Encamên lêgerînê
medar 1. bnr dönence 2. palpişt, alîkar nd
1. bnr dönence 2. palpişt, alîkar nd
medar olmak alîkariya (tiştekî) gihîştin (yekî)
alîkariya (tiştekî) gihîştin (yekî)
medari iftihar ê pê şanaziyê
ê pê şanaziyê
meddah 1. çalûs, meddah 2. pesnok, stayîşker (mec) nd/nt
1. çalûs, meddah 2. pesnok, stayîşker (mec) nd/nt
meddahlık 1. çalûsî, meddahî 2. pesnokî, stayîşkerî (mec) m
1. çalûsî, meddahî 2. pesnokî, stayîşkerî (mec) m
medeni şarmend, şareza, medenî rd
medenî şarmend, şareza, medenîrd
medeni hal çilonayî
medenî hal çilonayî
medeni kanun qanûna şarwerî, qanûna welatiyan
medenî kanun qanûna şarwerî, qanûna welatiyan
medenileşme şarezabûn, şaristanîbûn, medenîbûn m
medenîleşme şarezabûn, şaristanîbûn, medenîbûn m
medenileşmek şareza bûn, şaristanî bûn, medenî bin l/ngh
medenîleşmek şareza bûn, şaristanî bûn, medenî bîn l/ngh
medenilik şarmendî, şarezayî, şaristaniyet, medeniyet
medenîlik şarmendî, şarezayî, şaristaniyet, medenîyet
medeniyet şaristanî, şarezayî, şaristaniyet, şarsaniyet, medeniyet m
şaristanî, şarezayî, şaristaniyet, şarsaniyet, medeniyet m
medeniyetsiz şarezanebûyî, bêşaristanî, bêmedeniyet rd
şarezanebûyî, bêşaristanî, bêmedeniyet rd
medet 1. hawar, alîkarî, meded m 2. hawar b Allah! meded ya Xwedê!
1. hawar, alîkarî, mededm 2. hawarb
medet allah! meded ya Xwedê!
medet ummak (veya medet beklemek) hêvî jê kirin, li hêviyê bûn
medet ummak (veya beklemek) hêvî jê kirin, li hêviyê bûn
medih bnr meth
bnr meth
medine dilencisi feqîrokê ber derê camiyan
mediyastin mediyastin ant/m
mediyastîn ant/m
medlul wate, mane m
wate, mane m
medrese 1. medrese 2. fakülte m medreseli medresevanî (feqiyê medreseyê) n
1. medrese 2. fakulte m
medreseli medresevanî (feqiyê medreseyê) n
medücezir rabûnûdanîn, medûcezîr erd/m
rabûnûdanîn, medûcezîr erd/m
medüz pişemasî m
pişemasî m
medyum medyûm nd/nt
medyûm nd/nt
medyumluk medyûmî, medyûmtî m
medyûmî, medyûmtî m
medyun deyndar, qerzdar rd
deyndar, qerzdarrd (birine)
medyun olmak jê re deyndar bûn
jê re deyndar bûn
med (i) bnr max
med (ii) m mesafe
med cezîr erd/m meddücezir, gelgit
med û cezîr erd/m medücezir, gelgit
medah nd/nt 1. meddah 2. övücü, öven
medahî m 1. meddahlık 2. övücülük
medar m geçim
medarî m geçim, geçinme
meded m medet, yardım
mededkar rd meddet uman
medek m dişi camuş
medenî rd 1. medenî, uygar * civakeke medenî medenî bir toplum 2. medenî, uygar (kültürlü, eğitimli, görgü kurallarına uyan kimse) * mirovekî medenî uygar bir insan
medenî bûn l/ngh medenîleşmek, uygarlaşmak
medenî kirin l/gh medenîleştirmek, uygarlaştırmak
medenîbûn m medenîleşme, uygarlaşma
medenîkirin m medenîleştirme, uygarlaştırma
medeniyet m medeniyet, uygarlık
meder (i) erd/m tropika
meder (ii) m şefaat
medera cedî erd oğlak dönencesi
mederî erd/rd tropikal
medfen m defnolunacak yer, gömülecek yer
medfûnî m bir tür sulu yemek
medh bnr meth
medhuş rd sersem, seme
mediyastîn ant/m mediyastin
medlûmî m mahrumiyet, yoksunluk
medlûn rd mahrum, yoksun
medlûn bûn l/ngh mahrum olmak
medor (i) m çevre, etraf
medor (ii) m 1. mengene, marangoz mengenesi 2. pres
medor kirin l/gh preslemek
medorkirin m presleme
medorvan nd/nt mengeneci
medorvanî m mengenecilik
medreb m çeltik tarlası
medrebaz madrabaz.
