Encamên lêgerînê
met (I) avrabûn, rabûna deryayê erd/m (II) 1. darqîtk, çoçirt, reqeçov 2. qîtk m
met (i) avrabûn, rabûna deryayê erd/m
met (ii) 1. darqîtk, çoçirt, reqeçov 2. qîtk m
meta 1. kalêr, kûtal, mal, malên bazirganî n 2. sermaye m, sermiyan n
1. kalêr, kûtal, mal, malên bazirganî n 2. sermaye m, sermiyan n
metabolizma metabolîzma biy/m
metabolîzma biy/m
metafizik derî siruştî, derî fizîkê, metafîzîk fel/m
derî siruştî, derî fizîkê, metafizik fel/m
metafor metafor
metal lajwerd, nasût, metal n
lajwerd, nasût, metal n
metal bilimi metaluijî, lajwerdnasî m
metalurjî, lajwerdnasî m
metalik lajwerdî, metalik rd
lajwerdî, metalîk rd
metalografi metalografî m
metalografî m
metaloit bnr metalsi
bnr metalsi
metalsi lajwerdokî, metaloit kîm/rd
lajwerdokî, metaloît kîm/rd
metalürji metalurjî, lajwerdnasî m
metalurjî, lajwerdnasî m
metalürjik metalurjîk rd
metalurjîk rd
metamorfik teşeguhirî, dirûvguhirî, metamorfîk rd
teşeguhirî, dirûvguhirî, metamorfîk rd
metamorfizm teşeguhirîn, dirûvguhirîn, metamorfîzm jeo/m
teşeguhirîn, dirûvguhirîn, metamorfîzm jeo/m
metamorfoz teşeguhirîbûn, dirûvguhirîbûn, metamorfoz m
teşeguhirîbûn, dirûvguhirîbûn, metamorfoz m
metan metan (gaza metanê) kîm/m
metan (gaza metanê) kîm/m
metanet tirûşî, tehbdarî, berxwedanî, metanet m
tirûşî, tehbdarî, berxwedanî, metanetm
metanet göstermek tirûş kirin, li ber xwe dan metanetli tirûşdar, tehbdar, berxwedêr, bimetanet rd
tirûş kirin, li ber xwe dan
metanetli tirûşdar, tehbdar, berxwedêr, bimetanet rd
metanetsiz bêtirûş, bêtehb, bêmetanet rd
bêtirûş, bêtehb, bêmetanet rd
metanetsizlik bêtirûşî, bêtehbî, bêmetanetî m
bêtirûşî, bêtehbî, bêmetanetî m
metapsişik derî derûnî, metapsişîk psî/rd
derî derûnî, metapsîşik psî/rd
metastaz metastaz bj/m Çûn û bicîbûna li ciheke dîtir ya kanseran.
metastaz bj/m
metatez cihguherîn, metatîz rz/m
cihguherîn, metatîz rz/m
metazori bi darê zorê, bi kotek h
bi darê zorê, bi kotek h
metedoloji metedolojî, azînenasî m
metedolojî, azînenasî m
metedolojik metedolojîk rd
metedolojîk rd
meteliğe kurşun atmak metelik jê çênebûn, ji pîso birin
Kêç xweyî kirin. Ji pîso birîn. Qiruşek jê çênebûn. Bi hesreta pereyan bûn.
metelik 1. qemerî, metelik 2. quriş (pereyê hindik) *bende metelik yok bi min re qiruş tune (mec) n
1. qemerî, metelîk 2. quriş (pereyê hindik) * bende metelik yok bi min re qiruş tune (mec)n
metelik etmez pênc qiruş nake
pênc qiruş nake
Nake pênc qiruş.
metelik vermemek quriş û metelik tê nedan, qurişê qui pê nedan
quriş û metelîk tê nedan, qurişê qul pê nedan
Qiruşek jî pê nedan. Qiruşê qul pê nedan.
metelike kurşun atmak metelîk jê çênebûn, ji pîso birîn
meteliksiz zigurd, cibil, bêpere rd
zigurd, cibil, bêpere rd
meteliksizlik zigurdî, cibilî m
zigurdî, cibilî m
meteor 1. meteor 2. stêra rijyar, meteor ast/m
1. meteor 2. stêra rijyar, meteor ast/m
meteor taşı kevirê asîmanî nd
kevirê asîmanî nd
meteorit kevirê asîmanî, meteorît m
kevirê asîmanî, meteorît m
meteorolog hewanas, meteorolog nd/nt
hewanas, meteorolog nd/nt
meteoroloji hewanasî, meteorolojî m
hewanasî, meteorolojî m
meteorolojik meteorolojîk rd
meteorolojîk rd
metfen gor m, mezel n
gor m, mezel n
metfun naştî, defnkirî, binaxkirî rd
naştî, defnkirî, binaxkirî rd
meth pesn n, meth m
pesn n, methm
meth etmek pesn dan, meth kirin, stayîş kirin
pesn dan, meth kirin, stayîş kirin
methal 1. derbase 2. destpêk, gurîzgeh, derbasok (di pirtûkê de) m
1. derbase 2. destpêk, gurîzgeh, derbasok (di pirtûkê de)m (bir işte)
methal olmak tiliya (wî) tê de hebûn
methaldar têkildar (kesê ku têkilî tiştekî bûye) rd
têkildar (kesê ku têkilî tiştekî bûye) rd
methalı olmak tiliya (wî) tê de hebûn
methali olmak Tiliya (wî) tê de hebûn.
