Encamên lêgerînê
ni Nî, kurtebêja nîkelê ye kim
Nî, kurtebêja nîkelê ye kîm
nice 1. çend, çi qas, çendî 2. gelek. nêçe 3. çawa, çito, çer 4. zû de, ji zû de rd/h
1. çend, çi qas, çendî 2. gelek, nêçe 3. çawa, çito, çer 4. zû de, ji zû de rd/h
nice nice gelek gelek *nice nice yıllar göresin tu gelek gelek salan bibînî
gelek gelek * nice nice yıllar göresin tu gelek gelek salan bibînî
nice yıllara Gelek salan bibînî, tu her bijî
nicel çendaniyî, çendahiyi rd
çendaniyî, çendahiyî rd
niceleme çendanîkirin m
çendanîkirin m
nicelemek çendanî kirin (tiştekî bi hejmar pîvan û tiştê wisa nîşan dan) l/gh
çendanî kirin (tiştekî bi hejmar, pîvan û tiştê wisa nîşan dan) l/gh
niceleyici çendanîker rd
çendanîker rd
nicelik çendanî, çendahî, guranî, kemiyet m
çendanî, çendahî, guranî, kemiyetm
nicelik belirteci (veya nicelik zarfı) hokera çendahî, rengpîşeya çiqasî, hokera çiqasî rz
nicelik belirteci (veya zarfı) hokera çendahî, rengpîşeya çiqasî, hokera çiqasî rz
niçin çima, çira, çire h
çima, çira, çire h
nida 1. deng n, bang m, gazî m 2. baneşan, hodeng, bangnîşan rz/m
1. deng n, bang m, gazîm 2. baneşan, hodeng, bangnîşan rz/m
nida imi niqtebang rz
niqtebang rz
nifak dubendî, hengerî, nahenf, gelacî, bêaqûbetî, nifaq m
dubendî, hengerî, nahenf, gelacî, bêaqûbetî, nifaqm
nifak sokmak bêaqûbetî kirin nava (...), dubendî kirin nava (...)
bêaqûbetî kirin nava (...), dubendî kirin nava (...)
nifakçi henger, gelac, ewan, fesad nd/rd
henger, gelac, ewan, fesad nd/rd
nihai dawînî, paşîn, talî rd
nihaî dawînî, paşîn, talîrd
nihai karar biryara dawîn hiq
nihaî karar biryara dawîn hiq
nihale binika sihanê nd
binika sihanê nd
nihan nihan, nehênî rd
nihan, nehênî rd
nihavent nehawend (meqameke muzîkê) mzk/m
nehawend (meqameke muzîkê) mzk/m
nihayet 1. dawî, talî, axir *baharın nihayetiydi dawiya biharê bû m 2. di dawiyê de, axirê, asoxîn, dû re, paşiya paşîn, soxî, nihayet *nihayet anladın axirê te fêm kir h
1. dawî, talî, axir * baharın nihayetiydi dawiya biharê bû m 2. di dawiyê de, axirê, asoxîn, dû re, paşiya paşîn, soxî, nihayet * nihayet anladın axirê te fêm kir h
nihayetlenmek bi dawî bûn, dawî lê hatin l/bw
bi dawî bûn, dawî lê hatin l/bw
nihayetsiz bêdawî, bêserûbin rd
bêdawî, bêserûbin rd
nihilist hîçparêz, naperest, nîhîlîst rd
hîçparêz, naperest, nîhîlîst rd
nihilizm hîçparêzî, naperestî, nîhîlîzm m
hîçparêzî, naperestî, nîhîlîzm m
nikah 1. mehr, nîkah 2. mehremisr (pere, mal û tiştê wisa ku di heyna birîna mehrê de dikine berê, yanê mehra ku li ser van tiştan tê birin) m
nikâh 1. mehr, nîkah 2. mehremisr (pere, mal û tiştê wisa ku di heyna birîna mehrê de dikine berê, yanê mehra ku li ser van tiştan tê birîn)m
nikah düşmek mehr lê bûn, zewac lê bûn
nikâh düşmek mehr lê bûn, zewac lê bûn (bir kadını)
nikâh etmek (jinek) mehr kirin, mehra xwe lê birîn
nikah etmek (bir kadını) (jinek) mehr kirin, mehra xwe lê birin
nikah kıymak mehr birin
nikâh kıymak mehr birîn
nikah memuru karmendê mehrbirinê, mehrbir
nikâh memuru karmendê mehrbirînê, mehrbir
nikah tazelemek mehr nû kirin, mehr teze kirin
nikâh tazelemek mehr nû kirin, mehr teze kirin
nikahına almak kirin bin mehra xwe, xistin bin mehra xwe
nikâhına almak kirin bin mehra xwe, xistin bin mehra xwe
nikahına geçirmek mehra xwe avêtin serê
nikâhına geçirmek mehra xwe avêtin serê (birinin)
nikâhlama 1. mehrkirin, nîkahkirin 2. mehrbirin, nîkahbirin m
1. mehrkirin, nîkahkirin 2. mehrbirîn, nîkahbirîn m
nikahlamak 1. mehr kirin, nîkah kirin 2. mehr birin, nîkah birin l/gh
nikâhlamak 1. mehr kirin, nîkah kirin 2. mehr birîn, nîkah birîn l/gh
nikâhlanış mehrbûyîn, nîkahbûyîn m
mehrbûyîn, nîkahbûyîn m
nikâhlanma mehrbûn, nîkahbûn m
mehrbûn, nîkahbûn m
nikahlanmak 1. hatin mehrkirin, lê hatin mehrkirin, lê hatin nîkahkirin 2. mehra (yekî) hatin birin, nîkaha (yekî) birin l/tb
nikâhlanmak 1. hatin mehrkirin, lê hatin mehrkirin, lê hatin nîkahkirin 2. mehra (yekî) hatin birîn, nîkaha (yekî) birîn l/tb
nikâhlayış 1. mehrkirin 2. mehrbirin m
1. mehrkirin 2. mehrbirîn m
nikâhlı bimehr, mehrkirî, binîkah, nîkahkirî rd
bimehr, mehrkirî, binîkah, nîkahkirî rd
nikâhlılık bimehrbûn, mehrkirîbûn, binîkahbûn, nîkahkirîbûn m
bimehrbûn, mehrkirîbûn, binîkahbûn, nîkahkirîbûn m
nikahlısı olmak ketin bin mehra (yekî)
nikâhlısı olmak ketin bin mehra (yekî)
nikâhsız 1. bêmehr, bênîkah rd 2. bêmehr, bênîkah, bi bêmehr (a ku bi bêmehr bi yekî re ye) *nikahsız yaşıyorlar bêmehr bi hev re dijîn h
1. bêmehr, bênîkah rd 2. bêmehr, bênîkah, bi bêmehr (a ku bi bêmehr bi yekî re ye) * nikahsız yaşıyorlar bêmehr bi hev re dijîn h
nikâhsızlık bêmehrî, bênîkahî m
bêmehrî, bênîkahî m
nikahta keramet vardır di her mehrê de xêrek heye
nikâhta keramet vardır di her mehrê de xêrek heye
nikap poşî m
poşî m
nikbet karesat, bêtalihî m
karesat, bêtalihî m
nikbin çakbîn, nikbîn, optîmîst rd
çakbîn, nikbîn, optîmîst rd
nikbinlik çakbînî, nikbînî, optîmîzm m
çakbînî, nikbînî, optîmîzm m
nikel nîkel, elementeke ku nimroya wê ya atomî 28, giraniya wê ya atomî 58,71 û siftiya wê jî 8,9 e; kurtebêja wê Nî ye kim/m
nîkel, elementeke ku nimroya wê ya atomî 28, giraniya wê ya atomî 58,71 û siftiya wê jî 8,9 e; kurtebêja wê Nî ye kîm/m
nikel kaplama nîkelaj
nîkelaj
nikelaj nîkelaj m
nikelâj nîkelaj m
nikelajlı nîkelkiri rd
nîkelkirî rd
nikelleme nîkelkirin, nîkelajkirin m
nîkelkirin, nîkelajkirin m
nikellemek nîkel kirin, nîkelaj kirin l/gh
nîkel kirin, nîkelaj kirin l/gh
nikelli 1. binîkel, nîkeldar 2. nîkelkirî, binîkelaj rd
1. binîkel, nîkeldar 2. nîkelkirî, binîkelaj rd
nikotin (ji navê taybet Nîkot) nîkotîn, jehra titûnê m
(ji navê taybet Nîkot) nîkotîn, jehra titûnê m
nikris bnr nıkris
bnr nıkris
nikriz di muzîka Tirkî de meqameke hevgirtî mzk
di muzîka Tirkî de meqameke hevgirtî mzk
nil fidanı wesme bot/m
wesme bot/m
nilüfer hengkuj, nîlûfer, avrud, sosina avê (Nympha) bot/m
hengkuj, nîlûfer, avrud, sosina avê (Nympha) bot/m
nilüfergiller famîleya nîlûferan bot/nd
famîleya nîlûferan bot/nd
nim nîv rd
nimbüs ewrên reş, nîmbûs m
ewrên reş, nîmbûs m
nimet 1. başî, qencî m 2. nîmet (hemû xurek û vexurekê ji bo jiyînê pêwist in) m 3. nan, nîmet (xurik û vexurik) n 4. dan, nîmet (îmkana ku jê havil tê wergirtin) *işinizin eve yakın olması bir nimet ev daneke Xwedê ye ku karê we nêzî malê ye (mec) m
1. başî, qencîm 2. nîmet (hemû xurek û vexurekê ji bo jiyînê pêwist in)m 3. nan, nîmet (xurik û vexurik)n 4. dan, nîmet (îmkana ku jê havil tê wergirtin) * işinizin eve yakın olması bir nimet ev daneke Xwedê ye ku karê we nêzî malê ye (mec)m
nimet bilmek ji xwe re xatir dîtin *evimize davet edilmeyi nimet sayarlar vexwendina xwe ya mala me ji xwe re xatir dîbînin
ji xwe re xatir dîtin * evimize davet edilmeyi nimet sayarlar vexwendina xwe ya mala me ji xwe re xatir dîbînin
nimet hakkı (veya nimet hakkı için) bi (filan) nîmetî *bu nimet hakkı için söylüyorum, eğer yalan söylersem Allah çarpsın ez bi vî nîmetî bikim, eger ez derew bibêjim Xwedê xenîmî min bibe
bi (filan) nîmetî * bu nimet hakkı için söylüyorum, eğer yalan söylersem Allah çarpsın ez bi vî nîmetî bikim, eger ez derew bibêjim Xwedê xenîmî min bibe
nimetini ayağıyla tepmek pê li risqê (an jî nesîbê) xwe kirin
pê li risqê (an jî nesîbê) xwe kirin
nimetşinas xweyqedr, qedirşînas rd
xweyqedr, qedirşînas rd
nine 1. pîr, pîrik, dapîr, dapîrok (diya dê), bapîr (diya bavê) m 2. pîrê, pîrikê (di çaxê denglêkirinê de) b
1. pîr, pîrik, dapîr, dapîrok (diya dê), bapîr (diya bavê) m 2. pîrê, pîrikê (di çaxê denglêkirinê de) b
ninni 1. lorî, lorik, lorîk, nînik (stranaji bo di xew re kirina zarokan) m 2. lori (neqerata di vê stranê de) b 3. lorik (strana ku bi vî awayî hatiye bestekirin) mzk/m
1. lorî, lorik, lorîk, nînik (strana ji bo di xew re kirina zarokan)m 2. lorî (neqerata di vê stranê de)b 3. lorik (strana ku bi vî awayî hatiye bestekirin) mzk/m
ninni söylemek lorandin, lorelorê kirin, lorik gotin, lorî strandin
lorandin, lorelorê kirin, lorik gotin, lorî strandin
nirengi nîrengî m
nîrengîm
nirengi haritası nexşeya nîrengiyê
nexşeya nîrengiyê
nirengi noktası xala nîrengiyê
xala nîrengiyê
nişaburek meqameke muzîkê ye
meqameke muzîkê ye
nisai 1. jinî, pîrekî (tiştê bi jinan re eleqedar e) 2. tiştê bi nexweşîna jinan re eleqedar e rd
nisaî 1. jinî, pîrekî (tiştê bi jinan re eleqedar e) 2. tiştê bi nexweşîna jinan re eleqedar e rd
nisaiye 1. nexweşîna pîrekan, nexweşîna jinan, jînekolojî 2. beşa nexweşîna jinan (li nexweşxaneyan) m
1. nexweşîna pîrekan, nexweşîna jinan, jînekolojî 2. beşa nexweşîna jinan (li nexweşxaneyan) m
nisaiyeci jînekolog nd/rd
jînekolog nd/rd
nisaiyecilik jînekologî m
nisaîyecilik jînekologî m
nisan avrêl, nîsan (meha çaremin a ku 30 roj diajo) m
avrêl, nîsan (meha çaremîn a ku 30 roj diajo) m
nişan 1. nîşan, hêma, îşaret, elamet 2. nîşanî, nîşanîk, destnîgar (rê û resma ku di çaxê nîşankirinê de tê kirin) *bizi nişana çağırdılar em gazî nîşanê kirin 3. nîşan (di wateya nîşanîbûnê de) *nişanı bozdular nîşan vegerand 4. nîşan (lêrastkirina çek an jî tiştekî wisa li hedefe ) *nişanı vurmadı li nîşanê neda 5. nîşan, nîşane (nişana ku ji ber kirina karekî baş û hêja didine kesekî) m
1. nîşan, hêma, îşaret, elamet 2. nîşanî, nîşanîk, destnîgar (rê û resma ku di çaxê nîşankirinê de tê kirin) * bizi nişana çağırdılar em gazî nîşanê kirin 3. nîşan (di wateya nîşanîbûnê de) * nişanı bozdular nîşan vegerand 4. nîşan (lêrastkirina çek an jî tiştekî wisa li hedefê ) * nişanı vurmadı li nîşanê neda 5. nîşan, nîşane (nîşana ku ji ber kirina karekî baş û hêja didine kesekî)m
nişan almak 1) nîşan lê girtin, li nîşanê girtin, lê nîşan kirin, nîşan girtin, nîşan hilanîn *tabancasını kılıfından çıkarıp nişan aldı demançeya xwe ji qaba wê derxist li nîşanê girt 2) nîşan girtin, nîşane stendin
1) nîşan lê girtin, li nîşanê girtin, lê nîşan kirin, nîşan girtin, nîşan hilanîn * tabancasını kılıfından çıkarıp nişan aldı demançeya xwe ji qaba wê derxist li nîşanê girt 2) nîşan girtin, nîşane stendin
nişan atmak berî nîşanê dan, avêtin nîşanê (bi çekan û hwd.)
berî nîşanê dan, avêtin nîşanê (bi çekan û hwd.)
nisan balığı yek nîsan, yek avrêl (henek û yariyên ku di vê rojê de tên kirin) nd
yek nîsan, yek avrêl (henek û yariyên ku di vê rojê de tên kirin) nd
nişan halkası (veya nişan yüzüğü) gustîlka nîşanê, hingulîska nîşanê
nişan halkası (veya yüzüğü) gustîlka nîşanê, hingulîska nîşanê (bir şeyi veya bir şeye)
nişan koymak (tiştek) kirin nîşan, qelawiz rast kirin *dönüşte yolumuzu şaşırmamak için şu iki kavağı nişan koydum ji bo çaxê vegerê em riya xwe şaş nekin, min ev her du hewr kirin nîşan
(tiştek) kirin nîşan, qelawiz rast kirin * dönüşte yolumuzu şaşırmamak için şu iki kavağı nişan koydum ji bo çaxê vegerê em riya xwe şaş nekin, min ev her du hewr kirin nîşan
nişan takmak 1) gustîrk pê ve kirin, nîşan kirin 2) nîşan bi xwe ve kirin, nîşane bi berdilê xwe ve kirin
1) gustîrk pê ve kirin, nîşan kirin 2) nîşan bi xwe ve kirin, nîşane bi berdilê xwe ve kirin
nişan töreni nîşanî, destnîgarî
nîşanî, destnîgarî
nişan vermek nîşan dan (yekî), nîşane dan (yekî)
nîşan dan (yekî), nîşane dan (yekî)
nişan yapmak xelat danîn, nîşanî danîn
xelat danîn, nîşanî danîn
nişancı 1. nîşangir, nîşandar, segvan, sîregir rd 2. kesê ku tûxreyan li ferman, name, peymanname, berat û hwd. dixe dîr/nd
1. nîşangir, nîşandar, segvan, sîregir rd 2. kesê ku tûxreyan li ferman, name, peymanname, berat û hwd. dixe dîr/nd
nişancılık nîşangirî, nîşandarî, segvanî m
nîşangirî, nîşandarî, segvanî m
nişane 1. nîşan, nîşang, şihrik (ji bo çekan) 2. nîşan, armanc 3. nîşan, rêç, elamet m
1. nîşan, nîşang, şihrik (ji bo çekan) 2. nîşan, armanc 3. nîşan, rêç, elamet m
nişangah 1. nîşangeh, nîşang, nîşan (ji bo çekan) 2. nîşangeh, armanc m
nişangâh 1. nîşangeh, nîşang, nîşan (ji bo çekan) 2. nîşangeh, armanc m
nişangeç şûngar m
şûngar m
nişanı atmak (veya bozmak) nîşan vegerandin, nîşana (...) avêtin
nişanı atmak (veya nişanı bozmak) nîşan vegerandin, nîşana (...) avêtin
nişanlamak 1. nîşanîkirin 2. nîşangirtin 3. nîşankirin, nîşandanîn m
1. nîşanî kirin (ji bo zewacê) 2. nîşan girtin (li nîşanê rast kirin) 3. nîşan kirin, nîşan danîn (ji bo cih û tiştan) l/gh
1. nîşanîkirin 2. nîşangirtin 3. nîşankirin, nîşandanîn m
1. nîşanî kirin (ji bo zewacê) 2. nîşan girtin (li nîşanê rast kirin) 3. nîşan kirin, nîşan danîn (ji bo cih û tiştan) l/gh
nişanlanış nîşanîbûyîn m
nîşanîbûyîn m
nişanlanma 1. nîşanîbûn 2. sozdan m
1. nîşanîbûn 2. sozdan m
nişanlanmak nîşanî bûn l/ngh, nîşan kirin l/ngh, nîşan pê ve kirin l/bw
nîşanî bûn l/ngh, nîşan kirin l/ngh, nîşan pê ve kirin l/bw
nişanlı 1. nîşanî, destgirtî, dergistî, destnîgarî, destgîran, xwestî, xwestîk *bu benim nişanlım ev xwestiya min e 2. nîşankirî, binîşan rd
1. nîşanî, destgirtî, dergistî, destnîgarî, destgîran, xwestî, xwestîk * bu benim nişanlım ev xwestiya min e 2. nîşankirî, binîşan rd
nişanlılık nîşanîtî, destgirtîtî, dergistîtî, destnîgarîtî m
nîşanîtî, destgirtîtî, dergistîtî, destnîgarîtî m
nişansız bênîşan, bêhêma rd
bênîşan, bêhêma rd
nisap hejmara besayî nd
hejmara besayî nd
nişasta nîşa, nîşast, devtî m
nîşa, nîşast, devtî m
nispet 1. rêje, kelij, nîspet m 2. pêwendî, têkilî m 3. eks, behec *ona nispet bu işi yaptım min ji eksa wî re ev tişt kir m 4. ji eksa (...) re, ji beheca (yekî) re *bana nispet yapıyor ji eksa min re dike
1. rêje, kelij, nîspetm 2. pêwendî, têkilîm 3. eks, behec * ona nispet bu işi yaptım min ji eksa wî re ev tişt kirm 4. ji eksa (...) re, ji beheca (yekî) re * bana nispet yapıyor ji eksa min re dike h
nispet eki qertafa pêwendiyê rz
qertafa pêwendiyê rz
nispet etmek wekhev girtin, mîna hev girtin
wekhev girtin, mîna hev girtin
nispet kabul etmek rêje kirin, di yek dereceyekê de bûn
rêje kirin, di yek dereceyekê de bûn
nispet kabul etmemek di yek dereceyekê de nebûn
di yek dereceyekê de nebûn
nispet olsun diye ji eksan re, ji rikan re
ji eksan re, ji rikan re
nispet vermek (veya nispet yapmak) ji eksa (yekî) re (tiştek) kirin, ji beheca (yekî) re (....) kirin *karşıma geçmiş nispet yapıyor hatiye li ber min sekiniye ji eksa min re nizam çi dike
nispet vermek (veya yapmak) ji eksa (yekî) re (tiştek) kirin, ji beheca (yekî) re (....) kirin * karşıma geçmiş nispet yapıyor hatiye li ber min sekiniye ji eksa min re nizam çi dike
nispetçi hevalbehecî, heval behecok rd
hevalbehecî, heval behecok rd
nispeten li gorî, hîn (çetir), nispeten *bu ona göne nispeten iyi ev ji wê hîn çêtir e h
li gorî, hîn (çêtir), nispeten * bu ona göne nispeten iyi ev ji wê hîn çêtir e h
nispetli rêjedar, birêje rd
rêjedar, birêje rd
nispetsiz bêrêje rd
bêrêje rd
nispi 1. nispî, îzafî, rolatîf 2. hîn, li gor *bu gün hastada nispî bir iyileşme var îro nexweş hîn baş e rd
nispî 1. nispî, îzafî, rolatîf 2. hîn, li gor * bu gün hastada nispî bir iyileşme var îro nexweş hîn baş e rd
nisyan jibîrkirin, bîrakirin m
jibîrkirin, bîrakirin m
nite çawa, çito, çima h
çawa, çito, çima h
nitekim çawa ku, bi rastî jî, heqeten g
çawa ku, bi rastî jî, heqeten g
nitel çawahînî, wesfînî rd
çawahînî, wesfînî rd
niteleme 1. wesfandin 2. wesfîn, çawahîn rz/m
1. wesfandin 2. wesfîn, çawahîn rz/m
niteleme bağlantısı pêwendiya çawaniyê rz
pêwendiya çawaniyê rz
niteleme sıfatı rengdêra çawahîn, rengdêra wesfîn, rengdêra çawaniyê rz
rengdêra çawahîn, rengdêra wesfîn, rengdêra çawaniyê rz
niteleme sıfatları rengdêrên wesfîn
niteleme soneki paşdaniya çawaniyê
paşdaniya çawaniyê rz
niteleme zarfı (veya belirteci) hokera çawahîn, hokera wesfîn rz
niteleme zarfı (veya niteleme belirteci) hokera çawahîn, hokera wesfîn rz
nitelemek wesfandin l/gh
wesfandin l/gh
nitelendirilmek hatin wesfandin l/tb
hatin wesfandin l/tb
niteleniş wesifîn m
wesifîn m
nitelenme wesfan, wesifîn m
wesfan, wesifîn m
nitelenmek wesfîn l/ngh
wesfîn l/ngh
niteleyiş wesifandin (kar û awayê wesifandinê) m
wesifandin (kar û awayê wesifandinê) m
nitelik 1. wesf, çawanî, çilotî, çawahîn, keyfiyet 2. hêjahî, kalîte 3. çawahîn, keyfiyet fel/m
1. wesf, çawanî, çilotî, çawahîn, keyfiyet 2. hêjahî, kalîte 3. çawahîn, keyfiyet fel/m
nitelikli 1. biwesf, wesfdar 2. hêja, bikalîte rd
1. biwesf, wesfdar 2. hêja, bikalîte rd
niteliksiz 1. bêwesf 2. nehêja, bêkalîte rd
1. bêwesf 2. nehêja, bêkalîte rd
niteliksizlik 1. bêwesfî 2. nehêjabûn, bêkalîtebûn, bêkalîtetî m
1. bêwesfî 2. nehêjabûn, bêkalîtebûn, bêkalîtetî m
nitramit nîtramît min/m
nîtramît mîn/m
nitrat nîtrat kîm/m
nîtrat kîm/m
nitratin nîtratîn mîn/m
nîtratîn mîn/m
nitratlaşma nîtratîbûn kîm/m
nîtratîbûn kîm/m
nitratlı 1. binîtrat 2. nîtratkiri rd
1. binîtrat 2. nîtratkirî rd
nitrik asit têzav, kezav, asîda nîtrîk kim/nd
têzav, kezav, asîda nîtrîk kîm/nd
nitrik oksit oksîta nîtrîk kîm/nd
oksîta nîtrîk kîm/nd
nitrogliserin nîtroglîserîn kîm/m
nîtroglîserîn kîm/m
nitrojen nîtrojen Idm/m
nîtrojen kîm/m
nitroselüloz nîtroseluloz kim/m
nîtroseluloz kîm/m
niyabet bnr naiblik
bnr naiblik
niyaz niyaz, lava, başkurî, hewîn m
niyaz, lava, başkurî, hewînm
niyaz etmek (veya eylemek) niyaz kirin, lava kirin, hewîn kirin
niyaz etmek (veya niyaz eylemek) niyaz kirin, lava kirin, hewîn kirin
niyazlı niyazmend, niyazdar rd
niyazmend, niyazdar rd
niye çima, çira, qey h
çima, çira, qey h
niyet 1. firûz, niyet (mebest) *öyle bir niyetim yok niyeteke min a wilo nîn e 2. niyet (kaxizê falan ku tê de tişt nivisandî ye) 3. niyet, nêt, inyet (duaya ji bo dema nimêzkirinê, rojîgirtinê û destnimêjê) m
1. firûz, niyet (mebest) * öyle bir niyetim yok niyeteke min a wilo nîn e 2. niyet (kaxizê falan ku tê de tişt nivisandî ye) 3. niyet, nêt, inyet (duaya ji bo dema nimêzkirinê, rojîgirtinê û destnimêjê)m
niyet çekmek niyet kişandin
niyet kişandin
niyet etmek 1) kirin niyet 2) niyet kirin, bijî berdanê
1) kirin niyet 2) niyet kirin, bijî berdanê
niyet tutmak niyet kirin dilê xwe
niyet kirin dilê xwe
niyetçi niyetvan, niyetkêş (kesê ku fela niyetê a nav kaxizan dikişîne) nd/nt
niyetvan, niyetkêş (kesê ku fela niyetê a nav kaxizan dikişîne) nd/nt
niyetçilik niyetvanî, niyetkêşî m
niyetvanî, niyetkêşî m
niyeti bozuk niyeta (yekî) xerab e, niyetxerab
niyeta (yekî) xerab e, niyetxerab
niyeti bozuk olmak niyeta (yekî) xerab bûn, fikra (yekî) xerab bûn
niyeta (yekî) xerab bûn, fikra (yekî) xerab bûn (bir şeye)
niyeti olmak dilê (yekî) hebûn, niyet li berê hebûn, nişet jê re hebûn
dilê (yekî) hebûn, niyet li berê hebûn, nişet jê re hebûn
niyetini bozmak niyeta xwe lê xera kirin, tehma xwe lê xera kirin
niyeta xwe lê xera kirin, tehma xwe lê xera kirin
niyetleniş 1. dilkirin 2. niyetkirin (ji bo kar û awayê niyetkirinê) m
1. dilkirin 2. niyetkirin (ji bo kar û awayê niyetkirinê) m
niyetlenme 1. dilkirin 2. niyetkirin m
1. dilkirin 2. niyetkirin m
niyetlenmek 1. dil kirin, niyet kirin, dilê xwe kirin (dilkirina ji bo kirina tiştekî) 2. niyet kirin (di nimêj, rojî û wekî wan) l/gh
1. dil kirin, niyet kirin, dilê xwe kirin (dilkirina ji bo kirina tiştekî) 2. niyet kirin (di nimêj, rojî û wekî wan) l/gh
niyetli 1. biniyet (kesê ku niyeta wî ya tiştekî heye) 2. biniyet, biinyet, birojî rd
1. biniyet (kesê ku niyeta wî ya tiştekî heye) 2. biniyet, biinyet, birojî rd
niyetsiz bêniyet rd
bêniyet rd
niyobyum niyobyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî 41, giraniya we ya atomî 92, 91, siftiya wê 8,57 û kurtebêja wê Nb ye kim/m
niyobyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî 41, giraniya wê ya atomî 92, 91, siftiya wê 8,57 û kurtebêja wê Nb ye kîm/m
niza qirên, pevçûn, gelemşe m
qirên, pevçûn, gelemşe m
nizam sazûman, pergal, rêzan, nîzam m
sazûman, pergal, rêzan, nîzam m
nizami 1. rêzanwer, rêkûpêkî *nizamlı süvari birliği yekîneya siwariyan a rêzanwer 2. nîzamî, qanûnî rd
nizamî 1. rêzanwer, rêkûpêkî * nizamlı süvarı birliği yekîneya siwariyan a rêzanwer 2. nîzamî, qanûnî rd
nizamiye 1. nîzamiye 2. artêşa bejahiyê m
1. nîzamiye 2. artêşa bejahiyêm
nizamiye kapısı deriyê nîzamiyeyê
deriyê nîzamiyeyê
nizamiye karakolu qereqola nizamiyeyê
qereqola nîzamiyeyê
nizamlı 1. pergaldar, biserûber, birêkûpêk 2. nîzamî, rêzikî (ê ku li gorî nîzamnameyê ye) rd
1. pergaldar, biserûber, birêkûpêk 2. nîzamî, rêzikî (ê ku li gorî nîzamnameyê ye) rd
nizamname rêzikname, rêzanname, destûrname, nîzamname m
rêzikname, rêzanname, destûrname, nîzamname m
nizamsız 1. bêpergal, bêsazûman, bênîzam, nerêkûpêk 2. nerêzikî, nenîzamî (tiştê li derî rêzik û nîzamê) rd
1. bêpergal, bêsazûman, bênîzam, nerêkûpêk 2. nerêzikî, nenîzamî (tiştê li derî rêzik û nîzamê) rd
nizamsızlık 1. bêpergalî, bêsazûmanî, bênîzamî, nerêkûpêkî 2. nerêzikîbûn, nenîzamîbûn m
1. bêpergalî, bêsazûmanî, bênîzamî, nerêkûpêkî 2. nerêzikîbûn, nenîzamîbûn m
nizip Belkîs (Navçeyeke girêdayî Dîlokê)
niç (i) b 1. cık 2. tuh
niç (ii) hotoz (et kısmı)
niç (iii) n çıkıntı, tırnak (bir yüzeyde ileriye doğru çıkan bölüm) * niçê darê ağaç çıkıntısı
niç (iv) m yudumlama (yudumlayarak bitirme)
niç (v) m hafif inilti
niç (vi) m 1. dürtü 2. itekleme, itiş 3. taariz 4. wj taariz, taşlama, dokunma
niç bûn l/ngh yudumlanarak bitmek
niç dan l/gh dürtmek * niç da hesp atı dürttü
niç kirin l/gh yudumlayarak bitirmek
niç lê dan l/bw 1. taşlamak, taariz etmek 2. kakmak, kakıştırmak
niç lê xistin l/bw kakmak, kakıştırmak
niç li hev dan l/bw kakışmak
niçandin m 1. dürtme 2. dürtme (uyarma)
l/ngh 1. dürtmek 2. dürtmek (uyarmak)
niçbûn m yudumlanarak bitme
niçdan m dürtme
niçeniç m 1. cık cık 2. h cıh cık
niçeniç kirin cık cık etmek
niçik uç, çıkıntı.
niçik (i) m arpacık (silahlarda) * niçika tivingê tüfeğin arpacığı
niçik (ii) m uç, tepe (bir şeyin en üst bölümü)
niçik (iii) n 1. çıkıntı (bir yüzeyde ileriye doğru çıkan bölüm) 2. tırnak (kanca gibi ağaçların kıvrık yeri)
niçik (iv) n uzantı
niçikî rd çıkıntılı
niçilandin m 1. saplama 2. (birine) fikirlerini aşılama
l/gh 1. saplama 2. (birine) fikirlerini aşılamak * lê xebitî ku ramanên xwe biniçilîne serê wê jî düşüncelerini ona da aşılamaya çalıştı
niçilîn m 1. saplanma 2. kafası alma, kafasına sığma
l/ngh 1. saplanmak 2. kafası almak, kafasına sığmak * neniçilîn serê (yekî) kafasına sığmamak
nicimandin (i) m büzüştürme
l/gh büzüştürmek
nicimandin (ii) m aksatma
l/gh aksatmak
nicimîn hafiften aksamak.
nicimîn (i) m 1. büzülme (insan ve hayvan korku veya soğuktan dolayı büzüşmesi) 2. ürperme
l/ngh 1. büzülmek (insan ve hayvan korku veya soğuktan dolayı büzüşmesi) 2. ürpermek
nicimîn (ii) m aksama, topallama
l/ngh aksamak, topallamak
niçîn h cık
niçînî m cık etme
niçînî kirin l/gh cık etmek
niçînîkirin m cık etme
niçiqandin m dürtme
l/gh dürtmek
niçiqîn m dürtülme
l/ngh dürtülmek
nicirandî rd 1. yontma, yontuk 2. oymalı (oymalı nakkış)
nicirandin m 1. yontma (ağaç yontma) 2. oyma (sivri uçlu veya keskin bir cisimle bir şeyi yontma)
l/gh 1. yontmak (ağaç yontmak) 2. oymak (sivri uçlu veya keskin bir cisimle bir şeyi yontmak) * dar nicirandibû û navê xwe lê nivisandibû ağacı oyarak ismini yazmıştı
nicirîn m 1. yontulmak 2. oyulma
l/ngh 1. yontulmak 2. oyulmak
niçkirin m yudumlayarak bitirme
niçlêdan m 1. taşlama, taariz etme 2. kakıştırma, kakma
niçlêder nd/nt taşlamacı
niçlêxistin m kakma, kakıştırma
niçlihevdan m kakışma
niçnav n bayramlık ad, kötü ün (aşağılayıcı, küçümseyici lakâp)
nifaq bnr nîfaq
nifir m 1. beddua, ilenme, ilenç 2. kargış, lânet
nifir anîn xwe ah almak
nifir kirin l/gh 1. ilenmek, beddua etmek 2. kargımak, kargışlamak, lânetlemek
1) beddua etmek 2) lânet etmek
nifir lê bûn l/bw 1. ilenmek 2. kargılanmak
(birinin) bedduasını almak
nifir lê kirin l/bw 1. ilenmek, bedduada bulunmak, inkisar etmek (veya inkisarda bulunmak) 2. kargış etmek (veya vermek)
1) (birine) bedduada bulunmak 2) (birine) lânet okumak
nifir lê qelibîn (birine) beddua sinmek
nifir û afir beddua
nifir û afirê dinyayê lê kirin (birine) dünyanın bedduasını etmek
nifira (yekî) çûn qebûlê bedduası tutmak, ahı çıkmak, ilenci gerçekleşmek, inkisarı tutmak
nifira (yekî) di canê (...) de bi cih bûn (birini bir kimsenin) ahı tutmak
nifira (yekî) lê qelibîn (birini bir kimsenin) ahı tutmak
nifira (yekî) li erdê neman (birinin) ahı yerde kalmamak
nifirbûyî rd lânetli
nifirên (yekî) cih girtin bedduası tutmak
nifirên (yekî) lê qelibîn 1) (birine) beddua sinmek (ilencin tutması yüzünden işi ters gitmek) 2) (birinin) bedduasını almak (biri tarafından kendisine ilenmek)
nifirên bejî ağır beddua, katıksız beddua
nifirkirî rd beddua edilmiş kimse, ilenmiş
nifirkirin m 1. ilenme, beddua etme 2. kargıma, kargışlama, lânetleme
nifirlêbûn m 1. ilenme 2. kargılanma
nifirlêbûyî rd 1. ilenmiş 2. kargışlı, lânetli
nifirlêkirî rd ilenmiş, lanetli
nifirlêkirin m 1. ilenme, bedduada bulunma, inkisar etme (veya inkisarda bulunma) 2. kargış etmek (veya verme)
nifle m para destesi, tomarı
nifş kuşak, nesil.
