Encamên lêgerînê
pêşî öncül, ata.
nd 1. ata 2. öncel (çoğul olarak bizden önce yaşamış olanlar) * pêşiyên me öncellerimiz 3.rd geçmiş (kişinin ölmüş yakınları) * rehmet ji heft pêşiyên te re jî xwend senin de yedi göbek geçmişine rahmet okudu
m 1. ön (arka karşıtı) * pêşiya min veke önümü aç 2. ön (bir kimsenin ilerisi) * hema wisa carekê li pêşiya me dengên stranan hat bir aralık önümüzden şarkı sesleri geldi 3. ön (yakın gelecek zaman) * pêşiya me zivistan e, divê ku em amedehiyên xwe bikin önümüz kış, hazırlıklarımızı yapmak lazım 4.rd ön (benzerler arasında bakılan veya gidilen yönde olan) * min li pêşiyê şer dikir ben önde savaşıyordum 5.m ileri, ön 6. ileri (henüz gelmemiş zaman) 7.m ön, cephe (yapılarda) * pêşiya vî xaniyî li başûr e bu evin cephesi güneye bakar 8. yüz, cephe (bir şeyin ön tarafta bulunan bölümü)
h 1. önce (ilk olarak) * pêşî wê got önce o söyledi 2. önce, evvel * pêşiya vê, tiştên ku divê li serê bên hizirkirin hene bundan evvel düşünecek şeyler var 3. ilk, önceki, ilk önce 4. önce (zaman anlatan kelimelerden sonra) * pêşiya we bi hivdeh salan sizden on yedi yıl önce 5.rd peşin (daha önce, önceden) * min pêşî ji we re got ben size peşin söyledi
pêşî (iv) zo/m kumuç (sivrisineğe benzer küçük sinek türü)
pêşî berdan l/gh önünü açmak (engel olmamak)
pêşî birîn l/gh 1. önünü kesmek 2. önünü kesmek (akar sular için, akmasına engel olmak)
pêşî danîn l/gh bir işi başlatmak, temel atmak
pêşî der bûn l/bw sökün etmek
pêşî girtin önüne geçmek, önünü almak.
l/gh 1. önünü kesmek (veya almak) 2. önünü kesmek (akar sular için, akmasına engel olmak) 3. önlemek 4. engellemek
pêşî hesp bikire hîna afir çêke önce atı al sonra yemliğini yap (dereyi görmeden paçaları sıvama)
pêşî jê stendin l/bw ardını kesmek
ileri geçmek, öne geçmek
pêşî lê birîn l/bw önünü kesmek
pêşî lê girtin l/bw 1. (bir şeyin) önünü almak 2. (bir işin) önüne geçmek, önlemek, tedbir almak 3. engellemek
önünü almak
pêşî li berê girtin l/bw önlem almak
pêşî li rê girtin l/bw yolunu kapatmak
pêşî xwedê önce Allah
pêşîbîn rd öngürülü
pêşîbir nd/nt1. ön kesici, ön alıcı 2. önleyici
pêşîbir jê stendin önünü almak, önünü kesmek
pêşîbirîn m 1. önünü kesme 2. önünü kesme (akar sular için, akmasına engel olma)
pêşîgirî m 1. önünü kesme (veya alma) 2. önlem, tedbir
pêşîgirtin m 1. önünü kesme (veya alma) 2. önünü kesme (akar sular için, akmasına engel olma) 3. önleme 4. engelleme
pêşîk (i) m ön (arka karşıtı)
pêşîk (ii) nd ata
pêşîkar nd/nt öncü (yürüyüşte kolun ilerisinde giden kıta) * hêzên me yên pêşîkar öncü güçlerimiz
pêşîkarî m öncülük
pêşîkarî kirin öncülük etmek
pêşîkêş nd/nt 1. öncü, önder, lider 2. öncü (müjdeci, avangart) 3. n kösemen (sürünün önünde giderek ona öncülek eden koç veya teke)
pêşîkêşî m 1. öncülük, önderlik 2. kösemenlik
pêşîkêşî kirin l/gh öncülük etmek
öncülük etmek, fener çekmek
pêşîkêşîkirin m öncülük etme
pêşîkêşîya (tiştekî) kirin (bir şeye) ön ayak olmak
pêşîmam n öncü imam, imamların öncüsü
pêşîmamî m öncü imamlık
pêşîman bnr poşman
pêşîmanî bnr poşmanî
pêşîn rd 1. ilk (son karşıtı) 2. nd ilk (önce geleni, önde olanı) 3. h ilk, birinci (birinci olarak, en başta) * bûyera ku cara pêşîn tê bîra min... ilk hatırladığım olay...4. nd önce (baştaki, geçmişteki bölüm, geçmiş zaman) 5.rd peşin * pere pêşîn bide parayı peşin ver 6. öncelik 7. h peşin (tutarın, ücretin önceden verilmesi şartı) * kirê pêşîn dixwaze kirayı peşin istiyor 8. h evvel, ilk, önceki, ilk önce, ilkin, evvel
pêşîn dan peşin vermek, saymak * pere pêşîn tê da û ji min re kirî parayı sayıp bana onu aldı
pêşînat m peşinat, öndelik
pêşînatî m peşinat
pêşînde m 1. peşinat, öndelik 2. avans
pêşîne peşin ödenen para, peşinat.