methetme pesndan, stayîş, pesinadin m
pesndan, stayîş, pesinadin m
methetmek pesn dan, pesinadin l/gh
pesn dan, pesinadin l/gh
methiye 1. pesn n 2. peyvniwazî, pesname, xweşniyaz, methiye wj/m
1. pesnn 2. peyvniwazî, pesname, xweşniyaz, methiye wj/m (birine)
methiye düzmek jê xweş xeber dan methiyeci pesnbêj nd/nt
jê xweş xeber dan
methiyeci pesnbêj nd/nt
methiyehan aferhinxwan nd/nt
aferhinxwan nd/nt
metil metîl kîm/m
metîl kîm/m
metildik melîkî, milûktî m
metilen metîlen kîm/m
metîlen kîm/m
metilik metilik kîm/rd
metîlik kîm/rd
metin (I) nivîsar, deq, metn, minho, tekst m (II) tirûşdar, sebatkar, metîn, zexm, xurt rd metis durehî rd
metin (i) nivîsar, deq, metn, minho, tekstm
metin (ii) tirûşdar, sebatkar, metîn, zexm, xurt rd
metin yazarı deqnivîs, tekstnivîs
deqnivîs, tekstnivîs
metis durehî rd
metodik azîneyî, rêbazî, metodîk rd
azîneyî, rêbazî, metodîk rd
metodolog metedolog, metodîst nd/nt
metedolog, metodîst nd/nt
metot azîne, rêbaz, pêşerê, metod m
azîne, rêbaz, pêşerê, metod m
metotlu azînedar, rêbazdar, bimetod rd
azînedar, rêbazdar, bimetod rd
metotsuz bêazîne, bêrêbaz, bêmetod rd
bêazîne, bêrêbaz, bêmetod rd
metotsuzluk bêazîneyî, bêrêbazî, bêmetodî m
bêazîneyî, bêrêbazî, bêmetodî m
metraj metraj m
metraj m
metrajlı metrajdar rd
metrajdar rd
metrdotel serek garson nd/nt
serek garson nd/nt
metrdotellik serek garsonî m
serek garsonî m
metre 1. metre (yekeya pîvana dirêjiyê ya bingehîn) m 2. metre, metro (amraza pîvanê) m 3. metre, metro (tiştê bi dirêjiya metreyi) *üç metre kumaş sê metre qumaş rd
1. metre (yekeya pîvana dirêjiyê ya bingehîn)m 2. metre, metro (amraza pîvanê)m 3. metre, metro (tiştê bi dirêjiya metreyî) * üç metre kumaş sê metre qumaşrd
metre kare metre çarçik, metre çargoşe mat.
metre çarçik, metre çargoşe mat
metre küp metre kûp mat.
metre kûp mat
metre sistem pergala metreyi, sîstema metrik
pergala metreyî, sîstema metrîk
metrelik metreyî *üç mektrelik kumaş qumaşê sê metreyî rd
metreyî * üç mektrelik kumaş qumaşê sê metreyî rd
metres dostik, yarik, metres m
dostik, yarik, metres m
metreslik dostikî, yarikî, metresî m
dostikî, yarikî, metresî m
metrik metrîk rd
metrîkrd
metrik sistem bnr metre sistemi
bnr metre sistemi
metris meterîs, sîper m
meterîs, sîper m
metro 1. metro (xeta hesinî ya binê erdê) 2. metro (amyara ku di vê xetê de dixebite) m
1. metro (xeta hesinî ya binê erdê) 2. metro (amyara ku di vê xetê de dixebite) m
metronom leznuma, metronom m
leznuma, metronom m
metropol metropol m, bajarê sereke nd, serekbajar nd
metropol m, bajarê sereke nd, serekbajar nd
metropolit metropolît ol/n
metropolît ol/n
metropoliten 1. metropolît 2. metro m
1. metropolît 2. metro m
metru kesê jê re rajêrî tê kirin
kesê jê re rajêrî tê kirin
metruk 1. mişemir, berdayî, terkkirî, metruk 2. xopan, xapûr rd metruke mayî, metruke rd
1. mişemir, berdayî, terkkirî, metrûk 2. xopan, xapûr rd
metrukât soxe (tiştê ku ji kesê mirî mane) nd
soxe (tiştê ku ji kesê mirî mane) nd
metruke mayî, metrûke rd
metrukiyet 1. terkirin, cihhiştin 2. berdan, veqetîn m
1. terkirin, cihhiştin 2. berdan, veqetîn m
met m hala, bibi
meta m meta
metabolîzma biy/m metabolizma
metaf nd/nt dokumacı
metafizîk fel/m 1. metafizîk 2. rd metafizîk
metafizîkparêz nd/nt metafizikçi
metafizîkparêzî m metafizikçilik
metah rd nazlı
metah ketin (an jî xistin) nazlanmak
metal n metal
metal hiştin hayrette bırakmak.
metal man hayret etmek, acayip kalmak.
