Encamên lêgerînê
omuz.
ant/n 1. kol * pî vemaliştine kolları sıvamış 2. taraf, yön
pî (i) b vış
pî bi pî omuz omuza (dayanışarak, birlikte)
pî bi pî ve omuz omuza (sıkışık bir durumda, yan yana)
pî dan (yekî) omuz vermek (destek olmak)
pî dan ber (tiştekî) omuz vermek (omuzuyla dayanmak)
pî hey b tuh, tuh sana
pî kirin l/gh sırtlamak
pî li pî omuz omuza
pîb m fıçı
pîber nd/nt hami, koruyucu
pîberî m hamilik, korumalık, koruyuculuk
pîbil ant/m 1. göz bebeği 2. mec göz bebeği (çok sevilen, önem verilen kimse)
pîç nd/nt1. piç (anası ile babası arasında evlilik bağı olmadan dünyaya gelen çocuk) 2. mec piç (terbiyesiz, arsız çocuk) 3. fırıldak 4.rd bozuk 5.rd piç (bir şeyin küçüğü, aslına benzemeyeni)
pîç mehîn kendikenidine mayalanmak, süte maya katmadan mayalanmak * mast pîç mehiyaye yoğurt kendikendine bayalanmış
pîç weled velet, veledi zina (çocukları paylarken kullanılır)
pîçbûn m piçleşme
pîçê beriya bavê fırlama, müzavir, kahpe dölü
pîçê ne ji bavê dokuz babalı
pîçê pîç piç kurusu
pîçê zinê veledi zina
pîceme n pijama
pîçexet nd kendiliğinde yazı yazma
pîçezanîn m kulaktan dolma bilgi
pîçîtî m piçlik
pîço nd piç kurusu (erkek için)
pîçûk m kabuk
pîde n pide
pîdefiroş nd/nt pideci (satan kimse)
pîdepêj nd/nt pideci (pişiren kimse)
pîdirêj rd uzun kollu
pîgar nd/nt 1. destekleyici, yardımcı * ji xwe re pîgarekî bigire kendine bir yardımcı tut 2. dayanışmacı 3. ortak (bir işi beraber yapmak için) 4. yaylayı satın alan, o yayladan sorumlu kimse
pîgarî m 1. destekleyicilik, yardımcılık 2. dayanışma 3. ortaklık 4. kolektiflik, birlikte bir iş yapma 5. maddî, manevî yardım
pîgarî kirin l/gh maddî, manevî olarak yardım etmek
pîgarîkirin m maddî, manevî olarak yardım etme
pîgarîtî m 1. destekleyicilik, yardımcılık 2. dayanışmacılık
pîj 1.sivri. 2.tıraş bıçağı.
m 1. sereserpe 2. tuş (güreşte)
pîj (ii) n yassı küçük taş
pîj (iii) n 1. kıymık 2. diken, kazık 3. ucu sivri çubuk 4. şiş, örgü şişi
pîj (iv) rd sivri * kevirê pîj sivri taş
pîj (v) rd piç
pîj (vi) n mekik (dokuma aracı)
pîj (vii) rd dik
pîj bûn (i) l/ngh 1. sere serpe uzanmak 2. tuş olmak
pîj bûn (ii) l/ngh sivrileşmek, sivrilmek
pîj bûn (iii) l/ngh 1. diklenmek 2. kışkırtılmak
pîj bûn (iv) l/ngh tahrik olmak (cinsel olarak)
pîj kirin sivriltmek.
1) sereserpe uzatmak 2) tuş etmek
pîj kirin (i) l/gh 1. birini yere sermek, sereserpe uzatmak 2. tuş etmek, tuşa getirmek
pîj kirin (ii) l/gh sivrileştirmek, sivriltmek * serê xilçê xwe pîj kir kazgıcının ucunu sivriltti
pîj kirin (iii) l/gh 1. diklemek 2. kışkırtmak 3. şişirmek, gaza getirmek.
pîj kirin (iv) l/gh tahrik etmek (cinsel duygularını artırmak)
pîjak m (fiz/kîm) akis
pîjan bot/m yarpuz
pîjaq (i) ant/n bacak, baldır
pîjaq (ii) rd sereserpe bir vaziyette olan
pîjaqdirêj rd uzun bacaklı
pîjbûn (i) m 1. sere serpe uzanma 2. tuş olma
pîjbûn (ii) m sivrileşme, sivrilme
pîjbûn (iii) m 1. diklenme 2. kışkırtılmak
pîjbûn (iv) m tahrik olma (cinsel olarak)
pîjek rd 1. piç 2. yapay, doğal olmayan
pîjema n pijama
pîjende bot/m dere otu (Anethum)
pîjî m sivrilik
pîjî kirin l/gh kaçamak yapmak
pîjik (i) m kıvılcım
pîjik (ii) n 1. kıymık * pîjik avêtiye kıymık atmış 2. diken
pîjik (iii) m şiş (bir ucu sivri, demir veya ağaçtan, bazen silâh gibi kullanılabilen ince uzun çubuk)
pîjik (iv) n 1. kazık 2. sikke (hayvanları bağlamak için yere çakılan ağaç kazık) 3. kazgıç
pîjik (v) jeo/n 1. sarkıt sarkıt * pîjikê cemedê buz sarkıtı
pîjik (vi) n mekik (dokuma aracı)
pîjik (vii) bot/n boyu 20–30 cm olan dikensi bir bitki
pîjik (viii) rd sivri
pîjikî rd sivrice
pîjîkirin m kaçamak yapma
pîjîn rd sivri, sivrimsi
pîjinda dere otu- maydanozgiller; anethum graveolens
bot/m dere otu (Anethum)
pîjkirî (i) rd tuş olmuş olan
pîjkirî (ii) rd sivrileştirilmiş, sivriltmiş
pîjkirin (i) m 1. birini yere serme, sereserpe uzatma 2. tuş etme, tuşa getirme
pîjkirin (ii) m sivrileştirme, sivriltme
pîjkirin (iii) m 1. dikleme 2. kışkırtma 3. şişirme, gaza getirmek
pîjkirin (iv) m tahrik etme (cinsel duygularını artırma)
pîjot n yanmış odun
pîk (i) m pik, font (dökme demir)
pîk (ii) mzk/m düdük * saz û pîk saz ve düdük
pîk (iii) bnr dek û pîk
pîk (iv) rd dik (eğik olmayan)
pîk (v) n ayakçak (dokuma tezgahı ayaklığı)
pîk (vi) n 1. traktorun iki yanındaki oturma yeri 2. iki taraflı bir şeyin bir tarafı
pîk bûn l/ngh başaklanmak
pîkaj m pikaj
pîkajkar nd/nt pikajcı
pîkajkarî m pikajcılık
pîkan desise
pîkap m 1. pikap (elektrik veya pille çalışan, plâk dinlemekte kullanılan araç) 2. pikap (küçük kamyonet)
pîkbûn m başaklanma
pîke m pike (yüksekten hedefin üzerine dik olarak saldırma, dik açı olarak inme)
pîke (i) m 1. pike (kabartmalı, pamuklu kumaş) 2. rd pike (bu kumaştan yapılmış olan)
pîke kirin pike yapmak
pîket m piket
pîkirin m sırtlama
pîko m piko
pîko kirin l/gh pikolamak
pikoya vermek
pîkoker nd/nt pikocu
pîkokirin m pikolama
pîkolî m 1. eşinme, eşeleme 2. ayak direme, ayak sürme
pîkolîker nd/nt ayak direyen
pîkolîkirin m 1. eşinme, eşeleme 2. ayak direme, ayak sürme, tepinme (bir şeyi istememe) 3. ısrar etme
l/gh 1. eşinmek, eşelemek 2. ayak diremek, ayak sürmek, tepinmek (bir şeyi istememek) 3. ısrar etmek
pîl m pil
ant/n 1. kol 2. kol, karaca, üst kol (koyun, kuzu, dana, keçi vb. için ön ayağın üst bölümü) 3. kürek kemiği
pîl (i) ant/m dalak
pîl (iii) n pul
pîl (v) m teneke
pîl û bask bnr per û bask di
pîla reş ant/nd dalak
pîla ziwa kuru pil
pîlajo nd yürümekte güçlük çekme hastalığı (yük hayvanı için)
pîlajoyî nd yürümekte güçlük çeken hayvan
pîlajoyî bûn l/ngh yürümekte güçlük çekmek (yük hayvanı için)
pîlak m pikap (elektrik veya pille çalışan, plâk dinlemekte kullanılan araç)
pîlakî m pilâki
pîlan m 1. plan 2. oyun, düzen, komplo gerandin komplo kurmak
pîlanbaz nd/nt komplocu, düzenbaz
pîlanbazî m komploculuk, düzenbazlık
pîlanger nd/nt komplocu, düzenbaz
pîlangerî m komploculuk
pîlanî m plânya
pîlaqe m plâka (araba plâkası)
pîlar m bir tür cevher
pîlaw m pilav
pîlawxwer nd/nt pilavcı
pîlax m dal, kol
pîldar (i) rd pilli
pîldar (ii) nd/nt falcı
pîle derece.
pîle (i) bnr hîl û pîle
pîle (ii) m derece
pîle (iii) m pli, kırma (kumaşı katlayarak yapılan giysi süsü)
pîle kirin l/gh teneke kaplamak
pîlê xwe de zanîn kehanet sahibi olmak
pîleberêz nd pastırma, jambon
pîledar rd tenekeli
pîlekan m basamak
pîlekirî rd teneke ile kaplanmış
pîlekirin m teneke kaplama
pîlewer (i) nd/nt tenekeci
pîlewer (ii) nd/nt çerçi, çerçici
pîlewerî (i) m tenekecilik
pîlewerî (ii) m çerçilik
pîlik (i) m emzik
pîlik (ii) n pul (ince madeni levha)
pîlk n elçi, ulak
pîlon m palto
pîlot nd/nt 1. pilot 2. rd pilot (deneme niteliğinde olan)
pîlotaj m pilotaj * xetaya pîlotajê pilotaj hatası
pîlotî m pilotluk
pîltan rd kocaman, iri, fil vücutlu
pîltan bûn l/ngh kocamanlaşmak
pîltan kirin l/gh kocamanlaştırmak
pîltanbûn m kocamanlaşma
pîltane rd kocamanca
pîltankirin m kocamanlaştırma
pîm n pim
pîn (i) m 1. kümes 2. mec kümes (ufak ev)
pîn (ii) m tekme, tepik
pîn (iii) m makat, anus
pîn kirin l/gh tepiklemek (binek hayvanını yürütmek)
l/gh tepiklemek (binek hayvanını yürütmek)
pînav m fedakarlık, özveri
pînc nd/nt1. piç (anası ile babası arasında evlilik bağı olmadan dünyaya gelen çocuk) 2. mec piç (terbiyesiz, arsız çocuk) 3. fırıldak
n 1. kama, kıskı (kütüğü yarmak için) 2. kama (marangozlukta) 3. siğil (odun yarmakta kullanılan ağaç veya demir kama) 4. duvara çakılı askı
pînc (ii) bot/nd su kenarındaki otlar
pînc bi xelkê re kutan başkasıyla aşık atmaya çalışmak
pînc kirin l/gh kamalamak
pînc lê dan l/bw kamalamak
pînc lê xistin l/bw kamalamak
pîncbûn m piçleşme
pîncê nênokê nd şeytan tırnağı
pîncê pînc piş kurusu
pîncik m tekme, çifte (hayvanın art ayağıyla vurması)
nd/rd 1. piç 2.m sürgün (bir bitkide yeni süren filiz)
pîncik (i) n tirpidin, tirpit, tirpitil (ufak bahçe çapası)
pîncik (ii) n kama, kıskı (kütüğü yarmak için)
pîncik avêtin l/gh çifte atmak, tekmelemek
pîncik avêtin (tiştekî) tekme/çifte atmak (veya vurmak)
pîncik dan l/gh sürgün vermek
sürgün vermek
pîncik kirin l/gh tirpitlemek
pîncik lê dan l/bw kamalamak
pîncik lê hatin xistin tekmelenmek
pîncikavêtin m çifte atma, tekmeleme
pîncikdan m sürgün verme
pîncikkirin ktirpitleme
pîncîtî m 1. piçlik 2. mec piçlik (kalleşlik)
pînckirin m kamalama
pînclêdan m kamalama
pînclêxistin m kamalama
pînco nd piç kurusu
pîne yama.
n yama
pîne bûn l/ngh yamalanmak
pîne kirin l/gh yamalamak, yamamak
pîne lê xistin yama vurmak
pînebûn m yamalanma
pînebûyîn m yamalanış
pînedir nd/nt ayakkabıcı, ayakkabı tamircisi
pînedirî m ayakkabıcılık
pînedirû nd/nt yamacı, elbise tamircisi
pînedirûtî m yamacılık, elbise tamirciliği
pînediz bnr pînedoz
pînedoz nd/nt 1. yamacı 2. ayakkabı, eskicisi, ayakkabı tamircisi
pînedozî m 1. yamacılık 2. ayakkabıcılık
pînedûz bnr pînedoz
pînek m kümes
pînekar nd/nt yamacı
pînekarî m yamacılık
pîneker nd/nt yamacı
pînekerî m yamacılık
pînekirî rd 1. yamalı, yamalanmış 2. çalık (yüzünde çıban veya yara yeri olan)
pînekirin m yamalama, yamama
pînel der/m pinel
pînetar m metin, tekst
pînevan nd/nt yamacı
pînevanî m yamacılık
pîng m kümes
pîngpong m pingpong
pînik (i) m 1. kümes 2. mec kümes (ufak ev)
pînik (ii) m gübrelik
pînîpînî m vücutta oluşan beyaz leke
pînkirin m tepikleme (binek hayvanını yürütme)
pînotî m komiklik * pînotiyan dike komiklik yapıyor
pînpînik zo/m 1. kelebek 2. rd kelebek (kelebek biçiminde olan)
pînpînk bnr pînpînik
pîp (i) m kızların oynadığı bir oyun
pîp (ii) m 1. fıçı 2. rd fıçı (bir fıçının alacağı miktar)
pîpan rd geniş omuzlu
pîpet kîm/m pipet
pîpîk bnr pîpik
pîpik (i) ant/m 1. göz bebeği 2. mec göz bebeği (çok sevilen, önem verilen kimse)
pîpik (ii) m ibik, emzik (ibrik, çaydanlık testi gibi kapların, suyu azar azar akıtmaya yarayan içi delik uzantısı)
pîpik (iii) mzk/m düdük, dilli düdük
pîpikandî (i) rd süslü püslü
pîpikandî (ii) rd tıka basa dolu
pîpikandin (i) m süsleyip püsleme
süsleyip püslemek
pîpikandin (ii) m tıka basa doldurma
l/gh tıka basa doldurmak
pîpikfiroş nd/nt düdükçü (satan kimse)
pîpikfiroşî m düdükçülük
pîpikvan nd/nt düdükçü
pîpil (i) ant/m göz bebeği
pîpil (ii) m soba kapısındaki ateşi gözetleme ve hava deliği
pîpnok bot/m haşhaşın bir türü
pîpok m cam
pîpok (i) ant/m 1. göz bebeği 2. mec göz bebeği (çok sevilen, önem verilen kimse)
pîpoka belorîn kristal cam
pîpokî rd camsı
pîq n bacak (vücudun kasıktan tabana kadar olan bölümü)
pîqle bot/m bir tür ot
pîqut nd kısa qol
pîr nd 1. görgü 2. âdet, alışkı
n 1. yaşlı, ihtiyar (yaşlı kimse, genelikle kadın) 2. yaşlı (yaşı ilerlemiş kimse) 3. kronik (hastalık)
m nene, nine, büyük anne
pîr (iv) n 1. pir (bir tarikat veya sanatın ilk kurucusu) 2. mec pir (herhangi bir konuda, bir meslekte tecrübe kazanmış, uzmanlaşmış kimse) 3. pir (Yezidilikte, dini törenlerde şeyhlere yardım eder ve pirler arasından seçilir) 4. pir, dede (Alevilikte) 5. pir (Mevlevilikte dini bir ünvan)
pîr bûn l/ngh 1. ihtiyarlanmak, yaşlanmak, kocalmak, karımak 2. ihtiyarlanmak (ihtiyar görünüşünü almak) 3. kronikleşmek, süreğenleşmek (hastalık için)
pîr jê hilanîn l/bw -den görgüyü kapmak
pîr kirin l/gh 1. ihtiyarlatmak, kocaltmak 2. mec eskitmek * alkol, titûn û evîn ez pîr kirim alkol, tütün ve aşk eskitti beni
pîr pê tune bûn huyu olmamak, ilgi duymamak
pîr û kal bûn saçı başı ağarmak, yaş ilerlemek
pîr û pergal 1) görgü, görgü ve adab * ez ji pîr û pergalên wî re heyran mam görgüsüne hayran kaldım 2) düzen, çeki düzen * min pîr û pergala odeyê neeciband odanın düzenini beğenmedim
pîr û pergal girtin kaldırım çiğnetmek, görgüsü artmak
pîr û şinûlk görgü, görgü ve adab
pîra cirnexweşik rd acuze
acuze
pîra dê nd haminne, kocakarı, ihtiyar (anne)
pîra keftar rd köftehor (bayan)
köftehor
pîra keftore rd acuze kadın
acuze
pîra li axreta xwe poşmanbûyî alıcı verici (bağışladığını geri alan)
pîra melekdas zo/nd bukalemum
pîra sêhriyan 1) cadı 2) çöpçatan
pîra sêr m cadı
pîra sêriyan nd cadı, çöpçatan
pîraboçk m al karısı
pîrabok m al karısı
pîrabotik m al karısı
pîrahen n gömlek
pîramîd piramit.
