Encamên lêgerînê
menafi (piraniya feydeyê ye) havil, sûd, kelk m
(piraniya feydeyê ye) havil, sûd, kelkm
menafi umumiye sûda giştî, kelka gelemperî
menafii umumiye sûda giştî, kelka gelemperî
menajer bnr menecer nd/nt
bnr menecer nd/nt
menajerlik bnr menecerî m
bnr menecerî m
menakıp piraniya menqîbe ye
piraniya menqîbe ye
menakıpname menaqipname m
menaqipname m
mendebur genûs, cinûs, mendebûr rd
genûs, cinûs, mendebûr rd
mendeburluk genûsî, cinûsî, mendebûrî m
genûsî, cinûsî, mendebûrî m
mendelevyum mendelevyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî 101, nimroya wê ya kutleyê 256 e, kurtebêja wê Md ye m
mendelevyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî 101, nimroya wê ya kutleyê 256 e, kurtebêja wê Md ye m
mendil destmal, kemnik, mendîl m
dêsmâl
destmal, kemnik, mendîlm
mendil kadar bi qanda palasekî, cihê destek livîn e (ji bo erda biçûk)
bi qanda palasekî, cihê destek livîn e (ji bo erda biçûk)
mendil sallamak jê re dest hejandin, dest li ba kirin, jê re destmal li ba kirin
jê re dest hejandin, dest li ba kirin, jê re destmal li ba kirin
mendirek mendîrek (bendera ku bi pêlşikênan hatiye çêkirin) m
mendîrek (bendera ku bi pêlşikênan hatiye çêkirin) m
menecer 1. rêveber, kargêr 2. menejer (ji bo hunermendan) 3. menejer sp/nd
1. rêveber, kargêr 2. menejer (ji bo hunermendan) 3. menejer sp/nd
menecerlik menejertî m
menejertî m
menedilmek hatin qedexekirin, hatin menkirin, men'a (yekî) hatin kirin l/tb
hatin qedexekirin, hatin menkirin, men’a (yekî) hatin kirin l/tb
menejer bnr menecer
bnr menecer
menekşe 1. binevş, benevş, binefş, binevşok, nevsîncîr (Viola tricolor) bot/m 2. binevş, binevşok (kulîlkên vê riwekê) m
1. binevş, benevş, binefş, binevşok, nevsîncîr (Viola tricolor) bot/m 2. binevş, binevşok (kulîlkên vê riwekê)m
menekşe gözlü çavreş
çavreş
menekşe gülü guleke ku wekî lavlavkê hildikişe (Rosa chinensis) bot
guleke ku wekî lavlavkê hildikişe (Rosa chinensis) bot
menekşe rengi 1. binefşî, benerx m 2. binefşî (ê ji vî rengî) rd
binevşgon
1. binefşî, benerx m 2. binefşî (ê ji vî rengî) rd
binevşgon
menekşegiller famîleya binefşan bot/nd
famîleya binefşan bot/nd
menemen mexleme, mêkle, meleme m hêk û bacan
mexleme, mêkle, meleme m
menengiç bnr melengiç
bnr melengiç
menenjit menenjit bj/m
menenjît bj/m
menetme qedexekirin, menkirin m
qedexekirin, menkirin m
menetmek qedexe kirin l/gh, men kirin l/gh, men'a (yekî) kirin l/bw, men'a (yekî) jê kirin l/bw
qedexe kirin l/gh, men kirin l/gh, men’a (yekî) kirin l/bw, men’a (yekî) jê kirin l/bw
meneviş 1. menewîş, hare 2. kizwan, qezwan bot/m
1. menewîş, hare 2. kizwan, qezwan bot/m
menevişlenme pêlpêlîbûn, menewîşbûn m
pêlpêlîbûn, menewîşbûn m
menevişlenmek pêlpêlî bûn, menewîş bûn l/ngh
pêlpêlî bûn, menewîş bûn l/ngh
menevişli pêlpêlî, menewîşî rd
pêlpêlî, menewîşî rd
menfa mişextgeh, cihê mişextiyê, şûna surgûne m
mişextgeh, cihê mişextiyê, şûna surgûnê m
menfaat beijewend, mefa, menfeet m
berjewend, mefa, menfeetm
menfaatçı beijewendperest, mefaperest, havilperest, menfeetperest rd
berjewendperest, mefaperest, havilperest, menfeetperest rd
menfaatçılık beijewendperestî, mefaperestî, havilperestî, menfeetperestî m
berjewendperestî, mefaperestî, havilperestî, menfeetperestî m
menfaatine ji bo beijewendiya (...), ji bo feydeya (...)
ji bo berjewendiya (...), ji bo feydeya (...)
