Encamên lêgerînê
mera çêre, ban, çêrgeh, cefen, kovîçêr, cebel, mezrik, êlax, lewer, goran m
çêre, ban, çêrgeh, cefen, kovîçêr, cebel, mezrik, êlax, lewer, goranm
mera ücreti rûçêrk, kode, koderî m
rûçêrk, kode, koderî m
merağa düşmek ketin etrê, ketin meraqan, ketin tatêlê
merağına dokunmak (veya merağını mucip olmak) meraqa (yekî) kişandin
merak 1. tatêl, zirawî, tatol, çavzêlkî, meraq, etr 2. meraq, hewes *bahçeye, çiçeğe merakım var meraqa min ji bexçe û çîçekan re heye 3. xem, endîşe, meraq m
1. tatêl, zirawî, tatol, çavzêlkî, meraq, etr 2. meraq, hewes * bahçeye, çiçeğe merakım var meraqa min ji bexçe û çîçekan re heye 3. xem, endîşe, meraqm
merak etme! xeman mexwe!, meran meke!
xeman mexwe!, meran meke! (bir şeyI)
merak etmek 1) tatêl kirin, zirewa kirin, etra (...) kirin, meraq kirin, ketin tatêlê, ketin etrê 2) xem xwarin, meraq kirin
merak getirmek dilikî bûn, tîra dilan lê ketin
merak olmak bûn meraq, bûn tatêl
merak sarmak (merak duymak, merak sardırmak veya merak salmak) jê re bûn meraq, jê re bûn etr, jê re bûn tatêl
meraklandırma tatêldarkirin, zirewadarkirin, meraqdarkirin m
tatêldarkirin, zirewadarkirin, meraqdarkirin m
meraklandırmak tatêldar kirin, zirewadar kirin, meraqdar kirin l/gh
tatêldar kirin, zirewadar kirin, meraqdar kirin l/gh
meraklanış tatêldarbûyîn, zirewadarbûyîn, meraqdarbûyîn m
tatêldarbûyîn, zirewadarbûyîn, meraqdarbûyîn m
meraklanma tatêldabûn, zirewadar bûn, meraqdar bûn l/ngh
tatêldarbûn, zirewadarbûn, meraqdarbûn m
tatêldarbûn, zirewadarbûn, meraqdarbûn m
tatêldabûn, zirewadar bûn, meraqdar bûn l/ngh
meraklı 1. tatêldar, zirewadar, meraqdar, bimeraq 2. meraqdar, hewesdar (kesê ku miriyê tiştekî ye û tim pê mijûl dibe) *ava meraklı meraqdarê nêçîrê 3. endîşenak, fikaredar 4. meraqdar (kesê ku miriyê tiştekî ye) *tiyatro meraklısı meraqdarê şanoyê rd
1. tatêldar, zirewadar, meraqdar, bimeraq 2. meraqdar, hewesdar (kesê ku miriyê tiştekî ye û tim pê mijûl dibe) * ava meraklı meraqdarê nêçîrê 3. endîşenak, fikaredar 4. meraqdar (kesê ku miriyê tiştekî ye) * tiyatro meraklısı meraqdarê şanoyê rd
meraksız 1. bêtatêl, bêmeraq 2. xemnexur, bêfimkare rd
1. bêtatêl, bêmeraq 2. xemnexur, bêfimkare rd
meraksızlık 1. bêtatêlî, bêmeraqî 2. xemnexurî, bêfimkaretî m
1. bêtatêlî, bêmeraqî 2. xemnexurî, bêfimkaretî m
merakta bırakmak di meraqê de hiştin, di tatêlê de hiştin
merakta kalmak di tatêlê de man, di meraqê de man
meraktan çatlamak 1) di meraqê de behicîn 2) di meraqê de behicîn (ji ber daxwaziya hînbûna tiştekî)
meral bnr maral
bnr maral
meram daxwaz, mebest, mexsed, meram m
daxwaz, mebest, mexsed, meramm
meram anlatmak (veya meramını anlatmak) derdê xwe gotin, a dilê xwe gotin
meram anlatmak (veya meramını anlatmak) derdê xwe gotin, a dilê xwe gotin
meram etmek ji xwe re kirin armanc, ji xwe re kirin derd
ji xwe re kirin armanc, ji xwe re kirin derd
merasim 1. dêlindêz, rê û resm, merasim 2. rê û rêzan, rê û dirb m
1. dêlindêz, rê û resm, merasîm 2. rê û rêzan, rê û dirb m
merasimli kevneperest (ê ku bi rê û rêzanan, bi dab û nêrîtan ve girêdayî ye) rd
kevneperest (ê ku bi rê û rêzanan, bi dab û nêrîtan ve girêdayî ye) rd
merasimsiz bêrêûresm, sade (kesê ku bi rê û rêzanan, bi dab û nêritan ve ne girêdayî ye) rd
bêrêûresm, sade (kesê ku bi rê û rêzanan, bi dab û nêrîtan ve ne girêdayî ye) rd
mercan (I) 1. mircan (Corallium rubrum) zo/m 2. mircan (madeya ku ji qerqedê vê ajelê tê bidestxistin) m 3. mircan (ê ku ji vî madeyî hatiye çhekirin) rd (II) mircan (cure masiyek) (Pagruspagrus)zo/m
mercan (i) 1. mircan (Corallium rubrum) zo/m 2. mircan (madeya ku ji qerqedê vê ajelê tê bidestxistin) m 3. mircan (ê ku ji vî madeyî hatiye çhekirin) rd
mercan (ii) mircan (cure masiyek) (Pagrus pagrus) zo/m
mercan adası girikê mircanan nd
girikê mircanan nd
mercan ağacı riwekeke ji familyeya lobiyan û hildikişe sere tiştan
riwekeke ji familyeya lobiyan û hildikişe serê tiştan
mercan yılanı marê şîlane (Elaps corallinus) zo/nd
marê şîlane (Elaps corallinus) zo/nd
mercanköşk merze, catir, cehtirî bot/m
merze, catir, cehtirî bot/m
mercanlar mircaniye nd
mircaniye nd
mercek rojik, adese, mercek fiz/m
rojik, adese, mercek fiz/m
mercekli rojikdar, adesedar, mercekdar rd
rojikdar, adesedar, mercekdar rd
merceksiz bêrojik, bêadese, bêmercek rd
bêrojik, bêadese, bêmercek rd
merci berpêşgeh, mercî (cihê serlêdanê) m
berpêşgeh, mercî (cihê serlêdanê) m
mercimeği fırına vermek karika xwe dan guran
mercimek 1. nîsk (Lens culinaris) bot/m 2 nîsk (hebikên vê riwekê) m
1. nîsk (Lens culinaris) bot/m 2 nîsk (hebikên vê riwekê)m
mercimek çorbası şorbenîsk
şorbenîsk
mercimek kadar bi qasî nîskê ye, weka nokekî ye
bi qasî nîskê ye, weka nokekî ye
mercimek kemiği hestîkê guh ê di navbera sindan û zengûyê de
hestîkê guh ê di navbera sindan û zengûyê de
mercimek köftesi kuftikê nîskan
kuftikê nîskan
mercimeki fırına vermek karika xwe dan guran
merdane (I) bi mêranî, bi merdî, mêrane, merdane h (II) 1. balor, şewebe, satif, merdane, kirtnak, kirdane, kirdanek, kirdang, tûx 2. tîr, darê tîrê, darkilor, şûpik m
merdane (i) bi mêranî, bi merdî, mêrane, merdane h
merdane (ii) 1. balor, şewebe, satif, merdane, kirtnak, kirdane, kirdanek, kirdang, tûx 2. tîr, darê tîrê, darkilor, şûpik m
merdanecik bangerîtik m
bangerîtik m
merdaneleme balorkirin, şewebekirin m
balorkirin, şewebekirin m
merdanelemek balor kirin, şewebe kirin l/gh
balor kirin, şewebe kirin l/gh
merdiven nêrdewan, merdîwan, paçîne, derence, pêlekan, sêlim, derençik, derencok, kapang, derencek, nerdîban m
nêrdewan, merdîwan, paçîne, derence, pêlekan, sêlim, derençik, derencok, kapang, derencek, nerdîbanm
merdiven dayamak çûn, pê kirin (...) *elliye merdiven dayamışız em çûne pêncî û şêstan
çûn, pê kirin (...) * elliye merdiven dayamışız em çûne pêncî û şêstan
merdivenci nêrdevankar (ê ku nêrdevanan çêdike) n
nêrdevankar (ê ku nêrdevanan çêdike) n
merdümgiriz mirovrevok, kûvî, mîzantrop rd
mirovrevok, kûvî, mîzantrop rd
merek kadîn, merek m
kadîn, merek m
meres jî, temen (ji bo kûçikê) n
jî, temen (ji bo kûçikê) n
meret 1. mîrat, soxe (ji bo tiştê ku mirovan aciz dike, jê nayê hezkirin) *ne meret şeymiş bu, hergün bir tarafı bozuluyor ev çi mîrat e, her roj cihekî wê xera dibe 2. bêqidoş, bêyom rd
1. mîrat, soxe (ji bo tiştê ku mirovan aciz dike, jê nayê hezkirin) * ne meret şeymiş bu, hergün bir tarafı bozuluyor ev çi mîrat e, her roj cihekî wê xera dibe 2. bêqidoş, bêyom rd
mergup tiştê tê ecibandin
tiştê tê ecibandin
merhaba merheba b
merhebab (biriyle)
merhaba arkadaşlar Silav hevalno. Merheba hevalno.