mat 1. piramit 2. dîr piramit (Mısır firavunların mezarlarına verilen ad) 3. sp piramit
pîramîdal mat/rd piramidal
pîrane h yaşlıca, yaşlılara yakışır bir şekilde
pîranî m ihtiyarlık, yaşlılık
pîratî m ihtiyarlık, yaşlılık
pîravok zo/m 1. örümcek (Aranea) 2. örümcek ağı
pîravokî rd örümcekli
pîravokî bûn l/ngh 1. örümceklenmek 2. örümceklenmek (bakımsız ve terk edilmiş olmak) 3. bj örümceklenmek (ateşli hastalıklarda ağız, göz gibi yerler kurumuş salgılarla perdelenir gibi olmak)
pîravokîbûn m 1. örümceklenme 2. örümceklenme (bakımsız ve terk edilmiş olma) 3. bj örümceklenme (ateşli hastalıklarda ağız, göz gibi yerler kurumuş salgılarla perdelenir gibi olma)
pîravtonk m örümcek ağı
pîravtonkî rd örümcekli
pîravtonkî bûn l/ngh 1. örümceklenmek 2. örümceklenmek (bakımsız ve terk edilmiş olmak)
pîraye süs.
m süs, süsleme, bezek
pîrbendik m örümcek ağı
pîrbûn m 1. ihtiyarlanma, yaşlanma, kocalma, karıma 2. ihtiyarlanma (ihtiyar görünüşünü alma) 3. kronikleşme, süreğenleşme (hastalık için)
pîrbûnî m ihtiyarlık, yaşlılık
pîrbûyî rd kronik (hastalık) * nexweşîna pîrbûyî kronik hastalık
pîrbûyîn m 1. ihtiyarlanış, yaşlanış, kocalma, karıma 2. ihtiyarlanış (ihtiyar görünüşünü alma) 3. kronikleşme, süreğenleşme (hastalık için)
pîrê (i) b nine (yaşlı kadınlara seslenme için)
pîrê (ii) nd/m 1. öcü 2. örümcek
pîrê (iii) m mart ayının başlarında oluşan bir fırtına
pîrê (yekî) bi henekan hebûn şaka kaldırmak, şakaya gelmek, şakadan hoşlanmak
pîrê (yekî) bi henekan tune bûn şaka kaldırmamak, şakaya elmemek
pîrê (yekî) bi tiştan tune bûn (bazı şeyler) ilgi alanına girmemek, -den hoşlanmamak
pîrê (yekî) bi xeberdanê tune bûn konuşmayı sevmemek
pîrê (yekî) pê hebûn (bir şeye) ilgisi (veya hevesi) olmak
pîrê bawer nedikir mêr bike, daweya heftikan û heştikan dike aza kanaat getirmemek
pîrê ji bêkesî kalo ji bênefsî her duyan li halê hev pirsî yaşlıların (bayan ve erkek için) birbirine muhtaçlığını ifade eden bir deyim
pîrê keftar köftehor (erkek)
pîrê memire bihar tê, kero memire qîbal tê ölme eşeğim, ölme (yaza yonca bitecek)
pîrê zemanan yaşlı, güngörmüş kimse
pîrebî m dul yaşlı kadın
pîrebok (i) zo/m örümcek
pîrebok (ii) m 1. al karısı 2. cadı 3. cadı, cadaloz (huysuz, çirkin, ihtiyar kadın)
pîrebokî m 1. al karılık 2. cadılık
pîrebokî kirin cadılık etmek
pîreboktî bnr pîrebokî
pîreçizkê m körebe (oyunu)
pîredayik m haminne
pîredê m kocakarı (anne)
pîrehen n gömlek
pîrejin kocakarı.
m 1. kocakarı 2. kocakarı, kadın nine (yaşı ilerlemiş kadın)
pîrejinî m kocakarılık
pîrejink zo/m bir tür toprak haşeresi
pîrek evli kadın.
m 1. kadın, karı 2. eş (kocaya göre eş)
pîrekî m 1. kadınlık 2. rd nisaî, kadınla ilgili
pîrelk m 1. al karısı 2. cadı 3. cadı (huysuz, çirkin, ihtiyar kadın)
pîrelkî m 1. al karılık 2. cadılık
pîremêr n koca, koca adam
pîremêrî m koca adamlık
pîrepind (i) m kör ebe
pîrepind (ii) zo/m 1.örümcek (Aranea) 2. örümcek ağı
pîrepind (iii) m bilge kadın
pîrepindik zo/m örümcek
pîrepisk m kör ebe
pîreş rd uğursuz (kimse)
pîresêr m 1. cadı, sihirbaz (kadın) 2. cadı (huysuz, çirkin, ihtiyar kadın) 3. çok becerikli
pîresêrbûn m cadılaşma
pîresêrbûyîn m cadılaşış
pîresêrî m 1. sihirbazlık (kadın için) 2. cadılık 3. mec beceriklik 4.rd cadıca
pîresêrî bûn l/ngh cadılaşmak
pîresêrî kirin l/gh 1. kendinden büyük laflar etmek, şirinlik yapmak 2. kendini naza çekmek
cadılık etmek
pîresêrîbûn m cadılaşma
pîresêrîkirin m 1. kendinden büyük laflar etme, şirinlik yapma 2. kendini naza çekme
pîrheftar m cadı
pîrhevî cin.
pîrhevîr m al karısı
pîrhevok (i) m 1. örümcek 2. örümcek ağı
pîrhevok (ii) m 1. al karısı 2. cadı
pîrî ihtiyarlık.
m ihtiyarlık, yaşlılık
pîrik ebe, nine.
zo/m 1. örümcek (Aranea) 2. ağ, örümcek ağı 3. küf
pîrik (ii) m 1. nine, nene, büyük anne, nenecik, ninecik, ebe 2. yaşlı kadın * yeke pîrik bû yaşlı biriydi 3. ebe (doğum işini yaptıran kadın) * pîrikî nîvê doktoriyê ye ebe demek yarım doktor demektir 4. ebe (oyunda)
pîrik avêtin (tiştekî) 1) (bir yer) örümcek bağlanmak 2) küf bağlamak (veya tutmak)
pîrik dan l/gh 1. örümceklenmek 2. küflenmek
pîrik girtin l/gh 1. örümceklenmek 2. mec örümceklenmek (bakımsız ve terk edilmiş olmak)
pîrik lê danîn (bir yer) örümcek bağlanmak
pîrik lê girê dan (bir yer) örümcek bağlanmak
pîrik lê pêçîn (bir yeri) örümcek sarmak
pîrika avê zo/nd su örümceği
pîrika hebhebok nd cadı
pîrika melekdas zo/m bukalemun (Chamaeleo chamaeleon)
pîrika tevnê nd gücü (iplikleri ayarlayan tezgah tarağı)
pîrika veşronek nd saklambaç
pîrika zarokan nd ebe
pîrika zinaran zo/nd kaya örümceği
pîrikdan m 1. örümceklenme 2. küflenme
pîrikê b nine (yaşlı kadınlara seslenme için)
pîrikgirtî rd örümcekli, örümcek tutmuş olan
pîrikgirtin m örümceklenme
pîrikî (i) m ebelik
pîrikî (ii) rd örümcekli
pîrikî bûn l/gh 1. örümceklenmek 2. mec örümceklenmek (bakımsız ve terk edilmiş olmak) 3. bj örümceklenmek (ateşli hastalıklarda ağız, göz gibi yerler kurumuş salgılarla perdelenir gibi olmak)
pîrikîbûn m örümceklenme
pîrikîbûyîn m örümcekleniş
pîrikoyî bnr pîrkoyî
pîrînasî bj/m geriatri
pîrît jeo/m pirit
pîrîtî m ihtiyarlık, yaşlılık
pîrk m havuz
pîrkirin m 1. ihtiyarlatma, kocaltma 2. mec eskitme
pîrkotkî bnr pîrkoyî
pîrkoyî rd 1. örümcekli, küflü 2. küflü (zamanı geçmiş, köhne) 3. buruşuk (ten, cilt için)
pîrkoyî bûn l/gh 1. örümceklenmek, küflenmek 2. mec örümceklenmek (bakımsız ve terk edilmiş olmak) 3. mec küflenmek (zamanı geçmek, köneleşmek) 4. bj örümceklenmek (ateşli hastalıklarda ağız, göz gibi yerler kurumuş salgılarla perdelenir gibi olmak) 5. buruşmak (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrkoyî kirin m 1. küflendirme, küfletme 2. buruşturma
l/gh 1. küflendirmek, küfletmek 2. buruşturmak
pîrkoyîbûn m 1. örümceklenme, küflenme 2. mec örümceklenme (bakımsız ve terk edilmiş olma) 3. mec küflenme (zamanı geçme, köneleşme) 4. bj örümceklenme (ateşli hastalıklarda ağız, göz gibi yerler kurumuş salgılarla perdelenir gibi olma) 5. buruşma (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrkoyîbûyî rd 1. örümcekli, küflü, küflenmiş olan 2. buruşuk
pîrkoyîbûyîn m 1. örümcekleniş, küfleniş 2. mec örümcekleniş (bakımsız ve terk edilmiş olma) 3. mec küfleniş (zamanı geçme, köneleşme) 4. bj örümcekleniş (ateşli hastalıklarda ağız, göz gibi yerler kurumuş salgılarla perdelenir gibi olma) 5. buruşma (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrmend nd/nt senatör
pîrmendî m senatörlük
pîrogravur m pirogravür, dağlama resmi
pîrok zo/m örümcek
pîrokî rd yaşlıca
pîroksen jeo/m piroksen
pîrometre fiz/m pirometre
pîrometrî m pirometri
pîropind zo/m örümcek
pîrosfer jeo/m pirosfer
pîrot çömlekçi.
nd/nt çömlekçi, testici
pîrotan rd buruşuk (ten, cilt için)
pîrotankî rd buruşukça
pîrotankî bûn l/ngh buruşmak (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrotankî kirin l/gh buruşturmak
pîrotankîbûn m buruşma (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrotankîkirin m buruşturma
pîrotî m çömlekçilik, testicilik
pîrovtang m örümcek ağı
pîroz kutsal, kutlu, mukaddes, mübarek.
rd 1. kutsal, kutsi, mukaddes 2. kutsal (tapınılacak veya yolunda can verecek kadar sevilen, kutsi) 3. kutsal (dokunulmaması, bozulmaması gereken, üstüne titrenilen) * malbat pîroz e aile kutsaldır 4. kutlu, mübarek
pîroz be li (yekî) (birine) hayırlı olsun
pîroz be! 1) kutlu olsun, mübarek olsun! 2) hayırlı (veya hayırlısı) olsun
pîroz bûn l/ngh 1. kutsallaşmak 2. kutlanmak * newroz pîroz bû nevruz kutlandı
pîroz kirin kutlamak.
l/gh 1. kutsamak, takdis etmek 2. kutlamak, kutlulamak
pîrozan m firuze
pîrozane h 1. kutsalca 2. kutluca
pîrozank m alnın ortasına takıla bir kadın takısı
pîrozbahî tebrik.
bnr pîrozbayî
pîrozbayî m kutlama
pîrozbayî kirin l/gh kutlamak, tebrik etmek
kutlamak, kutlama yapmak
pîrozbayîkirî rd kutlanmış olan
pîrozbayîkirin m kutlama, tebrik etme
pîrozbayîya (yekî) kirin (birini) kutlamak, tebrik etmek
pîrozbûn m 1. kutsallaşma 2. kutlanma
pîrozbûyîn m 1. kutsallaşma 2. kutlanış
pîroze firuze.
pîroze (i) mîn/m firuze
pîroze (ii) m 1. türkuaz 2. rd türkuaz (bu renkten olan)
pîrozgeh kutsal yer, tapınak.
pîrozî (i) m 1. kutsallık, kutsiyet 2. kutluluk
pîrozî (ii) m nazar boncuğu
pîrozkî rd 1. kutsalca 2. kutsalca
pîrozkirin m 1. kutsama, takdis etme 2. kutlama, kutlulama
pîrozmend rd 1. kutsal 2. kutlu, mübarek
pîrozmendî m 1. kutsallık, kutsiyet 2. kutluluk
pîrozname m tebrikname, kutlama kartı, tebrik kartı
pîrozwer rd 1. kutsal, kutsi, mukaddes 2. kutsal (tapınılacak veya yolunda can verecek kadar sevilen, kutsi) 3. kutsal (dokunulmaması, bozulmaması gereken, üstüne titrenilen) 4. kutsal (Tanrı’ya adanmış olan, tanrısal olan) 5. kutlu
pîrozwer bûn l/ngh kutsallaşmak
pîrozwer kirin l/gh kutsallaştırmak
pîrozwerbûn m kutsallaşma
pîrozwerbûyîn m kutsallaşış
pîrozwerî m kutsallık, kutsiyet
pîrozwerî kirin kutsallaştırmak
pîrozwerkirin l/gh kutsallaştırma
pîrpincik bot bir bitki
pîrpîrk m nenenin nenesi *qunên pîrpîrkên wan li ser Pira Batmanê li hev ketine tavşanın suyunun suyu
pîrpîrok m örümcek
pîrqelaçik bot/m semiz otu (Portulaca oleracea)
pîrqelaçk bot/m yenilir bir bitki
pîrtanokî rd buruşuk
pîrtanokî bûn l/ngh buruşmak (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrtanokî kirin l/gh buruşturmak
pîrtanokîbûn m buruşma (suda fazla kalma sonucu oluşan buruşukluk gibi)
pîrtanokîbûyîn m buruşuklaşış
pîrtanokîkirin m buruşturma
pîrtî m dedelik (Alevilik, yezidilik ve Mevlevilikte)
pîrûkan yorulma, bitkin olma
pîrûkandin m yorma, bitkinleştirme
l/gh yormak, bitkinleştirmek
pîrûkîn m yorulma, bitkinleşme
l/ngh yorulmak, bitkinleşmek
pîrûpak tertemiz.
pîrûpergal m görgü
pîrûşinûlk rd görgülü
pîrzola m pirzola
pîs rd 1. pis (toz, leke veya kirle kaplı olan, kirli) 2. pis (kendinde pislik olan veya pislenmiş olan) * avên lexeman pîs in lağım suları pistir 3. mec pis (beğenilmeyecek durumda olan, kötü) * xûyekî wê yê pîs heye pis bir huyu var 4. pis (kendisinde kir veya pislik olmamasına rağmen bazı sebeplerden dolayı iğrenilen) * ew penêr pîs e, mişk kenarên wê xwarine şu peynir pistir, kenarlarını fare yemiş 5. pis (çirkin ve sevimsiz olan) * nizanim hûn ku derê vê pisînga pîs hez dikin? şu pis kedinin nesini seviyorsunuz? 6. pis (söz için; dinleyenleri utandıracak durumda olan) * gotinên pîs gotin pis sözler sarfetti 7. pis (içinden çıkılması güç olan, karışık) * karekî pîs pis bir iş 8. fena (hoşa gitmeyen, rahatsız edici) * bêhneke pîs fena bir koku 9. bok (kaba konuşmada hor görülen, tiksinilen) 10. kirli (toplumun değer yargılarına aykırı olan) * karê pîs kirli iş 11. pislik, namerd, kötü (kimse) * meriv bi pîsan re pîs dibe insan namertlerle namert olur 12. yiğit olmayan, işe yaramaz (kimse) * pîsê wan bi sedî ne en işe yaramazı yüze bedel (yek)
pîş m kullanım
pîş (i) m kin
pîs (ii) m 1. pislik (kir) 2. mec pislik (kötü durum)
pîs bûn pislenmek.
l/ngh 1. pislenmek * qelem pîs bû kalem pislendi 2. rezil olmak
pîs kirin pislemek.