m 1. peşin (çalışmadan verilen ücret veya aylık) 2. peşinat
pêşîne dan avans vermek
pêşîne kişandin avans çekmek
pêşîne stendin (an jî girtin) avans almak
pêşînekurt nd kısa sunu
pêşînî rd 1. ilkin, evvel 2. m kehanet
pêşîrewa bnr pêşawa
pêşîtî m öncelik
pêşîvan nd/nt öncü
pêşîwa bnr pêşawa
pêşîya (tiştekî) girtin ardını kesmek, önünü kesmek (akar sular için, akmasına engel olmak)
pêşîya (tiştekî, karekî) (yolun, işin) ilerisi
pêşîya (yekî) vekirin 1) önünü açmak 2) ufkunu açmak
pêşîya derî siperlik, siper, güneşlik (kapıya yapılan koruyucu engel)
pêşîya şewqeyê şapka siperliği
pêşîya xanî mişt, paşiyê di gû de hişt dışa değil içe önem vermek gerekir, anlamında bir deyim
pêşîya xwe dîtin ileriyi görmek, önünü görmek, uzağı görmek
pêşîya xwe lê xistin toslamak ( arabalar için)
pêşîyan ji paşiyan re tiştek nehiştiye atalar gelecek nesillere epey şey bırakmamış
pêşîyan tiştek ji paşiyan re nehiştiye atalar gelecek nesillere epey şey bırakmış
pêşîyên (me) n ecdat, atalar
pêşîyên (yekî) (birinin) geçmişleri (birinin ölmüş anası, babası, dedeleri...)
pêşîyên (yekî) kirin (an jî xistin) navê (birinin) geçmişlerini karıştırmak (birinin ölmüşlerini yermek)
pêşî [I] mêş, spêle *“hêlîna pêşiyan, çênabe” [II] bav û kal, ecdad [III] aliyê xuyayî
(hoker) li destpêkê, li serî, berî tiştên din: Pêşî ew hat, paşî ez. (Ew berî min hat.) Pêşî çû Elmanyayê. (Berî biçe derek din, çû Elmanyayê.) (rengdêr) (navdêr, mê) ya/yê/yên berî yên din: pêşiyên wî (bavkalên wî).
Dijwate: paşî.
Bide ber: piştî.
ji: pêş + -î.
Bikaranîn: Lêker: pêşî birin, pêşî girtin. Navdêr: pêşîgirtin, pêşîbirin.
: pêşînGotinên pêşiyan, yê pêşî bi gotina yê paşî nizane (herêma Botan)
pêşî berdan (biwêj) bi serê xwe berdan. serbest hiştin. ji wî tê hêvîkirin. çawa hebe jina wî jî peşî berdaye.
pêşî birin (lêker)(Binihêre:) pêşî
pêşî girtin (lêker)(Binihêre:) pêşî
pêşî ked, paşê dêmek (biwêj) berê ked, dû re xeberdan û kêf pêwîst e. peşî ked, pasê dêmek. divê berê em ked û xebata pêwîst bidin, dû re wê kêfê bikin.
pêşî lê birîn (biwêj) jê re astengî derxistin, bi her awayî mafdar bûn û pêdiviya tu tiştekî nehiştin, tedbîr hildan, ji bo lêdanê hewl dan. me dixwest projeyek baş pêk bînin, lê mixabin ên jor peşî û me birîn. cindî dixwest xwe mafdar derxîne, lê baran bi delîlan pêşî lê birî. divê berê peşî li vebijarkên din bê birîn. wan tev peşî li eşef birîn, lê wî wekî .•jêrekî ew gişt belav kirin.
pêşî lê girtin (biwêj) rêya kesekî lê girtin/asê kirin, rê lê girtin, rê nedanê, nehêlan ku kesek tiştekî bike yan tiştek biqewime. Navdêr: pêşîlêgirtin.
ji: pêşî + lê + girtin.
