Encamên lêgerînê
mir 1. amir 2. mîr n
1. amir 2. mîrn
mira mîra m
mîra m
miraç mîhrac ol/m
mîhrac ol/m
miraç gecesi şêva mîhracê
şêva mîhracê
miralay serheng, miralay Işk/n
serheng, mîralay lşk/n
miralaylık serhengî, mîralayî m
serhengî, mîralayî m
miras 1. mîrat, mîrate, mîras 2. pêmayî, paşmak, pêma m
1. mîrat, mîrate, mîras 2. pêmayî, paşmak, pêmam
miras almak Mîrate girtin. Mîras wergirtin.
miras yemek 1) jê re mîrat man 2) mîrat xwarin
1) jê re mîrat man 2) mîrat xwarin
mirasa konmak li ser malê mîratê rûniştin
li ser malê mîratê rûniştin
mirasçı mîratgir, paşmakgir, wêris nd/nt
mîratgir, paşmakgir, wêris nd/nt
mirasyedi 1. mîratxur, mîratxwer 2. destbela (mec) nd/rd
1. mîratxur, mîratxwer 2. destbela (mec) nd/rd
mirasyedilik 1. mîratxurî, mîratxwerî 2. destbelatî (mec) m
1. mîratxurî, mîratxwerî 2. destbelatî (mec) m
miri 1. mîrî (mal û milkê ku aîdê hikûmet û xezîneyê ye) rd 2. gencîneya dewletê nd
mirî 1. mîrî (mal û milkê ku aîdê hikûmet û xezîneyê ye)rd 2. gencîneya dewletê nd
miri kâtibi katibê mîrî dîr
mirî kâtibi katibê mîrî dîr
miri mal malê mîrî dîr
mirî mal malê mîrî dîr
mirim mîrê min
mîrê min
mirliva mîrlîwa lşk/n
mîrlîwa lşk/n
mirza mîrza n
mîrza n
mir rd (r kalin kokunur) 1. acımsı, acımtırak (badem acısı gibi, kahve acısı gibi acılar için) 2. acırak, kekre, çorak (su için acı)
mir bûn l/ngh 1. kekreleşmek 2. çoraklaşmak (su için)
mirad n murat, dilek, istek
mirad bi cil û cihêzê xwe nekirin duvağına doymamak
mirad bi hev nebûn muradına ermemek
mirad bi xêliya xwe nekirin duvağına doymamak
mirad di ber de man düş kırıklığına uğramak, hayal kırıklığına uğramak
mirad pê bûn murad almak, nasip olmak
mirad pê kirin l/bw (bir şeyden) kâm almak, muradına ermek
murat almak, muradına ermek
mirad pê nekirin hevesi kursağında (veya içinde) kalmak
miradê (an jî mirazê) xwe şad bûn amacına ulaşmak
miradê (yekî) di ber de man hevesi kursağında (veya içinde) kalmak, sevinci kursağından kalmak, gözü açık gitmek
miradê (yekî) di çavê (...) de man hevesi kursağında (veya içinde) kalmak, sevinci kursağından kalmak
miradê (yekî) di qirika (...) man hevesi kursağında (veya içinde) kalmak, sevinci kursağından kalmak
miradê (yekî) hasil kirin muradına erdirmek
miradê (yekî) lê bûn hevisi olmak
miradê (yekî) pê kirin muradına erdirmek
miradê te di qirika te de bimîne muradına ermiyesin (bi)
miradxanî m bir tür kadın entarisi
miradxwaz nd/nt muradına ermek istiyen
miradxwazî m muradına ermek isteme
mirandî rd 1. öldürülmüş 2. sönük 3. değeri çok düşürülmüş mal * malê mirandî değeri düşük gösterilmiş mal
mirandin m 1. öldürme (bir canlının hayatına son verme) 2. söndürme 3. aşağılama (değerinden düşük gösterme, bir mala gerçek değerinin altında fiyat biçme) * malê me nemirîne malımızı aşağılama
l/gh 1. öldürmek (bir canlının hayatına son vermek) 2. söndürmek 3. aşağılamak (değerinden düşük göstermek, bir mala gerçek değerinin altında fiyat biçmek) * malê me nemirîne malımızı aşağılama
mirandîtî nd düşük değerde
mirar murdar, kesilmeden ölen hayvan yenmesi veya dokunması necis olan hayvan.
rd 1. murdar (şeriata uygun kesilmemiş hayvan) 2. murdar (cinsel birleşmeden sonra yıkanmamış kimse) 3. leş (çok kötü kokan şey)
mirar bûn l/ngh mundar olmak
mirar çûn l/ngh mundar gitmek, mortlamak
murdar gitmek
mirarbûn m mundar olma
mirarbûyî nd/rd geberik
m mundar oluş
mirarî (i) m mundarlık
mirarî (ii) m 1. inci 2. boncuk
mirarîkirî rd inci işlemeli
mirarker nd/nt cani
mirarkerî canilik
mirarkirin m mundar etme
l/gh mundar etmek
mirarokî rd 1. mundarımsı 2. süngüsü düşük (ataklığı, etkinliği kalmamış olan)
mirat m ayna
miravî m suna, göl ördeği
miravîya kûvî yaban ördeği
miravke bot/m sütleğen (Euphorbia)
miraz n murat, dilek, istek,
miraz pê kirin m urat almak, muradına ermek
mirazbexş rd herkesi muradına erdiren
mirazê (yekî) hasil kirin muradına erdirmek
mirazê (yekî) pê kirin muradına erdirmek
mirazxwaz nd/nt muradına ermek isteyen
mirazxwazî m muradına ermek isteme
mirbaxî çulluk.
zo/m çulluk (Scolopax rusticola)
mirbûn m 1. kekreleşme 2. çoraklaşma (su için)
mirbûnî m 1. kekrelik 2. çoraklık (su için)
mirç şapırdatma.
nd şap * got mirç û çû destê wî şap diye elinden öptü
mirc (i) m kargaşa
mirc (ii) n balyoz
mirç în şapırdamak.
mirç mirç h şapır şapır (çok ses çıkararak üst üste öpmeyi anlatır)
mircan (II) zo/m mercan (Pagrus pagrus), bir balık türü
mircan (i) zo/m 1. mercan (Corallium rubrum) 2. mercan (bu hayvanın iskeletinden elde edilen ve süs eşyalarının yapımında kullanılan madde) 3. rd mercan (bu maddeden yapılmış olan)
mirçandin m 1. yudumlama 2. şapırdatma, şaplatma
l/gh 1. yudumlamak 2. şapırdatmak, şaplatmak (öperken şap diye ses çıkartmak)
mircangeş bot/m gelin otu, güvey feneri (Physalis alkekengi)
mircanî rd mercan gibi
mircaniye nd mercanlar
mircaq bnr mirdiyaq
mircaqiz rd davranış ve giyimde kadına özenen erkek
mirçemirç h şap şap, şapır şıpur (öperken şap sesinin çıkarıldığını anlatır)
mirçên bnr mirçîn
mirçîn m şapırdama (öperken)
mirçînî m şapırtı
mirçînî jê anîn şapırdatmak, şaplatmak
mirçînî jê hatin şapırdamak (öperken)
mirciyaq bnr mirdiyaq
mirçiyaq bnr mirdiyaq
mircor bot/nd çok tohumlu fig
mirdal bnr mirdar
mirdan rd tüysüz delikanlı
mirdar rd 1. murdar (şeriata uygun kesilmemiş hayvan) 2. murdar (cinsel birleşmeden sonra yıkanmamış kimse) 3. leş (kokuşmuş hayvan leşi) 4. bok (kaba konuşmada hor görülen, tiksinilen)
mirdarî m mundarlık
mirdarkî h çirkefçe
mirde n ölü
mirdik n kepek, saç kepeği (saçlı deride oluşan pulcuklar)
mirdik (i) m 1. tortu, telve, çökelti 2. rd alçak, namert
mirdik ketin (...) kepeklenmek
mirdikî rd kepekli (saçlı deride oluşan kepek için) * porê mirdikî kepekli saç
mirdiyaq n mertek
mirêba nd/nt maraba
mirebaxe zo/m çulluk (Scolopax rusticola)
mirêbayî m maraba
mirêbe bnr mirêba
mireh n uzun tandır ekmeği
mirêk m 1. ayna 2. mec ayna (bir olayı, bir durumu yansıtan, göz önünde canlandıran olay, durum)
mirêk kirin l/gh ayna takmak
mirêkdar rd aynalı
mirêkfiroş nd/nt aynacı (satan kimse)
mirêkker nd/nt aynacı (imal eden kimse)
mirêkkirî rd aynalı, ayna takılmış olan
mirelare zo/m çulluk (Scolopax rusticola)
miremir h 1. mır mır, mırıl mırıl 2. mırlama
miremir kirin l/gh 1. mırıldanmak (alçak sesle, kendi kendine bir şeyler söylemek) 2. mırlamak
miremirkirin m 1. mırıldanma (alçak sesle, kendi kendine bir şeyler söyleme) 2. mırıldanma
mirês gösteriş, görkem, haşmet.
m imrenme
mirês (ii) m 1. görkem, ihtişam 2. gösteriş, şatafat
mirês çûn (…) -e imrenmek, istek duymak
mirêsdar rd 1. görkemli, ihtişamlı 2. gösterişli, şatafatlı
mirêsdarane h 1. görkemlice, ihtişamlıca 2. gösterişlice
mirêsdarî m 1. görkemlilik, ihtişamlılık 2. gösterişlilik
mirêsdarkî 1. görkemlice, ihtişamlıca 2. gösterişlice
miresî m görkem, haşmet
mirêsî m gösteriş, görk
mirêskar bnr mirêsdar
mirêwa bnr mirêba
mirêz bnr mirês
mirg bnr mêrg
mirhov bnr mirov
mirhovatî bnr mirovatî
mirî rd 1. ölü, ölmüş (hayatı sona ermiş olan) 2.n ölü (mevta, ölü insan) * li vê taxê mirî heye bu mahallede ölü var 3. nd ölmüş, ölü (geçmişte ölmüş kimse) * divê mirov bi başî miriyan bi bîr bîne ölmüşleri iyi anmak lazım 4. mec ölü (bugün hiçbir ülkede konuşulmayan, yanlızca elde belgeleri bulunan dil) * Hitîtî zimanekî mirî ye Hititçe ölü bir dildir 5.rd düşkün * pir miriyê cixareyê bû sigaraya çok düşkündü 6. deli (aşırı derecede düşkün) * miriyê sînemayê ye sinema delisi 7. köle (herhangi bir şeye aşırı derecede bağlı olan kimse) * miriyê pereyan paranın kölesi 9. dost (bir şeye düşkün olan, aşırı ilgi duyan) * miriyê pirtûkan kitap dostu 10. ölü fiyatına
mirî (i) m (r kalın okunur) 1. kekrelik 2. çoraklık (su için)
mirî dimire qunzêrîn dibe argo kaçan balık büyük olur, kör ölünce badem gözlü olur, , kel ölür sırma saçlı olur
mirî ne hewceyî şînê ye çocuk oyuncağı (önem verilecek değerde olmayan)
mirî ne melûn be gor fireh e ölen kimse melun değilse kabir azabı çekmez, anlamında bir deyim
mirî ne melûn be gor lê teng nabe ölen kimse melun değilse kabir azabı çekmez, anlamında bir deyim wekî
miricandin m hırlatma
l/gh hırlatmak
miricîn m 1. hırlama, hırlayış (köpek için) 2. mec hırlamak (kızgınlıkla ters konuşma)
l/ngh 1. hırlamak (köpek için) 2. mec hırlamak (kızgınlıkla ters konuşmak)
miricîn hev (an jî û din) hırlaşmak
miricok rd hırlı (yaramaz, şımarık, kötü)
mirîgeh m morg
mirijandin m hırlatma
l/gh hırlatmak
mirijîn m 1. hırlama, hırlayış (köpek için) 2. mec hırlamak (kızgınlıkla ters konuşma)
l/ngh 1. hırlamak (köpek için) 2. mec hırlamak (kızgınlıkla ters konuşmak)
mirijîn hev (an jî û din) hırlaşmak
mirik (i) zo/m (r kalın okunur) güve
mirik (ii) m nezle
rd güdük
mirîkî h ölmüşçesine, ölmüş gibi, ölü gibi
mirikî rd güdükçe
mirikî (i) rd nezleli
mirikî bûn (i) m nezle olma
l/ngh nezle olmak
mirikî bûn (ii) l/ngh güdükleşmek
mirikî man güdük kalmak
mirikîbûn (ii) m güdükleşme
mirikîbûyîn m güdükleşme
mirikîtî m güdüklük
mirin ölüm, ölmek, vefat.