1. soy, kuşak, zürriyet (bir kişinin soyundan gelenlenlerin hepsi) 2. nesil kuşak, nesil * li pêşberî nifşa nû em nezan tên hesibandin yeni kuşağın yanında cahil sayılırız 3. fel kuşak, nesil (yaklaşık olarak aynı yıllarda doğmuş kişilerin topluluğu) * nifşa hunerê ya salên heftêyî yetmişli yılların sanat kuşağı 4. biy tür cinslerin ayrıldığı bölüm)
nifş (i) m posta * nifşek nan xwar bir posta ekmek yedi
nifşa nû şimdikiler
nifsî (i) m iç gömleği
rd/h 1. boyuna dilinmiş yarım silindir tomruk 2. m kılıçlamasına veya silindir biçimiyle kiriş yerine kullanılan ağırlık taşıyıcı
nift petrol.
nift (i) bnr neft
nift (ii) m kibrit
nifte m kilit, anahtar
nifte kirin l/gh kilitlemek
nifte kirin ber pişta xwe anahtarı beline takmak
niftedank m anahtarlık
niftekirî rd kilitli, kitli
niftekirin m kilitleme
niftik m 1. kibrit 2. kibrit (içinde kibrit çöpleri bulunan kutu)
niftik pê xistin kibrit çakmak
niftikdan m kibritlik
niftikfiroş nd/nt kibritçi (satan kimse)
nifûs 1. nüfus (bir ülkede, bir bölgede, bir evde belirli bir anda yaşayanların oluşturduğu toplam sayı) * nifûsa welêt her diçe zêde dibe ülke nüfüsü gittikçe artıyor 2. nüfus (ortak bir özellik gösteren kimselerin bütünü) * nifûsa çandiyê tarım nüfusu 3. nüfus (kişi) * em li vir pênc nifûs hene burda beş nüfus varız
nifûsa gundewarî kırsal nüfus
nifûsjimarî m nüfus sayımı
nifûz m nüfuz
nifûz kirin l/gh nüfuz etmek, sinmek
nifûzkirin m nüfuz etme, sinme
nig bnr ling
nigal m hayal, düş
nigare m 1. renk 2. boya
nige kapris.
m kapris
nige kirin kapris yapmak
nigehban nd/nt gözcü, bekçi * dadê ji te re nigehban anan sana gözcü olsun
nigehbanî m gözcülük, bekçilik
nigehdar nd/nt gözcü, kolcu, muhafız
nigehdarî m gözcülük, kolculuk, muhafızlık
nigîn m 1. mühür 2. yüzük taşı
niha şimdi.
niha h şimdi * niha em dê peyameke hîn xweş bibihîzin şimdi daha güzel bir haberi duyacağız 2. elan, henüz 3. bari, hani * niha ku wî ez nas nekirama, min dê tiştek negotayê hani beni tanımasaydı,birşey demiyecektim 4. şimdilik, halihazırda * niha bes e şimdilik bu kadar yeter 5.rd şimdiki * ciwanên niha şimdiki gençler
niha jî halen.
niha rast e? sahi mi, ne söylüyorsun?
niha tu zanî te çi got? ağzından çıkanı (veya çıkan sözü) kulağın duydu mu?
nihakî rd şimdiki
nihal (i) bnr newal
nihal (ii) m fidan
niham m tabaka, kat (üst üste olan şeyleri çin)
niham girtin l/gh tabakalanmak
nihamgirtin m tabakalanma
nihan (i) rd 1. gizli, saklı 2. bulunmayan, görünmeyen 3. fel sır, giz, gizem
nihan (ii) m tenezzül, alçak gönüllülük
nihandin (i) m aşındırma
l/gh aşındırmak
nihandin (ii) m koyma
l/gh koymak
nihanî rd 1. gizlice, gizli olarak 2. gizemli
nihartin bnr nihêrtin
nihayet h nihayet * nihayet te fehm kir nihayet anladın
nihayî rd şimdiki
nihe bnr niha
nihên rd 1. gizli, saklı (başkalarından gizlenen, gizli tutulan) 2. sır, giz
nihên kirin l/gh gizleme, saklamak (kaybolmaması için gizli bir yere koymak)
nihêndar rd 1. gizemli 2. şifreli
nihênî rd 1. gizli * polîsên nihênî gizli polis 2. illegal 3. gizemli
nihênkirin m gizleme, saklamak (kaybolmaması için gizli bir yere koyma)
niheq bnr neheq
nihêr m bakma, bakış
nihêrdar nd/nt bakıcı, kontrolör
nihêrdarî m bakıcılık, kontrolörlük
nihêrîn l/gh 1. bakmak (bakışı bir şey üzerine çevirmek) 2. bakmak (yer için, yüzü bir yöne doğru olmak) * di paceya ku li benderê dinihêrî, derya dixuya limana bakan pencereden deniz görünüyordu 3. bakmak (hasta için muayene etmek, tedavi etmek) 4. bakmak (yoklamak, incelemek, denemek) * ka tu jî li vî hesabî binihêre şu hesaba sen de bir bak * ka binihêre li malê ne? git bak evdeler mi? 5. bakmak (bir işi yapmak, bir işi yapmakla görevli olmak) * li karê pasaportan polîs dinihêre pasaport işlerine polis bakar 6. bakmak (önem vermek, önem vererek üzerinde durmak) * ew tenê li karkirina pereyan dinihêre o sadece para kazanmaya bakıyor 7. bakmak (başka bir şeyle ilgilenmeyip elindeki veya önündeki işle uğraşır olmak) * li xwarina nanê xwe binihêre yemeğini yemeye bak 8. görmek (çok değer vermek) * hema ew e li pereyan dinêre gözü paradan başka bir şey görmüyor 9. bakınmak * bi çavên metelbûyî li hawirê xwe nihêrt şaşkın gözlerle çevresine bakındı * menêre li mirûz, binêre li gurûz suratına bakma, huyuna bak * menêre li rehtan binêre li ecelhatan yorulmuş olanlara değil eceli gelmiş olana bak * menêrin li textê qîzê, binêrin li bextê wê ana kızına taht kurar, kız bahtı kocadan arar (veya ana kızına taht kurmuş, baht kuramamış) * menêrin li xanim û xatûnan binêrin li kuçik û kanûnan hanım hatun olduğuna değil becerikli olup olmadığına bak
1. bakma (bakışı bir şey üzerine çevirme) 2. bakma (yer için, yüzü bir yöne doğru olma) 3. bakma (hasta için muayene etme, tedavi etme) 4. bakma (yoklama, inceleme, deneme) 5. bakma (bir işi yapma, bir işi yapmakla görevli olma) 6. bakma (önem verme, önem vererek üzerinde durma) 7. bakma (başka bir şeyle ilgilenmeyip elindeki veya önündeki işle uğraşır olma) 8. görme (çok değer verme 9. bakınma
nihêrîna ji jor de kuş bakışı
nihêrîna li keç û jinan göz banyosu
nihêrvan bakıcı.
nihêwirandin m mırıldatma
l/ngh mırıldatmak
nihêwirîn l/ngh mırıldanmak, terenüm etmek
l/ngh mırıldanmak, terenüm etmek
nihî rd iri yarı
nihiçandin m 1. dürtme 2. dürtme (uyarma) 3. kakıştırma, kakma
1. dürtmek * mirov piçek xayîs dikeve nakeve ji nişka ve dinihiçînin mirov û hişyar dikin dalar gibi olmuşsun, birden bire seni dürtüp uyandırıyorlar 2. dürtmek (uyarmak) 3. kakıştırmak, kakmak
nihiçandin (yekî) 1) birine dürtmek 2) kakıştırmak, kakmak
nihiçk m dürtü
nihiçk lê dan l/bw dürtmek
nihiçk tê dan l/bw dürtmek.
nihîn (i) bnr nihên
l/ngh tenezzül etmek
nihîn (ii) m tenezzül etme
l/ngh 1. aşınmak 2. akmak (kumaş için; yıpranıp ipleri ortaya çıkmak) * çarşev jî cih bi cih nihiyabû çarşafın kumaşıda yer yer akmıştı 3. yatkınlaşmak
nihîn (iii) m 1. aşınma 2. akma (kumaş için; yıpranıp ipleri ortaya çıkma) 3. yatkınlaşma
nihinandin m sikme, sokma, düzme
l/gh sikmek, sokmak, düzmek
nihînî m yatkınlık
nihirandin m mırıldatma
l/gh mırıldatmak
nihiştî rd dikkatlı
nihît rd 1. iri, iri kıyım, iri adam 2. iri taş 3. köşe taşı
nihiyayî rd yatık, yatkın (zamanla dayanıklığını yitirmiş) * qumaşê nihiyayî yatkın kumaş
nihk m iğ tığı, öreke tığı
niho h 1. şimdi * niho em dê peyameke hîn xweş bibihîzin şimdi daha güzel bir haberi duyacağız 2. rz/rd şimdi
nihok rz/rd şimdi
nihoke h şimdilik
nihom m tabaka, kat
nihoya bilaniyê rz istek şimdiki zaman
nihoya domdar rz sürekli şimdiki zaman
nihoyî rd şimdiki
nihriz nd bir kılıç türü
nihûm m kat
nihûmdar rd katlı
nihûn m 1. lâğım çukuru 2. tünel
nihûr m yas, matem
nihuran m terennüm
nihurandin m mırıldatma
l/gh mırıldatmak
nihurîn m mırıldanma, terennüm etme
l/ngh mırıldanmak, terennüm etmek
nijad bnr nîjad
nijadparêzî ırkçılık.
nijan m istif
nijandin istif etmek.
m 1. istif etme 2. duvar örme, düzeltme
l/gh 1. istif etmek 2. duvar örmek, düzeltmek
nijd m 1. baskın 2. akın (düşman topraklarına tedirgin etme, yıldırma, çapul gibi amaçlarla yapılan baskın) * hezar siwaran nijdî me kirin bin atlı bize akın ettiler 3. dîr çapul, yağma
nijd dan akın etmek
nijdar nd/nt 1. sağlıkçı 2. cerrah, operatör
nijdarî m 1. sağlık 2. ameliyat, operasyon
nijdarî kirin l/gh ameliyat etmek
nijdarîkirî rd ameliyatlı
nijdarîkirin m ameliyat etme
nijdarîtî m operatörlük
nijdarîya dilan kalp cerahisi
nijde m 1. baskın 2. akın (düşman topraklarına tedirgin etme, yıldırma, çapul gibi amaçlarla yapılan baskın) * hezar siwaran nijdî me kirin bin atlı bize akın ettiler 3. dîr ılgar (aniden atını düşmanın üzerine salma) 4. dîr çapul, yağma
nijde (i) n sürü * nijdeyê hespan at sürüsü
nijde birin ser (cihekî) ılgarlamak
nijde dan akın etmek
nijde kirin l/gh akın yapmak
nijdekar n 1. akıncı 2. yağmacı, talancı
nijdekarî m 1. akıncılık 2. yağmacılık, talancılık
nijdeker n 1. akıncı 2. yağmacı, talancı
nijdekerî m 1. akıncılık 2. yağmacılık, talancılık
nijdekirin m akın yapma
nijdevan nd/nt 1. akıncı 2. ılgarcı 3. yağmacı, talancı 4. haydut
nijdevanî m 1. akıncılık 2. ılgarcılık 3. yağmacılık, talancılık 4. haydutluk
nijdevanî kirin haydutluk etmek
nijdî (...) kirin -e akın etmek
nijdî (i) n akıncı
nijdî (ii) rd titiz (memnun edilmesi güç kimse)
nijdîkirin m beş yaşında sonra at kuyruğunu iyi bir şekilde yukarıya kaldırabilmesi için yapılan kuyruk ucunun kesilmesi
nijdîtî m akıncılık
nijîn m 1. yığılma 2. istif, istif edilme 3. örülme (duvar örülme)
l/ngh 1. yığılmak (yığılma işine konu olmak) 2. istif edilmek 3. örülmek (duvar örülmek)
nijinandî rd 1. yığılı 2. istifli, istif edilmiş
nijinandin l/gh 1. yığmak, yığın yapmak, stoklamak 2. istif etmek, dizmek
nijinandin (i) m 1. yığma, yığın yapma, stoklama 2. istif etme, dizme
nijinandin (ii) m sürdürme, devam etme
l/gh sürdürmek, devam etmek * wê xebera xwe nijinand o haberini sürdürdü
nijînker nd/nt istifçi
nijînkerî m istifçilik
nijnijandin m esme
l/gh esmek * bayê kur dinijnijand kuzey yeli esiyordu
nijtin savuşmak.
nijvan istifçi, stokçu.
nik yan, nezd.
nik (i) bnr nok
nik (ii) m kirmen çengeli
nik (iii) nd yan, kat, nezd (birlikte, beraber olma) * li nik min sê kes hene yanımda üç kişi var
nika h 1. şimdi * nika em dê peyameke hîn xweş bibihîzin şimdi daha güzel bir haberi duyacağız 2. elan, henüz 3. şimdilik, halihazırda * nika bes e şimdilik bu kadar yeter 4. bari, hani * nika ku wî ez nas nekirama, min dê tiştek negotayê hani beni tanımasaydı,birşey demiyecektim 5.rd şimdiki * xortên nika şimdiki gençler
nika hişê te li serê te ye? ne söylüyorsun?
nikal bnr nikar (II)
nikandin m dikme
l/gh dikmek
nikar (i) m beyaz toprak, doğal kireç
nikar (ii) n etraf * çarnikar dört bir etrafı
nikar (iii) h bakımında * ji nikarî nan ve ekmek bakımında
nikarok nd beyazımsı, kireçli toprak * erda nikarok kireçli toprak
nikarokî rd beyazımsı toprak
nikbîn rd iyimser, optimist
nikbînî m 1. iyimserlik (her şeyi iyi olarak değerlendiren tutum veya kişilik özeliği) 2. iyimserlik (her şeyi en iyi yanından gören, her durumda bir çıkış yolu uman dünya görüşü) 3. fel iyimserlik, optimizm (insanlığın ilerlemesine, bütün durum ve şartların iyiye gideceğine inanan öğretilerin genel adı)
nikil bnr nikul
nikil kirin gagalamak.
nikilandin gagalamak.
nikilk bnr nikul
nikirandin m çat pat becerme (konuşabilme)
l/gh çat pat becermek (konuşabilmek) * bi Tirkî nizane bi Kurdî dinikirîne Türkçe bilmiyor Kürtçeyi çat pat konuşuyor
nikisandin m yıkma (düşürme)
l/gh yıkmak (düşürmek) * ew nikisande erdê onu yere yıktı
nikisîn m yıkılma (düşme)
l/ngh yıkılmak (düşmek)
niklok n 1. gaga, gagacık 2. kanca
niklok kirin l/gh kancalamak
niklokkirin m kancalama
nikol m pişmanlık
nikrîs bj/m nıkrıs
nikû rd güzel, iyi
nikûkar rd işi güzel, iyi işli, iyi işler yapan
nikul n 1. gaga * kevoka spî nikulê xwe dikir leganê û av vedixwar ak güvercin leğene gagasını daldırıp su içiyordu 2. argo gaga (ağız anlamında) 3. uç (bir cismin sivri ucu) * nikulê pozê wê burnunun ucu * nikulê kêrê bıçağın ucu
nikul avêtin (yekî) 1) gagalamak 2) mec gagalamak (azarlamak, hırpalamak) 3) sarkıntılık etmek, 4) (birine) sataşmak, dalaşmak
nikul bûn l/ngh gagalanmak
nikul kirin l/gh 1. gagalamak (gaga ile vurup ısırmak) 2. gagalamak, didiklemek * çivîkan hêjir nikul kirine kuşlar incirleri didiklemiş
nikul lê dan l/bw 1. gagalamak (gagasıyla yem toplamak) 2. didiklemek
nikul lê dan (an jî xistin) gagalamak
nikul lê xistin l/bw 1. gagalamak (gagasıyla yem toplamak) 2. didiklemek
nikul li hev dan 1) gagalaşmak (gagalarını birbirine vurmak) 2) sataşmak
nikul û dimk gaga ve ağız bi
nikulan çûn (yekî) kancalamak
nikulandî rd gagalanmış olan
nikulandin m gagalama
l/gh gagalamak (gaga ile vurup ısırmak)
nikulbûn m gagalanma
nikuldar rd gagalı
nikuldîk bot/m tarlada yetişen bir bitki
nikulê (yekî) li ser serê (yekî) bûn başında Demoklesin kılıcı gibi sarkmak
nikulê dasê orak ucu
nikulê leglegê bot/m dönbaba
nikulên xwe di hev dan gagalaşmak (birbirini gagalayarak oynaşmak)
nikulî m inkâr
nikûlî bnr nikulî
nikulî kirin l/gh inkâr etmek
nikulikî rd gagamsı
nikulîkirin m inkâr etme
nikulkê m seksek (bir çocuk oyunu)
nikulkêr rd 1. (r kalın okunur) gaga burunlu 2. tumşuk (kemerli gaga)
nikulkirin m 1. gagalama (gaga ile vurup ısırma) 2. gagalama, didikleme
nikullêdan m 1. gagalama 2. didikleme
nikullêxistin m 1. gagalama 2. didikleme
nikulokî rd gagamsı
nikulsor rd kızıl gagalı
nikulşûr zo/nd kılıç gagalı
nikumandin m abandırma
l/gh abandırmak
nikumîn m üstüne abanma
l/ngh üstüne abanmak
nikûnam rd iyi veya güzel adlı
nikûnser rd başı eğik olan
nikur n Azrail
nikûserencam m sonu iyi olan
nikût rd obur
nikûtî m oburluk
nikûyî m iyilik, güzellik
nilşandin m dökme (su dökme)
l/gh dökmek (su dökmek)
nima m 1. görünen 2. beliren 3. imge
nima bûn l/ngh 1. görünmek 2. belirmek
nimabûn m 1. görünme 2. belirme
nimabûyîn m 1. görünüş 2. beliriş
nimadar rd 1. görünen 2. imgeli
nimakirin m 1. gösterme (görülmesini sağlama, görmesine yol açma) 2. belirtme
m 1. göstermek (görülmesini sağlamak, görmesine yol açmak) 2. belirtmek
niman m 1. gösteriş, gösterme 2. temsil
nimandî rd 1. gösterilmiş 2. temsil edilmiş olan
nimandin (i) m 1. gösteriş, gösterme 2. temsil etme
l/gh 1. göstermek (görülmesini sağlamak, görmesine yol açmak) 2. temsil etmek
nimandin (ii) m 1. çiseleme 2. sert bir şeyi yumuşatma
l/ngh 1. çiselemek * baranê nimandiye yağmur çiseliyor 2. sert bir şeyi yumuşatmak
nimaparêz rd/nd imgeci
nimayende nd/nt gösterici, görünürcü
nimayendetî m göstericilik, görünürcülük
m 1. göstericilik, görünürcülük 2. temsilcilik
nimayî rd imgesel
nimayîş m gösteri, nümayiş
nimayîşa werzîşê spor gösterisi
nimayîşkar rd gösterişçi
nimayîşkarî m gösterişçilik
nimayişt m gösteri
nimê bnr nimêj
nimed n keçe
nimêj namaz.(Müslümanların bir ibadeti)
m namaz
nimêj kirin l/gh namaz kılmak
namaz kılmak
nimêj lê çûn kazaya bırakmak
nimêj lê ketin namaz kılma şartını yerine getirmek durumda olmak
nimêj qeza kirin kazaya kalmak
nimêj û teat namaz niyaz
nimêja (yekî) bi serê (wî) bûn namazından nıyazından olmak
nimêja (yekî) lê bihurîn namaz vaktini kaçırmak
nimêja eşayê yatsı namazı
nimêja esrê ikindi namazı ikindi bitimi
nimêja êvarê akşam namazı
nimêja mexribê akşam namazı
nimêja mirî kirin namazı kılınmak
nimêja miriyan cenaze namazı
nimêja nîvro öğle namazı
nimêja serê sibehê sabah namazı
nimêjgeh namazgâh, mescit.
m namazgâh
nimêjkar nd/nt namazında niyazında olan
nimêjker nd/nt namazında niyazında olan
nimêjkirin m namaz kılma
nimêjnekir rd namaz kılmayan
nimênandin bnr nimandin
nimijandin bnr nermijandin
nimîn (i) bnr himîn û nimîn
l/ngh 1. görünmek (görülür duruma gelmek) 2. görünmek (izlenim uyandırmak) 3. temsil edilmek
nimîn (ii) m 1. görünme (görülür duruma gelme) 2. görünme (izlenim uyandırma) 3. temsil edilme
l/ngh yumuşamak * kincan bike avê bila gemara wan binime elbiseleri suya bastır kirleri biraz yumuşasın
nimîn (iii) m yumuşama
nimînende nd/nt 1. temsilci, mümesil 2. bz temsilci (aracı olarak başkasına mal satmakla görevlendirilen ve çoğunlukla kanunî olarak çalışma yeri ve elinde malı olmayan kimse)
nimînender nd/nt temsilci
nimînendetî m temsilcilik, mümesillik
nimînendetîya bala yüksek komiserlik
nimînêr temsilci.
nimîner nd/nt 1. gösteren 2. temsilci 3. bz temsilci (aracı olarak başkasına mal satmakla görevlendirilen ve çoğunlukla kanunî olarak çalışma yeri ve elinde malı olmayan kimse)
nimînerî m 1. gösterme 2. temsilcilik
nimre numara.
nimro m numara
nimro kirin l/gh numaralamak
nimrokirî rd numaralı (numaralandırılmış)
nimrokirin m numaralama, numaralayış
nimûç m 1. nakiş, desen 2. örnek, misal
nimûd (i) fiz/m 1. görüntü 2. sn/tv görüntü 3. görünme 4. örnek
nimûd (ii) rd 1. gösteren 2. görünen 3. sembol
nimûd girtin l/gh görüntülemek
nimûdar rd örnek
nimûdgirtin m görüntüleme
nimûdî rd sembolik
nimûne misal, örnek, mostra.
m 1. örnek, model (benzeri yapılacak olan, benzetilecek şey) * ev zarok nimûneyeke bavê xwe ye bu çocuk babasının bir modeli 2. göstermelik, örnek * nimûneya qumaş li vir e kumaşın örneği burda 3. örnek, misal (bir şeyin tıpkısı, benzeri) * nimûneya vê avahiyê li tu derê nîn e bu yapının bir örneği daha yoktur 4. örnek, misal 5. nd örnek (durumu ve niteliği benimsemeye değer kimse veya şey) * kesekî nimûne ye örnek bir kişi 6.rd örnek (en iyi biçimde olan) * gundê nimûne örnek köy
nimûne dan l/gh örneklemek
nimûne ji berê derxistin (bir şeyin) örneğini çıkarmak
nimûne ji berê girtin (bir şeyin) örneğini almak
nimûne nîşan dan l/bw örneklendirme
1) örnek göstermek 2) örneklendirmek
nimûnedan m örnekleme
nimûnedar rd örneklik, numunelik, örnek teşkil eden
nimûnek m 1. örneklik, mostra, 2. örnek (bir şeyin tıpkısı, benzeri) * nimûneka vê avahiyê li tu derê nîn e bu yapının bir örneği daha yoktur 3. model
nimûnenîşandan m örneklendirme
nimûnexane m müze
nimûneya seretayî prototip
nimûş n 1. nakış 2. bezek 3. motif
nimûş çêkirin nakış işlemek
nimûş ên kenaran kenar suyu
nimûş kirin l/gh nakışlamak
nimûşdar rd 1. nakışlı 2. bezekli 3. motifli
nimûşî m nakışlık
nimûşkar nd/nt nakışçı
nimûşkarî m nakışçılık
nimûşker nd/nt nakkaş
nimûşkerî m 1. nakkaşlık (nakkaş olma durumu) 2. nakkaşlık (nakkaşın işi)
nimûşkirin m nakışlama
nimûtin m görünme
l/ngh görünmek
nimz rd 1. alçak 2. basık
nimzek rd kısa boyluca kimse
ninkur m inkâr
ninkurandin m inkar etme
l/gh inkar etmek
nipî nû rd/h yep yeni, gıcır gıcır
nipînû yepyeni.
nipixandin bnr nepixandin
nipixîn bnr nepixîn
nipnêz h yapyakın
nipno rd apacı
nipnû rd/h 1. yep yeni, gıcır gıcır 2. pırıl pırıl (yepyeni) * erebeyeke nipnû pırıl pırıl bir araba
niq m tekleme
niqan m seçme
niqandin (i) m seçme
l/gh 1. seçmek 2. yumurtayı dişlerine vurarak denemek * hêka hev û din niqandin birbirini bilmek
niqandin (ii) m kırpma (göz kapaklarını açıp kapama)
l/gh kırpmak (göz kapaklarını açıp kapamak)
niqar m zımba, delgeç
niqêm pırlanta.
m 1. pırlanta 2. rd pırlanta (üzerinde pırlanta olan)
niqeniq m öykünme, çekememezlik
niqeniq jê çûn çatır çatır çatlamak
niqeniq ji nava (yekî) çûn cat atmak, çatır çatır çatlamak
niqeniq ji qirika (yekî) çûn çatır çatır çatlamak (çok kıskanmak) * gava ku wî ez dîtim wa ez fetilîm hatim niqeniq ji qirika wî çû beni görünce çatır çatır çatladı
niqijandin m ıkındırma
l/gh ıkındırmak
niqijîn m ıkınma, yekinme
l/ngh ıkınmak, yekinmek
niqik kademe, derece.
niqilîsk m hıçkırık (ağlarken çıkan ses)
niqilîsk anîn (yekî) hıçkırtmak
niqilîsk anîn xwe hıçkırmak
niqilîsk hatin (yekî) hıçkırık tutmak
niqilîsk jê çûn hıçkırmak
niqilîsk pê girtin hıçkırık tutmak bi
niqilîskan ketin birini hıçkırık tutulmak
niqîn (i) m kırpılma
l/ngh kırpılmak
niqîn (ii) m seçilme
l/ngh seçilmek
niqîner nd/nt seçici
niqir m 1. kerte, kerti 2. çentik 3. aşama, kademe, basamak
niqir (i) m iki kulplu büyükçe kazan
niqir (iii) m 1. boğum (parmak veya kamış gibi şeylerin şişkin kısmı) * heşt niqirên vî qamîşî hene bu kamışın sekiz boğumu var 2. yiv (bir dişli çarkta veya bir vidada iki diş arasında kalan çukur bölüm)
niqir kirin l/gh kertiklemek, kertmek
niqir niqir 1) kertik kertik 2) tedricen, giderek
niqira pirole aşırı derecede.
niqiran m 1. kertikleme 2. çentikleme 3. ağaç yontma 4. tasarlama 5. taslama
niqirandî rd 1. kertikli, 2. çentikli 3. yontma
niqirandin m 1. kertikleme 2. çentikleme, çentme 3. (ağaç) yontma 4. tasarlama (bir taşın, bir ağacın kaba bölümlerini, çıkıntılarını alma) 5. taslama (taşçılıkta bir taşın kaba ve çıkıntılı bölümlerini alma) 6. dişeme
l/gh 1. kertiklemek 2. çentiklemek, çentmek 3. (ağaç) yontmak * dar niqirandin ağaç yontmak 4. tasarlamak (bir taşın, bir ağacın kaba bölümlerini, çıkıntılarını almak) 5. taslamak (taşçılıkta bir taşın kaba ve çıkıntılı bölümlerini almak) 6. dişemek
niqirdar rd 1. boğumlu 2. yivli
niqirik m uskuru, yiv
niqirîn m 1. kertiklenme 2. çentiklenme 3. yontulma 4. tasarlanma 5. taslanma
l/ngh 1. kertiklenmek 2. çentiklenmek 3. yontulmak 4. tasarlanmak 5. taslanmak
niqirîsk m hıçkırık
niqirk m 1. kertik 2. çentik, tırtık
niqirk dan l/gh kertiklemek, kertmek
niqirk niqirk kertik kertik
niqirkdan m kertikleme, kertme
niqirkdayîn rd kertikleyiş, kertme
niqirkî rd tırtıklı
niqirkirî rd 1. kertikli 2. rd/nd beşik kertme nişanlı (veya beşik kertiği) * Ayşe niqirkiriya Remzî ye Ayşe Remzi’nin beşik kertmesidir
niqirkirin m kertikleme, kertme
niqirokî rd 1. boğumlu 2. h boğum boğum 3. h çentik çentik
niqirokî bûn l/ngh 1. boğumlanmak 2. çentiklenmek
niqirokîbûn m 1. boğumlanma 2. çentiklenme
niqitîn bnr niqutîn
niqitk m damla
niqnikok zo/m ağaçkakan
niqniqok ağaçkakan
niqo m daldırma (suya veya herhangi bir sıvının içine daldırma)
niqo kirin l/gh daldırmak
niqoç m çimdik
niqok m denizaltı gemisi
niqokirin m daldırma
niqre m kazan
niqre qelaptin (an jî wergerandin) kazan kaldırmak
niqres m damla (ilâç) * niqresa çav göz damlası
niqrik m çentik
niqrik tê de çêkirin çentik açmak
niqris m ayak topuğuna mussalat olan bir hastalık
niqrîsk m hıçkırık (ağlarken çıkan ses)
niqrîsk anîn (yekî) hıçkırtmak
niqrîsk anîn xwe hıçkırmak
niqrîsk hatin (yekî) hıçkırık tutmak
niqrîsk jê çûn hıçkırmak
niqrîsk pê girtin hıçkırık tutmak
niqt rd azıcık
niqte bnr nuqte
niquç m çimdik
niquçandin çimdik atmak, dürtmek.