merhabalaşmak merhebatî dan hev, hev merheba kirin l/bw
merhebatî dan hev, hev merheba kirin l/bw
merhabası olmak merhebatiya (yekî) pê re hebûn
merhebatiya (yekî) pê re hebûn (biriyle)
merhabayı kesmek merhebatiya xwe jê birin
merhebatiya xwe jê birîn
merhale 1. gihanek, bêlan, gihînek, merhele 2. qonax, doman, dûrîne m
1. gihanek, bêlan, gihînek, merhele 2. qonax, doman, dûrîne m
merhamet piyarî, dilrehmî, dilovanî, mihrîvanî, rehm, merhemet m
piyarî, dilrehmî, dilovanî, mihrîvanî, rehm, merhemetm
merhamet etmek lê nayîrîn, piyarî lê kirin, dilovanî kirin, merhemet kirin
lê nayîrîn, piyarî lê kirin, dilovanî kirin, merhemet kirin
merhamete gelmek lê hatin rehmê, lê hatin piyariyê
lê hatin rehmê, lê hatin piyariyê
merhametli piyar, dilovan, mihrivan, xweyrehm rd
piyar, dilovan, mihrîvan, xweyrehm rd
merhametsiz dilgirs, dilhişk, nepiyar, qeterehm, bêrehm rd
dilgirs, dilhişk, nepiyar, qeterehm, bêrehm rd
merhametsizlik nepiyarî, qeterehmî, dilgirsî. dilhişkî, bêrehmî m
nepiyarî, qeterehmî, dilgirsî, dilhişkî, bêrehmî m
merhem 1. hetwan, merhem, belsan, cirk 2. çare (mec) m
1. hetwan, merhem, belsan, cirk 2. çare (mec)m
merhem olmak bûn çare
bûn çare
merhem sürmek hetwan tê dan, merhem tê dan
hetwan tê dan, merhem tê dan
merhemleme hetwankirin, merhemkirin, belsankirin m
hetwankirin, merhemkirin, belsankirin m
merhemlemek hetwan kirin, merhem kirin, belsan kirin l/gh
hetwan kirin, merhem kirin, belsan kirin l/gh
merhum 1. rehmetî, merhûm 2. mirî (mêrê mirî yê misilman) rd
1. rehmetî, merhûm 2. mirî (mêrê mirî yê misilman)rd
merhum olmak rahmet kirin
rahmet kirin
merhume rehmetî (ji bo jin a misilman) rd
rehmetî (ji bo jin a misilman) rd
meri derbasdar, muteber rd
meridyen hêlîlar, meridyen ast/m
hêlîlar, merîdyen ast/m
meridyen dairesi (veya meridyen çemberi) çembera merîdyenê
meridyen dairesi (veya çemberi) çembera merîdyenê
meridyen düzlemi nîvro ast
merih Merîx, Mars ast/m
Merîx, Mars ast/m
merinos 1. merinos (Ovis aries hispanica) 2. merinos (hiriya vê mêşinê) m 3. merinos || ji vê hiriyê hatiye çêkirin) rd
1. merînos (Ovis aries hispanica) 2. merînos (hiriya vê mêşinê) m 3. merînos (ê ji vê hiriyê hatiye çêkirin) rd
meriyet derbasdarî, meriyet m
merkantilist merkantîlîst nd/nt
merkantîlîst nd/nt
merkantilizm merkantilîzm m
merkantîlîzm m
merkat merqed, gor m
merqed, gor m
merkep manker zo/nd
manker zo/nd
merkepçi kervan nd/nt
kervan nd/nt
merkez 1. gerû, tewere mat 2. navend, malbend, merkez (cihê birêvebirina tiştekî) *kurum merkezi navenda saziyê 3. navend, malbend (cihê ku lê tiştek tê hînkirin) *eğitim merkezi navenda perwerdehiyê 4. navend, merkez (cihê ku tiştek lê zêde tê hilbirandin) *endüstri merkezi navenda pîşesaziyê 5. navend, nîvek, nîvend, sernîvek, merkez (naverasta cihekî) *şehir merkezi navenda bajêr 6. polîsgeh, qereqola polîsan 7. rewş, teşe, rê (mec) m
1. gerû, tewere mat 2. navend, malbend, merkez (cihê birêvebirina tiştekî) * kurum merkezi navenda saziyê 3. navend, malbend (cihê ku lê tiştek tê hînkirin) * eğitim merkezi navenda perwerdehiyê 4. navend, merkez (cihê ku tiştek lê zêde tê hilbirandin) * endüstri merkezi navenda pîşesaziyê 5. navend, nîvek, nîvend, sernîvek, merkez (naverasta cihekî) * şehir merkezi navenda bajêr 6. polîsgeh, qereqola polîsan 7. rewş, teşe, rê (mec)m
merkez açı zaviyeya navendê
zaviyeya navendê
merkezci navendparêz, sentrîst rd
navendparêz, sentrîst rd
merkezcilik navendparêzî, sentrîzm rd
navendparêzî, sentrîzm rd
merkezde di vê rewşê de ye *benim düşünüşüm bu merkezde hizirina min di vê rewşê de ye
di vê rewşê de ye * benim düşünüşüm bu merkezde hizirîna min di vê rewşê de ye
merkezi navendî, melbendî, merkezî rd
merkezî navendî, melbendî, merkezî rd
merkezil navendkêş *merkezcil kuvvet hêza navendkêşiyê jız/rd
navendkêş * merkezcil kuvvet hêza navendkêşiyê fiz/rd
merkezileşme navendîbûn, merkezîbûn m
merkezîleşme navendîbûn, merkezîbûn m
merkezileşmek navendî bûn, merkezî bûn l/ngh
merkezîleşmek navendî bûn, merkezî bûn l/ngh
merkezîleştirme navendîkirin, dandestkî m
navendîkirin, dandestkî m
merkezîleştirmek navendî kirin, merkezî kirin l/gh
navendî kirin, merkezî kirin l/gh
merkeziyetçi navendparêz rd/nd
navendparêz rd/nd
merkeziyetçilik navendparêzî m
navendparêzî m
merkezkaç navendrevî *merkezkaç kuvvet hêza navendreviyê fız/rd
navendrevî * merkezkaç kuvvet hêza navendreviyê fiz/rd
merkezlenme 1. navendkomîbûn 2. dan destkîbûn, navendîbûn m
1. navendkomîbûn 2. dandestkîbûn, navendîbûn m
merkezlenmek 1. navendkomî bûn, temerkûz bûn 2. dandestkî bûn, navendî bûn l/ngh
1. navendkomî bûn, temerkûz bûn 2. dandestkî bûn, navendî bûn l/ngh
merkum 1. nivisandî 2. navborî rd
1. nivisandî 2. navborî rd
merkür Zawe, Tîr, Merkûr ast/m
Zawe, Tîr, Merkûr ast/m
merme 1. halan, mermer n 2. mermer (ê ji kevirê mermer hatiye çêkirin) rd
1. halan, mermern 2. mermer (ê ji kevirê mermer hatiye çêkirin)rd
merme kireci kirêca
kirêca mermer
mermer mermerci mermervan nd/nt
mermerci mermervan nd/nt
mermercilik mermervanî m
mermervanî m
mermerleşme mermeribûn jeo/m
mermerîbûn jeo/m
mermerli 1. mermerdar, bibermer 2. mermerkirî rd
1. mermerdar, bibermer 2. mermerkirî rd
mermerlik mermermend rd
mermermend rd
mermerşahi cure ciftexasek
mermerşahî cure ciftexasek
mermi gule, berik m
gule, berik m
merserize 1. merserize 2. merserize (ê ji merserizeyê hatiye çêkirin) rd
1. merserîze 2. merserîze (ê ji merserizeyê hatiye çêkirin) rd
mersi spas, mala (te)ava, mersî b
spas, mala (te)ava, mersî b
mersin ağacı mord, mûtik, kuncere (Myrtus communis) bot/m
mord, mûtik, kuncere (Myrtus communis) bot/m
mersin balığı kafyar (Acipenser sturio) zo/m
kafyar (Acipenser sturio) zo/m
mersiye zêmar, şîngerî, mersiye m
zêmar, şîngerî, mersiye m
mersiyehan zêmarxwîn, mersiyexwîn nd/nt
zêmarxwîn, mersiyexwîn nd/nt
mert 1. merd, camêr, mêrxas 2. merd (kesê ku xweyê gotina xwe ye) rd
1. merd, camêr, mêrxas 2. merd (kesê ku xweyê gotina xwe ye) rd
mertçe merdane, bi merdî, mêrane, wekhi mêran h
merdane, bi merdî, mêrane, wekhi mêran h
mertebe 1. pile, paye, gihanek, mertebe 2. sefhe m
1. pile, paye, gihanek, mertebe 2. sefhe m
mertek ribanek, girş, şeqle, garîte, gelender, onî, cisir, beşt, martag, martak, mertek n
ribanek, girş, şeqle, garîte, gelender, onî, cisir, beşt, martag, martak, mertek n
mertlik merdî, camêrî, mêrxasî, merdayî, merdinî m
merdî, camêrî, mêrxasî, merdayî, merdinî m
meryem ana asması hezargez (Clematis vitalba) bot/m
hezargez (Clematis vitalba) bot/m
meryem ana dikeni (veya peygember dikeni) bnr deve dikeni
meryem ana kandili gibi zenûn eynî weka mûm e
meryem ana kuşağı keskesor, qozeqer m
keskesor, qozeqer m
meryem eli çengê Meryem bot/nd
çengê Meryem bot/nd
merzengûş bnr mercanköşk
bnr mercanköşk
mer’î derbasdar, muteber rd
mer’iyet derbasdarî, meriyet m
mer m bel (toprak kazmaya yarayan uzun saplı, ayakla basılacak yeri tahta, ucu sivri kürek veya tarım aracı)
mer dan l/gh bellemek (bel küreği ile toprağı işlemek)
mer kirin l/gh bellemek (bel küreği ile toprağı işlemek)
bellemek
mera mera.
bnr meriv
mera bavê (yekî) lê şikestin orada ne işi var
mera xwe ji destî kirin bir işi yapmaktan vaz geçmek
merajo bnr marajo
meram m meram
meran (i) bot/m yasemin (Jasminum)
meran (ii) bot/m küfe yapımında kullanılan bir bitki
merandin m melletme
l/gh melletmek
meraq m 1. merak 2. merak (kaygı, tasa) 3. merak (heves, bir şeyle uğraşma isteği) * meraqa min ji bexçe û çîçekan re heye bahçeye, çiçeğe merakım var
meraq kirin 1) merak etmek 2) merak etmek, kaygılanmak
meraq meke di pey tengiyê de firehî ne kul sıkılmayınca Hızır yetişmez
meraq xwarin meraklanmak, tasalanmak
meraqa (yekî) kişandin merakına dokunmak (veya merakını mucip olmak)
meraqan meke! merak etme!, kaygılanma!
meraqdar rd 1. meraklı 2. meraklı (hevesli) * meraqdarê nêçîrê ye ava meraklı 3. meraklı, araştırıcı * bi çavên meraqdar nihêrt araştırıcı gözlerle baktı 4. meraklı, düşkün * meraqdarê şanoyê ye tiyatro meraklısı * yekî meraqdarê topê ye topa düşkün biri 5. bağımlı, müptela
meraqdar bûn l/ngh meraklanmak
meraklı olmak
meraqdar kirin l/gh meraklandırmak
meraqdarbûn m meraklanma
meraqdarbûyîn m meraklanış
meraqdarî m 1. meraklılık 2. meraklılık, düşkünlük 3. bağımlılık, müptelalık,
meraqdarî bûn l/ngh bağımlı olmak, müptela olmak
meraqdarîbûn m bağımlı olma, müptela olma
meraqdarkirin m meraklandırma
meraqker nd/nt 1. merak edici 2. meraklı, araştırıcı * bi çavên meraqker nihêrt araştırıcı gözlerle baktı
meras m mas ayakkabı
merasê m av yerinin dağıtımı
merasîm m merasim, tören
merasîma alayê bayrak töreni
merasîma bibîranînê anma töreni
merasîma bihurînê resmigeçit
merasîma cenaze cenaze alayı
merasîma pergînê karşılama töreni
merasîma pêşwaziyê karşılama merasimi
merasîma tac wergirtinê taç giyme töreni
merasîma vekirinê açılış töreni
merasîmî rd törensel
meraz bnr merez
merbêl m bel (toprak kazmaya yarayan uzun saplı, ayakla basılacak yeri tahta, ucu sivri kürek veya tarım aracı)
merbêl kirin bellemek
merbend m 1. köstek (hayvanın kaçmasını önlemek için ayağına bağlanan şey) 2. pranga
merbend kirin l/gh kösteklemek
merbendkirî rd köstekli, kösteklenmiş
merbendkirin m köstekleme
merbeq bnr fame
merbêr m kürek
merbet bnr merbend
merbex m mutfak
merc şart, koşul.
m 1. şart, koşul 2. şart, koşul (sınırlama, davranışlarını çevreleme) * bêyî ku tu mercekî bide pêş, ji lihevhatinê re hazir e hiç bir kayıt ileri sürmeksizin anlaşmaya hazır
merc name şartname.
merca pêşîn ön koşul
mercandî rd 1. koşullu 2. kayıtlı (şarta bağlı)
mercandin m 1. koşullama 2. kayıtlama
l/gh 1. koşullamak 2. kayıtlamak, sınırlamak (bir takım şartlara bağlamak)
mercanok bot/m 1. ada çayı (Salvia oficinalis) 2. ada çayı (bu bitkiden yapılan çay)
mercasî m koşul
mercdar rd 1. şartlı, koşullu 2. rz şart
mercek m mercek, büyüteç
merceka çav ant göz merceği
mercekdar rd mercekli
mercî m merci, baş vurulan yer
mercime m sini
mercname m şartname
merd rd 1. mert, yiğit 2. cömert 3. mec delikanli
merdal bnr mirdar
merdan (i) n çekiç
merdan (ii) m belleme
merdane (i) h mertçe, yiğitçe, erkekçe
m merdane (türlü işlerde kullanılan silindir biçimindeki araç)
merdane kirin l/gh merdanelemek
merdanekirin m merdaneleme
merdayî m mertlik, yiğitlik
rd bellenmiş (bel küreği ile kazılmış olan)
merdayîn m belleyiş
merdemêr rd 1. mert, yiğit 2. cömert
merdemêrî m 1. mertlik, yiğitlik 2. cömertlitk
merdezime m karabasan
merdî mertlik.
m 1. mertlik, yiğitlik, erlik 2. cömertlik 3. mec delikanlılık
merdimelax bot/m madimak otu
merdînî m mertlik, yiğitlik
merdîwan m merdiven
merdîwana lûlekî döner merdiven
mere bnr mer
merêba nd/nt ortakçı, yarıcı (ürünü mal sahibi ile yarı yarıya bölüşerek çalışan işçi)
merêbatî m ortakçılık, yarıcılık
merêbatî kirin yarıcılık yapmak
mered m 1. pencere 2. seki
mereg ot ve saman deposu.
merejo kuşkonmaz- zambakgiller; asparagus officinalis
merek m merek, samanlık
merek (i) m bir tür eyer
meremer m meleme
merendî m tırpan
merengoz nd/nt marangoz, doğramacı
merengozî m marangozluk, doğramacılık
merengozxane m marangozhane
mereqe m haşlama et suyunun yağlı, salçalı kısmı
mereş Maraş.
mereşal lşk/n mareşal
mereşalî m mareşallık
mereton sp/m maraton (42 195 m’lik koşu)
merez hastalık, dert, bela, dayanılması güç durum.
merez (i) m tiftik
merez (ii) rd azgın (cinsi olarak azgın hayvan)
merez (iii) nd/m 1. maraz, hastalık, illet 2. rd maraz (huysuzluğu ve titizliğiyle can sıkan)
merezdar rd marazlı, hasta, mustarip
merezdarî rd hastalıklı
merezdarî bûn l/ngh marazlanmak
merezdarîbûn m marazlanma
merezî rd marazî, hastalıklı
merezme m yemek sofrası
merezoyî rd 1. marazlı, hasta, hastalıklı 2. maraz (huysuzluğu ve titizliğiyle can sıkan)
merezoyî bûn l/ngh marazlanmak
merezoyîbûn m marazlanma
merg can.
