Encamên lêgerînê
me (I) navê tîpa şazdemîn a alfabeya Tirkî (II) me (dengê bizitran), be (dengê mihari) m
me (i) navê tîpa şazdemîn a alfabeya Tirkî
me (ii) me (dengê bizinan), be (dengê mihan) m
meal 1. wate, mane, têgîn, meal 2. encam, netîce m
1. wate, mane, têgîn, meal 2. encam, netîce m
mealen bi wateyê, bi maneyê h
bi wateyê, bi maneyê h
mebde 1. serî n, serdestpêk m 2. regez m, prensip n, hêman m 3. kan, kok m
1. serî n, serdestpêk m 2. regez m, prensîp n, hêman m 3. kan, kok m
mebiz hêkdank ant/m
hêkdank ant/m
meblağ kompare, meblax m
kompare, meblax m
mebni ji ber ku, ji bela, ji rûyê *hastalığına mebni gelemedi ji ber nexweşîna xwe nehat d 2. avabûyî rd
ji ber ku, ji bela, ji rûyê * hastalığına mebni gelemedi ji ber nexweşîna xwe nehat d 2. avabûyî rd
mebus newenger, mebûs, parlamenter nd/nt
newenger, mebûs, parlamenter nd/nt
mebusluk newengerî, mebûstî, parlamenterî m
newengerî, mebûstî, parlamenterî m
mebzul gumreh, pir nd
gumreh, pir nd
mebzuliyet gumrehî, piranî m
gumrehî, piranî m
meç (I) cure şûrek e (II) meç (ji bo por) nd
meç (i) cure şûrek e
meç (ii) meç (ji bo por) nd
mecal pertav, qidûm, mecal, taqet m
pertav, qidûm, mecal, taqetm
mecal kalmamak pertav tê de neman, mecala (yekî) neman, qidûm di çokên (yekî) de neman
pertav tê de neman, mecala (yekî) neman, qidûm di çokên (yekî) de neman
mecalsiz bêpertav, bêqidûm, bêmecal, bêtaqet rd
bêpertav, bêqidûm, bêmecal, bêtaqetrd
mecalsiz düşmek bêpertav man, bêqidûm man, bêmecal man, ji pertav de ketin, ji çok û qidûman ketin, ji mecalan ketin
bêpertav man, bêqidûm man, bêmecal man, ji pertav de ketin, ji çok û qidûman ketin, ji mecalan ketin
mecalsizlik bêpertavî, bêqidûmî, bêmecalî, bêtaqetî m
bêpertavî, bêqidûmî, bêmecalî, bêtaqetî m
mecaz xaze, mecaz m
xaze, mecaz m
mecazen bi xazeyî, xazeyane, bi mecazî h
bi xazeyî, xazeyane, bi mecazî h
mecazi xazeyî, mecazî rd
mecazî xazeyî, mecazî rd
mecazi mürsel mecaza hinartî wj/nd
mecazî mürsel mecaza hinartî wj/nd
mecazlı xazedar, bimecaz, mecazdar rd
xazedar, bimecaz, mecazdar rd
mecbur 1. bêgav, neçar, mecbûr 2. bestî, dildayî rd
1. bêgav, neçar, mecbûr 2. bestî, dildayîrd
mecbur etmek bêgav kirin, neçar kirin, hasilandin, mecbûr kirin
bêgav kirin, neçar kirin, hasilandin, mecbûr kirin
mecbur kalmak bêgav man, neçar man, mecbûr man
bêgav man, neçar man, mecbûr man
mecbur olmak bêgav bûn, neçar bûn, hasilîn, mecbûr bûn
bêgav bûn, neçar bûn, hasilîn, mecbûr bûn (birinI)
mecbur tutmak mecbûrî (tiştekî) kirin
mecburen bi bêgavî, bi neçarî, bi mecbûrî, sertoyê h
bi bêgavî, bi neçarî, bi mecbûrî, sertoyê h
mecburi bêgavî, neçarî, mecbûrî h
mecburî bêgavî, neçarî, mecbûrî h
mecburiyet bêgavîtî, neçarîtî, mecbûriyet m
bêgavîtî, neçarîtî, mecbûriyet m
meccanen miftî belaş, belaş, bi bêpere h
miftî belaş, belaş, bi bêpere h
meccani belaş, bedewa, bêpere h
meccanî belaş, bedewa, bêpere h
mecelle 1. pirtûk, kitêb 2. mecele m
1. pirtûk, kitêb 2. mecele m
meçhul 1. nediyar, kesnezan, nenas, nenuma, meçhûl 2. tebatî rz/rd
1. nediyar, kesnezan, nenas, nenuma, meçhûl 2. tebatî rz/rd
meçhulât (piraniya) meçhûl, nediyar rd
(piraniya) meçhûl, nediyar rd
mecidit mecîdît mîn/m
mecîdît mîn/m
mecidiye mecîdî (bîst qurişê zîv)
mecîdî (bîst qurişê zîv) n
meclis 1. meclîs, parlemento, civatmilet 2. civat, komel, horg (koma kesên ku ji bo helkirina meseleyekê li hev civiyane) 3. dîwan, civangeh 4. civat, bezm, meclîs (civata kesên ku ji bo kêf û bezlê li hev civiyane) m
1. meclîs, parlemento, civatmilet 2. civat, komel, horg (koma kesên ku ji bo helkirina meseleyekê li hev civiyane) 3. dîwan, civangeh 4. civat, bezm, meclîs (civata kesên ku ji bo kêf û bezlê li hev civiyane)m
meclis araştırması lêgerîna meclîsê
lêgerîna meclîsê
meclis kurmak civat girê dan, civat gerandin
civat girê dan, civat gerandin
meclis toplanmak civat gerîn
civat gerîn
meclup dildayî rd
dildayî rd
mecmu 1. pevcivandî, pêkve 2. yekûn m
1. pevcivandî, pêkve 2. yekûn m
mecmua kovar m
kovar m
mecnun 1. beng, mecnûn (ê ku ji ber evînê xwe winda kiriye) 2. şeyda, dîn rd
1. beng, mecnûn (ê ku ji ber evînê xwe winda kiriye) 2. şeyda, dînrd
mecnun olmak 1) bengî bûn, mecnûn bûn 2) dîn bûn, şeyda bûn
1) bengî bûn, mecnûn bûn 2) dîn bûn, şeyda bûn
mecnunane şeydayane, dînkî rd
şeydayane, dînkî rd
mecra 1. kener, rêav, derav, bestrobar, mecra *su mecrasından çıkmıştı av ji kenerê xwe derketibû 2. çûyîn (berê meseleyekê) m
1. kener, rêav, derav, bestrobar, mecra * su mecrasından çıkmıştı av ji kenerê xwe derketibû 2. çûyîn (berê meseleyekê)m
mecrası değişmek berê (tiştekî) guherîn
berê (tiştekî) guherîn
mecruh 1. birîndar 2. tehlbûyî, êşiyayî rd
1. birîndar 2. tehlbûyî, êşiyayî rd
mecus 1. Mecûs (kesê ku bi agir, çêlek û hwd. diperise) 2. Zerdüştî nd
1. Mecûs (kesê ku bi agir, çêlek û hwd. diperise) 2. Zerdûştî nd
mecusî Zerdüştî, Mecusî nd/rd
Zerdûştî, Mecusî nd/rd
mecusîlik Zerdûştîtî, Mecusîtî m
Zerdûştîtî, Mecusîtî m
meczup 1. hişavêtî (kesê ku ji ber aşqê îlahî aqil avêtiye) 2. dîn rd
1. hişavêtî (kesê ku ji ber aşqê îlahî aqil avêtiye) 2. dîn rd
medar 1. bnr dönence 2. palpişt, alîkar nd
1. bnr dönence 2. palpişt, alîkar nd
medar olmak alîkariya (tiştekî) gihîştin (yekî)
alîkariya (tiştekî) gihîştin (yekî)
medari iftihar ê pê şanaziyê
ê pê şanaziyê
meddah 1. çalûs, meddah 2. pesnok, stayîşker (mec) nd/nt
1. çalûs, meddah 2. pesnok, stayîşker (mec) nd/nt
meddahlık 1. çalûsî, meddahî 2. pesnokî, stayîşkerî (mec) m
1. çalûsî, meddahî 2. pesnokî, stayîşkerî (mec) m
medeni şarmend, şareza, medenî rd
medenî şarmend, şareza, medenîrd
medeni hal çilonayî
medenî hal çilonayî
medeni kanun qanûna şarwerî, qanûna welatiyan
medenî kanun qanûna şarwerî, qanûna welatiyan
medenileşme şarezabûn, şaristanîbûn, medenîbûn m
medenîleşme şarezabûn, şaristanîbûn, medenîbûn m
medenileşmek şareza bûn, şaristanî bûn, medenî bin l/ngh
medenîleşmek şareza bûn, şaristanî bûn, medenî bîn l/ngh
medenilik şarmendî, şarezayî, şaristaniyet, medeniyet
medenîlik şarmendî, şarezayî, şaristaniyet, medenîyet
medeniyet şaristanî, şarezayî, şaristaniyet, şarsaniyet, medeniyet m
şaristanî, şarezayî, şaristaniyet, şarsaniyet, medeniyet m
medeniyetsiz şarezanebûyî, bêşaristanî, bêmedeniyet rd
şarezanebûyî, bêşaristanî, bêmedeniyet rd
medet 1. hawar, alîkarî, meded m 2. hawar b Allah! meded ya Xwedê!
1. hawar, alîkarî, mededm 2. hawarb
medet allah Meded ya Xwedê.
medet allah! meded ya Xwedê!
medet ummak (veya medet beklemek) hêvî jê kirin, li hêviyê bûn
medet ummak (beklemek) Hêvî jê kirin. Li ser wî guhî razan. Li hêviyê bûn.
medet ummak (veya beklemek) hêvî jê kirin, li hêviyê bûn
medih bnr meth
bnr meth
medine dilencisi feqîrokê ber derê camiyan
medine dilencisi (fukarası) Feqîrokê ber derê camiyan. Sêwiyê ber dîwaran.
mediyastin mediyastin ant/m
mediyastîn ant/m
medlul wate, mane m
wate, mane m
medrese 1. medrese 2. fakülte m medreseli medresevanî (feqiyê medreseyê) n
1. medrese 2. fakulte m
medreseli medresevanî (feqiyê medreseyê) n
medücezir rabûnûdanîn, medûcezîr erd/m
rabûnûdanîn, medûcezîr erd/m
medüz pişemasî m
pişemasî m
medyum medyûm nd/nt
medyûm nd/nt
medyumluk medyûmî, medyûmtî m
medyûmî, medyûmtî m
medyun deyndar, qerzdar rd
deyndar, qerzdarrd (birine)
medyun olmak jê re deyndar bûn
jê re deyndar bûn
mefahir ên pê şanaziyê, en pê fexriyê nd
ên pê şanaziyê, en pê fexriyê nd
mefharet şanazî, fexrî m
şanazî, fexrî m
mefhum rêman, têgîn, verêj, terim, mefhûm m
rêman, têgîn, verêj, terîm, mefhûm m
mefküre bîrdozî, îdeal m
mefkûre bîrdozî, îdeal m
mefküreci xweybîrdozî nd/nt
mefkûreci xweybîrdozî nd/nt
mefkürecilik xweybîrdozîtî m
mefkûrecilik xweybîrdozîtî m
mefluç şeht, felç, felçbûyî rd
şeht, felç, felçbûyî rd
mefruş raxistî rd
raxistî rd
mefruşat raxe, raêx, tekber m
raxe, raêx, tekber m
mefruşatçı raxer nd/nt
raxer nd/nt
mefsuh fesxkirî, feşilandî, pelişandî rd
fesxkirî, feşilandî, pelişandî rd
meftun dilikî, dildayî rd
dilikî, dildayîrd (birine)
meftun olmak dil berdan (yekî), dil kirin (yekî)
dil berdan (yekî), dil kirin (yekî)
meftuniyet bnr meftunluk
bnr meftunluk
meftunluk dilikîbûn, dildayîbûn m
dilikîbûn, dildayîbûn m
meful 1. kirî 2. di bin bandora (tiştekî) de bûn 3. bnr tümleç
1. kirî 2. di bin bandora (tiştekî) de bûn 3. bnr tümleç
mega mega (pêrkîta ku wateya milyonê dide, kurtebêja wê M ye) nd
mega (pêrkîta ku wateya milyonê dide, kurtebêja wê M ye) nd
megafon megafon m
megafon m
megahertz megahertz (kurtebêjeya wê MHz)
megahertz (kurtebêjeya wê MHz) m
megaloman megaloman rd
megaloman rd
megalomani megalomanî bj/m
megalomanî bj/m
megaton megaton (kurtebêja wê Mt ye) m
megaton (kurtebêja wê Mt ye) m
megatonluk megatonî rd
megatonî rd
megavat megavat fiz/m
megavat fiz/m
megavatlık megavatî rd
megavatî rd
meğer meger, çima, tu nabêjî *meğer adamlar hırsızlarmış çima ew zilam ne diz bûne! g
meger, çima, tu nabêjî * meğer adamlar hırsızlarmış çima ew zilam ne diz bûne! g
meğerki meger ku
meger ku g
meğerse meğer g
meger g
mehabet 1. giramiya ji kesê mezin re 2. gewretî, mezinayî m
1. giramiya ji kesê mezin re 2. gewretî, mezinayî m
mehaz çavkanî (berhemên ku serî li wan tê dayîn) m
çavkanî (berhemên ku serî li wan tê dayîn) m
mehel guncan rd
guncan rd
mehil mehîl m
mehîlm
mehil vermek mehîl dan
mehîl dan
mehle goştê girmilkan
goştê girmilkan
mehmetçik navê leşkerê Tirkan (mihemedok)
navê leşkerê Tirkan (mihemedok)
mehpare mehpare m
mehpare m
mehtap heyveron, tavehîv, taveheyv, tava heyvê m
heyveron, tavehîv, taveheyv, tava heyvê m
mehtaplı bitavehîv, biheyveron rd
bitavehîv, biheyveron rd
mehter 1. mehter 2. xulamê ku li konan dinêre (di heyna Osmaniyan de) nd
1. mehter 2. xulamê ku li konan dinêre (di heyna Osmaniyan de) nd
mehter takımı tîpa mehterê, mehterxane
tîpa mehterê, mehterxane
mehteran mehteran m
mehteran m
mehterbaşı serekê mehterê n
serekê mehterê n
mehterhane 1. tîpa mehterê, mehterxane dîr 2. mehterxane (cihê ku tîpa mehterê lê ye) dîr 3. girtîgeh (argo) m
1. tîpa mehterê, mehterxane dîr 2. mehterxane (cihê ku tîpa mehterê lê ye) dîr 3. girtîgeh (argo) m
mekân 1. cih n, şûn m, mekan n 2. war, cîhwar, wargeh n 3. feza, valahî fiz/m
1. cih n, şûn m, mekan n 2. war, cîhwar, wargeh n 3. feza, valahî fiz/m
mekanik 1. mekanik (wamekî fizîkê) m 2. mekanik rd 3. mekanik (tiştê ku bi dest an jî bi makîneyê tê kirin) rd 4. mekanik (tiştê ku bêyî bê hizirîn hatiye kirin) h/rd
1. mekanîk (warnekî fizîkê) m 2. mekanîk rd 3. mekanîk (tiştê ku bi dest an jî bi makîneyê tê kirin) rd 4. mekanîk (tiştê ku bêyî bê hizirîn hatiye kirin) h/rd
mekanikçi mekanîkparêz, mekanîst nd/rd
mekanîkparêz, mekanîst nd/rd
mekanikçilik mekanîkparêzî, mekanîzm fel/m
mekanîkparêzî, mekanîzm fel/m
mekanize mekanîze Işk/m
mekanîze lşk/m
mekanizm mekanîzm m
mekanîzm m
mekanizma 1. mekanizma, sazgêr, sistem 2. mekanizma (awayê şixulîna organan) 3. mekanizma (ji bo çekên agirdar) 4. qewimîn, rûdan (mec) m
1. mekanîzma, sazgêr, sîstem 2. mekanîzma (awayê şixulîna organan) 3. mekanîzma (ji bo çekên agirdar) 4. qewimîn, rûdan (mec) m
mekik 1. masûr, avo, tîrika tevnê 2. lûlik, mekûk (mekûka ku pê morik û nexşan çêdikin) m
1. masûr, avo, tîrika tevnê 2. lûlik, mekûk (mekûka ku pê morîk û nexşan çêdikin)m
mekik atmak 1) avo tê re kirin 2) side rahêlan (mec)
1) avo tê re kirin 2) sidê rahêlan (mec)
mekik dokumak sidê rahêlan (mec)
sidê rahêlan (mec)
Sidê rahêlan. (tim û tim di navbera du ciyan de çûn û hatin)
mekik gibi tu dibêjî qey avo ye, tu dibêjî qey sidê ye
tu dibêjî qey avo ye, tu dibêjî qey sidê ye
mekkâre meqare (di heyna Osmaniyan de navê giştî yê heywanê bar wekî hesp, hêstir, deve, heywanê bar ê bi kirê) nd
meqare (di heyna Osmaniyan de navê giştî yê heywanê bar wekî hesp, hêstir, deve, heywanê bar ê bi kirê) nd
meknuz naştî, binaxkirî rd
naştî, binaxkirî rd
mekruh 1. pelos, kerih, kerax, qevçil 2. mekrûh (tiştê ku li gorî dînê îslamê ne heram e jî lê dîsa kirina wî nayê xwestin) rd
1. pelos, kerih, kerax, qevçil 2. mekrûh (tiştê ku li gorî dînê îslamê ne heram e jî lê dîsa kirina wî nayê xwestin) rd
meksika Meksika m
Meksîka m
meksikalı Meksîkî, Meksîkayî
Meksîkî, Meksîkayî nd/rd
mektep dibistan, xwendegeh, fêrgeh, mekteb
dibistan, xwendegeh, fêrgeh, mekteb
mektep asmak neçûn dibistanê
mektep çocuğu 1) zarokê mektebê 2) xeşîm, ecemî (argo)
1) zarokê mektebê 2) xeşîm, ecemî (argo)
Naşît. Ecemî. Nezan.
mektep görmemiş 1) nexwendî 2) bêpîrûpergal, qebe
1) nexwendî 2) bêpîrûpergal, qebe
Kesê çors û dinyanedîtî.
mektep kaçağı revokê dibistanê, firarê mektebê
revokê dibistanê, firarê mektebê
mektep medrese görmüş xwende
xwende
mektepi asmak neçûn dibistanê
mektepli 1. mektebvanî (xwendekar) 2. mektebvanî (kesê ku li dibistanê xwe gihandiye)
1. mektebvanî (xwendekar) 2. mektebvanî (kesê ku li dibistanê xwe gihandiye) rd/nd
mektubu dışında okumak nava dilê (yekî) xwendin
mektup name, reşbelek, mektûb m
name, reşbelek, mektûbm
mektup atmak name avêtin postayê, mektup avêtin postayê
name avêtin postayê, mektûp avêtin postayê
mektup üstü navnîşana nameyê
navnîşana nameyê
mektup zarfı pêçik
pêçik
mektupçu 1. di heyna Osmaniyan de erkedarê payeya bilind ku karê nivîsariyê yê daîreya resmî bi rê ve dibe 2. erkedarê ku karê nivîsariyê yên îdarî yên bajarekî bi rê ve dibe dîr
1. di heyna Osmaniyan de erkedarê payeya bilind ku karê nivîsariyê yê daîreya resmî bi rê ve dibe 2. erkedarê ku karê nivîsariyê yên îdarî yên bajarekî bi rê ve dibe dîr
mektuplaşmak name ji hev re nivîsandin
name ji hev re nivîsandin
mektupluk namedank m
namedank m
mektupu dışında okumak nava dilê (yekî) xwendin
mel mel
mel mel 1. xêt xêt, bi xêrvebûyî 2. bi xemgînî, xemgîn xemgîn h
mel mel bakmak 1) xêt xêt lê mêzee kirin 2) bi xemgînî lê nîhêrtin
melâike (piraniya melek e) melaîke nd
(piraniya melek e) melaîke nd
melâl tengavî, tengijîna derûnî m
tengavî, tengijîna derûnî m
melâmî Melamî
Melamî nd/rd
melâmîlik Melamîtî (terîqeteke sûnî) m
Melamîtî (terîqeteke sûnî) m
melamin lek nd
lek nd
melanet genûs, cinûs, melanet m
melânet genûs, cinûs, melanet m
melânit melanît mîn/m
melanît mîn/m
melânkol melankolî, sewsîbûn m
melankolî, sewsîbûn m
melânkolik melankolik, sewsî rd
melankolîk, sewsî rd
melâs cefê şekir
cefê şekir
melce stare m
stare m
melek firîşte, melek, milyaket ol/nd
firîşte, melek, milyaket ol/nd
melek gibi wekî melekan e, mîna milyaket e
wekî melekan e, mîna milyaket e
Wekî milyaket e.