metalên alkalî alkali metaller
metalîk rd metalik
metalografî m metalografi
metaloît kîm/rd metaloit, metalsi, madensi
metalurjî m metalürji, metal bilimi
metalurjîk rd metalürjik
metamorfîk rd metamorfik
metamorfîzm jeo/m
jeo/m metamorfizm, başkalaşım
metamorfoz biy/m metamorfoz, başkalaşma
metan kîm/m metan, metan gazı
metanet m metanet, dayantı
metapsîşik psî/rd metapsişik, ruh ötesi
metastaz bj/m metastaz
metatîz rz/m metatez, göçüşme
metbea m matbaa, basım evi
metbex m mutfak, aş damı
metbûa m matbua
metbûat m matbuat, basın
metê b hala(teklifsiz konuşmalarda)
metel rd 1. şaşkın 2.m hayret (beklenmedik, garip bir şeyin sebep olduğu şaşkınlık)
metel (i) rd fesat,ortalığı karıştıran
metel (ii) m 1. mesel, kıssa, anekdot, fıkra 2. tekerleme
metel bûn l/ngh 1. şaşılmak, şaşırmak, tuhaflaşmak * tiştên ku mirov jê metel dibe dike şaşılacak şeyler yapıyor 2. hayrette (veya hayretler içinde) kalmak, taşlaşmak, dona kalmak
metel hiştin l/gh şaşırtmak, şaşkına çevirmek
metel man l/ngh şaşakalmak, şaşmak, şaşılmak, şaşırmak, tuhaflaşmak * tiştên ku mirov jê metel dimîne dike şaşılacak şeyler yapıyor
hayrete (veya hayretlere) düşmek
metelbûn m 1. şaşılma, şaşırma, tuhaflaşma 2. hayrette (veya hayretler içinde) kalma, taşlaşma, dona kalma
metelbûyî rd şaşkın, şaşa kalmış olan
metelbûyîn m 1. şaşılma, şaşırış, tuhaflaşma 2. hayrette (veya hayretler içinde) kalma, taşlaşış, dona kalış
metelhişt rd şaşırtıcı
metelhiştin m şaşırtma, şaşkına çevirme
metelî m şaşkınlık (yek)
metelî bûn l/ngh şaşkınlaşmak
(biri) şaşkına dönmek
metelîbûn m şaşkınlaşma
metelîbûyîn m şaşkınlaşış
metelik m 1. metelik 2. metelik (çok az para) * bi min re metelik tune bende metelik yok
metelik jê çênebûn meteliğe kurşun atmak
metelîtî m şaşkınlık
metelkî h şaşkınca
metelman m şaşakalma, şaşma, şaşılma, şaşırma, tuhaflaşma
metelmayî rd şaşkın, tuhaflaşmış, şaşırıp kalmış olan (yek)
metelmayî hiştin l/gh hayrette bırakmak
metelmayî kirin (birini) şaşkına çevirmek
metelmayîn m şaşakalma, şaşma, şaşılma, şaşırma, tuhaflaşma
metelok m 1. mesel, küçük folklorik hikaye, kısa ata sözü 2. kıssa, anekdot, fıkra 3. öz deyiş, kelâmıkibar
meteloka vala kurt masalı
metelokbêj nd/nt mesel anlatıcısı
metelokbêjî m mesel anlatıcılığı
metelokvan nd/nt mesel anlatıcısı
metelokvanî m mesel anlatıcılığı
meteor ast/m 1. meteor, gök taşı 2. meteor, akan yıldız
meteorît m meteorit
meteorolog nd/nt meteorolog
meteorolojî m meteoroloji, hava bilgisi
meteorolojîk rd meteorolojik
metere n matara
meterîs mevzi, korunak.
m 1. evsin (avcı mevzisi) 2. meteris, mevzi, siper
metersî m 1. tehlike 2. tasa, kaygı
metersîdar rd tehlikeli
meteryal m materyal, malzeme, gereç
meteryalîst fe/nd materyalist, mmaddeci
meteryalîzm m meteryalizm, maddecilik
meteryalîzma dîrokî (an jî tarîxî) tarihsel meteryalizm
meteryalîzma diyalektîk diyalekt meteryalizm
meth n meth, övgü, övme
meth dan methetmek
meth kirin l/ngh övmek
methetmek, övmek
methê (yekî) kirin (birini) methetmek, övmek
methê xwe dan kendini övmek
methel m bnr metel
methelok bnr metelok
methelokbêj bnr metelokbêj
methelokbêjî bnr metelokbêjî
methiye wj/m methiye
methker rd övgücü
metihkirin n övme
metik evlenmemiş hala.
m hala, halacık
metil m istek, niyet
metîl kîm/m metil
metîlen kîm/m metilen
metîlik kîm/rd metilik
metin m metin, tekst
metîn rd metin, güçlü
metinxwîn nd/nt metin okuyucusu
metirke m bel, bel küreği
metirsî m 1. tehlike 2. tehlike (gerçekleşme ihtimalı bulunan fakat istenmeyen durum) 3. endişe, kaygı, korku
metirsî li dû xwe hiştin tehlike atlamak
metirsîdar rd 1. tehlikeli 2. kaygılı
metirsîdar bûn l/ngh kaygılanmak
metirsîdar kirin l/gh kaygılandırmak
metirsîdarbûn m kaygılanma
metirsîdarbûyîn m kaygılanış
metirsîdarî m kaygılılık
metirsîdarkî rd/h tehlikelice
metirsîdarkirin m kaygılandırma
metle wj/nd matla (divan edebiyatında kaside veya gazelin ilk beyti)
metlef m niyet
metn m 1. metin, tekst 2. nağme
metod m metot, yöntem
metodîk rd metodik, yöntemli
metodîst nd/nt metodîst
metodolog nd/nt metodolog
metodolojî m metodoloji yöntem bilimi
metodolojîk rd metodolojik, yöntem bilimsel
metqeb m matkap, delgi
metqebvan nd/nt matkapçı
metrah m matrah
metraj m metraj
metrajdar rd metrajlı
metran 1.metropolit, piskopos. 2.zıpkın.