m 1. çimdikleme 2. dürtme
l/gh 1. çimdiklemek 2. dürtmek
niquçk m çimdik
niqurçandin m dürtme
l/gh dürtmek
niqûş bnr neqş û niqûş
niqûşk m çimdik
niqut damla.
m 1. nutuk 2. vaaz verme (bir kimseye kalbini yumuşatacak, kendisini iyiliğe götürecek biçimde söz söyleme)
niqut (ii) m damla
niqut dan 1) nutuk vermek 2) vaaz vermek
niqutandin damlatmak.
m damlatma
damlatmak
niqutandin dilê (yekî) ilham etmek (veya vermek)
niqutank m damlalık
niqutek m damlalık
niqutik m damlacık
niqutîn damlamak.
m damlama
1. damlamak (damla durumunda tane tane düşmek) * rûn niqutiye rûberê örtüye yağ damlamış 2. damlamak (içindekini damla damla akıtmak)
niqutk (i) m damlacık
niqutk (ii) m 1. nokta, benek 3. nokta (bazı harflerin başına konulan ufak işaret)
niqutok m 1. damlalık 2. şirenin köpüğü ile dibindeki tortuyu damıtmak için uygulanan tezgah 3. süzme pekmez * dimsê niqutok süzme pekmez
niqutokî rd damla (damla biçiminde olan ziynet)
niqutroman m puntroman
nirandin m 1. miyavlatma 2. hırlatma 3. kükretme
l/gh 1. miyavlatmak 2. hırlatmak 3. kükretmek
nirç h cık
nirçenirç m 1. cık cık 2. h cıh cık
nirçenirç kirin cık cık etmek
nirenir m mırlama
nirenir kirin l/gh mırlamak
nirenirkirin m mırlama
nirî m 1. kükreme 2. nara * niriyek ji singa xwe berda bir nara attı
nirîn m 1. hırlama, hırlayış (köpek için) 2. mec hırlama (kızgınlıkla ters konuşma) 3. kükreme 4. miyavlama
1. hırlamak (köpek için) 2. mec hırlamak (kızgınlıkla ters konuşmak) 3. kükremek 4. miyavlamak
nirîn hev (an jî û din) hırlaşmak
nirînî m mırlama
nirînî kirin l/gh mırlamak
nirînîkirin m mırlama
nirnaw m mırnav
nirno n erkek kedi
nirok rd hırlı (yaramaz, şımarık, kötü)
nirx eder, değer.
n 1. değer, kıymet 2. değer (yüksek ve yararlı nitelik) 3. fiyat, eder (alım veya satımda bir şeyin para karşılığındaki değeri) 4. ab fiyat (bir mal veya iş gücü için uygun görülen para karşılığı) 5. ab fiyat (bir değer ile para birimi arasındaki ilişki)
m narh
nirx dan l/gh değer vermek, değer biçmek
narh koymak
nirx dan (tiştekî) fiyat vermek
nirx danîn narh koymak
nirx eyar kirin fiyat ayarlamak
nirx lê birîn l/bw değeri kesilmek
nirx lê danîn l/bw değer biçmek, fiyatlandırmak
fiyat koymak
nirx pê dan l/bw 1. değer vermek, kıymet vermek 2. değer biçmek, fiyat biçmek
değer biçmek, kıymet vermek * em nirxekî mezin didin ramanên we düşüncelerinize büyük bir değer biçiyoruz
nirx pê nedan l/bw değer vermemek, turfalamak
nirx sabit kirin fiyatları dondurmak
nirx şikandin l/gh değer düşürmek
nirx tê dan fiyat (veya değer) biçmek
nirx tespît kirin fiyat tespit etmek, fiyatlandırmak
nirxa dîmaneyî bağıl değer
nirxa hunerî sanat değeri
nirxa nêzike (an jî teqrîbî) mat yaklaşık değer
nirxa nomînal nominal değer
nirxa rehayî mat salt değer
nirxa sade mat salt değer
nirxa sincî ahlâkî değer
nirxan m değerlendirme
nirxandî rd değerlendirilmiş
nirxandin m 1. değerlendirme (bir şeyin özünü, önemini, nitelik ve niceliğini belirleme) 2. değerlendirme, kıymetlendirme
l/gh 1. değerlendirmek (bir şeyin özünü, önemini, nitelik ve niceliğini belirlemek) 2. değerlendirmek, kıymetlendirmek
nirxdan m değer verme, değer biçme
nirxdanî m değer verme, takdir
nirxdar rd değerli, kıymetli
nirxdar bûn l/ngh değerlenmek, kıymetlenmek, kıymetleşmek
nirxdar kirin l/gh değerlendirmek, kıymetlendirmek, kıymetleştirmek
nirxdarazî m değer yargısı
nirxdarbûn m değerlenme, kıymetlenme, kıymetleşme
nirxdarbûyîn m değerleniş, kıymetleniş
nirxdarî m değerlilik, kıymetlilik
nirxdarkirin m değerlendirme, kıymetlendirme, kıymetleştirme
nirxdayîn l/gh değer veriş¸ değer biçiş
nirxedaraz m değer yargısı
nirxgiran rd çok değerli, paha biçilmez
nirxî rd derğersel
nirxlêbirî rd maktu, kesin olarak değeri biçilmiş
nirxlêbirîn m değeri kesilme
nirxlêdanîn m değer biçme, fiyatlandırma
nirxpîv m 1. değer ölçer 2. taksimetre
nirxşikandin ab/m değer düşürümü
niş (i) h aniden
niş (ii) m duvara gömülü dolap
nişa m nişasta
nişadir kîm/m nışadır
nişan belirti, alamet.
nişar m soy, kök
nişara (yekî) anîn (birinin) kökünü kurutmak, köküne kibrit suyu dökmek
nişav rd soylu, asil
nişavî m soyluluk, asillik
nişdar cerrah, neşter.
nd/nt cerrah, operatör,
nişdarî m 1. ameliyat 2. cerrahlık, operatörlük (cerrah olma durumu veya cerrahın mesleği) 3.m cerrahî (hekimliğin, ameliyatla tedavi yapan dalı) * nişdariya mêjî beyin cerahisi 4.rd cerrahî (cerrahlıkla ilgili)
nişdarîya sing göğüs cerrahisi
nişen rd yerleşik
nişenî m yerleşiklik
nişêt m belirti, alamet, işaret
nişêw erd/m 1. iniş 2. bayır, bayır aşağı
nişgeh m 1. konma yeri 2. tüneme yeri
nisîb n 1. nasip 2. kısmet (kız veya kadın için; evlenme talihi) 3.b kısmet (‘şimdiden belli değil, ya olur ya olmaz’ anlamında)
nisîb bûn kısmet olmak
nisîbê (...) vebûn 1) kısmeti açılmak (kazancı artmak, bolluğa ermek) 2) kısmeti açılmak (kendisiyle evlenmek istiyen biri çıkmak)
nisîbê (yekê) derketin kısmet (veya kısmeti) çıkmak
nisîbê (yekî) birîn kısmeti kesilmek
nisîbê (yekî) çi be ew e kısmetinde ne varsa kaşığında o çıkar
nisîbê (yekî) fireh e rıskı bol
nisîbê (yekî) hatin kısmeti ayağına (kadar) gelmek
nisîbê (yekî) ketin nan û ava derekê (bir yerde) içecek suyu olmak
nisîbê (yekî) teng e rıskı yok
nisilandî rd 1. süzme, süzülmüş olan 2. arıtık
nisilandin m 1. süzme 2. arıtma
l/gh 1. süzmek 2. arıtmak
nisilîn m 1. süzülme, süzülüş 2. arıtılma
l/ngh 1. süzülmek 2. arıtılmak
nişîmen m randevu
nişîmen dan randevu vermek
nişîmen girtin (an jî stendin) randevu almak
nişîmenya (yekî) bûn randevusu olmak
nişîn m oturma
l/ngh oturmak
nişîngeh m 1. konut 2. ikametgâh
nişirandî rd sökük (örgüleri sökülmüş olan)
nişirandin m sökme (örülmüş şeyin örgüsünü ayırma)
l/gh sökmek (örülmüş şeyin örgüsünü ayırmak)
nişirîn m sökülme
l/ngh sökülmek
nişiv bnr nişîv
nişîv bûn iniş aşağıya doğru gitmek
nişîv nd/m 1. iniş, bayır 2.rd iniş, bayır aşağı
nişivandin m 1. eğme 2. yuvarlama
l/gh 1. eğmek 2. yuvarlamak
nişîvî (...) bûn -e doğru inmek * nişîvî ber çem bû ırmağa doğru indi
nişîvî bûn l/ngh bayır aşağı gitmek
nişîvîbûn m bayır aşağı gitme
nişivîn m 1. eğilme 2. yuvarlanma, yuvarlanış
l/ngh 1. eğilmek 2. yuvarlanmak
nişk rd anî, anîden
nişkav rd 1. anî 2. şıpadak
nişkavî rd fevrî
nişkavîtî m fevrîlik
nişkê rd anî
nişkegavî rd 1. anîden 2. m sürpriz
nişkî rd anî
rd ansız
nişkok rz/m ünlem
nislandin bnr nisilandin
nişmî lâtif, mülâyim
rd 1. seçici (zor beğenen kimse) 2. yemek yemede seçici davranan 3. titiz (temizliğe aşırı düşkün kimse)
nişmîtî m 1. seçicilik 2. titizlik
nişmiyane rd/h titizce
nispeten h nispeten * ev ji wê hîn çêtir e bu ona göne nispeten iyi
nispî rd nispî, rölatif
nişrûk m evlenme
niştecîh yerli, uyruk, tebaa.
niştecih rd sakin * niştecihên gund köy sakinleri
niştecih bûn l/ngh yerleşmek, ikame etmek
niştecihbûn m yerleşme, ikame etme
niştecihî rd yerli
niştenî rd sakin, oturan
nişter bj/m neşter
nişter kirin l/gh neşterlemek
nişter lê xistin neşterlemek
nişterger nd/nt cerrah, operatör
niştergerî m 1. ameliya 2. cerrahlık, operatörlük
niştergerîtî m operatörlük
niştergerîya dil kalp ameliyatı
nişterî m ameliyat
nişterî li ser kirin ameliyat etmek
nişterkirin m neşterleme
nistî rd tılsımı bozulmuş olan
niştik rd alçak, namert
niştiman yurt, vatan.
niştîman bnr nîştiman
niştimanevan yurttaş, vatandaş.
niştimanevanî yurttaşlık, vatandaşlık.
niştin 1.oturum, celse, oturma, ikamet. 2.oturmak, ikamet etmek, yerleşmek. 3.iskân, yerleştirmek, yurtlandıemak, iskan etmek.
m oturma
l/ngh oturmak
niştir m süngü
m ucu çengel biçiminde bir eskici aleti
nisûbet m musibet
nisûbet jê re hatin (birine) bir musibet olmak
nişûk m enfiye
nişûv rd iniş, şev, bayır
nisxe m nüsha
nitar nd/nt hakkâk
nitarî m hakkâklık
nitiman m tıkanma
nitimandin m tıkama
l/gh tıkamak
nitimîn m tıkanma
l/ngh tıkanmak
nitirandî rd 1. süslü 2. abartılı, abartmalı, mübalâğalı
nitirandî (i) rd 1. yontma, yontuk 2. oymalı 3. oylum oylum
nitirandin (i) m gözetme, kollatma
l/gh gözetmek, kollatmak
nitirandin (ii) m 1. (ağaç) yontma 2. oyma (sivri uçlu veya keskin bir cisimle bir şeyi yontma)
l/gh 1. (ağaç) yontmak 2. oymak (sivri uçlu veya keskin bir cisimle bir şeyi yontmak) * dar nitirandibû û navê xwe lê nivisandibû ağacı oyarak ismini yazmıştı
nitirandin (iii) m 1. süsleme 2. mec abartma, mübalağa etme
l/gh 1. süslemek 2. mec abartmak, mübalağa etmek
nitirandin (iv) m pusma
l/gh pusmak * nêçîrvan di kozikan de xwe li nêçîran dinitirînin avcılar mevzilerinde avlarını pusarak beklerler
nituq m nutuk
niva bnr êdî
nivan saçak. Bir yapının herhangi bir bölümünü güneş ve yağmurdan koruması için, o bölümden dışa taşkın ve altı boşta olarak yapılan örtü
nivan (i) bnr mêvan
nivan (ii) m uyuma
nivandî rd yatmış, uyumuş vaziyette olan
nivandin m uyutma, yatırma
l/gh uyutmak, yatırmak
nivankar rd uyutucu
nivar m çağdaş söylem
nivêj bnr nimêj
nivîn 1.yatmak. 2.yatak yorgan.
l/ngh uyumak, uyunmak
m 1. yatak (uyumak, dinlenmek gibi amaçlarla üzerine veya içine yatılan eşya) * ji bo raketinê hemen nivîn danîn uyumak için hemen yatakları açtılar 2. yatak (yün, pamuk, kuş tüyü vb. maddelere kılıf geçirilerek yapılan şilte) 3. yatak (üzerine şilte konulan karyola, somya, kerevet vb.) 4. yatak (üzerinde yatılabilecek her türlü şey)
nivîn (ii) m uyuma, uyuyuş
nivîn danîn yatak yapmak, yatak sermek
nivîn mivîn yatak matak
nivîn raxistin yatak sermek
nivîna li ser erdê yer yatağı
nivîna mirî rahat döşeği (ölü kaldırılıncaya kadar içinde yatırılan döşek)
nivinandin l/gh uyutmak
nivînên (yekî) raxistin yatağını sermek
nivîner rd uyutucu
nivîngeh koğuş.
m yüklük, yataklık
nivinîn m 1. uyuma 2. yatma (cinsel ilişkide bulunma)
l/ngh 1. uyumak 2. yatmak (cinsel ilişkide bulunmak)
nivîno m battaniye
nivînok m yüklük
nivînpûş m yatak örtüsü (veya yüzü)
nivîs yazı.
m 1. yazı (düşüncenin belli işaretlerle tespit edilmesi, yazmak işi) * îcada nivîsê yazının icadı 2. yazı (harfleri yazma biçimi) 3. yazı (herhangi bir harf düzeninde biçim ve sanat bakımında özellik gösteren tür) * nivîsa îtalîk İtalik yazı 4. yazı (metin, tekst) 5. yazı, makale (anlam, sanat veya biçim bakımından yazılan şey)
nivîs sererast kirin yazı düzeltmek, kalem oynatmak (bir yazıyı düzeltmek)
nivîsa bizmarî nd çivi yazısı
nivîsa mixî nd çivi yazısı
nivîsa şikeste rd yatık yazı
yatık yazı
nivîsa xwarik yatık yazı
nivîsan m 1. yazma, yazı yazma 2. yazma, telif * mafê nivîsanê telif hakı
nivîsandî rd yazılı (yazılmış olan) * kaxizekî nivisandî yazılı bir kâğıt
nivîsandin m 1. yazma (sözü, düşünceyi özel işaret veya harflerle anlatma) 2. yazma (yazı ile anlatma, yazıya dökme) 3. yazma (yazar olarak görev yapma) 4. yazma (yazı ile bildirme, haber verme) 5. yazma (bir bilim veya edebiyat eseri oluşturma) 6. yazma (sayılarla niceliği belirtme) 7. yazma (insanın geleceğini belirleme)
1. yazmak (sözü, düşünceyi özel işaret veya harflerle anlatmak) * dest bi nivîsandina bîranînên xwe kir anılarını yazmaya başladı 2. yazmak (yazı ile anlatmak, yazıya dökmek) * ez navnîşana wê nizanim ku binivîsînim adresini bilmiyorum ki yazayım 3. yazmak (yazar olarak görev yapmak) * di rojnameya rojane de dinivîsîne günlük gazetede yazıyor 4. yazmak (yazı ile bildirmek, haber vermek) * encamê ji min re binivîsîne sonucu bana yaz 5. yazmak (bir bilim veya edebiyat eseri oluşturmak) 6. yazmak (sayılarla niceliği belirtmek) 7. yazmak (insanın geleceğini belirlemek) * ê ku nivîsandiye wiha nivîsandiye yazan böyle yazmış
nivîsandin û xêz kirin yazıp çizmek
nivîsanok nd 1. yazı işleri, yazar kadrosu 2. baş makale
nivîsar m 1. metin, tekst 2. yazı, makale (anlam, sanat veya biçim bakımından yazılan şey)
nivîsar xêz kirin terkin etmek (yazılmış bir şeyi çizerek silmek)
nivîsara danasînê tanıtma yazısı
nivîsarî m yazı işleri
nivîsarnasî m indeks
nivîsayî rd belit, yazılı
nivîsbarî m yazılım * bernameya nivîsbariyê ya kompîturê bilgisayar yazılım programı
nivîsber nd/nt ulak
nivîsdar rd yazılı (üzerinde yazı bulunan)
nivîsemenî m kırtasiye
nivîsemenîfiroş nd/nt kırtasiyeci (satan kimse)
nivîsemenîfiroşî m kırtasiyecilik
nivîsende nd/nt 1. yazan, yazıcı 2. hattat
nivîsendetî m 1. yazıcılık 2. hattatlık
nivîsenî m kırtkasiye
nivîsenîfiroş nd/nt kirtasıyeci (satan kimse)
nivîsenîfiroşî m kirtasıyecilik
nivîser nd/nt1. yazar 2. yazıcı, katip 3.m yazıcı (cihaz için)
nivîserê dadgehê mahkeme katibi
nivîserî m 1. yazarlık 2. yazıcılık
nivîsevan nd/nt1. yazıcı, yazman, katip 2. sn yazıcı (bir filmin yazılarını hazırlayan, yazıcı cihazını kullanan kimse)
nivîsevanê girteyê mazbata muharriri
nivîsevanî m 1. yazıcılık, yazmanlık, kâtiplik 2. sn yazıcılık
nivîsexane m yazıhane
nivîsgeh büro, ofis.
m 1. yazıhane, büro 2. yönetim yeri, idarehane (yayın kurumlarında) 3. kalem (resmî kuruluşlarda yazı işlerinin görüldüğü yer) * nivîsgeha dadgehê mahkeme kalemi
nivîsgeha paçvekirinê tercüme kalemi
nivîsgeha tomarkirinê tescil kalemi
nivîsguhêz nd/nt transkripte eden
nivîsguhêzî m çevriyazı, transkripsiyon
nivîsguhêzîtî m transkripte etme
nivisî rd üvey, üvey evlât
nivîsî rd yazılı (yazılmış olan) * kaxizekî nivisî yazılı bir kâğıt
nivîsîn m 1. yazma (sözü, düşünceyi özel işaret veya harflerle anlatma) 2. yazma (yazı ile anlatma, yazıya dökme) 3. yazma (yazar olarak görev yapma) 4. yazma (yazı ile bildirme, haber verme) 5. yazma (bir bilim veya edebiyat eseri oluşturma) 6. yazma (sayılarla niceliği belirtme) 7. yazma (insanın geleceğini belirleme)
1. yazmak (sözü, düşünceyi özel işaret veya harflerle anlatmak) 2. yazmak (yazı ile anlatmak, yazıya dökmek) * ez navê wê nizanim ku binivîsim adını bilmiyorum ki yazayım 3. yazmak (yazar olarak görev yapmak) * di rojnameya rojane de dinivîse günlük gazetede yazıyor 4. yazmak (yazı ile bildirmek, haber vermek) * ez dê encamê ji te re binivîsîm ben sonucu size yazacağım 5. yazmak (bir bilim veya edebiyat eseri oluşturmak) 6. yazmak (sayılarla niceliği belirtmek) 7. yazmak (insanın geleceğini belirlemek) * ê ku nivîsiye wiha nivîsiye yazan böyle yazmış
nivîsîn û xêz kirin yazıp çizmek
nivîsîner m yazıcı
nivîsîngeh m yazıhane, ofis
nivîsînzan nd/nt yazı bilimci
nivîsînzanî m yazı bilgisi
nivîsk yazıt, kitabe.
m yazıt, kitabe
nivîşk tereyağı.
n tere yağı
nivîşkan rd yarım, yarı * mirazê wî nivîşkan mehêle muradını yarım bırakma 2. özürlü (sakat)
nivîşkanî rd özürlü (sakat)
nivîskar nd/ntyazar
nivîskarê quncikan köşe yazarı
nivîskarê rojenivîskê günlükçü
nivîskarê şanoyê tiyatro yazarı
nivîskarî m yazarlık
nivîskarok nd/nt yazarcık (alay yoluyla)
nivîskî yazılı.
rd/nd yazılı (yazılı olarak) * ezmûna nivîskî yazılı sınav
nivîşkî rd volân (kadın elbisesi için)
nivîsmend nd/nt kâtip, yazman
nivîsmendî m kâtiplik, yazmanlık
nivîsname m yazılı belge
nivîsok m yazıcı
nivîşt muska.
m nüsha
nivişt m muska
nivişt ji kerê re nabe eşeğe muska olur mu?
nivişt kirin muska ile büyü yapmak
nivîste rd uyur, uyuk
nivîstek m betik
m evrak (yazılmış kitaplar, mektuplar veya yazılar)
m yazıt, kitabe
nivistî rd uyur, uyuk
niviştî m muska
nivistî (i) rd yazılı (yazılmış olan) * kaxizekî nivistî yazılı bir kâğıt
nivîştîlok bot/m çoban çantası (Capsella bursa pastoris)
nivîstin m yazma
nivistin (i) m yazma
l/gh yazmak
nivîstin (i) l/gh yazmak
nivistin (ii) m uyuma, uyunma
l/ngh uyumak, uyunmak
nivîstin (ii) bnr refandin
niviştker n muskacı
niviştkerî m muskacılık
niviştkî rd baklava dilimi şeklinde
niviştok m 1. muska 2. muska (muska şeklinde olan veya katlanmış şey) 3. belit
niviştokî h 1. muska biçiminde olan 2. nd baklava dilimi
nivîswar m yazıt, kitabe
nivîsxane m 1. yazıhane, ofis 2. yazı kalemi
nivîsyar nd/ntkâtip, yazman
nivîsyarê giştî genel yazman
nivîsyarê nivîsaran tahrirat kâtibi
nivîsyarê razveşêr sır kâtibi
nivîsyarî m kâtiplik, yazmanlık
nivîszan nd/nt yazı uzmanı, grafolog
nivîszanî m yazı bilgisi, grafoloji
niviyayî rd uyur, uyuk
niviz bnr nizm
nivo h artık
nivz bnr nizm
niwa h şimdi
niwan m temsil
niwandin m 1. temsil etme 2. temsil etme, canlandırma (bir oyunda bir rolu canlandırma)
l/gh 1. temsil etmek 2. temsil etmek, canlandırmak (bir oyunda bir rolu canlandırmak)
niwast m 1. lütüf 2. teselli
niwastin (i) m 1. lütufta bulunma 2. teselli etme
l/gh 1. lütufta bulunmak 2. teselli etmek
niwastin (ii) m sıvazlama, okşama
l/gh sıvazlamak, okşamak
niwaxtin m okşama
l/gh okşamak
niwaz m okşama
niwazî m okşantı
niwazîner nd/nt okşayıcı
niwazixandin m okşama
l/gh okşamak
niwaztin bnr niwastin
niwe rd yeni
niwêl m manivela
niwênandî rd temsil edilmiş olan
niwênandin m 1. gösterme (bir şeyin görünmesini sağlama) 2. temsil etme 3. canlandırma, temsil etme (tiyatro, sinema vb. için)
l/gh 1. göstermek (bir şeyin görünmesini sağlamak) 2. temsil etmek 3. canlandırmak, temsil etmek (tiyatro, sinema vb. için)
niwêner nd/nt 1. temsilci 2. bz temsilci (aracı olarak başkasına mal satmakla görevlendirilen ve çoğunlukla kanunî olarak çalışma yeri ve elinde malı olmayan kimse) 3. canlandırıcı (sinema, tiyatro vb. için)
niwêneratî m temsilcilik
niwênergeh m temsilcilik (temsil yeri)
niwênerî m 1. temsilcilik 2. canlandırıcılık (sinema, tiyatro vb. için)
niwênt m film (sinama makinesiyle gösterilen eser)
niwêntgeh m sinama salonu
niwêzîner nd/nt masajcı, masör
niwêzînerî m masajcılık, masörlük
niwîjen rd modern
niwînende sn/nd canlandırıcı
niwînendetî m canlandırıcılık
niwîner nd/nt temsilci
niwînerî m temsilcilik
nixaf m 1. körük 2. körük (bazı aletlerde) 3. kalaycı körüğü
nixaf kirin l/gh körüklemek, yellemek
nixafdar rd körüklü
nixafiroş nd/nt körükçü (satan kimse)
nixafiroşî m körükçülük
nixafker nd/nt körükçü (imal eden kimse)
nixafkerî m körükçülük
nixafkirin m körükleme, yelleme
nixaftin m 1. örtme 2. saklama (kaybolmaması için gizli bir yere koyma)
l/gh 1. örtmek 2. saklamak (kaybolmaması için gizli bir yere koymak)
nixaftox rd saklayıcı, gaffar
nixamtî rd 1. örtük, örtülü * erd bi çêrê nixamtî ne yerler çimenlerle örtülü 2. kamufle 3. örtülü (insanlar için) * jineke nixamtî örtülü bir kadin
nixamtin m 1. örtme (koruma, gizleme ve görünmez duruma getirmek için üstüne bir şey koyma) 2. kaplama, örtme, sarma 3. kamufle etme, kamuflâj, maskeleme 4. mec gizleme, saklama
l/gh 1. örtmek (korumak, gizlemek ve görünmez duruma getirmek için üstüne bir şey koymak) * me serê nixamt üstünü örttük 2. kaplamak, örtmek, sarmak * ewran rûyê esman nixamtiye bulutlar gökyüzünü örttü * lavlavkan dîwar nixamtiye sarmaşıklar duvarı örtmüş * giya rê nixamtiye yolları ot kaplamış 3. kamufle etmek, maskelemek 4. mec gizlemek, saklamak * bes e êdî, tu tim sûcên wê dinixêmî yeter ya, sen hep onun suçlarını örtüyorsun
nixatin bnr nixamtin
nixatox rd saklayan, gaffar
nixav bnr nixaf
nixavtin bnr nixaftin
nixay rd utanmaz
nixçenixç m dürtükleme, dürtükleşme
nixçenixç kirin l/gh dürtüklemek, dürtükleşmek, dürtüştürmek
nixçenixçkirin m dürtükleme, dürtükleşme
nixêl rd şaşı
nixêl bûn l/ngh şaşılaşmak
nixêlbûn m şaşılaşma
nixêlî m şaşılık
nixêv m 1. gizlem 2. kapak (herhangi bir şeyin kapağı)
nixifandî rd 1. kabarık 2. şişkin
nixifandîbûn m 1. kabarıklık 2. şişkinlik
nixifandin l/gh 1. kabartmak 2. şişirmek
m 1. kabartma 2. şişirme
nixifî rd kabarmış, şişmiş olan
nixifîn m 1. kabarma 2. şişme 3. mide fesadına uğrama
l/ngh 1. kabarmak 2. şişmek 3. mide fesadına uğramak
nixiftî rd şişkin
nixiftîbûn m şişkinlik
nixilandin m toplama
l/gh toplamak
nixilî rd 1. gevşek, yorgun 2. sıkıntılı
nixilî bûn l/ngh gevşekleşmek
nixilîbûn m gevşekleşme
niximandî rd 1. örtük, örtülü * erd bi çêrê niximandî ne yerler çimenlerle örtülü 2. kamufle 3. örtülü (insanlar için) * jineke niximandî örtülü bir kadin
niximandin m 1. örtme (koruma, gizleme ve görünmez duruma getirmek için üstüne bir şey koyma) 2. kaplama, örtme, sarma 3. kamufle etme, kamuflâj, maskeleme 4. mec gizleme, saklama
l/gh 1. örtmek (korumak, gizlemek ve görünmez duruma getirmek için üstüne bir şey koymak) * me serê niximand üstünü örttük 2. kaplamak, örtmek, sarmak * ewran rûyê esman niximandiye bulutlar gökyüzünü örttü * lavlavkan dîwar niximandibû sarmaşıklar duvarı örtmüştü * giya rê niximandiye yolları ot kaplamış 3. kamufle etmek, maskelemek 4. mec gizlemek, saklamak * bes e êdî, tu tim sûcên wê diniximînî yeter ya, sen hep onun suçlarını örtüyorsun
niximîn m 1. örtülme 2. örtülme, kaplanma, bürünme
l/ngh 1. örtülmek 2. örtülmek, kaplanmak, bürünmek
nixman m 1. kinaye 2. wj kinaye
nixmanbêj nd/nt kinayeli konuşan
nixmanbêjî m kinayeli konuşma
nixmane m 1. kinaye 2. wj kinaye
nixmanebêj rd kinayeli
nixmanedar rd kinayeli
nixrî bnr nûxurî
nixro m dalma
nixte (i) m yağış
nixte (ii) m nokta
nixtebelek rd alacalı
nixtebelekî rd alacalıca
nixtik m noktacık
nixumandin örtmek.
bnr niximandin
nixûn l/ngh eğilmek
nixûn (i) nd aleyh, karşı
nixûn (ii) m eğilme
nixûndar rd aleyhtar
nixûndarî m aleyhtarlık
niyan m sikişme
l/gh sikmek
niyandin sikmek.
m sikme (sokma, koyma)
l/ngh sikmek (sokmak, koymak)
niyar (i) m 1. fikir, tema 2. işaret, ip ucu, seziş
niyar (ii) nd/nt aktör, oyuncu (sahne, sinema oyuncusu, aktör, aktris)
niyarî m aktörlük, oyunculuk
niyarîtî m oyunculuk (aktörlük)
niyark m amaç
niyarvanî rd artistik
niyas nd tanıdık
niyasîn m tanıma, tanıyış
l/gh tanımak
niyaz niyaz.