merg (i) bnr mêrg
merg (ii) n küp
merg (iii) n can, ruh * mergê min bi qurbana te be canım sana kurban olsun
merg (iv) m ölüm
merga bnr merge
mergaset m trajedi
mergasetî rd trajik
merge m 1. salça 2. et, ekmek, soğan ve domates salçası ile yapılan yemek
merge kirin (...) salçalamak
mergeh bnr merqed
mergen ol/m manastır
mergezar m çimenlik
mergûl mzk/m müzik parçasında en yüksek perdeye çıkma
merhale m merhâle, aşama, evre
merhamet bnr merhemet
merhamet kirin l/bw merhamet etmek, acımak
merhamet lê kirin l/bw (birine) merhamet etmek, acımak
merhametkirin m merhamet etme, acıma
merheba b merhaba
merheba dan hev 1) merhabalaşmak, selâmlaşmak 2) tokalaşmak
merhebatî m merhaba, merhalık
merhebatî dan l/gh merhabalaşmak
merhebatî dan hev l/bw merhabalaşmak
merhebatî tê dan l/bw (birine) selâm vermek
merhebatîya (yekî) pê re hebûn (biriyle) merhabası olmak
merhebatîya nejidil uzaktan merhaba
merhebatîya xwe jê birîn (biriyle) merhabayı kesmek
merhebatîyeke sar uzaktan merhaba
merhele bnr merhale
merhem m merhem
merhem kirin l/gh merhemlemek
merhem tê dan merhem sürmek
merhemet m merhamet, acıma
merhemet lê kirin birine acımak
merhemet xwestin merhamet dilemek
merhemeta (yekî) tune bûn (biri) acımasız olmak
merhemkirin m merhemleme
merhûm rd merhum
merhûne m 1. ortaklaşa bakılan tarla 2. teminat
merî bnr mirov
merî bûn l/ngh yürürlülüğe girmek
merîbûn m yürürlülüğe girme
merîbûyîn m yürürlülüğe giriş
mericandin m ezme
l/gh ezmek
mericîn m ezilme
l/ngh ezilmek
merîdyen ast/m meridyen
merîfet m marifet
merîfetdar rd marifetli
merîfetdarî m marifetlilik
merîfetnak rd marifetli
merîfetnakî m marifetlilik
merîh m Mars, Mars gezegeni
merijandin m kükretme
l/gh kükretmek
merijîn m kükreme
l/ngh kükremek
merîn m meleme
l/ngh melemek (keçi, oğlaklar için)
merînî m meleme, meleyiş
merînos m 1. merinos (Ovis aries hispanica) 2. merinos (bu koyundan elde edilen yün) 3. rd merinos (bu yünden yapılmış olan)
meriqandin m göynütme
l/ngh göynütmek
meriqîn m göynüme (ham meyva olgunlaşma)
l/ngh göynümek (ham meyva olgunlaşmak)
merisandin lm 1. ovalama (avuç içi ile ufak parçalara ayırma) 2. kazıma (sertçe ovma) 3. kemirme
l/gh 1. ovalamak (avuç içi ile ufak parçalara ayırmak) 2. kazımak (sertçe ovmak) 3. kemirmek
merisîn m 1. ufalanma 2. kemirilme
l/ngh 1. ufalanmak 2. kemirilmek
merîstem bot/m sürgen doku
merît m yeterlilik
meritandin m soyma
l/gh soymak
meritîn m soyulma
l/ngh soyulmak
meriv nd/nt 1. insan (memelilerden, iki eli olan, iki ayak üzerinde oluşan, sözle anlaşan, aklı ve düşünme yeteneği olan en gelişmiş canlı) 2. insan (bu türden olan canlı) 3. rd/mec insan, insaniyetli (huy ve ahlâk yönünden üstün nitelikli kimse) 4. insan, adam (iyi yetişmiş, değerli kimse) * di nav wan de merivên ku di nav welêt de nav û deng dane hene aralarında yurt çapında ün yapmış adamlar var 5. adam (birinin yanında ve işinde bulunan kimse) * du merivên ku li mexazeyê dixebitin hene mağazada çalışan iki adam var 6. adam (birinin yararlandığı, kullandığı kimse) * merivên aliyê din pir in karşı tarafın adamları çoktur 7. adam (birinin sözünü dinleyen, nazını çeken kimse, kayırıcı) * ev merivê min e, li gotina min guhdarî dike o benim adamımdır benim sözümü dinler 8. adam (iyi huylu, güvenilir kimse) * apê min merivekî dinyadîtî ye amcam güngörmüş adamdır 9. adam (görevli kimse) * merivê ku li vê dinêre li ku ye? buraya bakan adam nerede? 10. adam (bileşik isimlerde; bir alanda derin bilgisi olan veya bir alanı benimsemiş kimse) * merivdewlet devlet adamı 11. akraba, hısım * ew merivê me ye o bizim akrabamızdır 12. nd kişi (eş, koca) * ê ku merivan rezîl jî dike û ezîz dike jin e kişiyi rezil eden de karısı, vezir eden de 13. adam, insan (belgisiz zamir yerine; herkes, kim olursa olsun) * hêrsa merivan radikin adamın kafasını bozuyorlar * ma meriv li vê jî nareme? insan bunu düşünmez mi?
meriv bêhostayekî naçe çiyayekî her işin bir ehli vardır, onsuz iş yapmamak lazım
meriv bextê mêran naçewitîne yiğidi öldür hakkını yeme
meriv bextê mêran xera nake yiğidi öldür hakkını yeme
meriv bi hev meriv e insan insanla insandır, birlik ve beraberliğin önemine değinen bir deyim
meriv bi pirsê diçe xursê (an jî qersê) Sora sora Bağdat (veya Kâbe) bulunur
meriv bi xeberdanê ji hev fehm dike insan konuşa konuşa, hayvan koklaşa koklaşa
meriv bixwe bixwe wê qatiyê xaniyan jî bixwe hazıra dağlar dayanmaz
meriv carinan a nav dilê xwe dibêjê insan gönlünün artığını söyler
meriv çi qas jîr be xwe dixapîne hep kendini düşünenler sonunda kendilerini kandırırlar
meriv dar e, cil star e insanı gösteren üst başıdır
meriv di (cihekî) de hilnehatin (caddeler, sokaklar) adam almamak
meriv dibêje qey şeytanê we kor bûye şeytan geçmiş gibi
meriv dibêje qey tu ji hundirê hêkê derketiyî ne de çıt kırıldım birisin sen
meriv e ji benî ademê şîrê xav vexwariye insanoğlu çiğ süt emmiş
meriv e, şîrê xav vexwariye insanoğlu çiğ süt emmiş, çiğ süt emmiş
meriv hevalê qijikê be nikulê meriv di gû de ye kılavuzu karga olanın burnu bokta kurtulmaz (vaya çıkmaz)
meriv hewceyî hev û agir dibe komşu komşunun külünü (veya tütününe) muhtaçtır
meriv heye xwe xweş dike mirov heye xwe reş dike kendini sevdirenmek de, kendini nefret ettirmek de insanın elindedir
meriv hez nake lê binê re surata bak süngüye davran
meriv hez nekirin li rûyê (yekî) nihêrtin yüzüne bakılmaz
meriv ji çi bireve di wî digere neden kaçarsan ona bulaşırsın
meriv ji guran bitirse nikare pez xwedî bike demirden kormkan trene binmez?
meriv ji kerê hevalan zû peya dibe eğreti ata binen, tez iner
meriv ji linga bişemite tê ser xwe, bi ziman bişemite nayê ser xwe insanın dilidir başının belâsı
meriv ji rûyê hevalê xwe dixerife kişi refikinden azar
meriv ji we têr nabe size doyum olmaz
meriv kerê xwe bi singê wî ve girê nade (birinin) ipiyle kuyuya inilmez
meriv kûçikê dide xatirê xweyê wî hatırın hatırı vardır
meriv li ba kê be exlaqê wî hiltîne üzüm üzüme baka baka kararır
meriv li kêmî xwe naxe yaralı kuşa kurşun sıkılmaz
meriv naxwaze lê binêre yenilir (ya da yenir) yutulur gibi değil (hoşa gitmeyen beğenilmeyen nitelikte olan)
meriv ne di govendê de be, govend xweş e içi beni yakar dışı eli (veya seni) yakar
meriv ne li pey (yekî) kare here û ne jî li pêşiya (wî) önünde ardında gidilmez
meriv neecibandin adam beğenmemek
meriv netirse li dînê xwe napirse insan bazende birilerinden korkmalı
meriv nikare bide ber hev kıyas kabul etmez
meriv nikare devê xelkê girê bide el alemin ağzı torba değil ki büzesin
meriv parsûyê xwe raberî her kesî nade insan sırlarını herkese anlatmamalı, insan kendi hatalarını, eksikliklerini herkese göstermemeli
meriv piçik piçik diçe ber kuçik kerte kerte hedefe ulaşılır
meriv sihêtiya zozan bi kavirekî dike tanımadığın bir yeri önce araştırmak lazım
meriv tiliyan di çavê hev re bike hev nabîne zifiri karanlık olmak
meriv tişt necehdîne ji xwe ber çênabe kaya uçmazsa dere dolmaz
meriv toximê mirinê ye insan ölümlüdür
meriv û xizm hısım akraba
meriv xweş dan xebitandin adam kullanmak
meriv xwezî nake lê binêre yenilir (ya da yenir) yutulur gibi değil (hoşa gitmeyen beğenilmeyen nitelikte olan)
meriv zikê xwe nade bi pişta xwe nefsi için insan hamilerini satmaz
merivahî m insanlık
merivan şîrê xîç vexwariye insan çiğ süt emmiştir
merivan tî dibe ser avê tî tîne suya götürüp susuz getirir
merivane rd insanca
merivatî m 1. insanlık (insanı insan yapan, insanın doğasını oluşturan niteliklerin hepsi) 2. insanlık (insanın değerini, saygınlığını veren öz, insana yaraşır yaşama ve düşünme ilkesi) 3. insanlık (insanı sevme, insancıl olma) * dersa merivatiyê da her kesî herkese insanlık dersi verdi 4. akrabalık, hısımlık
merivatî danîn akrabalık kurmak, dünürlük kurmak
merivatî di rûyê (yekî) de tune bûn insanlık nedir bilmemek
merivatî kirin 1) insanlık etmek 2) akrabalık kurmak
merivayî m 1. insanlık (insanı insan yapan, insanın doğasını oluşturan niteliklerin hepsi) 2. insanlık (insanın değerini, saygınlığını veren öz, insana yaraşır yaşama ve düşünme ilkesi) 3. insanlık (insani sevme, insancıl olma) * dersa merivahiyê da her kesî herkese insanlık dersi verdi 4. akrabalık, hısımlık
merivbûn m insanlaşma
merivbûyîn m insanlaşma
merivê (...) hatin akrabası gelmek
merivê (karekî) (bir işin) adamı
merivê baş kifş e misk yerini belli eder
merivê bikêr heval jê dibehicin meyveli ağacı taşlarlar
merivê civat û caxiyan salon adamı
merivê çors ham ervah
merivê deyndar perşikandî ye borçlu ölmez, benzi sararır
merivê dilrehm baba adam
merivê dirêj zû didehebe, yê kin esûsekî ye, dereng didehebe bodur tavuk her gün (veya her dem) piliç
merivê hev be ji hev nabe et ve tirnak birbirinden ayrılmaz
merivê ku here masiyan qûna wî şil dibe hamama giren terler
merivê ku ji gur bitirse naçe mêşê demirden korkan trene binmez
merivê meriv bibin kevir jî serê meriv naşikênin insanın hısmı taş olsa baş yarmaz
merivê rojê ye günün adamı (zamanın gereğine göre yön ve tutum değiştiren)
merivê ters kara damaklı
merivê xerab ırz düşmanı
merivê xweşik gökçek
merivekî çend pere ye kaç paralık (adam veya şey)
merivekî hay ji xwe hebûn suya sabuna dokunmamak
merivhez rd 1. insancı, insancıl (insana değer veren) 2. fel insancıl, hümanist
merivhezî m 1. insancıllık 2. fel insancıllık, hümanizm
merivhezî bûn l/ngh insancıllaşmak
merivhezîbûn m insancıllaşma
merivî rd insanî, insansal
merivkî rd insanca, insana yaraşır bir biçimde
merivkok rd/nd adamcık, insancık
merivo bêper o, bêbask o insan kuş misali (uzakça bir yere gidildiğinde söylenir)
merivok rd/nd adamcık, insancık
merivokî rd insansı
merivperest sos/nd insan içinci
merivperestî sos/m insan içincilik
merivperwer rd 1. insancı, insancıl (insana değer veren) 2. fel insancıl, hümanist
merivperwerî m 1. insancıllık 2. fel insancıllık, hümanizm
merivperwerî bûn l/ngh insancıllaşmak
merivperwerîbûn m insancıllaşma
merivtayî m 1. insanlık 2. akrabalık, hısımlık
merîwan İran’da bir Kürt kenti.