menfaatperest berjewendperest, mefaperest, havilperest, menfeetperest rd
berjewendperest, mefaperest, havilperest, menfeetperest rd
menfaatperestlik beijewendperestî, mefaperestî, havilperestî, menfeetperestî m
berjewendperestî, mefaperestî, havilperestî, menfeetperestî m
menfaatperver mefaperwer, beijewendperwer rd
mefaperwer, berjewendperwer rd
menfez qulêr, qewar m
qulêr, qewar m
menfi 1. neyînî 2. bedbîn 3. mişextî, menfî, sirgûnkirî 4. neyînî, neggatîf mat/rd
1. neyînî 2. bedbîn 3. mişextî, menfî, sirgûnkirî 4. neyînî, neggatîf mat/rd
menfur sik, genûs, cinûs rd
sik, genûs, cinûs rd
mengene 1. medor, mengene, eşkele 2. boxesang (ji bo givaştina tirî û wekî wî) m
1. medor, mengene, eşkele 2. boxesang (ji bo givaştina tirî û wekî wî) m
menhiyat qedexeyên olî nd
qedexeyên olî nd
menhus bêqidoş, bêyom rd
bêqidoş, bêyom rd
meni avik, tomav, avîn fizy/m
avik, tomav, avîn fizy/m
menisk 1. menîsk (cure mercekek) 2. menîsk ant/m
1. menîsk (cure mercekek) 2. menîsk ant/m
menkıbe menqîbe, çîrçîrok m
menqîbe, çîrçîrok m
menkul 1. veguhastî, guhastî (tiştê ji cihekî veguhastine cihekî din) 2. menqûl (tiştê ku dev ji devan girtiye) 3. guhêzbar, menqûl hiq/rd
1. veguhastî, guhastî (tiştê ji cihekî veguhastine cihekî din) 2. menqûl (tiştê ku dev ji devan girtiye) 3. guhêzbar, menqûl hiq/rd
menolunma qedexebûn, menbûn m
qedexebûn, menbûn m
menolunmak qedexe bûn, men bûn l/ngh
qedexe bûn, men bûn l/ngh
menopoz ketina darê mêran, menopoz (ji bo jinan) m
ketina darê mêran, menopoz (ji bo jinan)m
menopoza girmek ketin darê mêran, ketin menopozê
ketin darê mêran, ketin menopozê
menşe jêderk, binaçe, kok m
jêderk, binaçe, kokm
menşe şahadetnamesi bnr köken belgesi
bnr köken belgesi
menşeli kokdar rd
kokdar rd
menşevik Menşevik nd/nt
Menşevîk nd/nt
menşeviklik Menşevîkî m
Menşevîkî m
mensubiyet pêgirî, mensûbiyet m
pêgirî, mensûbiyet m
mensucat pirtû, pertal, pirtî, tekstil m
pirtû, pertal, pirtî, tekstîl m
mensup pêgir, mensûb nd/rd
pêgir, mensûb nd/rd
mensup olmak pêgirî (tiştekî) bûn, mensûbî (...) bûn
pêgirî (tiştekî) bûn, mensûbî (...) bûn
mensur pexşan, mensûr m
pexşan, mensûr m
menşur 1. weşandî, belavkirî 2. menşûr mat/rd
1. weşandî, belavkirî 2. menşûr mat/rd
menteşe siyare, kêlêr, menteşe, qolop, şarnîr, rizde, encame m
siyare, kêlêr, menteşe, qolop, şarnîr, rizde, encame m
mentol mentol m
mentol m
mentollü bimentol rd
bimentol rd
menus 1. hînbûyî, hutbûyî 2. hînbûyî (ê ku xerîbiyan nake, hînbûyî ye) rd
1. hînbûyî, hutbûyî 2. hînbûyî (ê ku xerîbiyan nake, hînbûyî ye) rd
menüsküs menuskus, mînsk ant/m
menuskus, mînsk ant/m
menzil 1. qonax, veniştgeh, cihê bêhndanê 2. dûrahî, dûrîne, menzil 3. kar û barê li pişt cephe 4. qonax (riya rojekê) 5. menzil (devera ku lê heywanê bar û siwariyê tên guherandin) m
1. qonax, veniştgeh, cihê bêhndanê 2. dûrahî, dûrîne, menzîl 3. kar û barê li pişt cephe 4. qonax (riya rojekê) 5. menzîl (devera ku lê heywanê bar û siwariyê tên guherandin)m
menzil tutmak veniştin
veniştin
menzilci menzîlvan (teterê ku bi belgîran diçe deverên dûr) n
menzilci beygiri gibi koşmak rehtbûn jê re tune bûn
rehtbûn jê re tune bûn
menzilcimen zîlvan (teterê ku bi belgîran diçe deverên dûr)n
menzile merhale, pileya bilindahiyê nd
merhale, pileya bilindahiyê nd
men ölçülerde birim.
m menetme
men (i) m birim (bir niceliği ölçmek için kendi cinsinden örnek seçilen değişmez parça)
men bûn l/ngh menolunmak
men giranî ağırlık birimi.