melek huylu firiştesiruşt, tebîetmelek
firîştesiruşt, tebîetmelek
melek yüzlü rûfırîşte
rûfirîşte
meleke 1. hutbûnî, hutêbûnî 2. meleke psî/m
1. hutbûnî, hutêbûnî 2. meleke psî/m
meleme 1. kalekal 2. merin, berin, kalîn 3. kesê miriyê rehetiya xwe ye m
1. kalekal 2. merîn, berîn, kalîn 3. kesê miriyê rehetiya xwe ye m
melemek 1. merîn, meyîn (ji bo karikan), berin (ji bo berxan), likîn, kalîn l/ngh 2. kalekal kirin, kirin merînî, kirin kalînî l/gh
1. merîn, meyîn (ji bo karikan), berîn (ji bo berxan), likîn, kalîn l/ngh 2. kalekal kirin, kirin merînî, kirin kalînî l/gh
melengiç şengêl, kezwan, şînok, qizban bot/m
şengêl, kezwan, şînok, qizban bot/m
meleş mêşina xweycêwî
mêşina xweycêwî
meleşmek bi hev re kirin berînî, bûn berebera (wan), berîn ketin (...) l/bw
bi hev re kirin berînî, bûn berebera (wan), berîn ketin (...) l/bw
melez 1. diliqî, kestel, dureh, zir, melez 2. soryaz, dureh (ji bo riwekan) 3. têkilhev, col *melez dil zimanê col rd
1. diliqî, kestel, dureh, zir, melez 2. soryaz, dureh (ji bo riwekan) 3. têkilhev, col * melez dil zimanê col rd
melez ağacı dara belgdar bot/nd
dara belgdar bot/nd
melezleme durehîkirin, gibrîdîkirin, melezîkirin m
durehîkirin, gibrîdîkirin, melezîkirin m
melezlemek durehî kirin, gibrîdî kirin, melezi kirin l/gh
durehî kirin, gibrîdî kirin, melezî kirin l/gh
melezleşme durehîbûn, zirbûn, gibrîdîbûn, melezîbûn m
durehîbûn, zirbûn, gibrîdîbûn, melezîbûn m
melezleşmek durehî bûn, zir bûn, gibrîdî bûn, melezî bûn l/ngh
durehî bûn, zir bûn, gibrîdî bûn, melezî bûn l/ngh
melezlik durehîtî, melezîtî m
durehîtî, melezîtî m
melfuf pêçayî, girêdayî, qetabkirî rd
pêçayî, girêdayî, qetabkirî rd
melfufen bi qetabkirî h
bi qetabkirî h
melhem bnr merhem
bnr merhem
melhuz ê ku tê hizirkirin, ê ku tê melhezekirin
ê ku tê hizirkirin, ê ku tê melhezekirin
melik melîk, milûk, key, padîşah, hikumdar
melîk, milûk, key, padîşah, hikumdar n
melike melîke, keybanû m
melîke, keybanû m
meliklik melîkî, milûktî m
melinit melînît kîm/m
melînît kîm/m
melisa melîsa bot/m
melîsa bot/m
melletme merandin, berandin, baqandin, kalandin, lîkandin m
merandin, berandin, baqandin, kalandin, lîkandin m
melletmek merandin, berndin, baqandin, kalandin, lîkandin l/gh
merandin, berndin, baqandin, kalandin, lîkandin l/gh
melodi newa, awaz, selîqe, melodî m
newa, awaz, selîqe, melodî m
melodik newadar, awazdar, melodîk rd
newadar, awazdar, melodîk rd
melodram melodram şn/m
melodram şn/m
melon cure şewqeyê lengerî
cure şewqeyê lengerî
meltem maşelan, bahor (bayê ku havînê ji bejahiyê ber bi deryayê ve diweze) m
maşelan, bahor (bayê ku havînê ji bejahiyê ber bi deryayê ve diweze) m
melül 1. xemgîn, xembar, xemgîr, melûl 2. stûxwar rd
1. xemgîn, xembar, xemgîr, melûl 2. stûxwar rd
melun 1. melûn, lanetlêbûyî, lenetkirî 2. bed, nepak rd
1. melûn, lanetlêbûyî, lenetkirî 2. bed, nepak rd
memalik (piraniya) memleket, qelemrew n
(piraniya) memleket, qelemrew n
memat mirin m
mirin m
memba 1. kanî, karêz, makder 2. jêderk, çavkanî, makder (mec) m
1. kanî, karêz, makder 2. jêderk, çavkanî, makder (mec)m
memba suları ava kaniyan
ava kaniyan
meme 1. çiçik n, memik n, bostan m, bistan m, pêsîr m 2. guhan, hingil n (bi taybetî ji bo ajalan) 3. girêş, guhandîr (guhandîr û girêş ji bo topika çiçikê ajal û sewalan e) m 4. çiçik (tiştê ku mîna çiçik hilpetikiye) *basur memesi çiçikê bawesîrê n 5. bnr emcek, emcik
1. çiçik n, memik n, bostan m, bistan m, pêsîrm 2. guhan, hingiln (bi taybetî ji bo ajalan) 3. girêş, guhandîr (guhandîr û girêş ji bo topika çiçikê ajal û sewalan e)m 4. çiçik (tiştê ku mîna çiçik hilpetikiye) * basur memesi çiçikê bawesîrên 5. bnr emcek, emcik
meme başı sertîrk, çipik, sermemik, sertîrka çiçik ant
sertîrk, çipik, sermemik, sertîrka çiçik ant
meme bezi bezê pêsîrê ant
bezê pêsîrê ant
meme süngeri gera dora pêsîrê ant
gera dora pêsîrê ant
meme ucu sertîrk, çipik, sermemik
sertîrk, çipik, sermemik
meme vermek çiçik dan (yekî), pêsîr dan (yekî), bostan dan (yekî)
çiçik dan (yekî), pêsîr dan (yekî), bostan dan (yekî)
memecik çiçikok ant/n
çiçikok ant/n
memeden kesmek ji pêsîrê kirin, ji şîr kirin
ji pêsîrê kirin, ji şîr kirin
memeden olmak li ber pêsîrê bûn, li ber şîr bûn
li ber pêsîrê bûn, li ber şîr bûn
memeli 1. çiçikdar, biçiçik, bipêsîr, bimemik 2. guhandar, biguhan rd
1. çiçikdar, biçiçik, bipêsîr, bimemik 2. guhandar, biguhan rd
memeliler guhanî, fakmilyeya guhandaran zo/nd
guhanî, fakmilyeya guhandaran zo/nd
mememsi çiçikokî, guhanokî rd
çiçikokî, guhanokî rd
memişhane daşir, qedemgeh m
daşir, qedemgeh m
memleha kana xwê nd
kana xwê nd
memleket 1. welat, memleket, dar û diyar 2. war (cihê ku kesek lê hatiye dinyayê) 3. welat, memleket (herêma ku ji hêla avhewa û hilbirînê ve lê tê mêzekirin) *soğuk memleket welatekî sar 4. welat, memleket (tevahiya kesê ku li welêt dijîn) *o memleketin göz bebeğidir ew bîbika çavê welat e n
1. welat, memleket, dar û diyar 2. war (cihê ku kesek lê hatiye dinyayê) 3. welat, memleket (herêma ku ji hêla avhewa û hilbirînê ve lê tê mêzekirin) * soğuk memleket welatekî sar 4. welat, memleket (tevahiya kesê ku li welêt dijîn) * o memleketin göz bebeğidir ew bîbika çavê welat e n
memleketli 1. welatî, memleketî (ên ji welatekî ne) 2. welatî (gelê welêt tevde) nd/rd
1. welatî, memleketî (ên ji welatekî ne) 2. welatî (gelê welêt tevde) nd/rd
memlük 1. kole 2. Memlûk nd
memlûk 1. kole 2. Memlûk nd
memnu qedexe m
qedexem
memnu meyve 1) mêweya qedexekirî 2) tiştê qedexe (mec)
1) mêweya qedexekirî 2) tiştê qedexe (mec)
memnu mıntıka herêma qedexekirî
herêma qedexekirî
memnuiyet qedexetî m
qedexetî m
memnun kêfxweş, dilxweş, razî, dilşad, xweşhal, memnûn rd
kêfxweş, dilxweş, razî, dilşad, xweşhal, memnûnrd
memnun edici dilxweşker
dilxweşker
memnun etmek kêfxweş kirin, dilxweş kirin, dilşad kirin, memnûn kirin
kêfxweş kirin, dilxweş kirin, dilşad kirin, memnûn kirin
memnun olmak jê xweş bûn memnuniyet kêfxweşî, dilşadî, dilxweşî, xweşhalî, memnûniyet m
kêfxweş bûn, dilxweş bûn, dilşad bûn, memnûn bûn
kêfxweş bûn, dilxweş bûn, dilşad bûn, memnûn bûn (birindin)
jê xweş bûn
memnuniyet kêfxweşî, dilşadî, dilxweşî, xweşhalî, memnûniyet m
memnuniyetle bi kêfxweşî, bi dilşadî, bi dilxweşî, bi memnûniyet h
bi kêfxweşî, bi dilşadî, bi dilxweşî, bi memnûniyet h
memnuniyetsiz kêfnexweş, nedilşad, dilnexweş, nememnûn rd
kêfnexweş, nedilşad, dilnexweş, nememnûn rd
memnuniyetsizlik kêfnexweşî, nedilşadî, dilnexweşî, nememnûnî, sekala m
kêfnexweşî, nedilşadî, dilnexweşî, nememnûnî, sekala m
memnunluk kêfxweşî, dilşadî, dilxweşî, memnûnî m
kêfxweşî, dilşadî, dilxweşî, memnûnî m
memorandum bîranî, memorandûm, nota m
bîranî, memorandûm, nota m
memur 1. fermanber, karmend, memûr nd/nt 2. berpirs, mukelef rd
1. fermanber, karmend, memûr nd/nt 2. berpirs, mukelefrd
memur etmek erkedar kirin, wezîfedar kirin
erkedar kirin, wezîfedar kirin
memure fermanber, karmend, kardar, memûr (ji bo jinan) m
fermanber, karmend, kardar, memûr (ji bo jinan) m
memurin (piraniya memûr e), karmend nd
(piraniya memûr e), karmend nd
memuriyet 1. fermanberî, karmendî, kardarî, memûrî 2. erk, vatinî, peywir m
1. fermanberî, karmendî, kardarî, memûrî 2. erk, vatinî, peywir m
memurluk fermanberî, karmendî, kardarî, memûrî m
fermanberî, karmendî, kardarî, memûrî m
menafi (piraniya feydeyê ye) havil, sûd, kelk m
(piraniya feydeyê ye) havil, sûd, kelkm
menafi umumiye sûda giştî, kelka gelemperî
menafii umumiye sûda giştî, kelka gelemperî
menajer bnr menecer nd/nt
bnr menecer nd/nt
menajerlik bnr menecerî m
bnr menecerî m
menakıp piraniya menqîbe ye
piraniya menqîbe ye
menakıpname menaqipname m
menaqipname m
mendebur genûs, cinûs, mendebûr rd
genûs, cinûs, mendebûr rd
mendeburluk genûsî, cinûsî, mendebûrî m
genûsî, cinûsî, mendebûrî m
mendelevyum mendelevyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî 101, nimroya wê ya kutleyê 256 e, kurtebêja wê Md ye m
mendelevyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomî 101, nimroya wê ya kutleyê 256 e, kurtebêja wê Md ye m
mendil destmal, kemnik, mendîl m
dêsmâl
destmal, kemnik, mendîlm
mendil kadar bi qanda palasekî, cihê destek livîn e (ji bo erda biçûk)
bi qanda palasekî, cihê destek livîn e (ji bo erda biçûk)
mendil sallamak jê re dest hejandin, dest li ba kirin, jê re destmal li ba kirin
jê re dest hejandin, dest li ba kirin, jê re destmal li ba kirin
mendirek mendîrek (bendera ku bi pêlşikênan hatiye çêkirin) m
mendîrek (bendera ku bi pêlşikênan hatiye çêkirin) m
menecer 1. rêveber, kargêr 2. menejer (ji bo hunermendan) 3. menejer sp/nd
1. rêveber, kargêr 2. menejer (ji bo hunermendan) 3. menejer sp/nd
menecerlik menejertî m
menejertî m
menedilmek hatin qedexekirin, hatin menkirin, men'a (yekî) hatin kirin l/tb
hatin qedexekirin, hatin menkirin, men’a (yekî) hatin kirin l/tb
menejer bnr menecer
bnr menecer
menekşe 1. binevş, benevş, binefş, binevşok, nevsîncîr (Viola tricolor) bot/m 2. binevş, binevşok (kulîlkên vê riwekê) m
1. binevş, benevş, binefş, binevşok, nevsîncîr (Viola tricolor) bot/m 2. binevş, binevşok (kulîlkên vê riwekê)m
menekşe gözlü çavreş
çavreş
menekşe gülü guleke ku wekî lavlavkê hildikişe (Rosa chinensis) bot
guleke ku wekî lavlavkê hildikişe (Rosa chinensis) bot
menekşe rengi 1. binefşî, benerx m 2. binefşî (ê ji vî rengî) rd
binevşgon
1. binefşî, benerx m 2. binefşî (ê ji vî rengî) rd
binevşgon
menekşegiller famîleya binefşan bot/nd
famîleya binefşan bot/nd
menemen mexleme, mêkle, meleme m hêk û bacan
mexleme, mêkle, meleme m
menengiç bnr melengiç
bnr melengiç
menenjit menenjit bj/m
menenjît bj/m
menetme qedexekirin, menkirin m
qedexekirin, menkirin m
menetmek qedexe kirin l/gh, men kirin l/gh, men'a (yekî) kirin l/bw, men'a (yekî) jê kirin l/bw
qedexe kirin l/gh, men kirin l/gh, men’a (yekî) kirin l/bw, men’a (yekî) jê kirin l/bw
meneviş 1. menewîş, hare 2. kizwan, qezwan bot/m
1. menewîş, hare 2. kizwan, qezwan bot/m
menevişlenme pêlpêlîbûn, menewîşbûn m
pêlpêlîbûn, menewîşbûn m
menevişlenmek pêlpêlî bûn, menewîş bûn l/ngh
pêlpêlî bûn, menewîş bûn l/ngh
menevişli pêlpêlî, menewîşî rd
pêlpêlî, menewîşî rd
menfa mişextgeh, cihê mişextiyê, şûna surgûne m
mişextgeh, cihê mişextiyê, şûna surgûnê m
menfaat beijewend, mefa, menfeet m
berjewend, mefa, menfeetm
menfaatçı beijewendperest, mefaperest, havilperest, menfeetperest rd
berjewendperest, mefaperest, havilperest, menfeetperest rd
menfaatçılık beijewendperestî, mefaperestî, havilperestî, menfeetperestî m
berjewendperestî, mefaperestî, havilperestî, menfeetperestî m
menfaatine ji bo beijewendiya (...), ji bo feydeya (...)
ji bo berjewendiya (...), ji bo feydeya (...)
menfaatperest berjewendperest, mefaperest, havilperest, menfeetperest rd
berjewendperest, mefaperest, havilperest, menfeetperest rd
menfaatperestlik beijewendperestî, mefaperestî, havilperestî, menfeetperestî m
berjewendperestî, mefaperestî, havilperestî, menfeetperestî m
menfaatperver mefaperwer, beijewendperwer rd
mefaperwer, berjewendperwer rd
menfez qulêr, qewar m
qulêr, qewar m
menfi 1. neyînî 2. bedbîn 3. mişextî, menfî, sirgûnkirî 4. neyînî, neggatîf mat/rd
1. neyînî 2. bedbîn 3. mişextî, menfî, sirgûnkirî 4. neyînî, neggatîf mat/rd
menfur sik, genûs, cinûs rd
sik, genûs, cinûs rd
mengene 1. medor, mengene, eşkele 2. boxesang (ji bo givaştina tirî û wekî wî) m
1. medor, mengene, eşkele 2. boxesang (ji bo givaştina tirî û wekî wî) m
menhiyat qedexeyên olî nd
qedexeyên olî nd
menhus bêqidoş, bêyom rd
bêqidoş, bêyom rd
meni avik, tomav, avîn fizy/m
avik, tomav, avîn fizy/m
menisk 1. menîsk (cure mercekek) 2. menîsk ant/m
1. menîsk (cure mercekek) 2. menîsk ant/m
menkıbe menqîbe, çîrçîrok m
menqîbe, çîrçîrok m
menkul 1. veguhastî, guhastî (tiştê ji cihekî veguhastine cihekî din) 2. menqûl (tiştê ku dev ji devan girtiye) 3. guhêzbar, menqûl hiq/rd
1. veguhastî, guhastî (tiştê ji cihekî veguhastine cihekî din) 2. menqûl (tiştê ku dev ji devan girtiye) 3. guhêzbar, menqûl hiq/rd
menolunma qedexebûn, menbûn m
qedexebûn, menbûn m
menolunmak qedexe bûn, men bûn l/ngh
qedexe bûn, men bûn l/ngh
menopoz ketina darê mêran, menopoz (ji bo jinan) m
ketina darê mêran, menopoz (ji bo jinan)m
menopoza girmek ketin darê mêran, ketin menopozê
ketin darê mêran, ketin menopozê
menşe jêderk, binaçe, kok m
jêderk, binaçe, kokm
menşe şahadetnamesi bnr köken belgesi
bnr köken belgesi
menşeli kokdar rd
kokdar rd
menşevik Menşevik nd/nt
Menşevîk nd/nt
menşeviklik Menşevîkî m
Menşevîkî m
mensubiyet pêgirî, mensûbiyet m
pêgirî, mensûbiyet m
mensucat pirtû, pertal, pirtî, tekstil m
pirtû, pertal, pirtî, tekstîl m
mensup pêgir, mensûb nd/rd
pêgir, mensûb nd/rd
mensup olmak pêgirî (tiştekî) bûn, mensûbî (...) bûn
pêgirî (tiştekî) bûn, mensûbî (...) bûn
mensur pexşan, mensûr m
pexşan, mensûr m
menşur 1. weşandî, belavkirî 2. menşûr mat/rd
1. weşandî, belavkirî 2. menşûr mat/rd
menteşe siyare, kêlêr, menteşe, qolop, şarnîr, rizde, encame m
siyare, kêlêr, menteşe, qolop, şarnîr, rizde, encame m
mentol mentol m
mentol m
mentollü bimentol rd
bimentol rd
menus 1. hînbûyî, hutbûyî 2. hînbûyî (ê ku xerîbiyan nake, hînbûyî ye) rd
1. hînbûyî, hutbûyî 2. hînbûyî (ê ku xerîbiyan nake, hînbûyî ye) rd
menüsküs menuskus, mînsk ant/m
menuskus, mînsk ant/m
menzil 1. qonax, veniştgeh, cihê bêhndanê 2. dûrahî, dûrîne, menzil 3. kar û barê li pişt cephe 4. qonax (riya rojekê) 5. menzil (devera ku lê heywanê bar û siwariyê tên guherandin) m
1. qonax, veniştgeh, cihê bêhndanê 2. dûrahî, dûrîne, menzîl 3. kar û barê li pişt cephe 4. qonax (riya rojekê) 5. menzîl (devera ku lê heywanê bar û siwariyê tên guherandin)m
menzil tutmak veniştin
veniştin
menzilci menzîlvan (teterê ku bi belgîran diçe deverên dûr) n
menzilci beygiri gibi koşar I) Mîna hespê behrî ye. Wekî tajiyan e. II) Pir bixîret e. (kesê ku ji bo qedandina karekî pir lê dixebite)
menzilci beygiri gibi koşmak rehtbûn jê re tune bûn
rehtbûn jê re tune bûn
menzilcimen zîlvan (teterê ku bi belgîran diçe deverên dûr)n
menzile merhale, pileya bilindahiyê nd
merhale, pileya bilindahiyê nd
mera çêre, ban, çêrgeh, cefen, kovîçêr, cebel, mezrik, êlax, lewer, goran m
çêre, ban, çêrgeh, cefen, kovîçêr, cebel, mezrik, êlax, lewer, goranm
mera ücreti rûçêrk, kode, koderî m
rûçêrk, kode, koderî m
merağa düşmek ketin etrê, ketin meraqan, ketin tatêlê
merağına dokunmak (veya merağını mucip olmak) meraqa (yekî) kişandin
merak 1. tatêl, zirawî, tatol, çavzêlkî, meraq, etr 2. meraq, hewes *bahçeye, çiçeğe merakım var meraqa min ji bexçe û çîçekan re heye 3. xem, endîşe, meraq m
1. tatêl, zirawî, tatol, çavzêlkî, meraq, etr 2. meraq, hewes * bahçeye, çiçeğe merakım var meraqa min ji bexçe û çîçekan re heye 3. xem, endîşe, meraqm
merak etme! xeman mexwe!, meran meke!