merîx ast/m Merih
merixandî rd 1. ezik 2. zedeli
merixandin (i) m çökerme, çökertme (çöktürüp okturtma)
l/gh çökermek, çökertmek (çöktürüp okturtmak)
merixandin (ii) m 1. ezme 2. zedeleme
l/gh 1. ezmek 2. zedelemek
merixî rd 1. ezik 2. zedeli
merixîn çökmek (hayvanlar için).
merixîn (i) m çökme, çöküş yere çömme (küçük ve büyükbaş hayvanlar için) * merixîna çêlekê ineğin çöküşü
l/ngh çökmek, yere çömmek (küçük ve büyükbaş hayvanlar için)
merixîn (ii) m 1. ezilme 2. zedelenme
l/ngh 1. ezilmek (yemek, meyve ve sebzeler için) 2. zedelenmek
meriyet m mer’iyet, yürürlülük, geçerlik
merizandin m hastalatma
l/gh hastalatmak
merizîn m hastalanma, hastalanış
l/ngh hastalanmak
merkane bidon, kavanoz.
merkane (i) n 1. kavanoz 2. kavanoz (kavanoz dolusu) * du qebanoz rîçal iki kavanoz reçel
n küp
merkantîlîst nd/nt merkantilist
merkantîlîzm m merkantilizm
merkeb m büyükçe küfe
merkemot bnr melkemot
merkez m 1. merkez (herhangi bir yerin yönetim yeri) * merkeza saziyê kurum merkezi 2. merkez (bir işin öğretildiği yer) * merkeza perwerdehiyê eğitim merkezi 3. merkez (bir işin yoğun olarak yapıldığı yer) * merkeza pîşesaziyê endüstri merkezi 4. merkez (belirli bir yerin ortası) * merkeza bajêr şehir merkezi
merkezî rd merkezî
merkezî bûn l/ngh merkezîleşmek
merkezî kirin l/gh merkezîleştirmek
merkezîbûn m merkezîleşme
merkezîkirin m merkezîleştirme
merkirî rd bellenmiş (bel küreği ile kazılmış olan)
merkirin m bellemek (bel küreği ile toprağı işleme)
merkûr ast/m Merkür
mermal n akraba
mermer n 1. mermer 2. rd mermer (mermerden yapılmış olan)
mermer kirin l/gh mermerlemek
mermerdar rd mermerli
mermerî bûn l/ngh mermerleşmek
mermerîbûn jeo/m mermerleşme
mermerkirî rd mermerli, mermer döşenmiş olan
mermerkirin m mermerleme
mermertraş nd/nt mermerci, mermer ustası
nd/nt mermerci, mermer ustası
mermervan nd/nt mermerci
mermervanî m mermercilik
meroje bot/m kuşkonmaz
merov bnr meriv
merqed m merkat, mezar, kabir
merş m çul, kilim
mersef m sini, tepsi
merserîze nd 1. merserize 2. merserize (merserizeden yapılmış olan)
merşfiroş nd/nt kilimci (satan)
merşfiroşî nd/nt kilimcilik
merşik m çul, palas, yaygı
merşika feqîran her tim qetiyayî ye fakirin çulu herzaman eski püsküdür
mersiye m mersiye, ağıt
mersiyexwîn nd/nt mersiyehan
merşker nd/nt kilimci (imal eden)
merşkerî nd/nt kilimcilik
mertal n 1. kalkan 2. mec kalkan (koruyucu)
mertalê diyarbekirî Diyarbakır yapımı bir kalkan türü
mertalê entabî Antep yapımı kalkan
mertalê helebî Halep yapımı kalkan
mertalgêr nd/nt kalkancı
mertalgêrî m kalkancılık
mertalî m kalkanlık
mertalkî h avuçiçi dışa dönük olarak ot, ekin biçme türü
mertalok n kalkan, küçük kalkan
mertalokî rd kalkanımsı
mertaq m mertek
mertax bnr mirdiyaq
mertax kirin l/gh kabalamak (maden ocakları için)
mertaxkirin m kabalama (maden ocakları için)
mertebe m mertebe
mertek n mertek
mertoxe m meyane
merû bnr meriv
merûf rd 1. maruf (herkesçe bilinen, tanınan) 2. maruf (şeriatın uygun bulduğu, beğendiği, buyurduğu)
merûm rd 1. mahrum 2. m/mec kadın
merûz rd maruz
merûz hiştin maruz bırakmak
merûz man l/ngh maruz bulunmak (veya olmak)
merûzat m maruzat, sunuş
merûzman m maruz bulunma (veya olma)
merwend bnr melwend
merx ardıç.
bot/m ardıç, yabanî ardıç
merxeme m 1. tülbent (kadın baş örtüsü) 2. soğuk bez
merxeme ya nimêjê namaz baş örtüsü
merxemefiroş nd/nt tülbentçi (satan kimse)
meryemxort (=cehd) bodur otu; teucrium polium
merz selden korumak için tarla etrafına kazılan ark.
merz (i) m sınır
merz (ii) m özür
merzandin m özür dileme
l/gh özür dilemek
merze bot/m gelin otu, güvey feneri, güvey otu (Physalis alkekengi)
merzeban dîr/n marsıvan
merzekew fesleğen.
bot/m keklik otu, reyhan, yer fesleğeni
merzekewîle bot/m keklik out, yer fesleğeni
merzel bnr mezel
merzîb m çörten
merzone bnr mezrome
mer 1. bêra rast 2. pêmer
mer kirin 1. pêmer kirin 2. bi bêran rêç kirin
mera 1.erd (navdêr) cih û erda ku ne malê kesekêye, erda ku bêxuyî yanjî ya dewletêye, çîya.
ji wêjeyê: Li gundi hinek her roj kêlê zevîya xwe berve diben mera hildiden,hêdî hêdî çîyayan diqedînin.
mera bavê tê de şikestin (biwêj) gelek ked û zehmet dan. be lawo ji te re çi? ma mera bave te tê de şikestiye ku tu we doze dikî?
merakeş (navdêr, mê) Fas, Mexrib, Maroko
meram mebest, armanc
meran kulîlka asmînê
meraq hesta hînbûnê
meraqdar heweskarê hînbûnê
meraqder (rengdêr) enteresan, balkêş, entresan, serincrakêş
meraqker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê meraq dike.
ji: meraq + -ker
meraqkêşî (navdêr, mê) atraksiyon, naz, balkêşî, niwaz, dilwazî, dilkêşî, dênkêşî, cezb
meras (navdêr, mê) pêlav, sol, şekal.
Bide ber: miraz, mîras.
ji wêjeyê: Dema ku karê erebê nedibû, meras (sol) boyax dikirin.(M. Şirin Dağ: Waris (mîratxur), Kovara Bîrnebûn, hj. 26, r. 41, bihar 2005).
: merasçêker, merasdirû, merassaz, merassazî
merasim dêlindêz
(navdêr, mê) dêlindêz, rêûresm, ayîn, resmiyet, seremonî, civînek fermî yan formal bo pîrozkirina yan bibîranîna kesekî yan bûyerekê.
Herwiha: merasîm.
: merasimgêrr, merasimgêrrî, merasimî.
ji: Ji erebî
merasimî (navdêr, mê) rewşa merasimbûnê.
ji: merasim + -î
merbed (navdêr, mê) gov, axur, kotan, (mecazî) qeyd, zincîr.
ji wêjeyê: Girîzgeha gotara birêz Medenî Ferho, ‘Pêwist e mirov bizanibe ku pirsgirêka zimanê kurdî siyasî ye. Lewra, mijara zimanê kurdî, tenê di çarçoveya edebî/wêjeyî de nayê nîqaş kirin’ bû sedema ku vê pirsê jê bikim: Baş e, biracan…kê destê siyasetmedaran (ên kurd) li keyd û merbedan daye ku siyasetmedarên ku niha jî ji sedî nod û nehên wan bi tirkî siyasetê dikin, bi tirkî radibin û rûdinin û bi tirkî dijîn...(Arjen Arî: Kujerên ku ‘teamûden’ ziman dikujin!, Diyarname.com, 10/2007)
merbend hesinê ku li lingekî hespê dixin û bi singekî ve girêdidin
merbût (rengdêr) merbût bûn: aîd bûn, tabi bûn, eleqedar bûn, têkildar bûn, aîdî kesekî yan tiştekî bûn.
Bide ber: mezbût.
ji: Ji erebî, têkildarî rebt, irtibat.
Bikaranîn: Lêker: merbût bûn, merbût kirin. Navdêr: merbûtbûn, merbûtkirin Rengdêr: merbûtbûyî, merbûtkirî
merbût bûn (lêker)(Binihêre:) merbût
merbût kirin (lêker)(Binihêre:) merbût
merbûtbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) merbût
merbûtbûyî (rengdêr) (Binihêre:) merbût
merbûtkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merbût kirin
merbûtkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) merbût
merc 1. şert 2. werz 3. rayîş
(navdêr, nêr) şert, şirûd, pêwîstî, tişta/ê divê hebe yan bibe yan bêt kirin daku tiştek din hebe yan bibe yan bêt kirin: Ez jî dê bêm lê bi mercê ku em bi tirimpêlê biçin. (Ger em bi tirimpêlê neçin, ez nayêm.) Min merceek heye: divê hûn ji kesekî re nebêjin. Bo parastina zimanê kurdî merc e ku her kes li gel zarrokên xwe bi kurdî biaxive. maholk, zomp, pûk, zont, zomp.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌رج.
ji: hevreha merz, ji Proto-hindûewropî. Bo zêdetir agahiyan binêre: merz..
Bikaranîn: Lêker: merc kirin. Navdêr: merckirin Rengdêr: merckirî.
Hevwate: şert şirûd.
Bide ber: merd merg merz mewc.
: bêmerc bêmercî bimerc bimercî mercanê mercî
merc danan (lêker) merc kirin, belên kirin.
ji: merc + danan
merc dar (rengdêr) mercî.
ji: merc +-dar
merc girtin reqabet kirin, ketin pêşbaziyê
(lêker)(Binihêre:) merc
merc kirin (lêker)(Binihêre:) merc
merc sepandin şertê xwe dan qebûlkirin
merc û peyman şert û ehd
mercandî (rengdêr) biqeydûşert.
ji: mercand + -î
mercandin (lêker)sînordarîkirin, sînordarî kirin, şertandin. Tewîn: -mercîn-.
ji: merc +-andin
mercdar (rengdêr) hekînî.
ji: merc +-dar
mercefe (navdêr, mê) berfok, berfmalk, befirmalk, berfûtik, mecrefe
mercî (navdêr) kesê yan cihê ku mirov daxwazan jê dike yan şîretan jê dipirse: Mela û muxtar merciyên gundiyan in..
Herwiha: mercih.
ji: Ji erebî.
ji wêjeyê: Yanê dixwazim bêjim ku; mîna hin der û dor û hin kesayetan, mafê min tune ye ku xwe bixim şûna hakîm û serdozgeran, an jî xwe wekû merciya gel bibînim û di derbarê kesan de biryara “ îşte, filan kes hunermend e û bêvan kes ne hunermend e..” bidim!(Xelîl Xemgîn di hevpeyivînekê de li gel Mehdî Cilgin, Netkurd.com, 2/2007)
merçiqandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merçiqandin
merçiqandin (lêker)(navdêr, mê) perçiqandin, merriçandin, zirviçandin, eciqandin, esirandin, çewisandin, dewisandin, herrişandin, givaştin, di nav yan di bin tiştek giran yan şidayî ve pûç kirin, pelixandin. Tewîn: Lêker: -merçiqîn-.
Bide ber: miçandin, miçiqandin.
Têkildar: merçiqîn.
: merçiqandî, merçiqîner, merçiqîninde, merçiqînk
merçiqîn (lêker)(navdêr, mê) perçiqîn, merriçîn, zirviçîn, eciqîn, esirîn, çewisîn, dewisîn, herrişîn, hatin merçiqandin, di nav yan di bin tiştek giran yan şidayî ve pûç bûn. Tewîn: -merçiq-. Têkilî: merçiqandin.
ji: hevreha merriçandin, ji Proto-hindûewropî mel- (nerm bûn), binêre melhem
merckirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merc kirin
merckirin (navdêr, mê) (Binihêre:) merc
mercname 1. şertname 2. rayîşname
merd 1. comerd, destbelaş 2. mêrxas
(rengdêr) kesa/ê bi dilxwazî malê xwe xerc dike yan dide xelkê, ne tema, ne çikûs, ne çepel, camêr, qenc, çê, çak, rind, wêrek, mêrxas, mêr, biste, cesûr.