metran (i) m zıpkın
metran (ii) n piskopos
metran kirin l/gh zıpkınlamak
metranî m 1. piskoposluk (piskoposluk makamı) 2. piskoposluk (piskoposluk makamı)
metrankirin m zıpkınlama
metranvan nd zıpkıncı
metranxane m metropolis
metre m 1. metre (temel ölçü birimi, kısaltması M) 2. metre (ölçü aracı olarak) 3.rd metre (herhangi bir metre uzunluğunda olan) * sê metre qumaş üç metre kumaş
metre çarçik mat/nd metre kare
metre çargoşe mat/nd metre kare
metre kûp mat/nd metre küp
metrebaz bnr medrebaz
metrek m mertek
metres m metres
metresî m metreslik
metreya pola çelik metre
metreyî rd 1. metresel 2. nd metrelik * qumaşê sê metreyî üç metrelik kumaş
metrîk rd metrik
metro (i) bnr metre
metro (ii) m 1. metro (yer altı demir yolu hatı) 2. metro (bu hatta çalışan taşıt)
metronom m metronom, hız belirtici
metropol m metropol, ana kent
metropolît ol/n metropolit
metrozî m alay (tiye alma)
metrozî kirin alaya almak
metrûk rd metruk, terkedilmiş olan
metrûke rd metruke, sahipsiz
met 1. xwişka bavê mirovî 2. ji bo pîrejinan peyveke rêzdariyê ye *“em çûn mala metê, metê jî çû civatê”
(navdêr, mê) xwişka babê kesekî/ê, xweha bavê kesekê/î: Sebîna meta min e. (Sebîna xwişka babê min e.), navekî rêzgirtinê ye bo jinên ji kesa/ê axiver gelekî mezintir.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌ت.
Bide ber: xalet, xaltî, jinam, jinap, jinmam, amojin, jinxalBinere.
Herwiha: am, ap, mam, xal.
ji: ji erebî عمة (emmet: met) ku forma mê ye ji peyva عم (emm: mam, ap) ku serekaniya peyvên kurdî mam û am e. Hevreha aramî ܥܡܬܐ (emmiθa). Herwiha bide ber xalet/xaltî ku ji erebî خالة (xalet) in ku forma mê ye ji peyva خال (xal: xal) e ku serekaniya xal ya kurdî ye. Ev her çar peyvên xizmatiyê ji bilî kurdî herwiha ketine farisî jî. Hala ya tirkî jî ji خالة (xalet) ya erebî ye anku hevreha xalet, xaltî ya kurdî ye lê maneya met girtiye. An jî dibe ji Aşûrîyê ketibin nav Kurmanciyê..
: keçmet, kurrmet, metik
metafor (navdêr, mê) mecaz, xaze, alegorî, şibandin, fîgûr, şêwaz.
Herwiha: xaye.
ji wêjeyê: “Kî dikare ji me re bibêje ‘metaphor’ çi ye?” pirsî Mamosta Karwanî ji şagirtên xwe. Keça bi navê Susan bêyî destê xwe rake axift û got, “Wek nimûne, dema mirov bibêje ‘roj li asîmanî dikeniya’ ev ‘metaphor’ e.”(Şahînê Bekirê Soreklî: Şkeft, 12/2000, wergirtin
ji: Peyam.eu, 7/2009).
ji: Bi rêya frensî métaphore yan inglîzî metaphor ji yewnaniya kevn μεταφορά (mêtafora).
: metaforî, metaforîk
metaforî (navdêr, mê) mecazî, xazeyî, fîgûratîv, sembolî, rewşa metaforbûnê.
ji: metafor + -î
metaforîk (navdêr, mê) mecazî.
ji: metaforî +-k
metal 1. asin, zêrr, zîv û hwd (navdêr, nêr) kanza, maden, asin û polat û zêrr û zîv û fafon û tiştên din yên wek wan req, mertal, amûrek madenî yê pan û bi gelemperî girrovirr e û mirov dide ber xwe daku xwe ji şûran yan riman diparêze.
Herwiha: medal, mêdal, mêtal.
Têkildar: medalye.
ji: Ji latînî metallum.
: metalî, metalkar, metalkarî, metalnas, metalnasî
metal man (lêker)(Binihêre:) metal
metalî (rengdêr) kanzayî, madenî, tişta/ê ku ji kanzayekî hatiye çêkirin yan kanza di nav de heye.
Herwiha: metalîk, mêtalî, mêtalîk.
ji: metal + -î.
: metalîtî
metalîtî (navdêr, mê) rewşa metalîbûnê.
ji: metalî + -tî
metalkarî (navdêr, mê) rewşa metalkarbûnê.
ji: metalkar + -î
metalker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê metal dike.
ji: metal + -ker
metalkirî (rengdêr) kankirî.
ji: metal +kirî
metalkirin (navdêr, mê) kankirin, parastin.
ji: metal +kirin
metalo plastik okna idver (navdêr)(navdêr, nêr) (navdêr, mê)
metalzan (navdêr, mê) kanzan.
ji: metal +-zan
metalzanî (navdêr, mê) kanzanî.
ji: metal +-zanî
metamorfîzm (navdêr, mê) teşeguhirîn, dirûvguhirîn, veguheran.
ji: metamorf +-îzm
metamorfoz (navdêr, mê) guherrîn, transformasyon (bi taybetî di çîrrokan de dema ku mirovek dibe ajelek yan riwekek).
ji wêjeyê: Ax meha gulan meha metamorfosangulana bêewr pûşbera şeqkirîji bîr nakim sorgulan xamekgulan nane wan yên hatin veşartin bin cilên biharê(Louis Aragon: Sorgul û Xamekgul, wergerandin: Husein Muhammed, Kovara MEHNAME, jêgirtin: 7/2008).