xeman mexwe!, meran meke! (bir şeyI)
merak etmek 1) tatêl kirin, zirewa kirin, etra (...) kirin, meraq kirin, ketin tatêlê, ketin etrê 2) xem xwarin, meraq kirin
Ketin tatêlan. Miraq kirin. Ketin etrê.
merak getirmek dilikî bûn, tîra dilan lê ketin
merak olmak bûn meraq, bûn tatêl
merak sarmak (merak duymak, merak sardırmak veya merak salmak) jê re bûn meraq, jê re bûn etr, jê re bûn tatêl
Jê re bûn miraq. Jê re bûn tatêl.
meraka düşmek Ketin etrê. Ketin tatêlê.
merakı kalkmak Miraqa (wî) jê re neman.
merakına dokunmak (mucip olmak) Miraqa (yekî) kişandin.
meraklandırma tatêldarkirin, zirewadarkirin, meraqdarkirin m
tatêldarkirin, zirewadarkirin, meraqdarkirin m
meraklandırmak tatêldar kirin, zirewadar kirin, meraqdar kirin l/gh
tatêldar kirin, zirewadar kirin, meraqdar kirin l/gh
meraklanış tatêldarbûyîn, zirewadarbûyîn, meraqdarbûyîn m
tatêldarbûyîn, zirewadarbûyîn, meraqdarbûyîn m
meraklanma tatêldabûn, zirewadar bûn, meraqdar bûn l/ngh
tatêldarbûn, zirewadarbûn, meraqdarbûn m
tatêldarbûn, zirewadarbûn, meraqdarbûn m
tatêldabûn, zirewadar bûn, meraqdar bûn l/ngh
meraklı 1. tatêldar, zirewadar, meraqdar, bimeraq 2. meraqdar, hewesdar (kesê ku miriyê tiştekî ye û tim pê mijûl dibe) *ava meraklı meraqdarê nêçîrê 3. endîşenak, fikaredar 4. meraqdar (kesê ku miriyê tiştekî ye) *tiyatro meraklısı meraqdarê şanoyê rd
1. tatêldar, zirewadar, meraqdar, bimeraq 2. meraqdar, hewesdar (kesê ku miriyê tiştekî ye û tim pê mijûl dibe) * ava meraklı meraqdarê nêçîrê 3. endîşenak, fikaredar 4. meraqdar (kesê ku miriyê tiştekî ye) * tiyatro meraklısı meraqdarê şanoyê rd
meraksız 1. bêtatêl, bêmeraq 2. xemnexur, bêfimkare rd
1. bêtatêl, bêmeraq 2. xemnexur, bêfimkare rd
meraksızlık 1. bêtatêlî, bêmeraqî 2. xemnexurî, bêfimkaretî m
1. bêtatêlî, bêmeraqî 2. xemnexurî, bêfimkaretî m
merakta bırakmak di meraqê de hiştin, di tatêlê de hiştin
Di miraqê de hiştin. Di tatêlê de hiştin.
merakta kalmak di tatêlê de man, di meraqê de man
Di tatêlê de man. Di miraqê de man.
meraktan çatlamak 1) di meraqê de behicîn 2) di meraqê de behicîn (ji ber daxwaziya hînbûna tiştekî)
Di miraqê de behecîn. (ji bo daxwaziya hînbûna tiştekî)
meral bnr maral
bnr maral
meram daxwaz, mebest, mexsed, meram m
daxwaz, mebest, mexsed, meramm
meram anlatmak (veya meramını anlatmak) derdê xwe gotin, a dilê xwe gotin
meram anlatmak (veya meramını anlatmak) derdê xwe gotin, a dilê xwe gotin
meram etmek ji xwe re kirin armanc, ji xwe re kirin derd
ji xwe re kirin armanc, ji xwe re kirin derd
Ji xwe re kirin armanc. Ji xwe re kirin derd.
merasim 1. dêlindêz, rê û resm, merasim 2. rê û rêzan, rê û dirb m
1. dêlindêz, rê û resm, merasîm 2. rê û rêzan, rê û dirb m
merasimli kevneperest (ê ku bi rê û rêzanan, bi dab û nêrîtan ve girêdayî ye) rd
kevneperest (ê ku bi rê û rêzanan, bi dab û nêrîtan ve girêdayî ye) rd
merasimsiz bêrêûresm, sade (kesê ku bi rê û rêzanan, bi dab û nêritan ve ne girêdayî ye) rd
bêrêûresm, sade (kesê ku bi rê û rêzanan, bi dab û nêrîtan ve ne girêdayî ye) rd
mercan (I) 1. mircan (Corallium rubrum) zo/m 2. mircan (madeya ku ji qerqedê vê ajelê tê bidestxistin) m 3. mircan (ê ku ji vî madeyî hatiye çhekirin) rd (II) mircan (cure masiyek) (Pagruspagrus)zo/m
mercan (i) 1. mircan (Corallium rubrum) zo/m 2. mircan (madeya ku ji qerqedê vê ajelê tê bidestxistin) m 3. mircan (ê ku ji vî madeyî hatiye çhekirin) rd
mercan (ii) mircan (cure masiyek) (Pagrus pagrus) zo/m
mercan adası girikê mircanan nd
girikê mircanan nd
mercan ağacı riwekeke ji familyeya lobiyan û hildikişe sere tiştan
riwekeke ji familyeya lobiyan û hildikişe serê tiştan
mercan yılanı marê şîlane (Elaps corallinus) zo/nd
marê şîlane (Elaps corallinus) zo/nd
mercanköşk merze, catir, cehtirî bot/m
merze, catir, cehtirî bot/m
mercanlar mircaniye nd
mircaniye nd
mercek rojik, adese, mercek fiz/m
rojik, adese, mercek fiz/m
mercekli rojikdar, adesedar, mercekdar rd
rojikdar, adesedar, mercekdar rd
merceksiz bêrojik, bêadese, bêmercek rd
bêrojik, bêadese, bêmercek rd
merci berpêşgeh, mercî (cihê serlêdanê) m
berpêşgeh, mercî (cihê serlêdanê) m
mercimeği fırına vermek karika xwe dan guran
Karika xwe dan guran. (ji bo du kesên ku bi dizîka li hev dikin an jî bi hev şad dibin)
mercimek 1. nîsk (Lens culinaris) bot/m 2 nîsk (hebikên vê riwekê) m
1. nîsk (Lens culinaris) bot/m 2 nîsk (hebikên vê riwekê)m
mercimek çorbası şorbenîsk
şorbenîsk
mercimek kadar bi qasî nîskê ye, weka nokekî ye
bi qasî nîskê ye, weka nokekî ye
mercimek kemiği hestîkê guh ê di navbera sindan û zengûyê de
hestîkê guh ê di navbera sindan û zengûyê de
mercimek köftesi kuftikê nîskan
kuftikê nîskan
mercimeki fırına vermek karika xwe dan guran
merdane (I) bi mêranî, bi merdî, mêrane, merdane h (II) 1. balor, şewebe, satif, merdane, kirtnak, kirdane, kirdanek, kirdang, tûx 2. tîr, darê tîrê, darkilor, şûpik m
merdane (i) bi mêranî, bi merdî, mêrane, merdane h
merdane (ii) 1. balor, şewebe, satif, merdane, kirtnak, kirdane, kirdanek, kirdang, tûx 2. tîr, darê tîrê, darkilor, şûpik m
merdanecik bangerîtik m
bangerîtik m
merdaneleme balorkirin, şewebekirin m
balorkirin, şewebekirin m
merdanelemek balor kirin, şewebe kirin l/gh
balor kirin, şewebe kirin l/gh
merdiven nêrdewan, merdîwan, paçîne, derence, pêlekan, sêlim, derençik, derencok, kapang, derencek, nerdîban m
nêrdewan, merdîwan, paçîne, derence, pêlekan, sêlim, derençik, derencok, kapang, derencek, nerdîbanm
merdiven dayamak çûn, pê kirin (...) *elliye merdiven dayamışız em çûne pêncî û şêstan
çûn, pê kirin (...) * elliye merdiven dayamışız em çûne pêncî û şêstan
Nêzî (emrekî) bûn. Pê kirin (…) (ji bo temenê mirovan)
merdiven yapması Pîç. Bêjî.
merdivenci nêrdevankar (ê ku nêrdevanan çêdike) n
nêrdevankar (ê ku nêrdevanan çêdike) n
merdümgiriz mirovrevok, kûvî, mîzantrop rd
mirovrevok, kûvî, mîzantrop rd
merek kadîn, merek m
kadîn, merek m
meres jî, temen (ji bo kûçikê) n
jî, temen (ji bo kûçikê) n
meret 1. mîrat, soxe (ji bo tiştê ku mirovan aciz dike, jê nayê hezkirin) *ne meret şeymiş bu, hergün bir tarafı bozuluyor ev çi mîrat e, her roj cihekî wê xera dibe 2. bêqidoş, bêyom rd
1. mîrat, soxe (ji bo tiştê ku mirovan aciz dike, jê nayê hezkirin) * ne meret şeymiş bu, hergün bir tarafı bozuluyor ev çi mîrat e, her roj cihekî wê xera dibe 2. bêqidoş, bêyom rd
mergup tiştê tê ecibandin
tiştê tê ecibandin
merhaba merheba b
merhebab (biriyle)
merhaba arkadaşlar Silav hevalno. Merheba hevalno.
merhabalaşmak merhebatî dan hev, hev merheba kirin l/bw
merhebatî dan hev, hev merheba kirin l/bw
merhabası olmak merhebatiya (yekî) pê re hebûn
merhebatiya (yekî) pê re hebûn (biriyle)
Merhebatiya (yekî) pê re hebûn.
merhabayı kesmek merhebatiya xwe jê birin
merhebatiya xwe jê birîn
merhabayı kesmek (biriyle) Merhebatiya xwe jê birîn. Silav lê nekirin.
merhale 1. gihanek, bêlan, gihînek, merhele 2. qonax, doman, dûrîne m
1. gihanek, bêlan, gihînek, merhele 2. qonax, doman, dûrîne m
merhamet piyarî, dilrehmî, dilovanî, mihrîvanî, rehm, merhemet m
piyarî, dilrehmî, dilovanî, mihrîvanî, rehm, merhemetm
merhamet etmek lê nayîrîn, piyarî lê kirin, dilovanî kirin, merhemet kirin
lê nayîrîn, piyarî lê kirin, dilovanî kirin, merhemet kirin
Piyarî lê kirin. Dilovanî kirin. Merhemet kirin.
merhamete gelmek lê hatin rehmê, lê hatin piyariyê
lê hatin rehmê, lê hatin piyariyê
Lê hatin rehmê. Lê hatin piyariyê.
merhametli piyar, dilovan, mihrivan, xweyrehm rd
piyar, dilovan, mihrîvan, xweyrehm rd
merhametsiz dilgirs, dilhişk, nepiyar, qeterehm, bêrehm rd
dilgirs, dilhişk, nepiyar, qeterehm, bêrehm rd
merhametsizlik nepiyarî, qeterehmî, dilgirsî. dilhişkî, bêrehmî m
nepiyarî, qeterehmî, dilgirsî, dilhişkî, bêrehmî m
merhem 1. hetwan, merhem, belsan, cirk 2. çare (mec) m
1. hetwan, merhem, belsan, cirk 2. çare (mec)m
merhem olmak bûn çare
bûn çare
merhem sürmek hetwan tê dan, merhem tê dan
hetwan tê dan, merhem tê dan
merhemleme hetwankirin, merhemkirin, belsankirin m
hetwankirin, merhemkirin, belsankirin m
merhemlemek hetwan kirin, merhem kirin, belsan kirin l/gh
hetwan kirin, merhem kirin, belsan kirin l/gh
merhum 1. rehmetî, merhûm 2. mirî (mêrê mirî yê misilman) rd
1. rehmetî, merhûm 2. mirî (mêrê mirî yê misilman)rd
merhum olmak rahmet kirin
rahmet kirin
merhume rehmetî (ji bo jin a misilman) rd
rehmetî (ji bo jin a misilman) rd
meri derbasdar, muteber rd
meridyen hêlîlar, meridyen ast/m
hêlîlar, merîdyen ast/m
meridyen dairesi (veya meridyen çemberi) çembera merîdyenê
meridyen dairesi (veya çemberi) çembera merîdyenê
meridyen düzlemi nîvro ast
merih Merîx, Mars ast/m
Merîx, Mars ast/m
merinos 1. merinos (Ovis aries hispanica) 2. merinos (hiriya vê mêşinê) m 3. merinos || ji vê hiriyê hatiye çêkirin) rd
1. merînos (Ovis aries hispanica) 2. merînos (hiriya vê mêşinê) m 3. merînos (ê ji vê hiriyê hatiye çêkirin) rd
meriyet derbasdarî, meriyet m
merkantilist merkantîlîst nd/nt
merkantîlîst nd/nt
merkantilizm merkantilîzm m
merkantîlîzm m
merkat merqed, gor m
merqed, gor m
merkep manker zo/nd
manker zo/nd
merkepçi kervan nd/nt
kervan nd/nt
merkez 1. gerû, tewere mat 2. navend, malbend, merkez (cihê birêvebirina tiştekî) *kurum merkezi navenda saziyê 3. navend, malbend (cihê ku lê tiştek tê hînkirin) *eğitim merkezi navenda perwerdehiyê 4. navend, merkez (cihê ku tiştek lê zêde tê hilbirandin) *endüstri merkezi navenda pîşesaziyê 5. navend, nîvek, nîvend, sernîvek, merkez (naverasta cihekî) *şehir merkezi navenda bajêr 6. polîsgeh, qereqola polîsan 7. rewş, teşe, rê (mec) m
1. gerû, tewere mat 2. navend, malbend, merkez (cihê birêvebirina tiştekî) * kurum merkezi navenda saziyê 3. navend, malbend (cihê ku lê tiştek tê hînkirin) * eğitim merkezi navenda perwerdehiyê 4. navend, merkez (cihê ku tiştek lê zêde tê hilbirandin) * endüstri merkezi navenda pîşesaziyê 5. navend, nîvek, nîvend, sernîvek, merkez (naverasta cihekî) * şehir merkezi navenda bajêr 6. polîsgeh, qereqola polîsan 7. rewş, teşe, rê (mec)m
merkez açı zaviyeya navendê
zaviyeya navendê
merkezci navendparêz, sentrîst rd
navendparêz, sentrîst rd
merkezcilik navendparêzî, sentrîzm rd
navendparêzî, sentrîzm rd
merkezde di vê rewşê de ye *benim düşünüşüm bu merkezde hizirina min di vê rewşê de ye
di vê rewşê de ye * benim düşünüşüm bu merkezde hizirîna min di vê rewşê de ye
merkezi navendî, melbendî, merkezî rd
merkezî navendî, melbendî, merkezî rd
merkezil navendkêş *merkezcil kuvvet hêza navendkêşiyê jız/rd
navendkêş * merkezcil kuvvet hêza navendkêşiyê fiz/rd
merkezileşme navendîbûn, merkezîbûn m
merkezîleşme navendîbûn, merkezîbûn m
merkezileşmek navendî bûn, merkezî bûn l/ngh
merkezîleşmek navendî bûn, merkezî bûn l/ngh
merkezîleştirme navendîkirin, dandestkî m
navendîkirin, dandestkî m
merkezîleştirmek navendî kirin, merkezî kirin l/gh
navendî kirin, merkezî kirin l/gh
merkeziyetçi navendparêz rd/nd
navendparêz rd/nd
merkeziyetçilik navendparêzî m
navendparêzî m
merkezkaç navendrevî *merkezkaç kuvvet hêza navendreviyê fız/rd
navendrevî * merkezkaç kuvvet hêza navendreviyê fiz/rd
merkezlenme 1. navendkomîbûn 2. dan destkîbûn, navendîbûn m
1. navendkomîbûn 2. dandestkîbûn, navendîbûn m
merkezlenmek 1. navendkomî bûn, temerkûz bûn 2. dandestkî bûn, navendî bûn l/ngh
1. navendkomî bûn, temerkûz bûn 2. dandestkî bûn, navendî bûn l/ngh
merkum 1. nivisandî 2. navborî rd
1. nivisandî 2. navborî rd
merkür Zawe, Tîr, Merkûr ast/m
Zawe, Tîr, Merkûr ast/m
merme 1. halan, mermer n 2. mermer (ê ji kevirê mermer hatiye çêkirin) rd
1. halan, mermern 2. mermer (ê ji kevirê mermer hatiye çêkirin)rd
merme kireci kirêca
kirêca mermer
mermer mermerci mermervan nd/nt
mermerci mermervan nd/nt
mermercilik mermervanî m
mermervanî m
mermerleşme mermeribûn jeo/m
mermerîbûn jeo/m
mermerli 1. mermerdar, bibermer 2. mermerkirî rd
1. mermerdar, bibermer 2. mermerkirî rd
mermerlik mermermend rd
mermermend rd
mermerşahi cure ciftexasek
mermerşahî cure ciftexasek
mermi gule, berik m
gule, berik m
merserize 1. merserize 2. merserize (ê ji merserizeyê hatiye çêkirin) rd
1. merserîze 2. merserîze (ê ji merserizeyê hatiye çêkirin) rd
mersi spas, mala (te)ava, mersî b
spas, mala (te)ava, mersî b
mersin ağacı mord, mûtik, kuncere (Myrtus communis) bot/m
mord, mûtik, kuncere (Myrtus communis) bot/m
mersin balığı kafyar (Acipenser sturio) zo/m
kafyar (Acipenser sturio) zo/m
mersiye zêmar, şîngerî, mersiye m
zêmar, şîngerî, mersiye m
mersiyehan zêmarxwîn, mersiyexwîn nd/nt
zêmarxwîn, mersiyexwîn nd/nt
mert 1. merd, camêr, mêrxas 2. merd (kesê ku xweyê gotina xwe ye) rd
1. merd, camêr, mêrxas 2. merd (kesê ku xweyê gotina xwe ye) rd
mertçe merdane, bi merdî, mêrane, wekhi mêran h
merdane, bi merdî, mêrane, wekhi mêran h
mertebe 1. pile, paye, gihanek, mertebe 2. sefhe m
1. pile, paye, gihanek, mertebe 2. sefhe m
mertek ribanek, girş, şeqle, garîte, gelender, onî, cisir, beşt, martag, martak, mertek n
ribanek, girş, şeqle, garîte, gelender, onî, cisir, beşt, martag, martak, mertek n
mertlik merdî, camêrî, mêrxasî, merdayî, merdinî m
merdî, camêrî, mêrxasî, merdayî, merdinî m
meryem ana asması hezargez (Clematis vitalba) bot/m
hezargez (Clematis vitalba) bot/m
meryem ana dikeni (veya peygember dikeni) bnr deve dikeni
meryem ana kandili gibi zenûn eynî weka mûm e
Şewqa zelûl. Şewqa kêm.