Bide ber: berd, derd.
ji: têkildarî mêr û mirov.
: merdî, merdînî, merdîtî, merdtî, nemerdî, nemerdînî, nemerdîtî, nemerdtî
merdan mêkut
serenav, nêr, navek zelaman e.
ji: merd + -an
merdane [I] 1. bi destbelaşî 2. bi mêrxasî [II] loq, bangurdan
(hoker) bi merdî, bi camêrî.
ji: merd + -ane
merdbûn (navdêr, mê) mirov fêrî mêvandarî nandehî yê dibe, :dumahîya temenê xwe ew yê merd bûy seyda berê ji vêgavê merd tir bû
merdê ji kîsmalê xelkê bûn (biwêj) ji bo kesên ku ne bi pereyên xwe, lê bi yên xelkê qenciyê dikin tê bikaranîn. tu li merci xuyabûna wî menêre loi tiştek ji bêrîka wî neçûye, ew merdê kîsmalê xelkê ye.
merdejin (rengdêr) jina merd nandeh û çavvekirî
merdemêr (rengdêr) mêrê merd nandehçavvekirî
merdene (Zazaki) (lêker) mirinKurdî (Zazaki) mirin
merdî (navdêr, mê) mirovperwerî, mirovhezî, xêrxwazî, fîlantropî, camêrî, qencî, çakî, alîcenabî, bi mal û milkê xwe alîkariya xelkê kirin, mirovdostî, xêr, xêrkirin, xêrdan.
Herwiha: merdîtî, merdtî.
Dijwate: nemerdî, temahî, çirrûkî.
ji: merd + -î
merdîkî (navdêr, mê) bi merdî, bi rûmetdarî.
ji: merdî +-kî
merdim (navdêr) jin, zelam, keç, kurr û bûnewerên din yên bi du piyan dimeşin û dikarin biramin û biaxivin, kesên ji binemalê yan xwînê ve nêzî hev.
Herwiha: mirov, meriv, mere, merov, miro.
Hevwate: Wate 1: ade-merîk, ademîzad, ademî, benîadem, benderuh, beşer, insan, însan, kes Wate 2: kesûkar, lêzim, xizm, eqreba.
ji: mirin
merdînî (rengdêr) nandehî, :bi merdî jiya û bi merdînî mir
merdkî (navdêr, mê) bi merdî.
ji: merd +-kî
merdkirin (navdêr)dema mirov bi mal û diravî jibo mêvanan ya pêdivî bi ket, :divê jibo mêhvanan mirov xwe merd bike
mere 1. zelam û jin û zarrok (navdêr)(Binihêre:) mirov 2. dijwateya herre. Binêre; herrîn 3. me re, bi me re, ji me re
mered pace
merek kadîn
mereke (Zazaki) (navdêr, mê) kadîn
merem (navdêr, mê) mebest, mexsed, niyet, bayist, armanc, hedef, daxwaz, Merema we çi ye? (Hûn çi dixwazin? We çi divê?), Merema min bi vê nivîsarê ne rexnekirina we ye lê dixwazim çend pêşniyaran bikim. axir, bi kurtî, Unsur, kunsur, ard û sur… Merem ez ji nav derneketim..
Herwiha: meram.
: meramî
meremdar (rengdêr) pêşbiryar, lagîr.
ji: merem +-dar
meremdarkî (navdêr, mê) bi meremdarî.
ji: meremdar +-kî
meremer (navdêr, mê) kalekal, pit-pit.
ji: merem +-er
meremkirî (rengdêr) niyazkirî, armanckirî.
ji: merem +kirî
meremkirin (navdêr, mê) mebestkirin.
ji: merem +kirin
merengozî (navdêr, mê) necarrî, xeratî, dartiraşî
merenqoz (navdêr, mê) necarr, xirat, durger, dartiraş, dartaş
mereq (navdêr, mê) hewes, balkêşî, tatêl, tatol, çavzêlkî, etir, xemxwerî, pirr xwestin tiştekî bizane, arezû, meyl, bij, dilbijî, baldarî, daxwaz, xwestek, xwezî, hêvî, hez, işteh, miciz, mijaj, dilçûnê, rexbet, temenî, iştiyak, iqbal, mad, dîqet, enteres, balkêşbûn, xwestin, pûte, bayex, hemêt, îtina, giringî, muhimî.
Herwiha: meraq.
Bikaranîn: Lêker: mereq kirin, mereq şkandin. Navdêr: mereqkirin, mereqşkandin.
: bêmereq, bêmereqî, bêmereqîtî, bêmereqtî, bimereq, bimereqî, mereqdar, mereqdarî, mereqdarîtî, mereqdartî, mereqder, mereqderî, mereqderîtî, mereqdertî, mereqdêr, mereqdêrî, mereqdêrîtî, mereqdêrtî, mereqî, mereqker
mereq kirin (lêker)(Binihêre:) mereq
mereqdar (rengdêr) kesa/ê ku dixwaze tiştan bizane, kesa/ê ku bala xwe dide tiştan, kesa/ê ku dixwaze tiştek hebe yan tiştekî bibîne.
Herwiha: meraqdar.
Hevwate: bimereq.
ji: mereq + -dar.
Bikaranîn: Lêker: mereqdar bûn, mereqdar kirin. Navdêr: mereqdarbûn, mereqdarkirin Rengdêr: mereqdarbûyî, mereqdarkirî.
: mereqdarî, mereqdarîtî, mereqdartî
mereqdar bûn (lêker)(Binihêre:) mereqdar
mereqdar kirin (lêker)(Binihêre:) mereqdar
mereqdarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mereqdar
mereqdarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mereqdar
mereqdarî (navdêr, mê) mereqdarbûn, mereq, baldarî, hewes, balkêşî, tatêl, tatol, çavzêlkî, etir, xemxwerî, hezkirin ku tiştekî bizane yan bibîne.
Herwiha: meraqdarî, meraqdarîtî, meraqdartî, mereqdarîtî, mereqdartî.
ji: mereqdar + -î
mereqdarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mereqdar kirin
mereqdarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mereqdar
mereqder (navdêr, mê) balkêş, entresan, serincrakêş.
ji: mereq +-der
mereqî (navdêr, mê) rewşa mereqbûnê.
ji: mereq + -î
mereqker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê mereq dike.
ji: mereq + -ker
mereqkêşî (navdêr, mê) naz, balkêşî, niwaz, dilwazî, dilkêşî, dênkêşî, cezb, atraksiyon.
ji: mereq +-kêşî
mereqkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mereq kirin
mereqkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mereq
mereş Serenav,mê, bajarrek e li parêzgehek e li Bakurê Kurdistanê, paytexta wê parêzgehê
merexesî (navdêr, mê) pişû, vehesîn, azane, betlane, bênvedan, tatîl, îstîrehet, dema mirov kar nake: Te merexesiya xwe ya havînê li kû borand?.
Herwiha: meraxesî
merêz (navdêr, mê) paqijî, pakî, bijûnî, temîzî, xawênî, rêkûpêkî, serûberî.
Bide ber: melez, mered, merez, merîz.
: bêmerêz, bêmerêzî, bêmerêzîtî, bêmerêztî, bimerêz, merêzdar
merez kul û nexweşî
(navdêr, mê) nesaxî, nexweşî, êş, derd, elem, kul, keder, keser.
Herwiha: mered.
Bide ber: melez, merêz.
Têkildar: merîz.
ji wêjeyê: Welhasil, Kubizek dibêje ku keçika cihû guh li Hitler nedikir û evîna wî bê bersiv hişt. Piştre têkiliya wan ji hev qut bûn û ev ji Hitler re bû derd û merezek xedar.jêrderk.
ji: ji erebî مرض (mereḍ), hevreha aramî ܡܪܥܐ (mera), akadî meraṣu. Peyva erebî ketiye gelek zimanên din jî: bo nimûne farisî û urdûyî مرض (merez), tirkî maraz, hindî मरज़ (maraz), swahîlî maradhi. Tevî nêzîkiya dengê xwe jî, ji aliyê etîmolojiyê ve ew ne hevrehên peyva ewropî ne: bo nimûne fransî malade, îtalî malattia, katalanî malaltia û hwd. ku ji latînî mal habitus in..
: merezî
merezdar (rengdêr) nexweşok, biêşîk, bîmarî, janoyî, nizar, merezoyî, jar, nexweşokî, derdnak, êşîkdar, hîledar.
ji: merez +-dar
merêzdar (rengdêr) bipaqijî, bipakî, bibijûnî, bitemîzî, bixawênî.
ji: merêz + -dar.
: merêzdarî merêzdarîtî merêzdartî
merêzdarî (navdêr, mê) rewşa merêzdarbûnê.
ji: merêzdar + -î
merezdarîbûn (navdêr, mê) nexweşbûn.
ji: merez +-darî +bûn
merezî (navdêr, mê) rewşa merezbûnê, nexweşokî, nexweşî, êşîk, bîmarokî.
ji: merez + -î
merezî kirin (biwêj) aciz kirin, nexweş xistin. eman ji dest vî lawê min îpiçûk, wî ez merezî kirim.
merezme (navdêr, mê) sifre, destexane, xwançe.
Herwiha: meresme
merezoyî (navdêr, mê) nexweşok, nexweşînok, bîmarî, biêşîk, janoyî, nizar, marazdar, merezdar, jandar, biêşk, êşîkdar, hîledar, jar, nexweşokî, derdnak.
ji: merez +-oyî
merfet derfet
merg giyan
(navdêr, mê) mirin, wefat, mewt, emrê Xwedê, nemana li jiyanê, can, ruh, giyan: Mergê min gorî te bibe! (Bila ez bo te bimirim!).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌رگ.
ji: jiari, hevreha soranî مه‌رگ (merg), farisî مرگ (merg), têkilî peyvên mirin, mirov, mêr, merd....
: merge, mergî, pêşmerge
merge (1 şîrove)Xwarinek e. Li gelek herêmên kurdîstanê tê çêkirin. Ji nanê tisî tê çêkirin. Bi gelemperî ji aliyê pîran tê hez kirin..
mergen (navdêr, mê) xilwet, dêr, keşîşxane, manastir, avahiyê ku abid tê ve dijîn û îbadetê dikin
mergî (navdêr, mê) rewşa mergbûnê.
ji: merg + -î
mergîz (navdêr) pê tûmê zeviyan çêdikin.
mergonek bangurdan
(navdêr, nêr) bagurdan
merhamet kirin (lêker)însaf kirin.
ji: merhamet + kirin
merheba (hoker) silav!, selam!, selamun eleykum, rojbaş, gotinek silavkirinê ye dema ku mirov hev dibîne: Merheba, tu çawan î?.
Herwiha: merhaba (di bin tesîra tirkî de).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌رحه‌با.
Bikaranîn: Van salên dawîn, bi texmîna ku silav ji merheba kurdîtir e, gelek kes li hev wisa silav dikin. Lê di kurdî de peyva silavkirinê merheba ye, silav karê gotina merheba ye. Herdu jî ji erebî ne lê ji mêj ve ketine kurdî û bûne malê zimanê me. Bikaranîna ti ji wan herduyan ne eyb û şerm e..
ji: ji erebî مرحبًا (merḧeben: bi xêr hatî) ji erebî me- + رحب (reḧibe: fireh bûn), têkilî رحب (reḧḧebe: bixêrhatin lê kirin). Idiaya ku dibêje merheba ji mihreban/mihrevan e, bêbingeh e. Eger merheba ji mihriban bûya, çima kurd û farisan dê ew bi ḧ ya erebî bigota, cihê r û h biguheranda, i bikira e, n ji dawiya peyvê biavêta û kurdan li hemberî mihrevana xwe b di peyvê de bi kar bianiya? Di ser re jî, eger ev peyva wiha giring ne ji erebî bûya, çima berî îslamê ew di ti nivîsên îranî de wek silavê nehatiye qeydkirin. Em dizanin ku di zimanên îranî de bi hezaran peyvên pirr kêmtir giring di nivîsan de ji me re mane lê ev merheba tine bûye..
: merhebahî, merhebatî, merhebayî
merheba! bi xêr hatî!
merhebatî xêrhatinî
merhebatî ji hev birîn têkilî ji hev qut kirin
merhebayî (navdêr, mê) silav.
Herwiha: merhabatî, merhabayî, merhebatî.
ji: merheba
merhele 1. ast 2. rade
(navdêr, mê) qonax, gihanek, faz, qedem, gav, ast, pile, derece, hengam.
Herwiha: merhale, merĥale, merĥele
merhem dermanê helîsekî/macûnkî
(navdêr, mê) dermanek nerm e ku mirov bi laşê xwe dide.