m 1. niyaz, yakarı, yakarış, yalvarma 2. niyaz, dua 3. istek, dilek 4. gereklilik, ihtiyaç
niyaz kirin l/gh 1. niyaz etmek 2. yakarmak 3. dilemek
1) niyaz etmek (veya eylemek) 2) dua etmek
niyazdar rd 1. niyazlı 2. yalvaran 3. muhtaç
niyazkar nd/nt 1. yalvaran 2. duacı
niyazkarane h yalvararak
niyazker nd/nt 1. yalvaran 2. duacı 3. dileyici
niyazkirin m 1. niyaz etme 2. yakarma 3. dileme
niyazmend rd 1. niyazlı 2. yalvaran 3. muhtaç
niyer (i) m kürsü
niyer (ii) ol/m vaaz
niyet m 1. niyet (maksat) * niyeta min a hatinê tune gelmeye niyetim yok 2. niyet (namaz kılmaya, oruç tutmaya, aptes almaya karar verip başlanıç duası okuma) 3. niyet (fal gibi kullanmak için yazılıp katlanmış veya şekerlere sarılmış kâğıt parçası)
niyet kirin l/gh 1. niyetlenmek, tasarlamak 2. niyetlenmek (oruç tutarken, namaz kılarken, aptes alınırken)
niyetlenmek
niyet kirin dilê xwe niyet tutmak
niyet kişandin niyet çekmek
niyet li berê hebûn niyeti olmak
niyeta (yekî) xerab e niyeti bozuk
niyeta baş iyi niyet
niyeta pak iyi niyet
niyeta xerab nd kötü niyet, suiniyet
niyeta xerab ji xwediyan re ye kem söz kem akçe sahibinindir, kötü niyet sahibinindir bi
niyeta xerab lê nihêrtin (mêzandin an jî mêze kirin) kem gözle bakmak, kötü gözle bakmak (bir kimse için iyi olmayan duygular beslemek)
niyeta xwe nedan der renk vermemek (veya rengini beli etmemek)
niyetkêş nd/nt niyetçi
niyetkêşî m niyetçilik
niyetkirin m niyetlenme, niyetleniş
niyetpak rd iyi niyetli
niyetpakî m sağistem, hüsnüniyet
niyetqenc rd iyi niyetli
niyetvan nd/nt niyetçi
niyetvanî m niyetçilik
niyetxerab rd kötü niyetli (veya emelli), niyeti bozuk
niyew m miyav
niyîn m sikme
l/ngh sikmek
niyobyûm kîm/m niyobyum (kısaltması Nb)
nizag bnr nûzak
nizam nd bilmem, neymiş * nizam, xwedêgiravî ez hevalên xwe tînim malê û em bi qumarê dileyîzin? neymiş, arkadaşlarımı eve getiriyor, kumar oynuyorlarmişiz?
nizang m 1. sedye, teskere 2. tabut
nizanghilgir nd/nt sedyeci
nizanok m bilmece
nizar (i) erd/m güzey (az güneş alan, gülgeli kuzey yamaç)
nizar (ii) rd hastalıklı
nizbe m 1. meyve ağacı dikimi 2. üç yaşını doldurmamış ve daha üzüm bağlamamış bağ
nize m 1. mızrak 2. süngü
nize kirin l/gh süngülemek
nizedar rd süngülü
nizekirî rd süngülenmiş olan
nizekirin m süngüleme
nizilan m 1. sızma 2. akıntı (akmak işi) * nizilana muslixê nesekînî musluğun akıntısı bir türlü kesilmedi
nizilandin süzmek, imbikten geçirmek.
m 1. sızdırma 2. süzdürme
l/gh 1. sızdırmak * borî av dinizilîne boru su sızdırıyor 2. süzdürme
nizilîn m 1. sızma, sızış 2. süzülme 3. boşalma (dışarıya akma, dökülme)
l/ngh 1. sızmak * av ji den niziliye küpten su sızmış 2. süzülmek * bila av binizile paşê vexwe su süzülsün ondan sonra iç 3. boşalmak (dışarıya akmak, dökülmek)
nizim bnr nizm
nizimandî rd alçaltılmış
nizimandin m alçaltma
l/gh alçaltmak
nizinandî rd örülü
nizinandin l/gh örmek
nizm alçak.
rd 1. alçak (yüksek karşıtı) 2. basık
nizm bûn l/ngh 1. alçalmak (alçak duruma gelmek) 2. alçalmak (yüksekten aşağıya doğru inmek) 3. pesleşmek (ses için)
nizm firiya bilind ket yüksekten uçan alçak düşer
nizm kirin l/gh alçaltmak
nizma navderkî rz/nd karma yüksek ses
karma alçak ses
nizma pêşderkî rz/nd alçak ön çıkışlı ses
alçak ön çıkışlı
nizmandin alçaltmak.
nizmayî m alçaklık
nizmbûn m 1. alçalma (alçak duruma gelme) 2. alçalma (yüksekten aşağıya doğru inme) 3. pesleşme (ses için)
m 1. alçalış 2. alçalış (yüksekten aşağıya doğru inme) 3. pesleşme
nizmbûyîn m 1. alçalış 2. pesleşme (ses için)
nizmeawaz mzk/m alçak ses
nizmebiha m düşük fiyat
nizmedeng n alçak ses
nizmegermî m düşük sıcaklık
nizmelere m düşük frekans
nizmepestan meteor/m alçak basınç
nizmetengijîn m düşük tansiyon
nizmexelk rd aşağı tabakadaki halk
nizmî m 1. alçaklık 2. basıklık
nizmik rd alçarak
nizmker (i) rd alçaltıcı
nizmker (ii) mzk/nd Kürt müziğinde bir makam
nizmkirî rd alçaltılmış
nizmkirin m alçaltma
nizmlere m düşük frekans
nizmok rd alçarak
nizmokî rd 1. alçacık 2. rd/h alçakça
nizmpaye rd alçak, zelil, pespaye
nizmtî m alçaklık
nizniz rd mızıkçı
niznizî m mızıkçılık
niznizî kirin mızıkçılık etmek
nizûl n kepek (un elendikten sonra elek üstünde kalan kabuk kırıntıları)
ni'or (navdêr)(navdêr, mê) vizik, hol
ni- 1. pêşgira negasyonê pêşgir, pêşbendika negasyonê ye bo lêkera karîn/kanîn û zanîn: Ez nikarim/nikanim. Ew nizanin. Wan nikarî werin. Kesî nizanî ka ew kî bû..
Bide ber: na-, ne-. Agadarî: 1: Eger -di- bikeve navbera peyvika negasyonê û lêkera karîn/kanîn yan zanînê de, hingê ne ni lê na yan ne tê
Bikaranîn: Me nedikarî biçin. Wan nedizanî ka ez kî me.2: Di hin devokan de ni- li gel lêkera hatin jî tê
Bikaranîn: Ew nihat. (Ew nehat.) 3: Di soranî de karîn/kanîn nîne (tiwanîn li şûna wan tê bikaranîn) û zanîn jî na- yan ne- digire: nazanim (nizanim), nemzanî (min nizanî).
ji: hevreha na-, ne-, ji Proto-hindûewropî 2. jêr, xwarê pêşgir, pêşgirek e ku maneya binî, jêr, xwarê, nizm dide: nişîv, niximandin, nivistin, nivîn, nivîsîn, niyan....
ji: hevreha farisî ni-, avestayî nî-, sanskrîtî नि (ni-), inglîzî nether, almanî nieder, swêdî ner, ned, neder, holendî neder... hemû ji Proto-hindûewropî nei-.
nial Nav, mê mê, şimik, pêlavên paşpehnî-vekirî.
Herwiha: nial nihal niyal.
ji: ji erebî نعل (nel), hevreha nal, niyal û bi metatezê liyan.
niç dengê nepejirandinê
niçandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye niçandin
niçandin (lêker)Nav, mê mê, zextandin, dexşandin, ferman yan hişyarî dan kesekî (bi taybetî bi livandina destên xwe yan tilên xwe).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نچاندن.
Herwiha: nihiçandin, niqiçandin. Tewîn: Lêker: -niçîn-.
Bide ber: miçandin, niquçk, nîçandin, ziqitandin.
: niçandî, niçîner
niçandin (yekî) (biwêj) yek şiyar kirin, işaret dayîn. heke remezan nerûçanda wê, wê wisa zû xwe top nedikir.
niçandin/diniçîne/biniçîne 1. nav tê dan 2. temas kirin 3. bi dest hişyar kirin
niçeniç dengê domdar ê nepejirandinê
niçeniç kirin bi peyveke nediyar nerazîtî xuya kirin
niçik 1. di raçandinê de çaviyên ku davêjên firêta tevnê 2. nik, nikil
Nav, mê mê, goşe, kuj, kuje, kujî, kunc, quncal.
Herwiha: niç, niçk.
: çarniçik
niçikandin (lêker) tiştên weke darikan di ciyekî de mînak di axê de rakirin,qûç kirin.şitil di heriyê de niçikandin,derzî di dîwar de niçikand. Tewîn: .
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
nicimandin (lêker) îstîf kirin, li ser hev rêzkirin, me darên ku ji dahlan birî bû, li ber çem nicimand.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نجماندن
nicimîn mê îstîf,li ser hev rêzbûn.di nav hevokê de: sêv li ser teblê xweşik nicimîne.jê nicimandin
nicimîn/dinicime/binicime lingîrî bi rê ve çûn; kulîn
niçîn/diniçe/biniçe 1. temas lê bûn 2. kirkirîn
niçkitene (Zazaki) nikuçandin
nifaq munafiqtî, durutî *“nifaq û îtifaq, li ba hev nabin”
nifîn (navdêr, mê) nifrîn, beddua, nefret, dijûn, nalet, lanet, sixêf.
Bide ber: nivîn.
: nifînî, nifînker, nifîn kirin, nifînkirin, nifînkirî
nifînî (navdêr, mê) rewşa nifînbûnê.
ji: nifîn + -î
nifînker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê nifîn dike.
ji: nifîn + -ker
nifînkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nifîn kirin
nifînkirin (navdêr, mê) nifrîn.
ji: nifîn +kirin
nifir tikaya ji bo ku kesek/tiştek tûşî karesatekê bê *“ez bi duayên te çênebûme ku bi nifirên te jî bimirim”
(navdêr, mê) nifrîn, nifîn, nalet, lanet, dijûn, sixêf, xeberduakirin ku belayên xirab bi serê kesekî bên, nefret, recm, recimandin, afaroz gotin û daxwazên ku ziyan bi kesekê/kesekî ve bibe.mînak: wey agir bi canê te keve..
Hevwate: nalet, lanet.
Herwiha: nifr, nifrîn, nifîn.
Bide ber: nefer.
ji: jiari, hevreha farisî نفرن (nifrin), ji ne/na+aferî.
Bikaranîn: Lêker: nifir kirin. Navdêr: nifirkirin.
: nifirandin, nifirandî, nifirî, nifirîn, nifirîner
nifir kirin bedua li yekî kirin
(lêker)(Binihêre:) nifir
nifirandin (navdêr, mê) nalet, recm, lanet, afaroz, afaroz, recimandin
nifirî (navdêr, mê) rewşa nifirbûnê, melûn.
ji: nifir + -î
nifirker (navdêr, mê) devçêr.
ji: nifir +-ker
nifirkî (navdêr, mê) bi nifrînî.
ji: nifir +-kî
nifirkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nifir kirin
nifirkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nifir
nifrîn nizaya xirabiyê; nifir
nifrînî (rengdêr) xezebî, kerbî, kînî, nefretî, naletî, lanetî, bixezeb
nifrînkirin (navdêr) daxaza şikestin û nemanê ji xudê jibo yekî kirin, dijûndan
nifş nesil, zuriyet, dûm
(navdêr, mê) cêl, cîl, nesil, hemû kesên ku teqrîben li temenê hev, nifşê nû, nifşê destpêka sedsalê, nifşê piştî cengên cîhanê, nijad, binyat, binemal, dûnde, zirryet.
: nifşî
nifşî (navdêr, mê) rewşa nifşbûnê.
ji: nifş + -î
nifsî qutikê giranbiha yê ku di bin de tê lixwekirin
nifşnas pisporê nesla rehek û giyaneweran
nifşparêz kesê ku cudahiyê dixe navbera irq, dîn û deveran, xwe ji xelqê berztir û pîroztir dizane
nifşperest (rengdêr) kesê cudayî ya nifş dîn deveran di ket û tiştên xwe ji yên xelik ê din baş û spîroztir di zanit
niftik kibrît, pîçke
(navdêr, mê) kuftik, gorgût şixat, nift, bitik, derbik, ezwaz, kerkût, kifrît, kirkût, kukurt, newtik, pêtik, spîçke, zilûke, çixat, çixatik, şemçe, zilikên ku barût bi serikê wan ve heye û agir pê tên hilkirin, pakêta wan zilikan.
Bikaranîn: Navdêr: niftikdan
niftikdan (navdêr, mê) (Binihêre:) niftik
niftikfiroş (navdêr, mê) kifrîtfiroş, derbikfiroş, kuftikfiroş.
ji: niftik +-firoş
nifûs (navdêr, mê) gelhe, serjimar, serjimêr, hemî kesên li derekê dijîn: Nifûsa Qamişloyê çend e? (Çend kes li Qamişloyê dijîn?).
Herwiha: nifus, nufus, nufûs.
Bide ber: nifûz.
ji: Ji erebî.
: nifûsî, nifûsjimêr, nifûsjimêrî
nifûsî (navdêr, mê) rewşa nifûsbûnê.
ji: nifûs + -î
nifûz (navdêr, mê) hêz, şiyan, desthilat.
Herwiha: nufûz.
Bide ber: nifûs.
ji wêjeyê: Emerîka dixwaze nifûza Îranê ya li Iraqê û Kurdistanê bişkêne.(Nefel.com, 1/2007).
Bikaranîn: Lêker: nifûz kirin. Navdêr: nifûzkirin Rengdêr: nifûzkirî.
: nifûzî
nifûz kirin (lêker)(Binihêre:) nifûz
nifûzî (navdêr, mê) rewşa nifûzbûnê.
ji: nifûz + -î
nifûzkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nifûz kirin
nifûzkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nifûz
nig (navdêr, nêr) ling, laq, lûlaq, pê, pî, herdu parçeyên leşî yên mirov pê dimeşin ango bi rê ve diçin, çîm.
Bide ber: nik.
ji: Kurtkirina ling yan jî ji Proto-hindûewropî h₃nogʰ- (sim, nînok), hevreha nînok ya kurdî, sanskrîtî अङ्ग (enge: ling, nih) û नख (nexe: nînok) rusî: нога (noga), polonî û slovenî: noga, çekî û slovakî noha, latînî unguis (sim), yûnaniya kevn ὄνυξ (onyks: nînok; sim), latviyayî nagas, ermeniya kevn եղունգն (ełung: nînok), inglîzî nail (nînok)...
niga 1. vê demê, vê gavê. Binêre;, niha 2. ji nig. Binêre;, nig
nigîn (lêker)mor, muhr, tung, qaş.
ji: nig +-în
nigran dudil
nigranî dudilî
niha 1. ne berê ne jî paşê, ev dema ku em tê de ne 2. (r) dema têdeyî
(hoker) vê gavê, vê demê, vî wextî, vî çaxî, vî zemanî, vî serdemî, vî çerxî, vê carê.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نها.
Herwiha: nihe, niho, nika, nike, noka, noke, nuha, nuhe, nuho, nuka, nuke, nûha, nûhe, nûka, nûke.
Hevwate: êsta (Kurdiya Soranî), niha (kurmancî), niho (kurmancî), noke (devoka badînî/kurmancî), êsta (soranî/kurmancî xwaro), taze (devoka badînî/kurmancî & soranî/kurmancî xwaro), vê gavê (devoka badînî/kurmancî), şinî/şinîka (devoka badînî/kurmancî), anika (kurmancî), aniha (kurmancî), nike (devoka badînî/kurmancî), îse (erdelanî, bajarê sine), vê kêlîkê (kurmancî, rojhelata qamişlo), niga (kurmanc, agirî), vêga (kurmancî, êlih), î gawe (Şexbizinî), î kuleme (Şexbizinî), î nowe (Şexbizinî), êse (kurmancî xwaro/soranî), Nika (kurmancî, xorasan), naka (kurmancî, efrîn), înke (Zazaki).
Bide ber: berê, paşî, pêşî.
ji: hevreha kurmanciya rojhilatî noke, zazakî nika, pehlewî ek-nûn, avestayî nû, sanskrîtî नु (nû), lîtwanî nù, almanî nu, nun, latînî nunc û num, albanî ni, holendî nu, nou, inglîzî now... hemû ji Proto-hindûewropî nū (niha, noke). noke ya kurmanciya rojhilatî û nika ya zazakî bi paşpirtika -ka hatine çêkirin. Peyva niha de jî belkî berê nihka bû lê paşî K jê ketibe..
: nihayî
nihal 1. geliyên biçûk (navdêr, mê) newal, dol, geliyên biçûk.
Herwiha: nehal
nihalkirî (rengdêr) kelşkirî.
ji: nihal +kirî
niham (navdêr)ta, tebeqe, qat : bir tabaka kâğıt tebeqeyek kaxiz : ıki tabakalı ev xaniyê duta qat, çîn (mec) : işçi tabakası çîna karker, qata karker, tewq, tewek, niham, qat (ji bo erdê) m (II) tebeqe, qutî :tütün tabakası tebeqeya titûnê m
niham girtin (lêker) qatqatî bûn, tewqtewqî bûn.
ji: niham + girtin
nihamgirtin (navdêr, mê) qatqatîbûn, tewqtewqîbûn.
ji: niham +girtin
nihan 1. nehên, nepen 2. veşartî
(navdêr, mê) tenezil, daketin, tawîz, nefsbiçûkî, tezmînat.
Herwiha: tahwîz, tehwîz, tewîz, tewîz
nihandin (lêker)(navdêr, mê) gan, tê nan, tê niyan, fisandin, seks kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نهاندن.
Herwiha: niyandin.
ji wêjeyê: - Ka bêje dîkil axa, gelo mirîşk ji hêkê ji hêkê derketiye yan hêk ji mirîşkê. - Ji min re çi, oxlim! Ez nihandimên xwe dikim û xilas!(Lotikxane.com, 12/2010)Tewandin ku-conj-andin
nihanî 1. (di dema baran û berfê de) cihê ku mirov bikaribe xwe bi de ber; berqef 2. avayî *”ewrê sor ê spêdeyan, gazî dike karwaniyan, xwe bidine nihaniyan”
(rengdêr) cihê mirov bikare xwe bide ber dema baran û berf dibare, avayî, berevez, pend, :ewrê sorê spêdeyan gazî di kite karwanîyan xwe bi dene nihanîyan
niharî Serenav,mê, navek jinan e.
Herwiha: Neharî, Nehariye, Nihariye.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: نهاری.
ji wêjeyê: Hevwelatiya bi navê Nîharî Adiyaman jî, ku li ser 3 kuçan bi agirê qirş û daran di sîtilê de şîr dikelîne, dibêje berê wan konê xwe li nêzîkê beriyê vedidan, lê piştî zozan hatin qedexekirin, êdî ew dûrî beriyê ne..
ji: ji erebî نهارى (Neharî: Rojîn, rojîn, têkilî rojê/tavê) ji نهار (nehar: roj), bide ber Leylê (şev).
nihayet (navdêr, mê) dawî, talî, dûmahî, xilasî.
Herwiha: nîhayet.
Têkildar: nihayî.
ji: Ji erebî
nihayî 1. ya niha (rengdêr) ya/yê niha.
Herwiha: niheyî, nihoyî, nokeyî, nuhayî, nikayî, nukayî.
ji: niha + -yî
nihe (hoker) vê gavê, vê demê, vî zemanî, vî serdemî, vê carê.
Herwiha: niha niho nika noke nuha nuho nûka nûke vêga.
Bide ber: berê paşî pêşî.
Têkildar: nû.
: niheyî
nihêl erdê ku tê de çal, kort û kêrt hene
nihên (rengdêr) (Binihêre:) nehînî
nihênî (rengdêr) razber, nepenî, veşartî, raz, sir, dizîkî, ne diyar, ne xuya, ne eşkere, ne berçav, tişta/ê nayêt dîtin yan zanîn, sirrî, surr.
Herwiha: nehên, nehênî, nehîn, nihên, nehînî, nihîn, nihînî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نهێنی.
Bikaranîn: Lêker: nihênî bûn, nihênî kirin. Navdêr: nihênîbûn, nihênîkirin Rengdêr: nihênîbûyî, nihênîkirî.
ji: hevreha soranî نهێنی, farisî نهان (nihan), avestayî ni-δatey- (danîn, veşartin) ji ni- + danîn jiari. Ji eynî rehî: niyan, nihan, nan (danîn; gan)..
: nehîniyane, nehînîtî
nihênî bûn (lêker)(Binihêre:) nihênî
nihênî gotin (lêker) eşkera kirin.
ji: nihênî + gotin
nihênî kirin (lêker)(Binihêre:) nihênî
nihênîbar (rengdêr) tepeserbar, nepenîbar.
ji: nihênî +-bar
nihênîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) nihênî
nihênîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) nihênî
nihênîgir (navdêr, mê) sirdar, sirgir, razgir, razparêz.
ji: nihênî +-gir
nihênîkarî (navdêr, mê) nihênetî, sixûrî, îstîxbarat.
ji: nihênî +-karî
nihênîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nihênî kirin
nihênîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nihênî
niheyî (navdêr, mê) rewşa nihebûnê.
ji: nihe + -yî
nihîn (rengdêr) (Binihêre:) nehînî
nihînî (rengdêr) (Binihêre:) nehînî
niho (hoker) vê gavê, vê demê, vî zemanî, vî serdemî, vê carê.
Herwiha: niha nihe nika noke nuha nuho nûka nûke vêga.
Bide ber: berê paşî pêşî.
Têkildar: nû.
: nihoyî
nihoyî (navdêr, mê) rewşa nihobûnê, hevçax, hevdem, hevçerx.
ji: niho + -yî
nijad 1. irq, regez 2. zayend 3. netewe
serenav, nêr, navek zilaman e
(navdêr, mê) regez, irq, komek mezin ya mirovan ya ku rengê wan mîna hev e lê ji rengê komên din cuda ye: nijadê spî, nijadê reş, milet, gel, netewe: kurdnijad (kesa/ê ji miletê kurd) , binemal, malbat: Ehmedînijad (ji binemala Ehmediyan).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نژاد.
Herwiha: nejad nîjad.
Bide ber: ejdad nesl nifş. Binêre
Herwiha: necat.
ji: Belkî bi metatezê jinad > nijad ji Proto-hindûewropî ǵénh₁os (nijad) ku herwiha serekaniya जनस् (cenes) ya sanskrîtî, γένος (gênos) ya yûnanî û genus ya latînî ye. Cins ya kurdî bi rêya erebî جنس (cins) ji yûnanî γένος (gênos) e. Genus ya latînî maka genre ya fransî û gender ya inglîzî ye jî..
: nijadî nijadperist nijadperistî
nijadî (navdêr, mê) rewşa nijadbûnê, gelî, galerî, xanedan, seretayî, kevn, resen, nayab, rast.
ji: nijad + -î
nijadkujî qirkirina neteweyekê
nijadnas (navdêr, mê) etnolog, qewmnas, etnograf.
ji: nijad +-nas
nijadnasî (navdêr, mê) etnografya.
ji: nijad +-nasî
nijadperest 1. regezperest 2. neteweperest
nijadperist (navdêr) regezperist, rasîst, şovenîst, faşîst, supremasîst, kesa/ê ku bawer dike ku nijada yan miletê wî ji nijadên yan miletên din çêtir e, kesa/ê ku dijî nijadên yan miletên din e.
Herwiha: nejadperest, nejadperist, nijadperest, nîjadperest, nîjadperist.
ji: nijad + -perist.
: nijadperistane, nijadperistî
nijadperistane (rengdêr) bi awayekî nijadperist.
ji: nijadperist + -ane
nijadperistî (navdêr, mê) regezperistî, rasîzm, şovenîzm, faşîzm, bîrdoza ku dibêje nijada yan miletê mirovî ji miletên din hêjatir e, bîrdoza ku nijadên yan miletên din û kesên ji wan nijadan yan miletan napejirîne, dijminatiya nijadên yan miletên din.
Herwiha: nijadperestî, nîjadperestî, nîjadperistîNêzîk, antîsemîtîzm, aparteîd, etnosentrîzm, faşîzm, şovenîzm, zenofobî.
ji: nijadperist + -î
nijadperistî kirin (lêker)(Binihêre:) nijadperistî
nijadperistîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nijadperistî kirin
nijadperistîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nijadperistî
nijadperwer (navdêr, mê) nijadpercst, regezperest, regezperwer.
ji: nijad +-perwer
nijadperwerî (navdêr, mê) nîjadperestî, regezperestî, regezperwerî.
ji: nijad +-perwerî
nijdar (navdêr) bizîşk, hekîm, doktor, pijîşkpispora/ê nesaxiyan, kesa/ê nesaxan sax dike, şarezaya/yê nexweşiyan, kesa/ê nexweşan derman dike, luqman, cebar.
Herwiha: nojdar, nujdar.
ji: nij + -dar, hevreha nişterê, jiari.
: nijdarî
nijdar bûn (lêker)(Binihêre:) nijdar
nijdar kirin (lêker)(Binihêre:) nijdar
nijdarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) nijdar
nijdarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) nijdar
nijdarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nijdar kirin
nijdarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nijdar
nijde 1. êriş 2. talan 3. cerde
nijdevan 1. rêgir û xelqşêlandî 2. talanker 3. cerdevan
(navdêr) rêgir, korsan, rêbirr, heydûd, eşqiya, çete, cerdevan, keleş, talanker, kowboy, revîner, şelîner.
ji: nijde + -van.
: nijdevanî, nijdevanîtî
nijdevanî 1. rêgirî 2. cerdevanî 3. talankerî
(navdêr, mê) rewşa nijdevanbûnê, keleşî, rêgirî, rêbirî, eşqiyatî, isadî, talankerî, talankarî.
ji: nijdevan + -î
nijinandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nijinandin
nijinandin (lêker)(navdêr, mê) danîn ser hev, li ser hev civandin, li ser hev kom kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نژناندن. Tewîn: Lêker: -nijinîn-.
Têkildar: nijîn.
ji: Ji Proto-hindûewropî kwei- (berhev kirin, çinîn), Proto-aryayî ni- + çey-, hevreha çandin û çinîn yên kurmancî, niçîn- ya pehlewî... Bo zêdetir hevrehan binere: çandin û çinîn. Hin peyvên din jî yên bi pêşbendika ni- di kurmancî de ev in: nivîn, nivistin, nivîsîn, niximandin, nixamtin,nicimandin...Çavkanî: Cheung p.26, Watkins p.45, Etymonline.
: nijinandî nijinîner
nijinandin/dinijinîne/binijinîne bi awayek endazeyî ava kirin; jenandin
nijinîn (navdêr, mê) li ser hev danana ber û keviran bi awayek endazeyî bo şûrheyên rez bax avayî û htd, kelek çêkirin, mûrhekirin, dema mirov dikevit di hizir û a ûpan da, hizirîn, :ez herê di nijinim û di herêfim nizanim dê çi bi kim bdn, :ez di nijinim em di nijinîn tu di nijinî hûn di nijinin ew di nijine, it ewan di nijinin, pr, :dê bi +bdn bdb, :di nijinî di nijinîn, db dûr, :nijinîbû, bûn, (f), :bi nijine bi nijinin nik (pêrb) rêzman alaveke jibo hebûna tiştê li rex mirovî nêz, li nik, li ba li cem, :were nik min da bo te gotinekê bi bêjim
nijinîn/dinijine/binijine 1. ava bûn 2. hênijîn, pokinîn
nijtin/dinije/binije 1. qewirandin 2. bera yekî dan
nijyar (navdêr) bîna, xanî.
: nijyarvan, nijyarvanî
nijyarvanî (navdêr) mîmarî, bînasazî.
ji: nijyar + -van + -i
nik hind, rex, kêlek
.
Hevwate: daçek, ba, bal, cem, dev, lalê(navdêr, mê) kujî, goşe, rex, alî, hêl: Sê-nik(rengdêr) baş, qenc, nexerab. (bi taybetî di berhemên klasîk de çavkanî?).
Bikaranîn: nik: Ez çûm nik wê. ji nik: Ez ji nik wê hatim. li nik: Ez li nik wê me.. Bi soranî: kin.
ji: Bi maneya alî, rex, goşe hevreha soraniya mukrî kin ji kinar (hw) jikurdi, belkî kurtkirina nikar, metatesa kinar yan jî kurtkirina nêzîk, Bi maneya baş ji farisîHerêm, Li Behdînan û li Hekarîyê tê bikaranîn. Li hindek deveran wek ni jî tê bikaranîn.
nika (hoker) vê gavê, vê demê, vî zemanî, vî serdemî, vê carê.
Herwiha: niha, nihe, niho, noke, nuha, nuho, nûka, nûke, vêga.
Bide ber: berê, paşî, pêşî.
Têkildar: nû.
: nikayî.
ji: Bi Pehlewî eknûn (ek+nûn) bû, bi zazakî nika ye, bi almanî nun.
nikah (navdêr, mê) mehr, jinûmêrî, kirin jinûmêr.
Herwiha: nîkah.
ji: ji erebî نكاح (nikaḧ: nikah, mehr) jiari, hevreha pehlewî nikah (nerîn, nêrîn, niga), avestayî nikatem- (nerîn, nêrîn, niga), îraniya kevn ni-kaθe- (nerîn, niga), têkilî niga, aga, nerîn û (bi metatezê) hay..
Bikaranîn: Lêker: nikah kirin. Navdêr: nikahkirin Rengdêr: nikahkirî
nikah birin (lêker)(Binihêre:) nikah
nikah bûn (lêker)(Binihêre:) nikah
nikah kirin (lêker)(Binihêre:) nikah
nikahbirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nikah
nikahbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) nikah
nikahbûyî (rengdêr) (Binihêre:) nikah
nikahkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nikah kirin
nikahkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nikah
nikandin (lêker)asê kirin, hilbestîn, mehkem kirin, şidandin, şirêz kirin, şiri kirin. Tewîn: -nikîn-.
ji: nik +-andin
nikar (navdêr) rex, hêl, alî, goşe, kinar, qerax, kuj, kuje, kujî, teref.
ji wêjeyê: Feraseta min a kurd dest nade ku ji dewletê gazindê bikim; ji ber ku li çar nikarê dinyayê kar û barê dewletan mayîndekirina desthelatê ye; rast an ne rast dabînkirin û bicihkirina siyaseta dewletî ye...(Arjen Arî: Kujerên ku ‘teamûden’ ziman dikujin!, Diyarname.com, 10/2007)
nikare amêrek hesine jibo nikirandina dar û beran bi kar dihêt, mikare
nikare bi yekê; dibêje, dudu werin (biwêj) ji bo kesên lafek tê bikaranîn. hela tu li vi derewînî binêre. nikare biyekê; dibêje, dudu werin.
nikare di bin histêrkan de bimeşe (biwêj) xwe zehf zêde ditin. eliyê nesîfa hecî mehmedê kem, xwe wisa dinepixîne ku merikî nikare di bin histêrkan de bimeşe.
nikare kerekê biajo (biwêj) ji bo kesên bêzereng û pêk nehatî tê gotin. kuro tu çawa bi wî bawer bûyî? ew reben nikare kerekî biajo.
nikare pelûreke ji xwe re çeke, jajerûne ji hevalê xwe re çedike (biwêj) ji bo kesên bêdenge tê bikaranîn. ew qas jî nabe lo! nikare pelûreke ji xwe re çeke, jajerûnêji hevalê xwe re çêd ke.
nikaribûn bi yên beredayî, çûn yên girêdayî (biwêj) ji bo kesên ku hempayê xwe na, lê yên bêhêz û ji xwe qelstir didin hemberî xwe tê gotin. ew ne mirovê tekoşîne ye, nikaribû bi yên beredayî, çû yên girêdayî.
nikarim (lêker) ji karîn: Ez nikarim vî karî bikim. (Ez neşêm vî şolî bikim.).
Herwiha: nikanim.
Hevwate: neşêm, natiwanim (soranî).
Têkildar: nikarî, nikare, nikarin, nikarîn (devokî). Demên din: dê nekare, nikariye, nikarî, nikarîbû
nikarin (lêker) ji karîn.
Herwiha: nekarin.
Hevwate: neşên, natiwanin.
Dijwate: dikarin
nikarîn (lêker) neşiyan, netiwanîn, nekarîn, taqet nebûn, hêz nebûn, derfet nebûn.
Herwiha: nikanîn.
Dijwate: karîn.
ji: ni- + karîn.