m 1. ölüm 2. ölüm (ölüm şekli) * bi şewatê, mirina wê pir fecî bû yanarak ölümü, feciydi 3. ölüm (idam cezası) 4. mec ölüm (büyük acı, sıkıntı) * mişextî ji bo min mirin e sürgün benim için bir ölümdür 5.b ölüm * mirin ji bo zaliman! (an jî ji zaliman re mirin) zalimlere ölüm! 6. ölme, ölüş
l/ngh 1. ölmek (can vermek, hayatı sona ermek) 2. sönmek (ışık vb. için) 3. ölmek (bitki için, solmak)) * ev çîçek zêde li ber xwe nadin wê bimirin bu çiçekler dayanmaz, çabuk ölür 4. ölmek (değerini, gücünü, geçerliliğini yitirmek, kullanılmamak) * zimanê ku mirine ölmüş diller 5. ölmek (çok yorulmak) * îro ji westananan ez mirim bugün yorgunluktan öldüm 6. ölmek (bazı sebeplerle çok sıkıntı veya acı çekmek) 7. ölünmek * mirov di oxura welêt de dimire yurt uğruna ölünür 8. bitmek (çok sevmek) * keçê ji bo te dimirim kız ben sana bitiyorum 9. yanmak (büyük bir aşk ile sevmek) * ez li ser te dimirim keçê sana yanıyorum kız
mirin bi emrê xwedê ye ölüm Allah’ın emri
mirin car heye zêrê zer e, bi destê her kesî nakeve bazen ölmek iyi kurtuluştur
mirin çêtir e ji navê xerab adamın adı çıkacağına canı çıksın
mirin çûn ölüp gitmek
mirin çûn mezelan tahtalı köyü boylamak
mirin dan ber çavê xwe ölümü göze almak
mirin hespê boz e, li ber derê her kesî ye ecel geldi cihana, baş ağrısı bahane
mirin heye jîn heye ölüm var dirim var, gidip de gelmemek var gelip de görmemek var
mirin heye rev tune ye! ölmek var dönmek yok!
mirin ji halê me çêtir e el beğenmezse yer beğensin
mirin kerê bêpalan e li ber derê her malan e ölüm her kesin kapısındadır
mirin li ber derê her kesî ye ölüm her kesin kapısındadır, ecel geldi cihana, baş ağrısı bahane
mirin li me kêm e Azraile bir can borcu olmak (veya kalmak) (borçsuz olmak)
mirin mirin e ev çi xirîn e ölmek varsa bu şamata nedir
mirin mirin e, xir û xir çi ye ölüm kaçınılmazsa yalvarmak niye?
mirin tenê lê kêm e Allaha bir can borcu var
mirin û nemirin Azraille burun buruna gelmek
mirin û xew birayê hev in uyku ile ölüm arasında fazla bir fark yok
mirina (yekî) dîtin acısını görmek
mirina (yekî) hatin sonu gelmek (ölmek)
mirina kerê boz rast e îman bi rebê musa anî gerçeği görünce kabulenmek
mirina me ji jîndina bi xizanî çêtir e aç gezmektense tok ölmek yeğdir
mirina tevayî xweş e el ile gelen düğün bayram
mirina xwe dan ber çavê xwe ölümü göze almak, başını koltuğunun altına almak, kanı pahasına -e girişmek
mirincan rd canını feda eden
mirîng m ölüm
mirînî m mırlama
mirînî kirin l/gh mırlamak
mirînîkirin m mırlama
mirinok m ölüm
mirinokî rd ölümlü, ölümsü
mirinoyî rd ölümlü
mirinoyîtî m ölümlülük
mirinrêj rd ölüm saçan
mirîperest rd ölüleri seven
miriqandin m homurdama
l/gh homurdamak
miriqîn m homurdanma
l/ngh homurdanmak
mirisandin m görkemli hale getirme
l/gh görkemli hale getirmek
mirisî görkemsiz, gösterişsiz.
rd görkemlice
mirisîn bir şeyin, kişinin görkeminin bozulması.
m görkemli hale gelme
l/ngh görkemli hale gelmek
mirîşk zo/m tavuk (Galus)
mirîşk avê vedixwe qirika xwe berjor dike tavuk su içer Allaha bakar
mirîşk di xew de gilgilê sor dibînin aç tavuk kendini arpa ambarında sanır
mirîşk di xewna xwe de qût dibîne aç tavuk kendini arpa ambarında sanır
mirîşka avî zo/nd su tavuğu (Fulica atra)
su tavuğu, su çuluğu
mirîşka birçî di xewna xwe de gilgil (an jî garis) dibîne aç tavuk kendini arpa ambarında sanır
mirîşka çolê nd yaban tavuğu
mirîşka gêjoyî seme tavuk
mirîşka kor bi dîkê kulek re kör satıcının kör alıcısı olur
mirîşka kurk nd kuluçka tavuğu
mirîşka kurk (an jî qupik) kuluçka tavuğu
mirîşka kuvik nd kuluçka tavuğu
mirîşka nû rabûn hêkê sor kirin çağlamadan çatlamak
mirîşka reş zo/nd kara tavuk (Turdus merula)
mirîşka şamî nd hindi
mirîşkatî m 1. tavukluk 2. mec ödleklik
mirîşkbejik zo/m yabanî tavuk
mirîşkfiroş nd/nt tavukçu (satan kimse)
mirîşkfiroşî m tavukçuluk
mirîşkvan nd/nt tavukçu
mirîşkvanî m tavukçuluk
mirîşo ölü yıkayıcısı.
nd/nt ölü yıkayıcısı, gassal
mirîsok bot/m yüksük otu (Digitalis purpurea)
mirîşotî m ölü yıkayıcılığı, gassallık
mirîşûştin m ölü yıkama, gasil
mirîtî m ölülük
mirîto rd ölü
mirîtokî rd ölümcül
mirîyan ölü gibi
mirîyê (...) 1) (bir şeyin) canlısı * miriyê pereyan para canlısı 2) (bir şey) düşkünü * miriyê jinan kadın düşkünü 3) aşıklısı * ez ne miriyê vî karî me ben bu işin âşıklısı değilim
mirîyê (tiştekî an jî kesekî) bûn (bir şeye veya kimseyle) düşkün olmak
mirîyê bav babacıl (babasına çok düşkün kimse)
mirîyê canê xwe bûn canına düşkün olmak
mirîyê canê xwe ye canına düşkün
mirîyê çayê çaycı, çay düşkünü
mirîyê cil û bergan kıyafet düşkünü, kılık kıyafet düşkünü
mirîyê cilan kılık kıyafet düşkünü
mirîyê dilê xwe gönül dilencisi
mirîyê gewriyê kör boğaz (pis boğaz, obur)
mirîyê hevalê xwe arkadaş canlısı
mirîyê jinan kadın düşkünü
mirîyê kibariyê kibarlık düşkünü
mirîyê kitêban kitap kurdu (çok kitap okuyan kimse) (wekî)
mirîyê ku serê wî li tehtê bikeve geç (veya sonradan) farkına varmak
mirîyê mêran erkek delisi
mirîyê qirika xwe ye gırtlağına düşkün
mirîyê zikê xwe ye boğazına düşkün
mirîzindî rd yaşayan ölü
mirk n keçi kılı
mirmêl m alev, yalaz, alaz
mirmeymok mayasıl otu; ajuga- (ajuga_reptans)
mirmirandin m 1. mırıldama, eveleme 2. gıcıklama
l/gh 1. mırıldamak, evelemek 2. gıcıklamak
mirmirî m 1. mırıldanma 2. gıcıklanma, gıcıklayış
mirmirîn l/ngh 1. mırıldanmak 2. gıcıklanmak * qirika min dimirmire boğazım gıcıklanıyor
mirmirk zo/m yaprak arısı
mirmirk (i) zo/m 1. üvez, kumuç, mucuk 2. pervane (gecemleri ışık çevresinde dönen küçük kelemek)
mirmirkên dar û beran yaprak arıları
mirmirokî rd 1. kekremsi (tadı az kekre olan) 2. kekremsi (koku için; genzi yakan, buruk)
mirmirokîtî m kekremsilik
mirmisandin m buruşturma (canlılığının yitirmesine sebep olma)
l/gh buruşturmak (canlılığının yitirmesine sebep olmak)
mirmisîn m buruşma
l/ngh buruşmak
mirmitandin m buruşturma (canlılığının yitirmesine sebep olma)
l/gh buruşturmak (canlılığının yitirmesine sebep olmak)
mirmitîn m buruşma
l/ngh buruşmak
mirmor m kor ateş, sıcak ateş küzü
mirmorî 1. ufak karınca 2. ufak tefek kimse 3. un gibi toprak veya benzeri şey
mirniyaw m mırnav
mirno bnr girno mirno
mirofa m dedikodu
mirok rd ölümlü, fanî
mirokî (i) m ölümlülük, fanîlik
mirokî (ii) rd (r kalın okunur) acımsıca, kekresi
mirov insan, adam, akraba.
nd/nt1. insan (memelilerden, iki eli olan, iki ayak üzerinde oluşan, sözle anlaşan, aklı ve düşünme yeteneği olan en gelişmiş canlı) 2. insan (bu türden olan canlı) 3. rd/mec insan, insaniyetli (huy ve ahlâk yönünden üstün nitelikli kimse) 4. adam (iyi yetişmiş değerli kimse) * di nav wan de mirovên ku di nav welêt de nav û deng dane hene aralarında yurt çapında ün yapmış adamlar var 5. adam (birinin yanında ve işinde bulunan kimse) * du mirovên ku li mexazeyê dixebitin hene mağazada çalışan iki adam var 6. adam (birinin kullandığı, yararlandığı kimse) * mirovên aliyê din pir in karşı tarafın adamları çoktur 7. adam (birinin sözünü dinleyen, nazını çeken kimse, kayırıcı) * ev mirovê min e, li gotina min guhdarî dike o benim adamımdır benim sözümü dinler 8. adam (iyi huylu, güvenilir kimse) * apê min mirovekî dinyadîtî ye amcam güngörmüş adamdır 9. adam (belgisiz zamir yerine; herkes, kim olursa olsun) * hêrsa mirovan radikin adamın kafasını bozuyorlar * ma mirov li vê jî nareme? insan bunu düşünmez mi? 10. adam (görevli kimse) * mirovê ku li vê dinêre li ku ye? buraya bakan adam nerede? 11. adam (bileşik isimlerde; bir alanda derin bilgisi olan veya bir alanı benimsemiş kimse) * mirovdewlet devlet adamı 12. akraba, hısım 13.n kişi (eş, koca) * ê ku mirovan rezîl jî dike û ezîz dike jin e kişiyi rezil eden de karısı, vezir eden de
mirov bêhostayekî naçe çiyayekî her işin bir ehli vardır, onsuz iş yapmamak lazım
mirov bextê mêran naçewitîne yiğidi öldür hakkını yeme
mirov bextê mêran xera nake yiğidi öldür hakkını yeme
mirov bi hev mirov e insan insanla insandır, birlik ve beraberliğin önemine değinen bir deyim
mirov bi pirsê diçe xursê (an jî qersê) Sora sora Bağdat (veya Kâbe) bulunur
mirov bi rex qişikê be, nikulê mirov nav gû de ye rehberi karga olanın vay haline
mirov bi xeberdanê ji hev fehm dike insan konuşa konuşa, hayvan koklaşa koklaşa
mirov bixwe bixwe wê qatiyê xaniyan jî bixwe hazıra dağlar dayanmaz
mirov carinan a nav dilê xwe dibêjê insan gönlünün artığını söyler
mirov çi qas jîr be xwe dixapîne hep kendini düşünenler sonunda kendilerini kandırırlar
mirov dar e, cil star e insanı gösteren üst başıdır
mirov di (cihekî) de hilnehatin (caddeler, sokaklar) adam almamak
mirov dibêje qey şeytanê we kor bûye şeytan geçmiş gibi
mirov dibêje qey tu ji hundirê hêkê derketiyî ne de çıt kırıldım birisin sen
mirov e ji benî ademê şîrê xav vexwariye insanoğlu çiğ süt emmiş
mirov e, şîrê xav vexwariye insanoğlu çiğ süt emmiş, çiğ süt emmiş
mirov hevalê qijikê be nikulê mirov di gû de ye kılavuzu karga olanın burnu bokta kurtulmaz (vaya çıkmaz)
mirov hewceyî hev û agir dibe komşu komşunun külünü (veya tütününe) muhtaçtır
mirov heye xwe xweş dike mirov heye xwe reş dike kendini sevdirenmek de, kendini nefret ettirmek de insanın elindedir
mirov hez nake lê binê re surata bak süngüye davran
mirov hez nekirin li rûyê (yekî) nihêrtin yüzüne bakılmaz
mirov ji çi bireve di wî digere neden kaçarsan ona bulaşırsın
mirov ji guran bitirse nikare pez xwedî bike demirden kormkan trene binmez?