Bikaranîn: Lêker: merhem kirin. Navdêr: merhemkirin Rengdêr: merhemkirî
merhem kirin (lêker)(Binihêre:) merhem
merhem lêdan (Binihêre:) merhem
merhemandin (lêker)melhem kirin.
ji: merhem +-andin
merheme (navdêr) dilovanî.
ji wêjeyê: Behrê nusret , sanî behrê merheme , Behrê qudret , behrê îrfan in heme w:Mela Hisênê BateyîHevwate, merhemet, merhemeh
merhemet hesta diltenikiyê *“merhemeta ne li cih, merezê tîne”
(navdêr, mê) dilovanî, dilnermî, rehm, bexşendeyî, dilnermbûn, dilsojî.
ji wêjeyê: Qudret û tezîm û mînnet merhemet Hem seadet hem keramet menzîlet w:Mela Hisênê Bateyî.
Herwiha: merhamet.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: merhemet kirin, merhemet xwestin. Navdêr: merhemetkirin, merhemetxwestin Rengdêr: merhemetkirî.
: bêmerhemet, bêmerhemetî, bimerhemet, bimerhemetî, merhemetdar, merhemetdarî, merhemetdêr, merhemetdêrî, merhemetnas, merhemetnasî, merhemetyar, merhemetyarî
merhemet ket ber dilan hate însafê
merhemet kirin lê şewitîn, guneh pê hatin
(lêker)(Binihêre:) merhemet
merhemet nekirin (lêker) çav neniqandin.
ji: merhemet + nekirin
merhemet xwestin (lêker)(Binihêre:) merhemet
merhemetkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merhemet kirin
merhemetkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) merhemet
merhemetxwestin (navdêr, mê) (Binihêre:) merhemet
merhemkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merhem kirin
merhemkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) merhem
merhûm (rengdêr) rehmetî, biheştî, rehmetkirî, mirî, wefatkirî.
ji wêjeyê: Şahirê siyê jî Melayê Batê ye. Navê wî jî Mela Ehmed e. Eslê wî ji Batê ye. Bate gundek e, ji gundê di hekariyan. Di tarîxa heşt sed û bîstî da peyda bûye, û zehf şihir û ebyat gotine. Dîwaneke mexsûs heye, qewî qenc e, û mewlûdeke kurmancî gotiye. Di Kurdistanê de ew meqbûl e; û heştê salî emir kiriye û neh sedê hicrî merhûm bûye. Di nêv gundê Batê de jî medfûn e.(Mela Mehmûdê Bayezîdî).
: Ji erebî, têkildarî: me- + rehm
meri (navdêr) ademî, ademîzad, ade-merîk, insan, beşer, benîadem, meriv, mere, merdim, jin û zelam û keç û kurr û bûnewerên din yên bi du piyan dimeşin û dikarin biramin û biaxivin, xizm, eqreba, kesûkar, kesên ji binemalê yan xwînê ve nêzî hev.
Herwiha: miro, mirov, mere, merî, meriv, merov, merdim.
Hevwate: Wate 1: ade-merîk, ademî, ademîzad, benderuh, benîadem, beşer, însan, kes Wate 2: kesûkar, lêzim, xizm, eqreba.
ji: Têkildarî mirin, Proto-hindûewropî: mer- (mirin) > + teuk- (tov, tuxm), Sogdî: merte-tewxme- , Middle Persian: mertum (mirov), Farisî: merdom (mirov), Zazakî: merdim, Hewramî: merdim, Kurmancî: mirov, meri, meriv.
: meridost, meridostî, merihez, merihezî, merinas, merinasî, meriperwer, meriperwerî, merirev, merirevî
merî mirov *“merî, bi zenga ber diranan têr nabe”
meridîyayene (Zazaki) (lêker) meridîn
meridnayene (Zazaki) (lêker) meridandin
meridnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin meridandin
merîk bişkoj, qumçe
(navdêr, mê) meyîk, qumçe, bişkoj, qupçe.
Bide ber: merî mêrî mirî mîrî morî morîk mûrî.
: bêmerîk bêmerîkî bimerîk bimerîkî merîkdar merîkdarî
merîkdar (rengdêr) bimeyîk, biqumçe, bibişkoj, biqupçe.
ji: merîk + -dar.
: merîkdarî merîkdarîtî merîkdartî
merîkdarî (navdêr, mê) rewşa merîkdarbûnê.
ji: merîkdar + -î
merisandin (lêker)(navdêr, mê) firikandin, perixandin, gemirandin, hewirandin, masaj, mist dan, surandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌رساندن
merisandin/dimerisîne/bimerisîne 1. daqurtandin 2. lê xistin 3. bêhêz hiştin
merît (navdêr, mê) meziyet, şiyan, karîn, qencî, biserketin
meritandin/dimeritîne/bimeritîne 1. herişandin 2. birîndar kirin, spîldaxkî jê derbas kirin
meritîn/dimerite/bimerite 1. herişîn 2. birîndar bûn *“destê bin kêvir, bikêşî dê bimerite nekêşî dê biherişe”
meriv mirov *“meriv, bi çiravan diçe delavan”
(navdêr) jin, zelam, keç, kurr û bûnewerên din yên bi du piyan dimeşin û dikarin biramin û biaxivin, kesûkar, eqreba.
Bikaranîn: Lêker: meriv bûn, meriv kirin. Navdêr: merivbûn, merivkirin Rengdêr: merivbûyî, merivkirî.
Hevwate: mirov, mere, merov, miro, kes, insan, însan, beşer, ademîzad, ademî, benîadem, benderuh, merdim
meriv bûn (lêker)(Binihêre:) meriv
meriv kirin (lêker)(Binihêre:) meriv
merivan (navdêr, mê) merivhez.
ji: meri +-van
merivane (rengdêr) mirovane, mirovwarî, mirovkî, merivkî, bi mirovî.
ji: meriv +-ane
merivantî (navdêr, mê) xizimatî, lêzîmî, xweyîtî.
ji: meri +-vantî
merivatî mirovatî *“merivatî bi baran, hesab bi misqalan”
merivbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) meriv
merivbûyî (rengdêr) (Binihêre:) meriv
merivê bêguman, bêdîn û bêîman (biwêj) yên ku alîkarî û hêviyê nadin mirovan ne mirovên baş in. ez ji vê bi rastî jî bawer im ku mirovên bêguman, bêdîn û bêîman in.
merivê malê mirî bûn (biwêj) ji bo tiştên erzan û belaş gelekî di nav hewldanê de bûn. wan kelepûran ji bo faysal bihêlin, jixwe ew merivê malê mirîye.
merivê xwe dîtin (biwêj) layîqê xwe dîtin. qet destê xwe nedinê, wê tam merivê xwe dîtiye.
merivek (navdêr, mê) yek, kesek, mirovek.
ji: meriv +-ek
merivhezî (navdêr, mê) merivanî, mirovî.
ji: meriv +-hezî
merivhezî bûn (navdêr, mê) mirovhezî bûn, merivperwerî bûn, mirovperwerî bûn.
ji: meriv +-hezî + bûn
merivkî (navdêr, mê) mirovane, merivane, mirovwarî, mirovkî, bi mirovî.
ji: meriv +-kî
merivkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meriv kirin
merivkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) meriv
merivok (navdêr, mê) mêrikok, merivkok.
ji: meriv +-ok
merivokî (navdêr, mê) mirovokî, antropoît.
ji: merivok + -î
merîwan Xwendin: Serenav,mê, bajarrkek e li nêzî Sineyê li Rojhilata Kurdistanê serenav, nêr, navek zelaman e.
Bide ber: Merwan, Merwanî.
: merîwanî, merîwanîtî
merîx Serenav,mê, Behram, Mars, yek ji exterên anku planetên pergala rojê ye (ji rojê ve ber bi dûrtir ya çarem e).
ji wêjeyê: Vê demê stêrka te Heyv bi Merîxê re di nava hevrikiyekê de ye. Lewma dibe ku di rojên pêş de tu ji nişkê ve biryarekê bidî û mirovên derdora xwe matmayî bihêlî.Xelk çûne ser Merîxê, em hê jî li nav rîxê! jêder.
ji: Ji erebî.
: merîxî
merixandî (rengdêr) hincirî, hincirandî, pelaxtî, pelixandî, merixî, pelçiqî, pelçiqandî.
ji: merixand + -î +
merixandin mexelkirin, mexel kirin, kirin mexel, êvtandin, kuncirandin, hincirandin, pelixandin, pelçiqandin
merixandin/dimerixîne/bimerixîne mexel kirin
merixîn/dimerixe/bimerixe mexel hatin
meriyet (navdêr, mê) meqbûlî, qebûlbûn, hatin qebûlkirin, ne qedexebûn.
Herwiha: meriyet.
ji wêjeyê: Wê rojê min hibîst ku li Emerîkayê jinek nimêja înê bi jinên misilman dide kirin. Kesên ku hay ji dîroka me nebin, vê wek yekem bûyer dinirxînin. Lê, berî bi salan, li Nêribê Xaltêya Medê nimêja înê dabû kirin lê piştre ev ji merîyetê hat rakirin.(Hesê Belê: Xaltêya Medê û Nimêja Înê, Lotikxane.com, 3/2008).
ji: Ji erebî.
: meriyetî
meriyetî (navdêr, mê) rewşa meriyetbûnê.
ji: meriyet + -î
merkane derdanka şûşeyî ya bi devik
merkep (navdêr, mê) selika mezin ku berê vajî dihat qulipandin û mast û xwarinên din li bin dihatin hilanîn pîrika min her şeveq mast ji bin merkebê derdixist û ji min re qîmaxekî mezin datanî ser nan. her roj psîk diketin bin merkeba me û xwarinên me dixwarin.
Herwiha: merkeb
merkez navend
(navdêr, mê) navend, senter, nav, nîvek, beşa li nîveka anku nava derekê yan tiştekê/î, cihê giring, cihê lêcivînê, bingeh, cihê tiştek lê têt kirin.
ji: ji erebî.
: merkezî
merkezî (rengdêr) navendî, sentral, tişta/ê li navendê, ne rexkî, ne herêmî, ne deverkî.
ji: merkez + -î.
Bikaranîn: Lêker: merkezî bûn, merkezî kirin. Navdêr: merkezîbûn, merkezîkirin Rengdêr: merkezîbûyî, merkezîkirî.
: merkezîtî
merkezî bûn (lêker)(Binihêre:) merkezî
merkezî kirin (lêker)(Binihêre:) merkezî
merkezîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) merkezî
merkezîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) merkezî
merkezîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merkezî kirin
merkezîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) merkezî
merkezîtî (navdêr, mê) rewşa merkezîbûnê.
ji: merkezî + -î
merkeziyet (navdêr, mê) sentralîzm, unîtarîzm, jakobînîzm.
Dijwate: herêmîtî, desentralîzasyon, federalîzm.
ji wêjeyê: Barzanî bal kişand ser wê yekê ku li ba hin terefan merkeziyet hê jî di ser her tiştî re tê, û wiha li wan hatiye ku helwesta wan a li hember her dexwazeka desthilata Kurdistanê li dijî berjewendiyên Kurdistanê be. Wî got loma jî divê em bi wan baş bidin fahmkirin ku tenha çareserîya ji bo pirsgirêkan sîstema fedralî ye û biryarên li ser esasên federalî ne.(Netkurd.com, 12/2007).
ji: merkezî + -yet
merkûr serenav, Tîr, Zawe
mermalî (navdêr) xizm, lêzim, eqreba, ehl, kesûkar, mirovên kesekî
mermer cureyekî kevirên avasaziyê ye
mermî fîşeng, gule
(navdêr, mê) fîşek, gulle, telqe, qurşin
merov (navdêr) jin, zelam, keç, kurr û bûnewerên din yên bi du piyan dimeşin û dikarin biramin û biaxivin, kesên ji binemalê yan xwînê ve nêzî hev.
Herwiha: mirov, mere, meriv, miro, merdim.
Hevwate: Wate 1: ademîzad, ade-merîk, ademî, benîadem, benderuh, beşer, insan, însan, kes Wate 2: kesûkar, lêzim, xizm, eqreba.
ji: mirin
merqed (navdêr, mê) gorr, tirb, mezar, qebir, ziyaret.
Herwiha: merqat.
ji: Ji erebî.
ji wêjeyê: Li ber ronahiya merqeda Ehmedê Xanî(sernavê nivîsek Jan Dost di Diyarname.com de, 6/2007).
ji: Ji erebî
merr kirin (lêker)(Binihêre:) merr
merrbêr (navdêr, mê) bêr, merr, metirke, bêrik, merrik, amûra pêkolandina axê.
Herwiha: merrbêl merbêl merbêr.
ji wêjeyê: Rast e, merbêr û merbêl jî heman bêr e. Corekê bêrê heye ku devê wê tûj e û pêpikekê darînî pê ve ye ji bo ku mirov pêyê xwe dane ser û bêrê pê di axê re bike. Ji vî corî re dibêjin mera metirke yan metirke..
ji: merr + bêr
merriçandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merriçandin
merriçandin (lêker)(navdêr, mê) perçiqandin, merçiqandin, zirviçandin, eciqandin, esirandin, çewisandin, dewisandin, herrişandin, givaştin, di nav yan di bin tiştek giran yan şidayî ve pûç kirin, rebitandin, hijiqandin, heşandin, pelixandin, têk birin.