l/gh pislemek, pisletmek (kirletmek, pis duruma getirmek) * kurik xwe pîs kiriye çocuk üstünü pisletmiş 2. rezil etmek (gururuyla oynamak)
becermek, kirletmek
pîş pê kirin l/bw kullanmak (birinden veya şeyden amacına ulaşmak için yararlanmak)
kullanmak (birinden veya şeyden amacına ulaşmak için yararlanmak)
pîs pîs 1) pis pis 2) kıs kıs
pîs pîs pê kenîn kıs kıs gülmek
pîs û pas pislik
pîsa qerpalî (an jî genî) bitli kokuş
pîşad m rastlantı, tesadüf
pîşadî rd rastlantı sonucu, tesadüfî
pîşan m atama, tayin, tayin etme * pîşana min derket tayınım çıktı
pîşana (yekî) derketin (an jî yek hatin tayînkirin) tayını çıkmak (veya edilmek)
pîşandî rd atanmış olan
pîşandin l/gh atamak, tayin etmek * ez pîşandim Amedê beni Diyarbakır’a tayin ettiler
pîşanî (cihekî) kirin (bir yere) atamak, tayin etmek
pîsar m ay başı, adet
pîşare m uzak yerden gelen hediye
pîşat tesadüf.
bnr pîşad
pîsatî m pislik
pîsayî m pislik
pîsbûn m 1. pislenme 2. rezil olma
pîsbûyîn m 1. pisleniş 2. rezil oluş
pîşe m 1. meslek, zanaat 2. sanat 3. iş
pîsê heram mec cenabet
pîşe hilbijartin meslek seçmek
pîsê mirdar bok (kaba konuşmada hor görülen, tiksinilen)
pîşebaz rd 1. becerikli, mahir 2. profesyonel
pîşebaz bûn l/ngh profesyonelleşmek
pîşebaz kirin l/gh profesyonelleştirmek
pîşebazane h 1. beceriklice, mahirane 2. profesyonelce
pîşebazbûn m profesyonelleşme
pîşebazê (tiştekî) bûn (bir işin) profesyoneli olmak
pîşebazî m profesyonellik
pîşebazkirin m profesyonelleştirme
pîşedest n el sanatı
pîşeger nd/nt zanaatkâr
pîşegerî m zanaatkârlık
pîsek rd namert, işe yaramaz kimse
pîşekar nd/nt 1. sanatkâr 2. zanaatçı, zanaatkâr 3. hizmetçi, uşak
pîşekarî m 1. sanatkârlık 2. zanaatçılık, zanaatkârlık 3. hizmetçilik
pîşekarîkirin l/gh zaanatkârlık yapmak
pîşemend rd meslek sahibi
pîşemendî m meslek sahibi olma
pîsemêr n pinti herif (kötü, yaramaz kimse)
pîşesaz nd/nt sanayici
pîşesazî m endüstri, sanayi
pîşesazî bûn l/bw sanayileşmek
pîşesazî kirin l/gh sanayîleştirmek
pîşesazîa asîmanî hava sanayisi
pîşesazîbûn m sanayileşme
pîşesazîbûyîn rd sanayileşme
pîşesazîkirin m sanayileştirme
pîşesazîparêz nd/nt sanayici (sanayiden yana kimse)
pîşesazîparêzî m sanayileşmeden yana olma
pîşesazîtî m endüstriyalizm, sanayicilik
pîşesazîya berevaniyê savunma sanayi
pîşesazîya cengê savaş sanayisi
pîşesazîya gemiyan gemicilik, gemi endüstrisi
pîşesazîya giran ağır sanayi
pîşesazîya keştiyan gemicilik, gemi endüstrisi
pîşesazîya kîmyawî kimya endüstrisi (veya sanayisi)
pîşesazîya neftê petrol sanayisi
pîşesazîya otomobîlan otomobil sanayisi
pîşesazîya parêziyê savunma sanayi
pîşesazîya petrolê petrol sanayisi
pîşesazîya şer savaş endüstrisi (veya sanayisi)
pîşesazîya sînemayê sinama endüstrisi (veya sanayii)
pîşesazîya sivik hafif sanayi
pîşesaziyî rd endüstriyel, sınaî
pîşesaziyî bûn l/ngh endüstrileşmek
pîşesaziyîbûn m endüstrileşme
pîşesaziyîbûyîn m endüstrileşme
pîşevan bnr pîşekâr
pîşevantî bnr pîşekârî
pîşewer nd/nt zanaatkâr
pîşewerî m zaanatkârlık
pîşewerî kirin l/gh zaanatkârlık yapmak
pîşeya şanoyî sahne sanatları di
pîşeya serbest serbest meslek
pîşeya xwe de nav dan kariyer yapmak
pîşeyên spehî güzel sanatlar
pîşeyî rd meslekî
pîsgo nd/nt ağzı bozuk, küfürbaz
pîsgotî m ağzı bozuk olma, küfürbazlık
pîsî pislik.
n 1. pislik 2. dışkı, ters, necaset 3. bok
pîsîbêj rd kötü söylemli
pîsik rd 1. çirkin 2. yiğit olmayan, işe yaramaz (kimse)
pîşik m muamele
pîsikî rd çirkince kimse
pîsikî bûn l/ngh çirkinleşmek
pîsikîbûn m çirkinleşme
pîsîtayî m pislik
pîsîtî m 1. pislik 2. pislik (kötü, zararlı davranış veya iş) * em cezayê pîsîtiyên wî dikişînin onun pisliklerinin cezasını çekiyoruz
pîsk bot/m yabanî bir ot
pîşk (i) m 1. fiil, edim, eylem 2. rz eylem, fiil
pîşk (ii) m hile, komplo, düzen
pîşk (iii) rd uğursuz
pîşkar nd/nt komplocu, düzenbaz
pîşkarî m komploculuk, düzenbazlık
pîşke m kibrit
pîsker nd/nt kirletici
pîskî m cüzzam hastalığı
pîskirin m 1. pisleme, pisletme 2. rezil etme (gururuyla oynama)
pîşko m cemre
pîşo kav.
pîso m yanık, yanıklık (yanmış veya yanmakta olan şey; daha çok bez türü şeyler yanarken)
pîşo (i) bnr pîso
pîşo (ii) bot/n 1. ağaç mantarı 2. kav * pîşoyê heste çakmak kavı
pîsomîso rd pisçe
pîsor m basur
pîşotk m iğde ağacının meyvesi
pîsoyî rd yanık (dibi tutmuş yemek) * xwarina pîsoyî yanık yemek
pîşoyî bnr pîsoyî
pîsoyî bûn l/ngh 1. tutmak (yemek için; hafifçe yanmak) 2. yanmak (bütünü veya bir bölümü ateşin etkisiyle bozulmak) * xwarin pîsoyî bû yemek yandı
pîsoyîbûn m 1. tutma (yemek için; hafifçe yanma) 2. yanma (bütünü veya bir bölümü ateşin etkisiyle bozulma)
pîsperîk zo/m kelebek
pîspîsk mzk/m düdük
pîspîzk bnr pîspîsk
pîspotik m al karısı
pîst cilt, deri.
m 1. pist (gösteri yapmak, dans etmek vb. için düzenlenmiş, genellikle yuvarlak yer) * pîsta dansê dans pisti 2. pist (bir hava alanında uçakların kalkıp inmesine, park yerine yerlerine idip gelmelerine yarayan özel olarak hazırlanmış yer) * pîsta balafirê uçak pisti 3. sp pist (yarışlar ve koşular için özel olarak düzenlenmiş yer)
n basit giysi
pîste fıstık
pîstê xwe daqelaştin hayrete düşmek, yakınmak
pîstêkilî m çirkin ilişki
pîstik ant/n 1. zar, yumurta zarı 2. kesecik
pîston m piston, itenek
pîstondar rd pistonlu
pîştov m piştov (bir tür tabanca)
pîstûr rd zorba, zalim
pît (i) m harf
pît (ii) m kıvılcım
pît (iii) nd gemi babası
pît (iv) rd dinç, sağlam, mazbut
pît (v) rd rengi gitmiş, kurumuş şey
pît (vi) m bereket
pîtak m katkı, yardım
pîtanîk m bir çiçek adı
pîtanok zo/m 1. kelebek 2. rd kelebek (kelebek biçiminde olan)
pîtav bnr pêtav
pîtazî nd kısa kollu elbise
pîte bnr pûte
pîtîfer m hayır (iyilik, karşılık beklemeden yapılan yardım)
pîtin m eleme
l/gh elemek
pîtkirin m sağlamlaştırma, perçinletme
l/gh sağlamlaştırmak, perçinletmek
pîtnas rd okur yazar
pîtnasî m okur yazarlık
pîtnenas rd cahil, okur yazar olmayan, ümmî
pîtnenasî m cahillik, okur yazar olmama, ümmîlik
pîtol rd dâhi
pîtolane rd/h dâhice
pîtolî m dâhilik
pîtolkî rd/h dâhice
pîton zo/n piton (Python)
pîtros saklambaç oyunu.
m 1. kovalamaca 2. saklambaç
pîtût m tetir, gövek
pîv ölçek, ölçü, kıyas, kıstas, doz.
pîv (i) m çuv (silâh sesi)
pîv (ii) m ölçü * pîv û pîvan ölçü, ölçüler
pîvan m 1. ölçü 2. ölçü (ölçü birimi için) * metre pîvanek e metre bir ölçüdür 3. ölçü (ölçme sonucu elde edilen rakam) * pîvana odeyê odanın ölçüsü 4. ölçü (belirlenmiş boyut) * pîvna newqê bel ölçüsü 5. mzk ölçü 6. wj ölçü 7. ölçme
l/gh 1. ölçmek 2. mec ölçmek (aşırı olmamasına dikkat etmek) * gotina xwe roke bipîve û hîna bibêje sözünü ölç öyle söyle
pîvan dan ölçü vermek
pîvan girtin (an jî stendin) 1) ölçü almak 2) ölçü almak (terzi, vücut ölçülerini almak)
pîvan û rokirin düşünüp taşınmak * nepîvayî gotin sê çap û nîv e kesip atmak, kestirip atmak * nepîvayî tu dibêjî sê çap e damdan düşer gibi (düşercesine)
pîvana (tiştekî) dan (bir şeyin) ölçüsünü vermek
pîvana maweyê süre ölçümü
pîvandar nd/nt 1. ölçücü 2. hesaplayıcı, hesaplayan 3. rd ölçülü
pîvandarî m 1. ölçücülük 2. hesaplayıcılık 3. ölçülülük, ılım, itidal
pîvandî rd ölçülü
pîvandin m ölçme
l/gh 1. ölçmek 2. sürtmek (başı boş dolaşmak, yararsız dolaşmak) * kuçeyan dipîve sokaklarda sürtüyor
pîvane m 1. ölçü (mizan) * rabûn û rûniştina wan bipîvane bû oturup kalkışları ölçülüydü 2. ölçü (ölçme birimi) * metre pîvaneyek e metre bir ölçüdür 3. ölçü (ölçme sonucu bulunan rakam) * pîvaneya odeyê odanın ölçüsü 4. ölçü (belirlenmiş boyut) * pîvaneya newqê bel ölçüsü 5. standart
pîvane bûn l/ngh standartlaşmak
pîvane girtin l/gh ölçü almak
pîvane kirin l/gh standartlaştırmak
pîvanebûn m standartlaşma
pîvanegirtin mölçü alma
pîvanek m 1. ölçüm 2. erd/mat ölçek
pîvanekirî rd standartlaştırılmış
pîvanekirin m standartlaştırma
pîvang m 1. ölçüt, kriter, kıstas 2. ölçü (wek)
pîvang dîtin kıstas almak (wek)
pîvang girtin ölçüt almak
pîvanga dirêjahiyê uzunluk ölçüsü
pîvangîkirin m kıstaslaştırma
l/gh kıstaslaştırmak
pîvanî fel/m 1. norm, düzgü 2. fel/rd düzgüsel
pîvaniyî rd normal, düzgülü
pîvanok m ölçü, ölçüt
pîvayî rd ölçülü
pîvaz soğan, piyaz.
soğan- zambakgiller; allium cepa
bot/m soğan (Aliumcepa)
pîvaz kirin (tiştekî) soğanlamak, soğan koymak
pîvaza hirçê bot/m köpek soğanı
pîvazên hêşîn (an jî teze) yeşil soğan
pîvazfiroş nd/nt soğancı (satan kimse)
pîvazî rd soğan kabuğu rengi
pîvazok (i) bot/m zambakgillerden bir bitki
pîvazok (ii) m soğancık
pîvazoka mêjî ant/nd soğancık
pîvazokî h ağacı dikine dörde bölme
pîvazterk nd yeşil soğan
pîvazxage bot/nd ada soğanı (Urginea maritima)
pîvazxwer rd soğan yiyicisi
pîve m ölçü
pîvek m 1. ölçü 2. ölçek
pîver (i) m ölçüt, kriter
pîver (ii) nd/nt ölçücü, yer ölçmeci
pîvîn m ölçüş, ölçme
pîvît bot/m çiğdem (Colchicum)
pîvok çiğdem; colchicum
pîvok (i) bot/m çiğdem (Colchicum)
pîvok (ii) m ölçü kabı
pîvoka bej bot/nd bir bitki
pîvoka cotyaran bot/m acı çiğdem (Colchicum autumnale)
pîvong bot/m çiğdem (Colchicum)
pîvonk bnr pîvong
pîvpîvok bot/m çiğdem (Colchicum)
pîvyar nd/nt ölçücü, yer ölçmeci
pîxm m engelleme, baltalama
pîxm lê xistin l/bw baltalamak, engellemek, boşa çıkarmak
pîyê rastê sağ taraf
pîz m dürtük, dürtme
pîz kirin l/ngh dürtmek (ucu sivri bir şeyle hafifçe itmek)
pîza pizza.
pîzag zo/m yaban arısı (Vespavulgaris)
pîzak bot/m bir ot türü
pîzalok zo/m yaban arısı (Vespavulgaris)
pîzang zo/m eşek arısı (Vespa crabro)
pîzank bnr pîzang
pîzav bnr pîvaz
pîzîcato mzk/m pizzicato
pîzkirin m dürtme (ucu sivri bir şeyle hafifçe itmek)
pîzlag bnr pîzlak
pîzlak zo/m eşek arısı
pîzolît jeo/m pizolit
pîzot n 1. kor, ateş közü 2. kıvılcım
pîzpîzik düdük.
mzk/m düdük
pîzpîzk mzk/m 1. iki kamıştan oluşan üflemeli bir Kürt çalgısı 2. düdük
pîzpîzok zo/m uğur böceği
1. endamê ji gûzekê berjertir 2. (di hin devokan de) mil, pîl
pîber (navdêr, mê) parêzger.
ji: pî +-ber
pîberî (navdêr, mê) piştvanekî, piştvanî, piştgirî, piştevanî, piştdarî, parêzmendî, alîkarî, dûşdarî, alîgirî, terefdarî.
ji: pî +-berî
pîç 1. pûç 2. bîj
1. ji jinek nezewicî welidî (navdêr) bîjî, bîje, heramzade, weledzina, xwînheram, kesa/ê ji jinek nezewicî bûye.
Bikaranîn: Lêker: pîç bûn, pîç kirin. Navdêr: pîçbûn, pîçkirin Rengdêr: pîçbûyî, pîçkirî.
Herwiha: pînc.
: pîçî, pîçîtî, pîçtî
pîç bûn (lêker)(Binihêre:) pîç
pîç derxistin (lêker)pîç kirin.
ji: pîç + derxistin
pîç kirin (lêker)(Binihêre:) pîç
pîçalk cureyekî çêreyê ye û pijandî tê xwarin
pîçbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) pîç
pîçbûyî (rengdêr) (Binihêre:) pîç
pîceme kiras û derpiyê ku şevînî tên lixwekirin
pîçî (navdêr, mê) bîjîtî, bîjetî, heramzadetî, weledzinatî, rewşa kesa/ê pîç, pûçî, rewşa tişta/ê yan kesa/ê pûç.
Herwiha: pîçahî pîçatî pîçitî pîçîtî pîçtî.
ji: pîç + -î
pîçkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pîç kirin
pîçkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîç
pîço (navdêr, nêr) zelamê, peyayê pûç
pîçoq (navdêr, nêr) kalikê kesk/negihiştî yê gûzan û hin fisteq û bindeqan
pîçpîç (rengdêr) hindikhindik, piçpiçe, kêmkême, :pîçpîç ezê tê di gehim
pîgarî (navdêr, mê) suxre, herewez, olam.
ji: pî +-garî
pîj [I] 1. strî 2. dasî [I] bîj
(navdêr, nêr) darikên zirav û dirêj yên wek şûjinan, pîj kirin: teşwîq kirin, arandin, cixirandin, şarandin, halan, han dan, lê sor kirin, zilqitandin, belişandin, xiroşme kirin, ajawe kirin, provoke kirin, han dan, fît kirin, tehrîk, cilixandin, lê gurr kirin.
Bikaranîn: Lêker: pîj bûn, pîj kirin. Navdêr: pîjbûn, pîjkirin Rengdêr: pîjbûyî, pîjkirî.
Herwiha: pîjik, pîjk, pîşk.
Bide ber: tîj.
Têkildar: pîj kirin
pîj bûn (lêker)(Binihêre:) pîj
pîj kirin (lêker)teşwîq kirin, arandin, cixirandin, şarandin, halan, han dan, lê sor kirin, zilqitandin, belişandin, xiroşme kirin, ajawe kirin, provoke kirin, han dan, fît kirin, tehrîk, cilixandin, lê gurr kirin, azirandin, sîqilandin, tehrîk kirin, engizandin, xeyidandin, sil kirin, qehirandin, aciz kirin.
