, pîrênî m.
pîran Dicle
pîreboke örümcek
pîrike örümcek
pîrik бабушка