meryem ana kuşağı keskesor, qozeqer m
keskesor, qozeqer m
meryem eli çengê Meryem bot/nd
çengê Meryem bot/nd
merzengûş bnr mercanköşk
bnr mercanköşk
mer’î derbasdar, muteber rd
mer’iyet derbasdarî, meriyet m
mesabe pile, nirx, rutbe m
pile, nirx, rutbem
mesabe sinde di pileya (..) de, di nirxê (...) de
mesabesinde di pileya (..) de, di nirxê (...) de
mesafe 1. navber, navbeyn, dûrayî, dûrîng, mesafe 2. resmiyet, mesafe (di têkiliyan de) m
1. navber, navbeyn, dûrayî, dûrîng, mesafe 2. resmiyet, mesafe (di têkiliyan de)m
mesafe bırakmak (veya mesafe koymak) mesafe hiştin
mesafe bırakmak (veya koymak) mesafe hiştin
mesafe yaklaşmak xwe jê dûr dan
mesafeli bimesafe rd
bimesaferd
mesafeli yaklaşmak xwe jê dûr dan
mesahe rûber, rûpîv, rûpîvan, mesahe m
rûber, rûpîv, rûpîvan, mesahe m
mesai xebat, kar, ked, mesaî m
mesaî xebat, kar, ked, mesaîm
mesai saati seata kar, wexta xebatê
mesaî saati seata kar, wexta xebatê
mesai yapmak (veya mesaiye kalmak) mesaî kirin
mesaî yapmak (veya mesaîye kalmak) mesaî kirin
mesaj peyxam, hînare, pêxam, mesaj m
peyxam, hînare, pêxam, mesajm
mesaj bırakmak peyxam danîn, mesaj danîn
peyxam danîn, mesaj danîn
meşakatsız nedijwar, nezor, nerencûr, bêmeşaqet rd
nedijwar, nezor, nerencûr, bêmeşaqet rd
meşakkat dijwarî, çetînayî, zorayî, rene, zehmetî, meşaqet m
dijwarî, çetînayî, zorayî, renc, zehmetî, meşaqetm
meşakkat çekmek dijwarî kişandin, zehmet kişandin
dijwarî kişandin, zehmet kişandin
meşakkate katlanmak meşakkatli dijwar, çetîn, rencûr, renedar, bimeşaqet rd
xwe li ber dijwarîyê girtin
meşakkatlı dijwar, çetîn, rencûr, rencdar, bimeşaqet rd
meşakkatli dijwar, çetîn, rencûr, renedar, bimeşaqet
meşale pêtal, xitîre, yelmûm, sûk, argûr, çirax, mêlede, gûrnewt, xetîr, meşxel, meşale/n
pêtal, xitîre, yelmûm, sûk, argûr, çirax, mêlede, gûrnewt, xetîr, meşxel, meşalem
meşale çekmek serkêşî lê kirin
serkêşî lê kirin
mesame çavî m
çavî m
mesane mîzdank, mîzildank, mîzok m
mîzdank, mîzildank, mîzok m
mesanet çavik (çavikên di çerm û ten de) nd
çavik (çavikên di çerm û ten de) nd
mesas misas n
misas n
meşbu 1. tije, dagirtî 2. têrbûyî kîm/rd
1. tije, dagirtî 2. têrbûyî kîm/rd
mescit 1. mizgeft, camî 2. nimêjgeh (mizgefta biçûk a bêminare ku tê de nimêja înê û cejnê nayê kirin) m
1. mizgeft, camî 2. nimêjgeh (mizgefta biçûk a bêminare ku tê de nimêja înê û cejnê nayê kirin) m
mescit (imaret) yapılmadan dilenciler dizildi Genim (tene, nok) firîk e, mele şirîk e.
meşe 1. berû, berî, darberû (Quercus) bot/m 2. berû (ê ji dara berûyê) rd
1. berû, berî, darberû (Quercus) bot/m 2. berû (ê ji dara berûyê)rd
meşe kozalağı deq, gilor
deq, gilor
meşe odunu bêpîr û merîfet (mec)
bêpîr û merîfet (mec)
meşe ormanı kelem, mêşe
kelem, mêşe
meşe palamudu belot
belot
meşe yaprağı çilo
çilo
mesel 1. methelok, metelok 2. gotina pêşiyan 3. methel, şerenîx, mesel (çîrok an jî xeberoşkên perwerdeker) m
1. methelok, metelok 2. gotina pêşiyan 3. methel, şerenîx, mesel (çîrok an jî xeberoşkên perwerdeker)m
mesel olmak bûn gotina pêşiyan meselâ wek mînak, wek nimûne, mesela h
bûn gotina pêşiyan
meselâ wek mînak, wek nimûne, mesela h
mesele 1. gelş, gelemşe, arîşe m 2. problem mat 3. gelemşe, dehkeran (karê zor û dijwar) 4. mesele, meselok, metel m
1. gelş, gelemşe, arîşem 2. problem mat 3. gelemşe, dehkeran (karê zor û dijwar) 4. mesele, meselok, metelm
mesele çıkarmak gelş çêkirin, tişt qewimandin, mesele çêkirin
gelş çêkirin, tişt qewimandin, mesele çêkirin (bir şeyI)
Gelş çêkirin. Tişt qewimandin. Mesele çêkirin.
mesele yapmak (tiştek) kirin mesele
(Tiştek) kirin mesele. (Tiştek) kirin gelş û pirsgirêk.
mesele yok Ne xem e. Mesele tune! Xem nake. Pirsgirêk tune ye.
mesele yok! mesele tune!
meseleyi bulandırmak av li ber (yekî) şolî kirin
Mijar û axaftin li nav hev xistin. Av li ber (tiştekî, yekî) şolî kirin.
meseleyi çıtlatmak (tiştek) li (yekî) teqandin meşen kesê ku piştvanekiya hunermend û zanyaran dike
(Tiştek) li (yekî) teqandin.
meşelik mêşe m, kelem n
mêşe m, kelem n
mesen kesê ku piştvanekiya hunermend û zanyaran dike
meserret kêf, kêfxweşî m
kêf, kêfxweşî m
meşgale 1. kêferat, mijûlayî, mijûlî, xerikî, meşxele 2. kisbûkar (ji bo bazirganî) m
1. kêferat, mijûlayî, mijûlî, xerikî, meşxele 2. kisbûkar (ji bo bazirganî) m
meşgul 1. karîwer, xerîk, mijûl, meşxûl, meşqûl 2. xerik, meşxûl, meşqûl (tiştê ku dixebite, saz e) *telefon meşgul telefon meşqûl e rd
1. karîwer, xerîk, mijûl, meşxûl, meşqûl 2. xerîk, meşxûl, meşqûl (tiştê ku dixebite, saz e) * telefon meşgul telefon meşqûl erd
meşgul etmek 1) karîwer kirin, meşxûl kirin, mijûl kirin, xerîk kirin 2) pê mijûl kirin, pê papo kirin
1) karîwer kirin, meşxûl kirin, mijûl kirin, xerîk kirin 2) pê mijûl kirin, pê papo kirin
meşgul olmak kariwer bûn, bilî bûn, bilîn, meşqûl bûn, xerik bûn
karîwer bûn, bilî bûn, bilîn, meşqûl bûn, xerîk bûn
meşguliyet 1. kariwerî, mijûlî, xerikî, meşqûlî 2. kêferat m
1. karîwerî, mijûlî, xerîkî, meşqûlî 2. kêferat m
mesh 1. surin, mistdan 2. mesh (di destmêjgirtinê de) m
1. surîn, mistdan 2. mesh (di destmêjgirtinê de)m
mesh etmek 1) surandin, mist dan 2) mesh kirin
1) surandin, mist dan 2) mesh kirin
meşher pêşangeh m
pêşangeh m
meşhet meşxet nd
meşxet nd
meshetme meshkirin m
meshkirin m
meshetmek mesh kirin l/gh
mesh kirin l/gh
meşhur navdar, binavûdeng, navdayî, meşhûr rd
navdar, binavûdeng, navdayî, meşhûrrd
meşhur etmek navdar kirin, meşhûr kirin
navdar kirin, meşhûr kirin
meşhur olmak navdar bûn, binavûdeng bûn, meşhûr bûn, nav û deng dan
navdar bûn, binavûdeng bûn, meşhûr bûn, nav û deng dan
meşhurluk navdarî, binavûdengî, navdayîbûn, meşhûrî m
navdarî, binavûdengî, navdayîbûn, meşhûrî m
meşhut guvahî, biçavdîtî
guvahî, biçavdîtî
meşhut suç bnr suç üstü
meşhut suc bnr suç üstü
mesih Mesîh (navekî îsa pêxember e) nd
Mesîh (navekî îsa pêxember e) nd
meşihat 1. şêxîtî 2. şêxulîslamî m
1. şêxîtî 2. şêxulîslamî m
mesihi Mesîhî (kesê ji dînê HZ. îsa) nd/nt
mesihî Mesîhî (kesê ji dînê HZ. Îsa) nd/nt
meşime 1. malzarok 2. hevalzarok, hevalbiçûk (ji bo yê jinan) 3. pizan, pizdan (ji bo heywanên mê) 4. xelêfk (ji bo ya mehînê) m
1. malzarok 2. hevalzarok, hevalbiçûk (ji bo yê jinan) 3. pizan, pizdan (ji bo heywanên mê) 4. xelêfk (ji bo ya mehînê) m
meşin 1. çermê mêşinê nd 2. çermîn, meşkinî rd
1. çermê mêşinê nd 2. çermîn, meşkînîrd
meşin suratlı rûşûştî
rûşûştî
meşin yuvarlak gog, top
gog, top
mesire seyrangeh, cîgur m
seyrangeh, cîgur m
mesirelik seyrangeh, cihê seyranê m
seyrangeh, cihê seyranê m
meşk 1. meşq 2. meşq (dersa nivîs û muzîkê) 3. heng, bezm m
1. meşq 2. meşq (dersa nivîs û muzîkê) 3. heng, bezmm
meşk almak ders stendin, ders dîtin
ders stendin, ders dîtin
meşk etmek meşq kirin
meşq kirin
meşk vermek ders dan
ders dan
mesken şûnwar, cîwar, rûniştgeh, êwr, mesken n
şûnwar, cîwar, rûniştgeh, êwr, meskenn
mesken tutmak lê bi cih bûn, ji xwe re kirin şûnwar
lê bi cih bûn, ji xwe re kirin şûnwar
meskenet 1. miskînî, bêkêrî 2. xizanî, feqîrî m
1. miskînî, bêkêrî 2. xizanî, feqîrî m
meşkuk gumanbar rd
meşkûk gumanbar rd
meskûkât perên metal, sîke
perên metal, sîke
meskûn 1. ava, şên (cihê şên) 2. avanî (cihê ava) rd
1. ava, şên (cihê şên) 2. avanî (cihê ava)rd
meskûn kılmak şên kirin
şên kirin
meskûn mağara ziving
ziving
meşkur ecibandî rd
meşkûr ecibandî rd
meskût negotî (ê ku nehatiye gotin) rd
negotî (ê ku nehatiye gotin)rd
meskût geçmek negotin, jê behs nekirin
negotin, jê behs nekirin
meskût kalmak jê nehatin axaftin
jê nehatin axaftin
meslek 1. pîşe m, hokar n, meslek n 2. pêmijûlî, kêferat m 3. ekol, rêbaz m 4. sîstem fel/m
1. pîşe m, hokar n, meslekn 2. pêmijûlî, kêferatm 3. ekol, rêbazm 4. sîstem fel/m
meslek içi eğitim perwerdehiya navpîşeyî
perwerdehiya navpîşeyî
meslek sahibi pîşemend, xweypîşe
pîşemend, xweypîşe
meslek seçmek pîşe ecibandin, meslek hilbijartin
pîşe ecibandin, meslek hilbijartin
mesleki pîşeyî, pîşegerî, meslekî rd
pîşeyî, pîşegerî, meslekî rd
mesleksiz bêpîşe, bêmeslek rd
bêpîşe, bêmeslek rd
mesleksizlik bêpîşetî, bêmeslekî m
bêpîşetî, bêmeslekî m
meslektaş hempîşe, hemkar, hemmeslek nd/nt
hempîşe, hemkar, hemmeslek nd/nt
mesmu bihîstî, sehkirî rd
bihîstî, sehkirî rd
mesnet 1. spêre, sparte, palpişt, palder, palik 2. ragire, mesnet 3. mewkî, meqam m
1. spêre, sparte, palpişt, palder, palik 2. ragire, mesnet 3. mewkî, meqam m
mesnetli spêredar, bipalpişt rd
spêredar, bipalpişt rd
mesnetsiz bêspêre, bêsparte, bêpalik, bêpalpişt rd
bêspêre, bêsparte, bêpalik, bêpalpişt rd
mesnevi 1. mesnewî (şeklê nezmeke edebiyata dîwanê ye) 2. mesnewî (berhema ku bi vê nezmê hatiye nivisandin) wj/m
1. mesnewî (şeklê nezmeke edebiyata dîwanê ye) 2. mesnewî (berhema ku bi vê nezmê hatiye nivisandin) wj/m
meşrep 1. xûy, rewişt, afirîş, xulq 2. kurm, libat (awayê te gerînê) m
1. xûy, rewişt, afirîş, xulq 2. kurm, libat (awayê te gerînê) m
meşru rewa, awişt, meşrû rd
rewa, awişt, meşrûrd
meşru kılmak rewa kirin
rewa kirin
meşru müdafaa parêziya rewa
parêziya rewa
meşru saymak rewa hesibandin
rewa hesibandin
meşrubat vexurik, meşrûbat (piraniya vexurik e) m
vexurik, meşrûbat (piraniya vexurik e) m
meşruhat ravek, îzahet m
ravek, îzahet m
meşruiyet rewatî, rewayî, awiştî, meşrûtî m
rewatî, rewayî, awiştî, meşrûtî m
meşrulaşma rewabûn, meşrûbûn m
rewabûn, meşrûbûn m
meşrulaşmak rewa bûn, meşrû bûn l/ngh
rewa bûn, meşrû bûn l/ngh
meşrulaştırma rewakirin, meşrûkirin m
rewakirin, meşrûkirin m
meşrulaştırmak rewa kirin, meşrû kirin l/gh
rewa kirin, meşrû kirin l/gh
meşruluk rewatî, meşrûtî m
rewatî, meşrûtî m
mesrur kêfkirî, bikêf rd
kêfkirî, bikêf rd
meşrut meredar, şertdar rd
mercdar, şertdar rd
meşruta mulkê ku bi şertê neyê firotan ji wêris an jî, ji saziyekê re hatiye hiştin
mulkê ku bi şertê neyê firotan ji wêris an jî, ji saziyekê re hatiye hiştin
meşruten bi mere, bi şert h
bi merc, bi şert h
meşruten tahliye tehliyeya meredar hiq
tehliyeya mercdar hiq
meşruti rewayî, meşrûtî rd
meşrutî rewayî, meşrûtî rd
meşrutiyet meşrûtiyet m
meşrûtiyet m
meşrutiyetçi meşrûtiyetxwaz m
meşrûtiyetxwaz m
mest (I) mest, sermest, sergeşte, serguzeşt rd (II) mes, laçîn, kale, mihsik (cure pêlavek e) m
mest (i) mest, sermest, sergeşte, serguzeştrd
mest (ii) mes, laçîn, kale, mihsik (cure pêlavek e) m
mest etmek mest kirin olma sermestî, serguzeştî
mest kirin
mest olma sermestî, serguzeştî
mest olmak mest bûn, serguzeşt bûn, ser lê gerin, sergeşte bûn, sermest bûn
mest bûn, serguzeşt bûn, ser lê gerîn, sergeşte bûn, sermest bûn
Mest bûn. Ser lê gerîn. Sermest bûn. Serguzeşt bûn.
mestane mestane, mestkî h
mestane, mestkî h
mestçi 1. mesker, laçînker 2. mesfiroş, laçînfiroş nd/nt
1. mesker, laçînker 2. mesfiroş, laçînfiroş nd/nt
mestçilik 1. meskerî, laçînkerî 2. mesfiroşî, laçînfiroşî m
1. meskerî, laçînkerî 2. mesfiroşî, laçînfiroşî m
mestur nixamtî, girtî, veşarî rd
nixamtî, girtî, veşarî rd
mesture 1. veşarî 2. bnr tahsisatı mesture rd
1. veşarî 2. bnr tahsisatı mesture rd
mesul berpirs, berpirsiyar, mesûl rd
berpirs, berpirsiyar, mesûlrd
mesul olmak berpirs bûn, mesûl bûn
berpirs bûn, mesûl bûn
mesul tutmak jê berpirs girtin, jê mesûl girtin
jê berpirs girtin, jê mesûl girtin
mesuliyet berpirsî, berpirsyarî, mesûliyet m
berpirsî, berpirsyarî, mesûliyetm
mesuliyet almak berpirsî girtin ser xwe
berpirsî girtin ser xwe
mesuliyetli berpirs, berpirsyar rd
berpirs, berpirsyar rd
mesuliyetsiz bêberpirsî, bêmesûliyet rd
bêberpirsî, bêmesûliyet rd
mesuliyetsizlik bêberpirsîtî, bêmesûliyetî m
bêberpirsîtî, bêmesûliyetî m
meşum bêqidoş, bêyom rd
bêqidoş, bêyom rd
mesut kamiran, bextiyar, dilşad rd
kamiran, bextiyar, dilşadrd
mesut etmek bextiyar kirin, dilşad kirin
bextiyar kirin, dilşad kirin
mesut olmak bextiyar bûn, dilşad bûn
bextiyar bûn, dilşad bûn
meşveret amojkarî, şêwr m
amojkarî, şêwrm
meşveret etmek pê şêwirîn
pê şêwirîn
met (I) avrabûn, rabûna deryayê erd/m (II) 1. darqîtk, çoçirt, reqeçov 2. qîtk m
met (i) avrabûn, rabûna deryayê erd/m
met (ii) 1. darqîtk, çoçirt, reqeçov 2. qîtk m
meta 1. kalêr, kûtal, mal, malên bazirganî n 2. sermaye m, sermiyan n
1. kalêr, kûtal, mal, malên bazirganî n 2. sermaye m, sermiyan n
metabolizma metabolîzma biy/m
metabolîzma biy/m
metafizik derî siruştî, derî fizîkê, metafîzîk fel/m
derî siruştî, derî fizîkê, metafizik fel/m
metafor metafor
metal lajwerd, nasût, metal n
lajwerd, nasût, metal n
metal bilimi metaluijî, lajwerdnasî m
metalurjî, lajwerdnasî m
metalik lajwerdî, metalik rd
lajwerdî, metalîk rd
metalografi metalografî m
metalografî m
metaloit bnr metalsi
bnr metalsi
metalsi lajwerdokî, metaloit kîm/rd
lajwerdokî, metaloît kîm/rd
metalürji metalurjî, lajwerdnasî m
metalurjî, lajwerdnasî m
metalürjik metalurjîk rd
metalurjîk rd
metamorfik teşeguhirî, dirûvguhirî, metamorfîk rd
teşeguhirî, dirûvguhirî, metamorfîk rd
metamorfizm teşeguhirîn, dirûvguhirîn, metamorfîzm jeo/m
teşeguhirîn, dirûvguhirîn, metamorfîzm jeo/m
metamorfoz teşeguhirîbûn, dirûvguhirîbûn, metamorfoz m
teşeguhirîbûn, dirûvguhirîbûn, metamorfoz m
metan metan (gaza metanê) kîm/m
metan (gaza metanê) kîm/m
metanet tirûşî, tehbdarî, berxwedanî, metanet m
tirûşî, tehbdarî, berxwedanî, metanetm
metanet göstermek tirûş kirin, li ber xwe dan metanetli tirûşdar, tehbdar, berxwedêr, bimetanet rd
tirûş kirin, li ber xwe dan
metanetli tirûşdar, tehbdar, berxwedêr, bimetanet rd
metanetsiz bêtirûş, bêtehb, bêmetanet rd
bêtirûş, bêtehb, bêmetanet rd
metanetsizlik bêtirûşî, bêtehbî, bêmetanetî m
bêtirûşî, bêtehbî, bêmetanetî m
metapsişik derî derûnî, metapsişîk psî/rd
derî derûnî, metapsîşik psî/rd
metastaz metastaz bj/m Çûn û bicîbûna li ciheke dîtir ya kanseran.
metastaz bj/m
metatez cihguherîn, metatîz rz/m
cihguherîn, metatîz rz/m
metazori bi darê zorê, bi kotek h
bi darê zorê, bi kotek h
metedoloji metedolojî, azînenasî m
metedolojî, azînenasî m
metedolojik metedolojîk rd
metedolojîk rd
meteliğe kurşun atmak metelik jê çênebûn, ji pîso birin
Kêç xweyî kirin. Ji pîso birîn. Qiruşek jê çênebûn. Bi hesreta pereyan bûn.
metelik 1. qemerî, metelik 2. quriş (pereyê hindik) *bende metelik yok bi min re qiruş tune (mec) n
1. qemerî, metelîk 2. quriş (pereyê hindik) * bende metelik yok bi min re qiruş tune (mec)n
metelik etmez pênc qiruş nake
pênc qiruş nake
Nake pênc qiruş.