n madrabaz
medrebazî m madrabazlık
medrese m 1. medrese (islam dini kurallarına uygun eğitimin verildiği yer) 2. okul
medresevanî n medreseli
medreseyî rd medreseli, medreseden mezun olmuş olan
medrûm bnr medrûn
medûz zo/m deniz anası
medxoş rd sersem
medxoşî m sersemlik
medya m medya
medyaya dîtbarî görsel medya
medyaya nivîskî yazılı medya
medyûm nd/nt medyum
medyûmî m medyumluk
medyûmtî m medyumluk
med (navdêr) med: medî, bavkalên miletê kurd, Med: Medya, nave welatê wan.
: medî, Medya
medah (rengdêr) medheker, senaker, çalûs, pesinder, pesnok, stayîşker, mîmîkder.
Herwiha: meddah.
ji wêjeyê: Dema ko ez li medyaya kurdî dinêrim hîç rojnameyek, kovarek, televîzyonek yan dezgeheka medyaya kurdî nîne ko ez bihesidimê û bibêjim ko xwezî ez birêveberê filan dezgeha medyayê bûma. Rêveberên hemiyan jî ”memûrên siyasî” ne û xudanên esasî yên wan dezgehan jî ne hewqasê medenî ne ko rê bidin medyayeka profesyonel û azad heta ko mirov bibêje ”ax, xwezî ez midûrê filan televîzyonê bûma, da min filan kar baştir bikira” ji ber birêveber bixwazin bikin jî ”xudan” rê nadin û tenê doza meddahî û borîzaniyê dikin.(Arif Zêrevan: Ez li kurdekî digerim ko bihesidimê, Nefel.com, 9/2007).
ji: Ji erebî.
: medahî, medahîtî, medahtî
medahî (navdêr, mê) rewşa medahbûnê.
ji: medah + -î
medalye (navdêr, mê) ristika zêrrîn yan zîvîn yan bronzî ya ku kesên biserketî werdigirin, her tişta/ê mîna wê xelatê.
Herwiha: madalya, madalyon, madalyom, madalye, medalya, medalyom, medalyon.
Bide ber: metal.
ji wêjeyê: Yekîtiya Nivîskaran a Navneteweyî (PEN), Gerînendeyê Giştî yê Agosê Hrant Dînkê ku hat kuştin layiqê Madalyaya Hermann-Kesten dît..
Bikaranîn: Lêker: medalye dan. Navdêr: medalyedan
medalye dan (lêker)(Binihêre:) medalye
medalyedan (navdêr, mê) (Binihêre:) medalye
medar (navdêr, mê) jiyar, meîşet, îdare, debar, delîl, palpişt.
ji wêjeyê: Gul yek ne tenê ku sed hezaran.Gulşen didetin di nûbeharan.Meşûqê ku mislê wan gelek binher çend ku horî û melek bin.Ew nabine mûcibê çi derdanlewre ku hebin li cumle erdan. Yek bit, û nebit mîsal û hemtaMestûr ji rengê Zîn û Enqa. Aşiq bi çi dê biket medare? Bê sebr û mirin ewî çi çare?!(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695).
ji: Ji erebî
medarî (navdêr, mê) debar, ebûr, abor, debor, rabor, îdare.
ji: me +-darî
meddahî (navdêr, mê) çalûsî.
ji: meddah + -î
mededkar (navdêr) alîkar , harîkar, kesê ku alikariyê dike.
ji wêjeyê: Pertewa şema cemalê min disojit dem bi dem îştiyaqa zulf û xalan têk kirim deryayê xem Dame ber pêça firaqê weslê qet nakit kerem Ma mededkarê me bit înna fetehna sibh û dem Werne sotim ateşe dil şehriyara min nehat.w:Mela Hisênê Bateyî
medenî şareza
(navdêr) medenî: sivîl, welatî, kesa/ê ku ne serbaz anku leşker e, medenî: şaristanî, bajarrî, pêşketî, nûjen, ne gundî, ne nezan, ne paşvemayî, medenî: ne eskerî, ne serbazî, ne leşkerî(navdêr, nêr) Medenî: navek zelaman e.