Têkildar: pîj
pîjame (navdêr, nêr) cilê tenik û fireh yê bo nivistinê yan navmalê, derpê, derpî.
Herwiha: pîcama, pîcame, pîceme, pîjama, pîjeme, bîcama, bîcame, bîceme, bîjama, bîjame, bîjeme, pêcama, pêcame, pêceme, pêjama, pêjame, pêjeme, bêcama, bêcame, bêceme, bêjama, bêjame, bêjeme.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: پیژامه.
Bide ber: derpêkurt, pantolon, şelwal, şort.
ji: ji frensî pyjama ji inglizî pyjama yan pajama jihindi पैजामा (peceme) jiari, hevreha farisî پایجامه (paycamê) ji پای (pay: pê, ling) + جامه (camê: caw, cil). Anku ev peyveke îranî ye lê li dor dinyayê geriye û dîsa li kurdî û farisî vegeriye. Bi farisî jî forma bi rêya hindî û inglîzî ji fransî vegeriyayî serdest e: پیژامه (pîjamê). Formên ku tê de li cihê p dengê b heye bi rêya erebî hatine ji ber ku p di erebî de nîne.
pîjbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) pîj
pîjbûyî (rengdêr) (Binihêre:) pîj
pîjî (navdêr, mê) tûjî, şûtikî, hûtikî.
ji: pîj +-î
pîjik (navdêr, mê) giyayek weke zilan e û di destpêka buharê de li nav şûvan şên dihê, navika wê ya weke pembo spî û nerm e dihê xwarin. di zaroktiyê de me li nav bîstanan neîş pîjik dixwar
pîjinda (navdêr, mê) heliz, şiwît, riwekek xwerbar e û li beyaran şên dibe.
Têkildar: siyabo
pîjkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pîj kirin
pîjkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîj
pîjpîjî pir bi strî
pîk (navdêr, mê) derence, paplûk, pêpelûk, pêlekan, sêlim, nêrdevan, pêpeling cihên ku her yek bi qasî gavekê ji yê din bilindtir yan nizmtir e û mirov pê ve dimeşe ta ku ji qatek avahî digihe taqek dî yan jî ji cihek bilind digihe yekî nizm yan jî berevajî, derece.
Bide ber: pak, pek, pêk, pik, pok, puk, pûk.
ji: pî + -k.
Bikaranîn: Navdêr: pîkkirin
pîk bûn (lêker) avis bûn.
ji: pîk + bûn
pîkeb (navdêr, mê) corek tirombêlane
pîkkirin (navdêr)wekî mirov pi keka dareka ter li dareka din dide jibo berek ba tir peyda bi bit, :;deng dema ba ji ber yekî dihêt dengek wek pîkê jê bihêt
pîknîk (navdêr, mê) seyran, çixarî, derketina bo nav siriştê û borandina çend seetekan li wir û xwarina li wir, geşt, girarok.
ji wêjeyê: PKK hema ji ber xwe derneket holê. Weke min beriya niha dîsa li Qendîlê ji we re gotibû; Em ji bo pîknîkê nehatine serê van çiyayan.”.
ji: Ji frensî pique-nique.
Bikaranîn: Lêker: pîknîk kirin. Navdêr: pîknîkkirin Rengdêr: pîknîkkirî.
: pîknîkî, pîknîkvan, pîknîkvanî
pîknîk kirin (lêker)(Binihêre:) pîknîk
pîknîkî (navdêr, mê) rewşa pîknîkbûnê.
ji: pîknîk + -î
pîknîkkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pîknîk kirin
pîknîkkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîknîk
pîknîkvanî (navdêr, mê) karê pîknîkvanan.
ji: pîknîkvan + -î
pîkol (navdêr) têkoşîn, cehd, hewl, berxwedan, xebat, ked, mihawele, kar.
ji wêjeyê: Hemû pîkolên me ji bo ewê yekê ne, ku ev nehêsayîbûna han neyê nêv herêma Kurdistanê.(Nêçîrvan Barzanî li gor Kurdistantv.net, 6/2006)
pîkol kirin (pez, dewar, ker û hesp) erd bi piyan kolan
pîkolî kirin (navdêr, mê) pêdarî kirin.
ji: pîkol +-î + kirin
pîkolîkirin (navdêr, mê) liberxwedan, tirûş.
ji: pîkol +-î +kirin
pîl [I] fîl [II] ji enîşkê hetanî sermilê; sermil [III] pola [IV] parçeyeke kaxezî ya çargoşe û biçûk e, li ser aliyekî wê wêne û nivîs neqişandî ne, wekî giroveyeke fermî li belgenameyan û zerfên nameyan didin; pûl
(navdêr, mê) baterî, akû, amûra ku ceyranê di navbera du tiştan de peyda dike û dixebitîne, Ev radyo bi pîlan dixebite..
Bide ber: pal, pêl, pil, pol, pûl, pel, pîl.
ji: Ji frensî pile
pîlates (navdêr, mê) werzişek leşparêziyê ye.
ji wêjeyê: Niha ti proje li ber destê te tune, gelo ti rojên xwe çawa derbas dikî? Min niha hemû enerjiya xwe daye ser perwerdeya xwe. Ez xwendekara beşa Radyo-televizyonê me û niha xwe ji bo îmtihanê amade dikim. Herwiha kursa min a kurdî û fransî jî ev bû salek hê didome. Dema ku ez wextê vala dibînim pirtûk dixwînim, bi kûçikê xwe Charlot re mijûl dibim, medîtasyon û pîlates dikim. Niyeta min heye ku ez mamostatiya pilatesê bikim..
ji: Bi rêya inglîzî pilates ji navê danerê wê werzişê Joseph Hubert Pilates (1880-1967).
: pîlatesî, pîlatesker, pîlatesvan, pîlatesvanî
pîlatesî (navdêr, mê) rewşa pîlatesbûnê.
ji: pîlates + -î
pîlatesker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê pîlates dike.
ji: pîlates + -ker
pîlatesvanî (navdêr, mê) karê pîlatesvanan.
ji: pîlatesvan + -î
pîldar (rengdêr) falavêj, xêvzan.
ji: pîl +-dar
pîle pile
(navdêr, mê) hîle û pîle, hîleûpîle: hîle, lêb, xap, fêl, fena, dek û dolab.
Herwiha: hîle û pîle, hîleûpîle.
ji wêjeyê: Parlamentoya Iraqê îro bi dengdaneka hîleûpîle derbeyeka hiqûqî li Kurdistanê da û biryar da ko meclisa wîlayeta Kerkûkê hilweşîne û kursiyên meclisê jî 32 ereb, 32 tirkmen, 32 kurd û çar mesîhî li grupên etnîkî yên Kerkûkê dabeş bike.(Nefel.com, 7/2008).
Bikaranîn: Lêker: pîle kirin. Navdêr: pîlekirin Rengdêr: pîlekirî
pîle bazî (navdêr, mê) xapandin.
ji: pîle +-bazî
pîle kirin (lêker)(Binihêre:) pîle
pîlebaz (navdêr, mê) davdoz, kose, dekekar, canbaz, lêbok, fêlbaz, dilxap, rîpo, xapan, xapînok.
ji: pîle +-baz
pîledar (rengdêr) qilêdar, qeladar, biqilê.
ji: pîle +-dar
pîlekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pîle kirin
pîlekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîle
pîlewer (navdêr, mê) çerçî, etar, tuhafiyefiroş, dikandar, tacir, ticar, esnaf, eşyafiroş
pîlewerî (navdêr, mê) etarî, çerçîtî, sefarî, qilêkerî, qelakerî.
ji: pîlewer +-î
pîlik 1. kesê ku di navbera malên bûk û zavayî de diçe û tê da ku karê şahiyê têkûz bike 2. posteger 3. şûşeya ku ji bo zarokan şîr dikinê
pîlot (navdêr) firrvan, firrokevan, balafirrvan, firrkar, firrînera/ê firrokeyan, kesa/ê ku firrokeyan difirrîne yan dizane bifirrîne.
: pîlotî
pîlotî (navdêr, mê) firrvanî, firrokevanî, firrvanbûn, rewşa pîlotbûnê.
ji: pîlot + -î
pîltan pir mezin; geltegan
pîn [I] êwirgeha dîk, mirîşk û sewalên bibask ên din ên malê [II] pehîn. pîn li tasa ber xwe xistin=qîma xwe bi kar û rizqê hazir neanîn
1. xaniyê mirîşkan. Binêre; pînik 2. derbeya bi piyan. Binêre; pên
pînc 1. darikê sertûjkirî 2. sirkeya tewilandina sewalan 3. darikê kêp î sertûjkirî
pînc lê xistin pêxem lê xistin, xilçik lê xistin, feşilandin
pîncê heram avika heram; zarokê zinayê
pîne 1. qumaş, pirtî 2. parçeye qumêş ê ku pê cihê diriyayî û peritî tê tehmîrkirin *“kinca ku kete ber pîneyan, serê ku kete ber şîretan bi kêrî tiştekî nayên”
(navdêr, mê) pateyê ku li ser qumaşek dirriyayî hatiye dan daku dirrîna wî tamîr bike, parçe, pirt.
Herwiha: penî pinî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: پینه.
Bikaranîn: Lêker: pîne kirin, pîne bûn. Navdêr: pînekirin, pînebûn Rengdêr: pînekirî.
ji: hevrehên din yên kurmancî pinî, pena, ne-penî, farisî پنهان (penhan: veşartî), pehlewî pey-nihan, binere pey + niyan/nan (danîn, deynan). Têkilî nehînî û ni-ximandin/ni-xamtin yên kurmancî, نهان (nihan: veşartî), نهادن (nihaden: veşartin) yên farisî, ni-δatey- (niximandin) ya avestayî têkilî ni- + dan..
: bêpîne bêpînehî bêpînetî bêpîneyî bipîne bipînehî bipînetî bipîneyî pîne-pîne
pîne bûn (lêker)(Binihêre:) pîne
pîne kirin 1. pîneyek bi cihê diriyayî ve dirûtin 2. eyb û derew veşartin pîp derdaneke mezin a devgirtî ye û ji bo bûjenên avî ji lajwerdê tê çêkirin û pîpik cureyekî zirneyan e û ji levenê tê çêkirin pîqask cureyekî çêreyê ye û nepijî tê xwarin
(lêker)(Binihêre:) pîne
pînebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) pîne
pînebûyî (rengdêr) (Binihêre:) pîne
pînedoz (navdêr, nêr) (navdêr, mê) kesê karê wî pîne kirina cilik û pêlavan
pînedozî (rengdêr) karê pînedozan, pînekerî
pînedozîkirin (navdêr)kesê pêlav û cilikan pîne dike, :cîranê me pînedozîyê di ket
pîneker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê pîne dike.
ji: pîne + -ker
pînekerî (navdêr, mê) pînedozî.
ji: pîne +-kerî
pînekirî (rengdêr) (Binihêre:) pîne
pînekirin (navdêr)(Binihêre:) pîne
pînepîne (rengdêr) candar yan tiştê xal û pîne liser hene, :kiraskê wî pînepîne ye , :segekê pînepîne
pîneyê (yekî) şewitîn (biwêj) beşans bûn. jixwe pîneyê min şewitiye, çi bikim, li ber çavên wan nayê.
pîneyê kevn bûn (biwêj) pir temen dirêj bûn. tu wisa li zingirîbûna wê meze meke, ew pîneyê kevn e.
pînik kirin (lêker)(Binihêre:) pînik
pînikkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pînik kirin
pînikkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pînik
pînokyo Nav.
ji: lehengê çîrrokek navdar e ku kurrik darîn e û her cara ku derewekê dike poza wî dirêjtir dibe, kesa/ê ku pirr derewan dike, kesa/ê ku nikare derewên xwe veşêre, bêxîret, şirr, kesa/ê ku naxwaze bixebite, kesa/ê ku kêmasiyên xwe qebûl dike û ji wan fêr dibe.
ji wêjeyê: Çî tê serê mirovan, ji bêesiliya wan tê serê wan.. Pînokyoyên pozdirêj bila ji bîra nekin...(şiroveya xwendevanekê/î di Netkurd.com de, 8/2007).
ji: Ji îtalî Pinocchio ji çîrrokek Carlo Lorenzini ya sala 1881ê
pîpik fîrfîrk, tûtûk, hevr, fîq, tûtîk, fitik, firik, pîzpîzk, tûtak, pîspîsk, vîrik, şawir, bîbik, bîbok, sîsik, bi bil, lîlik, pîpok, lûlik, bilbilik, bilbilîlk, pilpilînik, zembûrek
pîpîk xistin qûna (yekî) (biwêj) pir nepixandin zêde mezin kirin. kuro çi ye, we pîpikek xistiye qulta wî, ma ew ji esmanan katiye xwarê, çi ye? (argo)
pîpikandin (lêker) repisandin, dewisandin, pizpizandin, hiciqandin. Tewîn: -pîpikîn-.
ji: pîpik +-andin
pîpikfiroş (navdêr, mê) fîqfiroş, tûtikfiroş.
ji: pîpik +-firoş
pîpikvan (navdêr, mê) firfîrkvan, fîqvan, fîrfîrkan çêdike.
ji: pîpik +-van
pîqînî (tîrqînî) pê ketin (biwêj) bi dengekî bilind kenîn. tevî ku ev gotin ne yên pêkenînê jî bûn, lê pîqînî bi civatê diket û şexmûsko dom nedikir... bavê nazê
pîr [I] 1. temendirêj 2. extiyar 3. kal *“kevn e û pîr e, ji gotinan re bîr e” [II] 1. pispor 2. serwext 3. sergihayî
(rengdêr) êxtiyar, salmend, êdî ne genc, mirov û candarên din yên temenê anku jiyê wan mezin e, fêkî yan sewzeyên taze bûna wan nemaye, demê xwarina wan biserketiye, binere qert , qenc, welî, ewliya, salih(navdêr) serok, rêber, mezin (bi taybetî yên elewî û êzidiyan): pîrên êzidiyan(navdêr, mê) dapîr, dapîrik, hilik, himalk, himîçk, hopik, hoçik, mak.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: پیر.
Bide ber: kevn .Binêre.
Herwiha: bîr, pir.
Bikaranîn: Lêker, pîr bûn, pîr kirin. Navdêr: pîrbûn, pîrkirin Rengdêr: pîrbûyî, pîrkirî.
ji: Ji Proto-hindûewropî pel- (gewr), hevreha پیر (pîr) ya farisî û soranî, pêr ya pehlewî, powruşe- ya avestayî, sanskrîtî पलित (pelîte: gewr), rusî пелёсый (pelyêsiy), πολιός (polyos: gewr), latînî palleō, pullus, pallidus, albanî plak, inglîzî fallow... Bo têkiliya maneyê di navbera pîrî û serokatiya dînî de, bide ber peyvên şêx û keşîş ku eslê wan jî maneya pîr ya bi wateya temenmezin didin..
: bapîr, dapîr, pîratî, pîrî, pîrîtî, pîrtî.
ji wêjeyê: Mebîne pîr û kal im, tim dinalim, Di cengê de şepal im, pir xeroş im.w:Cegerxwîn
pîr bûn 1. temendirej bûn 2. pîr bûn 3. (giya) gihiştin û qamir bûn *“dilê fireh, pîr nabe” pîraye arastek, çîçik pîrejin jina temendirêj
(lêker)(Binihêre:) pîr
pîr kirin (lêker)(Binihêre:) pîr
pîra pisyayî, navran qusiyayî, hîn bi xwe hisiyayî (biwêj) piştî ku kar qediya bi şûn de bi xwe hesîn. pîra pisyayî, navran qusiyayî, hîn bi xwe hisiyayî. ew jî dû re bi xwe hesî, lê dereng mabû.
pîra şamê, tevî amê (biwêj) her kes çawa ne, em jî wisa. çi ye, tu ew qas li ber xwe dikevî? pîra şamê, tevî amê.
pîra sibatê, wê ji nû ve biçe ûqatê (biwêj) ji bo kar û rewşa derengmayî tê gotin. maşelah ev çi ecêb e lo? pîra sibatê, wê ji mî ve biçe ûqatê. •
pîrame (navdêr, mê) belben, xelendor, dûndelî, wenigî, peyname, so, kaşme, benîfisk, belbenî
pîramîd (navdêr, mê) ehram, gorrên fîrewnan yên binê wan pan û serê wan tûj, her avahiyê mîna gorrên fîrewnan(rengdêr) her tişta/ê dirûvê wê/wî wek gorrên fîrewnan.
Herwiha: piramîd.
Bide ber: pîremêr.
ji: Ji yewnanî.