metelik vermemek quriş û metelik tê nedan, qurişê qui pê nedan
quriş û metelîk tê nedan, qurişê qul pê nedan
Qiruşek jî pê nedan. Qiruşê qul pê nedan.
metelike kurşun atmak metelîk jê çênebûn, ji pîso birîn
meteliksiz zigurd, cibil, bêpere rd
zigurd, cibil, bêpere rd
meteliksizlik zigurdî, cibilî m
zigurdî, cibilî m
meteor 1. meteor 2. stêra rijyar, meteor ast/m
1. meteor 2. stêra rijyar, meteor ast/m
meteor taşı kevirê asîmanî nd
kevirê asîmanî nd
meteorit kevirê asîmanî, meteorît m
kevirê asîmanî, meteorît m
meteorolog hewanas, meteorolog nd/nt
hewanas, meteorolog nd/nt
meteoroloji hewanasî, meteorolojî m
hewanasî, meteorolojî m
meteorolojik meteorolojîk rd
meteorolojîk rd
metfen gor m, mezel n
gor m, mezel n
metfun naştî, defnkirî, binaxkirî rd
naştî, defnkirî, binaxkirî rd
meth pesn n, meth m
pesn n, methm
meth etmek pesn dan, meth kirin, stayîş kirin
pesn dan, meth kirin, stayîş kirin
methal 1. derbase 2. destpêk, gurîzgeh, derbasok (di pirtûkê de) m
1. derbase 2. destpêk, gurîzgeh, derbasok (di pirtûkê de)m (bir işte)
methal olmak tiliya (wî) tê de hebûn
methaldar têkildar (kesê ku têkilî tiştekî bûye) rd
têkildar (kesê ku têkilî tiştekî bûye) rd
methalı olmak tiliya (wî) tê de hebûn
methali olmak Tiliya (wî) tê de hebûn.
methetme pesndan, stayîş, pesinadin m
pesndan, stayîş, pesinadin m
methetmek pesn dan, pesinadin l/gh
pesn dan, pesinadin l/gh
methiye 1. pesn n 2. peyvniwazî, pesname, xweşniyaz, methiye wj/m
1. pesnn 2. peyvniwazî, pesname, xweşniyaz, methiye wj/m (birine)
methiye düzmek jê xweş xeber dan methiyeci pesnbêj nd/nt
jê xweş xeber dan
methiyeci pesnbêj nd/nt
methiyehan aferhinxwan nd/nt
aferhinxwan nd/nt
metil metîl kîm/m
metîl kîm/m
metildik melîkî, milûktî m
metilen metîlen kîm/m
metîlen kîm/m
metilik metilik kîm/rd
metîlik kîm/rd
metin (I) nivîsar, deq, metn, minho, tekst m (II) tirûşdar, sebatkar, metîn, zexm, xurt rd metis durehî rd
metin (i) nivîsar, deq, metn, minho, tekstm
metin (ii) tirûşdar, sebatkar, metîn, zexm, xurt rd
metin yazarı deqnivîs, tekstnivîs
deqnivîs, tekstnivîs
metis durehî rd
metodik azîneyî, rêbazî, metodîk rd
azîneyî, rêbazî, metodîk rd
metodolog metedolog, metodîst nd/nt
metedolog, metodîst nd/nt
metot azîne, rêbaz, pêşerê, metod m
azîne, rêbaz, pêşerê, metod m
metotlu azînedar, rêbazdar, bimetod rd
azînedar, rêbazdar, bimetod rd
metotsuz bêazîne, bêrêbaz, bêmetod rd
bêazîne, bêrêbaz, bêmetod rd
metotsuzluk bêazîneyî, bêrêbazî, bêmetodî m
bêazîneyî, bêrêbazî, bêmetodî m
metraj metraj m
metraj m
metrajlı metrajdar rd
metrajdar rd
metrdotel serek garson nd/nt
serek garson nd/nt
metrdotellik serek garsonî m
serek garsonî m
metre 1. metre (yekeya pîvana dirêjiyê ya bingehîn) m 2. metre, metro (amraza pîvanê) m 3. metre, metro (tiştê bi dirêjiya metreyi) *üç metre kumaş sê metre qumaş rd
1. metre (yekeya pîvana dirêjiyê ya bingehîn)m 2. metre, metro (amraza pîvanê)m 3. metre, metro (tiştê bi dirêjiya metreyî) * üç metre kumaş sê metre qumaşrd
metre kare metre çarçik, metre çargoşe mat.
metre çarçik, metre çargoşe mat
metre küp metre kûp mat.
metre kûp mat
metre sistem pergala metreyi, sîstema metrik
pergala metreyî, sîstema metrîk
metrelik metreyî *üç mektrelik kumaş qumaşê sê metreyî rd
metreyî * üç mektrelik kumaş qumaşê sê metreyî rd
metres dostik, yarik, metres m
dostik, yarik, metres m
metreslik dostikî, yarikî, metresî m
dostikî, yarikî, metresî m
metrik metrîk rd
metrîkrd
metrik sistem bnr metre sistemi
bnr metre sistemi
metris meterîs, sîper m
meterîs, sîper m
metro 1. metro (xeta hesinî ya binê erdê) 2. metro (amyara ku di vê xetê de dixebite) m
1. metro (xeta hesinî ya binê erdê) 2. metro (amyara ku di vê xetê de dixebite) m
metronom leznuma, metronom m
leznuma, metronom m
metropol metropol m, bajarê sereke nd, serekbajar nd
metropol m, bajarê sereke nd, serekbajar nd
metropolit metropolît ol/n
metropolît ol/n
metropoliten 1. metropolît 2. metro m
1. metropolît 2. metro m
metru kesê jê re rajêrî tê kirin
kesê jê re rajêrî tê kirin
metruk 1. mişemir, berdayî, terkkirî, metruk 2. xopan, xapûr rd metruke mayî, metruke rd
1. mişemir, berdayî, terkkirî, metrûk 2. xopan, xapûr rd
metrukât soxe (tiştê ku ji kesê mirî mane) nd
soxe (tiştê ku ji kesê mirî mane) nd
metruke mayî, metrûke rd
metrukiyet 1. terkirin, cihhiştin 2. berdan, veqetîn m
1. terkirin, cihhiştin 2. berdan, veqetîn m
mevcudat 1. ên heyî 2. ên afirandî nd
1. ên heyî 2. ên afirandî nd
mevcudiyet heyîtî, hebûnî, mewcûdiyet m
heyîtî, hebûnî, mewcûdiyet m
mevcut 1. heyî, mevcûd rd 2. yekûn, mewcud m *okulun mevcudu yekûna dibistanê rd
1. heyî, mevcûdrd 2. yekûn, mewcûdm * okulun mevcudu yekûna dibistanêrd
mevcut olmak hebûn, peyde bûn
hebûn, peyde bûn
mevdu raspartî, hiştî, dayî rd
raspartî, hiştî, dayî rd
mevduat 1. mewduat, pereyê razandî 2. veberhênan m
1. mewduat, pereyê razandî 2. veberhênan m
mevhibe bexş, bac m
bexş, bacm
mevhibe-i ilâhiye dana xwedê
mevhibei ilâhiye dana xwedê
mevhum mewhûm rd
mewhûm rd
mevize şîret, pend m
şîret, pend m
mevki 1. şûn, cih n 2. meqam 3. der, şûn (di amyar û di sînema û şanoyan de cihê rihet û baş û bipere) m 4. rewş m
1. şûnm, cih n 2. meqam 3. der, şûn (di amyar û di sînema û şanoyan de cihê rihet û baş û bipere) m 4. rewş m
mevkuf girtî, ragirtî, mewqûf rd
girtî, ragirtî, mewqûf rd
mevkufen bêyî girtîbûn, bêyî ragirtîbûn h
bêyî girtîbûn, bêyî ragirtîbûn h
mevkufiyet girtîbûn, ragirtîbûn m
girtîbûn, ragirtîbûn m
mevkut vedorî, peryodîk rd
vedorî, peryodîk rd
mevkute weşana vedorî, weşana peryodîk nd
weşana vedorî, weşana peryodîk nd
mevla 1. xwedî, xwedan nd/nt 2. Xwedê, Xwedan n
1. xwedî, xwedan nd/nt 2. Xwedê, Xwedann
mevlasını bulmak gihîştin mexsed û miradan
gihîştin mexsed û miradan
Gihîştin mexsed û miradan. Miraza dilê xwe kirin.
mevlevi Mewlewî (kesê ku pêgirê tarîqata Mewlewîtiyê ye) nd
mevlevî Mewlewî (kesê ku pêgirê tarîqata Mewlewîtiyê ye) nd
mevlevilik Mewlewîtî m
mevlevîlik Mewlewîtî m
mevlit 1. zayîn, weladet 2. cihê bûnê 3. mewlûd (berhema ku li ser jidayikbûna Hz. Muhemed e) 4. mewlûd (ayîna olî) m
1. zayîn, weladet 2. cihê bûnê 3. mewlûd (berhema ku li ser jidayikbûna Hz. Muhemed e) 4. mewlûd (ayîna olî) m
mevlithan mewlûdxwîn nd/nt
mewlûdxwîn nd/nt
mevlithanlık mewlûdxwînî m mevrut hatî rd
mewlûdxwînî m
mevrut hatî rd
mevsiksiz ne heyama (wî) ye, ne wexta (.) ye rd
ne heyama (wî) ye, ne wexta (..) ye rd
mevsim 1. werz, demsal, dansa!, wezre, pişksal, mewsîm 2. heyam, wext (dema ku bûyerên atmosfere lê pir çêdibin) *yağmur mevsimi heyama baranê 3. heyam, wext (çaxê ku çandiniya tiştek» tê kirin an jî tiştek tê hilanîn) *domates mevsimi heyama firingiyan 4. heyam, wext (dema çalakiya tiştekî) *tiyatro mevsimi heyama şanogeriyê 5. heyam (beşa emre mirov) *yaşlılık yaşamın kış mevsimidir kalî heyama jiyînê ya zivistanê ye (mec) m
1. werz, demsal, dansal, wezre, pişksal, mewsîm 2. heyam, wext (dema ku bûyerên atmosferê lê pir çêdibin) * yağmur mevsimi heyama baranê 3. heyam, wext (çaxê ku çandiniya tiştekî tê kirin an jî tiştek tê hilanîn) * domates mevsimi heyama firingiyan 4. heyam, wext (dema çalakiya tiştekî) * tiyatro mevsimi heyama şanogeriyê 5. heyam (beşa emrê mirov) * yaşlılık yaşamın kış mevsimidir kalî heyama jiyînê ya zivistanê ye (mec) m
mevsimli di heyamê de, di wext de h
di heyamê de, di wext de h
mevsimlik 1. werzî, demsalî (ji bo kincan) rd 2. werzî, werzane, werzeyî, demsalî mewsîmî h
1. werzî, demsalî (ji bo kincan)rd 2. werzî, werzane, werzeyî, demsalî, mewsîmî h
mevsimlik işçi karkerê wehdetiyê
karkerê wehdetiyê
mevsuf 1. wesifandî rd 2. bnr tamlanan
1. wesifandî rd 2. bnr tamlanan
mevsuk pê selmandî rd
pê selmandî rd
mevt mirin, mewt m
mirin, mewt m
mevta (piraniya mewt e) mirî m
(piraniya mewt e) mirî m
mevut weadkirî, sozdayî rd
weadkirî, sozdayî rd
mevzi 1. cih n, şûn m 2. meterîs, kozik, kolik, sîper, senger, antaq, meseb, tavî, mewzî (ji bo leşken, nêçîrvanî û Çişten wisa) m
1. cih n, şûn m 2. meterîs, kozik, kolik, sîper, senger, antaq, meseb, tavî, mewzî (ji bo leşkerî, nêçîrvanî û tiştên wisa) m
mevzii 1. cigahî, mehelî 2. lokal bj/rd
mevzîî 1. cigahî, mehelî 2. lokal bj/rd
mevzilenme sîpergirtin, sengergirtin m
sîpergirtin, sengergirtin m
mevzilenmek sîper girtin l/gh, senger girtin l/gh, ketin kozikan l/nghj ketin meterîsan l/ngh, ketin mewziyan l/ngh
sîper girtin l/gh, senger girtin l/gh, ketin kozikan l/ngh, ketin meterîsan l/ngh, ketin mewziyan l/ngh
mevzu dabaş, dehker, danînk, bare, mewzû m
dabaş, dehker, danînk, bare, mewzûm
mevzua girmek Ketin nav mijarê.
mevzuat 1. mjade, mijare, mewzûat hiq 2. derdanê ku malê bazirganiyê dikinê m
1. mjade, mijare, mewzûat hiq 2. derdanê ku malê bazirganiyê dikinê m
mevzubahis dabaşa ku tê kirin, dabaşa behsê
dabaşa ku tê kirin, dabaşa behsê
mevzubahis etmek der barê (...) de axiftin, li ser (...) mijûl bûn
der barê (...) de axiftin, li ser (...) mijûl bûn
mevzulu dabaşdar rd
dabaşdar rd
mevzun 1. teşedar, lihev, lihevhatî *mevzun vücut bedeneke lihevhatî 2. kêşdar, biwezn wj/rd
1. teşedar, lihev, lihevhatî * mevzun vücut bedeneke lihevhatî 2. kêşdar, biwezn wj/rd
mevzusuz bêdabaş rd
bêdabaş rd
mevzuya girmek dest bi dabaşê kirin, ji dabaşê behs kirin
dest bi dabaşê kirin, ji dabaşê behs kirin
mey (I) mey, balaban mzk/m (II) mey, şerab m
mey (i) mey, balaban mzk/m
mey (ii) mey, şerab m
mey ustası balabanjen
balabanjen
meyal bnr hayal meyal
bnr hayal meyal
meyan (I) bnr meyan kökü (II) navber, nav *bu meyanda di vê navê de m
meyan (i) bnr meyan kökü
meyan (ii) navber, nav * bu meyanda di vê navê de m
meyan balı ava sûsê nd
ava sûsê nd
meyan kökü sûs, sûsik, mêkok, meyan (Glycyrrhiza glabra) bot/m
sûs, sûsik, mêkok, meyan (Glycyrrhiza glabra) bot/m
meyan otu sus; glycyrrhiza glabra
meyancı navber, navbeynkar nd/nt
navber, navbeynkar nd/nt
meyane mertoxe m
mertoxem
meyanesi gelmek hatin ser bi serê
hatin ser bi serê
meydan 1. qad, gorepan, hol, rast, himat, meydan 2. gastîn, fêz, rast (ji bo meydana gund) 3. qad, gorepan, meydan (ji bo cihê pêşbirk û musebeqeyan) *savaş meydanı qada şer *at meydanı meydana hespan 4. firsend, derfet 5. meydan (di tekyayên mewlewiyan de cihê ku ayîna olî lê tê kirin) m
1. qad, gorepan, hol, rast, himat, meydan 2. gastîn, fêz, rast (ji bo meydana gund) 3. qad, gorepan, meydan (ji bo cihê pêşbirk û musebeqeyan) * savaş meydanı qada şer * at meydanı meydana hespan 4. firsend, derfet 5. meydan (di tekyayên mewlewiyan de cihê ku ayîna olî lê tê kirin)m
meydan açmak bûn sedem, bûn sebeb
bûn sedem, bûn sebeb
meydan almak lê çêrîn, lê belav bûn I bulamamak rê nedîtin, keys nedîtin
lê çêrîn, lê belav bûn
Dest bi dabaşê kirin. Ji dabaşê behs kirin.
meydan bırakmak meydan jê re fireh kirin, meydan jê re hiştin
meydan bulamamak rê nedîtin, keys nedîtin
Rê nedîtin. Keys nedîtin.
meydan dayağı lêdana li nav rastê
lêdana li nav rastê (birinI)
meydan dayağı atmak Lêdana li nav rastê.
meydan dayağına çekmek (yek) kişandin nav rastê û lê xistin
meydan kalmamak jê re rê nedîtin, keysa (tiştekî) nedîtin *kaçmaya meydan bulmadan yakalandı ji revê re rê nedît hate qefaltin
meydan kalmamak (bir şeye, bir kimseye) Keysa tiştekî nedîtin. Jê re rê nedîtin.
meydan korkusu bnr alan korkusu
meydan okumak qaqibo kirin, meydan kirin, (jê re) meydan xwestin, nav di xwe dan, destê xwe li devê xwe xistin
Qaqibo kirin. Nav di xwe dan. Destê xwe li devê xwe xistin.
meydan saati saeta meydanê
meydan savaşı (veya meydan muharebesi) şerê meydanê, cenga gorepanê
meydan sazı bnr divan sazı
bnr divan sazı
meydan vermek Rê dan (tiştekî)
meydan vermemek (veya meydan bırakmamak) rê nedan (tiştekî) *kavgaya meydan vermemek lazım divê mirov rê nede şer
meydan vermemek (bırakmamak) Rê nedan tiştekî.
meydana atılmak xwe avêtin rastê, xwe avêtin nav rastê, xwe avêtin meydanê
meydana atmak avêtin rastê, avêtin nav rastê, avêtin meydanê
Avêtin rastê. Avêtin nav rastê. Avêtin meydanê.
meydana çıkarmak derxistin rastê, derxistin meydanê
Derxistin rastê. Derxistin meydanê.
meydana çıkmak 1) derketin rastê, derketin meydanê, xuya bûn *karlar eriyince tepe meydana çıktı piştî ku berf heliya gir derkete rastê 2) derketin rastê, derketin meydanê, aşkere bûn *hasta olduğu meydana çıktı derkete rastê ku nexweş e 3) gihîştin (yekî) *işsiz kaldım, kardeşlerim de meydana çıkmış sayılmazlar ez bêkar mam, birayên min jî hîna negihîştine min
Derketin rastê. Derketin meydanê. Aşkere bûn.
meydana dökmek derxistin ber çavan *bütün pisliklerini meydana döktü gişt eybikên wî derxistin ber çavan
Raxistin ber çavan.
meydana düşmek Ketin nav xelkê. Tev li komên xelkê bûn.
meydana gelmek 1) çêbûn, pêk hatin, sadir bûn 2) hatin rastê, hatin himatê, qewimîn, çêbûn, rûdan *bu kavga bir küfür yüzünden meydana geldi ev qewxe ji ber çêrekê hate rastê
I) Çêbûn. Pêkhatin. Sadir bûn. II) Hatin rastê. Hatin himatê. Qewimîn. Rûdan. Çêbûn.
meydana getirmek pêk anîn, çêkirin, qewimandin
Pêk anîn. Çêkirin.
meydana koymak danîn rastê, danîn ber çavan
Danîn rastê.
meydana sürmek Nav di (yekî) dan. Yek li (yekî, tiştekî) fît kirin. Dest li pişt xistin.
meydana vurmak dan der, derxistin rastê
Dan der. Derxistin rastê.
meydana yılan ölüsü attılar Bi xasûkî û bêbextî tevgeriyan û xwestin çavên xelkê bitirsînin.
meydancı 1. meydanvan (kesê ku ji rêşkirin û paqijkirina hewş û bexçeyan berpirs e) 2. meydanvan (kesê di qawîşên girtîgehan de li kar û barê ser dest û piyan dinêre) 3. meydanvan (di terîqeta mewlewîtiyê de) n
1. meydanvan (kesê ku ji rêşkirin û paqijkirina hewş û bexçeyan berpirs e) 2. meydanvan (kesê di qawîşên girtîgehan de li kar û barê ser dest û piyan dinêre) 3. meydanvan (di terîqeta mewlewîtiyê de) n
meydancık meydanok, gorepana biçûk m
meydanok, gorepana biçûk m
meydanda li rastê, li nav rastê, li ber çavan, aşkere
meydanda bırakmak 1) li rasta Xwedê hiştin, li aziya xwedê hiştin (li rastê bêmal û hal hiştin) 2) li rastê hiştin
I) Li rasta Xwedê hiştin. Li aziya Xwedê hiştin. (li rastê bêmal û hal hiştin) II) Li rastê hiştin.
meydanı birine (bir şeye) bırakmak Meydan jê re fireh kirin. Meydan jê re hiştin.
meydanı boş bulmak meydan vala dîtin, meydan pê man, meydan vala man, şêr ji meydanê bikeve gur û rovî tewr û bazan didin xwe
(Yek) li guhera bêkûçik rast hatiye. Şer ji meydanê bikeve gur û rovî tewr û bazan didin xwe. Meydan pê (jê re) man.