Bide ber: madenî.
ji: Ji erebî, têkildarî Medîne.
Bikaranîn: Lêker: medenî bûn, medenî kirin. Navdêr: medenîbûn, medenîkirin Rengdêr: medenîbûyî, medenîkirî.
: medeniyet, medeniyetî, medenîtî
medenî bûn (lêker)(Binihêre:) medenî
medenî kirin (lêker)(Binihêre:) medenî
medenîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) medenî
medenîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) medenî
medenîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye medenî kirin
medenîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) medenî
medenîtî şarezayî
(navdêr, mê) rewşa medenîbûnê, meharet.
ji: medenî + -tî
medeniyet şaristanî
(navdêr, mê) şaristanî, sivîlîzasyon, pêşketin, peristin, pêşketîbûn, civaka nûjen, çande, kultûr, civaka pêşketî: şaristaniyên Mezopotamyayê, dijwateya hovîtiyê yan barbarîzmê.
ji: Ji erebî: medenî + -yet.
: medeniyetî
medeniyetî (navdêr, mê) rewşa medeniyetbûnê.
ji: medeniyet + -î
meder (navdêr, mê) tropîka.
ji: me +-der
mederî (navdêr, mê) tropikal.
ji: me +-derî
medfûn (rengdêr) (miriyê) definkirî, bin-axkirî, gorrkirî, di gorrê de.
ji wêjeyê: Şahirê siyê jî Melayê Batê ye. Navê wî jî Mela Ehmed e. Eslê wî ji Batê ye. Bate gundek e, ji gundê di hekariyan. Di tarîxa heşt sed û bîstî da peyda bûye, û zehf şihir û ebyat gotine. Dîwaneke mexsûs heye, qewî qenc e, û mewlûdeke kurmancî gotiye. Di Kurdistanê de ew meqbûl e; û heştê salî emir kiriye û neh sedê hicrî merhûm bûye. Di nêv gundê Batê de jî medfûn e.(Mela Mehmûdê Bayezîdî).
: Ji erebî, têkildarî: me- + defin
medheker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) medah, senaker, çalûs, pesinder, pesnok, ya/ê medhe dike.
ji: medhe + -ker
medî (navdêr, mê) rewşa medbûnê.
ji: med + -î
medîne Serenav,mê, bajarrek e li rojavaya Erebistana Siûdî û ji misilmanan re pîroz e, navekî keçan e.
Herwiha: Medîna.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌دینه.
Bide ber: Mekeh.
Têkildar: hicre.
ji: ji erebî المدينة المنورة (el-Medînet el-munewwere: Bajarrê ronakbîr) yan مدينة ﺍﻟﻨﺒﻲ (Medînet en-Nebî: Bajarrê Mihemed Pêxemberî) ji مدينة (medînet: bajarr < dadgeh, cihê hukimkirinê) jiarami ܡܕܝܢܢܐ/מדינא (midîna) yan ܡܕܝܢܢܛܐ/מדינתא (midîneta) ji me- (-geh, cih, war) + ܕܝܢܢ/דינ (d-y-n-: darizandin, hukim kirin) jiakadi dînu (qanûn; hukim) ku herwiha serekaniya peyvên dîn (bawerî) û deyn (qerz) yên kurdî ye jî. -et ya erebî ya nîşana mêyîtiyê bi pirranî ji kurdî dikeve lê di peyva Medîne de hatiye parastin ji ber ku navekî taybet e. Herwiha di navên jinan de jî tê parastin yan jî dibe -a: Fatma..
: medîneyî, medîneyîtî
medîtasyon (navdêr, mê) rûniştin û xwerehetkirina bi awayê xwerizgarkirina ji fikirînê yan baldana ser hin ramanên taybet.
ji wêjeyê: - Niha ti proje li ber destê te tune, gelo tu rojên xwe çawa derbas dikî? - Min niha hemû enerjiya xwe daye ser perwerdeya xwe. Ez xwendekara beşa Radyo-televizyonê me û niha xwe ji bo îmtihanê amade dikim. Herwiha kursa min a kurdî û fransî jî ev bû salek hê didome. Dema ku ez wextê vala dibînim pirtûk dixwînim, bi kûçikê xwe Charlot re mijûl dibim, medîtasyon û pîlates dikim. Niyeta min heye ku ez mamostatiya pilatesê bikim..
ji: Bi rêya frensî méditation ji latînî meditari (fikirîn, hizirîn, ramîn)
medor (navdêr, mê) mengene, boxesang, eşkere, pres, hawin, hewan, mîrkut, amûra ku tişt pê tên givaştin yan herrişandin, eşkele.