men kirin l/gh menetmek, yasaklamak
menetmek
mena (yekî) jê kirin birine (bir şeyi, yeri) menetmek, yasaklamak
mena (yekî) kirin menetmek, yasaklamak
mena gund haymana (başıboş hayvanların salındığı çayırlık)
menal bnr mal û menal
menan n rahman
menaqip m menakıp
menaqipname m menakıpname
menazîl nd menazil, (menziller, konaklar, konaklama yerleri)
menbûn m menolunma
menbûyîn m menolunuş
mencel m 1. kazan, büyük kazan 2. kazan (buhar makinelerinde, kalorifer tesisatlarında suyun kaynatıldığı kap)
mencela doşavê pekmez yapımında kullanılan geniş kazan
mencelok m kazan
mencenîq m mancınık
mencî m iki yaşinda dişi deve
mencik (i) m esmer buğday
mencik (ii) m salata
mencol m anaç
mencolik m bir tür siyah üzüm
mencûlk m koparılmadan kendi kendine kurumuş üzüm (kuru üzüm gibi)
mend (i) bot/m peynire katılan bir ot
mend (ii) m yorulma, güçten düşme
mend (iii) rd durgun (kımıldanış ve hareket göstermeyen) * ava mend durgun su
mend bûn (i) l/ngh yorulmak, güçten düşmek
mend bûn (ii) l/ngh durgunlaşmak
mend kirin m durgunlaştırma
l/gh durgunlaştırmak
mendal nd/nt çocuk
mendalî m 1. çocukluk (çocuk olma durumu) 2. çocukluk (insan hayatının bebeklik ile ergenlik arasındaki dönemi) 3. çocukluk (çocukça davranış)
mendbûn (i) m yorulma, güçten düşme
mendbûn (ii) m durgunlaşma
mendbûnî m durgunluk
mende bot/m bir tür ot
mendê bot/m peynire katılan ot
mendebûr rd mendebur
mendebûrî m mendeburluk
mendehoş rd mest
mendehoşî m mestlik
mendehûş bnr mendehoş
mendelevyûm m mendelevyum (kısaltması Md)
mender m mandıra
mendere m 1. iki katlı yapı 2. köşk
mendexoş rd mest
mendexoş bûn l/ngh esirmek, mest olmak
mendexoşbûn m esirme, mest olma
mendexoşbûyîn m esiriş, mest oluş
mendî rd yorgun
mendîbûn m yorulma
l/ngh yorulmak
mendik bot/m yenilir bir bitki
mendîl m mendil
mendîrek m mendirek
mendîtî m yorgunluk
menegî bnr manekî
menejer nd/nt menecer
menejerî m menecerlik
menek m kısrak
menend bnr manend
menenjît bj/m menenjit
menewîş m meneviş, hare
menewîşî rd menevişli
menewîşî bûn l/ngh menevişlenmek
menewîşîbûn m menevişlenme
menewşî bot/nd yabanî menekşe
menfa m sürgün yeri
menfaet m menfaat, çıkar
menfaet gû bi (yekî) dide xwarin deveyi yardan uçuran bir tutam ottur
menfaetparêz nd/nt menfaatçı, menfaatperest
menfaetparêzî m menfaatçılık, menfaatperestlik
menfaetperest nd/nt menfaatçı, menfaatperest, çıkarcı
menfaetperestî m menfaatçılık, menfaatperestlik, çıkarcılık
menfî rd 1. menfi, olumsuz 2. menfi, sürgün edilmiş
menfûr rd tiksindirici
mengene m 1. mengene 2. havan, tütün kıyma makinesi
mengene kirin l/gh preslemek
mengeneker nd/nt kıyıcı (kıyma işini yapan) * mengenekerê titûnê tütün kıyıcısı
mengenekirin m presleme
mengenevan nd/nt mengeneci
mengenevanî m mengenecilik
mengeneya boriyan boru mengenesi
mengeneya titûnê tütün kıyma makinesi
mengeneya xiratiyê marangoz mengenesi
mengî m 1. ideal, ülkü (amaç edinilen, ulaşmak istenilen şey) 2. fel ideal ülkü (gerçekte var olmayıp yanlız düşüncede tasarım biçiminde var olan, yanlızca düşünce ile kavranabilen şey)
mengî kirin l/gh ülküleştirmek
mengîkirin m ülküleştirme
mengiranî m ağırlık birimi
mengîwer nd/nt ülkücü, idealist
mengîwerî 1. ülkücülük 2. fel ülkücülük, idealizm
mengiyî rd ülküsel
mengûş n Zerdüşt dininin din alimi
menî m bahane
menîkirin l/gh bahane aramak
menîsk m 1. menisk (bir mercek türü) 2. ant menisk
menkirin m menetme, yasaklama
menopoz m menopoz, yaş dönümü
menqal m mangal
menqel mangal.
menqîbe m menkıbe
menqûl rd 1. menkul (söylenegelmiş) 2. hiq menkul, taşınır (bir yerden başka bir yere taşınabilen mal)
menşevîk nd/nt Menşevik
menşevîkî m Menşeviklik
mensûb nd/rd mensup
mensûbî (...) bûn -e mensup olmak
mensûbiyet m mensubiyet
mensûr m mensur (düz yazı biçiminde olan)
menşûr mat/rd menşur, biçme
menteşe m menteşe
mentol m mentol
menû m 1. mönü (yenecek yemeklerin listesi) 2. mönü (sofraya gelecek yemeklerin tümü)
menuskus ant/m menüsküs
menzel oda.