: nikare, nikarê, nikarim, nikarî, nikarin
nikarîn kişandin (lêker)neşên kcşandin.
ji: nikarîn + kişandin
nikayî (navdêr, mê) rewşa nikabûnê.
ji: nika + -yî
nikbîn (navdêr, mê) çakbîn, xweşbîn, geşbîn, xweşîwîst, optîmîst.
ji: nik +-bîn
nikbînî (navdêr, mê) çakbînî, xweşbînî, geşbînî, xweşîwîstî, optîmîzm.
ji: nik +-bînî
nikêtî (rengdêr) bêmede, bêkêf, (kesî dilê wî naçite xwarinê, jêra nikêtî tê gotin), nexweşîya ji xwarin û vexwarinê kerixîn.
ji wêjeyê: Dema mirov nexwe û nevexwe,mirov nikêtî dibi.êdî mirov bixwazi jî nikari bixwe û vexwe.Ji kurdî.
Têkildar: kerixîn, bêzarbûn.
: nikêtî bûn
nikil 1. bêfila firindeyan 2. lûtke
(navdêr, nêr) dim, dindik, dimik, devê req û zirav yê firrindeyan.
Herwiha: nikl, nikul, nukil, nukl, nukul.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نکل.
ji: Herwiha nukul, hevreha farisî نوک (nûk), sogdî newke-, sekayî nuhe-, jiari. Peyva fînlendî nokka û hevrehên wê di zimanên din yên uralî de bi rêya têkiliya cografî yên dîrokî ji zimanên îranî ne..
: nikilandin, nikilandî, nililk
nikil avêtin (lêker) dev avêtin, devavêtina, di.
ji: nikil + avêtin
nikil bûn (lêker)(Binihêre:) nikil
nikil kirin (lêker)(Binihêre:) nikil
nikilandin (navdêr, mê) balinde nikilê xwe lê didin, cihê nikilê tewalan li sere, :çûçikan ev hijîre ya nikilandî nikirandin
nikilbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) nikil
nikilbûyî (rengdêr) (Binihêre:) nikil
nikildar (rengdêr) (navdêr) binikil, ajelên ku nikil hene.
Herwiha: nukuldar, nikuldar, nukildar.
ji: nikil + -dar.
Têkildar: jûjiyên nikildar: Echidnas, jûjiyên nikildirêj: long-beaked echidna, nikildarî. Navê zanistî: Monotremes
nikildarên avî (navdêr) ajelên avî yên binikil.
Herwiha: nukuldarên avî, nikuldarên avî, nukildarên avî.
ji: nikil + -dar + -ên + avî.
Têkildar: jûjiyên nikildar: Echidnas, jûjiyên nikildirêj: long-beaked echidna, nikildarî. Navê zanistî: Platybus
nikilk (navdêr, mê) nikul, nikil, dindik, dim.
ji: nikil +-k
nikilkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nikil kirin
nikilkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nikil
nikillêdan (navdêr, mê) nikilandin
nikilreş nexweşiyeke firindeyan e
nikilreşî firindeya ku bi nikilreşê ketiye
nikîn (lêker) nalîn, nal, hertîn, ruç.
ji: nik +-în
nikirandin (lêker)(navdêr, mê) arastin, xemilandin, nexşandin, nitirandin, xemildar kirin, rengîn kirin, xweşik kirin, bedew kirin, spehî kirin. Tewîn: -nikirîn-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نکراندن
nikisîn (lêker) Xwendin: ˈnikɪsiːn, Jihevqetandin: niˑkiˑsîn, Ji kêmhêzî li ser çokan rûniştin, Ji ber astengiyekî hevsengiya xwe winda kirin. Tewîn: -nikis-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نکسین
niko (hoker) niha, nika, vê gavê, vê demê.
Herwiha: nikû.
Bikaranîn: Devoka Efrînê
nikolî (navdêr) mandel, inkar, mandele, şemartin, şerandin, haşatî.
ji wêjeyê: Siyasetî dewletî Tirkiya le ser bineretî nikollî kirdin le dozî reway netewey Kurd binyatinrawe û eweş be aşkira le madey 66 î destûrî hemîşeyî ew wilateda bedî dekrêt. Be pêy ew madeye herkes le jêr alay Tirkiya û le sînûrî dewletî Tirkiya da dejî Tirke.(Edhem Barzanî di hevpeyivînekê de li gel Ebdulrehman Elî, Hemdem.com, 11/2007)
nikrandin (navdêr, mê) têkolan û renîna tiştê req nexasim ber û keviran, bdn, :ez di nikirînim em di nikirînîn tu di nikirînî hûn di nikirînin ew di nikirîne, it ewan di nikirînin, pr, :dê bi + bdn bdb, :di nikrand di nikrandin db dûr, :nikrandibû, bûn, (f), :bi nikirîne bi nikirînin
nikul avetin (biwêj) paşgotiniya yekî kirin. ew nikare li hemberi we ti^teki bibeje, lê hema wiha nikul diave-je we.
nikulbigû bûn (biwêj) bi karen xirab re mijul bûn. ew ji dizane ku kirinen wî nikulbigu ne, de wan bedelan ji bide.
nikulê (yekî) ketin nava gû (biwêj) tek ffln, bi şermiye ketin. kenge ku keqika wî boxqeye xwe hilda û bi leşkereki biyani ve revi, nikule sedo we qaxe kete nava gu.
nilpferd hespê Nîl
nim (navdêr, mê) birde-bird, nimnim, suhbetkirina bi dengê pirr nizm: Nimnima wan bû lê min tiştek jê seh nekir..
Herwiha: nime-nim, nimenim, nimnim, nim-nim, num, nume-num, numenum, numnum, num-num.
Bide ber: nam, nem, nîm, nom.
ji wêjeyê: Mala we ava. Erê mamosta berêzekan! Ma bi milyonan zaro û mezinên kirmncîaxiv ”xeyal û peywestbûnên simbolîk” nînin? Ma gelo ew nahizirin? Ma wan jî fentesî , xwezîk û hêvî nînin? Ma nimnima awaza dengê dayika kumancan naçe guhên zarokê di zikî de? Ma gelo fonêtîka zimanê kumancî li ser lêv û mejiyê zaroyê kumanc de çê nabe? Ez bawer nakim hun li ser van meselan baş rawstabin û hizrên xwe kiribin.(Nazif Mayî: Bersivek bo peyama ”erşîfkirina” zimanê kumancî, Gelavej.com, 7/2008)Volapük (navdêr) ajel, lawir, heywan, candarÎnglîzî (navdêr) texlîtek yarî ye
nima (navdêr, mê) hêma, nîşan, nîşe, îşaret.
Bikaranîn: Lêker: nima kirin. Navdêr: nimakirin
nima kirin (lêker)(Binihêre:) nima
nimadar (rengdêr) hêmadar, biîmaj.
ji: nima +-dar
nimaj (Zazaki) nimêj
nimakirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nima
nimandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nimandin
nimandin 1. nîşan dan; nûnertî kirin (lêker)(navdêr, mê) temsîl kirin, nûnertî kirin, nimînendeyê/a kesekî bûn, li ser daxwaza kesekî bo karek bi cih anîn, nîşan dan, ray kirin, nimayîş kirin, nîşan dan, wek nimûne bûn.
Herwiha: numandin, nimûne.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نماندن. Tewîn: Lêker: -nimîn-.
ji: jiari, hevreha soranî نواندن (niwandin), farisî نمودن (nomûden), ji ni- + mandin, hevrehên din yên kurmancî mîna, mînak, nimûne, -nima, nimayîş....
: nimandî, nimînende, nimîner, nimînok
nimandin/dinimîne/binimîne 1. nîşan dan 2. sêwirandin 3. hewandin
nimaye (navdêr, mê) endeks, navnîş, fihrist, naverok
nimayende wekîl, nûner, nimîner, berîkar, spartedar, bervedar, ajan, kesa/ê ku li ser daxwaza kesekî jê re karekî bi cih tîne (bi taybetî peymanan girê dide), kesa/ê ku li ser navê rêkxistinekê yan kesek din dipeyive yan dixebite, temsîlkar
nimayîş xwepêşan, rêpîvan, pêşanî, riyalî, xwepêşandan, şatafat
nimayîşkar (navdêr, mê) şanedar, riyalî.
ji: nimayîş +-kar
nimayîşkarî (navdêr, mê) riyalîtî.
ji: nimayîş +-karî
nimêj 1. perestişa misilamanan a rojê penc danan û di hin warên din de 2. dirozge
(navdêr) dua, lava, daxwaz ji Xwedê yan xwedayekê/î (bi taybetî ayînên îslamî yên her roj pênc caran tên dubarekirin)Navê nimêjan, nimêja şeveqê, nimêja tavê, nimêja nîvro, nimêja berêvar, nimêja êvarê, nimêja şîvê, nimêja şevê(tehecud), nimêja înê, nimêja mirîyan, nimêja tavxeyirînê, nimêja heyîvxeyirînê, nimêja sunet.
Herwiha: limê(devokî) limêj(devokî) mêj(devokî) nimê(devokî) nimêtin(devokî) nivêj(devokî) niwêj(devokî).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نمێژ.
Hevwate: salat selat. Nêzîk: daxwaz dua hêvî lava rica tika.
Bide ber: bang, desmêj(destnimêj),avdest ezan hec rojî xêr zikat.
ji: Ji Proto-hindûewropî ném- (belav kirin) > nemos, Proto-aryayî nemeh heçiye (peristin, rêz lê girtin), nemas (rûmet, qedir, qîmet bo Xwedê). Hevreha niwêj ya soranî, nimac/nimaj/nimaz ya zazakî, nemaz ya farisî, nemeh (peristin) ya avestayî, nimêc ya parsî, nemaz ya pehlewî, لمونځ (limûnz) ya peştûyî, names (rêzgirtin) ya sanskrîtî, νέμω (nêmo: belav kirin) û Νέμεσις (Nêmesis: xwedaya tolhildanê) yên yûnaniya kevn. Eynî peyv bi rêya farisî nemaz wek namaz ketiye tirkî jî. Proto-hindûewropî: ném- (belav kirin) > ném-os- , Proto-aryayî: nemeh-hačiya- (peristin, rêz lê girtin) Avestayî: nemeh- (peristin, rêz lê girtin) Pûnjabî: nmc (peristin”) Middle Persian: nemaz (peristin) Sogdî: nimc (peristin) Farisî: nemaz (nivêj, nimêj) --> Tirkî: namaz Belûçî: nemaş (nivêj, nimêj), peştûyî: limûnz (nivêj, nimêj) Kurmancî: nimê, nimêj, nivêj (nivêj, nimêj), soranî: niwêj, nwêj (nivêj, nimêj), kelhûrî: nimaz, hewramî: nima Zazakî: nimac (nivêj, nimêj) Sanskrîtî: names (peristin, rêz lê girtin) Yewnanî: némo (belav kirin) -> Nêmesis Çavkanî: Horn p.233, Lubotsky Pokorny: -.
Bikaranîn: Lêker: nimêj kirin. Navdêr: nimêjkirin Rengdêr: nimêjkirî.
: bêdestnimêj bêdestnimêjî bidestnimêj bidestnimêjî bênimêj bênimêjî binimêj binimêjî destnimêj nenimêjker nenimêjkerî nimêjker nimêjkerî.
Bi zaravayên kurdî: hewramî: kurmancî: nimêj soranî: niwêj zazakî:
nimêj derbas kirin di wextê wê yê diyar de nimêj nekirin
nimêj e, xewleki dûr û dirêj e, her kes nikare bibeje (biwêj) kare zor û bizehmet her kes nikare bike. her tişt bedel dive. nimej e, xewleki dûr dirêj e, her kes nikare bibeje.
nimêj kirin îbadeta misilmanan bi cih anîn
(lêker)(Binihêre:) nimêj
nimêj qeza kirin 1. nimêja xwe ya derbasbûyî bi cih anîn 2. ber kesekî ku nimêj derbas kirine ve nimêj kirin
nimeja deman deman, wahşe devê ceman (biwêj) ji bo karen berstikrar tê gotin. nimeja deman deman, wahşe deve qeman. £iye we rast e?
nimêja mexrebê nimêja tarîbanê
nimêja nafileyê 1. ne nimêja ferzbûyî, nimêja xêrê 2. di îslamê de nimêja hin danên bixêr
nimêja qezayê nimêja ku di wextê wê yê diyar de nehatiye kirin
nimêja şeveqê nimêja sibê , nimêja serê rojê.
ji wêjeyê: Kî berîya nimêja şeveqê du rikaet sunet bike çêtire jidunya û yên nava dunyayêda..
Têkildar: nimêja tavê nimêja nîvro nimêja berêvar nimêja êvarê nimêja şîvê nimêja şevê.
ji: kurdî nimêj+a+şeveq+ê
nimeja xwe ji stuye xwe derxistin (biwêj) binbariya xwe bi awayeki ji bêgavi û beyi dil pek anm. .. hema em nimeja xwe ji stuye xwe derdixût, em dikevin dinya biqirej, disa gunehan dikin. ridwane di
nimêjkar kesê ku bi berdewamî ji Xwedê re îbadetê dike *“heke nimêjkarek tunebe, pêxasekî bigire û bîne”
nimêjkerî (navdêr, mê) rewşa nimêjkerbûnê.
ji: nimêjker + -î
nimêjkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nimêj kirin
nimêjkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nimêj
nimêtin (lêker)(navdêr, mê) nimêj kirin, nivêj kirin. Tewîn: Lêker: -nimêj-.
ji: têkilî nimêjê
nimîn nerimîn, kemitîn, nerm bûn, (bo tiştên hişk) di nav ava kelandî de nerm bûn:Divê ku pelên mêwan berî pêçandinê binerimin. nerm kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نمین.
Herwiha: nimihîn, nimiyan. Tewîn: Lêker: -nim-.
Têkildar: nimandin.
: nimiyayî, nimîî
nimînandin (lêker) destbiserkirin, teslîm kirin, vehiştin, pêre, radest kirin.
ji: nimîn +-andin
nimînandin/dinimînîne/binimînîne temsil kirin
nimînende 1. nûner, temsîlkar 2. qasidê saziyekê
(navdêr) wekîl, nûner, nimîner, berîkar, spartedar, bervedar, ajan, kesa/ê ku li ser daxwaza kesekî jê re karekî bi cih tîne (bi taybetî peymanan girê dide), kesa/ê ku li ser navê rêkxistinekê yan kesek din dipeyive yan dixebite, temsîlkar.
Têkildar: nimûne.
ji: nimandin > -nimîn- + -ende.
: nimînendehî, nimînendetî, nimînendeyî
nimînende kirin (lêker) nimûne kirin, wêne kirin.
ji: nimînende + kirin
nimînende tî (navdêr, mê) ajanî.
ji: nimînende +-tî
nimînendekî (navdêr, mê) bi nirnînedeyî.
ji: nimînende +-kî
nimînendekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nimînende kirin
nimînendekirin (navdêr, mê) şandin, niminendeyî, niwanerî.
ji: nimînende +kirin
nimînendetî (navdêr, mê) rewşa nimînendebûnê, nûnerî, temsîlkarî.
ji: nimînende + -tî
nimîner (navdêr) nûner, wekîl, berîkar, spartedar, bervedar, ajan, nimînende, kesa/ê ku li ser daxwaza kesekî jê re karekî bi cih tîne (bi taybetî peymanan girê dide), kesa/ê ku li ser navê rêkxistinekê yan kesek din dipeyive yan dixebite, temsîlkar.
Herwiha: numîner.
ji: nimandin.
: nimînerî, nimînerîtî, nimînertî
nimînerî (navdêr, mê) rewşa nimînerbûnê.
ji: nimîner + -î
nimînok (navdêr, mê)Jihevketandin, yekjimar: ni·mî·nok pirrjimar: ni·mî·no·kan, Ew têkilî yan jî pêwendiya di navbera çendanîyan yan jî nirxan de ku guhertin yan jî pêşketinekê rê dide, Lê, li seranserî cîhanê xullexulla sûkan e. Nimînok a (îndeksa) Şanghaya Çînê 45 ji sedê rabû, Senex a Hindistanê 44 ji sedê rabû, Bovespa ya Brazîlê 38 ji sedê rabû û nimînok a Endonîziyayê 32 ji sedê rabû. Niha, sûkên pişkan çîrokê hemiyê venagêrrin,.
ji: nimandin, wateya duwemîn
nimitene (Zazaki) (lêker) veşartin
nimre (navdêr, mê) (hejmar) reqem, micar, jimar.
Herwiha: nimare, numara, numare, numre.
: bênimre, bênimreî, binimre, nimredar, nimredarî, nimrenas, nimrenasî, nimreyîJibo agahîyên berfireh lihejmarbinêre
nimre kirin (lêker)(Binihêre:) nimre
nimredar (rengdêr) bi(hejmar).
ji: nimre + -dar.
: nimredarî nimredarîtî nimredartî
nimredarî (navdêr, mê) rewşa nimredarbûnê.
ji: nimredar + -î
nimrekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nimre kirin
nimrekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nimre
nimreyî (navdêr, mê) rewşa nimrebûnê.
ji: nimre + -yî
nimûne 1. mînak 2. ibret
(navdêr, mê) mînak, mîsal, embaz, manend, model, mesele, paradigma, şêwe, şêwaz, awa.
Herwiha: numûne.
Bikaranîn: Lêker: nimûne bûn, kirin nimûne, nimûne dan, nimûne girtin. Navdêr: nimûnedan, nimûnegirtin.
ji: hevreha soranî نموونه (nimûne), farisî نمونه (numûne), pehlewî nimûdek (nimûne), têkilî kurdî nimandin û farisî نمودن (numûden), herdu bi maneya nîşan dan, jiari. Ji eynî rehî: têkilî nima, nimayîş..
: nimûneyî
nimûne bûn (lêker)(Binihêre:) nimûne
nimûne dan (lêker)(Binihêre:) nimûne
nimûne girtin (lêker)(Binihêre:) nimûne
nimûne kirin (lêker)(Binihêre:) nimûne
nimûnebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) nimûne
nimûnebûyî (rengdêr) (Binihêre:) nimûne
nimûnedan (navdêr, mê) (Binihêre:) nimûne
nimûnegirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) nimûne
nimûnekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nimûne kirin
nimûnekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nimûne
nimûneyî (rengdêr) serpişk, serbor, :xandingeha nimûneyî
nimyayî (navdêr)tiştê bi avê hatî nerimkirin, hatîye nimandin, :danê nimyayî bi kêr vestirînê dihêt
nin (lêker) (devokî) forma dema niha ji (lêker)a bûn bo cînavên pirrjimar dema peyva berî wê bi vokalekê bi dawî bêt:Em mamoste nin. (Em mamoste ne.) Gelo hûn frensî nin? (Gelo hûn frensî ne?) Ew ne amerîkanî nin. (Ew ne emerîkî ne.).
Herwiha: -ninNêzîk, in.
Bide ber: mim.
ji wêjeyê: Wî dostî digot ko li gotinên Ahmet Turkî yên pêşî guhdarî bikin û baweriyê pê bînin, ji ber ko ew ên wî nin, jê pê ve wî çi got jê bawer nakin, ji ber êdî ew ne yên wî nin û baweriyê pê nînin.(Enwer Karahan: Her û her Ahmet Turk, Nefel.com, 7/2008)
nine (lêker) nîne, tine, niyeÎnglîzî (hejmar) neh, 9, IX.
Bide ber: one, two, three, four, five, six, seven, eight, nine, ten, eleven, twelve, thirteen, fourteen, fifteen, sixteen, twenty, thirty, fourty, fifty, sixty, hundred, thousand, million, milliard Tirkî: (navdêr) dapîr, pîrê, pîra kesekî
ninok (navdêr, mê) penc, binikê nînokê.
ji: nin +-ok
nipînû (rengdêr) pirr nû, gelek nû, zêde nû.
ji: nip î + nû
niqar Toza keviran.
niqaş kirin şêwirîn, minaqeşe kirin, hevpeyvîn, danistan, axaftin, mizekere kirin, rabûn hev, cengîn
niqayene (Zazaki) niqîn
niqêm cureyekî kevirên giranbiha ye
niqik derince, pîle
niqîn 1. hatin girtin yan bijartin. Binêre;, neqîn 2. ketin bin avê. Binêre;, noqîn
niqîn/diniqe/biniqe axînî kirin, ofînî kirin
niqir kêrtik, girtik
girê, kirt, pîle, derece, pêpelûk, paplûk, qedeme, kêrt, serî, kêrtik, berêkartîk, kewre, çerx, kartik, kertik
niqir kirin (lêker) kirt kirin, niqirkdan, niqirandin.
ji: niqir + kirin
niqir vekirin (lêker) lûlik, zurnax, şirik.
ji: niqir + vekirin
niqirandin/diniqirîne/biniqirîne 1.kêrtik kêrtikî kirin, girtikgirtikî kirin 2. tê de cerx vekirin
niqirdar (rengdêr) biniqir.
ji: niqir +-dar
niqirik (navdêr, mê) xane, kirtik.
ji: niqir +-ik
niqirk (navdêr, mê) kirtik, kêrt, kirt, gen.
ji: niqir +-k
niqirk dan (navdêr, mê) kirt kirin, niqirandin.
ji: niqir +-k + dan
niqirkdan (navdêr, mê) kirtkirin, niqirkirin, niqirandin, kirt kirin, niqir kirin.
ji: niqir +-k +dan
niqirkdayî (navdêr, mê) kirtkirî, niqirkirî, niqirandî.
ji: niqir +-k +dayî
niqirkî (navdêr, mê) dirdirkî, diranokî.
ji: niqir +-kî
niqirkirî (rengdêr) bêşkêrtim, kirtkirî, niqirandî, niqirkdayî.
ji: niqir +kirî
niqirkirin (navdêr, mê) kirtkirin, niqirkdan, niqirandin.
ji: niqir +kirin
niqirokî bûn (rengdêr) kirtikî bûn, kirtkirtî bûn, kelepotkî bûn.
ji: niqir +-okî + bûn
niqirokîbûn (rengdêr) kirtkirtîbûn, kirtbûn, kelepotkîbûn.
ji: niqir +-okî +bûn
niqniqandin/diniqniqîne/biniqniqîne 1. devjenî kirin 2. belapêşkarî hev bûn
niqobûn (navdêr, mê) dabûn, binavbûn
niqre sîtila tehtevêlkî
niqrosk dema ku xew dikeve çavan û serê mirovî xwar dibe
dema çavên mirovî dikevin serêk û serê mirovî radihejit û xewa mirovî dihêt
niqrosk hatin hênijîn û stû di aliyekî de xwar bûn
niqroskhatin (navdêr, mê) xewhatin, :niqroskên vî zarokî yên di hên xewa wî ya dihêt
niqte (navdêr, mê) xal, çin,. nîşana biçûk ya girrovirr ya li dawiya hevokan têt danîn, puan, pile, derece.
Herwiha: nixte , noxta, nuqte, nuxte.
ji: Ji erebî.
: bê
niqte danîn (lêker)(Binihêre:) niqte
niqte kirin (lêker)(Binihêre:) niqte
niqtedanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) niqte
niqtekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) niqte
niquçandin/diniquçîne/biniquçîne 1. niçandin 2. quncirandin
niquçk (navdêr, mê) Her yek ji niquçkirinekê (niçandinê), navê karê niquçandinê, Jina wî niquçkek lê da û bi çavan kurê xwe nîşanî wî da. Ma min ji te ra nedigot lawê me evîndarî Şikranê bûye. Ji wexta ku keçik hatiye vir çavê lawê me li ser wê ye..
ji: niquçandin.
Têkildar: niçandin
niqut dilop, çilk
(navdêr, mê) dilop, çip, biçûktirîn pirta avê.
Herwiha: niqit, nuqit, nuqut.
Bide ber: niqte.
: niqutandin, niqutandî, niqutî, niqutîn, niqutîner, niqutok. Biwêj: niqutîn dilê yekî
niqut kirin (lêker)(Binihêre:) niqut
niqutandin dlop jê anîn xwar
niqutandin/diniqutîne/biniqutîne dilopandin, çilkandin
niqutek (navdêr, mê) niqutok, dilopjimar.
ji: niqut +-ek
niqutî (navdêr, mê) rewşa niqutbûnê.
ji: niqut + -î
niqutik (navdêr, mê) dilopik.
ji: niqut +-ik
niqutîn (lêker) dilop kirin. Tewîn: -niqut-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نقوتین
niqutîn/diniqute/biniqute dilopîn, çilkîn
niqutk (navdêr, mê) xal, şanik, deq, nuqte, nuqtik, bêrq, pinî, pitik, nixtik, pîne.
ji: niqut +-k
niqutkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye niqut kirin
niqutkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) niqut
niqutok (navdêr, mê) niqutek, dilopjimar.
ji: niqut +-ok
nirandin (navdêr, mê) giyandarên dirinde mîna şêr piling dengî ji xwe di hînin, :5êrî nirand.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نراندن
nirên dengê miremirê yî dirindeyan
nirîn hirmijîn, giricîn, girijîn, mirijîn, gurmijîn, kurîn, qûrîn, newîn, newtîn, newikîn, urîn, hîrîn
nirîn/dinire/binire (dirindeyên mînanî şêr, piling û hwd)
nirinayene (Zazaki) (lêker) keyandin
nirinîyayene (Zazaki) (lêker)hatin keyandin
nirîyayene (Zazaki) (lêker) keyîn
nirrayene (Zazaki) (lêker) nirrîn
nirx (navdêr, nêr) biha, qîmet, fiyet, giranî, heq, qedir, giramî, tiştên giring yan pîroz: nirxên neteweyî.
Herwiha: nerx.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نرخ.
ji: hevreha soranî نرخ (nirx), hevreha farisî yan jî ji farisî نرخ (nerx) jiari..
Bikaranîn: Lêker: nirx danîn, nirx dan. Navdêr: nirxdanîn, nirxdan.
: bênirx, bênirxî, binirx, binirxî, nirxandin, nirxandî, nirxîner, nirxînerî, nirxdar, nirxdarî, nirxder, nirxderî
nirx dan (lêker)(Binihêre:) nirx
nirx danîn (lêker)(Binihêre:) nirx
nirx lêxistin (lêker) nirxandin.
ji: nirx + lêxistin
nirx tê dan (biwêj) rumet dan. bi bihayeki zêde nirxandin. dibe ji me ew qas nirx te neda, belke ew e ji ew qas heq nekiribu.
nirxandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nirxandin
nirxandin (lêker)(navdêr, mê) hilsengandin, nirxê tiştekî diyar kirin, raya xwe li ser nirxê tiştekî xuya kirin, ecibandin, jê hez kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نرخاندن.
Herwiha: nerxandin. Tewîn: -nirxîn-.
ji: nirx + -andin.
: nirxandî, nirxîner
nirxandin/dinirxîne/binirxîne 1. bihanameya kel û pelan danîn ser 2. erênî û neyîniya mijarekê destnîşan kirin; dahûrandin 3. ferisandin
nirxandinî (navdêr, mê) bihakirinî, xemilkirinî.
ji: nirxandin +-î
nirxbilind (rengdêr) giran, ne erzan, hêja, jêhatî, bihagiran, berketî, rind, rêzdar.
Herwiha: nerxbilind, nerxblind, nirxblind.
Hevwate: binirx, nirxdar.
Dijwate: nirxnizm, bênirx, kêmnirx.
ji wêjeyê: Folklor ji bo vekolîna jiyan, ziman û dîroka miletan jêdereke nirxbilind e.(Elî Cefer: Gotinên pêşiyan, Kurdax.net, 3/2006).
ji: nirx + bilind.
: nirxbilindî
nirxbilindî (navdêr, mê) rewşa nirxbilindbûnê, bihagiranî, bihadarî, giranî.
ji: nirxbilind + -î
nirxdan (navdêr, mê) (Binihêre:) nirx
nirxdanan (navdêr, mê) nirxe liser danan
nirxdanî (navdêr, mê) ecibandin.
ji: nirxdan +-î
nirxdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) nirx
nirxdar (rengdêr) binirx, nirxgiran, bihadar, bihagiran, giranbiha, birêz, rêzdar, ezbenî, nirxbilind, biqedir, birûmet, rûmetdar, biqîmet, hêja, hejî, jêhatî, berkeftî, giran, bişeref, binamûs, şerîf, qedirgiran, qedirbilind, berketî.
Herwiha: nerxdar nurxdar.
Dijwate: bênirx erzan kêmnirx.
ji: nirx + -dar.
Bikaranîn: Lêker: nirxdar kirin, nirxdar bûn. Navdêr: nirxdarbûn, nirxdarkirin.
: nirxdarî nirxdarîtî nirdartî
nirxdar bûn (lêker)(Binihêre:) nirxdar
nirxdar kirin (lêker)(Binihêre:) nirxdar
nirxdarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) nirxdar
nirxdarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) nirxdar
nirxdarî (navdêr, mê) rewşa nirxdarbûnê, hêjayî, rûmetdarî, berketîbûn, qîmetdarî, biqîmetî.
ji: nirxdar + -î
nirxdarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nirxdar kirin
nirxdarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nirxdar
nirxên mirovahiyê yên gerdûnî her tiştê ku her kes giramiyê jê re digire
nirxgiran (rengdêr) nirxdar, nirxbilind, binirx, bihadar, bihagiran, giranbiha, birêz, rêzdar, ezbenî, biqedir, birûmet, rûmetdar, biqîmet, hêja, hejî, jêhatî, berkeftî, giran, qedirbilind.
Herwiha: nerxbilind nurxbilind.
Dijwate: bênirx erzan kêmnirx nirxnizm nirxsivik.
ji: nirx + bilind.
: nirxbilindî nirxbilindîtî nirxbilindahî nirxbilindatî
nirxîner (navdêr, mê) rexnegir, hilsengîner, krîtîker
nirxkirî (rengdêr) bihakirî.
ji: nirx +kirî
nirxkirin (navdêr)danan nirxê li ser mitayî di danin biha li ser danan
nirxpîv (navdêr, mê) taksimetre.
ji: nirx +-pîv
nişdar bijîşkê şkestekan; cerah
nişdarî bijîşkiya şkestekan; cerahî
(navdêr, mê) emeliyat, niştergerî, operasyon
nisêbîn serenav, Bajarekî bakurê Kurdistanê ye.
: nisêbînî, nisêbînti
nişêt nîşane, elamet
nisf (navdêr) nîv.
ji wêjeyê: Nisfê ewwel dayî çavê heybetê, Nisfê sanî dayî çavê şefqetê w:Mela Hisênê Bateyî
nisikek di nav gûyê xwe de dîtin (biwêj) bêdengetî kirin, xwe winda kirin, bitrî bûn. mecît zehfhar bûye, tu dibêjî nîskek di nav gûyê xwe de dîtiye.
nişîn (navdêr, mê) rûniştin, xwarketin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نشین
nişîn bûn (lêker) ava kirin.
ji: nişîn + bûn
nişîn kirin (lêker)(Binihêre:) nişîn
nişîn/dinişe/binişe niştin
nişîngeh niştingeh
(navdêr, mê) niştîmen.
ji: nişîn +-geh
nişînkirî (rengdêr) çarekirî.
ji: nişîn +kirî
nişînkirin (navdêr, mê) dabeşkirina çarêkî, hewandin.
ji: nişîn +kirin
nişirîn/dinişire/binişire 1. bişkuvîn 2. pizirîn
nişîv 1. xwar 2. nizm 3. jêr
(hoker) ber bi jêrve, berev jêr, ji derek bilind ber bi derek nizm: Divê em hê nişîvtir biçin daku xwe bigihînin çemî..
Herwiha: nişîf, nişîw.
Dijwate: evraz.
Bide ber: binî, jêr, jor, serî, silal.
ji: Destpêk (ni-) ji Proto-hindûewropî ni/nei (jêr, binî), binêre: ni- + -şîv- (çûn, bide ber zazakî şiyen..
Bikaranîn: Lêker: nişîv kirin. Navdêr: nişîvkirin.