: pîramîdane, pîramîdî
pîramîdane (rengdêr) bi awayekî pîramîd.
ji: pîramîd + -ane
pîramîdî (navdêr, mê) rewşa pîramîdbûnê.
ji: pîramîd + -î
pîran (rengdêr) devere gundeke li kurdistana bakûr, wargeha êx se`îdê pîran navê xortane
pîranşar Serenav,mê, bajarrek e li Rojhilata Kurdistanê.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: پیرانشار.
Herwiha: Pîranşehr.
ji wêjeyê: Cerdevanê bi navê Silêman Cahîde ku bi pastarên Îranê re derdikeve operasyonan diyar kir ku leşkerên tirk û pastaren Îranê bi hev re derdikevin operasyonan û çek jî Tirk dişînin cihên şer. Di encama wan şeran de 5 leşkêren tirk li Pîranşarê hatine kuştin..
: pîranşarî pîranşarîtî
pîratî (rengdêr) navsalveçûn, kevinî, pend, :pîratî û hizar derd pend, :mirin heba pîratî tuneba
pîravokî (navdêr, mê) pîrikgirtî, pîrikî, tevnikî, pîrkoyî.
ji: pîravok + -î
pîraye kêrsim, xeml, zewêr, kok, şeml, şuret, miçekçek, xişir, tewiz, zînet, arastin
(navdêr, mê) navek jinan e.
Bide ber: pîraya.
ji wêjeyê: Deriyên hesinî yên heft xilq, dîwarên ji hêwiyê gurî gurî, hepsiyên nûhatî û yên şenqxwarî dizanibûn ku navê jina Nazim Pîraye ye.(Arjen Arî: Di Helbesta Cegerxwîn De şêweyek: HELBESTNAME, Kovaraw.com, 11/2007)
pîrbûm (rengdêr) bêçarebûn
pîrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) pîr
pîrbûnane (rengdêr) qerçimî.
ji: pîrbûn +-ane
pîrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) pîr
pîrê (navdêr, mê) naznav û gazîkirina jina pîr yan dapîrê
pîre (Zazaki) pîrê
pîrê bawer nedikir mêr bike, doza mehr û heyştekê dike (biwêj) piştî hinek derfet bi destxistinê bi şûn de, tiştên hê zêdetir xwestin. te ev dîtiye, şikiriya xwe bi xwedê bîne heyran. pîrê bawer nedikir mêr bike, mêr dike pê jî heyştokan dike.
pîrê ket govendê, govend berneda (biwêj) ji bo karên çiloçepî tê bikaranîn. mirov ku dengeya xwe şaş bike wisa dibe. pîrê ket govendê, govend berneda.
pîrê mîz kir hindik bû, bi ser de jî gû kir (biwêj) kar hê xerabtir kir. me got, bila hinekî baştir be, lê pîrê mîz kir bindik bû, bi ser de jî gû kir.
pîrê nemir bihar tê, kero nemir qîwar tê (biwêj) hêviyeke lawaz û pir dûr dayîn. ya ku tu dibêjî mirî pê dikenin û bersiva wê jî ev e: pîrê nemir bibar tê, kero nemir qîwar tê.
pîre têr bû ji kîre, du re sêwî hatin bîrê (biwêj) ji xiroşê xwe şaş kirin. çawa bike, qijikê ji tatêla wî karî, her tişt ji bîre çûye. got, pîre têr bû ji kîre, du re sêwî katin bîre.
pîrê tir kir adarê gîsik filîtin biharê (biwêj) ji meha adarê bi şûn de rewşa hewayê xweş dibe. ji adarê pê de rewş hêdî hêdî baş dibe. pîrê tir kir adarê gîsik filîtin biharê.
pîrebizin (navdêr, mê) bizin a pîr
pîrebokî (navdêr, mê) pîrelkî, ecûzetî.
ji: pîrebok + -î
pîreelk (navdêr), ?, Navê periyek ya başiyê ye. Di mitiolojiya kurdan de derbas dibe
pîrehen (navdêr) qemîs, gomlek, gumlek.
ji wêjeyê: Derd û dax im bê qerar im bê bihar im be çîmen Bê hebîb im bê tebîb im hem xerîb im bê weten Şubhê Yeqûbî ji eşqa Yûsufî gul pîrehen Munisê derd û xeman im sakinê beytul hezen.Tar û mar im intizar im şehsuwara min nehat.w:Mela Hisênê Bateyî
pîrejin (navdêr, nêr) jinên pîr.
Hevwate: êxtiyar salmend.
Bide ber: pîremêr pîrebok pîretewt.
ji: pîr + -e- + jin.
: pîrejinî pîrejinîtî pîrejintî
pîrejinî (navdêr, mê) rewşa pîrejinbûnê.
ji: pîrejin + -î
pîrek 1. jin 2. jina mêrkirî *“zilam bi mû ye, pîrek bi rû ye” pîrelk cin
1. jin (navdêr, mê) jin, kebanî, bermalî, afret, kuflet, kulfet, kabanî, kavanî, kevanî.
: pîrekî, pîrekîtî, pîrektî
pîrekal (navdêr, nêr) mirovên pîr (bi taybetî zelam anku mêr).
Herwiha: pîremêr.
Hevwate: êxtiyar salmend.
Bide ber: pîrejin.
ji: pîr + -e- + kal.
: pîrekalî pîrekalîtî pîrekaltî
pîrekalî (navdêr, mê) rewşa pîrekalbûnê.
ji: pîrekal + -î
pîrekeç (navdêr, mê) pîreqîz, jina ku temenê wê mezin e lê hê jî şû nekiriye anku nezewiciye.
Herwiha: pîrekiç.
Bide ber: pîrejin .Binêre.
Herwiha: pîremêr.
ji: pîr + -e- + keç.
: pîrekeçî, pîrekeçîtî, pîrekeçtî
pîrekeçî (navdêr, mê) rewşa pîrekeçbûnê.
ji: pîrekeç + -î
pîrekî (navdêr, mê) rewşa pîrekbûnê, jinîtî, afretî, kufletî, kevanîtî, jinbûn, taybetî.
ji: pîrek + -î
pîrelik (navdêr, mê) pîrhebok,cadû, pîretewt
pîremêr (navdêr, nêr) salmend, êxtiyar, zelamê(n) pîr, mêrê(n) kal, pîr.
Herwiha: pîrekal.
Bide ber: pîrejin.
ji: pîr + -e- + mêr.
: pîremêrî, pîremêrîtî, pîremêrtî. Bi soranî: pîremêrd
pîremêrî (navdêr, mê) rewşa pîremêrbûnê.
ji: pîremêr + -î
pîrepind (navdêr, mê) tevnpîrk, pîrtevînk, pîropind, pîrik, pîrhevok, pîrepit, dapîrûşk, pîrê, pindepîr, pîrebok, kundiroşk, gangol, pêndek, pîrhebok
pîrepindik (navdêr, mê) pilindir, pîrik, pindepîr, bilo, bindir, gindir, pîravok, pîrhevok, pîrepind, pîravtonk, tevngirk, dapîrok, calcaloke, Aranea).
ji: pîrepind +-ik
pîrepit (navdêr, mê) tevnpîrk, pîrtevînk, pîrepind, pîropind, pîrik, pîrhevok, dapîrûşk, pîrê, pindepîr, pîrebok, kundiroşk, gangol, pêndek, pîrhebok
pîrepizk 1. pîrejina temenbihurî ya ku êdî hal tê de nemaye 2. pîrejina xurifî 3. pîrejina cadûbaz pîrhevok cureyekî bihukên ku bi hûnandina tevnan ve navdar e; tevnepîrk
pîreqîz (navdêr, mê) pîrekeç, jina ku temenê wê mezin e lê hê jî şû nekiriye anku nezewiciye.
Bide ber: pîrejin .Binêre.
Herwiha: pîremêr.
ji: pîr + -e- + qîz.
: pîreqîzî, pîreqîzîtî, pîreqîztî
pîreqîzî (navdêr, mê) rewşa pîreqîzbûnê.
ji: pîreqîz + -î
pîreseg (navdêr, nêr) seyê pîr
pîretewt (navdêr, mê) pîrhebok, cadû, pîrelik, jinên pîr û sihirker, (mecazî) jinên pîr û kirêt
pîrhebok (navdêr, mê) pîretewt, cadû, pîrelik, jinên pîr û sihirker, (mecazî) jina kirêt, tevnpîrk, kêza heştling.
Herwiha: pîrebok pîrhevok pîrevok
pîrheboktî kirin (navdêr, mê) cazûtî kirin, pîresêrî kirin, sêrebendî kirin.
ji: pîrevok +-tî
pîrhevî 1. di çîrokan de pîrejinên cadûbaz, kirêt, qîldirêj ên ku li gêziyan siwar dibin, dengê kenîneke kirêt ji xwe tînin, zarokan didizin û ji xwe re dikin xizmetkar 2. pîrhevok
pîrhevokê di ser ... re tevna xwe ristin (biwêj) ji bo tiştên demeke dirêj destpêneketî tê gotin. kî zane ji kengê ve min ew nekiriye destê xwe. pîrhevokên mezela min di ser wê re tevnên xwe ristine. celadet alî bedirxan
pîrî (navdêr, mê) êxtiyarî, kalî, pîrbûn, rewşa pîran, jiyana kesên pîr: zarrokî, ciwanî û pîrî.
Herwiha: pîrîtî, pîrtî.
ji: pîr + -î
pîrî tî (navdêr, mê) kevnîtî, rûmetî.
ji: pîrî +-tî
pîrî ye, sed qesî xwariye (biwêj) yên temenê wan dirêj in, di jiyanê de gelek tişt bi serê wan de derbas bûne. ma te çawa hesab dikir? helbet pîrî ye, sed qesî xwariye.
pîrik 1. diyên dê û bavên mirovî 2. jina ku jinên ducanî diwelidîne 3. pîrhevok pîrî/pîrtî temendirêjî pîrmend şêwirmendê temendirêj û pispor pîrot kesê ku amanên ji kaxetîtan çêdike
(navdêr, mê) ebe, jinên ku alîkariya jinên ku dizên dikin.
Herwiha: pîlik, pîlk, pîrîk, pîrki Wêjeyê Bila êdî sînor destên xwe ji me bişon. Dûrî hew tirsê dike dilê me û xunaveke ji kederê dirijîne nav mijangên çavên me. Têlên rêsayî nikarin bibin pîrika hesretên qumriyan, rûyê perperîk û dildariyan.(Fatma Savcî: Xema payizê, Diyarname.com, 11/2007).
ji: pîr + -ik.
Bikaranîn: Lêker: pîrik girtin. Navdêr: pîrikgirtin Rengdêr: pîrikgirtî.
: pîrikî, pîrikîtî, pîriktî
pîrik avêtin (lêker) kufik girtin, efnik avêtin, kufik avêtin, efnik girtin, kam girtin.
ji: pîrik + avêtin
pîrik girtin (lêker)(Binihêre:) pîrik
pîrikgirtî (rengdêr) (Binihêre:) pîrik
pîrikgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîrik
pîrikî (navdêr, mê) rewşa pîrikbûnê, pîrikgirtî, tevnikî.
ji: pîrik + -î.
Bikaranîn: Lêker: pîrikî bûn. Navdêr: pîrikîbûn
pîrikî bûn (lêker)(Binihêre:) pîrikî
pîrikîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) pîrikî
pîrikoyî (navdêr, mê) kamçokî, efhikî, kefoke, kufkoyî, efokî, kevnikî, pîrkoyî, kamçikî, kuftoyî, kufikî, kam­çokî, efnikî, emfokî (kevn.
ji: pîrik +-oyî
pîrikoyî bûn (navdêr, mê) kufikî bûn, efnikî bûn, kamçokî bûn, kefoke bûn, kufkoyî bûn, efokî bûn, hefnikî bûn, kevnikî bûn, dez girtin, kam girtin, kufik girtin, kamil bûn, pîrkoyî bûn.
ji: pîrik +-oyî + bûn
pîrikoyîbûn (navdêr, mê) kufikîbûn, efnikîbûn, kamçokîbûn, kefokebûn, efokî bûn.
ji: pîrik +-oyî +bûn
pîrînasî (navdêr, mê) geriatrî.
ji: pîrî +-nasî
pîrîzanî (navdêr, mê) pîrbûnîzanî.
ji: pîrî +-zanî
pîrkarî (navdêr, mê) pîrekî.
ji: pîr +-karî
pîrket (navdêr, mê) malzemeyê dîwaran ku pê dîwar tên lê kirin.
Herwiha: pîrîket, brîket.
: pîrketçêkerî, pîrketlêkirin, pîrket lê kirinBide Ber, tuxle
pîrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pîr kirin
pîrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîr
pîrkoyî kirin (lêker)(Binihêre:) pîrkoyî
pîrkoyîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîrkoyî
pîrmem bajêrkekê ciwan û havîgeheka dilvekere ser bi hewlêrê ve li kurdistana ıraqê, selahedin
pîrmend (navdêr, mê) senator
pîrmendî (navdêr, mê) senatorî.
ji: pîr +-mendî
pîrnasî (navdêr, mê) jerontolojî, kalnasî, temendarnasî
pîrokî (rengdêr) kalokî, extiyarokî.
ji: pîr +-okî
pîropind (navdêr, mê) tevnpîrk, pîrtevînk, pîrepind, pîrik, pîrhevok, pîrepit, dapîrûşk, pîrê, pindepîr, pîrebok, kundiroşk, gangol, pêndek, pîrhebok
pîrotankî 1. (çêrm) biqerçûmek û virçiqî 2. (pidû) herişî û amasgirtî
pîrotankî bûn 1. (çêrm) biqerçûmek û virçiqî bûn 2. (pidû) herişîn û amas girtin
pîrotî (navdêr, mê) kûzkerî, kûzekerî, kûzikvanî, qewaqî, qewaxî, pirûtî.
ji: pîr +-otî
pîroz 1.muqedes 2. bimbarek
(rengdêr) xweş, bixêr, xêrdar, bimibarek: Cejna we pîroz be! Newroz pîroz kirin. mibarek, tiberrk, miqedes, qudsî, evra, xwedayî, yezdanî, olî, dînî, ayînî: Qurana pîroz.
Herwiha: pêroz.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: پیرۆز.
Bide ber: fîroz.
Bikaranîn: Lêker: pîroz bûn, pîroz kirin. Navdêr: pîrozbûn, pîrozkirin Rengdêr: pîrozbûyî, pîrozkirî.
ji: hevreha soranî پیرۆز/pîroz, farisî پیروز (pîrûz: serfiraz, serketî), pehlewî pêroz (serfiraz, serketî), hemû ji îraniya kevn peîtî (bi, pê) + reoçeh- (ronahî, roj). Anku pîroz dibe bi-ronahî. Ev jî ji baweriyên gelên arî û herwiha baweriyeke navneteweyî jî tê ku ronahî sembola başî û qenciyê ye û tarîtî jî remza xirabiyê ye. loma pîrozbi-ronahîronbaş/qenc.Di kurmancî de jî eslen maneya bingehîn ya peyva pîroz xweş, biserketî, serfiraz e, wek di hevoka Sala nû li we pîroz be yan Newroza we pîroz be!. Di van peyvan de ew maneya miqedes nade. Pîroz di frazên wek Qurana pîroz de bi maneya miqedes bikaranîna sekunder e anku tenê bi berfirehbûna maneyê (semantic expansion) ew wate girtiye..
: pîrozbahî, pîrozbayî, pîrozgeh, pîrozî, pîrozker, pîrozname
pîroz bûn (lêker)(Binihêre:) pîroz
pîroz kirin bimbarek kirin
pîrozandin (lêker)çavronahîdan, pîrozbayî, pîroz kirin.
ji: pîroz +-andin
pîrozbahî 1. muqedestî 2. bimbarektî
(navdêr, mê) pîrozkirin, mibarekkirin, cejnkirin, şahî bi boneya tiştekî kirin.
Herwiha: pîrozbayî.
ji: pîroz + -bahî.
Bikaranîn: Lêker: pîrozbahî kirin. Navdêr: pîrozbahîkirin Rengdêr: pîrozbahîkirî
pîrozbahî kirin (lêker)(Binihêre:) pîrozbahî
pîrozbahîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pîrozbahî kirin
pîrozbahîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîrozbahî
pîrozbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) pîroz
pîrozbûyî (rengdêr) (Binihêre:) pîroz
pîrozdar (rengdêr) pîroz kirî.
ji: pîroz +-dar
pîroze cureyekî gewherên giranbiha ye
pîrozgeh (navdêr, mê) cihê pîroz, peristgeh, cihê peristinê.
Herwiha: pîrozga pîrozgah pîrozge pîrozgih.
ji: pîroz + -geh
pîrozî (navdêr, mê) miqedesî, pîrozbûn yan pîrozkirin.
Herwiha: pîrozîtî, pîroztî.
Têkildar: pîrozbahî, pîrozwerî.
ji: pîroz + -î
pîrozker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê pîroz dike, bimbarekker.
ji: pîroz + -ker
pîrozkî (navdêr, mê) bi pîrozî.
ji: pîroz +-kî
pîrozkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pîroz kirin
pîrozkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîroz
pîrozmend (rengdêr) evrandî.