Herwiha: meriçandin, mirriçandin, miriçandin.
Bide ber: miçandin, miçiqandin.
Têkildar: merriçîn.
ji: hevreha merçiqandin, ji Proto-hindûewropî mel- (nerm bûn), binêre melhem.
: merriçandî, merriçîner, merriçîninde, merriçînk
merriçîn (lêker)(navdêr, mê) perçiqîn, herrişîn, pelçiqîn, eciqîn, dewisîn, felişîn, çewisîn, têk çûn, esirînAlfabeyên din Kurdî-Erebî: مه‌ڕچین.
Herwiha: merriçan merriçiyan merriçîyan merriçyan meriçan meriçîn meriçiyan meriçîn meriçîyan meriçyan mirriçan mirriçîn mirriçiyan mirriçîn mirriçîyan mirriçyan miriçan miriçîn miriçiyan miriçîn miriçîyan miriçyan.
Bide ber: meritîn. Tewîn: Lêker: -merriç-.
Têkildar: merriçandin mirrîço.
Bide ber: pelixandin perritandin.
: merriçî merriçiyayî merriçok merriçokî
merrik (navdêr, mê) bêrik, merra biçûk.
Herwiha: merrk, merik, merk.
ji: merr + -ik
merrîn (lêker)merremerr, sewta mihan.
ji: merr +-în
merrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merr kirin
merrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) merr
merrvanî (navdêr, mê) karê merrvanan.
ji: merrvan + -î
merş 1-berrik, xawlî, xalîçe, kilîm, mafûr, rayex, mêzer, galt, hêsîl, berr, codelîk, nalîk, lalîk, gildik,
nivînên ku binê malê pê tê raxistin daku ne sar be
(carine ji ber delaliya wan dîwar jî pê tên raxistin)
2- tatî
(navdêr, mê) berrik, xawlî, xalîçe, kilîm, mafûr, rayex, mêzer, galt, hêsîl, berr, codelîk, nalîk, lalîk, gildik, nivînên ku binê malê pê tê raxistin daku ne sar be (carine ji ber delaliya wan dîwar jî pê tên raxistin), tatî.
Bide ber: marş.
Têkildar: betenî, doşek, sucatk
1. raxistina nava malê 2. bêrkun, ferşik *“gava zarok ket meha şeşan, quna wî dayne ser merşan”
mersef sinî
(navdêr, mê) sênî, belem, ferxesênî, tepsî, bergeş, sifre, berkêşok, sînî, ferxesînî, hewank, teblîk, zêrcam, amana berfireh ya ku sênîk û amanên din tê de tên bicihkirin daku gerrandina wan asan be yan xwarinê jê nekeve ser erdê yan ser maseyê.
Bide ber: mesref
merşfiroş (navdêr, mê) kilîmfiroş, cacimfiroş.
ji: merş +-firoş
merşfiroşî (navdêr, mê) kilîmfiroşî, cacimfiroşî.
ji: merş +-firoşî
merşik 1. raxistina nava malê 2. bêrkun, ferşik *“gava zarok ket meha şeşan, quna wî dayne ser merşan”
(navdêr, mê) merş, cîrax, bestir, tayî.
ji: merş +-ik
merşker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê merş dike, kilîmker.
ji: merş + -ker
merşkerî (navdêr, mê) kilimken, cacimkerî.
ji: merş +-kerî
mersûm (navdêr, mê) tomar, qeyd, tişta/ê bi nivîsandinê resmîkirî, reşname.
Herwiha: tapû.
ji wêjeyê: Li gor biryareke nû ya serokatiya komara Sûriyeyê ko bi mersûma 49 hatiye nas kirin, çi hawlatiyekî kurd yê Kurdistana binxetê maf nîne bê razîbûna saziyên ewlekariyê, wezîrê navxwe û bergiriyê yê Sûriyeyê, çi erd û xaniyan li ser navê xwe tapo bike.(Nefel.com, 10/2008)
mertal 1. alava ku ji derba şûran pê berevanî tê kirin 2. alava ku pê berevanî tê kirin
(navdêr, mê) amûrek madenî yê pan û bi gelemperî girrovirr e û mirov dide ber xwe daku xwe ji şûran yan riman diparêze, (mecazî) her tişta/ê ku tiştekî diparêze.
Herwiha: metal , mirtal, mital.
: mertalî.
ji: metal a latîn
mertala şems li ser milê (yekî) bûn (biwêj) bihêz û qewet bûn. wisa bihêz e ku tu dibêjî mertala şems li ser milê wî ye.
mertalê (yekî) rûyê (yekî) bûn (biwêj) ji bo kesên bêar û bêfedî tê gotin. ji wî re çi? mertalê wî rûyê wî ye.
mertalî (navdêr, mê) rewşa mertalbûnê.
ji: mertal + -î
mertebe (navdêr, mê) pile, ritbe, derece.
ji wêjeyê: Kay cismê letîf ê subhetî roh!Dergahê beden li ber te meftûh.Ez hêvî dikim ku bê teweqquf.Rencîde qedem be bê tekelluf.Carek here suddetelseadet.Gavek here sudretelnihayet.Ewwel here bibose astanê.Paşê here pêş dilistanê.Emma bi tewaduî û teizîm.Sed mertebe ihtiram û tekrîm.Ahiste ji bo bike duayê.Wa besteyî wê bike senayê.Şayiste bike tu ihrtiramê.Destbeste vewest bike selamê.(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695).
ji: Ji erebî, têkildarî ritbe
mertek (navdêr, nêr) karîte, max, kêran, beşt, ribanek, nîre, şeqle, girş, onî, gelender, mirdiyaq, garîte, darê yan asinê dirêj û qayîm (bi taybetî yê ku ban xwe li ser radigire).
Herwiha: martag, martak, merteg.
: mertekî
mertekî (navdêr, mê) rewşa mertekbûnê.
ji: mertek + -î
merû (navdêr, mê) mihû, mirov, meriv, insan, beşer
mervan (rengdêr) merd, camêr, qenc, xêrxwaz, xweşmirov.
Herwiha: merwan.
ji wêjeyê: Ez ê nimûneyeke konkret bidim; ez vê biharê li welêt bûm, min camêrek dît ku deh-donzdeh salan di hepsê de mabû, lê min nizanîbû. Ew ewqasî nerm, nefsbiçûk û mervan bû.(Firat Cewerî di hevpeyivînekê de li gel Murad Ciwan li ser romana xwe Ez ê yekî bikujim, Netkurd.com, 11/2008).
: mervanane, mervanî, mervanîtî, mervantî
mervanane (rengdêr) bi awayekî mervan.
ji: mervan + -ane
merwan (navdêr, nêr) navek zelaman e.
: Merwanî, merwanîtî
merwanî (navdêr) mîrnişînek kurdî bû li salên 990 ta 1085 li derdorên Amedê.
Bide ber: Merîwan.
ji: Merwan + -î.
: merwanîtî
merx [I] cureyekî darên ku zivistanan belçikên wan danaweşin [II] newalên rûbaran
(navdêr, mê) kaj, qaç, hevrist, hêrvist, hevrêz.
Herwiha: marx.
ji: Ji zimanê hûrrî, bi hûrrî em dibejin maḧri
merxesk (navdêr, mê) berbisk, sinceq, baxîz, sincaq, qawgîr
merxezar (navdêr, mê) mêrg, çîmen, çergeh.
Herwiha: merxezarr.
ji wêjeyê: Ev mêwe li kî cihî gehane?Ev gul di çi gulsenê numane?Serwêd çi cobarekî ne?Teyrêd çi merxezarekî ne?.
ji: merx + -e- + -zarr.
: merxezarî
merxezarî (navdêr, mê) rewşa merxezarbûnê.
ji: merxezar + -î
merxûr (rengdêr) (navdêr) mirovxwer, ademxwer, kanîbal, dehbe, hov, wehşî, dirrinde, barbar, kesa/ê ku goştê mirovan dixwe, yamyam, serxûr.
Herwiha: yam-yam, yemyem, yem-yem.
ji wêjeyê: Heger hûn dev ji alema mirovahiyê berdin, -qet wan têkilî vî tiştî nekin- bi tenê li cîhana kûçikan, li ya gêrikan, li ya gumgumok û marmarok û li ya wawîkan binêrin; hûn li avî û bejayiya vê dinyayê, li qewim û ahlên herî rezîl û riswa, li milet û kebîleyên herî bi paş de mayî jî binêrin, ne mimkun e ko hûn li ucûbeyeke –wek dewleta tirkan- weha rast werin. Ne mimkun e ko hûn li naxireke din, li keriyekî din, li refekî din û li dehbe û yamyamên weha ecêb, rast werin..
: yamyamî, yamyamîtî, yamyamtî
meryamî (navdêr) zimanek aborijînalî yê Awistralyayê ye
meryem (navdêr, mê) navek jinan e.
Herwiha: Miryem.
Bide ber: Meyrem
merz cihokên ku li dora zeviyan tên kolandin (da ku lêkend nekevê)
(navdêr, nêr) sinor, tixûb, hidûd, hed, navbera du welatan yan deveran: Gundê wan li ser merzê Îranê û Iraqê ye..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌رز.
Bide ber: merc, merg, merze .Binêre.
Herwiha: berz, derz, terz, werz, xerz, gurz, erz.
ji: hevreha farisî yan ji farisî مرز (merz), pehlewî merz, avestayî merezu-, latînî margo, îrlendiya kevn mruig, bruig, gotî ????? (marka), inglîziya kevn mearc, inglîziya nû û piraniya zimanên skandinavî mark, inglîzî herwiha march, almanî Mark, fransî marge, spanî margen, portugalî margem... hemû ji Proto-hindûewropî merg-. մարզ (marz: dever, navçe) ya ermenî û ܡܪܙܐ (merza: tixûb, sinor) ya aramî ji zimanên îranî hatine wergirtin. Ji eynî rehî: merc, marjîn, marjînal, mark, markîz...
merzandin (lêker) lê borin, lê negirtin, uzr xwestin. Tewîn: -merzîn-.
ji: merz +-andin
merzel gor *“hemû merzelên kêlsipî ne ziyaret in, hemû kesên şaşiksipî ne serdar in”
merzel gazî (yekî) kirin (biwêj) ji bo kesên gelekî pîr in, an jî bi nexweşiyek giran ketine tê gotin. welehî êdî merzel gazî apê kerîm dikin.
merzelê ji nêzdan miriyan li kû ye! (biwêj) ka kî ji birçînan miriye? her kes kêm an jî zêde dikare debara xwe dike. ma her tişt tenê têrkirina zik e? ka merzelê ji nêzdan miriyan li ku ye?!
mercenary Leşkerî biperetî.
merchandise temel
merchant bazirgan
mere
merely tenê
merman Di mîtolojiya yewnan mêrmasî yê nîvî zilam û nîvî meriv e
meraq kirin to wonder
merasîm f. ceremony
meraz tuberculosis
merbend f. bond, fetter
merc condition; requirement; term, provision
merd generous
merdan (f.) hammer
merdî generosity
merem Binêre: mebest
mereq kirin v.t. to wonder
v.t. to wonder
mereqdarî f. interest, inquisitiveness, curiosity
merg (f.) meadow, turf
(m.) soul
f. death
merheba hello
merhele Binêre: gihanek
f. stage: di merhela ewil de=in the first stage
merhem (f.) ointment
merîd m. disciple, devotee
meriv Binêre: mirov
m. person, one (impersonal): gava meriv li cihekî dimîne=when one stays in a place
merkez f. center.
merkezî central: hukûmeta merkezî=central government
mermer (m.) marble
mertal shield
merken bala xwe dan
pêhesîn
merkwürdig ecêb
sêr
mer Taille
mera uns
meram Absicht
was man meint
was man sagen will
Wunsch
Ziel
meraq Begehren
Begehrlichkeit
großes Interesse
Interesse
Kummer
Neugier
Neugierde
Sehnsucht
Sorge
Verlangen
Wunsch
meraq kirin begehren
bekümmern
Interesse haben
machen, sich Sorgen ~
wünschen
merbend der Sattelgurt, der unter dem Schwanz befestigt wird
Kette
Koppel am Tragsattel des Esels
Sicherheitskette
merc Bedingung
Umstand
merc girtin wetten
merdan Hammer
merdî sämtliche positiven männlichen Eigenschaften
mered Fenster
merek Lager der Stroh
merem Absicht
was man sagen will
Wunsch
Ziel
mereq Neugier
Sorge
Verlangen
Wunsch
mereq kirin neugierig sein
merexes kirin entlassen
wegschicken
merez Krankheit
Plage
Übel
merhemet Gerechtigkeit
Gnade
merî Angehörige/r
Mann
Person
Verwandte/r
meriv Angehörige/r
Mensch
Verwandte/r
meriv tirê es scheint
man hätte denken können
man könnte meinen
merivantî Beziehungen
Verwandtschaft
merivatî Beziehungen
Verwandtschaft
merixîn liegen
meriz Krankheit
Plage
Übel
merkeb Esel
Reittier
merkep Esel
Reittier
merkez Zentrum
merş Teppich
mertal Deckung
Schild
Schirm
Schutzschild
Schutzwall
mertalên zindî lebende Schutschilde
mertîn Gewehr
merx Fichte
Wacholder
Tanne
merzel Friedhof
Grab
mercuwêl gîyayê kevno-gîyayê kewlîk; vicia cracca
mer m. mere, bêle, huyê mere m.