: nişîvî
nişîv bûn (lêker) hilisin, borîn.
ji: nişîv + bûn
nişîv kirin (lêker)(Binihêre:) nişîv
nişîvbûn (navdêr, mê) hatinxar, dahatin, nişîvî, nizimbûn, daketin, texçikkirin, feramoşî, keresteyê texçikan, texçik, pileya nişivbûnê.
ji: nişîv +bûn
nişîvbûnî (navdêr, mê) avabûn.
ji: nişîv +-bûnî
nişîvbûyî (rengdêr) lawazbûyî.
ji: nişîv +bûyî
nişîvî (navdêr, mê) cihê ber ji jêrve nizm dibe, rêya ji derek bilind diçe yek nizm: Gelek evrazî û nişîvî li rêya me hebûn..
Herwiha: nişîfî nişîwî.
Dijwate: evrazî.
Bide ber: binî jêr jor serî silal.
ji: nişîv + -î
nişîvkar (navdêr, mê) nevî.
ji: nişîv +-kar
nişîvkî (navdêr, mê) bi nişîvî, bi laderî.
ji: nişîv +-kî
nişîvkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nişîv
nişîvnebûyî (rengdêr) (Binihêre:) nişîv
nişkav (rengdêr) bûyer yan rûdaneka bi lez û ne çavelêkirî, :ji nişkave min dît bi jor ket demildest
nişkavî (navdêr, mê) tavildanî.
ji: nişkav +-î
nişkavîtî (navdêr, mê) lepiratî, xaftilatî.
ji: nişkav +-îtî
nişkavkî (navdêr, mê) tavilî, tavilê, hema.
ji: nişkav +-kî
nişkivîn (lêker)(navdêr, mê) ji ber bûyereke nepayî ecêbgirtî man. Tewîn: Lêker: -nişkiv-.
Têkildar: nişkivandin nişkaftin.
ji: nêr, ji ji nişkê ve.
ji wêjeyê: Îro min fikir kir ku ez ji peyiva nişk-ê ya ku di ji nişkê/a ve de heye lêkera gerneguhêz nişkivîn û ya gerguhêz nişkaftin yan nişkivandin çêbikim. Min googland û dît ku nivîskar Kovan Sindî nişkivîn wek navdêr di nivîseka xwe de bi kar anîye: Bingehê fîlosofiyê ji bû Arîstotalês(384-322BZ) jî mêtafîzîk e û ev jî nişkivîneke. Ji bû fîlosofê Alaman, Şopinhawer jî gumanî ye. Di van babetan de, matbûn heye û Platon dibêje matbûn (Ecêbî) bersiva bingehîn e. Ev babetên han, nişkivîn, gumanî û matbûnê hemiyê dixin di bizavekê de, bi hev ra dikevin livînê û divê mirov vêra biçe û li ser bifikire.Bikaranîna van her du lêkeran: Ez nişkivîm gava min zanî ku xelata yekê ya min bû. (îngilîzî: surprise), Wan ez bi bexşîna xelata yekê nişkaftim/nişkivandim. Xelata yekê ji min re nişkivîn bû..
: nişkiviyayî nişkivî
nişmî neşmî
(rengdêr) (navdêr, mê) hîjyen,paqij mala wê pir nişmî bû, kesê/a hîjyen,kesê/a ku ji paqijîyê hez dike zilamekî pir nişmî ye
nişt (navdêr, nêr) war, welat, niştiman, cih, mesken, mekan, cihê lêniştinê.
Dijwate: nîşt.
ji wêjeyê: Kurdistan niştê me ye - Serxwebûn armanca me ye.
ji: niştin - -în.
: niştiman (bi soranî ye û tê wateya niştê me anku welatê me, warê me)
niştandin (lêker)rûniştandin.
ji: nişt +-andin
niştecih akincî, şênî, dêman
niştene (Zazaki) (lêker) veniştin
nişter (navdêr, mê) bisturî, adîr, kêrên ku doktor pê emeliyatan dikin.
Herwiha: neşter, nîşter.
ji wêjeyê: Hekîmî qunêra baskê Rihanê bi nişterê derkir..
ji: hevreha soranî نشتر (nişter), gîlekî nîşter, farisî نشتر (neşter) yan نيشتر (nîşter) ji نيش (nêş: sîx, devik, tîx) jiari. Ji eynî rehî: nojdar..
Bikaranîn: Lêker: nişter kirin. Navdêr: nişterkirin Rengdêr: nişterkirî.
: nişterî, niştervan
nişter kirin (lêker)(Binihêre:) nişter
nişterbaz (navdêr, mê) kelşinkar.
ji: nişter +-baz
nişterdar (rengdêr) birînsaz, neşterkar, birînkar, birînbaz, nijdar.
ji: nişter +-dar
nişterger (navdêr, mê) nişdar, birînsaz, nojdar, cerah, operator.
ji: nişter +-ger
niştergerî (navdêr, mê) emeliyat, nişdarî, operasyon
nişterî (navdêr, mê) rewşa nişterbûnê, nojdarî.
ji: nişter + -î
nişterkar (navdêr, mê) birînsaz, neşterdar, birînkar, birînbaz, nijdar.
ji: nişter +-kar
nişterkarî (navdêr, mê) twêkarî, birrînkarî, dirrînkarî.
ji: nişter +-karî
nişterkî (navdêr, mê) bi nişterî.
ji: nişter +-kî
nişterkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nişter kirin
nişterkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nişter
niştîman (navdêr, nêr) (Binihêre:) niştiman
niştiman 1. memleket 2. welat *“niştiman bi çekan tê vegirtin û bi çekan tê standin”
(navdêr, nêr) welat, war, dewlet, weten, memleket, war.
Herwiha: niştîman, nîştiman, nîştîman.
Bide ber: ax, bajarr, cih, cîhan, der, dever, dinya, eyalet, gund, herêm, navçe, parêzgeh, parzemîn, wîlayet, xak, zemîn.
ji: Bi soranî ye û tê wateya niştê me anku welatê me, warê me, ji nişt + -i- + -man.
: bêniştiman, bêniştimanî, hevniştiman, hevniştimanî, niştimanî, niştimanparêz, niştimanparêzî, niştimanperwer, niştimanperwerî, niştimanvan, niştimanvanî
niştimanî (navdêr, mê) rewşa niştimanbûnê.
ji: niştiman + -î
niştimankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye niştiman kirin
niştimanparêzî (navdêr, mê) welatperwerî, niştimanperwerî, welatparêzî, niştimanperwerî, neteweperwerî, neteweparêzî, neteweperistî, hezkirina ji welatê xwe û xwestina xwefîdakirina bo welatê xwe, parastina welatê xwe ji dijminan, welatperwer, patriyotîzm.
Herwiha: niştimanperestî, niştimanperistî.
ji: niştimanparêz + -î yan niştiman + -parêzî
niştimanperwer hezkiriyê welatê xwe
(navdêr) kesên welatê xwe yan welatekî diparêzin, kesên bo azadiya welatê xwe yan welatekî tê dikoşin, kesên ji welatê xwe hez dikin.
Herwiha: niştimanparêz, niştimanperest, niştimanperist.
Hevwate: welathez, welatparêz, welatperist.
Bide ber: neteweparêz, neteweperist, neteweperwer.
ji: niştiman + -perwer.
: niştimanperwerî
niştimanperwerî (navdêr, mê) welatperwer, welatparêzî, niştimanparêzî, neteweperwerî, neteweparêzî, neteweperistî, patriyotîzm, hezkirina ji welatê xwe û xwestina xwefîdakirina bo welatê xwe, parastina welatê xwe ji dijminan, welatperwerî, nasyonalîzm.
ji: niştimanperwer + -î yan niştiman + -perwerî
niştimanvanî (navdêr, mê) karê niştimanvanan.
ji: niştimanvan + -î
niştîn (lêker)rûniştin, mandin, man.
ji: nişt +-în
niştin (lêker)(navdêr, mê) rûniştin, daniştin, dadan, xwe li ser tiştekî bi cih kirin,ji hewa hatin erdê, li ser tiştekî sekinîn, rawestîn: Çivîk li ser darê niştiye. Quling li ser banî niştî bû. Firroke nişt erdê.. Tewîn: -niş-.
Herwiha: nijtin nîştin nîjtin.
ji: Proto-hindûewropî ni- (jêr, xwarê) + sed- (rûniştin) Proto-aryayî: ni-- (jêr, xwarê) + had- (niştin) Avestayî: hid- (ronayen) Farisiya Kevin: nišād- (niştin) Pûnjabî: nšyd- (niştin) Middle Persian: nšyy- (niştin) Sogdî: nšyd- (niştin) Farisî: nišastan (niştin) Kurdî: ništin (niştin) Kîrîbatî: ništēn (niştin) Hewramî: ništāy (niştin) , (Zazakî: ništan) (niştin) ir Sanskrîtî: sad (niştin) ...Yewnanî: ezesthai (niştin) Latînî: sīdō (niştin) Înglîzî: sit (rûniştin), nest (hêlîn) , Çavkanî: Cheung p.126, Hevreh: ni-, rûniştin.
: daniştin rûniştin niştingeh niştgeh
niştin/dinişe/binişe 1. rûniştin 2. bi cih bûn 3. lê danîn *“ji hespê daket, li kerê nişt”
niştingeh cihê ku mirov lê îqamet dike
nisxe (navdêr, mê) kopî, qopî, rûnivîs, jibergirtî, ferk, lasa, texlîd, dubare, dupat, liberçêkirî.
Herwiha: nusxe.
ji: ji erebî نسخة (nusxet) jiarami נסחא (nusxa), hevreha akadî nusxu.
: nisxeyî
nisxeyî (navdêr, mê) rewşa nisxebûnê.
ji: nisxe + -yî
nisyan (navdêr)jibîrkirin, bîrakirin.
ji wêjeyê: Ey şefîê sahibê alayê hemd Min hene bêhed guneh, nisyan û emd w:Mela Hisênê Bateyî
nišžóní Navajoyî (rengdêr) delal, spehî, bedew, rind, xweşik, qeşeng, keşxe, cemal, hisnî
nitirandî (rengdêr) pirolekirî, fîşalkirî, mezinkirî, mubalexekirî, nepixandî, dirdirkî, kolandî, nicirandî.
ji: nitirand + -î
nitirandin (lêker)(navdêr, mê) arastin, xemilandin, nexşandin, nikirandin, şayesandin, salixdan. Tewîn: -nitirîn-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نتراندن
nitirandin/dinitirîne/binitirîne [I] 1. kesek lê dan telandin 2. payandin, dan raçav kirin [II] bi tiştekî tûj) dar neqişandin û li serê tiştin nivîsandin [III] 1. xemilandin 2. arastin
nivan 1. mêvan, misafir 2. rêwî
(navdêr, mê) penageh, stargeh (bi taybetî cihê ku şivan li çolê pezê xwe dibiyê dema ku baran dibare), pena.
Bide ber: afirr, bilînî, botik, gov, guher, hevşî, kotan, kox, koxik, koz, kozik, lîs, lîsik, mixel, nivan, sînc.
ji wêjeyê: Ddemê pezê mirov li çolê be û baran xurt lê bike, mirov bixwaze pezê xwe bibe cihekî ku keysa baranê jê nehê , mirov pezê xwe dibe ber nivanekê yan jî jê re dibêjin rizde.
nivan cih an jî amûra li ber derî, xanî û avahîyan ku mirov ji baran û teyrokê diparêze. keresiha ber derî û xanîyan.

mînak:
+baran zêde tê, haj xwe hebe.
-ez ber nivanekî sekinîme, meraq neke.
nivandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nivandin
nivandin (lêker)(navdêr, mê) wisan kirin ku kesek binive anku biraze anku rakeve, bûn sedema nivistina kesekî, wilo kirin ku kesek di xew biçe anku bikeve xewê: Dayika dixwaze kurrê xwe binivîne lê kurrik her digirî. Ev heb dermanê nivandinê ne..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نڤاندن. Tewîn: -nivîn-.
Têkildar: nivistin nivîn.
ji: Ji înî fetch Çavkanî: Cheung.
: nivandî nivîner nivînerk
nivandin/dinivîne/binivîne 1. bi xew re kirin 2. awilandin
nivandinî (navdêr, mê) nivistinî, razanî.
ji: nivandin +-î
nivandinzanî (navdêr, mê) razandinzanî.
ji: nivandin +-zanî
nivar (rengdêr) nûjen, modern, hevçerx, hevdem, nû, teze.
ji wêjeyê: Lewre hemû rûpelên rojameya jîn a ku hem kurd û hem jî cîhana derve raçav dikirin, ji xwendevanan doza ku bi serbilindî dîrok, ziman, çand û wêjeya xwe ji cîhanê re destnîşan bikin û li gorî mercên nivar tevle xwendin û zanîna serdemê bibin, dikir.(Mihemed Elî: Belgeyek dîrokî, Geocities.com/kurdistanclub, jêwergirtin: 7/2009).
Bikaranîn: Lêker: nivar kirin. Navdêr: nivarkirin Rengdêr: nivarkirî.
: nivarane, nivarî, nivarîtî, nivartî
nivar kirin (lêker)(Binihêre:) nivar
nivarane (rengdêr) bi awayekî nivar.
ji: nivar + ane
nivarî (navdêr, mê) rewşa nivarbûnê.
ji: nivar + -î
nivarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nivar kirin
nivarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nivar
nivatin (lêker)(navdêr, mê) nehwirandin, nalîn, stiranên şînê.
ji wêjeyê: ji sitiranên ser şînê ra bal me dibêjin nivatin.
nivêjgeh (navdêr) cihê ku nivêj lê tên kirin (wek mizgeftê yan dêrê).
Herwiha: nimêjgah, nimêjge, nimêjgeh, nimêjgih, nivêjgah, nivêjge, nivêjgih.
Têkildar: nivêjker, bênivêj.
ji: nivêj + -geh
nivêjker (navdêr) kesa/ê ku nivêjan dike.
Herwiha: nimêjker.
Têkildar: nivêjgeh.
Bide ber: bênivêj.
ji: nivêj + -ker
nivêjkirin (navdêr)dema mirovê dîndar nivêjan dike
nivîn [I] cihê ku li ser tê razan
1. tiştên xewkirinê li ser (navdêr, mê) Bi gelemperî pirrjimar, tiştên ku mirov li ser yan di bin ve dinivin anku radikevin anku razin anku xewê dikin (wek: doşek, lihêf, betenî û balguh anku balîfk).
Hevwate: qerewêl, lat , text.
Herwiha: livîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نڤين.
ji: Ji înî fetch Çavkanî: Cheung.
Bikaranîn: Lêker: nivîn danîn. Navdêr: nivîndanîn.
: nivîndank
nivîn danîn (lêker)(Binihêre:) nivîn
nivîn/dinive/binive [II] nivistin
nivîndanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) nivîn
nivîngeh (navdêr, mê) malnivînk, hîştêr, siyer, nivînokw.
ji: nivîn +-geh
nivîs 1. xet, mextût 2. di mijarekê de derbirina nivîskî
(navdêr, mê) tîpên anku herfên li ser derekê hatine çêkirin, komek ji peyvan yên ku li ser derekê hatine diyarkirin, miqale, gotar, nivîsar, komek hevokan.
Herwiha: nivêsNêzîk, nivîsar.
Têkildar: nivişt.
: nivîsandin, nivîsandî, nivîser, nivîserî, nivîsîn, nivîskar, nivîskarî, nivîsvan, nivîsvanî
nivisa li ser avê bûn (biwêj) ji bo karen vala û beker tê gotin. ya ku ew dibêje, nivisa li ser avê ye.
nivîsandî (rengdêr) tişta/ê hatiye nivîsîn, kesa/ê tiştek nivîsiye.
Herwiha: nivêsandî, nivêsî, nivêsiyayî, nivsandî, nivîsî, nivîsiyayî.
Bide ber: nivîskî.
ji: nivîsand + -î
nivîsandin (lêker) dan nivîsîn, wisan kirin ku kesek binivîse, Hesenê neqelemdar bi destê mamoste Hejar nameyek ji kurrê xwe re nivîsand. nivîsîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نڤیساندن. Tewîn: Lêker: -nivîsîn-.
Herwiha: nivêsandin, nivisandin, nivsandin.
: nivîsandî, nivîsîner
nivîsandin/dinivîsine/ binivisîne 1. xet kirin 2. bi tîpan xêz kirin
nivîsar (navdêr, mê) nivîsek zanistî yan lêkolînî ya çend rûpelan dirêj.
Herwiha: nivêsar, nivsar.
Hevwate: meqale.
Bide ber: nivîser, nivîskar, nivîsvan.
ji: nivîs + -ar.
: nivîsarî
nivîsarî (navdêr, mê) rewşa nivîsarbûnê.
ji: nivîsar + -î
nivîsayî (navdêr, mê) nivişt, niviştok.
ji: nivîs +-ayî
nivîsdar (rengdêr) binivîs.
ji: nivîs +-dar
nivîser (navdêr, nêr) kesa/ê tiştekê/î dinivîse yan tiştek nivîsiye, nivîskar, kesa/ê karê wê nivîsîna pirtûkan, nivîsvan, katib, kesa/ê li daîreyekê karê wê/wî nivîsîna belgenameyên fermî ye.
Herwiha: nivêser, nivêsîner, nivîsîner, nivser, nivsîner.
ji: nivîs + -er.
: nivîserî. Bi soranî: nûser
nivîserî (navdêr, mê) rewşa nivîserbûnê, nivîskarî, nûserî.
ji: nivîser + -î
nivîsevanî (navdêr, mê) nivîskarî, edîbî, katibî, nivîsîn
nivîsgeh 1. cihê ku kar û bar lê tên gerandin 2. kargeha ku kar û barên nivîsan lê tên gerandin
(navdêr, mê) daîre, bûro, kontor, ofîs, dezgeh, sazî, mekteb, ajans, dolîwgeh, avahî.
Herwiha: nivîsga, nivîsge, nivîsgih, nivîsînga, nivîsînge, nivîsîngeh, nivîsîngih, nivêsga, nivêsge, nivêsgeh, nivêsgih, nivêsînga, nivêsînge, nivêsîngeh, nivêsîngih.
ji: nivîs + -geh.
: defterik, defterk
nivîsîn (lêker) (bi qelemî) herf yan jimare li ser kaxezê çêkirin, peyamek bi rêzkirina gotinan li ser kaxezê yan li ser bernameyek kompûterê diyarkirin:Min nameyek bo wê nivîsî. Wî deh pirtûk nivîsîne..
Herwiha: nivêsîn, nivisîn, nivsîn. Tewîn: Lêker: -nivîs-.
Bide ber: xwendin.
Têkildar: nivîs, nivişt, nivîs, nivîser, nivîsevan, nivîsevanî, nivîskar, nivîskarî, nivîskîBi zaravayên dî, soranî: nûsîn, kelhûrî: nüsan, nüsîn, nüsaiyn, lekî: nüsan, hewramî: niwîsey, zazakî: nuştene.
ji: Proto-hindûewropî: peik- (reng dan, boyax kirin), Proto-aryayî: ni-- (xwarê, jêr) + peik- (nivîsîn, reng dan, boyax kirin) Avar: paēs- (reng dan, boyax kirin) Farisiya Kevin: nipişte- (nivîsîn) Pehlewî: pys- (reng dan, boyax kirin), npš- (nivîsîn) Pûnjabî: nbys- (nivîsîn) Sogdî: npys- (nivîsîn) Farisî: nivişten (nivîsîn) ...Kurmancî: nivîsîn (nivîsîn) Kurdî (Soranî): nûsîn (nivîsîn) Hewramî: niwistay (nivîsîn) Zazakî: nûşten (nivîsîn) Sanskrîtî: peš- (reng dan, boyax kirin) ...Yewnanî: poikilos (reng dan, boyax kirin) Latînî: pingere (reng dan, boyax kirin, wêne çêkirin) ... Çavkanî: Cheung p.292, Watkins p.62, Hevreh: ni-
nivîsîn/dinivîse/binivîse nivîsandin
nivîsînî (navdêr, mê) neqşî.
ji: nivîsîn +-î
nivîsînkî (navdêr, mê) bi neqşî.
ji: nivîsîn +-kî
nivîsk (navdêr, mê) nivîstek, nivîswar, kîtabe.
ji: nivîs +-k
nivîşk rûnê nû yê mastê kiyandî
nivîşkan kesê ku hin endamên wî bi nîvî nîvî dixebitin; nîvco, kêmlebat
(rengdêr) kesên astengdar yan kêmendam (bo nimûne seqet, kor, kerr, lal, goc, şil...), nîvûnor, nîvco, netemam.
ji wêjeyê: Seba parazîtê zarokên Kamyaranê nivîşkan ji dayîk dibin..
ji: Ihtimalen têkilî nîv (anku netemam)
nivîşkan kirin (lêker)(Binihêre:) nivîşkan
nivîşkankirin (navdêr, mê) xawûşe kirin, seqet kirin, seqet kirin.
ji: nivîşkan +kirin
nivîskar 1. kesê ku berhemeke nivîskî çêkiriye 2. kesê ku bi tîpan tiştin xez kirine
(navdêr) afrandêr, kesa/ê karê wê/wî nivîsîn (bi taybetî nivîsîna pirtûkan).
Herwiha: nivêskar, niviskar, nivêsînkar, nivîsînkar, nivsînkarNêzîk, nivîser, nivîsvan, nivîsyar.
Bide ber: çîrroknivîs, helbestvan, romannivîs, esayîst.
ji: nivîs + -kar.
: nivîskarane, nivîskarî
nivîskarane (rengdêr) bi awayekî nivîskar.
ji: nivîskar + -ane
nivîskarî (navdêr, mê) nivîsevanî, edîbî, katibî, karê nivîskaran, nivîsîn, nivîsîna pirtûkan.
Herwiha: nivêskarî, nivêskarîtî, nivêskartî, nivîskarîtî, nivîskartî.
ji: nivîskar + -î.
Bikaranîn: Lêker: nivîskarî kirin. Navdêr: nivîskarîkirin Rengdêr: nivîskarîkirî
nivîskarî kirin (lêker)(Binihêre:) nivîskarî
nivîskarîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nivîskarî kirin
nivîskarîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nivîskarî
nivîşkî (navdêr, mê) volan.
ji: nivîşk + -î
nivîskî kitêbî, ne devkî
(rengdêr) bi nivîsînê, nivîsandî: Bersiva we divê nivîskî be. (Divê hûn bersiva xwe binivîsin; nabe bi gotin pêşkêş bikin.), zimanê standard, zimanê li gor rêzimanê, awa û şêwazên gotinê yên di zimanê standard de tên pejirandin: Ez dibêjim û Ew diavêje formên nivîskî ne lê E dibêm û Ew diavê yên devkî ne.
Herwiha: nivêskî.
Bide ber: devkî.
ji: nivîs + -kî.
: nivîskîtî
nivîskîtî (navdêr, mê) rewşa nivîskîbûnê.
ji: nivîskî + -tî
nivîsmend (navdêr, mê) nivîsyar, nivîsevan, katîb.
ji: nivîs +-mend
nivîsok (navdêr, mê) çaper, çapger, nivîser.
ji: nivîs +-ok
nivişt kaxeza ku dua lê tên nivîsandin û di cihekî de tê daliqandin; hemayîl, bazbend
(navdêr, mê) tilism, hemaylok, avsûn, avsûm, amûlet, ristika ku dua li ser hatine nivîsîn yan pê ve hatine xwendin û mirov dike stuyê xwe yan zendê xwe daku ji nezer û xirabiyê bêt parastin.
Herwiha: nivişte, niviştî, niviştok.
Têkildar: nivîs, nivîsîn.
ji: ji farisî niviştê/neviştê (nivîsiyayî, nivîsandî) ji nivişten/nevişten (nivîsîn) anku tiştê ku duayek li ser hatiye nivîsîn (yan pê ve hatiye xwendin.
Bikaranîn: Lêker: nivişt kirin. Navdêr: niviştkirin Rengdêr: niviştkirî
nivişt kirin (lêker)(Binihêre:) nivişt
nivişta bêtişt, xwediyê xwe kuşt (biwêj) karen nerast, ziyane ji digihine mirov. jixwe dawiye kare wisa ji wisa dibin. nivişta betist, xwediye xwe knşt.
nivîstek pirtûk, name, pirtukên nivisandî, nameyên nivisandî, nivîswar, berdnivîs, kitabe, nivîsk, kîtabe
niviştek çêkir ji qizê re, gê hat bi mîzê re (biwêj) ji bo kare xerabtir tê gotin. ev çi kare qiloqepi ye, niviştek qekir ji qize re, gu hat bi mize re.
nivistî (rengdêr) raketî, razayî, di xew, ne şiyar, ne hişyar: Ez nivistî bûm lê dema dengê wan hat min, ez şiyar bûm..
ji: nivistin - -in + -î
nivîstî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nivîstin
nivîstin (lêker)(navdêr, mê) nivîsîn.
Bikaranîn: Devoa Îdîrê, Culemergê.
Bide ber: nivistin. Tewîn: Lêker: -nivîs-.
: nivîstî
nivistin (lêker)(navdêr, mê) raketin,ramedîn, razan, xewîn, xewtin, veketin, ketin xewê, di xew çûn, di xew bûn, di xew man: Tu êvaran seet çend dinivî? Divê mirov her roj bi kêmî heşt seetan binive. Ez gelek ji nivistinê hez dikim. Ew êvaran zû naçe binive loma spêdeyan nikare şiyar bibe. nivîn, xew kirin, hênijîn.
Herwiha: nivîn (l).
Hevwate: raketin razan veketin xewtin.
Bide ber: nivîstin. Tewîn: -niv-Bi zimanê zarrokan hakê kirin lolî kirin.
ji: Ji înî fetch Çavkanî: Cheung.
: nivistî nivandin nivandî nivok nivokî. Bi soranî: nûstin
nivistin/dinive/binive 1. nivîn, pal dan, razan 2. telexewî bûn
nivistinî (navdêr, mê) razanî.
ji: nivistin +-î
nivistinxane (navdêr, mê) odeya yan xaniyê, nivistinê, odeya yan xaniyê mirov lê dinivin ango radikevin ango radizin.
Hevwate: raketinxane, razanxane, razang.
Bide ber: avdestxane, cilxane, karxane, rûniştinxane, şûştinxane, xwarinxane.
Bide ber: bersifk, dîwar, metbex, mezel, ode.
ji: nivistin + -xane
niviştiyî (navdêr, mê) nûşteyî.
ji: nivişt +-iyî
niviştker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê nivişt dike.
ji: nivişt + -ker
niviştkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nivişt kirin
niviştkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nivişt
niviştokî (rengdêr) çorekî.
ji: nivişt +-okî
nivîsvanî (navdêr, mê) karê nivîsvanan.
ji: nivîsvan + -î
nivîswar (navdêr, mê) nivîsk, nivîstek, kîtabe.
ji: nivîs +-war
nivîsyar (navdêr, mê) nivîsevan.
ji: nivîs +-yar
nivîsyarî (navdêr, mê) nivîsevanî, katîbî, katibî.
ji: nivîs +-yarî
nivîszan (navdêr, mê) grafolog.
ji: nivîs +-zan
nivîszanî (navdêr, mê) grafoloji.
ji: nivîs +-zanî
niviyayî (rengdêr) nivistî, razayî, raketî.
ji: niviyay + -î
niviz nizm *“cihê bilind, ji mirovê niviz çêtir e”
nivş babkalk, berebab
nivşêmê (rengdêr) jinane
niwa (kurmancî) (Binihêre:) newa. Kurdî: (hewramî) daçek, pêş, berî
niwast (navdêr, mê) kerem, qencî, çakî, başî, xêr, say, paranî, camêrî, xweşmirovî, litûf, lutif
niwaz (navdêr, mê) naz, cezb, balkêşî, dilwazî, dilkêşî, dênkêşî, mereqkêşî, atraksiyon.
Herwiha: newaz, newaze, niwaze, nuwaz, nuwaze.
ji wêjeyê: Heft nuwazeyên dinyayê(Diyarname.com, 6/2007)
niwaze (rengdêr) hêja, berkeftî, gelek hêja, pirr jêhatî.
Herwiha: nuwaze
niwazî (navdêr, mê) pêşabûn.
ji: niwaz +-î
niwaztin (lêker)niwaz, mistdan, masaj.
ji: niwaz +-tin
niwêl (navdêr, mê) wînç, siling
niwêner (navdêr)(Binihêre:) nûner
niwênt fîlm
niwêntgeh cihê ku fîlm lê tên pêşandan
nixamtin/dinixême/binixême nixumandin
nixav kûrik, pifik
(navdêr, nêr) rû, dapoş, rûberê tiştekî, dapoşê tiştekî Nixavê enamel: rûberê li ser diranên mirovî ku rengê spî dide wan.
nixav kirin kûrik tev dan û geş kirin
nixay (rengdêr) bêşerm, rûqayim, bêfedî, zirrşerm, rûhişk, bêar, kesa/ê ku qet ji xwe şerm nake, bêfihêt, şermneker, rûmelext, rûşûştî, rûçelaq.
Herwiha: nixayî.
: nixayîtî, nixaytî
nixaytî (navdêr, mê) rewşa nixaybûnê.
ji: nixay + -tî
nixim (rengdêr) sernişîv, serberjêr, qulipandî, qulipî, serê tiştekî ber bi jêr û binê wî ber bi jor.
Herwiha: nixum, nixûm, nuxum, nuxûm.
Bide ber: noq .Binêre.
Herwiha: serûbin.
Têkildar: niximandin.
Bikaranîn: Lêker: nixim bûn, nixim kirin. Navdêr: niximbûn, niximkirin Rengddêr: niximbûyî, niximkirî.
: niximî
nixim bûn (lêker)(Binihêre:) nixim
nixim kirin (lêker)(Binihêre:) nixim
niximandî (rengdêr) seyandî, (di bin tiştekî ve) veşartî, tiştek pê dadayî, veşartî, nepenî ku bêt dîtin yan zanîn.
Herwiha: nixaftî, nixamtî, nixavtî, nixifandî, nixufandî, nixumandî, nixivandî, nixuvandî, nuxaftî, nuxamtî, nuxavtî, nuxifandî, nuximandî, nuxufandî, nuxumandî, nuxivandî, nuxuvandî.
Têkildar: niximiyayî, niximî.
ji: niximandin
niximandî bûn (lêker)(Binihêre:) niximandî
niximandî kirin (lêker)(Binihêre:) niximandî
niximandîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) niximandî
niximandîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) niximandî
niximandîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye niximandî kirin
niximandîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) niximandî
niximandin (lêker)(navdêr, mê) di bin tiştekî ve veşartin, tiştek pê dadan, tiştek danîn ser daku neyêt dîtin, pate yan lihêf yan betenî pê dadan anku li ser bi cih kirin daku sar nebe yan bêt parastin, veşartin, nehêlan ku bêt dîtin yan zanîn.
Herwiha: nixaftin, nixamtin, nixavtin, nixifandin, nixufandin, nixumandin, nixivandin, nixuvandin, nuxaftin, nuxamtin, nuxavtin, nuxifandin, nuximandin, nuxufandin, nuxumandin, nuxivandin, nuxuvandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نخماندن.
Hevwate: seyandin. Tewîn: Lêker: -niximîn-.
Têkildar: niximîn.
ji: jiari ni- 2 (jêr, bin) + ji erebî خفي (xefî: nepenî, nihînî, veşartî) yan jiarami חפי (x-p-y-: niximandin) + kurdî/îranî -andin. Bi hin devokên kurmancî hê jî nixaftin/nuxaftin e. Ji heman rehî: xefik. Bo guherîna f/p > m bide ber zeft/zept/zemt..
: niximandî, niximîner, niximînerî, niximîninde, nuxamtî
niximbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) nixim
niximbûyî (rengdêr) (Binihêre:) nixim
niximî (navdêr, mê) rewşa niximbûnê.
ji: nixim + -î
niximîn (lêker) daketin, nixûmandin, xûm bûn, noq bûn. Tewîn: -nixim-.
ji: nixim +-în
niximkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nixim kirin
niximkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nixim
nixte 1. baranî (navdêr, mê) baranî, xunavî, rewşa seqayê dema baran dibare yan dike bibare,rewşa hewayî dema ku dinya ewr yan baran e.
Herwiha: nexte.