mirov ji kerê hevalan zû peya dibe eğreti ata binen, tez iner
mirov ji linga bişemite tê ser xwe, bi ziman bişemite nayê ser xwe insanın dilidir başının belâsı
mirov ji rûyê hevalê xwe dixerife kişi refikinden azar
mirov ji we têr nabe size doyum olmaz
mirov kêleka xwe ya bi rêx nîşanî xelkê nade kelin kafası külahında kalsın
mirov kerê xwe bi singê wî ve girê nade (birinin) ipiyle kuyuya inilmez
mirov kûçikê dide xatirê xweyê wî hatırın hatırı vardır
mirov li ba kê be exlaqê wî hiltîne üzüm üzüme baka baka kararır
mirov li kêmî xwe naxe yaralı kuşa kurşun sıkılmaz
mirov naxwaze lê binêre yenilir (ya da yenir) yutulur gibi değil (hoşa gitmeyen beğenilmeyen nitelikte olan)
mirov ne di govendê de be, govend xweş e içi beni yakar dışı eli (veya seni) yakar
mirov ne li pey (yekî) kare here û ne jî li pêşiya (wî) önünde ardında gidilmez
mirov neecibandin adam beğenmemek
mirov netirse li dînê xwe napirse insan bazende birilerinden korkmalı
mirov nikare bide ber hev kıyas kabul etmez
mirov nikare devê xelkê girê bide el alemin ağzı torba değil ki büzesin
mirov parsûyê xwe raberî her kesî nade insan sırlarını herkese anlatmamalı, insan kendi hatalarını, eksikliklerini herkese göstermemeli
mirov piçik piçik diçe ber kuçik kerte kerte hedefe ulaşılır
mirov sihêtiya zozan bi kavirekî dike tanımadığın bir yeri önce araştırmak lazım
mirov tiliyan di çavê hev re bike hev nabîne zifiri karanlık olmak
mirov tişt necehdîne ji xwe ber çênabe kaya uçmazsa dere dolmaz
mirov toximê mirinê ye insan ölümlüdür
mirov û xizm hısım akraba
mirov xweş dan xebitandin adam kullanmak
mirov xwezî nake lê binêre yenilir (ya da yenir) yutulur gibi değil (hoşa gitmeyen beğenilmeyen nitelikte olan)
mirov zikê xwe nade bi pişta xwe nefsi için insan hamilerini satmaz
mirovahî insanlık.
mirovan şîrê xîç vexwariye insan çiğ süt emmiştir
mirovan tî dibe ser avê tî tîne suya götürüp susuz getirir
mirovane insanca.
rd insanca
mirovanetî m insanlık
mirovanî bnr mirovatî
mirovantî m insanlık
mirovatî m 1. insanlık (bütün insanları içine alan varlık) * alema mirovatiyê insanlık alemi 2. insanlık, adamlık (insanı insan yapan, insanın doğasını oluşturan niteliklerin hepsi) 3. insanlık (insanın değerini, saygınlığını veren öz, insana yaraşır yaşama ve düşünme ilkesi) 4. insanlık (insani sevme, insancıl olma) * dersa mirovatiyê da her kesî herkese insanlık dersi verdi
mirovatî bila ji te re be adamlık sende kalsın
mirovatî di rûyê (yekî) de tune bûn insanlık nedir bilmemek
mirovatî kirin insanlık etmek
mirovayetî bnr mirovatî
mirovayî m 1. insanlık (bütün insanları içine alan varlık) * alema mirovahiyê insanlık alemi 2. insanlık, adamlık (insanı insan yapan, insanın doğasını oluşturan niteliklerin hepsi) 3. insanlık (insanın değerini, saygınlığını veren öz, insana yaraşır yaşama ve düşünme ilkesi) 4 insanlık (insani sevme, insancıl olma) * dersa mirovahiyê da her kesî herkese insanlık dersi verdi
mirovayî bila ji te re be adamlık sende kalsın
mirovayî di rûyê (yekî) de tune bûn insanlık nedir bilmemek
mirovayî kirin insanlık etmek
mirovbûn m 1. insanlaşma, insan olma 2. insanlık, adamlık (doğru, dürüst insana yakışır durum)
mirovbûyîn m insanlaşma
mirovdewlet nd/nt devlet adamı, devlet ricalı
mirovdewletî m devlet adamlığı
mirovê (...) hatin akrabası gelmek
mirovê (karekî) (bir işin) adamı
mirovê baş kifş e misk yerini belli eder
mirovê bikêr heval jê dibehicin meyveli ağacı taşlarlar
mirovê civat û caxiyan salon adamı
mirovê çors ham ervah
mirovê deyndar perşikandî ye borçlu ölmez, benzi sararır
mirovê dilrehm baba adam
mirovê dirêj zû didehebe, yê kin esûsekî ye, dereng didehebe bodur tavuk her gün (veya her dem) piliç
mirovê fewqulade fevkalbeşer, üstün nitelikli insan
mirovê hev be ji hev nab e et ve tirnak birbirinden ayrılmaz
mirovê ku here masiyan qûna wî şil dibe hamama giren terler
mirovê ku ji gur bitirse naçe mêşê demirden korkan trene binmez
mirovê ku siwaran bihewîne serderiyê xwe bilind çêdike deveci ile görüşen kapısını yüksek açmalı
mirovê ku tevlî qirikê be, nikul bi gû dibe kılavuzu karga olanın burnu bokta kurtulmaz (vaya çıkmaz)
mirovê meriv bibin kevir serê mirov naşkênin insanın hısmı taş olsa baş yarmaz
mirovê mirov carekê dixape insan olan bir kez kanar
mirovê nevaze fevkalbeşer, üstün nitelikli insan
mirovê raser nd üst insan
mirovê rojê ye günün adamı (zamanın gereğine göre yön ve tutum değiştiren)
mirovê ters kara damaklı
mirovê xerab ırz düşmanı
mirovê xweşik gökçek
mirovê xwînriskîn rd/nd hemofil
mirovekî çend pere ye kaç paralık (adam veya şey)
mirovekî hay ji xwe hebûn suya sabuna dokunmamak
mirovekî şîrîn şirin bir adam, ömür adam
mirovekî sivik û kêf li xwe uçuk ve zevkine düşkün kimse
mirovgelan zo/nd insangiller
mirovhêr rd insani yiyip bitiren
mirovhez insancıl.
nd/nt 1. insansever, filantrop 2. insancı, insancıl (insana değer veren) 3. fel insancıl, hümanist
mirovhezî m 1. insanseverlik 2. insancıllık, hümanizm, hümanizma
mirovhezî bûn l/ngh insancıllaşmak
mirovhezîbûn m insancıllaşma
mirovhilgir rd insan taşıyan mirovhilgir
mirovhuner nd/nt sanat adamı
mirovhunerî nd sanat adamlığı
mirovî rd insanî, hümaniter
mirovîn rd insan, insan olan
mirovînî m insanlık
mirovkî rd insanca, insana yaraşır bir biçimde
mirovkok rd/nd adamcık
mirovkuj nd/nt katil, kıyıcı
mirovkujî m katillik, kıyıcılık
mirovnas nd/nt insan bilimci, antropolog
mirovnasî antropoloji.
m insan bilimi , antropoloji
mirovnasiyî rd insan bilimsel, antropolojik
mirovo bêper o, bêbask o insan kuş misali (uzakça bir yere gidildiğinde söylenir)
mirovok n 1. adamcık 2. çelimsiz kimse
mirovokî rd insansı, antrepoit
mirovparêz nd/nt insansever, insancıl
mirovparêzî m insanseverlik, insancıllık
mirovperest rd insancıl, hümanist
mirovperestî m 1. hümanizm, hümanizma
sos/m insan içincilik
mirovperwer nd/nt 1. insansever, filantrop 2. insancı, insancıl (insana değer veren) 3. fel insancıl, hümanist
mirovperwerî m insancıllık, hümanizm, hümanizma
mirovperwerî bûn l/ngh insancıllaşmak
mirovperwerîbûn m insancıllaşma
mirovqenç n evliya
mirovrev nd/nt topluluktan kaçan, mizantrop
mirovrevok nd/nt merdümgiriz, mizantrop (toplumdan, insanlardan kaçan)
mirovteşetî m insan biçimcilik, antropomorfizm
mirovwarî rd insanca
mirovxur rd yamyam
mirovxurî m yamyamlık
mirovxwer rd yamyam
mirovxwerî m yamyamlık
mirovzan nd/nt insan bilimci, antropolog
mirovzanî m insan bilimi, antropoloji
mirovzaniyî rd insan bilimsel, antropolojik
mirqandin m homurdama
l/gh homurdamak
mirqî m sövgü, küfür
mirqîn m homurdanış, homurdanma
l/ngh homurdanmak
mirqînî m homurtu
mirt bnr çal û mirt
mirtalane m imece
mirtêl m döşek
mirtib bnr mirtiv
mirtin l/gh ölmek
mirtiv nd/ntRoman, Çingene
mirtiv dibin, qala dawetê dikin Çingeneler aç kalınca düğünden bahsederler
mirtivî m Çingenelik
mirtivkî h Çingenelere yaraşır bir biçimde
mirtok m mertek
mirtoxe m 1. m meyane 2. yağda kavrulmuşa şerbet eklenerek yapılan bir tatlı
mirtûqulk m dedikodu, arabozuculuk
mirûç figür.
mirûç (i) m beti, figur
mirûç (ii) n 1. yüz ifadesi, beniz (yüz rengi) 2. surat, asık yüzlülük
mirûrî zeman nd zaman aşımı
mirûs bnr mirûz
mirûsk bnr mirûz
mirûşk m tavuk
mirût rd melül
mirûto rd üzüntülü
mirûz asık yüz.
n 1. yüz ifadesi, beniz 2. moral 3. surat, asık yüzlülük
mirûz kirin surat asmak.
l/gh istiskal etmek (soğuk davranışlarla hoşlanmadığını belli etmek)
mirûz xera kirin l/gh çökermek, çökertmek * golek mirûzê taximê xera kir bir gol takımı çökertti
mirûz xweş kirin moral vermek
mirûzdaketî rd suratı asık, surat (veya suratı) bir karış
mirûzdayî rd moralsız, surat asık, asık suratlı
mirûzê (yekî) bûn suratı asılmak, yüzü asılmak
mirûzê (yekî) daketin suratı asılmak
mirûzê (yekî) kirî ye morali bozuk
mirûzê (yekî) li hev qelibîn yüzü karışmak (allak bulak olmak veya alabora olmak)
mirûzê (yekî) ne xweş bûn suratı asılmak
mirûzê (yekî) tirş bûn suratı asılmak, ekşimek
mirûzê (yekî) xera bûn moralı bozulmak
mirûzê (yekî) xera kirin moralını bozmak
mirûzê (yekî) xweş bûn morali yerinde olmak
mirûzê xwe jê kirin (birine) surat etmek
mirûzê xwe kirin suratını asmak (veya ekşitmek), yüzünü buruşturmak (veya ekşitmek), somurtmak, sorutmak * piştî vê gotinê mirûzê xwe tirş kir bu laftan sonra suratını astı
mirûzê xwe ne xweş kirin suratını asmak
mirûzê xwe tehl û tirş kirin suratını asmak (veya ekşitmek)
mirûzê xwe tirş kirin suratını asmak (veya ekşitmek), yüzünü ekşitmek
mirûzî rd çatık, çatkın
mirûzî bûn l/ngh çatıklaşmak
mirûzîbûn m çatıklaşma
mirûzîn rd çatık, çatkın
mirûzkirî rd çatık, çatkın, moralı bozuk, moralsız, asık suratlı, suratı asık, yüzü asık, somurtkan, suratlı
mirûzkirin m istiskal (soğuk davranışlarla hoşlanmadığını belli etme)
mirûzkirîtî m asık suratlılık, somurtkanlık
mirûzokî rd çatık, çatkın
mirûztehl rd suratsız, çatık
mirûztehlî m suratsızlık, çatıklık
mirûztirş rd çatık, çatkın
mirûztirş bûn m çatıklaşma
l/ngh çatıklaşmak
mirûztirşkirin l/gh istiskal etmek (soğuk davranışlarla hoşlanmadığını belli etmek)
mirûzxweş rd moralı yerinde
mirwa m kehanet
mirwarî m inci
mirwer bot/m şifalı bir bitki
mirwet m mürüvvet
mir qureyê mirûztirş
1. ji mirinê (lêker) dema borî ji mirinê: Ew par mir. Ew kengî mir?.
Bikaranîn: Lêker: mir bûn, mir kirin. Navdêr: mirbûn, mirkirin Rengdêr: mirbûyî, mirkirî.
Têkildar: mirim, mirî, mirin, mirîn (((devokî)Demên din, bimire, dimire, miriye, mirine, mirîne (devokî) 2. dengê mirre-mirr. Binêre; mirr
mir bûn (lêker)(Binihêre:) mir
mir kerê qazî, her kes çû tazî, qazî bi xwe mir, kesî lê pirs nekir (biwêj) têkûî û nêzîkahiya ku girêdayî berjewendiyan e, dawî pûç e. têkiliya ku girêdayî berjewendiyê be, heya hebûna berjewendiyê ye. mir kerê qazî, her kes çû tazî, qazî bi xwe mir, kesî lê pirs nekir.
mir kirin (lêker)(Binihêre:) mir
mir- pêşgir, pêşpirtikek e bi maneya teyr: mirîşk, miravî.