Bikaranîn: Lêker: medor kirin. Navdêr: medorkirin Rengdêr: medorkirî.
Bide ber: midûr.
: medorî
medor kirin (lêker)(Binihêre:) medor
medorî (navdêr, mê) rewşa medorbûnê.
ji: medor + -î
medorkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye medor kirin
medorkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) medor
medorvan (navdêr, mê) mengenevan, presvan.
ji: medor +-van
medorvanî (navdêr, mê) mengenevanî, presvanî.
ji: medor +-vanî
medreb (navdêr) erdê ku nêzî avê û xurt e
medrek (navdêr, mê) bîrname, not, memorandûm, mixtira, bîrnivîsk, pêşniyarname, belgename, dokûment, wereqe, ewraq, tezkere
medrese 1. dibistan 2. xwendegeha feqîhan
(navdêr, mê) dibistan, fêrgeh, xwendingeh, qutabxane, mekteb, perwerdegeh, cihê mirov lê tên perwerdekirin.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: مه‌دره‌سه.
Têkildar: kolej, lîse, peymangeh, xwendingeh, zanîngeh, zanko.
ji: ji erebî مدرسة (medreset), hevreha aramî ܡܕܪܫܬܐ (maðrɛʃtɑ), îbrî מדרשה miḏrāšâ). Têkilî ders, dirase, mideris.
: medreseyî
medreseyî (navdêr, mê) rewşa medresebûnê.
ji: medrese + -yî
medtv Kurtenav, kurteya Televizyona Med yan Med Televizyon (televizyonek bû ji Ewropayê weşan dikir û têkildarî PKKê bû).
Bide ber: KTV, Kurdsat, MedyaTV, MeTV, RojTV, ZagrosTV.
ji: Med + TV
medûsa (navdêr) pişemasî, hin cûn ajelên avî yê mîna tûrikan in.
Herwiha: medûza, medûz, medûza.
ji wêjeyê: Li kitêbxaneya Şahmaran ku berhemên edebî ê jinên kurd çap dike, kitêbek din zêde bû. Kitêba nû a Dîlber Hêma, ‘Medûsa’. Dîlber Hêma ji Qosera Mêrdînê ye û ‘Medûsa’ kitêba wê ya yekem e.
medya (navdêr, mê) çapemenî, pres, navgînên ragihandinê, rojname û kovar û televizyon û radyo û internet û alavên din yên nûçeyan belav dikin, virr.
Herwiha: mediya, medîa, mîdya, mîdiya.
ji: Ji latînî.
: medyanas, medyanasî, medyayî, medyavan, medyavanî, medyazan, medyzanî 2. dewletek berê li Îranê dewletek anku welatek bû berî sedsala 6 bZ li Îrana îro ( merive Medyayê anku medî bavkalên kurdan in.).
Herwiha: Mad, Med, Mîd, Mîdya.
ji: medî + -a
medyakar (navdêr) kesên ku karê medyayê dikin (wek rojnamevan, raporter, spîker û hwd).
ji wêjeyê: Medyakarên Şingalê jî ku bi dehan raport li ser rewşa devera xwe amade kirin û di medyayê de hatine weşandin, dibêjin ku heta niha bersiva nameyên wan nehatiye dayîn û rewşa xelkê Şingalê wek xwe maye..
ji: medya + -kar.