m 1. oda 2. konak
menzela hêvîmayînê bekleme salonu
menzela mêvanan misafir odası (veya salonu)
menzela raketinê yatak odası
menzelî rd odalı * xaniyekî sê menzelî üç odalı ev
menzere m manzara, görünüm, görüntü
menzîl 1. menzil, konak 2. menzil, erim 3. dîr menzil (at değiştirmek veya konaklamak için kervanların ve posta tatarlarının indikleri han veya bina) 4. mesafe
menzîldirêj rd uzun menzilli
menzîlvan n menzilci
menzûm wj/m manzum
menzûme wj/m manzume
menzûmeyî rd dizgesel
men pîv
menaj navdêr,mê wate erda rast,ciyê bê kelem
: xarmenaj gundên derdora Stewrê û Bismilê
menaş (navdêr, mê) menaj,cîyê bêkelem,ciyê rast ciyê ku gog lê dihê leystin giş menaş in.
Herwiha: xarmenaj
menber (navdêr, mê) li mizgeftan cihê bilind yê ku mela jê weiz dide.
Bide ber: mihrabPirrjimar, menabir.
ji wêjeyê: Dînek afirand ji înkarê Bi secde û mihrab û menber Redda Xweda û pêxemberan kir Reddê kir xwede, xwe kir pêxember(Rojen Barnas: helbesta Efendî, pirtûka Milkê Evînê, Weşanên Nûdemê, 1995, r. 18).
ji: Ji erebî
menberahî pîvaneya berahiyê
mencel (navdêr, mê) legen, test, kerge, amana pan lê ne zêde kûr ya bêqepax.
Bide ber: sênî
mencelûk (navdêr, mê) menceleka biçûk ya bi destik û bê dervane bo şîr mast û htd bi kar dihêt
mencenîq (navdêr, mê) katapult, çekekî kevnar bû ku pê kevirên giran yan gurzên agirî dihatin avêtin bi taybetî daku dîwarên kelehan bişkînin, (mecazî) kesa/ê bêwijdan, bêîman.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌نجه‌نیق.
mend 1. kaşbûn, 2. bêqudûmî û bêhêzî
1. giyayê nav jajî (navdêr) jaj, siyabo, giyayek e ku têkilî nav penîrê hûrkirî tê kirin û jajî jê tê çêkirin.
Bide ber: -mend.
: bêmend mendî mend kirin mendkirî
paşgireke ku di dawiya navdêrê ve dizeliqe û wateya xwedîtiyê didê
mend bûn (lêker) peng bûn.
ji: mend + bûn
menda (Zazaki) (lêker) (ez) mam.
ji wêjeyê: Gilberte Favra Zaza: Demeyê şerî de ez Lubnan û Urdun de menda. (Li dema cengê ez li Libnan û Urdinê mam.)
mende tir kiriye, mend a naz e (biwêj) ye ku çewtî kiriye ew e, ye ku di ser de pirsgirekan derdixe û dixeyîde jî ew e. tişte wiha çawa be pejirandin? mende tir kiriye, mend a naz e.
mendebûr 1. teral, lexer 2. qirêj
mendehoş (rengdêr) mest, serxweş, jihalçûyî, sermest, bêhay, bêaga, gêj, bicoş, coşdar, bikêf.
Herwiha: mendehiş.
ji wêjeyê: Coşa Mîhrîcanê ez mendehoş kirim(sernavê nivîsarek Jîr Dilovan, Rojev.com, 9/2005).
ji: mend + -e- + hoş.
Bikaranîn: Lêker: mendehoş bûn, mendehoş kirin. Navdêr: mendehoşbûn, mendehoşkirin Rengdêr: mendehoşbûyî, mendehoşkirî.
: mendehoşî
mendehoş bûn (lêker) hay ji xwe neman, hicmetîbûn
mendehoş kirin (lêker) serxweşkirin, guhişandin
mendehoşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mendehoş
mendehoşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mendehoş
mendehoşî (navdêr, mê) rewşa mendehoşbûnê, coş, zewq, şahî, kêf.
ji: mendehoş + -î
mendehoşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mendehoş kirin
mendehoşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mendehoş
mendehûş bûn (biwêj) kêfxweş bûn. rewş geş bûn. ...ne min divet ez wisa bikenim ku xelk ji kenlya min re mendehûş bin. xalid salih
mendel (navdêr, mê) qilf, çilwêre, zirz, kutik, kûcag.
Bide ber: mendîl mindal.
Bikaranîn: Lêker: mendel kirin. Navdêr: mendelkirin
mendel kirin (lêker)(Binihêre:) mendel
mendelî (navdêr, mê) bajarrkek e li nêzî Xaneqînê li Başûrê Kurdistanê.