Têkildar: -mir: sîmir.
ji: hevreha mel, farisî مرغ (morẍ: mirîşk), avestayî mirige- (teyr) jiari
mirabe (navdêr, mê) marmelad, reçel, fêkî
miracetker (navdêr, mê) serlêder, daxwazker, dawaker, amojkar, ricaker, tikaker
miraciet (navdêr, mê) serlêdan, daxwazkirin, amojî, şêwr, xwestin, ricajêkirin, tikajêkirin.
Herwiha: miracaat, miracaet, miraceet, mirecaat, mireceet, muracaat, muracaet, muraceet, muraciet.
ji: Ji erebî: mi- + rica + -et.
ji wêjeyê: Kesên ku li jorî 65 salî ne ji bo xwe têmînkirinê divê di mehê de 70 kr bidin. Yên ku li jorî 65 salî ne dikarin heta dawîya meha 12 an 2007 ji bo sîgorta/têmîna cenaze muracat bikin. Li pey vê demê muracatên nû ji kesên 65 salî jortir nayên qebûl kirin.(Ji daxwiyaniyek Federasyona Komeleyên Kurdistanê li Swêdê, Netkurd.com, 6/2007)
miraciet kirin (lêker)(Binihêre:) miraciet
miracietker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê miraciet dike, serlêder, daxwazker, ricaker, tikaker, dawaker.
ji: miraciet + -ker
miracietkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye miraciet kirin
miracietkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) miraciet
mirad (navdêr, mê) hesret, daxwaz, hêvî, xwestek, umêd, awat, xwezî: Mirad hasil bûn. (daxwaz bi cih bûn. Wisan bûn wek ku mirov dixwaze.), xwezî, tika, bang.
Herwiha: miraz, murad, muraz, mûrad.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مراد.
Bide ber: mîrat.
ji: ji erebî مراد (murad) ji mi- + rehê رود (r-w-d-: lê gerrîn, li pey çûn, dan dûv). Ji eynî rehî: mirîd, îrade..
: bêmirad, bêmiradî, bimirad, bimiradî, Mirad, miraddar, miraddarî, miradder, miradderî, miraddêr, miraddêrî, miradhasil, miradhasilî, miradî
mirada (yekî) hasil bûn (biwêj) daxwaz hatin cih. gotin qebûl bûn. mirada min hasilv. nêrgizê xwe li ber perên esmanan hesand. -belê daxwaza me bi cih hat. husem muhammed
miraddar (rengdêr) bihesret, bidaxwaz, bihêvî, bixwestek, biumêd, biawat.
ji: mirad + -dar.
: miraddarî miraddarîtî miraddartî
miraddarî (navdêr, mê) rewşa miraddarbûnê.
ji: miraddar + -î
miradî (navdêr, mê) rewşa miradbûnê.
ji: mirad + -î
miradîyayene (Zazaki) (lêker) xeyidîn
miradnayene (Zazaki) (lêker) xeyidandin
miradnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin xeyidandin
mirahiq (rengdêr) sinêl, genc, ciwan, law
mirak (Soranî) (navdêr) kevçî, kefçî
mirandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mirandin
mirandin (lêker)(navdêr, mê) kuştin, temirandin, vemirandin, bêdeng kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مراندن. Tewîn: -mirîn-.
ji: mirin - -in + -andin.
: mirandî, mirîner
mirar 1. sewala ku negihiştiye ber kêrê 2. miriyên ji sewalên ku goştên wan nayê xwarin
(navdêr) sewalê/a ku hê nehatî serjêkirin miriye, kelexê mirî yê ajelan, necis, heram, pîs, herrimî.
Bikaranîn: Lêker: mirar bûn, mirar kirin, mirar çûn. Navdêr: mirarbûn, mirarkirin, mirarçûn Rengdêr: mirarbûyî.
ji: jiari, hevreha soranî مردار (mirdar) an مندار (mindar), farisî مردار (mordar), pehlewî murdar, têkilî mirbar, mirî, mirin, mirov, mêr, binere mirin..
: mirarî mirarîtî mirartî mirarxwer mirarxwerî. Bi soranî: mirdar murdar
mirar bûn (lêker)(Binihêre:) mirar
mirar çûn (lêker)(Binihêre:) mirar
mirar kirin (lêker)(Binihêre:) mirar
mirarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mirar
mirarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mirar
mirarçûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mirar
mirarê (yekî) bi devê xwe girtin (biwêj) gelek qencî û fedekarî kirin. bi rastî jî mikaîl ji wan re wisa baş e ku mirarê wan bi devê xwe digire.
mirarî 1. gewherek (navdêr, mê) morî, mirwarî, mircan.
ji: jiari, binere: mircan. 2. rewşa miraran. Binêre;, mirar
mirarîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mirarî kirin
mirariyî (navdêr, mê) biha giran.
ji: mirar +-iyî
mirarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mirar kirin
mirarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mirar
miratî (navdêr, mê) kelepûrî.
ji: mir +-atî
miravî (navdêr) werdek, sone, sonek, hin cûnên firrindeyên refî û avî ne, çengên wan zirav, kuriyên wan qut û nikilên wan pan in, hêlînên xwe di nav axê de ava dikin û têjikên wan ji qelpbûnê ve melevan in.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مراڤی. Bi soranî: mirawî.
Bide ber: elok, mirîşk, qaz, quling, qû.
ji: mir (mirîşk û teyrên wek wan) + avî (ji avê, yên ku di avê de dijîn), hevreha soranî مراوی/mirawî û farisî مرغابی (morẍabî) ye.
miraz xwezî *“dilê bi xezeb, nagihêje tu mirazan”
miraz bi xweliyê şad bûn (biwêj) mirin. miraz, bi xweliyê şad buyê, di vi temenî de wisa jî fêlbaziyê dizane. (nifir)
miraz di çavan de man xweziya dilî bi ser tu armancê ve nebûn
mirazê (yekî) di dil de man (biwêj) tişte pir daxwazkirî pêk nehatin. ew mirazê keje di dilê wê de nîa.
mirazê (yekî) qurçimandin (biwêj) daxwaz û armanca yekî asteng kirin. we jinika cezû di dawiyê de mirazê wê keçika xweşik jî qurçimand.
mirbar (rengdêr) mirok, mirek, fanî, ne nemir, ne ebedî, ne mayinde, kesa/ê yan tişta/ê ku bivê-nevê dê carekê bimire yan bêt kuştin yan nemîne.
Dijwate: nemir.
Têkildar: mirov.
ji wêjeyê: Madem xanîkê me ne xweragir e, neheqî ye em bê mey bin, bi tenê bin. Ta kengî dê dinyayê têk vedî? Nê bo yê mirbar ti ferq nake ka dinya afirandî ye yan herheyî ye.(Omer Xeyam: Perdeya şermê rake, wergerandin: Husein Muhammed, Kulturname.com, 9/2008).
ji: mirin - -in + -bar.
: mirbarane, mirbarî, mirbarîtî, mirbartî
mirbarane (rengdêr) bi awayekî mirbar.
ji: mirbar + -ane
mirbarî (navdêr, mê) rewşa mirbarbûnê.
ji: mirbar + -î
mirbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mir
mirbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mir
mirç milç
(navdêr, mê) maç, ramûs (bi taybetî ya bihêz ya ku deng jê tê).
Bikaranîn: mirç kirin, mirç kirin, mirç lê dan, mirç dan (kesekî): qebûl kirin ku kesek maçekê lê bide.
ji: ji dengê yê siriştî yê dikare bêt bihîstin dema maçek tê dan li tiştekê/î.
: mirçker
mirc kerane
mirç kirin (lêker)(Binihêre:) mirç
mirç lê dan (lêker)(Binihêre:) mirç
mircan (navdêr, nêr) hin cure yê canewerên hûrik yên avî ne, xişirek bihagiran e ji wan ajelan çêbûye.
Herwiha: mercan.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مرجان.
Bide ber: mirarî, morî.
: mircanfiroş, mircanfiroşgeh, mircanfiroşî, mircanî, mircanvan, mircanvanî
mirçandin (lêker)qurtandin, daqurçandin, qurt kirin, qultandin, qurkirin, qurçkirin, hilfirandin, firkirin, qimkirin, qur kirin, qurç kirin, fir kirin, qim kirin. Tewîn: -mirçîn-.
ji: mirç +-andin
mircanfiroş (navdêr, mê) kesê/a mircanan difroşe.
ji: mircan + -firoş
mircanfiroşî (navdêr, mê) karê mircanfiroşiyê.
ji: mircanfiroş + -î
mircanî (navdêr, mê) rewşa mircanbûnê.
ji: mircan + -î
mircanvanî (navdêr, mê) karê mircanvanan.
ji: mircanvan + -î
mirçemirç milçemilç
mirçemirç kirin milçemilç kirin
mirçîn (navdêr)(navdêr, mê) dengê maçkirinê, maçkirina bideng, maçkirin, ramûsan, dengê cûtina xwarinê, dema xwarinê dixwe dike mirç mirç.
ji wêjeyê: kir û dîsa bi mirçe mirç: »Yabo, gelî civatê, baþ li min ...... Binere hin dikarin ramûsanan ji te bixwazin. Ji bo ku tu ...... wî û bû mirçe mirça wê: »Wey tu tim hebî.
Herwiha: mirçînî, mirç.
Hevwate: ramûsan, maç
mirçker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê mirç dike.
ji: mirç + -ker
mirdal 1. mirdar 2. kesê bêqedr û çepel *“gotin ji mirdalan, sipî ji qerpalan”
mirdalî (navdêr) berate, laş, leş, mirar, mirdalî
mirdar 1. heram 2. qirêj û kirêt
(soranî) . Bi kurmancî: mirar, (ajelê) mirî.
Herwiha: murdar
mirdarî (navdêr, mê) mirarî.
ji: mir +-darî
mirdarkî (navdêr, mê) çepelkî, hetekkî.
ji: mirdar +-kî
mirdin (Soranî) . Bi kurmancî: mirin, wefat kirin. Tewîn: -mir-.
: mirdar, mirdû
mirdiyaq (navdêr, nêr) karîte, max, kêran, beşt, ribanek, nîre, şeqle, girş, gelender, mertek, onî, garîte, darê yan asinê dirêj û qayîm (bi taybetî yê ku ban xwe li ser radigire).
Herwiha: merdiyaq.
: mirdiyaqî
mirdiyaqî (navdêr, mê) rewşa mirdiyaqbûnê.
ji: mirdiyaq + -î
mirdov (Soranî) (navdêr) ademî, ademîzad, insan, beşer, benîadem, meriv, mere, merdim, jin û zelam û keç û kurr û bûnewerên din yên bi du piyan dimeşin û dikarin biramin û biaxivin, xizm, eqreba, kesûkar, kesên ji binemalê yan xwînê ve nêzî hev.
Herwiha: meriv, mere, merdim, merov, miro , mirov.
Hevwate: Wate 1: ademîzad, ademî, benîadem, benderuh, beşer, insan, însan, kes Wate 2: kesûkar, lêzim, xizm, eqreba.
ji: mirin Bi pehlewî mertum bû, bi zazakî merdim e, bi farisî merdom. Kurmancî dengê dyê dike winda..
: mirdovdost, mirdovdostî, mirdovhez, mirdovhezî, mirdovnas, mirdovnasî, mirdovperwer, mirdovperwerî, mirdovrev, mirdovrevî
mirek (rengdêr) mirbar, mirok, fanî
mirêk awêne
(navdêr, mê) neynik, awêne, eyne, qotîk, eynik, cama ku mirov xwe tê re dibîne.
Herwiha: mirê.
Bide ber: merrik, mîrek.
ji wêjeyê: Li gora lêkolînekê jin zêdeyî du salên xwe didin makyaj û xweşikbûna xwe. Li gora lêkolîna ku li Brîtanyayê çêbûye, jin rojê bi kêmanî 35 qeqîqeyên xwe li ber mirêkê derbas dikin û salê zêdeyî 22 hezar sterlîn didin derman û mermanan..
: mirêkandin, mirêkandî, mirêkî, mirêkîn
mirêkdar (rengdêr) eynedar, bieyne, bimi rêk, bihêlî, biawêne.
ji: mirêk +-dar
mirekeb (navdêr, mê) ximav, hibir, xame, şileya di qelema heye û pê tê nivîsîn.
Herwiha: mirekkeb, murekeb, murekkeb.
ji: Ji erebî.
ji wêjeyê: Diyar e ku te dest pê kir nivîsand û murekeb têda hindik mabû û zû xelas bû, lê tu hay jê nebûyî, te her domkir û nivîsand...(Necîb Mehfûz: Nîsan - meha tozê û derewan,
mirekeb kirin (lêker)(Binihêre:) mirekeb
mirekebkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mirekeb kirin
mirekebkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mirekeb
mirêkfiroş (navdêr, mê) neynikfiroş, awênefi roş, hêlîfiroş, eyneflroş.
ji: mirêk +-firoş
mirêkî (navdêr, mê) rewşa mirêkbûnê.
ji: mirêk + -î
mirêkker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê mirêk dike, neynikker, hêlîker.
ji: mirêk + -ker
miremir dengê ku gotin jê nayê fehmkirin
(navdêr, mê) mirên.