meydanın orta yeri li rasta meydanê, eraseya meydanê
meydanlık rastnavî, gorepan m
rastnavî, gorepan m
meyhane 1. meyxane, araqgeh, badexane, xerabat 2. kabare m
1. meyxane, araqgeh, badexane, xerabat 2. kabare m
meyhaneci meyxanevan nd/nt
meyxanevan nd/nt
meyhanecilik meyxanevanî m
meyxanevanî m
meyil 1. xûzî, xwarî, meyan, ravêj, meyî 2. dilpêvebûn (mec) m
1. xûzî, xwarî, meyan, ravêj, meyl 2. dilpêvebûn (mec)m
meyil vermek 1) xwar kirin, xûz kirin 2) dil berdan (yekî), dil pê de çûn
1) xwar kirin, xûz kirin 2) dil berdan (yekî), dil pê de çûn
meyilli xûz, xwar, meyane, meyldar rd
xûz, xwar, meyane, meyldarrd (birine)
meyilli olmak berê (yekî) pê de bûn, berê (yekî) bi (yekî) din de bûn
berê (yekî) pê de bûn, berê (yekî) bi (yekî) din de bûn
meyletme 1. pêdexûzbûn, pêdexwarbûn, pêdemeylbûn 2. dilpêvebûn m
1. pêdexûzbûn, pêdexwarbûn, pêdemeylbûn 2. dilpêvebûn m
meyletmek 1. pê de xûz bûn, pê de xwar bûn, bi ser de xûz bûn, pê de meyî bûn 2. dil pê ve bû, dil li serê bûnl/bw
1. pê de xûz bûn, pê de xwar bûn, bi ser de xûz bûn, pê de meyl bûn 2. dil pê ve bû, dil li serê bûnl/bw
meymenet telêz, meymenet m
telêz, meymenet m
meymenetli bitelêz, bimeymenet rd
bitelêz, bimeymenet rd
meymenetsiz bêtelêz, bêmeymenet rd
bêtelêz, bêmeymenet rd
meymenetsizlik bêtelêzî, bêmeymenetî m
bêtelêzî, bêmeymenetî m
meyus 1. xemgîn, xembar, kiz, zelûl 2. bedbîn rd
1. xemgîn, xembar, kiz, zelûl 2. bedbînrd
meyus etmek xemgîr kirin
xemgîr kirin
meyus olmak xembar bûn, dilbikovan bûn, xemgîn bûn
xembar bûn, dilbikovan bûn, xemgîn bûn
meyusiyet 1. xemgînî, xembarî, 2. bedbînî m
1. xemgînî, xembarî, 2. bedbînî m
meyve 1. mêwe m, meywe m, fêkî n 2. ber n, kar m, encam m (mec)
yaprağı malika mêweyê nd
1. mêwe m, meywe m, fêkîn 2. ber n, kar m, encamm (mec)
meyve ağacı darteam
darteam
meyve dışı çermikê mêweyan, qalikê mêweyan nd
çermikê mêweyan, qalikê mêweyan nd
meyve içi navika mêweyê, navika fêkiyê bot/nd
navika mêweyê, navika fêkiyê bot/nd
meyve kurdu beyîk, kurmikê mêweyan zo/nd
beyîk, kurmikê mêweyan zo/nd
meyve ortası goştê mêweyê bot/nd
goştê mêweyê bot/nd
meyve şekeri levuloz
levuloz
meyve suyu Ava fêkiyan.
meyve vermek ber girtin
ber girtin
meyve yaprağı malika mêweyê nd
meyveci 1. cenanê mêwevan, xwedîkerê mêweyan 2. mêwefiroş, fêkîfiroş nd/nt
1. cenanê mêwevan, xwedîkerê mêweyan 2. mêwefiroş, fêkîfiroş nd/nt
meyvecilik 1. cenaniya mêwevan, xwedîkeriya mêweyan 2. mêwefiroşî, fêkîfîroşî m
1. cenaniya mêwevan, xwedîkeriya mêweyan 2. mêwefiroşî, fêkîfiroşî m
meyvedar mêwedar rd
mêwedar rd
meyvehoş 1. mêwehişk, mêweyên kaxkirî 2. çarşiya mêweyan nd
1. mêwehişk, mêweyên kaxkirî 2. çarşiya mêweyan nd
meyveli 1. mêwedar, fêkîdar 2. mêwedar, bimêwe *meyveli gazoz gazoza mêwedar 3. afiriner (mec) rd
1. mêwedar, fêkîdar 2. mêwedar, bimêwe * meyveli gazoz gazoza mêwedar 3. afirîner (mec)rd
meyveli ağacı taşlarlar mirovê bikêr heval jê dibehicin
mirovê bikêr heval jê dibehicin
meyvelik 1. dehl, dexî, bexçeyê mêweyan, bexçeyê fêkiyan 2. mêwedank, fêkhidank m
1. dehl, dexî, bexçeyê mêweyan, bexçeyê fêkiyan 2. mêwedank, fêkhidank m
meyvesiz bêmêwe, bêfêkî, bêber rd
bêmêwe, bêfêkî, bêber rd
meyvesizlik bêmêwetî, bêfêkîtî, bêberî rd
bêmêwetî, bêfêkîtî, bêberî rd
meyyal xûz, xwar, meyane rd
xûz, xwar, meyane rd
mezalim stemkarî, zulm m
stemkarî, zulm m
mezamir 1. tûtûk, fiq 2. sureyên zebûrê ku bi meqam tên xwendin
1. tûtûk, fîq 2. sureyên zebûrê ku bi meqam tên xwendin
mezar gor m, gom m, mezel, tirb n
gor m, gorn m, mezeln
mezar kaçkını qaritê devê çeman, wawikê ber devê çeman (kesê zeîf)
qarîtê devê çeman, wawikê ber devê çeman (kesê zeîf)
I) (Yek) bûye wekî çêlikê hechecikan. (Yek) bûye wek darik. II) Qarîtê devê çeman. Wawikê ber devê çeman.
mezar soyguncusu gornebaş, gornepişk
gornebaş, gornepişk
mezar taşı kêl, kêlik, gorîçe n
kêl, kêlik, bergor
kêl, kêlik, gorîçe n
kêl, kêlik, bergor
mezarcı 1. gorker, gorvedêr, gorkol 2. gornêr n
1. gorker, gorvedêr, gorkol 2. gornêr n
mezarcılık 1. gorkerî, gorvedêrî, gorkolî 2. gornêrî m
1. gorkerî, gorvedêrî, gorkolî 2. gornêrî m
mezardan çıkarmak ji devê gorê filitandin, ji devê gorê xelas kirin
ji devê gorê filitandin, ji devê gorê xelas kirin
mezarlık goristan, qebristan, ceban, zehman m
goristan, qebristan, ceban, zehman m
mezat mezad, mazad m
mezad, mazadm
mezat malı malê ne baş
malê ne baş
Malê ne baş.
mezata çıkarmak avêtin mazadê
avêtin mazadê
Avêtin mazatê.
mezatçı mazadker nd/nt
mazadker nd/nt
mezbaha selexane, girûxane, kuştargeh, qesabxane m
selexane, girûxane, kuştargeh, qesabxane m
mezbele 1. sergo, ting, gihûrgeh 2. çirkef (mec) m
1. sergo, ting, gihûrgeh 2. çirkef (mec) m
mezbelelik sergo, ting, gihûrgeh m
sergo, ting, gihûrgeh m
mezcetmek tevî hev kirin, berî nava hevdan, tevlî hev kirin l/bw
tevî hev kirin, berî nava hev dan, tevlî hev kirin l/bw
meze 1. meze 2. heng, tinaz (mec) m
1. meze 2. heng, tinaz (mec) m
mezeci 1. mezeker, aşpêjê mezeyan 2. mezefiroş nd/nt
1. mezeker, aşpêjê mezeyan 2. mezefiroş nd/nt
mezecilik 1. mezekerî 2. mezefiroşî m
1. mezekerî 2. mezefiroşî m
mezeli mezedar rd
mezedar rd
mezelik tiştê mezeyan nd
tiştê mezeyan nd
mezellet adîtî m
adîtî m
mezesiz bêmeze rd
bêmeze rd
mezgit cure masiyek (Gadus merlangus) zo
cure masiyek (Gadus merlangus) zo
mezhebi geniş mezhebe (yekî) fireh e
Eyara (yekî) fireh e. Mezheba (yekî) fireh e.
mezhebi meşrebine uymamak Kirin û gotinên wî ne wekî hev bûn.
mezhep 1. zav, rêol, olrê, mezheb 2. doktrin 3. feraset, têgih (mec) m
1. zav, rêol, olrê, mezheb 2. doktrîn 3. feraset, têgih (mec)m
mezhepçi mezhebperest nd/nt
mezhebperest nd/nt
mezhepçilik mezhebperestî, rêoltî m
mezhebperestî, rêoltî m
mezhepi geniş mezhebê (yekî) fireh e
meziyet hêjayî, meziyet m
hêjayî, meziyet m
meziyetli xweymeziyet rd
xweymeziyet rd
mezkur navborî, navzikirkirî rd
mezkûr navborî, navzikirkirî rd
mezo (di wateya navê de), pêrkît e
mezo- (di wateya navê de), pêrkît e
mezoderm çermê navîn biy/nd
çermê navîn biy/nd
mezon mezon fiz/m
mezon fiz/m
mezosfer mezosfer m
mezosfer m
mezozoik mezozoik, serdema duyemîn jeo/nd
mezozoîk, serdema duyemîn jeo/nd
mezra (mezraa) 1. erdê çandinê 2. mezrik.
mezra, mezraa 1. erdê çandinê 2. mezrik, mezra, gome m
mezru çandî, tovkirî rd
çandî, tovkirî rd
mezun 1. destûrdar 2. perwende, mezûn (kesê ku ji dibistanê mezûn bûye) 3. karbidest rd
1. destûrdar 2. perwende, mezûn (kesê ku ji dibistanê mezûn bûye) 3. karbidestrd
mezun etmek perwende kirin, mezûn kirin
perwende kirin, mezûn kirin
mezun olmak perwende bûn, mezûn bûn l/ngh
perwende bûn, mezûn bûn l/ngh
mezuniyet 1.destûrdarî 2. perwendîş, mezûnî, mezûniyet 3. karbidestî m
1.destûrdarî 2. perwendîş, mezûnî, mezûniyet 3. karbidestî m
mezür bnr mezura
bnr mezura
mezura mezûra m
mezûra m
mezzosoprano 1. mezzosoprano (dengê jinan ê di navbera soprano û kontraltoyê de) mzk 2. mezzosoprano (hunermenda ku dengê wê ev e) m
1. mezzosoprano (dengê jinan ê di navbera soprano û kontraltoyê de) mzk 2. mezzosoprano (hunermenda ku dengê wê ev e) m
me biz.
1. biz (bükünlü halde, şimdiki zaman, gelecek, zaman, emir kipi dışındaki geçişli fiillerin tüm zaman çekimlerinde kullanılır) 2. biz (resmî konuşmalarda bazen birinci tekil şahıs zamiri ‘ben’ yerine kullanılır) 3. biz (bazı yazarlar ‘ben zamiri yerine kullanırlar)
me (i) m me (kuzu melemesi)
me bawerî pê anî inandık, amenna
me bawerî pê aniye bir kere inanmışız
me bexçe danî bi nezanî ji der de hat got ez xweyî tu cenan î dağdan gelip bağdakini kovmak
me bi rê ke 1) bizi yolla (veya yolcula) 2) hele bir işimizi gör
me bi serê xwe qebûl e 1) başımla beraber
me bi temamî qebûl e azı çoğa saymak (veya tutmak)
me bibexşînin bizi bağışlayın, af buyurun
me bihar bi dilê xwe anî göründü Sivas’ın bağları (umutla beklenen sonuç ters yönde gelişti)
me çi got tembûra me çi got biz ne dedik o ne anladı
me çi jê ye! anasını eşek kovalasın!
me daye navê ya herrü ya merrü
me daye navê ha li çokê ha li qirikê battı balık yan gider
me daye navê ha li saqê, ha li çokê battı balık yan gider
me erzîhal li xwe da selâm verdik borçlu çıktık
me ev dît ê paşîn bi bîr anî gelen gideni aratır
me genim avêt me ceh hilanî arpa ektim darı çıktı
me got diya te baş, bavê te baş anan yahşı baban yahşi
me got qey 1) zannetik ki 2) derken * me got qey em dê êvarê bigihin wê derê, lê ancax nîvê şevê em gihîştinê akşamdan önce varacağız derken, ancak gece yarısı varabildik
me got û ne got der demez (hemen, o sırada)
me hêka hev deqandiye ne çiçektir biliriz, biz kırk kişiyiz, birbirimizi biliriz
me hîç jê hêvî nedikir 1) hiç ummuyorduk 2) umulmadık
me hindik ji xwedê xwest, xwedê pir da me körün istediği bir göz, Allah verdi iki göz
me hindikiyê te bi pirî qebûl kir azı çoğa saymak (veya tutmak)
me îman pê anî inandık, amenna
me îman pê aniye bir kere inanmışız
me ji vî tiştî hêvî nedikir olur şey değil
me jixwe dayê navê anasını sat! (veya satayım!)
me ked û hed kir, hinekî din (hatin) xwarin davulu biz çaldık parsayı başkası topladı
me kêm kir xwedê zêde bike Allah ziyade etsin, ziyade olsun
me li hev kir? tamam mı?, anlaştık mı?
me lolo kir lêlê hat arpa ektim darı çıktı
me ne bawer e kulağına inanmamak
me negot here bikuje vur dedimse (veya dedikse) öldür demedim (veya demedik) ya
me rojiya xwe xwar? ne günah işledik?
me sihêtiya (yekî) kiriye ne çiçektir, biliriz
me silav dayê em poşman bûn selâm verdik borçlu çıktık
me xwe avêtiye (tor û) bextê te (an jî we) afınıza sığınarak
me zû de kûnyaya hev xwendiye biz kırk kişiyiz, birbirimizi biliriz
me- (ii) rz/m emir kipinin olumsuzluk öneki
meal m meal, mana
mearîf m maarif, öğretim
meaş n maaş, aylık
meaş dan maaş vermek, aylık vermek
meaş girtin (an jî stendin) maaş almak, aylık almak
meaşgir rd aylıklı
meaşgirî m aylıklılık
meazalah b maazallah
mebeh (i) nd/nt 1. vasi (bir yetimin veya akılca zayif, hasta birinin malını yöneten kimse) 2. vasi (ölen bir kimsenin vasiyetini yerine getirmekle yükümlü kimse)
rd net (bütün çizgileri belirgin olan, gözün bütün ayrıntılarıyla algıladığı iyi görünen şey)
mebehî (i) m vasilik
mebehî (ii) m netlik
mebest m 1. amaç, maksat, erek 2. gaye
mebest kirin l/gh amaçlamak
mebestdar rd 1. amaçlı, maksatlı, erekli 2. gayeli
mebestdarî m 1. amaçlılık 2. fel ereklilik
mebestek li ber (yekî) bûn maksat gütmek
mebestî rd ereksel
mebestkirî rd amaçlanmış olan
mebestkirin m amaçlama
mebestvanî m erekçilik
meblax m meblağ, tutar
mebred pirinç tarlası.
mebret bnr mevred
mebrûm nd bir tür kumaş
mebûs nd/ntmebus, millet vekili
mebûsê serbixwe bağımsız millet vekili
mebûsî m mebusluk, millet vekiliği
meç nd meç (saç için)
mecal m 1. mecal (derman, takat, dinçlik) 2. mec fırsat
mecal dan (yekî) (birine) fırsat sağlamak (veya vermek) (ji)
mecal de ketin dermanı kesilmek (veya dermandan kesilmek)
mecal neman 1) mecal kalmamak, takat kalmamak 2) dama demek
mecal tê de neman mecal kalmamak
mecala (yekî) neman mecal kalmamak mecal
mecala xwe nedîtin çıkar yol bulamamak
mecalkeys rd fırsatçı
mecalkeysî m fırsatçılık
mecalqasî m gücü yetme durumu
mecanî rd 1. bedava, parasız 2. parasız yatılı okul
mecaz m mecaz
mecaza hinartî wj/nd mecazî mürsel
mecazdar rd mecazlı
mecazî mecazî.
rd mecazî
mecbûr rd mecbur
mecbûr bûn l/ngh mecbur olmak, zorunda olmak, durumunda olmak (veya bulunmak)
mecbur olmak
mecbûr kirin l/gh mecbur etmek
mahkûm etmek, mecbur etmek
mecbûr man l/ngh mecbur kalmak, zorunlu kalmak
mecbur kalmak
mecbûrbûn m mecbur olma, zorunda olma, durumunda olma (veya bulunma)
mecbûrbûyîn m mecbur oluş
mecbûrî rd 1. mecburî, zorunlu 2. zarurî, zorunlu * oksîjen ji bo jînê mecbûrî ye oksijen hayat için zorunludur 3. zorunlu (doğal olarak kaçınması imkansız olan) 4. m zorlama
mecbûrî (tiştekî) kirin (birini) mecbur tutmak
mecbûrî kirin l/gh mecburî kılmak, zorunlu kılmak
mecbûrîkirin m mecburî kılma, zorunlu kılma
mecbûrîtî m mecburiyet, zorunluk, zorunluluk
mecbûriyet m mecburiyet, yüküm
mecbûrkirin m mecbur etme
mecbûrman m mecbur kalma, zorunlu kalma
mecbûrmayîn m mecbur kalış, zorunlu kalış
meçek m bilek
mecele m mecelle, dergi
mecere m atıksu toplayıp gönderen mekanizma, taş küveti
mecerfe kar küreği.
meçhûl rd 1. meçhul, belirsiz, bilinmeyen 2. mat bilinmedik, bilinmeyen
mecîdî n mecidiye
mecîdît mîn/m mecidit
mecîdiye n mecidiye (bir gümüş para)
meclîs m 1. meclis, parlâmento 2. meclis (dostlar toplantısı)
meclîsa newengeran millet meclisi
meclîsa qanûndanînê yasama meclisi
meclîsa sazûmankar kurucu meclis
meclîsgerîn m divan toplanması, meclis toplanması (dostlar meclisi için)
mecma m yığınak
mecmû m toplam
mecmua m mecmua, dergi
mecnûn rd mecnun
mecnûn bûn l/ngh mecnun olmak
mecnûnbûn m mecnun olma
mecnûnbûyîn m mecnun oluş
mecra m mecra, akak * mecraya bestê dere akağı
mecrefe bnr micirfe
mecrep m kürek, kayık küreği
mecûn bnr macûn
mecûs nd Mecus (Zerdüşt dininden olanlar)
mecûsî nd/rd Mecusî
mecûsîtî m Mecusîlik
meczûp rd meczup, sapık (delice davranışları olan)
med (i) bnr max
med (ii) m mesafe
med cezîr erd/m meddücezir, gelgit
med û cezîr erd/m medücezir, gelgit
medah nd/nt 1. meddah 2. övücü, öven
medahî m 1. meddahlık 2. övücülük
medar m geçim
medarî m geçim, geçinme
meded m medet, yardım
mededkar rd meddet uman
medek m dişi camuş
medenî rd 1. medenî, uygar * civakeke medenî medenî bir toplum 2. medenî, uygar (kültürlü, eğitimli, görgü kurallarına uyan kimse) * mirovekî medenî uygar bir insan
medenî bûn l/ngh medenîleşmek, uygarlaşmak
medenî kirin l/gh medenîleştirmek, uygarlaştırmak
medenîbûn m medenîleşme, uygarlaşma
medenîkirin m medenîleştirme, uygarlaştırma
medeniyet m medeniyet, uygarlık
meder (i) erd/m tropika
meder (ii) m şefaat
medera cedî erd oğlak dönencesi
mederî erd/rd tropikal
medfen m defnolunacak yer, gömülecek yer
medfûnî m bir tür sulu yemek
medh bnr meth
medhuş rd sersem, seme
mediyastîn ant/m mediyastin
medlûmî m mahrumiyet, yoksunluk
medlûn rd mahrum, yoksun
medlûn bûn l/ngh mahrum olmak
medor (i) m çevre, etraf
medor (ii) m 1. mengene, marangoz mengenesi 2. pres
medor kirin l/gh preslemek
medorkirin m presleme
medorvan nd/nt mengeneci
medorvanî m mengenecilik
medreb m çeltik tarlası
medrebaz madrabaz.