Bikaranîn: Lêker: pîrozmend bûn. Navdêr: pîrozmendbûn
pîrozmend bûn (lêker)(Binihêre:) pîrozmend
pîrozmendbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) pîrozmend
pîrozmendî evrar
pîrozname tebrîka nivîskî; tebrîkname
pîrozwer 1. muqedes 2. bimbarek
(navdêr, mê) homane, pîroz, evrar, qutsî, mibarek, evra.
ji: pîroz +-wer
pîrozwer bûn (lêker) pîroz bûn, ev­rar bûn, muqedes bûn.
ji: pîrozwer + bûn
pîrozwer kirin (lêker) evrar kirin, homanwer kirin, muqedes kirin.
ji: pîrozwer + kirin
pîrozwerbûn (navdêr, mê) pîrozbûn, evrarbûn, muqedesbûn.
ji: pîrozwer +bûn
pîrozwerkirin (navdêr, mê) homanwerkirin, evrarkirin, muqedeskirin.
ji: pîrozwer +kirin
pîrqelaçik (navdêr, nêr) hilç
pîrûbend (navdêr, mê) wecîze,pîrepend, pend, lakonîk, pend, şîret, epîtaf, maksîm, adaj, apoftem.
Herwiha: aforîzma.
ji: Ji yewnanî
pîs kirêt
rengdêr.
Hevwate: qirêj, qirêjî.
Dijwate: paqij, bijûn, temîz, xawên.
Bikaranîn: Lêker: pîs bûn, pîs kirin. Navdêr: pîsbûn, pîskirin.
Bide ber: gemarî, genî, helal, heram, leke, lewitî, şêlî, tewizî, zelal.
ji: hevreha soranî پيس (pîs), farisî پيس (pîs), avestayî peêse-, hemû jiari. Pis ya tirkî ji zimanekî îranî hatiye wergirtin..
: pîse-, pîsî
pîs bûn (lêker)(Binihêre:) pîs
pîs kirin (lêker)(Binihêre:) pîs
pîsane (rengdêr) bi awayekî pîs.
ji: pîs + ane
pîşatî (navdêr, mê) sutfe, tesedif
pîsatî (navdêr, mê) tiştên pîs (bi taybetî gû).
Herwiha: pîsahî, pîsayî, pîsî, pîsîtî.
ji: pîs + -atî
pîsbar (rengdêr) lekebar.
ji: pîs +-bar
pîsbûn (navdêr, mê) wekî tiştek mitayek mirovek û htd pîs dibe, gemarbûn, genîbûn, :ev ave ya pîs bûy!, :gora te gelek pîs bi bû!
pîsê (navdêr, mê) jina pîs, jima kirêt
pîşe 1. meslek 2. huner, sinaet
(navdêr, mê) meslek, mihne, hokar, profesyon, kariyer, karê ku mirov bo hatiye perwerdekirin û mirov bo jiyara xwe bi berdewamî dike: Pîşeya wê mamostetî ye. Gelek kes dadweriyê û bijîşkiyê wek pîşeyên herî baş dihesibînin. Dema tu mezin bibî, tu dixwazî pîşeya te çi be? Bijartina pîşeyê ji xwe re ne herdem asan e. - Pîşeya te çi ye? - Ez nivîskar im. kar.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: پیشه.
ji: hevreha soranî پیشه (pîşe), farisî پیشه (pîşê), pehlewî pêşek, avestayî piştre-, hemû jiari..
: bêpîşe, bêpîşehî, bêpîşetî, bêpîşeyî, bipîşe, bipîşehî, bipîşetî, bipîşeyî, pîşedar, pîşedarî, pîşedarîtî, pîşedartî, pîşedêr, pîşedêrî, pîşedêrîtî, pîşedêrtî, pîşeder, pîşederî, pîşederîtî, pîşedertî, pîşekar, pîşekarî, pîşemend, pîşemendî, pîşesaz, pîşesazî, pîşeyî
pîşe gerî (navdêr, mê) pîşe.
ji: pîşe +-gerî
pîsê heram (navdêr, mê) kotî.
ji: pîsê +-heram
pîşebaz (navdêr, mê) hunerwer, destbikar, cerbez, destbiker, mahir, şareza, marîfetnak, xwedîhuner.
ji: pîşe +-baz
pîşebaz kirin (lêker)(Binihêre:) pîşebaz
pîşebazîkirin (navdêr, mê) pîşekarîkirin.
ji: pîşe +-bazî +kirin
pîşedar (rengdêr) meslekdar, mihnedar, pîşeyî, profesyonel, ne amator, kesa/ê ku pîşeyek heye, karnas.
ji: pîşe + -yî.
: pîşeyîtî
pîşedarî (navdêr, mê) rewşa pîşedarbûnê.
ji: pîşedar + -î
pîşegerî (navdêr, mê) pîşeyî, meslekî.
ji: pîşe +-gerî
pîşekar (navdêr, mê) kariyerîst, pîşewer, senetkar.
ji: pîşe +-kar
pîşekarî (navdêr, mê) kariyerîzm, pîşewerî, senetkarî.
ji: pîşe +-karî
pîşekarîkirin (navdêr, mê) pîşebazikirin.
ji: pîşekarî +kirin
pîşeker (navdêr, mê) piştgir, hizra piştgir.
ji: pîşe +-ker
pîşekî (navdêr, mê) bi pîşeyî.
ji: pîşe +-kî
pîşemend (navdêr, mê) xweypîşe.
ji: pîşe +-mend
pîşesaz 1. sinaetkar 2. meslekdar pîşesazî sinaetkarî
(navdêr, mê) karsaz.
ji: pîşe +-saz
pîşesazî (navdêr, mê) endustrî, senet, karê sazgehan, çêkirina berhemên kirrîn û firotinê.
Herwiha: pîşesazîtî.
ji: pîşe + -sazî.
Bikaranîn: Lêker: pîşesazî bûn, pîşesazî kirin. Navdêr: pîşesazîbûn, pîşesazîkirin Rengdêr: pîşesazîbûyî, pîşesazîkirî
pîşesazî bûn (lêker)(Binihêre:) pîşesazî
pîşesazî kirin (lêker)(Binihêre:) pîşesazî
pîşesazîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) pîşesazî
pîşesazîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) pîşesazî
pîşesazîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pîşesazî kirin
pîşesazîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîşesazî
pîşesaziyîbûn (navdêr, mê) endustriyîbûn.
ji: pîşesaz +-iyî +bûn
pîşewer (navdêr, mê) pîşekar, senetkar, kariyerîst.
ji: pîşe +-wer
pîşewerî (navdêr, mê) pîşekarî, senetkarî, kariyerîzm.
ji: pîşe +-werî
pîşewerî kirin (lêker)(Binihêre:) pîşewerî
pîşeyî (rengdêr) meslekî, mihneyî, têkildarî pîşeyekê yan pîşeyê kesekî: rêkxistinên pîşeyî, karnas, pîşedar, profesyonel, ne amator, kesa/ê ku wî karî dike yê ku pîşeya wê heye.
ji: pîşe + -yî.
: pîşeyîtî
pîşeyîtî (navdêr, mê) rewşa pîşeyîbûnê.
ji: pîşeyî + -tî
pîsî gemara kûçik, beraz, gur û hwd
(navdêr, mê) qirêj, qilêr, gemar, rêvinî, qirêjî, pîs, genî.
Dijwate: paqijî, bijûnî, temîzî, xawênî.
Herwiha: pîsatî, pîsîtî, pîstî.
Bide ber: gemarî, genîtî, helalî, heramî, leke, lewitîn, şêlîtî, tewizîn, zelalî.
ji: pîs + î
pîsîn (lêker) bişkul, gû, rêx.
ji: pîs +-în
pîsîxwaz (rengdêr) bedxwaz, xêrnexwaz
pîşk (navdêr, mê) ku, fiil, vêrb.
Bide ber: pişk.
ji wêjeyê: Ferhenga Pîşkên Kurdî(navê pirtûkeka Îbrahîm Remezan Zaxoyî, weşanxaneya Spîrêz, Dihok 2007).
: pîşkî
pîsker (navdêr, mê) kirêtker.
ji: pîs +-ker
pîşkî (navdêr, mê) rewşa pîşkbûnê, şewmî, bêwatî, mûdîtî, şûmî, çiftî, pûşilî, bêoxirî, rikdarî, rikatî, girdarî, kîndarî, rikgirî, bikînbûn, kînbazî, kînokî.
ji: pîşk + -î
pîskî (navdêr, mê) bi pîsî.
ji: pîs +-kî
pîskirî (rengdêr) kirêtkirî, neşehreza, teqnî, pîs, rohn, tenik.
ji: pîs +kirî
pîskirin (navdêr) herimandin, gemarkirin, :vî zarokî yê xwe pîs kirî, :min destên xwe pîs kiirn
pîskopos (navdêr) metran, isqof, serqeşe, serokên qeşeyan, patriyark.
ji: Bi rêya tirkî piskopos ji yunanî ἐπίσκοπος (êpîskopos) ji ἐπί (êpî: lê, li ser) + σκοπός (skopos: çavdêr, serperişt, rêber). Ji eynî rehî bi rêya erebî û aramî ji yûnaniya kevn: isqof. Dîsa ji eynî peyvê herwiha bo nimûne: swêdî biskop, almanî Bischof, inglîzî bishop, frensî évêque, fînlendî piispa, spanî obispo... hemû bi maneya metran, pîskopos. Ji ἐπί (êpî) herwiha bo nimûne epentez. Ji σκοπός (skopos) herwiha bo nimûne: mîkroskop, teleskop. Bo ketina çend dengan ji destpêka peyvê (aferez) di hin peyvên din jî yên dînî yên esil-yûnanî binêre: Incîl, Iblîs..
: pîskoposane, pîskoposî, pîskoposîtî, pîskopostî
pîskoposane (rengdêr) bi awayekî pîskopos.
ji: pîskopos + -ane
pîskoposî (navdêr, mê) rewşa pîskoposbûnê.
ji: pîskopos + -î
pîşo 1. hevirheste 2. barût *“agir û pîşo li cem hev nabin”
(navdêr),nêr potikê şewitandî.bêhna pîşo.
pîso 1. şewat 2. bêhna şewatê 3. ariya pîneyê şewitî; bîso *“agir pê keve, bêhna pîso jê nayê”
(navdêr, nêr) zelamê pîs, mêrê gemar
pîsok (navdêr, mê) bed, pîs, rijd, serpêl, sefîl, sêwelek, tise, xwaro, çepel, dilreş, kotî, netişt, garis.
ji: pîs +-ok
pîspîsik (navdêr, mê) amûra biçûk ku bi pifkirinê difîkîne
pîst [I] pêsîr, berstûk [II] çerm, eyar pîşat berwext
(navdêr, nêr) post, çerm, beşê çirr yê bi ser leşî ve ku goştî diparêze (nemaze çermê stûr yê hin ajelan), sîng, memik.
Têkildar: hinban, meşk.
: pîstik, pîstî, pîstîn
pîst jê daweşandin 1. pêsîr jê daweşandin 2. xwe jê parastin
pîştene (Zazaki) piçandin, pêçandin
pîstfiroş (navdêr, mê) kevilfiroş.
ji: pîst +-firoş
pîstî (navdêr, mê) rewşa pîstbûnê, çermî.
ji: pîst + -î
pîstik (navdêr, mê) tovil.
ji: pîst +-ik
pîstnas (navdêr) çermnas, dermatolog, pisporê/a çermê leşî û nexweşiyên çermî.
Herwiha: postnas.
ji: pîst + -nas.
: pîstnasî
pîstnasî (navdêr, mê) rewşa pîstnasbûnê.
ji: pîstnas + -î
pîstol (navdêr, mê) demance, şeşderb, revolver.
Bide ber: bombe, çardexwer, çifte, moşek, narincok, sarox, tifeng, top, xedare
pît [I] tîp, herf pît [II] çîk pît [III] jîr û serbixwe pît [IV] zibilî û çilmisî pît [V] adan, bereket pît [VI] pihêt pît [V] di benderan de singê ku werisê keştiyê pê ve girêdidin
1. a, b, c û hwd. (navdêr, mê) tîp, herf, alfabe.
Bikaranîn: Lêker: pît bûn, pît kirin. Navdêr: pîtbûn, pîtkirin Rengdêr: pîtbûyî, pîtkirî 2. xurt, bihêz. Binêre; pêt
pît bûn (lêker)(Binihêre:) pît
pît kirin (lêker)(Binihêre:) pît
pîtbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) pît
pîtbûyî (rengdêr) (Binihêre:) pît
pîtepêdan (navdêr, mê) giringî pê dan, pîte pê dan
pîtepêkirin (navdêr)giringî pêdan, :evro seyday gelek pîte bi havalî di kir!
pîtepênekirin (navdêr)pi tguh ve havêtin, xwe bi serve ne birin, :ez di ber ra çûm min çi pîte pê nekir , :seydayê çi pîte bi min ne kir diyare yê sile
pîtîfer (navdêr, mê) xêr, sedeqe, zekat, qencî, başî, xêrik
pîtkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pît kirin
pîtkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pît
pîtnas (navdêr, mê) xwendewar, xwendî, xwînwar, xwenda.
ji: pît +-nas
pîtnenasî (navdêr, mê) I nexwendetî, nexwendetî.
ji: pîtnenas + -î
pîtol fîlozof
(navdêr) hekîm, jîr, fîlozof, feylesof,bilîmet, aqildar, hişmend.
ji wêjeyê: Gelek dewlet dixwazin kesên Kurd yên dahêner (mucîd, îcatkar) zana û pîtol (feylesof), ew dixwazin wana wek Ereb, Tirk û Faris bidin nasandin. Ji wana yek jî zanayê bi navê xwe yê kurt tê nasîn Îsmaîlê Cezîrî ye. Ew ji eşîra Botan e. Di sala 1136 an de li Cezîrê li taxa bi navê ”Deryê Çiya“ têye navkirinî lê hatiyê dinyayê. Navê wî Îsmaîlê ji Cezîrê ye. Navê bavê wî jî, Rêzaz e. Yanê lawê Rêzaz, Îsmaîlê ji Cezîrê- Ji bo vê jî bi kurtahî jê re Cezîrî hatiye gotin. Di dema ew jiyayî de ji bo ku tukesî wek wî zana û zîrek nîn bûye. Bi wateya kesê bê emsal yê herî rind û qenc, jê re Ereban gotiye “Bedî-ûz Zaman Ebûl-îz Îsmaîl bîn El-Razaz El-Cezîrî El Kurdî“..
: pîtolane, pîtolî, pîtolîtî, pîtoltî
pîtolane (rengdêr) bi awayekî pîtol.
ji: pîtol + -ane
pîtolî (navdêr, mê) rewşa pîtolbûnê, çazanî, hikmet, hişmendî, aqildarî, feraset.
ji: pîtol + -î
pîton (navdêr) cûnek marên pirr girr û mezin e.
ji wêjeyê: Li Malezyayê pîtonek şeş metre dirêj û 90 kîlo dikişand, mîheka avis daqurtand. Ji bo mîh jî bizik bû, pîton bi seetan ji cîhê xwe ne lebitî û ji alîyê gundîyan hat dîtin.(Pîtonekî mîhek avis daqurtand, Netkurd.com, 9/2006).
ji: Ji yewnanî.
: pîtonane, pîtonî
pîtonane (rengdêr) bi awayekî pîton.
ji: pîton + -ane
pîtonî (navdêr, mê) rewşa pîtonbûnê.
ji: pîton + -î
pîtros lîstika çavgirtonekê
pîv 1. qiyas 2. kêş 3. radeya kêşa tiştekî
pîvan [I] 1. terazî 2. kêş 3. rayîş
(lêker)(navdêr, mê) dirêjiya tiştekê/î hesibandin, kêşan, giraniya tiştekê/î hesibandin, hêjahiya tiştekê/î hesibandin, berhev dan, miqayese kirin, krîter, standard.
Herwiha: pêvan pîvandin pîvhan pîvhîn pîvihan pîvihîn pîvîn pîviyan pîvîyan pîvyan.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: پیڤان. Tewîn: Lêker: -pîv-.
Bide ber: pîvaz.
ji: Hevrehên soranî پێوان/pêwan û پیوان, zazakî peymene, hewramî pîmay, farisî پیمودن, pehlewî peymûden, avestayî peytima- û vî-med (bijîşk), hemû ji îraniya kevn peti- + ma- Ji Proto-aryayî peti- + ma-, ji Proto-hindûewropî med-, jê herwiha yûnaniya kevn μέδω (mêtho: parastin), latînî meditor (ramîn, fikirîn), ermeniya kevn միտ (hiş, aqil), gotî ????? (mitan: pîvan), almanî messen (pîvan), inglîzî mete (pîvan). Peyva peyman jî ji eynî rehî ye..
Bikaranîn: Lêker: pîvan girtin, pîvan dan. Navdêr: pîvangirtin, pîvandan.