Bikaranîn: Lêker: miremir kirin. Navdêr: miremirkirin Rengdêr: miremirkirî
miremir kirin 1. (bi awayekî ku tê nayê gihiştin) axaftin 2. ginegin kirin 3. (seg) girê xwe anîn
(biwêj) nerazîbûna xwe bi awayekî nezelal nîşan dan. ji ber meseleya dikanê, nado hinekî kire miremir, lê bavê wî li ber geri û ew ker kir.
miremir kirin nirx 1. biha 2. qedr
miremirkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye miremir kirin
miremirkirin (navdêr) dengê firokan tirombêlan ba û htd, :mirêna trombêlan di hat virên, hurên
mirenîyayene (Zazaki) (lêker)hatin mirandin
mirês îhtişam
(navdêr, mê) ihtişam, mezinahî, ewrengî, wurşe, şeml, rewnaqî, debdebe, hişmet, gewretî, şiyan, qewet, qudret, şan, rûmet, hêz, hêzdarî, qedir, qîmet, prestîj
mirêsdar (rengdêr) mihteşem, şemal, ihtişamî, wurşedar, bihişmet, debdebe, rewnaq, birqok
mirêsdarî (navdêr, mê) zexmî.
ji: mirês +-darî
mirî 1. candayî 2. bêgiyan *“miriyê di gorê de, jê nayê şermkirin”
(rengdêr) û (navdêr) ya/yê miriye.
Hevwate: wefatkirî.
Herwiha: miri.
Bide ber: biheştî, kuştî, şehîd.
ji: mir + -î
kenandin pir qerf û qeşmerî kirin
mirî ber bi qebrê ve dibirin, termê mirî ber bi malê ve bû (biwêj) mirov heya roja mirinê jî dixwazin tiştinan bikin û bi mal û halê dinyalikê re mijûl bibin. mirî ber bi qebrê ve dibirin, termê mirî ber bi malê ve bû. ew jî taybetiya însanan a jiyanê ye.
mirî kenandin (biwêj) gelekî komîk bûn. ev biraziyê min i ecêb, miriyati elide kenandin.
miri mirin, egît bişînin kefen (biwêj) ji bo kesên pîgiran ku karê lezgînî dereng dikin tê gotin. wey li minê! mirî mirin, egît bişînin kefen. (qerf)
miri sax kirin (biwêj) ji bo bijîşk (doxtor) an jî melayên pêkhatî tê gotin. melayê gundê gongime, miriyan sax dike. tu bi ya min bikî, keçika xwe bibe ser wî.
mirî şevê terşê şeve, reşê şevê, reşê şevênd
mirî şiyar kirin (biwêj) gelekî deng derxistin, qerebalixî kirin. bavê emşa kirasê wê hilda û çiçikên wê dan derlêkirinê. ahîna hemîda dihat ku miriyan şiyar bike. helîm yûsiv
mirî û zindiyên (yekî) di qulekê de nehiştin (biwêj) sixêf kirin, çêr kirin, xeber gotin. tu mirî û zindiyên wê di qulekê de nehiştin û her yek anî bi pênc qurifên qul asê kirin. musa vazgali
mirîçok kesê sist, xav û lawaz
(rengdêr) mirovê sist xav lewaz
mirîd tobedarê li ber destê şêx, xwedênas û çakan ê ku li ser riya wan herdem di xilwe û nizayan de ne
(navdêr) peyrew, kesa/ê li dû anku li pey kesekê/î yan tiştekê/î diçin: Apocî mirûdên Abdullah Öcalanî ne..
Herwiha: mirûd, murîd, murûd.
Bide ber: midûr.
ji: ji erebî مريد (murîd) ji mi- + rehê رود (r-w-d-: lê gerrîn, li pey çûn, dan dûv). Ji eynî rehî: mirad, îrade..
: mirîdane, mirîdî, mirîdîtî, mirîdtî
mirîdane (rengdêr) bi awayekî mirîd.
ji: mirîd + -ane
mirîdî (navdêr, mê) rewşa mirîdbûnê.
ji: mirîd + -î
mirîgeh (navdêr, mê) goristana mezin.
ji: mirî +-geh
mirik (navdêr, mê) bûcirk, esûsek, qicûcan, xilik, gidil, qol, temam nebûye, arsim, bapêş, arig, parsim, çor, zekem, şor, saw, helamet, bahor, persîv, salim, stam, şorik.
ji: mir +-ik
mirîk (navdêr, mê) mirîşka avê.
ji: mirî +-k
mirin [I] 1. candan 2. fewt 3. riya çûnehatê *“rê riya mirinê be jî, tu her li pêş be”
tewinmirindimirimdimirîdimiredimirinwêne(lêker)(navdêr, mê) êdî nejiyan, anjiyan bûn: Bapîrê te miriye yan hê jî dijî? Celadet Elî Bedirxan sala 1897 li Stenbolê ji dayik bû û sala 1951 li Şamê mir. êdî neman: Evîna wan miriye. heyran bûn, bendewar bûn, pirr hêvî kirin, zêde xwestin: Ez bo rojek azadiyê dimirim!.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: مرن. Tewîn: Lêker: -mir-.
Hevwate: neman, koça dawîn kirin, wefat kirin, wexer kirin, çûn ber dilovaniya Xwedê.
Dijwate: jiyan, jîn, sax bûn.
Têkildar: behî, ecel, gorr, otopsî, sekerat, şînî, tazî, mêr, mirov, darbest, mewşene, tirb, lete, kêl, şîn, eznî, ezcî, goristan, cendek, term, laş.
Bide ber: mîrîn.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: mirin, soranî: mirdin, Kurdiya başûr: mirdin, Lekî: mirdin, hewramî: merday, zazakî: merden, merdeneBi zazakî, kahrından ölmek: tetirxan bîyene, ölmek: 1)merdene 2)(çocuk dilinde) mirikî bîyene , ölü: merde (n), merda (m), merdîye (m), meyît, -e, ölüm: merg (n), merdiş (n), ölümcül: 1)xedar, -e;. .. a mergî,. .. ê mergî, can çekişmekte olan: gankêş, -e; cankêş, -e; ganî ver de, ganan ver de, gangêrî ver de, ölümcül darbe: derba mergî (m), ölümlü: mergdar, -e; fanî, -ye, ölümsüz: bêmerg, -e; ebedî, -ye, aniden ölmek: nişka merdene, nişka ve ra merdene, tavilê merdene, taf de merdene, xaftela merdene, xafil de merdene, xafila merdene, hemen ölmek: beqa nêkerdene, ca de merdene, pirde merdene, deste merdene, desinde merdene.
ji: Ji Proto-hindûewropî mer-, Proto-aryayî mer-, têkildarî mer- ya avestayî, mirdin/مردن ya soranî, merden/merdene ya zazakî, مردن (morden) ya farisî, mori ya latînî, mourir û meurtre yên frensî, murder (qetil) ya inglîzî, mörda (qetil kirin) ya swêdî, умирать (umirati) ya rusî. Proto-hindûewropî:mer- (mirin) , Proto-aryayî mer- (mirin) Avestayî: mer- (mirin) Farisiya Kevin: mer- (mirin) Pûnjabî: mir- (mirin) Middle Persian: mir- (mirin) Sogdî: mir- (mirin) Farisî: murden/mīr- (mirin) Osetî: mêlin/mard (mirin) Kîrîbatî: mardên/mir- (mirin) … ir Kurmancî: mirin (mirin) Kurdî (Soranî): mirdin/mir- (mirin) Hewramî: merday/mir- (mirin) Zazakî: merden/merdene /mir- Sanskrîtî: mar- (mirin), mrtih (merg, mirin) Latînî: morī (mirin), mort (merg, mirin) Înglîzî: murder (qetil, cinayet) ...Çavkanî: Cheung p.265, Watkins p.55, Etymonline Hevreh : mirov, mêr, camêr.
Bikaranîn: Lêker: mirin çûn. Navdêr: mirinçûn.
: mirandin, mirandî, mirar, mirarî, mirbar, mirbarî, miriyok, mirî, mirov, nemir, nemirî, vemirandin, vemirîn
mirin çûn (lêker)(Binihêre:) mirin
mirin danîn pêş çavên xwe (biwêj) mirin jî di nav de, xwe ji her encamê re amade kirin. ji bo vê dozê wan ciwanan mirin d a ne ber çavên xwe.
mirin heq, gor ferz (biwêj) çi dibe bila bibe, em hemû dê bimirin. ma tu xelasbûna me heye? mirin heq, gor ferz•
mirin heye, mayîn heye (biwêj) çi dibe çi nabe, divê her tedbîr bê hildan. dive em hesabê xwe bi hev û din re bibînin. dinya ye, mirin beye, mayîn heye.
mirin jê re zêrê zer bûn (biwêj) hewcedari mirine bûn, ancax bi mirine xelas bûn. ew qas zeman e bi cih ve katiye gire-dan, e di mirin jê re bûye zere zer.
mirin lê mêvan bûn (biwêj) mirin. mirin de kengî li mirov hibe mêvan hiç kifş nabe.
mirin li ber çavê xwe dîtin (biwêj) ketin rewşeke pir xeter û dijwar. bi rastî jî di we deme de min mirin li ber çavê xwe dît.
mirin mirin e, lê ev çi kirin e! (biwêj) her helwest dive wekî egera xwe be pekanîn. ji xwe re berk bisekine lawe min, ew hel-westa han ne rast e, mirin mirin e, lê ev çi kirin e?
mirin/dimire/bimire [II] 1. çûn ser dilovaniya xwedê 2. ji giyaneweriyê veqetîn
mirina kurmûrî were, diçe li ser riyan digere (biwêj) hin hewldan hene ku pir bixeter in. mirina kurmûrî were, diçe li ser riyan digere. ya ku evdirehîm dike jî, bi mirine re lîstin e.
mirina xwe xwestin (biwêj) di nav rewşeke pir xerab de bûn. xaltiya siltan ji dest we nexweşiya bêmefer, mirina xwe dixwaze.
mirine ... paqij kirin (biwêj) tenê mirin di heq de derketin. ji bilî mirine tu tiştek wî xwinxwaripaqij itake.
mirine dibine, bi taye qayîl dibe (biwêj) ji bêgavî ya bindiktir xerab pejirandin. lomeyan li wî nekin, mirov mirine dibine, bi taye qayîl dibe.
mirinî (navdêr, mê) kuj, termgeh.
ji: mirin +-î
mirinî kirin (navdêr, mê) kirin mirini, nirinî kirin, kirin nirinî, nirenir kirin, miremir kirin.
ji: mirin +-î + kirin
mirinoyî (navdêr, mê) bergorn, fanî.
ji: mirin +-oyî
miriq (navdêr, mê) çamûr, herrî, herrîya pirr ron a ku diherike: Me hestî avêtin kortekê û çerm di miriq û çemûrê werda, tenekî zîwa kir û kire turekî Ji http://www.birnebun.eu/hejmar/pdf/birnebunweb49.pdf.
Bide ber: ax, gêç, qûm, xîz.
Bikaranîn: bûn miriq kirin miriq
mirisandin/dimirisîne/bimirisîne 1. perç lê daxistin 2. fors lê şikandin 3. çivî lê sist kirin
mirisî (navdêr, mê) çilmisî, gesoyî (reng).
ji: mir +-isî
mirisîn/dimirise/bimirise 1. bêmirês bûn 2. qirik lê miçiqîn û zibilîn
mirîşk heywaneke bibask a kedîkirî ye *“beza mirîşkê, heta ber kadînê ye”
(navdêr, mê) mirîşkên kedî: firrindeyek kedî ye ji ber hêkên wê li malan têt xwedîkirin û dengê wê qid-qid e, binemala mirîşkan: gelek firrindeyên kedî û yên kûvî yên ku ji nijada mirîşkan in, wek kew, sûsk û hwd. yên ku li bejayiyê dijîn û kêmfirr in, (mecazî) mirova/ê newêrek û sernerm.
Herwiha: mirîş.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مریشکYên nêr, dîk, dîkilYên biçûk, çêlik, çûçelk, têjik, varik.