ji: Bi rêya frensî métamorphose ji yewnaniya kevnar meta- + morfoz
metar (navdêr, nêr). Gotin: meṭar, (erebmancî) firgeh, firokexane, lîman. Ji eynî rehî: teyare, teyr.
metatez (navdêr, mê) (zimannasî) veguhastina cihê dengan yan herfan di peyvekê de: berf û befir, çekûç û keçûç, cîran û cînar, al û alî (yên kurmancî) û la û layen (yên soranî), nik (bi kurmancî) û kin (bi soraniya mukrî), (herdu bi maneya: cem, bal, ba, alî, rex), xîz (bi kurmancî û mukrî) û zîx (bi soraniya Silêmanî), lep (kurmancî) û pel (feylî).
metatezî (navdêr, mê) rewşa metatezbûnê.
ji: metatez + -î
metbee (navdêr, mê) weşanxane, çapxane
metbex jûra aşpêjiyê
(navdêr, mê) mitfax, pêjxane, odeya ku xwarin lê tê çêkirin û xwarin, kulîn.
ji wêjeyê: Bibin wî û hevalê wî bibin rex, Herro bînin bi wan êzingê metbex.
Herwiha: madbex, matbex, midbax, midbex, mitbax, mitbex.
ji: Ji erebî.
: metbexî
metbexî (navdêr, mê) rewşa metbexbûnê.
ji: metbex + -î
metê du gun pê ve hebûna, wê bigotana mamo (biwêj) ji bo jinên ku gelekî bipirç in û dişibin mêran tê gotin. maşelah, meta zînê du gun jî pê ve hebûna, wê bigotana mamo.
metedolojî (navdêr, mê) azînenasî.
ji: metedoloj +-î
metel (rengdêr) mat, hêbitî, ecêbgirtî, sersur, mendehoş, şaş, heyirî, heyirandî(navdêr, mê) metelok, serpêhatî, hikayet, pend, çîrrok.
Bide ber: mesele.
ji: ji erebî مثل (meṯel), hevreha aramî ܡܬܠܐ (meṯla), îbrî משל (maşal).
Bikaranîn: Lêker: metel bûn, metel kirin. Navdêr: metelbûn, metelkirin Rengdêr: metelbûyî, metelkirî
metel bûn (lêker)(Binihêre:) metel
metel kirin (lêker)(Binihêre:) metel
metel man (lêker)şaşwaz man, heyîrî man, şaşmî man, behitî man, kişmatî man, ecêbgirtî man, şaşwaz bûn, metel bûn, heyirî man, şaşmî bûn, şeqiz man, şaş bûn, heyirîn, behîtîn, ecêbmayî man, dilihîn, şilihîn, şaşbûn, metelman, heyirîman, ecêbmayîman, behitîn, şaş man, şelişîn, sersûr man.
ji: metel + man
metelbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) metel
metelbûyî (rengdêr) (Binihêre:) metel
metelî bûn (navdêr, mê) heyirî bûn, behitî bûn, şaşwazî bûn, şepilî bûn, mitrî bûn.
ji: metel +-î + bûn
metelîbûn (navdêr, mê) behitîbûn, şaşwazîbûn, şepilîbûn, mitrîbûn, heyirîbûn.
ji: metel +-î +bûn
metelîtî (navdêr, mê) behitîtî, şaşwazî, şepilîtî, heyirîtî, hêtbetî, sersûrî.
ji: metel +-îtî
metelkî (navdêr, mê) şaşwazkî, behitkî, bi şaşwazî.
ji: metel +-kî
metelkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye metel kirin
metelkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) metel
metelman (navdêr, mê) şaşbûn, heyirîn, behîtîn, şaşwazman, heyirîman, ecêbmayîman, şilihîn, dilihîn, şaş bûn, metel man, heyirî man, ecêbmayî man.
ji: metel +man
metelmayî (rengdêr) şaşwaz, behitî, metel, heyirî, şepilî, mitrî, aşifte, sersûr, hêtbet, sersûrmayî, şaş, mat, gêj.
ji: metel +mayî
metelok (navdêr, mê) mamik, tiştanok, serpêhatî, hikayet, pend, çîrrok, metel, anekdot.
ji: metel + -ok.
: metelokî
metelokî (navdêr, mê) rewşa metelokbûnê, navdar, nimûneyî, pêgotî, aloz.
ji: metelok + -î
meteorît (navdêr, mê) aerolît, kevirên ku ji esmanan ketine erdê.
Têkildar: asteroîd, krater.
ji wêjeyê: li Perûyê meteroîdek(kevirê ezmanî) li nêzî gundê Carancasê ket û bû sebebê çalek 8 m kûr û 20 m fireh.(Netkurd.com, 9/2007).
: meteorîtî
meteorîtî (navdêr, mê) rewşa meteorîtbûnê.
ji: meteorît + -î
meteorolojî (navdêr, mê) seqanasî, keşnasî, hewanasî, zanista ku lêkolînan li ser rewşa hewayê dike, bernameya ku behsa rewşa hewayê dike, rewşa giştî ya hewayê ya deverekê.
Herwiha: meteorolocî, meteorologî.