Bi alfabeyên din: نخته.
ji: Belkî jiarami ܢܚܬ (n-x-t-: daketin, ketin, hatin xwarê - anku barîna baranê) yan jî Proto-hindûewropî nókʷts (şev), hevreha avestayî upe-nexturuşu (berêvar), sanskrîtî नक्ति (nektî: şev), नक्त (nekte: şev), yûnanî νύχτα (nuxta: şev), hîtîtî nekuz (bi şev), latînî nox, fransî nuit, inglîzî night, almanî Nacht, swêdî natt, rusî ночь (noçi: şev), lîtwanî naktis, îrî anocht....
: nixtehî nixtetî nixteyî 2. nîşana . (navdêr, mê) (Binihêre:) niqte
nixtetî (navdêr, mê) rewşa nixtebûnê.
ji: nixte + -tî
nixumandin/dinixumîne/binixumîne 1. veşartin 2. çal kirin, bincil kirin 3. serpeçûm kirin
nixumîn (navdêr, mê) com bûn, nexuyan
nixûn (hoker) girtî, sergirtî, zimnî, veşartî,dernixûn,sernixûn,devnixûn,poznixûn,nihênî,nepenî,nependî,rûnixûn, dij, hember, dijî, ters, zid, aleyh, dijber, eleh, aleh.
Herwiha: nixwîn, nuxûn
nixûndar (rengdêr) dijber, hember, elehdar.
ji: nixûn +-dar
nixûndarî (navdêr, mê) dijberî, hemberî.
ji: nixûn +-darî
nixurî zaroyê yekem ê dê û bavan
nixwê tiştê ne şor; bêxwê
niyam (lêker) gam, nam
niyan (lêker) gan, gan kirin, seks kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نیان.
Herwiha: nan , tênan, nayin, tênayin. Tewîn: Lêker: -n-.
ji: ni- (jêr) + dan (danîn), jiari, hevreha nihan, nihênî, herwiha farisî نهادن (nihanden: niximandin, veşartin), avestayî ni-datey- (danîn).
: danan, danîn, nayî, nêr, nêrî, niyayî, tê nan, venan
niyan/dinê/binê 1. gayîn 2. hiltirandin, tûş bûn 3. tewişîn
niyanayene (Zazaki) (lêker) niyandin
niyar 1. dik 2. lîstikvan 3. karê ku lîstikvan li ser dikê pêk tîne
(navdêr, mê) rol, rist, dewr
niyarî lîstikvan
(navdêr, mê) aktorî.
ji: niyar +-î
niyarîtî (navdêr, mê) aktorî, aktrîsî.
ji: niyar +-îtî
niyarvan lîstikvan
niyasîn (lêker)(navdêr, mê) nasîn, nas kirin. Tewîn: -niyas-.
Têkildar: niyasandin.
ji wêjeyê: Kurd, ji ber wê ko xwe wekî netewe didin niyasîn, mîna her neteweyeka dî hewcedarên hindek mînak û çevengên (sîmbolên) neteweyî ne. Neteweyên mîna neteweyên Rojavayê jî zûbizû sîmbolên xwe naşkênin. Babên Damezrîner li Emerîkayê pîroz in, ne mîna Xudê, lê mîna pîroziyên civakî, mîna bavan, mîna dayikan, mîna alayê wan. Lê hindek kurd niha dixwazin bi awayekê xwestî û nexwestî sîmbolên neteweyî bişikênin. Ko di vî warî da ew ser bikevin, hîviya hebûna kurdistaneka yekgirtî dê bi nivşê îdealîstê yên mîna min ra bin-ax bibe. Mela Mistefa serokê herî dawîn ji serokên bêtixûb yên kurdan bû, û nivşê me jî dê nivşê herî dawîn yên kurdan be ko xewnan bi kurdistaneka yekgirtî ve dibînin. Ko qada siyaseta Kurdistanê her bi vî awayî gova bejinkurtên dorryayî bimîne, şerrê partiyên siyasî dê bibe şerrê devokan û bajaran..
: niyas, niyasî
niyaz daxwaz
(navdêr, mê) niyet, merem, mebest, qezd.
ji: hevreha farisî نياز (niyaz), avestayî nî-az- (dehf dan jêr) jiari ni- (binere niştin) + az- (binere ajotin).
Bikaranîn: Lêker: niyaz kirin. Navdêr: niyazkirin Rengdêr: niyazkirî
niyaz kirin (lêker)(Binihêre:) niyaz
niyazbar (rengdêr) piştgîr.
ji: niyaz +-bar
niyazdar (rengdêr) niyazmend.
ji: niyaz +-dar
niyazdar bûn (lêker) pêşniyaz bûn, hewce kirin.
ji: niyazdar + bûn
niyazî (navdêr, mê) viyanî.
ji: niyaz +-î
niyazker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê niyaz dike, daxwazker, hewîşker, diaker.
ji: niyaz + -ker
niyazkî (navdêr, mê) bi qestî, bi niyazî, bi meremî.
ji: niyaz +-kî
niyazkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye niyaz kirin
niyazkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) niyaz
niyazmend (navdêr, mê) niyazdar.
ji: niyaz +-mend
niyet (navdêr, mê) firûz, xût, armanc, hedef, plan, daxwaz: Niyeta min heye ku sala bêt biçim Kurdistanê. (Min li ber e ku sala bêt biçim Kurdistanê.) Min niyet hebû bêm te bibînim lê mixabin delîv nebû. duaya ku mirov dike dema destnivêjê digireHerwihat, inêt, inyet, nêt, nîyet.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: niyet kirin, niyet hebûn. Navdêr: niyetkirin, niyethebûn Rengdêr: niyetkirî.
: bêniyet, bêniyetî, biniyet, biniyetî, niyetdar, niyetdarî, niyetdêr, niyetdêrî, niyetî
niyêt 1. mebest 2. daxwaz *“niyêta dilan, qeda sêrî”
niyet hasil bûn (biwêj) daxwaz bi cih hatin. xaltiya almast, te gelekî hez dikir ku lawe te azmuna konser- vatnare qezenc bike, çavê te ron1. wa ye niyeta te hasil bu.
niyet hebûn (lêker)(Binihêre:) niyet
niyet kirin (lêker)(Binihêre:) niyet
niyêt kirin 1. dil hebûn 2. daxwazek di zêhna xwe de gerandin 3. (ji bo îbadetekê) meqsed diyar kirin
niyet kişandin (lêker)(Binihêre:) niyet
niyet xweş (navdêr, mê) safdil, niyet baş, bi xweşniyet.
ji: niyet +-xweş
niyeta dil, qeda serî (biwêj) mirov 91 niyet bike û xwe bi û bigire bi gelemperi ew te ser1. niyeta dil, qeda ser1. heke ew qasi li ser wan nesekiniyayi, ew pek nedihat.
niyeta xwe xera kirin (biwêj) di armanca pêkanîna karekî de bûn. min lê mêze kir ku wî niyeta xwe xera kiriye, wê li min bixe, min berî wî ew li erdê dirêj kir.
niyetdar (rengdêr) bifirûz, bixût, biarmanc, bihedef, biplan.
ji: niyet + -dar.
: niyetdarî niyetdarîtî niyetdartî
niyetdarî (navdêr, mê) rewşa niyetdarbûnê.
ji: niyetdar + -î
niyethebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) niyet
niyetî (navdêr, mê) rewşa niyetbûnê.
ji: niyet + -î
niyetkêş (navdêr, mê) niyetvan.
ji: niyet +-kêş
niyetkêşî (navdêr, mê) niyetvanî.
ji: niyet +-kêşî
niyetkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye niyet kirin
niyetkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) niyet
niyetvan (navdêr, mê) niyetkêş.
ji: niyet +-van
niyetvanî (navdêr, mê) niyetkêşî.
ji: niyet +-vanî
niyetxirab (rengdêr) xirabîxwaz, bedniyet, xêrnexwaz, belakirr, kesa/ê ku dixwaze tiştên xirab bike.
Herwiha: nêtxerab, nêtxirab, niyetxerab.
ji: niyet + xirab.
: niyetxirabî, niyetxirabîtî
niyetxirabî (navdêr, mê) suîqest, bedxwazî, bedqestî, komplo, rewşa niyetxirabbûnê.
ji: niyetxirab + -î
niyetxweş (navdêr, mê) niyetbaş.
ji: niyet +-xweş
niza daxwaza ji Xwedê; dua
niza kirin ji Xwedê daxwazek kirin; dua kirin
nizafe (navdêr, mê) paqijî, pakî, bijûnî, hîjyen, parastina paqijiyê daku mirov nexweş nebe.
Herwiha: nîzafe.
ji: Ji erebî, têkildarî nazif.
: hîjyenî, hîjyenîk, hîjyennas, hîjyennas
nizakirin (navdêr) daxaz ji xudê kirin, nivêjkijkirin, destên xwe hember xwedê serevrazkirin
nizam (lêker) (devkî) ez nizanim, min hay/aga jê nîne.
Bide ber: nîzam, nazim, nezm, nizm.
Têkildar: çuzam.
ji: ni- + zanîn + -im
nizane bi mala dawetê, dest diavêje kevçî û diçe (biwêj) ji bo kesên nefsek (çilek) tê gotin. tenê derdê wîxwarin e. nizane bi mala dawetê, dest diavêje kevçî û diçe.
nizane dinya ji kû hatiye û bi kû de diçe (biwêj) hay ji rewşa dinyayê tune bûn. ew zctrokê duh na pêr e, ma ew çi zane dinya ji ku hatiye û bi ku de diçe?
nizane mala dawetê kîjan e, vartan vartana wî ye (biwêj) ji bo berjewendiyên xwe, xwe bi awayekî nêzîk û germ nîşan dan. ev sextekar nizane mala dawetê kîjan e, lê hema vartan vartana wî ye.
nizane quzê kerê çend parçe ye (biwêj) bi awayekî argo wekî tirane di wateya nezaniyê tê bikaranîn. ew kîye kuro, ew nizane quzê kerê çend parçe ye. (argo)
nizane ser çi ye, ber çi ye (biwêj) bêîstîkrar û bêdenge bûn. ‘‘dêma ne ser av û axa xwe be, dilê merivan ji her tiştî sar e, wekî dibêjin, nizane ser çi ye, ber çi ye. rizaliyê reşît
nizane serê wî li ser çi kevirî ye (biwêj) hay ji xwe û ji xeteriya ku di nav de nebûn. bila ew wisa xwe li ba bike, ew hê nizane serê wî li ser çi kevirî ye.
nizanim, rehetcan im (biwêj) yen ku nizanin an jî xwe li nezaniye datînin, ji ber ku ji pirsgirekan dûr in, rehet in û xwe ji gelek xeteriyan diparezin. niz.anim, rehetcan im. ew yekî çavbel e, xwe li nezaniye datîne, loma jî xwe ji gelek tiştan dipareze.
nizar 1. cihê ku tav lê nagire; qûze 2. jar
(navdêr, nêr) nizar: beten, evrazî yan nişîvî, Nizar: navek zelaman e.
Herwiha: nîzar.
Bide ber: zinar.
Têkildar: pêmil, zûr .Binêre.
Herwiha: nezer.
ji wêjeyê: Rê û rê ez têm, çiya tev bi dar Hewran girtibûn newal û nizar.(Cegerxwîn, 1903 - 1984).
: nizarî
nizarî (navdêr, mê) rewşa nizarbûnê.
ji: nizar + -î
nizbet daçek, derbare, derheq, li ser mijarekê yan kesekî: Nizbet vê meseleyê, tu çi dibêjî? (Raya te li ser vê meseleyê çi ye?), sebaret, li ser, dermaf.
Herwiha: nisbet
nize (navdêr, nêr) sîx, kelem, strî.
Bikaranîn: Lêker: nize kirin. Navdêr: nizekirin Rengdêr: nizekirî
nize kirin (lêker)(Binihêre:) nize
nizekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nize kirin
nizekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nize
nizeniz dengê domdar ê daxwaza tevî girî û naziyan
nizeniz kirin (bi nazî û girî) daxwaz kirin
nizilandin/dinizilîne/binizilîne 1. dawerivandin 2. raparzandin
nizilîn (lêker)(navdêr, mê) rijîn, (av) ketin xwarê, dahatin, hatin xwarê.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: نزلین.
Herwiha: nezilîn. Tewîn: Lêker: -nizil-.
Têkildar: nizilandin.
ji wêjeyê: “Du dilop” ji kurteçîrokên nivîskarê kurd Enwer Karahanî danizilîn(Nefel.com, 7/2008).
ji: nizil + -în.
: niziliyayî, nizilî, nizilok
nizilîn/dinizile/binizile 1. dawerivîn 2. raparzîn
nizilok parzûn
nizimgeh (navdêr, mê) kort, çal, kûrgeh, kosp, kûrahî
nizm nebilind û daketî *av, cihê nizm de dikişe”
(rengdêr).
Dijwate: ne bilind, ne berz, ne bala.
Herwiha: nizim, nimiz, nimz.
Bide ber: kin, kurt.
Bikaranîn: Lêker: nizm bûn, nizm kirin. Navdêr: nizmbûn, nizmkirin Rengdêr: nizmbûyî, nizmkirî.
ji: Ji Proto-hindûewropî ni- (jêr, xwarê),zim- (zemîn,zevî) zev),erd, hevreha niştin ya kurmancî, नि (ni: jêr, xwarê) ya sanskrîtî, ниже (nî
: jêr) û низкий (nîzkiy: nizm) ya rusî, nether (jêrîn) ya inglîzî, nieder û niedrig yên almanî, ner û neder yên swêdî....
: nizmahî, nizmandin, nizmandî, nizmatî, nizmayî, nizmî, nizmîner, nizmîtî
nizm ayî (navdêr, mê) kotîtî, kêmîtî, nizmîtî, nizmatî.
ji: nizm +-ayî
nizm bûn daketin û bilind nebûn
(lêker)(Binihêre:) nizm
nizm kirin (lêker)(Binihêre:) nizm
nizmahî nebilindî û daketîtî
(navdêr, mê) nizmbûn, rewşa tiştên nizm.
Herwiha: nizmatî, nizmayî, nizmî, nizmîtî, nizimtî.
Dijwate: bilindahî.
ji: nizm + -ahî
nizmandin (lêker) nizm kirin, dejenere kirin.
ji: nizm +-andin
nizmbar (rengdêr) hejî nizimkirinê, kotî.
ji: nizm +-bar
nizmbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) nizm
nizmbûyî (rengdêr) (Binihêre:) nizm
nizmek (navdêr, mê) tewereyê nerêyî.
ji: nizm +-ek
nizmik (navdêr, mê) nizmok.
ji: nizm +-ik
nizmker (navdêr, mê) biçûkker.
ji: nizm +-ker
nizmkî (navdêr, mê) nizimatî.
ji: nizm +-kî
nizmkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nizm kirin
nizmkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) nizm
nizmnebûyî (rengdêr) nişîvnebûyî.
ji: nizm +nebûyî
nizmok (navdêr, mê) nizmik.
ji: nizm +-ok
nizmtî (navdêr, mê) nizmayî.
ji: nizm +-tî
nizniz (navdêr, mê) dema zarok bi girî û gazinde daxazekê bi ke yan dema zaro ne rihet bit.
Bikaranîn: Lêker: nizniz kirin. Navdêr: niznizkirin Rengdêr: niznizkirî
nizniz kirin (lêker)(Binihêre:) nizniz
niznizî (navdêr, mê) cixizî, heramsîkerî.
ji: nizniz +-î
niznizkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye nizniz kirin
niznizkirin (navdêr)dema zarok niznizê dike
niznizok zarokê ku bi girî û naziyan tiştan dixwaze
(rengdêr) zarokê herdem niznizê dike
niacin (ecza.) asîda nîkotînîk, tirşiya nîkotînî.
nice xweş
nickelodeon 1. Sînemaya kevn e ku bi pênc centan meriv li fîlan temaşe dikir. 2. Pîqapa kevn e ku berê bi perêyan muzîk lêdida.
nicobar islands Gravên Nîkobar (li okyanûsa Hînt)
niece keça bira, keça xwişkê, qîza bira, qîza xwişkê, qîza xwehê.
night şev
şev
night is coming on Tarî dibe.
nightingale bilbil
dûvmesas
nightspot (D.Y.A.), (zimanê devkî) klaba şevê ya ku mifteya deriyê wê li bal mişteriyên wê yên daîmî heye.
nil tew
nine neh
ninny Bodek, xêvo, xêvik ,ehmaq, kêmhiş
nisei Kesê ku malbata wî ji japonya hatî û ew bi xwe li amerîka çêbûyî û mezinbûyî.
niter guherçîle.
nitrification (kîm.) nîtrat bûyîn.
nitroglycerine (kîm.) nîtrogliserîn.
nifir lê kirin to abuse, to swear
nifirîn f. malediction, curse
nifş (f.) generation
(m.) generation
m. generation
nifûs f. identity card
nig m. foot.
nigardar beautiful
nigehdar guardian
nigên xwe zêdeyî xwe avêtin to overstep one’s bounds
niha (adv.) now
(adv.) now
now. berî niha=before now, ago
now
now
nihe = niha
= niha
nihêran expectant, apprehensive
nihêrî alsonêrî ‘looked at him/her/it’ Siyabendî li zilamî nihêrî. ‘Siyabend looked at the man’ (3rd prs. sng. past simple form for the verb nihêrîn‘to look at’)
nihêrîn li ... v.i. to look at, to notice; to look upon, regard (wek as)
v.i. to look at, to notice; to look upon, regard (wek as)
nihêrtin (binihêre) to look, to take care of somebody or something
(dial. var.) = nihêrîn
niho (dial. var.) = niha
nijad race
(m.) race
m. race.
nijadî racial
nijadperest racist
racist
nijadperestî racism
nijde f. brigandage
nik (prep.) beside, at
f. side, direction; toward, to; prep.
nik dilê min in my opinion
nikare ‘he/she can’t’ (3sg. pres. indicative negative form of the verb karîn ‘can; to be able to’)
nikil (m.) beak
m. beak
nikilandin nikilênv.t. to peck
nimêj f. prayer.
nimêj kirin v.t. to pray
v.t. to pray
nimînende agent
nimro number
nimûne example; precedent
f. example: ji bo nimûne=as an example, for example.
nimune (f.) sample
niqaş discussion
niqtecot (f.) colon
niqutandin v.t. to drip
v.t. to drip
niqutîn v.i. to drip
nirx value, worth, price
nirxandin to review
nirxdar valuable
nirxkêmbûn abatement
nişan = nîşan
= nîşan
nişan dan to indicate, to point out, to show
nişan kirin to draw, to mark
nisbet bi relative to
nişka ve (ji nişka ve) (adv.) suddenly, all of a sudden, suddenly
nişka ve hatin (ji nişka ve hatin) (vad.) to occur
niştecî inhabitant
(n.) inhabitant
niştecî bûn to dwell to live at
niştecih (n.) inhabitant
niştecih bûn to dwell to live at
niştiman (f.) motherland
niştimanî (n.) compatriot
niştin nê-/nişv.i. to sit
nisxe = nusxe
= nusxe
nitilandin v.t. to draw, to mark
v.t. to draw, to mark
nivandin (binivîne) to put (someone) to sleep
nivêj pray
nivêj kirin to pray
nivêjker prayer
nivîn (f.) low bed
(binive) to sleep
bedding
1. m. (usually pl) bed. nivînê nexweşiyê=sick bed 2. -nivv.i. to lie down, sleep
nivîno (f.) blanket
nivîs writing
nivîsandin (f.) writing
(binivîsîne) to write
v.t. to write
v.t. to write
nivîsar article
f. writing, text
nivîser author
nivîsevan m. writer
nivîsîn to write
v.t. to write
v.t. to write
nivîşk butter
butter
nivîskar writer
(n.) writer,
m/f writer.
nivîskarî kirin to write, engage in writing
nivîskî written
written
nivistin =-nivv.i. to sleep
=-nivv.i. to sleep
nivş = nifş
= nifş
nivz half
niwal f. small valley
niwaxtin caress
nixabtin = nuxumandin
= nuxumandin
nixamtin = nuxumandin
= nuxumandin
nixifandin (binixifîne) to inflate
nixifîn (binixife) to swell
nixumandin = nuxumandin
= nuxumandin
niyaz intention; faith
(f.) intention, wish, vow
niyaza baş good faith
niyaza xerab bad faith
niyet will, intent, purpose
f. intention
niyetpak authentic, bonfide
niyetpakî goodwill
nizanin we/you/they do not know (negative form of 1st, 2nd and 3rd person plural of simple present tense for the verb zanîn‘to know’)
we/you/they do not know (negative form of 1st, 2nd and 3rd person plural of simple present tense for the verb zanîn‘to know’)
nizar m. mountain side (where the sun never shines)
nizim low
nizm low
(adj.) low, base, short
nizm kirin to pull down, to lower
nicht hew
na
ne
nîn
tine
nicht dicht tunsiz
nicht dicht gedrängt firk
sêreg
nicht flügge perhêşîn
nicht gestattet qedexe
nicht lebensnotwendig bêjî
nicht leiblich nemam
nicht mehr hew
nema
nicht mehr sprechen können lal bûn
nicht mehr weit zum nachmittagsgebet esrî teng
nicht rituell geschlachtet mirdalî
nicht salzig kelê
kelî
nicht stören hewandin
nicht vertraut nemam
nicht verwandt nemam
nicht viel mit...zu tun haben bi...nexweş bûn
nicht zu ändern sein îfleh bûn
nicht zu ende gehen payan nîn bûn
nicht-gutheit nerindî
nichte biraza
birazê
birazî
xarza
xwarzî
nichte ( tochter der schwester ) xwarzê
nichterleuchteter ronedî
nichts tew
tişt nîne
tiştek tune
tu tişt
nichts abbekommen kevç man
nichts anstößiges sehen tu qilê nabîne
nichts gutes bedeutend nexêr
nichts schmutziges sehen tu qilê nabîne
nichtwissender cahîl
nie hîç
nema
qe
qet
tew
ti
tu
tucara
tucaran
nie mehr tun werden tobe kirin
nie wieder! ha ho
niederbrennen şewitandin
niedergeschlagen belav
dilbirîn
dilxar
dilxurd
melûl
pormijî
pormûj
niedergeschlagenheit kesar
keser
niederhocken belot kirin
niederhocken, sich ~ (kamel) ix bûn
niederkauern, sich ~ li ser totikan rûniştin
telîn
xwe qurmiş kirin
niederknien cok dan
çok dan erdê
niederkommen welidandin
niederlage hezêmet
niederlassen cih girtin
cî girtin
niederlassen, sich ~ bi cih bûn
veniştin
niederlegen danîn
ramidandin
niederlegen, sich ~ ramedîn
ramidandin
niederprasseln têxuşandin
niederrauschen têxuşandin
niederreißen hedimandin
hilweşandin
welgerandin
wergerandin
niederschlag baran
barîn
şilî
niederstrecken ramidandin
niedertracht namerdî
nizmahî
niederträchtig alçax
nemerd
pîs
rezîl
niedertrampeln dan bin lingan
niederwerfen, sich ~ daqûl bûn
daxul bûn
niederwerfen, sich ~ (beim gebet) sicûd birin
sucde birin
niederwerfung secde
sicûd
sucde
niedrig alçax
gosartme
nefsbiçûk
nemerd
nizim
nizm
xax
nefspiçûk
niedriger preis kêmbiha
niedrigkeit nizimtî
niemals hew
hîç
nema
qe
qet
tu
tu caran na
niemand nekes
neyek
qe kesik
niere gurçik
gurçik
niesen pişkîn
nieswurz çopilme
nimrod Nemrûd
nische çavî
çevî
nisten veniştin
nicimîn hinken
lahmen
nifir Fluch
Verfluchung
Verwünschung
nifir kirin verfluchen
verwünschen
nifş Generation
niftik Streichholz
nifûs Bevölkerung
Personalausweis
nig Bein
niha gleich
jetzt
nun
schon
nihêrîn sorgen für
nihêrîn angucken
anschauen
ansehen
betrachten
nihêrtin achten auf
angucken
anschauen
betrachten
schauen
nik bei
nebenan
nik bûn biegen, sich ~
verdrehen, sich ~
verrenken, sich ~
nika jetzt
nun
nikandin befestigen
pflanzen
setzen
nikil Schnabel
nikisîn stolpern
straucheln
nikul Schnabel
nimandin vertreten
nimêj Gebet
nimre Nummer
Ziffer
nimûne Abbild
Beispiel
Exemplar
Muster
nimz bûn neigen, sich ~
senken, sich ~
versunken sein
nimzî erdê bûn auf die Erde legen
senken, sich ~
niqre großer Topf
niqut Tropfen
niqutîn tropfen
niqutîn tröpfeln
niqutîn dilê yekî ein Vorgefühl haben
eine Ahnung haben
eine Vorahnung haben
nirîn sehen
nirx Preis
Wert
nirxandin Schätzung
Würdigung
nisaxî Krankheit
nisbet kirin aufbürden
zur Last legen
nişirandin abbauen
nisk Linse
nisle Herkunft
Nachkommenschaft
Ursprung
nişmî wählerisch
niştecih Eingeborene
niştiman Land
Mutterland
Vaterland
niştimanperwer Patriot
niştir Gabel
nisûbetî Boshaftigkeit
Kränkung
nivan Gast
nivîn Bett
Matratze
nivîs Schrift
nivîsandin schreiben
nivîsgeh Büro
Dienstraum
nivîsîn schreiben
nivîşk Butter
nivîskar Autor
Schriftsteller/in
Verfasser
nivişt Abschrift
Amulett
Anhauchen
Briefchen
Schrift
Zauberspruch
nivîşt Amulett
nivistin schlafen
niviştxan Schreibstube
nixamtin bedecken
unsichtbar machen
verhüllen
nixte Punkt
nixumandin bedecken
nixumandin bedecken
verschleiern
zudecken
nixwê Salzlos
niyan ficken
geschlechtlich verkehren
niyandin ficken
geschlechtlich verkehren
niyandin ficken
geschlechtlich verkehren
niyaz Anliegen
Gelübde
Wunsch
niyet Absicht
Intention
Vorhaben
Wunsch
nizim leise
niedrig
tief
nizimtî Herunterhängen
Niedrigkeit
Tiefe
nizm erniedrigt
leise
niedrig
tief
nizm bûn absteigen
hinunter gehen
neigen, sich ~
senken, sich ~
versunken sein
nizmahî Feigheit
Gemeinheit
Niedertracht
ni pêq. ni-, nê- verqertafa nêyînî ya
ni ye n. çîn o, çîne yo, çînî yo n.
niç m. tan, niçike, ton, tane, niçe n.
niçandin lg. ciniçiknayene, pira kuyene, deqeresnayene, pakuyene, desanayene
niçik n. cog. doq, qoqiz, pozik, nîçik n.
m. cog. gil, tap, nîçik, tîtik, tiltilik, zîrwe n.
n. gilmugk, gil, nîçik (daran) n.
niçikên daran pj. gilên daran, nîçikên daran
nifaq m. nîfaq, dibendîye m.
nifir m. zawt, bedua, zewt, zewte, zot, zut, zutî n.
nifir kirin tg. zawt dayene, bedua kerdene, zawt pirodayene
nifir lê kirin lg. zawt dayene, bedua kerdene, zawt pirodayene
nifirkirin m. zawtdayis, beduakerdis n.
nifrîn m. zawt, bedua, zewt, zewte, zot, zut, zutî n.
m. robe, nefret, nîfret n.
nifrîn kirin lg. robe kerdene, nefret kerdene, nîfret kerdene
nifs m. nifs, aj, dunda, dol, nesl, zurîyet, zîlet n.
nifsî n. kiras, kirbas, kuras n.
nift m. nifte, kibrîte, kivrîte, kirvîte m.
nifte m. kilît, ziwanê kilîtî, mifte, anaxtar, mefte, zonê kilitî n.
niftik m. nifte, kibrîte, kivrîte, kirvîte m.
niftik pê xistin tg. nifte re rifîstene, nifte tafîstene
nifûs m. gulir, nifûs, gule n.
nig n. linge, pa, ninge m.
niga m. nîgar, resîm, resm n.
nigare m. nîgare, desen n.
nigavan m/n. nîgarwan, nîgarcî, resmcî n.
nigeh m. awir n.
nigehdar rd. awirdar
m/n. pawitox, qerewêl, muhafîz, seveknayox n.
nigehdarî m. awirdarîye, awirdarênî m.
m. qerewêlîye, pawitoxîye, seveknayoxîye, muhafizîye, qerewêlênî m.
nigîn n. bera îstaneyî, engistsîye, kemera îstaneyî m.
nigt m. ding, îstasyon, vindetgeh, stasyon n.
niha h. nika, anika, na game., na hêne, neka, ena hiel, hanika, ahanika, enka, anka, inka, înkey, înka *ji niha ve rd. nika ra
nihal m. cog. cêvî, dole, gelîye, çeta, dale, newale, dalike m.
niham m. ta n., qat n., tebeqa m.
nihan rd. sir, raz, nimite, vaûvart
rd. tenezul, denistis, nizimîyayis
nihartin lg. ewnîyene, temase kerdene, qayît kerdene, nîyadayene, sêr kerdene, seyr kerdene, qayt kerdene, anyayene, hewniyene, howneyene, winîyene, ewnîrîyayîne, unîyayîne, ewneyîne, onîyayîne, ewnayene
nihayet m. peynîye, qed, axir, nîhayet m.
nihayî m. peynîye, qed, axir, nîhayet m.
nihên rd. nimite, dizdî, minite
nihêrîn m. awir, nîyadayis, ewnîyayis, nezer, anyayis n.
lg. ewnîyene, temase kerdene, qayît kerdene, nîyadayene, sêr kerdene, seyr kerdene, qayt kerdene, anyayene, hewniyene, howneyene, winîyene, ewnîrîyayîne, unîyayîne, ewneyîne, onîyayîne, ewnayene
m. nîyadayis, ewnîyayis, temasekerdis, qayîtkerdis n.
nihêrtîn m. awir, nîyadayis, ewnîyayis, nezer, anyayis n.
lg. ewnîyene, temase kerdene, qayît kerdene, nîyadayene, sêr kerdene, seyr kerdene, qayt kerdene, anyayene, hewniyene, howneyene, winîyene, ewnîrîyayîne, unîyayîne, ewneyîne, onîyayîne, ewnayene
m. nîyadayis, ewnîyayis, temasekerdis, qayîtkerdis n.
nihiçandin lg. cinigknayene, pira kuyene, deqeresnayene, pakuyene, desanayene
nihiçk m. tan, niçike, ton, tane, niçe n.
nihîn m. nistis, nîstis n.
niho h. nika, neka
nihoya bilaniyê n. rz. nikayo ekeyî, nikayo ganîyî n.
nihoya domdar n. nikayino demdar, demê nikayîyo demdar, demê nikayîyo ramitin, nikayîno demdar n. nikayino ramitin n.
nihoyî rd. nikayî, enkayin, ankayên, înkayin, inkayin
nihûn m. tunel n.
m. pargîn, çala pixe, çala pîsîye n.
nihûr m. sîn, sîwan n.
nihuran lg. hewnayene, lurnayene
nihurîn lg. hewnayene, lurnayene
nijandin lg. nîjnayene, lod kerdene, pêser qeldayene, îstif kerdene, pêsernayene, stok kerdene
nijar m. sargeh, talde, dalde n.
nijd m. cerge, galr n.
nijde m. cerge, gal m.
nijde kirin lg. cerge serestene
nijdevan m/n. cergewan n.
nijdevanî m. cergewanîye, cergewanênî m.
nijdî rd. tîtiz, zorpesend, çetinpesend, muskulpesend
nijîn m. nîj, îstif, stok, nîjn n.
lng. . nîjîyene, lod bîyene
nijinandî rd. nîjnaye, pêsernaye
nijinandin lg. nîjnayene, lod kerdene, pêser qeldayene, îstif kerdene, pêsernayene, stok kerdene
m. nîjnayis, îstifkerdis, stokkerdis n.
nijînker m/n. nîjnayox, lodker n.
nik h. lêwe
m. bot. nûke, neha, nehek, nihe, nixe, niha, nehyî m.