Têkildar: dîk, mamir, varik, kurkNêzîk, elok.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: mirîşk soranî: mirîşk kelhûrî: mamir hewramî: lekî: zazakî: kerk, kerge.
ji: hevreha soranî مریشک (mirîşk), hevrehên din yên kurmancî mamirk, miravî, sîmir, herwiha hevreha soranî مه‌ل (mel: çûk, çûçik, teyr), farisî مرغ (morẍ: mirîşk) û مرغابی (morẍabî: miravî), pehlewî mroẍ/murv, avestayî mirige-, hemû jiari.. Gotinên pêşiyan: •mirîşkê çav li bettê kir qûn li xwe qetand
mirîşk nikulê xwe di avê de dike berê xwe ber bi xwedê ve dike (biwêj) divê mirov xwedê û heqiyê ji bîr neke. kuro lawo însaf ew qas jî nabe. mirîşk nikulê xwe di avê de dike berê xwe ber bi xwedê ve dike.
mirîşka kesî ji xewê ranekirin tu kes ji xwe nexeyidandin
mirîşka reş e, her roj nexweş e (biwêj) ji bo yên heman tiştî tim ji xwe re dikin hincet û kar tê gotin. nêrgizê êdî em zivêr kirin. mirîşka reş e, her roj nexweş e.
mirîşke çav da qazê, ket hêta xwe şikand (biwêj) heke mirov li gorî hêz û zerengiya xwe tevnegerin, wê rastî encamên xeter bên. ezbenî, divê her kes hêz û hempayê xwe bizanibe. mirişkê çav da qazê, ket hêta xwe şikand.
mirîşkê çav li bettê kir qûn li xwe qetand gotina pêşiyan, ji bo kesa/ê ku bi karekî ji hêza xwe bêtir radibe gava ku hin kesên ku dikarin wî karî bikin dibîne, radibe.
Bide ber: •qûna wî qûna çûkan e û dixwaze hêkê elokan bike.
ji: •mirîşk + çav + bett + qûn + qetandin
mirîşkê hêk kir, heval ji xwe re çêkir (biwêj) her kes bi yên wekî xwe re têkildar e. mmirîskê hêk kir, heval ji xwe re çêkir. xelk wê tawanbar dike, ew jî dest diavêje min û min jî wekî xwe nîşan dide. (qerf)
mirîşken min tune ne, dora mala min zîrç e (biwêj) li cihê sekinî, ez derd û kulên der û cînaran dikişinim. ev çi ye ez dikişinim ya rebî? mirîşken min tune ne, dora mala min zîrç e.
mirîşkeşa (navdêr, mê) cilliq, elok, elelok, eleşîş, bûq, lûq, şamîk, qelemûne, culux, cilix, cêlux, bûqelemû, şamî, eloelo, cilûx
mirîşkfiroş (navdêr, mê) tûtikfiroş.
ji: mirîşk +-firoş
mirîşkfiroşî (navdêr, mê) tûtikfiroşî.
ji: mirîşk +-firoşî
mirîşkvan (navdêr, mê) tûtikvan.
ji: mirîşk +-van
mirîşo (navdêr, nêr) (navdêr, mê) mirovê/a ku miriyan dişo.
ji wêjeyê: MELA RABE Mela rabe ji xew îro, Heta kengî mirîşo bî, Bi destê dijminê millet, Ne şerme , ko tu kaşo bî? w:Cegerxwîn.
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: Kurdî (Soranî): Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî: Zazakî:
mirîxane (navdêr, mê) morg, cenazexane, cesedxane, termxane, meyîtxane, moratuaryûm
miriyayî (rengdêr) bi rehmetî.
ji: miriyay + -î
miriye canê xwe bûn (biwêj) gelekî ji xwe hez kirin. jinik miriye canê xwe ye, kelem di tiliye de here hefteyeke ranabe.
miriye cil û bergan bûn (biwêj) cil û berg li xwe kirin gelekî bi hendaze girtm. wergirtin û xemilandin girîng girtin. ew miriye cil li bergan e, ji bo qatek qumaş we canê xwe bide.
miriye goran bûn (biwêj) beker û bêemel bûn, gelekî jar û nexweş bûn. heyran, gumana xwe ji serhat bibi rin, ew miriye goran e. wê nexweçiyê sitî wisa kiriye ku bûye miriya goran.
miriyê jinan bûn (biwêj) ji bo mêrên ku zehf ji jinan û têkiliya cinsî hez dikin tê gotin. porkurê li ser wî baldar be, ew miriye jinan e ha.
miriyê kêrsimê bûn (biwêj) zêde ji xemilandinê hez kirin. porkurê, ew jî miriyê kêrsimê ye.
miriyê kitêban gurê kitêban, kitêbbinçeng
miriyê par havînê, teze hatiye şînê (biwêj) ji bo kar û vatiniyên derengmayî tê gotin. weyla mala minê! miriyê par havînê, teze hatiye şîne.
miriyê pereyan bûn (biwêj) pere gelekî girîng girtin, çikus bûn. ew miriyê pereyan e, qala pereyan bikin temam e.
miriyê xelkê mirin, me porê xwe verû, dema miriyê me mirin, me dest avêtê, por bi me ve nemabû (biwêj) divê mirov berî xelkê, li xwe û berjewendiyên xwe bifikire. ew jî safi û kêmaqiliya me bû. miriyê xelkê mirin me porê xwe verû, dema miriyê me mirin, me dest avêtê, por bi me ve nemabû.
miriyê zikê xwe bûn (biwêj) pir çilek bûn. zeydanê çi ye, hetna miriyê zikê xwe ye.
miriyo ma tu mirî, çima tu nikarî xwe li ser çardarê jî bigirî! (biwêj) ma tu nikarî ew qas jî li ber xwe bidî? kuro got: miriyo ma tu mirî mirî, çima tu nikarî xwe li ser çardarê jî bigirî? mala te neşewitiyo, tu nikarî tasê jî li ber xwe bigirî?
miriyo tu carekê çûyê, rehme li te, du caran çûyî dîsa rehmê li te, lê cara sisêyan gû li gora te (biwêj) mirov carekê yan jî du caran xetayan bike normal e, lê ku eynî xeta zêde bibin, ew bêkêrî ye. ma ev cara çendan e? got: miriyo tu carekê çûyê, rehme li te, du caran çûyî dîsa rehme li te, lê cara sisêyan gû li gora te.
mirk (navdêr, mê) sar, serma, tezî, helamet, persîv, sard, bahorî.
ji: mir +-k
mirkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mir kirin
mirkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mir
mirmirk (navdêr, nêr) corek tirîye reng sorê tarî yan re e, bêsîrane, :;pê î
miro (navdêr) jin, zelam, keç, kurr û bûnewerên din yên bi du piyan dimeşin û dikarin biramin û biaxivin, kesên ji binemalê yan xwînê ve nêzî hev.
Herwiha: mirov, mere, meriv, merov, merdim.
Hevwate: Wate 1: ademîzad, ademî, benîadem, benderuh, beşer, insan, însan, kes Wate 2: kesûkar, lêzim, xizm, eqreba.
ji: mirin
miroçe (hewramî) (navdêr)(Binihêre:) mirowçe ----(Binihêre:) mirowçe
mirok her tiştê ku dawiya wî mirin e
(rengdêr) mirbar, mirek, fanî
mirokî (navdêr, mê) nemayîndetî, fanîtî.
ji: miro +-kî
mirov însan *“çiyayê bêgul, wek mirovê bêdil e”
(navdêr) ademî, ademîzad, insan, beşer, benîadem, meriv, mere, merdim, jin û zelam û keç û kurr û bûnewerên din yên bi du piyan dimeşin û dikarin biramin û biaxivin, xizm, eqreba, kesûkar, kesên ji binemalê yan xwînê ve nêzî hev.
Herwiha: mero, miro, mere, meri, merî, meriv, merov, merdim.
Hevwate: Wate 1: ademî, ademîzad, benderuh, benîadem, beşer, însan, kes, meri Wate 2: kesûkar, lêzim, xizm, eqreba.
ji: Têkildarî mirin, Proto-hindûewropî: mer- (mirin) > + teuk- (tov, tuxm), Sogdî: merte-tewxme- , Middle Persian: mertum (mirov), Farisî: merdom (mirov), Zazakî: merdim, Hewramî: merdim, Kurmancî: mirov, meriv, mêr.
Bikaranîn: Navdêr: mirovbûn Rengdêr: mirovxwarî.
: mirovdost, mirovdostî, mirovhez, mirovhezî, mirovnas, mirovnasî, mirovperwer, mirovperwerî, mirovrev, mirovrevî
mirov bixwe bixwe, wê qatiyê xaniyan jî bixwe (biwêj) tişten amadeyi zû diqedin. mirov bixwe bixwe, wê qatiyê xaniyan jî bixwe. malê mirov ku bûn pere û amade bûn zor e.
mirov bûn (lêker)(Binihêre:) mirov
mirov ji momî re nebêje merheba (biwêj) jibo kesên ku rû dibinin, bitrî dibin tê gotin. eman mirov ji momî re nebêje merheba, ku got, êdî zor xwe xelas bike.
mirov kirin (lêker)(Binihêre:) mirov
mirov nikare ji (yekî) re bibêje, siya te xwar e (biwêj) pir hasas bûn, tu kêmasiyên xwe qebûl nekirin. ji camêrî re mirov nikare bibêje siya te xwar e. hema li hemberî mirov helwestan digire.
mirov xwarin (biwêj) kesek gelekî aciz kirin, mirov çavînokî kirin, ezji ht rastîwê hatim, ev jinik mirovan dixwe, kuro!, eman lawo bila hezîme qundaxa te nebine, tu dizanî ew mirovan dixwe.
mirovahî însanetî
mirovane (rengdêr) (navdêr, mê) mirovperwer, mirovdost, mirovhez, fîlantrop, xêrxwaz, merd, camêr
mirovanetî (navdêr, mê) miro­vayî, mirovatî, mirovanî, me­rivatî, merivayî, mirovayetî, însanetî.
ji: mirovane +-tî
mirovanî (navdêr, mê) qencî, xêr, dilovanî, rehm, dilsojî, mirovatî.
Herwiha: merivanî, mervanî, merovanî.
ji: mirov + -anî
mirovantî (navdêr, mê) merivatî, merivtî, mirovatî.
ji: miro +-vantî
mirovatî mirovahî *“mirovatî germegerm, dijminatî nermenerm”
(navdêr, mê) beşeriyet, xelk, alem, hemû mirov, reftar û taybetmendiyên mirovan, mirovanî, qencî, dilovanî, rehm, xêrxwazî, dilnermî, dilsojî, karên qenc, xizmatî, lêzimî, xizmbûn.
Herwiha: merivahî, merivatî, merivayetî, merivayî, merivî, merivîtî, merivtî, mervahî, mervatî, mervayî, merovahî, merovatî, merovayî, merovî, merovîtî, merovtî, mirovayetî, mirovahî, merovayî, mirovî, mirovîtî, mirovtî, mirovayetî.
ji: Ji erebî: mirov + -atî.
Bikaranîn: Lêker: mirovatî kirin. Navdêr: mirovatîkirin Rengdêr: mirovatîkirî
mirovatî danîn (lêker)(Binihêre:) mirovatî
mirovatîdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) mirovatî
mirovatîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mirovatî kirin
mirovatîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mirovatî
mirovayî (navdêr, mê) mirovatî, merivahî, mirovayetî, însaniyet, merivatî, insaniyet, qencî, mirovanî.
ji: mirov +-ayî
mirovbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mirov
mirovbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mirov
mirovdost bihîstyarê erkên însanî
(rengdêr) (navdêr) mirovperwer, mirovhez, fîlantrop, kesa/ê ku ji mirovan hez dike yan qenciyê, xêrxwaz, merd, camêr, mirovane.
Herwiha: merîdost, merivdost, merovdost.
ji: mirov + -dost.
: mirovdostî
mirovdostî (navdêr, mê) mirovperwerî, mirovhezî, xêrxwazî, merdî, fîlantropî, camêrî, qencî, çakî, xêr, xêrkirin, xêrdan.
Herwiha: merivdostî, merovdostî.
Dijwate: misantropî, nemirovî.
ji: mirovdost + -î
mirovê (yekî) bûn (biwêj) alîgirê yekî bûn an jî di bin erka kesekî de bûn. ew mirovê min e, li gotina min gidida ri dike. zana farqînî
mirovê malê mirî bûn (biwêj) ji bo kesên kêmfirsend tê gotin. hemîdê guro hema merivê malê mirî ye, li ku tiştekî bêpere bibîne, xwe diavêje ser.
mirovek (navdêr, mê) kesek, merivek, yek.
ji: mirov +-ek
mirovekî piçûk nebûn (biwêj) li bo kesên zana û birûmet tê gotin. hûn wî nas nakin, lê ew ne mirovekî wisapiçûk e.
mirovên ne xalî bûn (biwêj) ji mirovên ku keramet û feraseta wan tê bawer kirin re tê gotin. gelekî têkildarî xeyrî nebin, ew ne mirovekî xalî ye.
mirovhez (rengdêr) (navdêr) mirovperwer, mirovdost, fîlantrop, xêrxwaz, merd, camêr, kesa/ê ku ji mirovan hez dike yan qenciyê, mirovane.
Herwiha: merîhez, merivhez, merovhez, mirovhiz, merîhiz, merivhiz, merovhiz.
ji: mirov + -hez.
Bikaranîn: Lêker: mirovhez bûn, mirovhez kirin. Navdêr: mirovhezbûn, mirovhezkirin Rengdêr: mirovhezbûyî, mirovhezkirî.