Têkildar: meteorolog.
ji wêjeyê: Dînawerî zanyarekî pirralî ye. Ne tênê li ser qadekê du qadan di gelek qadan de çixir kolaye û rê daye pêş zanyarên dû xwe. Di warê riweknasiyê (botanîk) de, di warê zoojojiyê de, di warê zimanzaniyê (fîlolojî) de, di warê tibê de, di warê mantiqê de, di warê dîrokê de, di warê erdnîgariyê de, di warê astronomiyê de, di warê meteorolojiyê de, di warê matematîk û mekanîkê de berhem nivîsîne û van berhemên wî ji alî zanyarên mezin ên dû wî weka çavkaniyên herî bi bawerî hatine bikarhanîn. Di heman demê de avakarê îlmê qethiyetê ye.(Mihemed Ronahî: Fîlozofên Kurd 4: Dînawerî, Serhed.org, 7/2009).
ji: Bi rêya frensî météorologie ji yewnaniya kevn metéōros (bilind li hewa) + -lojî
metere (navdêr, mê) dewlikê avê yê biçûk ku mirov dikare bi kemera xwe ve girê bide û bigerrîne, avok, cewdik, cewenke, xîge, qaba demançeye, tîrdank, şiyarê avê, kunê avê.
Herwiha: meterank.
ji: ji erebî مطرة (meṭeret) jiarami meṭerta (kîsik, cizdan)
meterîs kozika cengê
meteryalîst (navdêr, mê) daringperest.
ji: meteryal +-îst
meteryalîzm (navdêr, mê) daringperestî.
ji: meteryal +-îzm
metfînî (navdêr, mê) tirş, şorbe (bi taybetî ji bacansorkan/firingiyan).
Herwiha: metfûnî, meftûne
meth (navdêr) Gotin: metḥ, gotinên xweş û şirîn ku kesek yan tiştek pê têt bihagirankirin anku mezinkirin.
Herwiha: medh medhe methe.
Hevwate: pesn.
Bikaranîn: Lêker: meth kirin. Navdêr: methkirin.
ji: ji erebî مده (medh) ji rehê m-d-h- (pesinandin, pesn dan), hevreha aramî ܡܕܥܐ (medha: pesn, gotgot, zanîn), îbrî מדע (zanist, ilm, zanîn).
: methekar methekarî metheker methekerî methekirî metho methok methokî
meth kirin (lêker)(Binihêre:) meth
metheker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) qapan, qurre, pozbilind, metho, xwemezinker, ya/ê methe dike.
ji: methe + -ker
methelok gotinên navdar ên kurt û watedar
methem (navdêr, mê) xwaringeh, xwarinxane, restoran, cihê xwarinên amadekirî dikarin lê bên kirrîn û her li wê derê bên xwarin jî.
Herwiha: metem, metem.
ji: Ji erebî مَطْعَم (metem).
: methemçî, methemçîtî, methemdar, methemdarî, methemkar, methemkarî, methemvan, methemvanî
methemdar (rengdêr) bixwaringeh, bixwarinxane, birestoran.
ji: methem + -dar.
: methemdarî methemdarîtî methemdartî
methemdarî (navdêr, mê) rewşa methemdarbûnê.
ji: methemdar + -î
methemkar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê methem dike.
ji: methem + -kar
methemkarî (navdêr, mê) rewşa methemkarbûnê.
ji: methemkar + -î
methemvanî (navdêr, mê) karê methemvanan.
ji: methemvan + -î
methker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê meth dike, pesnoyî, pesnker, pesndar, senakar, fortek, pesnok, zirtoyî, zirtek, zirtok, pesnwer.
ji: meth + -ker
methkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meth kirin
methkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) meth
metho (navdêr, mê) qapan, qurre, pozbilind, metheker, xwemezinker
methoyî (navdêr, mê) xwemezinkirin.
ji: meth +-oyî
metik (navdêr, mê) met, apa.
ji: met + -ik
metîl (navdêr, mê) nivîn,nivîna nerm ya mirov li ser xewê dikin.
Hevwate: doşek, binrax, mitêl.
Bide ber: balguh, balîf, berrik, betenî, binnivînk, codelî, codelîn, çarçev, lihêf, mafûr, merş, qenepe, xalîçe, palgeh, paldank, tej, gelt.
ji: ji frensî matelas jiitali materasso ji erebî مطرح (meṭreḥ) ji me- (-geh, cih, war) + طرح (ṭereḥe: avêtin, danîn) anku metîl cihê ku mirov tiştekî diavêje/datîne ser. Ji heman rehî: mattress û matt yên inglîzî jî..
: doşekok
metîn (rengdêr) pêt, xurt, qayîm, zexm
serenav, nêr, çiyayek e li Behdînan, navek zelaman e, (navdêr, nêr) pêt, zexm.
Bide ber: mehîn, metin, metn, Mexîn, meyîn.
: metînî, metînîtî
metin (navdêr, nêr) berhem, nivîs, tekst, babet, mita, deq, pirtûk, kitêb, nivîsar.
Herwiha: metn.
Bide ber: metîn.
ji wêjeyê: Yazar: Deq, metinên pîroz ên demên berze ne. Babkalên destpêka nivîsê ne. Xêzên laşê mirov yên; şahî, hêvî, êş, tirsê ne. Deqandin kevine rêkeke di nav gelê; Asiya, mîzopotamiya, anadoliyê, erebstan, rojhlatê da behra spî û bakurê eferîkayê de û xwedana dîrokeka bê dumahî ye..
ji: jiari, hevreha matyan û matîkan yên pehlewî ku yek ji wan yan metin ya kurdî serekaniya متن (metn) ya erebî, մատեան (matean) ya ermenî û მატიანე (matiane) ye. Metin ya tirkî jî (belkî bi rêya erebî) ji zimanekî îranî hatiye wergirtin.
metîn man (lêker)(Binihêre:) metîn
metînî (navdêr, mê) metanet, xurtî.
ji: metîn +-î
metirke (navdêr, mê) bêr, merr, merrbêr, bêrik, merrik, merbêl, amûra pêkolandina axê.