mer bûn lng. mer bîyene
mer kirin lg. . mer kerdene
mera m. çere, puze, mera, çeregeh, olaxe n.
mera rêz n. mera rezî, rezmere, mera hêgayî m.
meram m. nega m., arzû n., wastis n., waz n., niyaz n., dîlege m., rexbet n., merem n.
meran m. bot. yasemîne, yasmînêre, yasmîne m.
meraq m. merex, meraq n.
meraq kirin lg. . merex kerdene
meraqdar rd. merexdar, merexin
meraqdar bûn lng. merexdar bîyene, merexdarîyene
meraqdar kirin lg. . merexdar kerdene, merexdarnayene
meraqdarbûn m. merexdarbîyayis, merexdarîyayis n.
meraqdarî m. merexdarîye, merexdarênî m.
meraqdarkirin m. merexdarkerdis, merexdarnayis n.
merasîm m. merasim, meresim n.
merasim m. merasim, meresim n.
merasima alayê n. merasimê beyraqe, beyraqmerasim n.
merasima bihurinê n. fermîmerasim, merasimê ravêrayisî m.
merasima bîranînê n. merasimê vîrardisî, merasîmêyacikerdisî n.
merasimî rd. merasi m., meresimên
meraxan m. kelendire, çelemtu, qiri m., tirpane, kelandire m.
meraze n. ana. vamikî, alukî, bilbanrikî, nekî, çijeyêxazmikî, aloqîz n.
merbend m. bendik, bendke n.
merbêr m. huy, huye, wiye, hu, wuye, hîwe, hiwe, kureg n.
merc n. werz, sert, qewl, qowl n.
merca pêsîn n. werzo verêm, serto verên, qewlo verên, verewerz, veresert n.
mercan m. zoo. mircan, mercan n.
m. mircane, mercane m.
mercandî rd. biqeydûsert, qeydûsertin
mercandin lg. . sîndornayene, takyîd kerdene, toxibnayene
mercanok m. ana. zutike, sursurike, tabûte, turturike, zute, roqila qine, zotik m.
mercdar rd. werzin, sertin, qewlin, qewldar
mercek m. pertewsuze, merceke, girdeke m.
m. fiz. mercûke, mercege, adese m.
mercek dar rd. mercûkin, mercegin, adeseyin
mercî m. mercî, serepîrodayisgeh n.
merd rd. merd, camêrd, çêr
merdan n. darsoqî, darkut, sersoqî, daqoq, darhewan, konîyê rirne, toqmaq, darê dinge, daqueq n.
merdane m. dingore, balore, merdane m.
rd. merdane, çêrane, çêrkî, camêrdane, camêrdkî
merdemêr rd. camêrd
merdimgirîz rd. hov, kuvî, mîzantrop
merdîwan m. nêrdîwan, derenca, merdîwan, nergon, nêrdîwen, nerdîgûn n.
merdîyaq m. çeper, somîn n.
merêba m/n. moreba, coleg, mareba, mirêba n.
merêbatî m. morebayîye, colegîye, morebayênî, colegênî m.
mered n. teqayo gird, sibako girs n.
mereg m. simzore, mereke m.
merejo melijî; asparagus officinalis
merek m. simzore, mereke m.
merem m. nega m., arzû n., wastis n., waz n., niyaz /?., dîlege m., rexbe n., merem n.
merengoz n. marangoz, xêrat, dartiras, necar, merengoz n.
merengozî m. marangozîye, xêratîye, dartirasîye, necarîye, xêratênî, dartirasênî m.
merengozxane n. marangozxane, xêratxane, dartirasxane, necarxane n.
mereq m. merex, meraq n.
meresal n. isk. maresal, meresal n.
meret rd. madax, têrmas, serxur, hermend, andêr, mêrat, bêwe, soxe, mêras, kambax, ondêr, mîrat, medax
mereton m. sp. maraton, mareton n.
merexan m. kelendire, çelemtu, qiri m., tirpane, kelandire m.
merexdar rd. mubtela, pêrabîyaye, merexdar
merexdarî m. pêrabîyayisîye, merexdarîye, mubtelayîye, pêrabîyayisênî, merexdarênî m.
merexez m. vîndîbîyayis, sirbîyayis, wederîyayis n.
merexezbûn lng. sir bîyene, rim bîyene, raz bîyene, wederîyene, vîndî bîyene
merez m. fîlike, hîtike, tiftike m.
m. merez, nêwesîye, maraz n.
merezdar rd. merezdar, merezin, nêwes
merg m. karaz, den, xile, dore, kup, kupe, dene, xilîk, dorî, duer, dor n.
mergaset m. trajedî n.
merge m. salçe n.
mergen m. kesîsxane, manastir n.
mergonek n. bangêre, loxe, bargîne, bungêre, barîngane, luexe, luerik, bunger m.
merhale m. pêling, merhele, derece, kerte, etap, merhale n.
merhamet m. merhemet, rah m., meremet n.
merheba b. merheba, ma bixêrdî
merhele m. pêling, merhele, derece, kerte, etap, merhale n.
merhem m. melem, krem, melhem n.
merhem têdan lg. . melem pirakerdene, krem pirakerdene
merhemet m. merhemet, rah m., meremet n.
merhûm rd. merhum, rahmetî, rehmetî
merî bûn lng. merî bîyene
meridî n. mejdîya n.
merîdyen m. ast. merîdyen n.
merîh m. ast. mars n.
merîn lng. meyene, karayene (bizek)
merînos m. zoo. merînose m.
meritîn lng. serde sîyene, selexîyene, serde bîyene, terisîyene, seqetîyene, selixîyene, serro bîyene, xaz bîyene
m. serdesîyayis, selexîyayis, serdebîyayis, terisîyayis, seqitîyayis, selixîyayis, serrobîyayis, xazbîyayis n.
meriv m/n. merdim, însan, merdûm, însun, mordem, mêrdûm n.
merivatî m. wêretîye, xisimîye, aqrebayênî, merdimênî, wêretênî m.
merivatî danîn lg. wêretîye giredayene, xisimîye ronayene, aqrebayênî ronayene, merdimîye giredayene
merivê zexel merdimo zexel, merdimo sextekar
merivokî rd. antropoît, merdimekên
merîx m. ast. mars n.
merixandin lg. ramerexnayene
merixîn lng. . ramerexîyene
merîyet m. merîyet n.
merkane m. dolçike, bîdone m.
merkantîlîst m/n. merkantnlîst n.
merkantîlîzm m. merkantîlîye, merkantîlîz m., merkantîlênî m.
merkez m. mat. merkez, mîyand n.
merkezî bûn lng. merkezî bîyene, mîyandên bîyene, mîyandî bîyene
merkezî kirin lg. merkezî kerdene, mîyandên kerdene, mîyandî kerdene, merkezînayene, mîyandînayene
merkezîbûn m. merkezîbîyayis, mîyandênbîyayis, mîyandîbîyayis n.
merkezîkirin m. merkezîkerdîs, mîyandênkerdis, mîyandîkerdis, merkezînayis, mîyandênnayis n.
merkur m. ast. merkur n.
merme m. mermere, marmare m.
mermedar rd. mermerin
mermeî bûn m. mermerbîyayis, mermerîyayis n.
mermevan m/n. mermered, mermerwan n.
mermevanî m. mermerecîyênî, mermerwanîye, mermerwanênî m.
mermî m. fîsenge, qersune, gula, qerqesune, polate, mermîye, qersune, derbe, qerqusin m.
meroje m. bot. melejûn, merje, kilig n.
merov m/n. merdim, însan, merdûm, însun, mordem, mêrdûm n.
mers m. gelte, kilîme m.
m. muz. marse m.
m. pelas, dl, serdl, bêle m., palas n.
mersef m. sênîye, mengirî, sînîye, sînî, sinîke m.
n. cog. ware, plato n.
mersik m. pelas, dl, serdl, bêle m., palas n.
mersiye m. suyare, lurike, durike, lorike m.
mertal n. tirs, mertal, qelxan n.
rd. mec. mertal, pistewan
mertebe m. paye, mertebe m.
mertoxe n. mirtoxe n.
merûz rd. dûçar, marûz
merx m. mecra, raawe, robargeh m.
m. bot. wersêre, merxêre, darmerxe, wersyer, merxe, orês m.
merxime m. kitan n.
merximeya nimêjê n. pûsîya nimajî m.
meryemxort (=cehd) cad; teucrium polium
merz n. keledês, bêvin, sekre, kerpe, bend, sikre n.
m. mars (kay de) n.
m. mazeret, uzr, redvêrayis n.
merze m. bot. merzengos, meregos n.
merzeban n. merzeban, begê sîndorî n.
merzegûs m. bot. merzengos, meregos n.
merzekew m. bot. rihane, reyhane, rihun m.
merzekêwile m. bot. anûx, zembûl, zaxter, anox, anix, unix, enix, onix n.
merzel m. gorne, mezele, mexbere, qebre, gore, merzele m.
merzîp m. çirtike, çirike, çire, çiraneke, çilonçike, sirike, çure, çurnike, çurane, çuraneke m.
mercuwêl kuş fiği; vicia cracca
merdene ölmek
merdim adam
akraba
insan
merdimîye adamlık
akrabalık
insanlık
merdiş ölme
merg ölüm
merre fare
sıçan
merreyo kor köstebek
mera merge (m)
mercan mircane (m)
mercimek nîske (m), mercû (m)
mercimek çorbası mişewşî (m)
mişewşî (m)
merdane 1)merdane (n) 2)b. oklava
merdiven nêrdîwane (m), derenca (m)
merdiven basamağı linga nêrdîwane (m), palika nêrdîwane (m), paynika nêrdîwane (m)
linga nêrdîwane (m), palika nêrdîwane (m), paynika nêrdîwane (m)
meret ondêr, -e; mêrat, -e; malmêrat, -e; bêwe (n), bêwa (m); bêwayîr, -e; weysiz, -e
merhaba merheba (m), ma bixeyr dî
merhale b. aşama
merhametli zerrîveşn; -e pîzeveşn,-e
merhametli olmak zerrîveşn bîyene; pîzeveşn bîyene
merhametlilik zerrîveşnênî (m); pîzeveşnî (m), pîzeveşnîye (m), pîzeveşnênî (m), zerrîveşnî (m), zerrîveşnîye (m)
merhum rehmetî, -ye
merhume rehmetîye (m)
merkez merkez (n)
merserize merserîze (n)
mertek martage (m)
mer mî, mih
meran bn yasemîn
merane mihane, mekat, baca mihan
merc merç, şert, şirût, şert û merc, şert û şirût
merd gernas, egîd, mêr, mêrxas, wêrek, biste, aza
merd, kesa/ê amade ye malê xwe bo alîkarîkirina xelkê xerc bike, dijw temah, çepel, nemerd
merdayetî mêranî, mêrxasî, wêrekî, bistehî, gernasî, egîdî, azayî
merdî
merdim mirov, meriv, mere, ademza, benîadem, ademîzad, însan
merdum bn merdim
mere azar, jan, êş, elem
merekeb ximav, hibir, mirekeb,
merexes destûrdayî, berdayî, bexşandî
merexesî destûr, xatir, îzin
merez merez, mixayir, mohaîr
mereze zeviya birinc
merg merg, mirin, neman
mergemûş jehrek e t bo kuştina mişkan / curdan tê bikaranîn
merheba merheba, silav
merkane merkane (cûnek ceran / cerikan e)
merkez navend, merkez
merkezî navendî
mermer mermer (cûnek kevirê bihadar e)
merûmalat terş, tewal, sewal, terşûtewal, kerî, pez
merz tixûb, sinor, bn sinûr
merze catir, catirî, catirk (navê giyayekî ye)
merzekêwîle bn merzingoş
merzewan tixûbvan, sinorvan, kesa/ê çavdêriya / sereguhiya sinoran / tixûban dike
sinorî, tixûbî, kesa/ê li ber / ser sinoran dijî
merzingoş catira dêmî / beyaristanê / kûvî