Herwiha: Menelî.
: mendelî, mendelîtî
mendelkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mendel kirin
mendelkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mendel
mendene (Zazaki) (lêker) man, mayîn, sekinîn
mendî (navdêr, mê) rewşa mendbûnê, hêvişandin, dilsarî.
ji: mend + -î
mendik (navdêr, mê) bendik, kerefs, giyayeke ya xwarinê ye
mendîl (navdêr, mê) klîns, destmal, peçete, kemn, patek, paçik, xawlîk, kaxezên yan pateyên ku mirov destên xwe pê ziha dike yan difina xwe pê kif dike
mendirêjahî pîvaneya dirêjahiyê
menekirin (navdêr, mê) qedexekirin.
ji: me +nekirin
menekşî (rengdêr) (navdêr, nêr) binefşî, mor, xemir, erxewanî, efletûnî, têkilî
menewîş (navdêr, mê) bilbiz, pelezê, pelezêsk.
Bikaranîn: Lêker: menewîş bûn. Navdêr: menewîşbûn
menewîş bûn (lêker)(Binihêre:) menewîş
menewîşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) menewîş
menewîşî (navdêr, mê) pêlpêlî.
ji: menewîş +-î
menfeet (navdêr, mê) berjewendî, lişt, kerh, mifa, feyde, keys, kar, qezenc, kêr, sûd, kelk, avantaj, qazanc.
Herwiha: menfaet, menfeet, menfiet, menfîet.
ji: Ji erebî.
: menfeetperist, menfeetperistî
menfeetperest (navdêr, mê) beijewendperest, mefaperest, havilperest, berjewendperest, kêrperest, kelkperest, liştok, feydexwaz, behreger, feydeperest.
ji: menfeet +-perest
menfeetperestî (navdêr, mê) beijewendperestî, mefaperestî, havilperestî, kêrperestî, kelkperestî, liştokî, feydexwazî, behregerî, feydeperestî.
ji: menfeet +-perestî
menfî (rengdêr) ne-erênî, negatîv, red, neyînî, nerênî
meng (navdêr, mê) raman, fikir, hizir, pûnij.
Herwiha: îde, îdê, îdêa, mengî, mengîwer, mengîwerî, mengîperest, mengîperestî.
Bide ber: îdia.
: îdeal, îdealî, îdealîst, îdealîstî, îdealîzm, îdeolog, îdeologîst, îdeologîstî, îdeolojî, îdeolojîst, îdeolojîzm
menge (Zazaki) (navdêr, mê) meh, mang, heyv, hîv, 30 roj
mengene (navdêr, mê) boxesang, eşkele, medor, pres, hawin, hewan, mîrkut, amûra ku tişt pê tên givaştin yan herrişandin.
ji wêjeyê: Ji Arınç, Erdoğan û Gül dê kîjan bibe serekomarê nû zêde ferq nake. Kî ji wan bibe jî ji aliyê GKB, MİT, MGK bi navê brîfingan ewê di mengeneya biserîdexwendinan de derbas bibin, her roj 24 saet di bin çavdêriya yawerên leşkerî û bi ferman dayînên “hîzaya geeel! esas duruş!” hêdî hêdî ewê bikevine rêza nîzamî.(Rojen Barnas: Cumhûriyeta li hemana, Netkurd.com, 4/2007).
Bikaranîn: Lêker: mengene kirin. Navdêr: mengenekirin Rengdêr: mengenekirî.
: mengeneyî
mengene kirin (lêker)(Binihêre:) mengene
mengeneker (navdêr, mê) hûrker, cengeker.
ji: mengene +-ker
mengenekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mengene kirin
mengenekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mengene
mengenevan (navdêr, mê) medorvan, presvan.
ji: mengene +-van
mengenevanî (navdêr, mê) medorvanî, presvanî.
ji: mengene +-vanî
mengeneyî (navdêr, mê) rewşa mengenebûnê.
ji: mengene + -yî
mengî mane, armanca jiyanî
(rengdêr) meqbûl,îdeal.
Bikaranîn: Lêker: îdeal kirin. Navdêr: îdealkirin
mengîkirin (navdêr, mê) îdeaikirin, îdealîzasyon.
ji: mengî +kirin
mengiranî pîvaneya giraniyê
mengîwer (navdêr), ??, îdealîst
mengîwerî (navdêr, mê) îdealîstî.
ji: mengîwer +-î
mengiyî (navdêr, mê) îdeal, xeyalî, bêhempayî, fewqaladeyî.
ji: meng +-iyî
menî 1. avika mêran a ku jinê ducanî dike 2. avika ajalên nêr a ku ajalên mê avis dike
menkûrahî pîvaneya kûrahiyê
menopoz (navdêr, mê) qedîna mehikên jinê (bi taybetî di jiyê anku temenê nêzî 50-salî de).