: mirovhezî, mirovhezîtî
mirovhez bûn (lêker)(Binihêre:) mirovhez
mirovhez kirin (lêker)(Binihêre:) mirovhez
mirovhezbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mirovhez
mirovhezbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mirovhez
mirovhezî (navdêr, mê) mirovperwerî, mirovdostî, xêrxwazî, merdî, fîlantropî, camêrî, qencî, çakî, xêr, alîcenabî, xêrkirin, xêrdan.
Herwiha: mirovhizî.
Dijwate: misantropî, nemirovî.
ji: mirovhez + -î.
Bikaranîn: Lêker: mirovhezî bûn, mirovhezî kirin. Navdêr: mirovhezîbûn, mirovhezîkirin Rengdêr: mirovhezîbûyî, mirovhezîkirî
mirovhezî bûn (lêker)(Binihêre:) mirovhezî
mirovhezî kirin (lêker)(Binihêre:) mirovhezî
mirovhezîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mirovhezî
mirovhezîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mirovhezî
mirovhezîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mirovhezî kirin
mirovhezîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mirovhezî
mirovhezkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mirovhez kirin
mirovhezkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mirovhez
miroviyet (navdêr, mê) mirovayî, mirovatî, merivahî, mirovayetî, mirovahî, merivatî, însanetî.
ji: mirov +-iyet
mirovkî (navdêr, mê) mirovane, merivane, mirovwarî, merivkî, bi mirovî.
ji: mirov +-kî
mirovkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mirov kirin
mirovkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mirov
mirovkuj (navdêr) qatil, kujer, kujyar, mêrkuj, kesa/ê kesek yan hin kes kuştine, tişta/ê ku mirov dikare pê bimire, wek jehrê.
Herwiha: merekuj, merîkuj, merivkuj, merovkuj, merdimkuj.
ji: mirov + -kuj.
: mirovkujî, mirovkujîtî
mirovkujî (navdêr, mê) qetil, kujer, kuştina mirovekî yan hin mirovan.
Herwiha: merekujî, merîkujî, merivkujî, merovkujî, merdimkujî.
ji: mirovkuj + -î
mirovmirovkanê (rengdêr) dema mirov tayê mirovê xwe digire liser rastî û şaş îyêçewtî, tagirî, cudayî
mirovmirovkanêkirin (navdêr) tagirîkirin, cudayîkirin
mirovnas (navdêr, mê) mirovzan, antropolog.
ji: mirov +-nas
mirovnasî (navdêr, mê) antropolojî, zanista li ser mirovan û civak û çandeya wan, nasîna mirovan.
Herwiha: merivnasî, merivzanî, mirovzanî.
ji: mirovnas + -î yan mirov + -nasî
mirovnasiyî (navdêr, mê) antropolojîk.
ji: mirovnas +-iyî
mirovokî (rengdêr) antrepoît, merivokî, antropoît.
ji: mirov +-okî
mirovparêz (navdêr) mirovperwer, mirovdost, mirovhez, xêrxwaz, alîgira/ê humanîzm, mirovnas, mirovzan, pispor û şarezaya/ê zimanan yan wêjeyê yan dîrokê, kesa/ê ku bawerî bi hêz û qenciya mirovan heye, ne bi dîn û xwedayan
mirovperest (navdêr, mê) mirovhez, mirovperwer, humanîst.
ji: mirov +-perest
mirovperestî (navdêr, mê) mirovhezî, mirovperwerî, hûmanîzm, antroposan­trîzm.
ji: mirov +-perestî
mirovperwer însanperwer
(rengdêr) (navdêr) mirovdost, mirovhez, fîlantrop, xêrxwaz, mirovane, merd, camêr, kesa/ê ku ji mirovan hez dike yan qenciyê.
Herwiha: merîdost, merivdost, merovdost.
ji: mirov + -dost.
: mirovdostî
mirovperwerî (navdêr, mê) mirovdostî, mirovhezî, xêrxwazî, merdî, fîlantropî, camêrî, qencî, çakî, xêr, alîcenabî, xêrkirin, xêrdan.
Herwiha: merivperwerî, merovperwerî.
Dijwate: misantropî, nemirovî.
ji: mirovperwer + -î.
Bikaranîn: Lêker: mirovperwerî bûn, mirovperwerî kirin. Navdêr: mirovperwerîbûn, mirovperwerîkirin Rengdêr: mirovperwerîbûyî, mirovperwerîkirî
mirovperwerî bûn (lêker)(Binihêre:) mirovperwerî
mirovperwerî kirin (lêker)(Binihêre:) mirovperwerî
mirovperwerîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mirovperwerî
mirovperwerîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mirovperwerî
mirovperwerîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mirovperwerî kirin
mirovperwerîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mirovperwerî
mirovwarî (navdêr, mê) mirovane, merivane, mirovkî, merivkî, bi mirovî.
ji: mirov +-warî
mirovxur kes û sewalê ku xwarina goştê mirovan rewa dibîne
mirovxwarî (rengdêr) (Binihêre:) mirov
mirovxwer (rengdêr) (navdêr) ademxwer, yamyam, kanîbal, dehbe, hov, wehşî, dirrinde, barbar, kesa/ê yan ajelê/a ku goştê mirovan dixwe, antropofaj. Zazakî: merdimwer.
Herwiha: meroxwer, merivxwer, mirovxor, mirovxur, merxwûr.
ji: mirov + -xwer.
: mirovxwerî, mirovxwerîtî
mirovxwerî (navdêr, mê) kanîbalîzm, xwarina mirovan ji alî mirovan ve, karê û awayê jiyana mirovxweran, kanîbalîzm, xwarina her cûn ajelan ji alî hevnifşan wan ve, (mecazî) hovîtî, dirrindetî, nemirovatî, dehbetî, barbarî, zilm, zordarî, xwînmêjî.
Herwiha: merivxwerî mirovxurî mirovxwerîtî.
ji: mirovxwer + -î
mirovxwûr yamyam, kanîbal, dehbe, hov, wehşî, dirrinde, barbar, kesa/ê yan ajelê/a ku goştê mirovan dixwe
mirovzan (navdêr, mê) mirovnas, antropolog.
ji: mirov +-zan
miroy (Zazaki) (navdêr). Bi kurmancî: hirmî, karçîn
mirqî (navdêr, mê) dijûn, dijmîn, sixêf, zêf, zêv, siqêf, çêrr, kufrî, xeber, gotinên pirr xirab yên kesek di derbareyî kesekî de dibêje, şor
mirr (rengdêr) eklek nêzî tahl û tirş tahma dimsa we mirr e
mirrik (navdêr, mê) bezmik, gen, gûbir, gûbirk, gûgerîn, gûgilêrk, sosik, xalxalok, zirqetik, zov, kergez, kerxur.
ji: mirr +-ik
mirrmirr (navdêr, mê) dengê hin makîne û motoran û tiştên wek wan, dengê ava boş.
Herwiha: mirr-mirr, mirre-mirr, mirmir, mire-mir, mir-mir.
Têkildar: birdbird, minmin, girrgirr, xirrxirr.
ji: Ji zarvekirina dengê wisa.
Bikaranîn: Lêker: mirrmirr kirin. Navdêr: mirrmirrkirin Rengdêr: mirrmirrkirî.
: mirrmirrok
mirrmirr kirin (lêker)(Binihêre:) mirrmirr
mirrmirrandin (lêker) gidgidandin, kotin/koştin, arîtandin, kurisandin, purisandin, kevaştin, kwîtin, revaştin, kojandin, kuncirandin, kiriçandin, kiritandin, kirkitandin, merisandin, çimçimandin, miremirkirin, gineginkirin, pilewilkirin, miremir kirin, ginegin kirin, pilewil kirin, pilepil kirin, Çimçimandin.
ji: mirrmirr +-andin
mirrmirrî (navdêr, mê) gidgidî.
ji: mirrmirr +-î
mirrmirrîn (lêker) kurisîn, kiritîn, purisîn, aritîn, kojîn.
ji: mirrmirr +-în
mirrmirrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mirrmirr kirin
mirrmirrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mirrmirr
mirşîd (navdêr) rêber, rêzan, rênas, rêşînas, serok, serek, birêveber.
Herwiha: murşîd.
Bide ber: mirîd.
ji: Ji erebî.
: mirşîdî mirşîdîtî
mirşîdî (navdêr, mê) rewşa mirşîdbûnê.
ji: mirşîd + -î
mirt (navdêr, mê) kuncere, tolgîn, toyîn, terraşeka herdem-şên e, mûtik, murt.
Herwiha: murt, mort, mûtik.
ji wêjeyê: tirkî: murt, mersin; latînî: Myrtus communis; bi devoka me: toyîn - mêweyek e,li herêma behra spî dibe..
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: mirt, kuncere soranî: مۆرت/mort. Navê zanistî: Myrtus
mirtandin (lêker) mirtîn, dahêlan.
ji: mirt +-andin
mirtibê zir e, ne li defê ye, ne li zirnê ye (biwêj) ji bo kesên bêhesab û bêmêzîn tê bikaranîn. ma ji wî re çi? mirtibê zir e, ne li defê ye, ne li zirnê ye.
mirtîn (lêker) mirtandin, dahêlan, sistkirin, dilsarî, sistbûn, dahêzran, zexelî.
ji: mirt +-în
mirtoxe (navdêr, nêr) ardole, arxavk, pelûl, rûnî
mirûç moçik
mirûd (Binihêre:) mirîd
miruje (hewramî) (navdêr)(Binihêre:) mirowçe ----(Binihêre:) mirowçe
mirûsk (navdêr, nêr) mad, gêwl, rû, dêm: Mirûskê wî îro nexweş e. (Rûyê wî îro tal e. Îro ew ne bi kêf e.), mirûz.
Herwiha: miruz, murûz, mirûz.
Bide ber: mirazNîşe Bi piranî ligel berginda xwe ya erebî tê bikaranîn.. Her wekî: Mehd(mad) û mirûskê wî qet nexweş bû..
: bêmirûsk, bêmirûskî
mirûskî (navdêr, mê) bi mirîtoyî, bi mirûsî.
ji: mirûsk + -î
mirûto (navdêr, mê) mûrr, rûsar, rûtirş
mirûz 1. sikûm, sîma 2. gêwil
(navdêr, nêr) mad, gêwl, rû, dêm: Mirûzê wî îro ne xweş e. (Rûyê wî îro tal e. Îro ew ne bi kêf e.), meyl, bij, mijaj, arezû, îşteh, mereq, dilxwazî.
Herwiha: miruz, murûz.
Bide ber: miraz.
ji wêjeyê: Tu dibêjî qey mad û miruzê wî bi destê wênesazê malê Kenan Evren ve hatiye xêz kirin.(Evdile Koçer: Taya faşîzmê û deh kurên pîrê, nefel.com, 3/2007).
Bikaranîn: Lêker: mirûz kirin. Navdêr: mirûzkirin Rengdêr: mirûzkirî, mirûzdayî.
: bêmirûz, bêmirûzî
mirûz kirin (lêker)(Binihêre:) mirûz
mirûzdayî (rengdêr) (Binihêre:) mirûz
mirûzê xwe kirin (biwêj) pirçiyê xwe kirin. ji ber hinek pirsgirêkan moral xerab bûn. îsmaîl axayê rehmetî got: çi bû, çi qewimî, te çima mirûzê xwe kiriye? veysel çamhbel
mirûzî (navdêr, mê) awirtûjî.
ji: mirûz +-î
mirûzî bûn (lêker)(Binihêre:) mirûzî
mirûzîn (lêker)awirtûj, mehdekirî, mirûzkirî.
ji: mirûz +-în
mirûzkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mirûz kirin
mirûzkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mirûz
mirûztirş 1. rûpirçî 2. bêgêwil *“hevalê xwarinê, her tim mirûztirş e”
mirwa (navdêr, mê) kehanet, pêşbînî, profesî, falzanî, xêfzanî, texmîn, kahînî
mirwarî Kurdî:morî
mirwazan (navdêr, mê) kahîn, pêşbîn, falzan, xêfzan
miryem (navdêr, mê) navek jinan e.
Herwiha: Meryem.