: pîvank pîvayî pîver pîverî pîvik
pîvan dan (lêker)(Binihêre:) pîvan
pîvan girtin (lêker)(Binihêre:) pîvan
pîvan û ro kirin dan ber hev û biryar dan
pîvan/dipîve/bipîve [ii] 1. ji aliyên giranî, dirêjahî hwd ve qeys û miqdara tiştekî hildan 2. ceribandin *“aqil bi diravî nayê pîvan”
pîvanbar (rengdêr) pîvebar, pîvekdar.
ji: pîvan +-bar
pîvandan (navdêr, mê) (Binihêre:) pîvan
pîvandar (rengdêr) pîva nî.
ji: pîvan +-dar
pîvandarî (navdêr, mê) hindazetî.
ji: pîvan +-darî
pîvandî (rengdêr) mewzûn, pîvayî, kêşayî, kêşandî
pîvandin/dipîvîne/bipîvîne 1. ji aliyên giranî, dirêjahî hwd ve qeys û miqdara tiştekî dan hildan 2. dan ceribandin
pîvanek (navdêr, mê) çapan.
ji: pîvan +-ek
pîvang qistas, krîter, pîvek, pîve, pîvan, endaz, qeys, kriter, pîvanek
pîvangirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîvan
pîvanîtî (navdêr, mê) kêşîtî, hevristîtî.
ji: pîvan +-îtî
pîvank (navdêr, mê) pîvok, pizpizêk
pîvankî (navdêr, mê) standard.
ji: pîvan +-kî
pîvanzanî (navdêr, mê) helbestzanî.
ji: pîvan +-zanî
pîvayî (rengdêr) mewzûn, pîvandî, kêşayî, kêşandî
pîvaz cureyekî çêreya bêhnkirêt e lê tê xwarin *“merî pîvazê nexwin, bîn ji devê wan nayê”
(navdêr, mê) sebzeyek tûj e û têt xwarin.
Herwiha: piyaz, pîbaz, pîwaz, pîzav.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: پیڤاز.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: pîvaz, pîzav, pîwaz, soranî: piyaz, pêwaz, zazakî: piyanz, piyonz, piyunz, piyaz, kelhûrî: piyaz, lekî: piyaz, feylî: piyaz. Biwêj: Pîvaza wî spî kir. Pîvazê bi devê min nexwe..
ji: jiari ye, bi îraniya kevn piyave- + -ç, hevrehên soranî پیاز/piyaz û پێواز pêwaz, zazakî piyanz/piyonz/piyunz û piyaz, farisî پیاز (piyaz), pehlewî peyaz. Ihtimal e ku pîvaza kurmancî bi metatezê ji piyav+ç > pîva+ç peyda bûye. Çavkanî: Chyet Herfa n, ku li peyva zazakî piyanz/piyonz/piyunz zêde bûye, diyardeyeke berbelav e: tac > tanc, tifek > tifeng, firset > fersend, çok > çong.... Navê zanistî: Allium cepa$wergerr Afrîkanî : ui, Aragonezî : bruno, Astûrî : cebolla, Aymara : cibulla, Azerbaycanî : soğan, Baskî : tipula, Belarûsî : цыбуля, Bosnî : luk: crni luk, Breton : ognonenn, Bûlgarî : лук, Çekî : cibule, Çînî : 洋葱: 洋蔥, Danîmarkî : løg, Elbanî : qepë, Almanî : Zwiebel, Erebî : بصل (beṣel), Esperanto : cepo: bulbo, Estonî : sibul, Farisî : پياز (piyaz), پیاز, پياز, Faroeî : leykur, Fînlandî : sipuli, Frensî : oignon, Friyolî : cevole, Frîzyanî ya Roava : sipel, Gagana Samoa : aniani, Galîkî : cebola, Gûaranî : sevói, Gûjiratî : ડુંગળી, Gurcî : ხახვი, Hîndî : प्याज़, Holendî : ui, Hûngarî : vöröshagyma, Îdoyî : onyono, Îbranî : בצל, Înglîzî : onion, Îrlandî : oinniún, Îtalyayî : cipolla, Îzlandî : laukur, Japonî : 玉葱 (たまねぎ, tamanegi), Kapverdî : sabóla, Katalanî : ceba, Koreyî : 양파 (yangpa), Krotî : luk: crni luk: crveni luk, Kurdî : pîvaz, Ladino : ciola, Latînî : cepa: cepicium, Latvîanî : sīpoli, Lîmbûrgî : un, Lîngala : litungulu, Lîtvanî : svogūnas, Lûksembûrgî : Ënn, Maasai : enkitunguu, Makedonî : кромид kromid), Malagazî : tongolo, Malay : bawang, Maorî : aniana, Maratî : कांदा, Mirandese : cebolha, Mongolî : сонгино (songino), Neapolitan : cepólla, Norwecî : løk, Piedmontese : siula, Polonyayî : cebula, Portûgalî : cebola, Pûnjabî : ਪਿਆਜ਼, Qûçûa : siyuylla, Rapa Nui : oniana, Romanî : ceapă, Rûsî : лук: лук луковый: луковица, Samiya Bakur : lávki, Sanskrîtî : पलाण्डुः, Sardîniya kampîdanî : cibudda: cipudda: bannera, Setswanayî : anyanse: eie, Şonayî : hanyanisi, Sîcîlyanî : cipudda, Sirbî : лук: црни лук, Slowakî : cibuľa, Slowenî : čebula, Spanyolî : cebolla, Swahîlî : kitunguu, Swêdî : lök en, Tagalog : sibuyas: lasuna, Taî : หัวหอม, Tetûmî : liis, Tirkî : soğan, piyaz, Tirkmenî : соган, Ûkraynî : цибуля, Vehes : ceba, Venetian : siola, Volapük : beb, Walonî : ognon, Welşî : winwynsyn, nionyn, West Flemish : ajuin, Yewnanî : κρεμμύδι (kremidi), Yewnaniya kevn : κάπια.
Bide ber: sîr.
: pîvazî
pîvaz kirin (lêker) pîvaz xistin.
ji: pîvaz + kirin
pîvaz xistin (lêker) pîvaz kirin.
ji: pîvaz + xistin
pîvazî (rengdêr) ji pîvazê, mîna pîvazê(navdêr, nêr) pembe, kinûşk, helesor, şîrik, rengê sorî vebûyî: Yek ji van rengan: Reng,FEC3AC,FEBFD2,FF7FCF,FD3F92.
Herwiha: pîwazî.
ji: pîvaz + -î.
: pîvazîtî. Bi soranî: piyazî
pîvazîtî (navdêr, mê) rewşa pîvazîbûnê.
ji: pîvazî + -tî
pîvazk (navdêr, mê) piyaz, serik.
ji: pîvaz +-k
pîvazok 1. pîvaza ter 2. serikê hin gulan
(navdêr, mê) pîvaza ter, pîvaztek, serik, serikên hinde gulan
pîvazterk (navdêr, mê) pîvazên ter yên begên wan hêjta di kesik û bi kêr xwarinê di hên, hi în, pîvazok
pîvek kod
pîvêr (navdêr, mê) pûşga, giyagenimk, biradexil, giyareş, riwekek wek cehî ye, korik, cehdas, cehdasî.
Herwiha: pîwêr. Navê zanistî: Avena sativa
pîver (navdêr) amûrê ku tişt pê tên pîvan.
ji wêjeyê: Rêja kurmanciyê ji biyavê radyo û televizyonên giştî û saytên elektironî bi hemî pîveran ji 15 ê nabore.(Îsmayîl Tahir: Kurmanciya jorî li ber metirsiyên mezin û giran e, gelavej.com, 7/2008).
ji: pîvan - -an + -er
pîvok sosin, gangilok
(navdêr, mê) pizpizêk,pîvank, hin gulên ji malbata berfînan e û zaferan jê çêdibe. Navê zanistî: Crocus
pîwar (navdêr, mê) ebeboz, bapîv, xeware, bizir, zexel.
ji: pî +-war
pîwî (navdêr, mê) Cûreyek ji çûkên beravî.
Hevwate: teyrikê keçikan. Navê zanistî: Vanellus vanellus
pîxem lê xistin (biwêj) karê yekî xera kirin. hema hindik mabû ku karê me biqede, lê bekoyê silopîxem lê xist û di cih de xera kir.
pîz (navdêr, nêr) tûzik, kîzmas, sibit, tûzmask, mendê, mendik, giyayek xwerbar e li ber avan (bi taybetî kaniyan) şên dibe û bi terrî têt xwarin.
Bikaranîn: Lêker: pîz kirin. Navdêr: pîzkirin Rengdêr: pîzkirî.
Herwiha: pûz, pwîz.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: پیز.
Bide ber: pîs, poz. Navê zanistî: Nasturtium officinale
pîz kirin (lêker)(Binihêre:) pîz
pîza (navdêr, mê) xwarinek ji nanê pehn yê penîr, avika firingiyan û hin naverrokên din li ser hatine biraştin.
Herwiha: pitza, piza, pizza, pîtza, pîzza.
ji: jiitali pizza ji yunanî πίττα (pîtta) jiarami פתת (pêtta) ji rehê פתת (p-t-t-: parçe kirin, parve kirin, hûr kirin, şkandin) ku herwiha serekaniya pîde/pîta ye û belkî serekaniya pirt ya kurdî jî be..
: pîzakar pîzapêj pîzerya
pîzag (navdêr, mê) stêng, moz, mozeqirtik, pîzak, pîzang
pîzak (navdêr, mê) stêng, moz, mozeqirtik, pîzang, pîzag
pîzakar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê pîza dike.
ji: pîza + -kar
pîzang moza guhdirêjan; kermêş
(navdêr, mê) stêng, moz, mozeqirtik, pîzak, pîzag
pîzaxane (navdêr, mê) pîzerya, restorana ku pîza lê tên patin û firotin.
Herwiha: pîzzaxane.
ji wêjeyê: Me karîbû xanî jî bikirriya, vîla û pîzaxane jî bikirriyana.?(Enwer Karahan: Çargurçik, nefel.com, 5/2007).
ji: pîza + -xane
pîze (Zazaki) (navdêr) zik, ûr
pîzê beqan (navdêr) giyayek kulîlkder e.
Herwiha: pûzê beqan pwîzê beqan. Navê zanistî: Veronica, Veronica persica
pîzerya (navdêr, mê) pîzaxane, restorana ku pîza lê tên patin û firotin.
Herwiha: pîzzerya.
ji: Ji îtalî pizzeria
pîzkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye pîz kirin
pîzkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pîz
pîzpîzik fîq, dûdik
foot
pîgar partner
pîgarî partnership
pîjame m. pyjamas
pîl (electric) cell battery, spleen
pîlewer tinker, whitesmith
pîn f. kick.
pîn avêtin v.t. to kick
v.t. to kick
pîne (f.) patch
pîne kirin to patch (up)
pîpoq f. glass
pîr (adj.) old, old man
old; m/f old man, old woman.
(= kal; antonym=ciwan, cahil) old
pîr bûn to grow old
pîratî f. old age
pîrejin (f.) old woman
pîrek (f.) spouse, married woman
pîremerd (m.) old man elderly man;
pîrhepok m. monster
pîrhevok (f.) witch
pîrik f. grandmother
pîroz holy, blessed, sacred a be! Congratulations!
sacred, holy.
pîroz bikin ‘to celebrate, celebrate!’ e.g. Em dê newrozê pîroz bikin.‘We will celebrate newroz’ ( 1,2,3 pl. pres. subjunctive form for the verbpîroz kirin ‘to celebrate’ & also the plural imperative form for the same verb);
pîroz kirin to celebrate; to congratulate; to bless
v.t. to celebrate; to congratulate: ew wê roja han mîna karnevalekê pîroz dikin=they celebrate that day like a carneval.
v.t. to celebrate; to congratulate: ew wê roja han mîna karnevalekê pîroz dikin=they celebrate that day like a carneval.
pîrozbahî f. congratulations.
pîrozbayî congratulation; celebration
pîrozî (f.) congratulations, celebration, greeting
pîrozname congratulatory card
pîrozwer holy
pîs (adj.) dirty, coward
bad, dirty.
pîşe profession, occupation
pîşesazî (n) industry; (adj) industrial
pîsik nasty, awful.
pîsiktî f. obscenity
pîsîr (dial. var.) = pêsîr
pîvan meausre, measurement; scale, extent; (kîter, rêpîvan) criterion, standard
(bipîve) to measure
measurement
f. measurement, criterion.
pîvandin pîvênv.t. to measure
pîvaz (f.) onion
f. onion
Achsel
Arm
Bein
Oberarm
Richtung
Schulter
Schulterblatt
Seite
pîç Bastard
falsch
unehelich
pîj Stricknadel
pîkol Kellner
pîl Achsel
Arm
Batterie
pîlêr Fußtritt
Stoß
Tritt
pîlot Pilot
pîn Hühnerstall
Tritt
pînc Bastard
illegitimes Kind
pînç Bastard
falsch
unehelich
pîne flicken
pîqepîq Gelächter
schallendes Gelächter
pîr alt (Frauen)
Alte/r
bejahrt
betagt
Greis/in
pîrbûn Altsein
pîrejin alte Frau
Greisin
pîrek Frau
pîrelk Fee
pîrhebok Gespenst
Hexe
Schmetterling
Spinne
Vampir
pîrhevok Gespenst
Hexe
Schmetterling
Spinne
Vampir
pîrik alte Frau
Großmutter
Hebamme
Spinne
pîroz gesegnet
glückbringend
heilig
pîroz kirin gratulieren
pîrozbahî Beglückwünschung
Glückwunsch
pîrozbayî Glückwunsch
Gratulation
pîrozî Glückwunsch
pîrozkirin gratulieren
pîrqîn Gelächter
pîrqînî Gelächter (laut, glucksend, schallend)
pîs abscheulich
böse
dreckig
ekelhaft
gemein
hässlich
niederträchtig
schlecht
schmutzig
widerwärtig
pîs kirin beschmutzen
verderben
verschmutzen
pîşe Beruf
pîşesazî industrie
pîşo Docht
Feuerschwamm
Zunder
pîst Halsband
pîşto Pistole
pîştok Gurt
pîvan Kriterium
messen
wiegen
pîvaz Zwiebel
pîvazterik Lauchzwiebel
pîvîn messen
m. bask, per, pol, çeple, qanat, peraze, parzonî, pel n.
n. pa, linge, paye m.
m. mat. pî n.
pî kirin lg. pistî kerdene, dos kerdene, pistîya xo darayene, ver ra bîyene
pîbik m. ana. bîbike, lîlike, bîbile, pîpike, gîlîye, gulîye, gilî m.
pîç m/n. pînc, bêpî, bînc, pîj, pîç n.
pîç bûn lng. pînc bîyene
pîçbûn m. pîncbîyayis n.
pîçê pîç pînco pînc, bîncurik
pîçek rd. senikek, hebalek, pîçalek, pirtikek, kirtikek, misqalek, pîgk, endikek, tirsi m., pîçê, pîçikê, pîçalekê, vîçalekê, hebek, îçalek
pîçek firah rd. pîçê hîra, hebê hîra, tayê hîra
pîceme n. pîje m., pîcema m.
pîçirandin lg. . rugknayene, pûrt kerdene, pirçiknayene, pûrgknayene, quriçnayene, pûrtnayene
pîçtî m. pîncîye, pîncênî m.
pîde n. pîde n.
pîdefiros m/n. pîderotox n.
pîdepêj m/n. pîdepoj n.
pîj rd. pîj, tuj, tîj, xîst, nu, têj, pîjik, toj, pîc, tuz, tuc, tuic
pîj bûn lng. pîj bîyene, tuj bîyene, nu bîyene, tîj bîyene, têj bîyene
pîj kirin lg. pîj kerdene, nu kerdene, tuj kerdene, tîj kerdene, têj kerdene
pîjame n. pîje m., pîcema m.
pîjaq n. ana. çîpe, peyîke. çîqe, saq, çaqe, saqe, çîpike, peke, çeqe m.
pîjbûn m. pîjbîyayis, tujbîyayis, nubîyayis, tîjbîyayis, têjbîyayis n.
pîjdanok m. bot. gez, havlêk n.
pîjema n. pîje m., pîcema m.
pîjî m. pîjîye, tujîye, nuyîye, tîjîye, pîjênî, tujênî m.
pîjik m. jeo. çemçîlik n.
n. pîjik, têjik n.
pîjinda (=şîwêt) hado; anethum graveolens
m. bot. derevas, dîll, anetûm n.
pîjkirin m. pîjkerdis, tujkerdis, nukerdis, tîjkerdis, têjkerdis n.
pîk n. pîk, font n.
pîkap m. kamyonete, pîkabe m.
m. pîkabe, pîkape m.
pîke m. pîke m.
pîknîk m. pîknîk n.
pîknîk kirin lg. pîknîk kerdene
pîkol rd. pîkolî, pîkol n.
pîkolî kirin lg. pîkolî kerdene, pîkol kerdene
pîl m. bask, per, pol, çeple, qanat, peraze, parzonî, pel n.