: pêşîlêgir, pêşîlêgirî, pêşîlêgirtî
pêşî mişt û paşî di gû de hişt aliyê xuyayî maliştin û aliyê veşartî di nav gemarê de hiştin
pêşî nedan kesî (biwêj) zêde daxwazkar bûn. tim xwe û bandora xwe li pêş girtin. ew ne mirovekî wer demoqrat e, bawer im ko peşiye nade kesekî.
pêşî vekirin (Binihêre:) pêşî
pêşî xweş kirin, paşî reş kirin (biwêj) karên bêîstikrar û bêdenge kirin. ew jî mirovekî wer ecêb e, peşiye xweş dike, dawiyê reş dike.
pêşî xweş, dawî reş bûn (biwêj) dawî pê re nehatin. niha baş tê xuyan, lê înşelah pêcî xweş, dawî reş nabe.
pêşîbirin (navdêr, mê) (Binihêre:) pêşî
pêşîgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) pêşî
pêşîkar (navdêr, mê) pêşîkêş, serikêş, pêşker, pêşdar, pêşder, pêşmêr.
ji: pêşî +-kar
pêşîkarî (navdêr, mê) pêşîkêşî, serîkêşî, pêşkerî, pêşdarî.
ji: pêşî +-karî
pêşîkêş (navdêr, mê) egîd, pêşeng, pêşewa, pêşîkêşî, semyan, serek, serkar, serkêş, qoçkêş, rêber, qumandar, birêvebir, qilawîz, serok, serîkêş, serwer, serwêr, serikêş, pêşber, pêşîkar, pêşker, pêşdar, pêşder, pêşmêr.
ji: pêşî +-kêş
pêşîkêşî (navdêr, mê) qoçkêşî.
ji: pêşî +-kêşî
pêşîkêşî kirin (lêker) pêşengî kirin, rêberî kirin, pêşdarî kirin, serîkêşî kirin.
ji: pêşîkêşî + kirin
pêşîkişandin (navdêr, mê) rêberî kirin, pêşengî kirin.
ji: pêşî +kişandin
pêşîman bûn (navdêr, mê) poşman bûn.
ji: pêşî +man + bûn
pêşîmankirin (navdêr)mirov we li yekî bike ko ji kiryar û gotina xwe pe êman bi be
pêşîn 1. yekemîn, ewil 2. dest bi dest *“bextê pêşîn, warê hêşîn”
(rengdêr) destpêkî, yekem, ewilîn, ya/yê berî hemûyên din, ya/yê li pêşiya hemûyên din, pareyê pêşîn: pareyê ku bikirr dide dema ku firoşkar soz didiyê tişta/ê bazarra wan jê re bîne (Pareyê pêşîn pişkek e ji hemû bihayê tişta/ê ku dê bêt firotin; beşê mayî bikirr dê paşî bide. Lê ger bikirr li soza kirrînê poşman bibe, hingê pareyê pêşîn dê ji yê firoşkar re bimîne.).
Herwiha: pêşin, pêşî.
Dijwate: paşîn, dawîn, axirîn, talîn.
ji: pêş + -în.
Bikaranîn: Lêker: pêşîn dan. Navdêr: pêşîndan
pêşîn dan (lêker)(Binihêre:) pêşîn
pêşîn gotin (lêker) siftê gotin, pêşde gotin.
ji: pêşîn + gotin
pêşînat (navdêr, mê) bêhe, kapore
pêşîndan (navdêr, mê) (Binihêre:) pêşîn
pêşînî diravê ku beriya wergirtina asûkekê tê dayîn an jî standin
(navdêr, mê) bey.
ji: pê +şînî
pêşîv (navdêr, mê) çerez.
ji: pê +şîv
pêşî adj. first: cara pêşî=the first time. di du-sê salên pêşî de=during the first two or three years. f. advance
pêşîk avantgarde, forerunner
pêşîn (adj.) first
first
pêşî Gespenst
Mücke
voraussichtlich
Vorderseite
Vorderteil
Vorfahr
vorher
zuerst
Zukunft
pêşî ... kişandin anführen
pêşî...kişandin Führung übernehmen
pêşîbirî girtin versperren
pêşîbirî kirin versperren
pêşîkêş Anführer
Feldherr
Führer
Oberhaupt
pêşîkêşî Anführer
Vorhut
pêşîn eher
vorher
pêşîyê li kesekî birîn jdm den Weg abschneiden
stellen, sich jdm in den Weg ~