Bide ber: Meyrem
miraculous nuwaze
mirage rewrewk
mirror awêne
hêlî
miry biherî, avzêl 2. qirêjî, gemarî.
mirarî pearl
miraz wish
(f.) wish, aim
miraz hasil bûn wish to come true
mircan coral, coral bead
mirî (f.) deceased, dead
dead
mirîd m. devotee
mirin (f.) death, decease
(bimire) to die
to die (mir-)
mir-/mr(dimire, dimre) v.i. to die
mirîşk (f.) chicken, hen
f. chicken
f. chicken
miriyan = mirin
= mirin
mirov human
(m.) man, human being
m. man; f. woman; m/f person.
person, human being
m. man; f. woman; m/f person.
mirovahî (f.) humanity
mirovan plural onlique form of mirov
mirovatî (f.) kinship
f. humanity, humaneness, chivalry
mirovhez human-lover; human-friendly (mirov-hez)
mirovkuj homicide (a person); (bi niyet) murderer; (bê niyet) manslaughter
mirovkujî homicide (an act); (bi niyet) murder; (bê niyet) manslaughter
mirovxwer (m.) man-eater (cannibal)
mirûz (m.) face
mirar Aas [n.]
miraz Absicht
Begehren
heimliche Träumerei
Verlangen
Wunsch
Ziel
Zweck
mirazê kesekî kirin realisieren
verwirklichen
mircan Koralle
Perle
mirçemirç Schmatzen
mirçên schmatzen
mirdalî Aas [n.]
nicht rituell geschlachtet
Schmutz
Unsauberkeit
mirin Ableben
abscheiden
Sterben
Tod
mirîn Tod
mirin sterben
mirîşk Henne
Huhn
mirov Leute
Mensch
mirovatî Menschheit
Verwandtschaft
mirovperwer barmherzig
mirtal Schild
Schirm
mirtêl Bett
Matratze
mirtiv Musikant
Säger
mirtoxe Haferflockenpudding
Haferlockenbrei
Hafermehlbrei
Hafermehlpudding
Teig aus Mehl mit Öl verknetet
türk. helva
türkischer Honig, meist aus Weizenmehl oder Grieß, Sesamöl oder Sesammehl, Honig oder Zucker, gelegentlich mit Butterzusatz zubereitete Süßspeise
mirûz düster
ernst
schwermütig
mir m. zoo. kerge, karge m.
mirac m. dî n. mîrace, mêrac m.
mirad n. mirad, nega, waz, arzû n.
mirad kirin lg. mirad kerdene, nega wastene, wastene, arzû kerdene
mirad pê kirin lg. miradê xo restene, nega xo restene, mirad girewtene
mirandin lg. xornayene, êm warodayene, honur sikitene, tehkîr kerdene, qij warodayene, xor kerdene
m. xornayis, kêmwarodayis, qijwarodayis, nizmkerdis, xorkerdis, n.
lg. kistene, mirênayene, çîstene
lg. weberdene, tefênayene, xora saynayene, wesaynayene, xora berdene, hewna kerdene, mirênayene
mirar rd. mirar, mirdar, heram, mirdal, xerom
mirar bûn g. mirar bîyene, heram bîyene, mirdar bîyene
mirar kirin lg. mirar kerdene, mirarnayene
mirar xwarin lg. mirar werdene, heram werdene, mirdar werdene
mirarbûyî rd. mirarbîyaye, geberbîyaye
mirarî m. încîye m.
m. moreke, mûra, mora, mira m.
m. mirarîye, mirdarîye, mirarênî, mîrdarênî m.
miravî m. zoo. weqweqa sure, ordega sure, surweqweqe m.
miravke m. bot. talîye, deleye m.
miraz n. mirad, nega, waz, arzû n.
mirbaxî m. zoo. beta awke, çulixa awe m.
mirç mirç n. mirçemirç, milçemilç
mircan n. zoo. mircan, mercan n.
m. mircane m.
mirçandin lg. mirçnayene, milçnayene
m. mirçnayis, milçnayis n.
mircanges m. bot. merzengos, meregos n.
mirçemirç n. mirçemirç, milçemilç
mirçinî m. mirçîye, milçîye m.
mirdan m. zoo. bete m.
mirdar rd. mirar, mirdar, heram, mirdal, xerom
mirdarî m. mirarîye, mirdarîye, mirarênî, mirdarênî m.
mirdik n. kenik, kepeg, keley, mirik, kelk, kelê n.
mirêk m. ayîne, lîlik, hilî, qutîye, ayne n.
mirêkdar rd. ayîneyin, lîlikin, hilîyin, qutîyin
mirêkeb m. hibir, murekeb, xubir, hubir n.
mirêkfiros m/n. ayînerotox, lîlikrotox, hilîrotox n.
mirelare m. zoo. beta awke, çulixa awe m.
miremir kirin lg. milnayene, pilnayene, miremir kerdene, mirnayene, nirnayene, wilnayene, wilwilnayene
miremirkirin m. milnayis, pilnayis, miremirkerdis, mirnayis, nirnayis, wilnayis, wilwilnayis n.
mirês m. tûmtûraq, debdebe, se m., setefat, xasmet, tentene, îhtisam, sukse n.
mirêsdar rd. tûmtûraqin, debdebeyin, semldar, setefatin, hesmetkar, muhtesem, hesmetin
mirêwa m/n. moreba, coleg, mareba, mirêba n.
mirêwatî m. morebayîye, colegîye, morebayênî, colegênî m.
mirêx m. mûx n.
mirî rd. merde
mirî rabûn lg. meyît ravastene, merde ravastene
mirîd m/n. talib, murîd, taliv, mirîd n.
mirik m. zoo. beye, bûzêzî, gazûz, susk, gûziz, bizûz, sus m.
rd. bejnkilm, mirik, pinrir, balkilm, pinrik, qamkilm
mirikî rd. bejnkilmkî, mirikî, mirikane, pinrirkî
mirîkî rd. merdekî, merdane
mirin lng. merdene, mardene, mordene
m. merdis, wefat, mardis n. *mirin mirin e va çi xirin e merdene ke merden a na çi xirayen a, merdis ke medis o no çi xirayis o.
m. merg, marg, morg n.
mirisandî rd. melesîyaye
mirisandin lg. . melisnayene
mirisî rd. melis, melisîye
mirisîn lng. . melisîyene
mirîsk m. zoo. kerge, karge m.
mirîska avî m. zoo. kerga awe m.
mirîska bej m. zoo. kerga birî, kerga çîre, kerga çolî m.
mirîska kurt n. kerga kurte, kerga qirpe m.
mirîska res n. kerga sîyaye, sîyakerge m.
mirîskvan m/n. kergwan, kergcî n.
mirîskvanî m. kergwanîye, kergcîyîye m.
mirîso m/n. merdesutox, meyîtsutox n.
mirîsok m. bot. perperûg n.
mirk n. mûye, mûya bizan m.
mirmeymok vizdewre; ajuga- (ajuga_reptans)
mirmirandin lg. . xuye dayene, qidx dayene, hurnayene
mirmirik m. zoo. pelmêse m.
mirmirk m. zoo. cincinik, jinjinik n.
mirniyaw m. mîyaw, mirnîyaw, nîyaw n.
mirok rd. fanî, nêmende, merde
mirov n. merdim, beser, benî, însan n.
m/n. merdim, însan, merdûm, însun, mordem, mêrdûm n.
mirovahî m. merdimîye, însanîye, merdimênî m.
mirovane rd. merdimane, merdimkî, mordemane
mirovatî m. merdimîye, însanîye, merdimênî m.
mirovatî kirin lg. . merdimîye kerdene, însanîye kerdene, merdimênî kerdene
mirovayetî m. merdimîye, însanîye, merdimênî m.
mirovayetî kirin lg. . merdimîye kerdene, însanîye kerdene, merdimênî kerdene
mirovayî m. merdimîye, însanîye, merdimênî m.
mirovdewleta /. merdimê dewlete, merdimdewlet n.
mirovê çors merdimo çort, merdimo çors, merdimo xam
mirovhez rd. merdimsîn, merdimhes, humanîst, merdimperwer
mirovhezî m. merdimsînîye, merdimhesîye, humanîz m., merdimperwerîye, merdimhesênî, humanîstîye m.
mirovhiz rd. merdimsîn, merdimhes, humanîst, merdimperwer
mirovkî rd. merdimane, merdimkî, mordemane
mirovkuj m/n. qetil, kistox, canî, merdimkistox, qetilkar, qitil n.
mirovnas m/n. merdimsinas, antropolog, merdimzan n.
mirovnasî m. merdimsinasîye, antropologî, merdimzanîye, merdimsinasênî m.
mirovperest rd. merdimsîn, merdimhes, humanîst, merdimperwer
mirovperestî m. merdimsînîye, merdimhesîye, humanîz m., merdimperwerîye, merdimhesênî, humanîstîye m.
mirovperwer rd. merdimsîn, merdimhes, humanîst, merdimperwer
mirovperwerî m. merdimsînîye, merdimhesîye, humanîz m., merdimperwerîye, merdimhesênî, humanîstîye m.
mirovrevok rd. hov, kuvî, mîzantrop
mirovsinasiyî rd. antropolojîk, merdimsinasîyên, antropologîk
mirovtesetî m. merdimtoseyîye, antropomorfîzme m.
mirovxwer rd. merdimwer
mirovzan m/n. merdimsinas, antropolog, merdimzan n.
mirovzanî m. merdimsinasîye, antropologî, merdimzanîye, merdimsinasênî m. *mirovan tî dibe ser avê tî tîne merdimîtêsan beno awe ser têsan ano
mirqandin lg. pitpitnayene, vilvilnayene, pilevilnayene, vitvitnayene, pilepil kerdene, kurtnayene, kurtekurt kerdene, pilnayene
mirqinî m. pitpitîye, pilevilîye, vilvilîye, pilepilîye, pilevilênî m.
mirtêl m. mirtêl n.
mirtib m/n. asiq, bêjingber, posa, cîngane, qereçî, mitrib, asik, xalbuçî? n.
mirtoxe n. mirtoxe n.
mirûç n. mûrûz, muj, muij n.
m. fîgur n.
n. rî, çehre, rîçik, demûrî, sigûm, dîdar, serûçi m., sîfet, sî m., ruçik, ru n.
mirûlexu m. zoo. morcelwer, miloçikwer n.
mirûz n. mûrûz, muj, muij n.
n. made, mûrûz, moral, mûriz, mirûzr?.
mirûzêxwekirin lg. têmûrûzîyene, mûrûz roverdayene, mûrûzê xo kerdene, madeye xo kerdene, xo engirnayene, xo ingirnayene
m. têmûrûzîyayis, mûrûzroverdayis, mûrûzêxokerdis, madeyexokerdis, daeyêxokerdis n.
mirûzkirî rd. mûrûzin, têmûrûzîyaye, mûrûzroverdaye, madekerde
mirûzkirîtî m. mûrûzinîye, madekerdeyîye, mûrûzroverdayîye, têmûrûzîyayîye, madekerdeyîye m.
mirûzxwes kirin lg. made cidayene, moral cidayene, mûrûz weskerdene
mirwa m. kahînîye, kehanet m.
mirwarî m. îndye m.
mirwayî m. kahînîye, kehanet m.
mirwet m. murwet, comerdîye, mirwet, murbet n.
miras mîras (n)
miras hukuku huquqê mîrasî (n)
mir mir, mirîşk û firindeyên din yên wek wê
têr, têrtijî, kesa/ê yan heywanê hindî xwestiye xwariye
mir man xwe li ber (tiştekî) venan, lê pan, li tiştekî sekinîn yan li benda tiştekî man ta ku bêt û kesê bendewar xwe lê bide yan werbigire
mirad mirad, daxwaz, hêvî
mirandin mirîn, ji ber enirînê dengê mire-mir ji xwe anîn
mirawî mirawî, sone, qaza / werdeka mê
mirdar mirar, kelexê / leşê heywanên mirî
mirdar bûnewe mirar bûn, heywanên birîndar yan nesax dibin û ji berî bên serjêkirin bimirin û ji ber hindê bo xwarinê ne helal bin
sekitîn, mirina ne-mirovan
mirdarbû mirarbûyî
sekitî
mirdarxor mirarxwer, kesên yan heywanên goştê heywanên mirarbûyî dixwin
mirdele spîçolkî, zer, zerik, rengavêtî, ji tirsan serûçav spî bûyî
mirdin mirin, jiyana xwe ji dest dan, jiyana xwe hinda kirin, hatin kuştin
mirdin sûtan kirin û nekirin, xwe kuştin û sotin: Mirdim û sûtam, be qisey min nekird Min kir û nekir, wî bi gotina min nekir / Min xwe kuşt û sot, bi ya min nekir
mirdok mirok, mirbar, dijw nemir
mirdû mirî, kesa/ê yan heywanê jiyana xwe ji dest daye
mireba reçel, mirebe' (peyvek erebî ye)
mirekî bi coşî, bi dilek germ, ji dil
miremir dengê miremir
mirî sere mirîşka kurk
mirîşk mirîşk, firindeyek kêmfir ya kedî ye
mirk bn enîşk
mirkan bn damirkan
mirov, mirow mirov, meriv, mere, beşer, însan, benîadem, ademza, ademîzad
mirovayetî mirovatî, mirovahî, sirişt û taybetmendiyên mirovan
hemû mirov bi hev re
mirovdost bn mirovperwer
mirovî mirovî, tiştê ku li gor baweriya / sirişta / taybetmendiya / wijdana mirovan e
merdî, camêrî, ciwamêrî, qencî
mirovperwer mirovperwer, mirovdost, kesa/ê ji mirovan hez dike, kesa/ê yan baweriya nirxek bilind dide mirovan û mirovatiyê
mirovzanî mirovnasî, zanista li ser mirovan
mirûrçe bn mirûle
mirûrçe kirin hêdîka kelîn
kel hatinê
arîn, azirîn, êşîn
mirov 사람 (sa-ram)
mirîşk курица
mirîşk курица
mirov человек (wek çelavek tê xwendin)
miri heyirîn, şaş man.
mirinda delal, ecêbxweş.