Herwiha: merra metirke.
ji wêjeyê: Rast e, merbêr û merbêl jî heman bêr e. Corekê bêrê heye ku devê wê tûj e û pêpikekê darînî pê ve ye ji bo ku mirov pêyê xwe dane ser û bêrê pê di axê re bike. Ji vî corî re dibêjin mera metirke yan metirke.
metirsî fikar, tirs
(navdêr, mê) talûke, xeter, gef, tehdîd, herreşe, tirs.
ji wêjeyê: YPGê her wiha ajokar û xwediyên şirketên veguhastinê jî hişyar kirin û bang li wan kir ku ji bo bidestxistina pereyan bi jiyana gel nelîzin û welatiyan ber bi metirsî û revandinê nebin..
Bikaranîn: Lêker: metirsî dan. Navdêr: metirsîdan
metirsî dan (lêker)(Binihêre:) metirsî
metirsî kirin (lêker) netekin kirin.
ji: metirsî + kirin
metirsîbar (rengdêr) sehm.
ji: metirsî +-bar
metirsîdan (navdêr, mê) (Binihêre:) metirsî
metirsîdar (rengdêr) tirsnak, hêwildar, erjeng, bitirs, xemdar.
ji: metirsî +-dar
metirsîdar bûn (lêker) endîşedar bûn.
ji: metirsîdar + bûn
metirsîdar kirin (lêker) endîşedarkirin, endîşedar kirin.
ji: metirsîdar + kirin
metirsîdarbûn (navdêr, mê) endişedarbûn.
ji: metirsîdar +bûn
metirsîdarkî (navdêr, mê) xeternakî, talûkedarkî.
ji: metirsîdar +-kî
metirsîkirî (rengdêr) netekinkirî.
ji: metirsî +kirî
metod (navdêr, mê) azîne, rêç, rêbaz, pêşerê, dirb, teknîk, rûtîn, awayê ku karek pê tê kirin, awa, isûl.
Herwiha: mêtod.
ji: Bi rêya frensî méthode yan inglîzî method ji latînî metodus
metodîst (navdêr, mê) metedolog.
ji: metod +-îst
metodolojî (navdêr, mê) azînenasî.
ji: metodoloj +-î
metodolojîk (navdêr, mê) azînenasiyî.
ji: metodolojî +-k
metonîm (navdêr, mê) kinaye
metqal Ciyê ku bûyer lê çêbû ye.
metran popê filehan
(navdêr) isqof, serqeşe, pîskopos, patriyark, serokê hemû qeşeyên herêmekê.
Bikaranîn: Lêker: metran kirin. Navdêr: metrankirin.
Herwiha: matran, mitran.
Bide ber: qeşe, mele, papa, rebene.
metran kirin (lêker)(Binihêre:) metran
metranî (navdêr, mê) rewşa metranbûnê, papatî, nayab.
ji: metran + -î
metrankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye metran kirin
metrankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) metran
metranxane (navdêr, mê) serbajêr, paytext.
ji: metran +-xane
metre (navdêr, mê) 100 sentîmetre, 1 000 milîmetre, 1/1000 kîlometre, alava ku bi kêrî pîvandinê tê, mezûra.
Herwiha: meter metro mîter mître mîtro.
ji: Ji yewnanî μέτρον (metron) anku pîvan.
: kîlometre milîmetre sentîmetre
metreçarçuh (navdêr, mê) metreçargoşe, metrekare, metreçarkujî, metreçarnik
metreçargoşe (navdêr, mê) metrekare, metreçarçuh, metreçarkujî, metreçarnik, m2, pîveka standard ya pîvana rûberê (dirêjahî û paniya hevdem ya erdekî): Ev zêvî 2000 metreçargoşe ye. Mala me 120 metreçargoşe ye..
Bide ber: metresêgoşe.
ji: metre + çargoşe.
: metreçargoşeyî
metreçargoşeyî (navdêr, mê) rewşa metreçargoşebûnê.
ji: metreçargoşe + -yî
metreçarkujî (navdêr, mê) metreçargoşe, metrekare, metreçarçuh, metreçarnik
metreçarnik (navdêr, mê) metreçargoşe, metrekare, metreçarçuh, metreçarkujî
metrekare (navdêr, mê) metreçargoşe, metreçarçuh, metreçarkujî, metreçarnik
metresî (navdêr, mê) rewşa metresbûnê, doskî, yarikî.
ji: metres + -î
metro 1. trêna bin-erdî (navdêr, mê) trênên bin-erdî yên ku bi taybetî li nav bajarran dimeşin.
Bide ber: tram.
: metroyî 2. 100 cm. Binêre;, metre
metropol (navdêr, mê) bajarê mezin, serbajar, cihê ku milyonan kes lê dijîn.
Bide ber: bajar, gund, navçe, nahiye, welat.
: metropolî, metropolîtî, metropoltî, metropolger, metropoljîn
metropolî (navdêr, mê) rewşa metropolbûnê.
ji: metropol + -î
metroyî (navdêr, mê) rewşa metrobûnê.
ji: metro + -yî
metrûk (rengdêr) mişemir, berdayî, terkkirî, terikandî, xewle xopan, xapûr
metrûk bûn (lêker) xalî bûn, xewle bûn, tenha bûn.
ji: metrûk + bûn
met rast hat
metal kan
metal
metaphysics derî siruştî, derî fizîkê, metafîzîk.
meter metre
method awa
azîne

rêbaz
methodical birêkûpêk
biserûber
metre metre
metbex (f.) kitchen
methelok (f.) proverb
metîn (f.) text
metirse! don’t be afraid!