ji wêjeyê: Menopoz parçeyek jiyana jinan e û tiştekî xwezayî ye. Li gorî nêrîna civakî dewreya pîrbûnê ye û wisa tê dîtin. Menopoz, dawîbûna ketina cilika ne. Nexweşiya menopozê di temenê 45 û 55 saliyê de dest pê dike. Her wiha pêşketina di qada tiba cîhanê de, li ser jiyanê bandorên erênî dike û dibe ku jin piştî 80 saliyê jî bikeve menopozê. Her roj ji 3’yan yek bi nexweşiya menopozê dikeve. Nexweşiya menopozê li gorî jinan, li gorî şert û mercên jiyanê diguhere.(Azadiyawelat.com, 10/2007).
ji: Bi rêya inglîzî yan frensî menopause ji latînî menopausis ji yewnaniya kevn μήν (meh) + παῦσις (sekinîn, bênvedan).
: premenopoz perîmenopoz postmenopoz
menqel (navdêr, mê) agirdank, ardank, mantêz, perengî, pizotdank, pizotî, sotikî, amana ku agir tê de tê hilkirin (bi taybetî daku goşt li ser bêt biraştin).
Herwiha: manqel.
ji wêjeyê: Êvare ku asimanî menqel danî û li wan veşarî meş`elYanî ku vekuşt çiraxê zerrînwergirtî ji nû libasê rengîn(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695).
ji: Ji erebî
mensûb (navdêr) endamê/a yan pêgirê/a tiştekî, têkildar, pêwendîdar, eleqedar.
ji wêjeyê: Heger wateya neteweperweriyê li cem kurdan sûc an jî qebehetek be, divê wê çaxê ji tu kurdî evîndariya welatê wî, hezkirina însan û zimanê wî neyê hêvîkirin. Heger neteweperwerî kevneperestî û fediyek be, kurd jî di nav de, wê çaxê mirovên mensûbê hemû neteweyan divê ji gundiyên xwe, ji bajariyên xwe, ji birayên xwe, ji hevalên xwe, ji evîndar û zarokên xwe hez nekin; divê hez nekin ji ber ku neteweyek ji van însanan pêk tê û heger mirov ji van hez bike dibe neteweperwer..
ji: Ji erebî.
: mensûbiyet, mensûbî, mensûbîtî
mensûbî (navdêr, mê) rewşa mensûbbûnê.
ji: mensûb + -î
mensûbiyet (navdêr, mê) pêgirî.
ji: mensûb +-iyet
mensûr 1. biserketî (rengdêr) biserketî, serfiraz, mizafer.
Herwiha: mansûr.
ji wêjeyê: Em, Mansûr û Lejyoner(sernavê nivîsek Sever Işık di kovara Nûbihar de, hj. 102, 9/2007).
Bide ber: insûr.
ji: ji erebî.
: mensûrane mensûrî mensûrîtî mensûrtî 2. pexşanî (rengdêr) pexşan, pexşanî, çîrrokî, ne helbestkî, ne menzûm.
ji wêjeyê: Çar kitêbên Mele Xalitê Licî (Xalit Remo – Ayçiçek) ku bi awayekî manzûm û mensûr hatine nivîsandin, di nav berhevokekê de kom bûn û bi navê “Serpêhatiyên Zana” di nav weşanên Avesta de çap bûn..
ji: ji erebî.
: mensûrane mensûrî mensûrîtî mensûrtî
mensûrane (rengdêr) bi awayekî mensûr.
ji: mensûr + -ane
mensûrî (navdêr, mê) rewşa mensûrbûnê.
ji: mensûr + -î
mensûx (rengdêr) bêhukm, ji hukm rabûn,nesux bûn.
ji wêjeyê: Çe încîl û çe Tewrat in di mensûx in di mulxat in Bi wî navî misemmat in hukim çû kenzê rehmanî w:Mela Hisênê BateyîBi alfabeyên din.
Herwiha: hukm.
Dijwate:
mentalîte (navdêr, mê) zihniyet, feraset, têgihiştin, zihn, zeka, aqil, awayê ku kesek li mijaran dirame anku difikire, hişmendî, hiş, bîrewerî, bîrûbawerî, nerîn, dîtin, bîrîş.
ji wêjeyê: Ew kesên ko nûnertîya kurdan dikin, pêwîst e ko ji alîyê axiftinê ve, ji alîyê qanûnên navneteweyî ve û ji alîyê mentalîteya rojavayî ve têgihîştî bin.(Şahînê Bekirê Soreklî: Ya ko pişta kurdan şkandiye, berî hertiştî neyekgirtina wan e, Kerkuk-kurdistan.com, 11/2004).
ji: Ji frensî mentalité
menteqe (navdêr, mê) dever, navçe, herêm, der, zon.
Herwiha: menteq, minteq, minteqe.
Bide ber: mantiq.
Têkildar: bajarr, dewlet, gund, metropol, parêzgeh, serbajarr, welat.
ji: Ji erebî.