: medyakarane medyakarî medyakarîtî
medyakarane (rengdêr) bi awayekî medyakar.
ji: medyakar + -ane
medyakarî (navdêr, mê) rewşa medyakarbûnê.
ji: medyakar + -î
medyatîk (rengdêr) medyayî, rojnamevanî, têkildarî medyayê, tişta/ê ku di medyayê de pirr tê behskirin (lê belkî di rastiya xwe de ne ewqas mezin e).
ji wêjeyê: Lê bizava siyasî li Sûriyê bê bername ye û ne hevgirtî ye, ew civînên ku li derve jî ji aliyê kesayetî û hinek aliyên opozisyona Sûriyê tên kirin, zêdetir medyatîk in û hîç bandorekê li ser erdê dirust nakin..
ji: ji frensî médiatique: medya + -tîk
medyavanî (navdêr, mê) karê medyavanan.
ji: medyavan + -î
medyaya sosyal (navdêr, mê) awayên medyaya înteraktîv yên ku rê didin ku bikarîner li gel hev danûstandinan bikin û ji hev re tiştan biweşînin (bo nimûne Facebook).
ji wêjeyê: HAWAR NET bi xwendevanên xwe re pêywendiyên berfireh danîne û di qadên medyaya sosyal de jî bi xwendevanên xwe re ye.(Danasîna malpera hawarnet.com, jêwergirtin 12/2010).
ji: medya + -ya + sosyal, wergerra social media ya inglîzî
medyayî (navdêr, mê) medyatîk, rojnamevanî, rewşa medyabûnê.
ji: medya + -yî
medyûm (navdêr) navincî, ne mezin û ne biçûk, ne zehmet û ne asanî, ne kelandî û ne xav û hwd.
Herwiha: mediyûm.
ji: Bi rêya inglîzî medium ji latînî medius (navber, nav, navincî).
: Afrîkanî: gemiddeld, medium, Elbanî: mesëm, Alm.: mittlere, mittlerer, mittleres, Mittel, Fînlandî: keski-, keskikokoinen, medium, Fr.: intermédiaire, Îng.: average, middle, medium, Îsp.: medio, central, mediano, Esperanto: meza, intera, Ît.: medio, Holendî: doorsnee, gemiddeld, middelbaar, midden, intermediair, overbruggings, tussenliggend, Por.: central, mediano, médio, Swêdî: medium, Tr.: medyum
medyûmî (navdêr, mê) medyûmtî.
ji: medyûm +-î
medyûmtî (navdêr, mê) medyûmî.
ji: medyûm +-tî
media medya
medicament Derman, daringa ku di tedawiyê de tê bikaranîn
medicine derman
medenî civilian
medeniyet f. civilization
medinî civil
medrese f. religious school
med Appetit
mede appetitlich
lecker
med m. med, mad n.
medalye m. nîsane, madalya, çiraxnîsane m.
medcezîr m. cog. medcezîr, bêûso, deginayisûraginayis, bêso n.
meded m. haware, gazîye, qîr, medet, îmdat, haware m.
medek m. zoo. medege, gamêse m.
medenî rd. saristanî, sehreza, medenî, sareza
medenî bûn lng. sehreza bîyene, saristanî bîyene, medenî bîyene
medenîbûn rd. sehrezabîyayis, saristanîbîyayis, medenîbîyayis
medenîyet m. sehrezayîyîye, medenîyet, saristanîyîye, sarezayîyîye m.
meder m. cog. tropîka, tropîko n.
meder î rd. cog. tropîkal, tropîkalên
medlûm rd. bêpar, marûm, mehrûm
medor m. mengene, pres n.
medor kirin mengene kerdene
medorvan m/n. mengenewan, prescî, mengenecî, preswan n.
medorvanî m. mengenewanîye, prescîyênî, mengenecîyîye, preswanênî m.
medrebaz m/n. medrebaz n.
rd. dekbaz, hîlekar, fendbaz, hîlesaz, xapxapok, kaybaz, xaxeker, xapeker, xapanok
medrese m. fakulte, wendegeho berz, medrese, mektebo berz m.
medûcezîr m. cog. medcezîr, bêûso, deginayisûraginayis, bêso n.
meduz m. zoo. meduze, madera deryayî, deryamadere m.
medyûm n. medyûm n.
medege dişi manda
medenî, -ye medeni
uygar
medenîyet medeniyet
uygarlık
meddücezir meddûcezîr (n)
medeni medenî, -ye
medeni haklar heqê medenî
medeni hukuk huqûqo medenî (n)
huqûqo medenî (n)
medeni usul hukuku huqûqê ûsulê medenî (n)
huqûqê ûsulê medenî (n)
huqûqê ûsulê medenî (n)
medeniyet medenîyet (n), sîvîlîzasyon (n)