n. ana. har m., hingile, çepile, her m., ar m., engile, erme n.
n. pîl n.
m. ana. serpez, fise, helpez, sîlperz n.
m. debo, teneke n.
m. qelay, qela, qilay, qalay n.
pîlan m. plan, tesarî n.
pîlav m. pîlaw, pîlav n.
pîlaw m. pîlaw, pîlav n.
pîlawer m/n. qelaycî, qelayker, qilayçî n.
pîlê kirin lg. qelay kerdene, qilaynayene, qela kerdene
pîlêkirî rd. qelakerde, qelaynaye, qelayin
pîlêkirin m. qelaykerdis, qelakerdis, qelaynayis n.
pîlewer m/n. debocî, tenekecî, tenekewan n.
pîlêwer m/n. qelaycî, qelayker, qilayçî n.
pîlewerî m. debocîyîye, tenekecîyîye, tenekewanîye, tenekecîyênî m.
pîlêwerî m. qelayçîyîye, qelaykerîye, qelaykerênî m.
pîlik m. yaye, xala, xale, xalike, yayke, xaltîke, bîbî m.
pîlot m/n. pîlot n.
pîlotaj m. pîlotaj n. *xetaya pîlotajî rd. pîlotajxeta, xetaya pîlotajî m.
pîlotî m. pîlotîye, pîlotênî m.
pîlsteng m. zoo. hecherike, qenakuje, çikdelige, hejhejike m.
pîn m. pîne, payne (merdim) m.
pîn avetin lg. pîne pirodayene, linge pirodayene, pîne estene
pîn kirin lg. pîn kerdene
pînc n. safîn, fesîne, sefîn n.
m/n. pînc, bêpî, bînc, pîj, pîç n.
pîncbûn m. pîncbîyayis n.
pîncê pînc n. pînco pînc, bîncurik n.
pîncik avêtin lg. pasqule estene, loqî estene, loqtîzikî estene, çitma estene, qine we estene, çirtikî dayene
pîne n. pol, pîne, polik n.
pîne bûn lng. pol bîyene, pîne bîyene
pîne kirin lg. pîne kerdene, pol kerdene, polnayene, pînenayene
pînebûn m. polbîyayis, pînebîyayis n.
pîneker m/n. polker, pîneker, pînecî n.
pînekirî rd. polkerde, pînekerde, polnaye *hatin pînekirin ltb. pol kerîyene, pîne kerîyene, ameyene polkerdene, ameyene pînekerdene
pînekirin m. pînekerdis, polkerdis, polnayis, pînenayis n.
pîngok m. zoo. kermêse, kulinge, pînge, vizike, beq, kelmêse, melse, melese, merese, merse m.
pîngpong m. pînpone, goga masa, tenîsa masa, pîngponge m.
pînik m. silgeh, zibilgeh, piskgeh, zilbgeh, zilvgeh n.
pîp m. dolçike, fiçîye m.
pîpik m. ana. bîbike, lîlike, bîbile, pîpike, gilîye, gulîye, gilî m.
n. fîtike, darfîtike, wîlwîlîke m.
m. fîrike, pîke, pizik, tûtike, fî kîm.
pîpikandî rd. tengeznaye, dawesnaye, çikçiknaye, serlokerde, pîpîkanrakerde
pîpikandin lg. tengeznayene, çikçiknayene, serlo kerdene, pîpîkan ra kerdene, dewesnayene, kîp kerdene, pir kerdene, lewra kerdene, qil kerdene
pîpikvan m/n. fîrikwan, tûtikwan, fîkîwan, tûtikçî n.
pîpok m. cam, com n.
pîqelaçik m. bot. pimpar, parpar, pirpar n.
pîr pîr, baba, dede n.
rd. kal, kokim, pîr, kalepîr, extîyar, îxtiyar
pîr bûn lng. . kokim bîyene, kal bîyene, pîr bîyene, extîyar bîyene
pîr kirin lg. . kokim kerdene, kal kerdene, pîr kerdene, extîyar kerdene
pîr û pergal m. pîr, sitûpîr, terbîye n.
pîramîd m. mat. pîramîd n.
pîramîdê sêkuj n. mat. pîramîdo hîregose n.
pîravok m. zoo. pîrike, pîreboke, pîre, pîrek m.
pîraye m. tîtik, nejir, xemel, sus n.
pîrbûn m. kokimbîyayis, kalbîyayis, pîrbîyayis, extîyarbîyayis n.
pîrçemok m. zoo. sewsewoke, perçemoke, bagrmoke, firfirike, sewsevike m.
pîre kîm. cinîyîye, cinîyênî m.
pîrebo kîm. cazuyîye, pîrcazuyîye, ecuzeyîye, cadîyîye, cazuyênî m.
pîrebok m. cazuye, cadîye, pîrcazuye, ecuze, cazu m.
pîrehen n. qolike, kurdike, mîntane, îslige, gomlege, paç, qole, îslege, mîltane m.
pîrejin m. pîre, koki m., kale, pîrecinîye m.
pîrek m. cinîye, cinî, cinîke, cênîye, cênike, ceneke, cenî, cinike m.
pîrek bûn lng. . cinîye bîyene
pîrek kirin lg. cinîye kerdene
pîremerd n. kalemêr, kokim, pîremêr, kalepîr n.
pîrepisk m. pîre, çimbestek, eçe, kayê pîre m.
pîrereng rd. ropermelaye
pîresêr m. cazuye, cadîye, pîrcazuye, ecuze, cazu m.
pîresêrkî rd. cazukî, cadîyane, pîrcazukî
pîrhevok m. cazuye, cadîye, pîrcazuye, ecuze, cazu m.
m. zoo. pîrike, pîreboke, pîre, pîrek m.
pîrhevoka avê n. zoo. pîrika awe, pîreboka awe m.
pîrî m. kokimîye, kalîye, pîrîye, extîyarîye, kalênî, kokimênî m.
pîrik m. dêke, dade, pîrike, dapîre, damaye, daka maye, unike, dapîr m.
m. zoo. perperike, çînçinike, pelpelike, sîsperike, minminike, pisperike, pinpinike, cincinike, pilpilî, filfilike m.
m. hetanê pîre, pîrike, mijike, pepike m.
n. vewre, bevs n.
m. pîrike, kufike, kewk m.
m. zoo. pîrike, pîreboke, pîre, pîrek m.
pîrik avetîn lg. pîrike riestene, mijike riestene
pîrik girtî rd. pîrikin, pîrikegirewte, mijikegirewte, pîrkin
pîrik girtin lng. . pîrike girewtene, mijikegirewtene
pîrika avê n. zoo. pîrika awe, pîreboka awe m.
pîrika tevnê n. vewre, bevs n.
pîrika vesronek m. kuklî, pîrkeçel, nimitik, heysmelîke, eskijeke n.
pîrikê avî n. mêsa awe, awmêse m.
pîrikgirtin m. pîrikegirewtis, mijikegirewtis n.
pîrikî rd. pîrikin, pîrikegirewte, mijikegirewte, pîrkin
pîrka melekdas m. zoo. marmarîceke, bukalemune m.
pîrkirin m. kokimkerdis, kalkerdis, pîrkerdis, extîyarkerdis n.
pîrmend m/n. senato m.
pîrmendî m. senatorîye, senatorênî m.
pîrokî rd. kokimkî, kalkî, pîrkî, extîyarkî
pîrot m/n. xilikcî, qerxincî n.
pîrotî m. xilikcîyîye, qerxincîyîye, xîlikcîyênî, qerxincîyênî m.
pîroz rd. fîraz, bimbarek, muqedes, qutsal, ombarek, imbarik, teqdîs, qutsî
pîroz bûn lng. . fîraz bîyene, bimbarek bîyene, muqedes bîyene
pîroz kirin lg. fîraz kerdene, fîraznayene
pîrozandin lg. fîraz kerdene, fîraznayene
pîrozbayî m. fîrazîye, tebrîq m.
pîrozbayî kirin lg. fîrazîye cidayene, tebrîk kerdene
pîroze m. mî n. fîraze, fîruze, feyruze m.
pîrozî m. teqdîs, fîrazvînitis n.
m. fîrazîye, bimbarekîye, fîrazênî, bimbarekênî m.
pîrozkirin lg. fîrazkerdis, bimbarekkerdis, fîraznayis
pîrozmend rd. fîraz, bimbarek, muqedes, qutsal, ombarek, imbarik, teqdîs, qutsî
pîrozname m. fîrazname. tebrîqname m.
pîrozwer rd. fîraz, bimbarek, muqedes, qutsal, ombarek, imbarik, teqdîs, qutsî
pîrtî m. pîrîye, babayîye, pîrênî m.
pîs rd. qevçil, pîs, pilint, çepel, qefçil, pintîn
pîs bûn tg. pîs bîyene, qevçil bîyene, çepel bîyene
pîs kirin lg. pîs kerdene, qevçil kerdene
pîsad m. teseduf, pêjinde, rastmekî, tevkelî, tesaduf, rast n.
pîsadî rd. tesedufî, rastmekî, tevkelkî, rastameye
pîsandin lg. tayin kerdene
pîsat m. teseduf, pêjinde, rastmekî, tevkelî, tesaduf, rast n.
pîsatî rd. tesedufî, rastmekî, tevkelkî, rastameye
pîse n. pêse n., meslege m.
n. pêse n., senate m., sinate m., sînate m., sanate m.
pîsedest n. pêseyê destan, destpêse n.
pîsegeh m. atolye, pêsegeh, kargeh, guregeh m.
pîsekar m/n. pêsekar, senatkar, senatcî, artîst n.
pîsekarî m. pêsekarîye, senatkarîye, senatcîyênî, pêsekarênî m.
pîsekarî kirin tg. pêsekarîye kerdene, senatkarîye kerdene, pêsekarênî kerdene
pîsesaz m/. pêsesazker, senayicî, endustrîcî n.
pîsesazî m. senayî, endustrî, îndustrî n.
pîsesazî bûn lng. . senayî bîyene, endustrî bîyene, senayîyene
pîsesazîbûn m. senayîbîyayis, endustrîbîyayis n.
pîsesazîtî m. senayicîyîye, endustrîcîyênî m.
m. senayîyalîz m., endustrîyalîz m., îndustrîyîyênî m.
pîsesazîya giran rd. senayîyo giran, endustrîyo giran, îndustrîyo giran n.
pîsesazîya neftê n. senayîyê neftî, îndustrîyê neftî n.
pîsesazîya parezîyê n. senayîyê pawitisî, îndustrîyê pawitisî n.
pîsesazîya sivik n. senayîyo sivik, sinayîyo sivik n.
pîsesazîyî rd. senayîyên, endustrîyel, îndustrîyel, senayîyî
pîsesazîyî bûn lng. . senayîyên bîyene, endustrîyel bîyene
pîsesazîyîbûn m. senayîyênbîyayis, endustrîyelbîyayis n.
pîsewer m/. pêsekar, senatkar, senatcî, artîst n.
pîsewerî m. pêsekarîye, senatkarîye, senatcîyênî, pêsekarênî m.
pîsewerî kirin lg. pêsekarîye kerdene, senatkarîye kerdene, pêsekarênî kerdene
pîseya serbest n. pêseyo serbest n., meslega serbeste m.
pîseyî rd. pêseyên, meslegî, pêseyî, meslegên
pîsî m. gî n., pîsîye m., cî n.
m. pîsîye, qevçilîye, pîsênî, qevçilênî m.
pîsîtî m. pîsîye, qevçilîye, pîsênî, qevçilênî m.
pîsk m. rz. kar n., fîîl n., demçekû n., demçekûye m.
pîskar m. rz. kerdox n.
pîso m. pîye m.
m. bot. piya, sungê daran n.
pîsok m. pîçoke m.
pîst m. pîstik, dld, post, çermik n.
m. pîst n.
pîsta balafirê n. pîstê firokeyî, pîstê tîyareyî n.
pîsta dansê m. pîstê dansî, danspîst n.
pîste m. fistiqe, pistiqe m.
pîston m. pîston, tanek n.
pîstondar rd. pîstonin
pît n. mîn, kormêx, sing, qazux, mîyîn, mihîn, miyin n.
rd. zexm, saxlem, mukem, peyît, qîf, pêt, qewîn, pît, mokem, mazbut
m. herfe, tîpe, pîte m.
pîtanok m. zoo. perperike, çînçînike, pelpelike, sîsperike, minminike, pisperike, pinpinike, cincinike, pilpilî, fi lft li ke m.
pîtîfer m. rindîye m., xêr n., qencîye m., xeyr n.
pîtnas herfnas, wendenûsar, wende, pîtsinas n.
pîtol rd. dahî
pîton n. zoo. pîton n.
pîtros m. pîre, çimbestek, eçe, kayê pîre m.
pîtros lîstin tg. pîre kaykerdene, çimbestek kaykerdene, eçe kaykerdene
pîvan lg. pêmitene, pêmawitene, peymitene, peymawitene
m. pêm, mîqyas, qeyse n.
pîvan dan lg. . pêm dayene
pîvan girtin lg. . pêm girewtene
pîvana newqê n. pêmê newqe, pêmê kîste n.
pîvandarî m. nermayîye, îtîdal, pêmayîye n.
pîvandî rd. pêmite, pêmaye
pîvandin lg. pêmitene, pêmawitene, peymitene, peymawitene
pîvanek m. çapan, olçek, pêmik, welçeg, welç n.
pîvanetî m. nermayîye, îtîdal, pêmayîye m.
pîvang m. çapan, olçek, pêmik, welçeg, welç n.
m. pêm, mîqyas, qeyse n.
m. pê m., qistas, krîter n.
pîvang girtin lg. pême girewtene, qistas girewtene, fênda pême girewtene
pîvanga dirêjayiyê n. pêmê dergîye n.
pîvanga dirêjayîyê n. mat. pêmê dergîye n.
pîvangên dirêjayîyê pj. mat. pêmên dergîye
pîvanker m/n. pêmitox n.
pîvayî rd. pêmite, pêmaye
pîvaz piyanz; allium cepa
m. bot. pîyaz, pîyanz, pîyonz, pîyunz, punz n.
pîvaz kirin lg. pîyaz cikerdene
pîvaza hirçê m. bot. sîrê kutikan n.
pîvazê hêsîn n. bot. pîyazo teze, pîyazo newe, pîyunzo teze n.
pîvazê teze n. bot. pîyazo teze, pîyazo newe, pîyunzo teze n.
pîvazfiros m/. pîyazrotox, pîyanzrotox n.
pîvazterk n. pîyazo teze, pîyazo newe, pîyunzo teze n.
pîvazxage n. bot. pîyazok, zirpîyaz n.
pîvek m. pêm, mîqyas, qeyse n.
pîvên giranî pj. mat. pêmên giranîye
pîvên rûbar pj. mat. pêmên rîverî, rîverpê m., pêmên rîyî, rîpêmî
pîvên rûxar p/. mat. pêmên rîverî, rîverpê m., pêmên rîyî, rîpêmî
pîvîn lg. pêmitene, pêmawitene, peymitene, peymawitene
pîvît m. bot. pîvoke, pivînge m.
pîvok verê vewrî, henhanik; colchicum
m. bot. pîvoke, pivînge m.
pîvokacotyaran m. bot. pîvoka payîzî, payîzoke, qerqasa payîzî, kozvilika mêsnan m.
pîvong m. bot. pîvoke, pivînge m.
pîx bûn lng. . pix bîyene (ziwanê domanan de merdene)
pîx kirin lg. pix kerdene (ziwanê domanan sere birnayene)
pîyale m. pîyale, qedeh n.
pîyan m. sênîye, mengirî, sînîye, sînî, sinîke m.
pîyanîst m/n. pîyanîst n.
pîyano m. muz. pîyanoye m.
pîyon n. peya, pîyon n.
pîzag m. zoo. pîzange, zerqete, zerqetik, mêsa çeqere, zirqite, pîzan, zilqite m.
pîzang m. zoo. pîzange, zerqete, zerqetik, mêsa çeqere, zirqite, pîzan, zilqite m.
pîzav m. bot. pîyaz, pîyanz, pîyonz, pîyunz, punz n.
pîzlag m. zoo. kermêse, kulinge, pînge, vizike, beq, kelmêse, melse, melese, merese, merse m.
pîzot m. çîk, çeq, çîkele, piskele, gizgalik, pesk, çêle, gizgarik, piskene, piskone, çeley, çiqlik, koz n.
m. kozire, pingil, pizote, koz, bizote, piling n.
pîzpîzok n. fîtike, darfîtike, wîlwîlîke m.
pîl büyük
pînge sivrisinek
pîpî hindi
pîran Dicle
pîreboke örümcek
pîrike örümcek
pîyes piyes
pîzange yabanarısı
pîze karın
pîzeyo şenik göbek ile cinsel organ arasındaki bölüm
pîrik бабушка
pîvaz лук
piedo
pîr avino
brako
pîroz kirin festi
pîvan mezuri