n madrabaz
medrebazî m madrabazlık
medrese m 1. medrese (islam dini kurallarına uygun eğitimin verildiği yer) 2. okul
medresevanî n medreseli
medreseyî rd medreseli, medreseden mezun olmuş olan
medrûm bnr medrûn
medûz zo/m deniz anası
medxoş rd sersem
medxoşî m sersemlik
medya m medya
medyaya dîtbarî görsel medya
medyaya nivîskî yazılı medya
medyûm nd/nt medyum
medyûmî m medyumluk
medyûmtî m medyumluk
mefa m fayda, yarar, istifade
mefa girtin l/gh faydalanmak, yararlanmak
mefa jê wergirtin -den faydalanmak
mefa lê kirin fayda vermemek
mefa wergirtin l/gh faydalanmak
mefadar rd faydalı, yararlı
mefadar bûn l/ngh faydalanmak yararlanmak
mefadar kirin l/gh faydalandırmak, yararlandırmak
mefadarbûn m faydalanma, yararlanma
mefadarî m faydalanma, yararlılık
mefadarkirin m faydalandırma, yararlandırmak
mefagirtî rd faydalanmış, yararlanmış olan
mefagirtin m faydalanma, yararlanma
mefandî rd aşınık, aşındırılmış
mefandin m aşındırma
l/gh aşındırmak
mefaperest nd/nt 1. faydacı, yararlanmacı 2. fel faydacıl
mefaperestî m 1. faydacılık, yararlanmacılık 2. fel faydacılık
mefaperwer nd/nt faydacı, yararlanmacı
mefaperwerî m faydacılık, yararlanmacılık
mefawergirtin m faydalanma
mefayî (.....) hatin -e yaramak
mefer m 1. umut, ümit (çare) 2. umut (bu duyguyu veren kimse veya şey) 3. fırsat 4. imkan, olanak
mefer dan 1) umut vermek 2) imkan vermek
mefer kirin umut etmek
mefera (yekî) birîn umudunu kırmak
mefera (yekî) man li xwedê işi Allaha kalmak
meferdar rd umutlu, ümitli
meferdar bûn l/ngh umutlanmak, ümitlenmek
meferdar kirin l/gh umutlandırmak, ümitlendirmek
meferdarbûn m umutlanma, ümitlenme
meferdarî m umutluluk, ümitlilik
meferdarkirin m umutlandırma, ümitlendirme
mefermend rd umutlu, ümitli
mefermendî m umutluluk, ümitlilik
mefhûm m mefhum, kavram
mefî rd/argo nanay
mefik m yemlik (hayvanlara yem verilen yer veya kap)
mefîn m aşınma
l/ngh aşınmak
mefîş rd mafiş, yok
mefkûre m mefküre, ülkü, ideal
mefreq bronz.
mefsik m kevgir
meftûl m 1. put (üç dört tel iplikten bökülmüş iplik) 2. tel (türlü metallerden yapılmış kopmaya karşı dirençli ince uzun nesne)
meftûne m ekşili bir yemek
mega nd mega (kısaltması M)
megafon m megafon
megahertz m megahertz (kısaltmasıMHz)
megaloman rd megaloman, benci
megalomanî bj/m megalomani, büyüklük hastalığı
megaton m megaton (kısaltması Mt)
megatonî rd megatonluk
megavat fiz/m megavat
megavatî m megavatlık
megbes m karlık (kar kuyusu)
meger meğer.
g meğer, meğerse
meger ku meğer ki
megez bnr mêş û megez
megîne h örneğin, mesela
meh m 1. ay (yılın on iki bölümünden her biri) * meha avrêlê nisan ayı 2. ast ay (art arda gelen iki yeni ay arasındaki süre) 3. ay (bir ayın herhangi bir gününden ertesi ayın aynı gününe kadar geçen veya yaklaşık olarak 30 gün olarak kabul edilen süre) * ev kar di nav sê mehan de diqede bu iş üç ayda biter
meh bi meh ay be ay * dê deynê xwe meh bi meh bide borcunu ay be ay ödeyecek
meha heyvî kamerî ay
meha hingivînî cicim ayları, cicim ayı
meha muheremê muhareme ayı, matem ayı
meha reşemiyê (an jî sebatê) şubat ayı, küçük ay
meha serzê döl ayı
mehafe m mahfe
mehal rd ihmalci
mehaltî m ihmalcilik
mehan (i) m aşınım, aşınma
mehan (ii) m hazım, sindirim
mehandî rd aşınık, aşındırılmış
mehandin (i) m 1. aşındırma 2. yıpratma 3. mahvetme
l/gh 1. aşındırmak 2. yıpratmak 3. mahvetmek
mehandin (ii) m hazmetme, sindirme, sindiriş
l/gh hazmetmek, sindirmek
mehane m 1. aylık (maaş) 2. rd aylık (ayda bir kez yapılan veya çıkan) * civîna mehane aylık toplantı * kovara mehane aylık dergi
mehane dan aylık vermek, maaş vermek
mehane stendin (an jî girtin) aylık almak, maaş vermek
mehanedar rd aylıklı
mehanedarî m aylıklılık
mehaneya malnişîniyê (karkenariyê an jî teqawidiyê) emekli aylığı
mehanî aylık.
m 1. aylık (maaş) 2. rd aylık (ayda bir kez yapılan veya çıkan)
mehanî dan aylık vermek, maaş vermek
mehanî stendin (an jî girtin) aylık almak, maaş vermek
mehanîgir rd aylıklı
mehanîgirî m aylıklılık
mehaniya endaman üye aidatı.
mehanîya malnişîniyê (karkenariyê an jî teqawidiyê) emekli aylığı
meharet m maharet, beceri
mehbûb nd/nt mahbup, sevilen, sevgili
mehcet m amaç
mehcûb rd mahcup, utangaç, sıkılgan
mehcûbî m mahcupluk, utangaçlık, sıkılganlık
mehcûbiyet m mahcubiyet, utangaçlık, sıkılganlık
mehd bnr mehde (I)
mehd vebûn l/ngh iştahlanmak, iştahı açılmak
mehde n 1. surat, beniz, yüz ifadesi (yüz rengi) 2. moral
ant/n 1. mide 2. mec iştah
mehde avêtin benzi atmak, benzi solmak
mehde çûn l/ngh benzi gitmek, suratı asılmak
benzi gitmek, suratı asılmak
mehde kirin l/gh surat asmak, somurtmak, bozuk çalmak
surat asmak
mehde lê vebûn iştahı açılmak
mehde tirş kirin l/bw surat ekşitmek, surat asmak
mehde û mirûsk moral, yüz ifadesi
mehde û mirûzê (yekî) di hev de ye suratı asık
mehde û mirûzê (yekî) ketin hev suratından düşen bin parça olmak
mehde û mirûzê (yekî) kirin hev moralını bozmak
mehde û mirûzê (yekî) xera bûn maneviyatı bozulmak
mehde û mirûzê (yekî) xera kirin maneviyatını kırmak
mehde û mirûzê di hev de eğri yüz (veya çehre)
mehde û mirûzê ne xweş eğri yüz (veya çehre)
mehde û mirûzê ne xweş bûn moralı bozuk olmak
mehde û mirûzê xwe kirin surat asmak
mehdeavetî rd benzi soluk, solgun
mehdebûyî rd suratı asık, moralı bozuk
mehdekêş rd iştah çekici
mehdekirî rd 1. asık suratlı, suratı asık, somurtkan, çatık, çatkın, yüzü asık, surat (veya suratı) bir karış 2. moralı bozuk
mehdekirin m surat asma, somurtma, bozuk çalma
mehdekirîtî m 1. asık suratlılık, somurtkanlık, çatkınlık
mehdemîn m 1. yıkıntı, harabe 2. felaket
mehder şefaat.
mehder (i) rd bilinen
mehder (ii) m beşik
mehder (iii) nd/nt şefaatçı
mehder (iv) rd yaşlı, büyük (yaşça daha büyük olan)
mehderî m şefaat
mehderî kirin şefaat etmek
mehderkar nd/nt şefaatçı
mehderkarî m şefaatçılık
mehdervan şefaatçi.
nd/nt şefaatçı
mehdervanî m şefaatçılık
mehdetirşkirin m surat ekşitme, surat asma
mehdeyê (yekî) avêtin renk atmak, benzi solmak, moralı bozulmak
mehdeyê (yekî) bûn suratı asılmak, yüzü asılmak
mehdeyê (yekî) çûn benzi atmak (veya uçmak), rengi solmak
mehdeyê (yekî) çûn (tiştekî) iştahı çekmek
mehdeyê (yekî) daketin suratı asılmak
mehdeyê (yekî) girtî bûn iştahı olmamak
mehdeyê (yekî) girtin iştah kapamak (veya kesmek)
mehdeyê (yekî) hatin girtin iştahı kapanmak (veya kesilmek)
mehdeyê (yekî) ketin hev suratı asılmak, yüzü karışmak, neşesi kaçmak (allak bulak olmak veya alabora olmak)
mehdeyê (yekî) kirî ye moralı bozuk
mehdeyê (yekî) lê vebûn iştahı açılmak, iştahlanmak
mehdeyê (yekî) lê venebûn içi almamak (midesi kabul etmemek)
mehdeyê (yekî) li xwarinê vebûn boğazı açılmak
mehdeyê (yekî) ne xweş bûn suratı asık olmak, moralsız olmak * mehdeyê wî ne xweş e moralı bozuk
mehdeyê (yekî) neçûn (tiştekî) tıkanmak, iştahsız olmak
mehdeyê (yekî) tirş bûn suratı asılmak (veya ekşimek)
mehdeyê (yekî) tirş û tehl bûn suratı asılmak (veya ekşimek)
mehdeyê (yekî) vebûn iştahı açılmak, boğazı açılmak
mehdeyê (yekî) vekirin iştah açmak, iştahını açmak
mehdeyê (yekî) xeriqîn içi geçmek
mehdeyê (yekî) xweş bûn moralı yerinde olmak
mehdeyê (yekî) xweş kirin (birine) moral vermek
mehdeyê xwe jê kirin (birine) soğuk durmak, (birine) surat etmek
mehdeyê xwe kirin 1) surat asmak, suratını asmak, bozuk çalmak, yüzünü buruşturmak (veya ekşitmek), somurtmak 2) moralını bozmak
mehdeyê xwe ne xweş kirin surat asmak
mehdeyê xwe tehl û tirş kirin suratını ekşitmek
mehdeyê xwe tirş kirin suratını ekşitmek, surat asmak (veya ekşitmek) * gava em dîtin mehdeyê xwe tirş kir bizi görünce surat astı
mehdeyê xwe xera nekirin bozuntuya vermemek
mehdeyê xwe xweş kirin yüz takınmak
mehdeyê yekî li ser hev ranebûn çok üzgün olmak
mehdik beşik.
m beşik
mehdtirş rd asık suratlı, ekşi yüz (veya surat), somurtkan, suratsız
mehdtirş bûn l/ngh suratı ekşimek, somurtmak, surat asmak
mehdtirş kirin l/gh surat ekşitmek
mehdtirşbûn m suratı ekşime, somurtma, surat asma
mehdtirşî m asık suratlılık, somurtkanlık, surat ekşiklığı
mehdtirşkirin m surat ekşitme
mehdût rd mahdut, sınırlı
mehdût kirin l/gh sınırlamak
mehdûtkirî rd sınırlı (sınırlanmış, belli bir sınır içinde bırakılmış, belirlenmiş)
mehdûtkirin m sınırlama
mehdvebûn m iştahlanma, iştahı açılma
mehdxelîn rd yürek burkucu
mehdxweş rd moralı yerinde
mehdzerhimî rd yüzü soluk, soluk benizli
mehele m mahalle
mehele rakir ser lingan (an jî piyan) mahalleyi ayağa kaldırmak
mehele sax yedi mahalle
mehelî rd mahalî, yerel
mehelî bûn l/ngh mahallîleşmek, yerelleşmek
mehelî kirin l/gh mahallîleştirmek, yerelleştirmek
mehelîbûn m mahallîleşme, yerelleşme
mehelîkirî rd lokalize
mehelîkirin m mahallîleştirme, yerelleştirme
mehelîtî m yerellik
meheng m mihenk
meheret m maharet, beceri
meherk m boncuk
meherş m herek (asma, fasulye gibi sarılgan bitkilerin tutunması için yanlarına dikilen sırık, ispalya)
meherş li ber danîn hereklemek
mehes m kaşağı
mehes kirin l/gh kaşağılamak
meheskirin m kaşağılama
mehf m mahıv
mehf bûn l/ngh 1. mahvolmak 2. mahvolmak (bozulup yararsız duruma gelmek) 3. mahvolmak (onmaz duruma gelmek) 4. bitkin bir duruma gelmek, helâk olmak 5. mahvolmak, batmak
mehf kirin l/gh 1. mahvetmek 2. mahvetmek, heba etmek (bozup işe yaramaz duruma getirmek) * ziwahiyê debr mehf kir kuraklık ekinleri mahvetti 3. mahvetmek (onmaz duruma getirmek) * vê hewaya germ ez mehf kirim bu sıcak havalar beni mahvetti 4. mahvetmek, batırmak * min ciwaniya xwe mehf kiriye gençliğimi batırmışım 5. mahvetmek, bitirmek * vê araqê ez mehf kirim bu içki beni bitirdi 6. mavfetmek, yıkmak (yıkımına sebep olmak) * vê nûçeya tehl ew mehf kir bu acı haber onu yıktı 7. toz etmek, harap etmek 9. kemirmek (bir şeyin içine işleyerek onu harap etmek) * ev şika ku mêjiyê min mehf dike beynimi kemiren bu şüphe 10. kasıp kavurmak (çok zarar vermek) * vê bagera hanê her der mehf kir bu kasırga her tarafı kasıp kavurdu 11. kırmak (öldürmek, yok olmalarına sebep olmak) 12. canına okumak, fena yapmak * ez dê te mehf bikim senin canına okurum 13. ezmek (harcamak) * ez di hefteyekê de pereyan mehf dikim paraları bir haftada ezerim
(birini) fena etmek
mehfbûn m 1. mahvolma 2. mahvolma (bozulup yararsız duruma gelme) 3. bitkin bir duruma gelme, helâk olma 4. yıkım, felaket, çöküş 5. mahvolma, batma
mehfbûyîn m 1. mahvoluş 2. mahvoluş (bozulup yararsız duruma geliş) 3. bitkin bir duruma geliş, helâk oluş 5. mahvoluş, batış
mehfker rd mahvedici
mehfkirî rd 1. mahvedilmiş, mahvolunmuş olan 2. batırılmış, mahvedilmiş olan
mehfkirin m 1. mahvetme 2. mahvetme, heba etme (bozup işe yaramaz duruma getirme) 3. mahvetme (onmaz duruma getirme) 4. mahvetme, batırma 5. mahvetme, bitirme 6. mavfetme, yıkma (yıkımına sebep olma) 9. kemirme (bir şeyin içine işleyerek onu harap etme) 10. kasıp kavurma (çok zarar verme) 11. kırma (öldürme, yok olmalarına sebep olma) 12. canına okuma, fena yapma 13. ezme (harcama)
mehfûr m halı
mehfûrçêker nd/nt halıcı (imal eden)
mehfûrçêkerî m halıcılık
mehfûrfiroş nd/nt halıcı (satan kimse)
mehfûrfiroşî m halıcılık
mehfûrker nd/nt halıcı (imal eden)
mehfûrkerî m halıcılık
mehhingivîn m bal ayı, cicim ayı
mehî aylık.
m 1. aylık. maaş 2.rd aylık (bir ay içinde olan veya bir ay süren) * qezenca mehî aylık kazanc 3. aylık * çar mehî dört aylık 5.rd aylık (.... aydan beri var olan) * zarokê sê mehî üç aylık çocuk
mehî dan maaş vermek
mehî stendin maaş almak
mehîj bnr mewij
mehik m âdet, ay başı
mehikandin m 1. ezme 2. hazmetme, sindirme 3. aşındırma
l/gh 1. ezmek 2. hazmetmek, sindirmek 3. aşındırmak
mehikî rd âdetli
mehikî bûn l/ngh ay başı olmak, âdet olmak
mehikîn m 1. ezilme 2. hazmedilme, sindirilme 3. aşınma 4. zayıflaşma, erime, cılızlaşma
l/ngh 1. ezilmek 2. hazmedilmek, sindirilmek 3. aşınmak 4. zayıflaşmak, erimek, cılızlaşmak
mehîl m mehil, önel
mehîl dan mehil vermek
mehilandin m mahvetme
l/gh mahvetmek
mehilîn m mahvolma
l/ngh mahvolmak
mehîn 1.kısrak. 2.aşınma(metaller için).