: minteqeyî, menteqî
menteşe (navdêr, mê) qilf, zirz, mendel, çilwêre, kutik, kûcag, zirze, zêrze, amûrê ku tişt (bi taybetî derî) pê tên asêkirin û dikarin tenê bi kilîlan bên vekirin
mentiq (navdêr, mê) lojîk, hişmendî, aqilmendî, aqil, zihndarî, zihniyet.
Herwiha: mantiq (di bin bandora tirkî de).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌نتق.
ji wêjeyê: Dîwane me min perî bi der da. Ez Dicle me; zenberî mi ber da..
ji: ji erebî منطق (menṭiq) ji نطق (nuṭq: peyv, axivîn, gotin) ji lêker نطق (neṭeqe: axivîn), wergerra yekser ya peyva yûnanî λογική (logikê: mentiq, lojîk) ku ji peyva λόγος (logos: peyv; hiş) hatiye çêkirin..
: bêmentiq bêmentiqî bimentiq mentiqdar mentiqdarî mentiqî
mentiqdar (rengdêr) bilojîk, bihişmendî, biaqilmendî, biaqil, bizihndarî, bizihniyet.
ji: mentiq + -dar.
: mentiqdarî mentiqdarîtî mentiqdartî
mentiqdarî (navdêr, mê) rewşa mentiqdarbûnê.
ji: mentiqdar + -î
mentiqî (navdêr, mê) zihnî, beraqil, rewşa mentiqbûnê.
ji: mentiq + -î
menû (navdêr, mê) lîste, katalog, qaîme (bi taybetî ya xwarin û vexwarinên ku li restoranekê hene), qeyd, sicil, navnîş, damik, endeks.
ji: Ji frensî menu
menzel jûr
menzere (navdêr, mê) dîmen, bergeh, dîdar, panorama, xuyang, tablo, her tişta/ê ku mereqa çavan dikêşe ser xwe, berçavk, cama ku mirov dide ber çavên xwe daku baştir dinyayê bibîne.
Herwiha: manzara, manzere, menzera.
Bide ber: dergeh.
ji: ber- + -geh.
: bergehî
menzîl 1. mawe 2. mesafeya kêşa çekê
(navdêr, mê) dûrahiya hedefê, dirêjahiya navbera çekê û hedefa wê: topên menzîldirêj (topên ku dûr diçin).
Bide ber: menzel.
ji wêjeyê: Hêzên eskerî yên tirkan bi balafirên cengê û bi topên menzîldirêj piştî nîvê şevê li başûrê Kurdistanê êrişî bingehên eskerî yên Partiya Karkerên Kurdistanê kirin.(Nefel.com, 12/2007).
ji: ji erebî.
: menzîldirêj menzîlkurt
menzîldirêj (rengdêr) çekên ku guleyên wan dikarin dûr bên avêtin, sarox û moşekên ku dikarin ji cihê avêtinê bigihin derek dûr.
Dijwate: menzîlkurt menzîlkin.
ji wêjeyê: Hêzên eskerî yên tirkan bi balafirên cengê û bi topên menzîldirêj piştî nîvê şevê li başûrê Kurdistanê êrişî bingehên eskerî yên Partiya Karkerên Kurdistanê kirin.(Nefel.com, 12/2007).
ji: menzîl + dirêj.
: menzîldirêjane menzîldirêjî menzîldirêjîtî menzîldirêjtî
menzîldirêjane (rengdêr) bi awayekî menzîldirêj.
ji: menzîldirêj + ane
menzîldirêjî (navdêr, mê) rewşa menzîldirêjbûnê.
ji: menzîldirêj + -î
menzîlet (navdêr) paye, pile, payedarî, pilebilindî.
ji wêjeyê: Qudret û tezîm û mînnet merhemet Hem seadet hem keramet menzîlet w:Mela Hisênê Bateyî
menzûm (rengdêr) helbestkî, wek helbestê.
Têkildar: menzûme.
Bide ber: mensûr.
ji wêjeyê: Di vê navê de her çend weke vê şêwazê helbestên ku xîtabî dildara xwe Xeyda kirine, di dîwana ‘Agir û Pirûsk’ beşa ‘name û reşbelekan’ de cih negirtibin jî, di hemû dîwanên mayî de -Zend Avista, Salar û Mîdya, Şerefnameya Menzûm ne tê de -helbesten qest- Xeyda cihekî girîng digirin..
ji: ji erebî
menzûme (navdêr, mê) nezm, helbest, şiir, şewane, honrawe, beyt, qesîde, poêm, poezî, şiîr.
Dijwate: pexşan, proza.
ji: Ji erebî.