met Tante (väterlicherseits)
metal Deckung
Kummer
Rätsel
Schild
Schutzschild
Schutzwall
Sorge
überrascht
verblüfft
metel Rätsel
überrascht
verblüfft
metel mayîn überwältigt sein
wundern, sich ~
metelok Säge
Sinnspruch
Sprichwort
methel Rätsel
überrascht
verblüfft
methelok Sinnspruch
Sprichwort
metirse! keine Angst!
metirsî Besorgtheit
Sorge
metlûb Bitte
Forderung
Lehrer
Wunsch
met m. date, dede, e m., emike, amike, am, aem m.
metaboîzma m. bîyo. metabolîzma m.
metafîzîk m. fels. metafîzîk, teberê xozayî, teberê tabîatî, teberê xorestî, teberê fîzîkî n.
metal m. isk. dorik, sîper, kozik, çeper, meteris n.
n. maden, metal t?.
metalîk rd. madenên, metalîk, metalên
metalurjî m. metalurjî, madensinasîye n.
metamorfîk rd. metamorfin, metamorfîk
metamorfoz m. metamorfoz, tosevurîyayis n.
metan m. kîm. metan n.
metanet m. xoverdayis, metanet, pêtîye, dîyaxkerdis, xirtîye n.
metapsîsîk rd. psk. metapsîsîk, doteruh, teberê ruhî
metare m. metere, awedang n.
metatez m. cavurnayis, metatêz n.
metbê m. çapxane, metba n.
metbex m. kulînde, mitbaxe, mitfaqe m.
metel m. mat, ecêb, maleq, heyret, sasbîyayis n.
metel histin lg. . matverdayene, ecêb verdayene, heyran verdayene, maleq verdayene, heyrannayene
metel man lng. mat mendene, maleq mendene, ecêb mendene, sas mendene, heyran mendene, sasîyene
metelbûn m. matmendis, maleqmendis, ecêbmendis, sasiyayis, sasbîyayis, matbîyayis n.
metelîk n. metelig n.
metelkî rd. saskî, matkî, maleqkî, ecêbkî, matmendkî
metelmayî rd. matmende, maleqmende, sasbîyaye, matbîyaye, ecêbmende
metelok m. qulqulike, merteloke, estanoke, fiqre, mesela m.
meteor m. ast. meteore, susyare m.
meteorîk rd. ast. meteorîk, meteorên
meteorolog m/n. meteorolog, hewasinas, eyamnas n.
meteorolojî m. meteorologî, hewasinasîye, eyamnasîye, meteorolojî n.
meteorolojîk rd. meteorologîk, meteorolojîk, meteorên
meterîs m. isk. dorik, sîper, kozik, çeper, meteris n.
meteryalîst rd. hesfînperest, madeperest, materyalîst, madecî
meteryalîzm m. hesfînperestîye, madeperestîye, materyalîz m., madecîyênî, hesfînperestênî m.
meteryalîzma dîyalektîk m. materyalîzma dîyalektîke, dîyalektîkmateryalîzme m.
meth m. pesne m., beredî m., meth n., goynayis n., beradî m.
methelok m. qulqulike, merteloke, estanoke, fiqre, mesela m.
methîye m. pesnname. goynayisname. beredname. methîye m.
metik m. date, dede, e m., emike, amike, am, aem m.
m. datike, dedike, emike, amike m.
m. zoo. xalofir, xabcalok, lulikê oxirî, bawkalik, bext, koskar, luliko sur n.
metîn m. tekst n.r metîn n., nûsare m.
metirke n. tarika mere, tarika huyî m.
m. mere, bêle, huyê mere m.
metirsî m. taloke, xetere, talok, tehluke n.
metirsîdar rd. talokeyin, xeterin, rîskin
metn m. tekst n., metîn n., nûsare m.
metod m. usul, metod, vereraye n.
metodolojî m. metodologî, usulsinasîye n.
metodolojîk rd. metodologîk, metodolojîk
metqeb m. solax, metqeb, lonker, qulker, burxî n.
metran n. pîskopos n.
m. zupîn, zipqin n.
metran kirin lg. . zupîn kerdene, zipqin kerdene
metranî m. pîskoposîye, pîskoposênî m.
metrankirin m. zupînkerdis, zipqinkerdis n.
metranvan m/n. zupînd, zipqind, zupînwan n. *hatin metran kirin ltb. zupîn kerîyene, zipqin kerîyene, ameyene zupînkerdene, ameyene zipqinkerdene
metre m. metre n.
m. mat. metre n.
metre çarçik n. mat. karemetre, çarçikmetre n.
metre kûp n. mat. kûbîkmetre n.
metres m. birake, doste, yare, metrese m.
metresî m. birakîye, dostîye, metresîye, birakênî, metresênî m.
metreyî m. metreyîye, metreyênî m.
metro m. metro n.
metropol m. metropol, sersaristan, maksaristan n.
metrûk rd. matûrke, terkkerde, caverdaye, matirke
meteoroloji hewanasîye (m), meteorolojî (n)
metre metre (n)
metrekare metrekare (n)
metreküp metremîkab (n)
metremîkab (n)
metarêz xendek, çeper, cihê leşker / pêşmerge bo xwe koliye û tê de li benda dijmin dimîne yan xwe ji dijmin diparêze
metel mamik, tiştonek, têderxistinok, metel, metelok
metel dahênan mamik pirsîn
metel helhênan tê derxistin, mamik zanîn, bersiva mamikekê rast dan
meth meth, pesn
metirsî metirsî, tirs, fikar, endîşe
xeterî, talûkeyî, metirsî
meti danîn, bi cih kirin, têxistin.