nikbîn rd. wesbîn, optîmîst, nikbîn, xosbîn, çakbîn
nikbînî m. wesbînîye, nikbînîye, optîmîstîye, wesbînênî m.
nikil m. nîkile, nequre, nîklike, naqur m.
nikilandîn lg. nîkilnayene, nequrnayene, nîkîl kerdene, nequr kerdene, qutnayene
nikilandin m. nîkilnayis, nequrnayis, nîkilkerdis, nequrkerdis n.
nikilk m. nîkîle, nequre, nîklike, naqurr n.
nikrîs m. tip. gute, çilknewesîye m.
nikul m. posmanîye, pêsmanîye, posmanênî m.
m. nîkile, nequre, nîklike, naqur m.
nikul lêdan lg. nîkile pirodayene, nequre pirodayene
nikul lêxistin lg. nîkile pirodayene, nequre pirodayene
nikulandin lg. nîkilnayene, nequrnayene, nîkil kerdene, nequr kerdene, qutnayene
m. nîkilnayis, nequrnayis, nîkilkerdis, nequrkerdis n.
nikuldar rd. nîkitin, nequrin, nîklikin
nikulkirîn lg. nîkilnayene, nequrnayene, nîkil kerdene, nequr kerdene, qutnayene
nikulkirin m. nîkilnayis, nequrnayis, nîkilkerdis, nequrkerdis n.
nilsandin lg. derisnayene, deverdene, deverdayene (awe)
lg. piro kerdene, tiro kerdene, re cikerdene
niman m. temsîl n.
nimandin lg. nawitene, nîsan kerdene, cimûsnayene, nawnayene, mojnayene, pênîsan dayene
m. nawitis, nîsankerdis, cimûsnayis, nawnayis, pênîsandayis, mojnayis n.
lg. temsîl kerdene
nimayîs m. mûsnayîs, nawitis, nawnayis n.
nimayiskar rd. mûsnayisker, nawitiskar, mûsnayîscî, nawnayiscî, mûsnayîswan, nawitiswan
nimayiskarî m. mûsnayiskerîye, nawitiskarîye, mûsnayiscîyîye, mûsnayiskerênî m.
nimayîsker m/n. mûsnayisker, nawitiskar, mûsnayîsd, nawnayisd, mûsnayîswan, nawitiswan n.
nimayist m. mûsnayîs, nawitis, nawnayis n.
nimê m. nimaj, nemaz, nimac, nimaz n.
nimed n. kulav, kulab n.
nimêj m. nimaj, nemaz, nimac, nimaz n.
nimêj kirin lg. nimaj kerdene *nimêj û teat nimaj û nîyaz *bi nimêj û teat bi nimajûnîyazin, nimajûnîyazin s n.
nimêja esayê n. nimajê esayî n.
nimêja terawîhan n. nimajê tirbêhan, nimajê terawîyî n.
nimêjgeh m. nimajgeh, cayê nimajî n.
nimîn m. nimaj, nemaz, nimac, nimaz n.
nimînende m/n. temsîlkar, mumesîl, temsîlcî n.
nimînendetî m. temsîlkarîye, mumesîlîye, temsîlkarênî m.
nimre m. numre, nimro n.
nimro m. numre, nimro n.
nimro kirin lg. numrenayene, numre kerdene
nimrokirin m. numrenayis, numrekerdis n.
nimûne m. nimûne, ornag, mîsal, numûne, orinag n.
nimûne nîsandan lg. nimûne nîsan dayene, ornag nîsan dayene
nimûne pejirandin lg. nimûne pezirnayene, ornag qebûlkerdene, fênda nimûneyî vînitene
nimûnedan lg. nimûne dayene, ornag dayene
m. nimûnedayis, ornagdayis n.
nimûnek m. ornag, model, orinag n.
nimûnenîsandan m. nimûnenîsandayis, ornagnîsandayis n.
nimûs kirin lg. newirnayene, neqisnayene, nexsnayene, niqirnayene, neqesnayene
nimûsker m/n. newirnayox, nexsbend, neqiswan, newrwan, nexscî n.
nimûskerî m. newirnayoxîye, nexsbendîye, neqiswanîye, nexscîyênî, newirnayoxênî, nexsbendênî m.
nimûskirin m. newirnayis, neqisnayis, nexsnayis, niqirnayis, neqesnayis n.
nipînû rd. nip-newe, tip-teze, nik-newe, tern-teze, tepteze, nup û newî, newe-cedîd, cedîd-newe
nipno rd. tip-tuj, tip-tun, tip-guz
nipnû rd. nip-newe, tip-teze, nik-newe, tern-teze, tepteze, nup û newî, newe-cedîd, cedîd-newe
niqandin lg. nîqnayene, entnayene
niqêm m. pirlante m.
niqîn lng. niqayene, entayene, intayene
niqir m. gire (velgûvasî de) n.
m. kert, niqir, deye, kertik n.
niqir kirin lg. kert kerdene, deye kerdene, niqir kerdene, kertik kerdene, kertnayene
niqirandin lg. tîtiknayene, nejirnayene, xemelnayene, niqirnayene, nijirnayene
m. tîtiknayis, nejirnayis, xemelnayis, niqirnayis n.
lg. kertkerdene, deye kerdene, niqirnayene, kertiknayene
niqirkî rd. kertin, birekin, deyeyin, niqirin, kertikin, birikin
niqirkirî rd. kertkerde, niqirkerde, deyekerde, kertikkerde
niqirkirin m. kertkerdis, deyekerdis, niqirkerdis, kertikkerdis, kertnayis n.
niqitandin lg. niqitnayene
niqre m. lêh, bors, neqle, qazan, lê, lên, qazik, lîyen n.
niqres m. dilape, çilke (darû) m.
niqrik m. kert, niqir, deye, kertik n.
niqrîsk m. xîske, îske, niqik, hilpî, zinike, fîskî m.
niqte m. rz. deqe, nuqta, nixte, nuxta, nixtike m.
niqte bûn lng. nixte bîyene, deq bîyene
niqte kirin lg. deqnayene, nixtik kerdene, deq kerdene, nixtiknayene
niqtebîhnok m. rz. bîhnoke m., vîrgul n.
niqtecot m. rz. çiftdeqî, çiftnuqteyî, zewncdeqî zh.
niqto niqto h. çilk-çilk, dilap-dilap, pisk-pisk, nîqut-niqut, dilop-dilop
niquçandin lg. qurçî kerdene, nequsnayene, nakugk kerdene, qurçnayene
niqut m. çilke, dîlape, piske, niqite, dilope, dalpa, niqute, dalpe m.
niqut niqut h. çilk çilk, dilap dilap, pis pisk, niqut niqut, dilop dilop
niqutandin lg. çilknayene, dilapnayene, niqitnayene, dalpnayene
m. çilknayis, dilapnayis, niqitnayis, dalpnayis n.
niqutik m. çilkeke, dilapike, niqitike m.
niqutîn lng. niqutîyene, niqitîyene
m. çilkayis, dilapkerdis n.
lng. çilkîyene, glkayene
niqutk m. rz. deqe, nuqta, nixte, nuxta, nixtike m.
niqutok m. çîlkedang n.
nirimandin lg. necaynayene
nirimîn lng. . necayene, necayîyene, necîyene
nirirandin lg. tastene, kinitene (dar)
nirnaw m. mîyaw, mirnîyaw, nîyaw n.
nirx m. sedr, qîmet, hêcayîye, basat, nirxe, erjîyayî, qedr, erj, dilxatir, nerxe, erc n.
n. mat. erje, qîymet n.
m. nirxe, nerxe n.
nirx dan lg. nirxe dayene, baha dayene
nirx eyar kirin lg. . nirxe eyar kerdene
nirx lêdan în lg. . nirxe re cinayene, nirxdarnayene
nirxa nêzike n. mat. nirxa nêzdîye, nirxa teqrîbî m.
nirxa nomînal n. nirxa nomînale m.
nirxa sade n. nirxa sadeye, sedro mutleq m.
nirxa sincî n. sedrê exlaqî, hêcayîya xuysetî n.
nirxa teqribî n. mat. nirxa nêzdîye, nirxa teqrîbî m.
nirxandin lg. hêcanayene, nirxnayene, sedirnayene, erjnayene
m. hêcanayis, nirxnayîs, sedimayis, eijnayis n.
nirxdar rd. hêca, eijaye, sedrgiran, rîmetberz, rîmetgiran, giranbaha, rîmetdar, erciyaye
nirxdar bûn lng. . giranbaha bîyene, hêcayin bîyene, sedirin bîyene, qîmetin bîyene, nirxdar bîyene
nirxdar kirin lg. . giranbaha kerdene, hêcadarnayene, sedirin kerdene, qîmetin kerdene, nirxdar kerdene, giranbahanayene
m. giranbahakerdis, hêcadarnayis, sedirinkerdis, qîmetinkerdis, nirxdarkerdis, giranbahanayis n.
nirxdarî m. nirxdarîye, nirxdarênî m.
nisadir m. kîm. nîsadir, nesadir n.
nisast m. nîsesta m.
nisav rd. rez, cînso rez, esîl, kerîm
nisbet m. nîspet, oran, nîsbet n.
nisdar m/n. cerah, operator n.
nisdarî m. emelîyet, operasyon, amelîyat, emelet n.
m. cerahîye, operatorîye, cerahênî, operatorênî m.
nisdarîya sing n. cerahîyê sêneyî n.
nisêw m. serecêr, vilençik, servirade, verecêr, devecêr, seracêr, avar de, avor de, devacêr, veracêr, veradyer, anvar, davacêr, avar, sevcêr, onvar, unvard, anvard, anver, verbicêr, servirade, devecêr, seracêr, veradyer n.
nisilandin lg. neselnayene, ropiroznayene, parzûn kerdene, raestene, ropaleknayene, ropirojnayene, paravnayene, aguznayene, apesnayene, paleknayene, parzûnnayene
m. neselnayis, parzûnkerdis, ropaleknayis, raestis, ropirojnayis, paravnayis, apesnayis, paleknayis, aguznayis, parzûnnayis n.
nisilîn lng. . neselîyene, ropirozîyene, parzûnîyene, ropalekîyene, ropirojîyene, paravîyene, rodîyene, rêjîyene, palakîyene, parzûn bîyene, apesîyene, nasalîyene
m. neselîyayis, parzûnîyayis, ropalekîyayis, ropirojîyayis, paravîyayis, rodîyayis, rêjîyayis, apesîyayis n.
nisîmen m. randevu, termîn n.
nisîn lng. . nîstene
paq. peyqertaf a
nisirandin lg. rovisknayene, askawnayene, rosikoynayene, eskawitene, robisknayene
nisirîn lng. . roviskîyene, askawîyene, rosîkoyîyene, robîskîyene, eskawîyene, askawyene, robiskivîyene
nisistîn m. sernêkewtis n.
nisîv m. serecêr, vilençik, servirade, verecêr, devecêr, seracêr, avar de, avor de, devacêr, veracêr, veradyer, anvar, davacêr, avar, sevcêr, onvar, unvard, anvard, anver, verbicêr, servirade, devecêr, seracêr, veradyer n.
nisivandin lg. gindirnayene, gir kerdene, gilêr kerdene, toterî kerdene, lîr kerdene, xir kerdene, lur kerdene, tilor kerdene, xir kerdene, lêr kerdene, gêr kerdene, tilos kerdene, cêr kerdene
m. gindirnayis, girkerdis, toterîkerdis, xirkerdîs, lurkerdis, gilêrkerdis, lîrkerdis, lêrkerdis n.
niskok m. rz. balnîsan, vengnîsane m.
nispî rd. nispî, bestayî, relatîf, îzafî
nister m. nester, îstre, nistêr n.
nistêr m. nester, îstre, nistêr n.
nistêr kirin lg. nester pirodayene, nister kerdene
nistiman m. welat n.
nistimanî m/n. hemwelat, welatî n.
nistin lng. . nistene
nisûk m. buruntî, enfîye, honê pirnike, tozê pirnike n.
nisûv m. serecêr, vilençik, servirade, verecêr, devecêr, seracêr, avar de, avor de, devacêr, veracêr, veradyer, anvar, davacêr, avar, sevcêr, onvar, unvard, anvard, anver, verbicêr, servirade, devecêr, seracêr, veradyer n.
nitirandî rd. xisnkerde, girdnaye, mubalaxakerde, pîlkerde, girsnaye, mubalaxin
nitirandin lg. . pîl kerdene, xisn kerdene, mubalaxa kerdene, girsnayene
lg. tastene, kinitene (dar)
nituq m. nituqe, vatise, hîtabe, nutuqe m.
nivan m. sargeh, hewingeh, setergeh, sitargeh n.
nivandin lg. hewênayene, sitarnayene, seternayene, setirnayene
lg. hewn fîstene, hewn kerdene, hewnnayene
m. hewnfîstis, hewnkerdis, hewnnayis n.
nivîn lng. . rakewtene, hewn kewtene, qelebîyene
m. rakewtis, hewnkewtis, qelebîyayis n.
m. dle m., livîne m., ca n.
nivîn danîn lg. dle ronayene, ca ronayene
nivîngeh m. dlxane n.
nivînok m. cazik, dîwan n.
nivînpûs m. selme m., dlpûs n., rîyê dlan n.
nivîs m. nivis, nûs, nûste, nuste n.
nivîsa bizmarî n. nivisê bizmarî, nûsê bizmarî, nivisê mixî, bizmarnivis, bizmarnûs n.
nivîsa hesifî m. niviso esterite, nûso esterite, niviso cirasîyaye n.
nivîsa mixî n. nivisê bizmarî, nûsê bizmarî, nivisê mixî, bizmarnivis, bizmarnûs n.
nivîsandî rd. niviskî, nûskî
nivîsandin lg. . nivisnayene, nûsnayene, nûstene, nustene
m. nivisnayis, nûsnayis, nustis n.
nivîsar m. tekst n.r metîn n., nûsare m.
nivîsara danasînê n. nivisê sinasnayisî, nûsê sinasnayisî, nivisê nasnayisî n.
nivîsevan m/n. niviswan, katib, nûsyar, nûswan n.
nivîsevanî m. niviswanîye, katibîye, nûsyarîye, katibênî m.
nivîsgeh m. buro, nivisxane, nûsxane n.
nivîsgeha dadgehê n. nivîsgehê dadgehî, nûsgehê mehkemeyî n.
nivisîn m. gindirîyayis, girbîyayis, lurbîyayis, toterîbîyayis, gindirbîyayis, xirbîyayis, lîrbîyayis, gilêrbîyayis, lêrbîyayis n.
lng. . gindirîyene, gir bîyene, toterî bîyene, xir bîyene, lur bîyene, lîr bîyene, gilêr bîyene, tilor bîyene, gindir bîyene, lêr bîyene, gongil bîyene, tilos bîyene
nivîsîn lg. nivisnayene, nûsnayene, nûstene, nustene
m. nivisnayis, nûsnayis, nustis n.
nivîsk n. kele, rono kele, riwêno kele, kere n.
m. kîtabe, niviste m.
nivîskar m/n. niviskar, nûskar, nustox n.
nivîskarê quncikan n. niviskarê kunceyî, nûskarê kunceyî, nûstoxê kunceyî n.
nivîskarî m. niviskarîye, nûskarîye, nûstoxîye, niviskarênî, nûskarênî m.
nivîskî rd. niviskî, nûskî, nûstekî, nustkî
nivist m. nivist, nuste, niwiste n.
nivîstek m. kîtabe, niviste m.
nivîstî rd. rakewte
nivîstîlok m. bot. pelnivist n.
nivîstin lng. rakewtene, qelebîyene
m. rakewtis, hewnkewtis, qelebîyayis n.
nivistker m/n. nivistker, nusteker, niwistker, nivistnûs n.
nivistkerî m. nivistkerîye, nustekerîye, nivistnûstoxîye, niwistkerîye, nivistkerênî, nustekerênî, nivistnûstoxênî m.
nivistok m. nivist, nuste, niwiste n.
nivîsyar m/n. niviswan, katib, nûsyar, nûswan n.
nivîsyarê gistî n. nûsyarê pêroyî, sekreterê pêroyî n.
nivîsyarî m. niviswanîye, katibîye, nûsyarîye, katibênî m.
nivîszan m/n. grafolog, niviszan, nûszan n.
nivîszanî m. niviszanîye, nûszanîye, grafologî, niviszanênî m.
niviyayî rd. rakewte
niwast m. yarmetîye m., lutuf n., îhsan n., qencîye m., lutif n.
niwaz m. masaj, rovilênayis, mistdayis n.
niwazixandin lg. desttirakerdene, pêsabîyene
m. desttirakerdis, pêsabîyayis n.
niwaztin lg. desttirakerdene, pê sabîyene
m. desttirakerdis, pêsabîyayis n.
niwêner m/n. temsîlkar, mumesîl, temsîlcî n.
niwênt m. mûsnayisgeh, nawitisgeh n.
niwêzînêr m/n. mistdayox, masor, masajwan, vilênayox, masajcî n.
niwîner m/n. temsîlkar, mumesîl, temsîlcî n.
niwînerî m. temsîlkarîye, mumesîlîye, temsîlkarênî m.
nixaf m. pufike, kulfike, kure, qufire, pufuke, pifike m.
nixaf kirin lg. va cidayene, kure kerdene, pufik kerdene, kulfik kerdene
nixafdar rd. pufikin, kulfikin, kureyin
nixaftî rd. masaye, nepixîyaye, weperçefîyaye, pendusaye, wepindofiyaye, wefirîyaye, zepikîyaye, vakerde
nixamtî rd. nimite, kamufle, padaye, tênimite
nixamtin lg. adir tênimitene, adir taparnayene, adir nimitene
lg. nimitene, padayene, têmnayene, dantene, pîstene *xwe nixamtin lz. xo nimitene, xo tênimitene, xo pîstene
m. nimitis, padayis, têmnayis, dantis, pîstis n.
m. nimitis, kamuflaj n.
lg. ser girewtene, tênimitene
nixêl rd. çimsas, tanaz, çimzur, sas, çimvir, zur, vir
nixêl bûn lng. çimsas bîyene, tanaz bîyene, çimzur bîyene, sas bîyene, çimvir bîyene, zur bîyene
nixêlbûn m. çimsasbîyayis, tanazbîyayis, çimzurbîyayis, sasbîyayis, çimvirbîyayis, zurbîyayis n.
nixêlî m. çimsasîye, tanazîye, çimzurîye, sasîye, çimvirîye, zurîye, çimsasênî, çimzurênî, zurênî, çimvirênî m.
nixifandin lg. masnayene, nepixnayene, nexefnayene, va kerdene, weperçefnayene, pif kerdene, wepindofnayene, pendusnayene, wefirnayene, zepiknayene, zep kerdene, wefernayene, nepexnayene, pindusnayene
nixivandin lg. masnayene, nepixnayene, nexefnayene, va kerdene, weperçefnayene, pif kerdene, wepindofnayene, pendusnayene, wefirnayene, zepiknayene, zep kerdene, wefernayene, nepexnayene, pindusnayene
m. masnayis, nepixnayis, nexefnayis, vakerdis, weperçefnayis, pifkerdis, wepindofnayis, pendusnayis, wefirnayis, zepiknayis, zepkerdis, wefernayis, nepexnayis n.
nixivîn lng. masayene, wepindofîyene, pîp bîyene, wefirîyene, pifîyene, nepexîyene, weqofîyene, va bîyene, weperçefîyene, pendusîyene, zepikîyene, pindusîyene, pif bîyene, nepixiyene, nexefîyene, mosayene, zep bîyene
m. masayis, wepindofîyayis, wefirîyayis, nepexîyayis, weqofîyayis, vabîyayis, weperçefîyayis, pendusîyayis, zepikîyayis, pindusîyayis, pifbîyayis, nepixiyayis, nexefîyayis, mosayis, zepbîyayis n.
nixrî m/n. gilçije, nuxrî, pîzeyo verên, pîzo verên n.
nixtik m. rz. deqe, nuqta, nixte, nuxta, nixtike m.
nixumandî rd. nimite, kamufle, padaye, tênimite
rd. padaye, tênimite, têrapîste, pîste
nixumandin lg. nimitene, padayene, têmnayene, rîantene, pîstene *xwe nixumandin lz. xo nimitene, xo tênimitene, xo pîstene
lg. nimitene, wedardene, têmnayene (adir)
nixûn n. dust, hember, dustever, aleyh, rîver n.
rd. fekerî, nûr, virosî, fekvirosî, feknûr, fekrî, devrosî, fekru, fekrosî
nixûn bûn lng. virosî bîyene, nur bîyene, fekerî bîyene
nixûn kirin lg. virosî kerdene, nur kerdene, fekerî kerdene, roçarnayene, rueçarnayene
nixûndar m/n. dustever, muxalîf, rikver n.
nixûndarî m. rikverîye, dusteverîye, aleyhdarîye, hemberîye, dusteverênî m.
nixurî m/n. gilçije, nuxrî, pîzeyo verên, pîzo verên n.
niyan lg. rînayene, gaynayene
niyandin lg. rînayene, gaynayene
niyar m. rol n.
n. weyn, aktor, weynik n.
niyaz m. lava m., lebiyayis /?., lakayis n., verogêrayis n., nîyaz n., îstîrham n.
m. dua, niyaz, diwa m.
niyaz kirin lg. lava kerdene, vero gêrayene, lakayene, lebîyene, niyaz kerdene, wera giyrayene
lg. dua kerdene, niyaz kerdene
niyazker m/n. duaker, duacî, niyazcî, duaka m.
niyazkirin m. lavakerdis, verogêrayis, lakayis, lebîyayis, niyazkerdis n.
niyer m. waaz n.
niyet m. nîyet,fêl, nêt n.
niyet kirin lg. nîyet kerdene
niyeta pak /v. nîyetpakîye, nîyeto pak, husnûnîyet m.
niyetkirin m. nîyetkerdis n.
niyetpa kîm. nîyetpakîye, nîyeto pak, husnûnîyet m.
niyetvan m/n. nîyetwan, nîyetrî n.
niyetvanî m. nîyetwanîye, nîyetrîyênî, nîyetwanênî m.
niyîn lg. rînayene, gaynayene
nizang m. çardare m.
nizar rd. kelax, kezax, weza
m. cog. zimag n.
nizark n. cog. gil n.
nize m. sungî n.
nize kirin lg. sungî kerdene
nizekirî rd. sungîkerde
nizekirin m. sungîkerdis n.
nizgere m. xîske, îske, niqik, hilpî, zinike, fîskî m.
nizîk rd. nêzdî, nêjdî, nezdî, nîzdî, nuzdî
nizik rd. nêzdî, nêjdî, nezdî, nîzdî, nuzdî
nizilandin lg. rînezelnayene, rîrepnayene, rîqelebnayene, rînetelnayene, rîqeldayene, verkewtene, ver netelîyene
lg. neselnayene, ver ra estene, risnayene
m. neselnayis, parzûnkerdis, ropaleknayis, raestis, ropirojnayis, paravnayis, apesnayis, paleknayis, aguznayis, parzûnnayis n.
nizilîn lng. neselîyene, ropirozîyene, parzûnîyene, ropalekîyene, ropirojîyene, paravîyene, rodîyene, rêjîyene, palakîyene, parzûn bîyene, apesîyene, nasalîyene
m. neselîyayis, parzûnîyayis, ropalekîyayis, ropirojîyayis, paravîyayis, rodîyayis, rêjîyayis, apesîyayis n.
nizimandin lg. nizmnayene, nizm kerdene, alçax kerdene
m. nizmkerdis, nizmnayis, alçaxkerdis n.
nizm rd. nizm, alçax, nizim, nimz
nizm bûn lng. . nizm bîyene, alçax bîyene
nizm kirin lg. nizm kerdene, nizmnayene, alçax kerdene
nizmandin lg. nizmnayene, nizm kerdene, alçax kerdene
nizmayî m. nizmîye, nizmênî, alçaxênî m.
nizmbûn m. cog. nizmbîyayis, cezîr, waroginayis n.
m. nizmbîyayis, alçaxbîyayis n.
nizmî m. nizmîye, nizmênî m.
nizmkirin m. nizmkerdis, nizmnayis, alçaxkerdis n.
nizmokî rd. nizmkî, nizmane
nizmtî m. nizmîye, nizmênî, alçaxênî m.
nizniz rd. rixiz
niznizî m. rixizîye, rixizênî m.
nizûl n. sîwe, kepeg, pûrtik, suwe n.
nika şimdi
nikayin şimdiki
nim şey
nimaj namaz
nimite gizli
nimitîye gizli
nimûne misal
örnek
niçin çirê, çinayî rê, qey, çayê
nihayet 1)peynîye (m), peynî (m) 2)peyêne (m), peynîye de, peynî de
nine pîrike (m), dapîre (m), dêke (m)
nisan nîsane (m)
nişan nîşan (n)
nişanlama nîşankerdiş (n)
nişanlamak nîşan kerdene
nişanlanma nîşanbîyayîş (n)
nişanlanmak nîşan bîyene
nişanlı waşte (n), waşta (m); waştî, -ye; nîşankerde (n), nîşankerda (m), nîşankerdîye (m); nîşanbîyaye (n), nîşanbîyaya (m), nîşanbîyayîye (m)
niteleme sıfatı sifetê senînîye (n)
nitelik senînîye (m)
niye b. niçin
nizamlı biserûber, -e; nîzamin, -e; întîzamin, -e
nizamsız bêserûber, -e; bênîzam, -e; bêîntîzam, -e
nifş bn newş
nift, niftûniwê nipînû, pir nû, aniha-derketî
nige bêrî, hêvî, daxwaz
nihêm zever, şiyan, taqet, hêz
zor, tade
nihêmbexş tdaeyî, bizor
nihên raz, nihên, sir, sur, tişta/ê nediyar / nexwiya yan nayê zanîn
nihênbîn razbîn, nihênbîn, sirbîn, kesa/ê bi hinêra xwe ya der-siriştî dikare razan diyar / xwiya bike
nihênbînî razbînî, nihênbînî, sirbînî, hinêra xwiyakirina / diyarkirina siran
nihênbir razbir, nihênbir, sirbêj, kesa/ê razan / siran diyar dike, nepêbawer
nihêngir razgir, nihêngir, sirgir, razparêz, kesa/ê razan / nihênan diparêze ango nahêle diyar bibin
nihênî razber, nihênî, veşartî, nediyar, nexwiya
nihênpoş razpoş, nihênpoş, sirpoş, kesa/ê yan tişta/ê dikare razan veşartî / nediyar bihêle / biparêze
nihênyar razyar, kesa/ê ji parastina razan / nihênan hez dike yan / û wan diparêze
nihom qat, tebeq, çîn
nij nij, noj, nişter, alava pêbirîna leşî ji alî doktoran ve
nijar kelek, dîwarê bêserban yê ji keviran / beran hatiye çêkirin (t li dor zeviyekê yan ava coyekê)
nijdar nijdar, nojdar, cerah
pizîşk, bijîşk, doktor, hekîm, luqman
nikandin kinîn, kinkin ji xwe anîn, kirin kinkin (t dema li ber girînê ye lê nagirî)
nike, nikehûr, nikenik (dengê) kinkin
nikûl haşatî
nikûl kirdin hatî kirin, gotin filan tişt ne rast e yan ne wa ye
nim çip, dilop, lib (t dilopên baranê yên hûrik)
nimayişt nimayîş, pêşkêşî, pêşangeh
nimdar şil, dw ziwa, zuha
nime bn nim
nimebaran hûrebaran, baran hûr-hûr dibare
nimek xwê, xweyê
minet
nimekbeheram bn nimekkwêr
nimekdan xwêdank, amana xwê tê de tê parastin
nimekkwêr bêminet, kesa/ê ji qenciya xelkê lê kiriye ne spasdar e
nimekkwêrî bêminetî
nimeknas minêkar, spasdar, minetkar, kesa spasiya xelkê dike bo qenciya li wî hatiye kirin
nimend betenî (nivîn)
nimendmal betenîçêker
nimendzîn sercil (cila li hespan / keran tê kirin)
nimînek bn nimûne
nimre jimare, nimre, reqem
nimûne nimûne, mînak, mîsal, modêl, prototîp
nimûneyî nimûneyî, mînakî, tişta/ê ku mînaka / nimûneya tiştine dî ye yan dikare bibe nimûne bo wan
niqandin axîn kişandin, kirin ax
niran (passîv ji nan II) hatin danîn / danan / deynan
bi cih bûn, hatin bicihkirin
çêbûn, diristbûn
nirk, nirke bn nalenal
nirkandin bn nalandin
nirkenirk bn nalenal
nirkûhûr bn nalenal
nirtûniwê nipînû, pir nû
nirx nirx, biha, qîmet, fiyet
nirxdar nirxdar, bihadar, binirx, biqîmet, bihagiran, nirxbilind
nisar bn nizar
nisê bn sîber
nişêw nişîv, berjêr
nişîmen, nişînge jîngeh, nişîngeh, war, lêmangeh, cihê jiyana kesekî yan tiştekî
nişk nişk, zû, tavil, di cih de, bn kutupir
niştecê niştecî, niştevan
nişustî F şkest, têkçûn, derbe, dw serketin, serkeftin
niwale gurz, qeft, destik (t çilû yan pel yên bi hev ve hatine girêdan)
niwandin bn nivandin, razandin, wa kirin ku kesek binive / raze
niwê nû, nuh
taze, ter, teze dw kevn
niwêj nivêj, nimêj, lava, dua
niwêjen nûjen, modern, hevçerx, hevdem
niwêjga nivêjgeh, mizgeft, nimêjgeh, xaniyê / odeya bi taybetî bo nivêjan hatiye bijartin
niwêjî binivêj, binimêj, kesa/ê leşê wê / wî paqij e û kêrî nivêjkirinê tê
niwêjker nivêjker, nimêjker, kesa/ê misilman ya / yê pênc nivêjên xwe yên ferz rojane dike
niwêkar nûkar, piyoner
modernîst
reformîst
niwên nivîn (doşek, lihêf, betenî, balguh û hwd yên mirov li ser yan li bin dinive / radize, bi xwe dadide yan datîne bin serê xwe)
niwêner bn nuwêner
niwêroj newroz, nûroj, nevroz, (roja / cejna) sersala kurdan û hin gelên din yên îranî
niwêxwaz nûxwaz, reformîst
nûjenxwaz, modernîst
niwêxwazî nûxwazî, reformîzm
nûxwazî, modernîzm
niwêyî nûyî, nuhî, nûyîtî
nixun sernişîv, serberjêr, tişta/ê serê wê / wî li jêr û binê wê / wî li jor
niyan jêkvekêş, elastîk, fleksîbel
cûnek giya ye
niyar niyar, fikir, hizir, raman, pûnij
şano, dik, sehne, tiyatro
niyarî niyarî, fikrî, ramanî
şanogerî, karûbarên şanoyê / tiyatroyê
niyaz niyaz, niyet, nêt, daxwaz, hêvî
niyazkar niyazkar, hêvîdar, umêdewar
niye nîne, tine ye, niye
niza tika, lava, rica, daxwaz, hêvî
nifrîn, nalet, hêviyên xirab
nizar nizar, betena / aliyê bersîber yê çiyayî / girikî, dw beroj
nizîk nêz, nêzîk, nêzing, dw dûr
nizîkan lem nizîkane (da) / bem nizîkane (da) li van nêzîkan, li van demên herî dawîn, ne ji mêj ve
nizîke nêzî, nêzîkî, derdorî, hema bêje, teqrîben: nizîkey sed kes nêzî sed kes
nizîkî nêzîkahî, nêzî, nêzîkî
nizim bn nizm
nizir soz, soz û peyman, sond
nizm nizm, dw bilind
nizmayî bn nizmî
nizmî nizmî, nizmatî, dw bilindî, bilindahî
nizûle bn niza
nivistin 쓰다 (sî-da)
nizanibûn 모르다 (mo-rî-da)
niha сейчас
nika сейчас
nivîskar писатель
nig piedo
niha ĵus
nun
nijdar doktoro
nirx valoro
nivîn lito
bedo
nivîsandin skribi
nivîsîn skribi
(bi kompûterî) tajpi
niximandin kovri