: menzûmeyî
menzûmeyî (navdêr, mê) rewşa menzûmebûnê, pergalî.
ji: menzûme + -yî
men zilam
mend sererastkirin
mendicant geda
parsek
mention bîranîn
mencel a copper pot
mendik an herb
menfeet Binêre: berjewend
menge kerî
kozî
lod
qas
mensch binelî
bînaullah
meriv
mirov
mirov
menschen şênî
xelk
menschheit mirovatî
menschliche gemeinschaft eşer meşer
menschliche gesellschaft eşer meşer
menax Streit
Zwist
menî Bedeutung
gesund
Grund
Sinn
stark
Stärke
Ursache
Vorwand
mentiq Beredsamkeit
Dialektik
Logik
menzel Raum
Zimmer
menewş binefş; viola odorata
men m. qedexe, yasaq, qorî, men, yasax n.
men kirin lg. qedexe kerdene, yasaq kerdene, men kerdene
menacer m/n. menejer, menecer n.
mencel m. fere û folî, qab û qacaxî, firaq û folî, qacaxî, qabûqacaxî zh.
m. lê, bors, neqle, lêh, lîyen n.
mencenik m. kewkanî, mancinik, berestox, kemerestox n.
mencenîq m. kewkanî, mancinik, berestox, kemerestox n.
mend paq. -mend
mendal n. doman, mindal, gede, zak, tut, leyîr, lorik, qeçek, pit, qundax, hul, lorek, domon, lîrik, lîyr, wul, eyel, ayel n.
mendebur rd. cinûs, mendebûr, pîs mendewûr
mendel kirin lg. înkar kerdene, kitim kerdene, înkarnayene
mendîl m. destmale, mendîle m.
mendok m. bot. mendike, bendike m.
menejer m/. menejer, menecer n.
menejertî m. menejerîye, menejerênî m.
menek m. zengu, zengî n.
menengûç m. bot. viliskêre, qizbanêre, viniskêre, dara qizbane, viniskêre, qizwane, qizbane m.
menenjît m. tip. menenjît n.
menewîs m. bot. menewîsêre, dara menewîse m.
m. menewîs, xare, pêlpêle, hare n.
menewîs bûn lng. . xare bîyene, menewîs bîyene, pêlpêlin bîyene
menf m. menfat, menfaat n.
menfa m/n. nefi, sirgun, menfi, surgun, nefiy n.
menfaetperest rd. menfatperest, menfatd
menfeet m. menfat, menfaat n.
menfeetperest rd. menfatperest, menfatd
menfeetperestî m. menfatperestîye, menfatcîyênî, menfatperestênî m.
menfî rd. nêyî, menfi, negatîf
menfûr rd. cinûs, menfûr, îkradayox, nefretdayox,îgrenç
mengene m. mengene, pres n.
mengene kirin lg. mengene kerdene
mengenevan m/n. mengenewan, presd, mengened, preswan n.
mengenevanî m. mengenewanîye, prescîyênî, mengenecîyîye, preswanênî m.
mengî m. îdeal, mefkûre, îdêat n.
mengî kirin m. îdealkerdis, mefkûrekerdis, îdealnayis n.
mengîwer rd. îdealîst
mengîwerî m. îdealîz m., îdealîstîye m.
menîsk m. menîske m.
menîskus m. tip. menîskus n.
menkirin m. qedexekerdis, yasaqkerdis, menkerdis n.
menkûl n. menkûl n.
menopoz m. menopoz, huskbîyayis, kincanrabirîyayis n.
menqel m. manqale, adirdange, adirdane, monqal m.
menqûl /tf. hûq. ragozbar, menqul, ragozên
mense m. koke, mense, çunde, binik m.
mensûb rd. mensub
mensûbîyet m. mensubîyîye, mensubîyet, mensubîyênî m.
mentese m. qilope, mentese n.
mentol m. mentol n.
menu m. menuye m.
menzel m. oda m.
menzela raketinê n. odaya rakewtene, odaya rakewtisî m.
menzere m. manzera, dîmene, menzere m.
menzîl m. menzîl, durîye, durênî n.
menzîldûr rd. durîestox, menzîlderg, menzîldurî, durestox
menzûm rd. ede. manzûm, menzûm
menzûme m. ede. manzûme m.
menewş kokulu menekşe; viola odorata
menge ay (30 gün)
menzûm manzum
mendil 1)destmale (m) 2)pêşgîre (m)
menemen menemen (n)
menengiç b. melengiç
menenjit menenjît (n)
meni awî (m), sperma (m), toximek (n)
menisi gelmek reyayene
mensucat b. tekstil
menteşe menteşa (m)
men min, mine, pîvanek giraniyê / qursiyê ya nêzî 3 kîlograman e
vê gotinê de: Her kes menî malî xoyetî Her kes hosteyê karên xwe ye
mencel mencel, amanek mezin e t ji mis / sifir tê çêkirin
menceloke mencelok, mencelên biçûk
mendebûr pîs, genî, girewî, fistewî
mendîl cûnek çît / qumaş e
mene bermayî, jêmayî, zêde
menê giyayek bênxweş yê xwerbar e
meng kûr (av û hwd)
mengaw hewz, cihê av tê
mengene mengene, alavek e bo şidandina / dewsandina hin tiştan
mengî kûrî, kûrahî, kûratî
mengîl bn mendîl
mengul mengul, zengul û mengul, gulîfank, hin tişt in bo xemilandina dîwaran yan cihên din