zo/m kısrak
mehîn (i) l/ngh 1. aşınmak 2. yıpramak, yenmek (aşınmak) * serçokê şalê wî mehiyaye pantolonunun dizleri yenilmiş 3. kabaklaşmak (taşıt lâstikleri için)
mehîn (ii) m 1. aşınma 2. yıprama, yenme (aşınma) 3. kabaklaşma (taşıt lâstikleri için)
l/ngh 1. hazmedilmek, sindirilmek 2. erimek
mehîn (iii) m 1. hazmedilme, sindirilme 2. erime
mehîn fal xwarin kısrak çiftleşmek
mehîna avî su aygırı
mehîna kabreş ayakları siyah kısrak
mehîner (i) rd aşındırıcı
mehîner (ii) rd hazmedici, sindirici
mehînî rd dişi hayvan
mehir m yayla çorbasına benzeyen bir çeşit ayran çorbası, ayran çorbası
mehit m ezme * mehita zeytûnan zeytin ezmesi
mehitan m 1. ezme 2. aşınma
mehitandî rd 1. ezik 2. aşınık 3. yıprak
mehitandin m 1. ezme 2. aşındırma 3. yıpratma
l/gh 1. ezmek * hemû sîr mehitandibûn sarmısakları hep ezmişti 2. aşındırmak 3. yıpratmak
mehitî rd 1. ezik 2. aşınık 3. yıprak
mehitîn m 1. ezilme 2. turşulaşma (iyice ezilme) 3. aşınma 4. aşınma (çıkıntıları silinme, düzleşme) 5. yıpranma
l/ngh 1. ezilmek 2. turşulaşmak (iyice ezilmek) 3. aşınmak 4. aşınmak (çıkıntıları silinmek, düzleşmek) 5. yıpranmak
mehitîner rd ezici
mehitok rd ezici
mehiyayî 1. ezik 2. aşınık 3. yıprak
mehiye m aylık (maaş)
mehkem rd sıkı, sağlam
mehkeme m 1. mahkeme (yargı yeri) 2. mahkeme (dava, duruşma) * mehkeme tam heft sal dewam kir mahkeme tam yedi yıl sürdü
mehkeme kirin l/gh yargılamak
mehkemekirin m yargılama
mehkemeya adaletê adalet mahkemesi
mehkemeya bala yüksek mahkeme
mehkemeya bilind yüksek mahkeme
mehkemeya dadê (dadmendiyê an jî adaletê) adalet mahkemesi
mehkemeya dadmendiyê adalet mahkemesi
mehkemeya dadweriyê adliye mahkemesi
mehkemeya leşkerî askerî mahkeme
mehkemeya sivîl sivil mahkeme
mehkemeya temyîzê temyiz mahkemesi
mehkemeyî rd mahkemelik * ev karekî mehkemeyî ye bu mahkemelik bir iş
mehkûm rd 1. mahkûm 2. mahkûm (mecbur, zorunda olma) * ez mehkûmî we me ben size mahkûmum 3.nd/ntmahkûm, hükümlü (hüküm giymiş kimse) * mehkûm bi qanûna nû ya efûyê hatin bexişandin yeni af yasasıyla mahkûmlar bağışlandı 4. fermanlı, kaçak, firarî
mehkûm bûn mahkûm olmak (kötü bir duruma düşmek)
mehkûm kirin mahkûm etmek (kötü bir duruma sürüklemek) * em vê helwesta wê mehkûm dikin onun bu davranışını mahkûm ediyoruz
mehkûmî m 1. mahkûmiyet 2. mahkûmiyet (hüküm giyilen süre)
mehkûmiyet m 1. mahkûmiyet * tu mehkûmiyeta wî nîn e hiç bir mahkûmiyeti yoktur 2. mahkûmiyet (hüküm giyilen süre) * bêyî ku mehkûmiyeta wî biqede mir mahkûmiyetini bitirmeden öldü
mehlê birin l/gh dokunmak, el atmak
mehles n mahlas
mehlet m sabır
mehlî bnr mehlû
mehlû n tapan, sürgü (tarlaya atılan tohumu örtmek için gezdirilen ağaçtan geniş araç)
mehlû kirin l/gh tapanlamak
tapan çekmek
mehlûkirin m tapanlama
mehlûq rd mahlûk
mehlûqat nd mahlûkat
mehman bnr mêvan
mehmiz m aylık ücret
mehmizî m aylık ücret, maaş
mehmizî dan maaş vermek
mehmizî stendin maaş almak
mehmûdî m mahmudiye (mahmudiye altın sikesi)
mehmûz m mahmuz
mehname m aylık yayın
mehne m bahane, mahna
mehne kirin l/gh bahane etmek
mehne lê girtin l/gh bahane etmek
mehnek bnr manekî
mehnekirin m bahane etme
mehneya tirekan arê ceyîn e bahane üstünde olmak
mehnî m bahane
mehnî kirin l/gh bahane aramak
mehnîkirin m bahane arama
mehpare m mehpare
mehpûs rd/nd mahpus
mehpûsxane m mahpushane
mehr m nikâh
mehr bi ser kirin nikâhına almak
mehr birîn l/gh nikâh kıymak, nikâhlamak
nikâh kıymak (jinek)
mehr kirin l/gh nikâhlamak
(bir kadını) nikâh etmek
mehr nû kirin nikâh tazelemek
mehr teze kirin nikâh tazelemek
mehra (wan) li hev bûn (an jî hatin) nikâh düşmek
mehra (yekî) betal bûn nikâhı fesholmak
mehra (yekî) hatin birîn nikâhlanmak
mehra bi lezgînî yıldırım nikâhı
mehra fermî resmî nikâh
mehra mele imam nikâhı
mehra resmî resmî nikâh
mehra xwe avêtin ser nikâhına almak, nikâhına geçirmek (biçimsel olarak yapılan nikâhlama)
mehra xwe dan nikâh iznini vermek
mehra xwe lê birîn nikâhına almak
mehrbir nd/nt nikâh kıyan, nikâh memuru
mehrbirî rd 1. nikâhlı 2. nikâhı kıyılmış olup henüz düğünü yapılmamış olan
mehrbirîn m nikâh kıyma, nikâhlama, nikâhlayış
mehrbûn m nikâhlanma
mehrbûyîn m nikâhlanış
mehreban bnr mehrîban
mehrebanî bnr mehrîbanî
mehrebend m evlenme sözleşmesi
mehrecan bnr mîhrîcan
mehrem rd mahrem (yakın akrabadan olduğu için nikâh düşmeyen)
mehremisir m nikahta erkek tarafının kadının geleceği için vaad etiği güvence; bu akçe olduğu gibi mal ve mülk te olabilir
mehreng rd yağız, doru
mehreş m mart ayı
mehrîban rd 1. dost, seven 2. rahim, acıyan
mehrîbanî m 1. dostluk, sevme 2. acıma
mehrkirî rd nikâhlı, nikâhı kıyılmış olan
mehrkirîbûn m nikâhlılık
mehrkirin m nikâhlama, nikâhlayış
mehrûm rd 1. mahrum, yoksun 2.m kadın, hanım (seslene sözü olarak)
mehrûm bûn l/ngh mahrum olmak
mahrum olmak, yoksun olmak
mehrûm hiştin mahrum bırakmak
mehrûm kirin l/gh mahrum etmek
mahrum etmek (veya kılmak), yoksun bırakmak
mehrûm man mahrum kalmak, yoksun kalmak
mehrûmbûn m mahrum olma
mehrûmbûyîn m mahrum oluş
mehrûmî m mahrumiyet, yoksunluk
mehrûmiyet m mahrumiyet, yoksunluk
mehrûmkirin m mahrum etme
mehrûmok m küçük yemek kabı
mehs m mas ayakkabı
mehser m üzüm sıkılan, pekmez yapılan yer
mehşer m 1. mahşer (kiyamet günü dirilenlerin toplanacaklarına inanılan yer) 2. mec mahşer (büyük kalabalık)
mehsere m 1. bağ bozumu 2. bağ evi
mehşerî rd mahşerî
mehsik m küçük tahra
mehşot zo/n bakla ve bitkilerin üstüne konan bir tür solucan
mehsûl m mahsul, ürün
mehşûl kirin l/gh kabuklarını soymak
mehşûlkirin m kabuklarını soyma
mehsûniyet m masuniyet
mehsûniyeta teşriyî teşriî masuniyet, yasama dokunulmazlığı
meht rd 1. aşınık 2. kabak (taşıt lâstikleri için)
meht bûn l/ngh 1. aşınmak 2. aşınmak (çıkıntıları silinmek, düzleşmek) 3. kabaklaşmak (taşıt lâstikleri için)
meht kirin l/gh 1. aşındırmak 2. yıpratmak
mehtbûn m 1. aşınma 2. aşınma (çıkıntıları silinme, düzleşme) 3. kabaklaşma (taşıt lâstikleri için)
mehtbûyîn m 1. aşınış 2. aşınış (çıkıntıları silinme, düzleşme) 3. kabaklaşma (taşıt lâstikleri için)
mehte rd aşınık
mehte bûn l/ngh aşınmak
mehte kirin l/gh aşındırmak
mehtebûn m aşınma
mehtekirin m aşındırma
mehtel rd şaşkın
mehtel bûn l/ngh şaşkınlaşmak
mehtel kirin l/gh şaşkınlaştırmak
mehtel man l/ngh şaşa kalmak
mehtelbûn m şaşkınlaşma
mehtelkirin m şaşkınlaştırma
mehtelman m şaşa kalma
mehtelmayîn m şaşa kalış
mehter (i) m 1. mehter 2. n mehter
mehter (ii) n seyis, at uşağı
mehteran m mehteran
mehterî m seyislik
mehterxane dîr/nd mehterhane
mehteşî m 1. kuraklık, kurak geçen ay 2. rd kurak (yağışsız)
mehteşîtî m kuraklık, susuzluk
mehtik bakınız: mehdik
m beşik
mehtil rd mahcup, utangaç, sıkılgan
mehtil bûn l/ngh mahcup olmak
mehtil kirin l/gh mahcup etmek
mehtilbûn m mahcup olma
mehtilkirin m mahcup etme
mehtkirin m 1. aşındırma 2. yıpratma
mehû (i) m cadı
mehû (ii) m 1. aşınma 2. mahvolma
mehû bûn l/ngh 1. aşınmak 2. aşınmak (çıkıntıları silinmek, düzleşmek) * diranên berekê mehû bûne desterenin dişleri aşınmış 3. mahvolmak, yok olmak
mehû kirin l/gh 1. aşındırmak 2. mahvetmek
mehûbûn m 1. aşınma 2. aşınma (çıkıntıları silinme, düzleşme) 3. mahvolma, yok olma
mehûbûyîn m 1. aşınış2. aşınış(çıkıntıları silinme, düzleşme) 3. mahvoluş, yok oluş
mehûker rd 1. aşındırıcı 2. mahvedici
mehûkirî rd 1. aşınık, aşındırılmış 2. mahvedilmiş olan
mehûkirin m 1. aşındırma 2. mahvetme
mehûkirox rd 1. aşındırıcı 2. mahvedici
mehûl m tırmık
mehw bnr mehf
mehwa ast/m 1. atmosfer (gaz yuvarı) 2. ast atmosfer (hava yuvarı)
mehwayî rd atmosferik
mehweş rd 1. ay gibi, aya benzer 2. mec güzel
mehyet bnr maiyet
mehz ant/n 1. beyin 2. çekirdek, öz
mehzûn rd mahzun, kederli
mehzûr m mahzur
mehzûr nedîtin sakınca görmemek
mejbet bot/m 1. süpürge çalısı 2. çalı süpürgesi, çalgıç, çalkı
mejmexe m sini
mekamçêker nd/nt bestekâr
mekan n mekân
mekanîk m 1. mekanik (kuvvetlerin maddeler ve hareketler üzerine etkisini inceleyen fizik dalı) 2. rd mekanik (denge ve hareket kurallarıyla ilgili) 3. rd mekanik (el veya makine ile yapılan) 4. h/rd mekanik (düşünmeden yapılan)
mekanîkparêz nd/rd mekanikçi
mekanîkparêzî fel/m mekanikçilik
mekanîst nd/rd mekanikçi
mekanîze lşk/m mekanize
mekanîzm m mekanikçilik, mekanikçilik
mekanîzma m 1. mekanizma, düzenek 2. mekanizma (organların işleyiş biçimi) 3. mekanizma (ateşli silâhların işlemesini sağlayan mekanik bölüm)
mekare m yük hayvanı konvoyu
mekarî m oyun, desise, hile
mekbes m kar kuyusu
mekbez bnr mekbes
mekdûz m bir tür yemek
meke bo/mt 1. misir 2. darı
mekev m kuş tuzağı
mekinandin m sabitleme
l/gh sabitlemek
mekinîn m sabitlenme
l/ngh sabitlenmek
meklûk m ceviz içinin kırılmamış tümü
meknes m süpürge
mekrih rd iğrenç
mekroh bnr mekrûh
mekrûh rd 1. mekruh, iğrenç 2. mekruh (İslâm dininde, dince yasaklanmadığı halde yapılmaması istenen)
mekrûhî m 1. mekruhluk, iğrençlik 2. mekruhluk
meksîka m Meksika
meksîkaî Meksikalı.
meksîkayî nd/rd Meksikalı
meksîkî nd/rd Meksikalı
mekteb m 1. mektep, okul 2. mektep, okul (bir okuldaki öğrenci ve görevlilerin tümü) * mekteb bela bû okul dağıldı
mekteba siyasî politbüro
mektebvanî rd/nd mektepli, okullu
mektûb m mektup
mektûb avêtin postayê (postaya) mektup atmak
mektûb ji hev re nivîsandin mektuplaşmak
mekûk m mekik (oya yapmakta kullanılır)
mel m karınca
mela bnr mele
melaîke nd melâike
melaje m bademcik
melal bnr mal û melal
melamî nd/rd Melâmî
melamîn m melamin
melamîtî m Melâmîlik (her türlü gösteriş ve dünya kaygılarından uzak kalmayı öğütleyen bir sünni tarikatı)
melanet m melânet
melanît mîn/m melânit
melankolî psî/m melankoli
melankolîk psî/rd kara sevdalı
melaq cilveli.
rd dalkavuk, yalaka, yaltak, yaltakçı, yağcı
melaqî m dalkavukluk, yalakalık, yaltakçılık, yaltaklık, yağcılık
melaqî bûn l/ngh yalaka olmak
melaqî kirin l/gh yaltaklanmak
yalakalık yapmak, yaltakçılık etmek, yaltaklık etmek, yağcılık etmek
melaqîbûn m yalaka olma
melaqîkirin m yaltaklanma
melav m vapur
melavî gayret, azim.
m gayret, çaba
melavî kirin l/gh gayret etmek, uğraşmak
melavîkirin mgayret etme, uğraşma
melayî bot/m çok tatlı bir armüt türü
melayket nd 1. melekler 2. m melek (çok iyi biri)
melbend m 1. merkez 2. ocak (aynı amaç ve düşünceyi paylaşanların kurdukları kuruluş veya toplandıkları, görev yaptıkları yer) * melbenda rewşenbîran aydınlar ocağı 3. nahiye 4. taşra
melbendar nd/nt nahiye müdürü
melbendî rd 1. merkezî 2. nd/rd taşralı
meldûm m yağlı etten yapılan bir tür güveç yemeği
mele n 1. molla 2. imam, hoca (Müslümanlıkta din görevlisi)
m yüzme (suda yüzme)
mele berde, binî erd e atma Recep din kardeşiyiz
mele devê pitpitkê girtin asıl meseleye gelmek, sadete gelmek (li)
mele fetilandin kamet etmek
mele kirin l/gh yüzmek
yüzmek
melêb bnr melêv
melêba bnr mêreba
melebeza rd 1. aceleci 2. kıvrak
meleco bot/m hindibaba
meledû bnr mêlîde?
melejin m imam karısı
melek ol/nd melek
melekan m bir çocuk oyunu
meleke m 1. yeti, meleke 2. felpsî meleke, yeti 3. ped meleke, yatkınlık
melekê mewtê ol/n Azrail, Ezrail
melekirin m yüzme
meleko pê û bask tabana (veya tabanlara) kuvvet
meleme m menemen
meleqandin m vıcık vıcık etme
l/gh vıcık vıcık etmek
meleqî rd vıcık vıcık
meleqîn m vıcık vıcık olma
l/ngh vıcık vıcık olmak
meleqof n gömlek, askılı ıç gömlek, kombinezon (kadınlar için)
meleqofk bnr meleqof
melerze m deprem, zelzele
melerzenivîs m depremyazar
melerzepîv m depremölçer, sismometri
melerzezan nd/nt deprem bilimci
melerzezanî m deprem bilimi
meles m 1. tülbent (kadın baş örtüsü) 2. ince, şeffah pamuklu dokuma
melese bnr meles
melesfiroş nd/nt tülbentçi (satan kimse)
melesî rd bu türden kumaş
melesok rd çok ince ve şeffah pamuklu dokuma
melesokî rd bu türden olan kumaş
meletî m 1. mollalık, imamlık, hocalık (imam olma durumu) 2. imamlık, hocalık (imamın görevi)
meletî (i) bot/m bir tür malatya elması
meletî kirin hocalık etmek
meletîk m patlamış mısır
melêv m yaba
melêv kirin l/gh yabalamak
meleva nd/nt maraba
melêva bnr mêreba
rd maraba
melêva hesinî demir yaba
melêva sêpêçîk toplama yabası
melevan nd/nt 1. yüzücü 2. yüzücü (yüzme sporunu profesyonel yapan kimse)
melevangeh m yüzme havuzu
melevanî m yüzme
melevanî kirin l/gh yüzmek
melevanîkirin m yüzme
melevanîtî m yüzücülük
melevayî m maraba
melêvayî m marabalık
melêvkirin m yabalama
melêvok m 1. küçük yaba 2. çatal
melex zo/n çekirge (Acridium)
melexan m kasnak
melext rd arsız
meleyê biharê argo eşek
meleyê dengbilind argo eşek
meleyê êvarê akşama, akşamleyin
meleyê talip müderis olmamış imam
meleyîze! b oynama! (olumsuz olarak)
meleyok n imamcık (alay yoluyla)
melez rd melez
melêz m salya, salya gibi vıcık olan
melêz dan l/gh salya vermek
melêzdan m salya verme
melêzdayîn m salya veriş
melezgirt m bir halay adı
melezî m melezlik
melezî bûn l/ngh melezleşmek
melezî kirin l/gh melezlemek
melezîbûn m melezleşme
melezîbûyîn m melezleşme
melezîkirin m melezleme
melezîtî m melezlik
melêzok rd salyamsı
melêzokî rd salyamsı
melheb bnr melêv
melhêb m yaba
melhêba hesinî demir yaba
melhêbok m dirgen, diren
melhêbok kirin l/gh dirgenlemek, direnlemek
melhêbokkirin m dirgenleme, direnleme
melhêf bnr melêv
melhem m merhem
melhem dan l/gh helmelenmek, hamur gibi olmak (yiyeceklerin çok pişip bulamaç halini almak)
melhem kirin l/gh merhemlemek, kremlemek
melhem tê dan merhemlemek, kremlemek
melhema dilan argo her dere deva (veya çare)
melhema qizwanê nd çoban merhemi
melhemdan m helmelenme, hamur gibi olma (yiyeceklerin çok pişip bulamaç halini alma)
melhemdayî rd helmeli
melhemdayîn m helmeleniş, hamur gibi oluş
melhemî rd krem (kıvamında) * deterjana melhemî krem deterjan
melhemkirî rd merhemli, kremlenmiş
melhemkirin m merhemleme, kremleme
melheze m 1. mülâhaza 2. düşünme
melheze kirin l/gh 1. mülâhaza etmek 2. düşünmek
melhezedar rd düşünceli
melhezekirin m 1. mülâhaza etme 2. düşünme
melhik m haşat etme, dövme
melhika dilê (yekî) danê (birini) haşat etmek (bu deyimden geçer)
melî n tapan, sürgü (tarlaya atılan tohumu örtmek için gezdirilen ağaçtan geniş araç)
melî (i) bnr dêz
melî kirin tapan çekmek
melîd Malatya.
melik m mala
melîk n melik
melîke m melike
melîketî m meliklik
melîkî m meliklik
melînît kîm/m melinit
meliqandin meyveleri suni yoldan olgunlaştırmak.
m 1. yaltaklama 2. vıcıklaştırma, cıvıklaştırma
l/gh 1. yaltaklamak 2. vıcıklaştırmak, cıvıklaştırmak
meliqî rd 1. yaltak 2. cıvık
meliqîn meyvelerin dalda çürümesi.
m 1. yaltaklanma 2. vıcıklaşma, cıvıklaşma
l/ngh 1. yaltaklanmak 2. vıcıklaşmak, cıvıklaşmak
meliqok rd 1. yaltak 2. cıvık
meliqokî rd 1. yaltakça 2. cıvıkça
melîsa bot/m melisa, oğul otu (Melissa oêicinalis)
bot/m
melisandî rd pusamış, sinik, suspus
melisandin m pusatma, sindirme, sindiriş
l/gh pusatmak, sindirmek
melişandin m sürtme
l/gh sürtmek
melisî rd 1. sinik 2. suspus, suspus olmuş olan
melisîn l/ngh 1. pusmak, sinmek 2. suspus olmak 3. büzülmek, kıvrılmak (dar bir yere büzülerek yatmak) 4. yere çömmek (kuşların yere çömmesi)
m 1. pusma, sinme. siniş 2. suspus olma 3. büzülme, kıvrılma, kıvrılış (dar bir yere büzülerek yatma) 4. yere çömme (kuşların yere çömmesi)
melişîn m sürtünme (insan teni için)
l/ngh sürtünmek (insan teni için)
melîsok rd pısırık
melîsonek rd pısırık
melîsonekî rd pısırıkça
melîsonekîtî m pısırıklık
melistîn m pusma, sinme
l/ngh pusmak, sinmek
meliştin bnr malaştin
melivandin azmettirmek.
melixandin m yere çömdürme
l/gh yere çömdürmek
melixîn m yere çömme (insanların yere çömmesi)
l/ngh yere çömmek (insanların yere çömmesi)
melîze! b oynama! (olumsuz olarak)
melizîn m 1. çok olgunlaşma (meyve için) 2. turşulaşma (iyice ezilmek)
l/ngh 1. çok olgunlaşmak (meyve için) 2. turşulaşmak (iyice ezilmek)
melîzok rd yıvışık
melîzokî rd 1. yıvışıkça 2. yıvış yıvış
melîzokî bûn l/ngh yıvışlaşmak
melîzokîbûn m yıvışlaşma
melîzoktî m yıvışıklık
melkemot nd Azrail, Ezrail
ol/n Azrail, Ezrail
melkemotê kulê çok gadar, acımasız kimse
arı gibi (çalışkan)
melkep m altına yemek konulan büyükçe sepet
melkes m süpürge
melkesfiroş nd/nt süpürgeci (satan kimse)
melkesfiroşî m süpürgecilik
melkesker nd/nt süpürgeci (imal eden)
melkeskerî m süpürgecilik
melkesvan nd/nt süpürgeci (sokakları, caddeleri süpüren)
melkesvanî m süpürgecilik
melkez bnr melkes
melkezvan bnr melkesvan
melkis bnr melkîz
melkîz m süpürge
melkûlik m ceviz içinin parçalanmamış tüm hali
melodî mzk/m melodi, ezgi
melodîk (i) n horoz
melodîk (ii) rd melodik, ezgili
melodram şn/m melodram
melok n imamcık
melovan nd/nt ev sahibi
melovanî m ev sahipliği
melşe üvez.
melsok rd yüzü gülücük, dost gibi görünen
melsokî rd yüzü gülücüklü olan, dost gibi görünmek
melû m ekin biçicinin arkasında bıraktığı sap demeti
m 1. yığın 2. küme (tümsek biçimindeki yığın) 3. öbek
bağ, tutam, demet (ekin demeti)
melû (i) m sürgü, tapan (tarım aracı)
melû bi melû demet demet
melû bûn l/ngh kümelenmek
melû kirin (i) l/gh sürgülemek
melû kirin (ii) l/gh kümelemek
melû melû öbek öbek
melûbûn m kümelenme
melûbûyîn m kümeleniş
melûkirin (i) m sürgüleme
melûkirin (ii) m kümeleme
melûl rd 1. melül, üzgün 2. boynu bükük 3. süzgün, dalgın bakış 4. ölgün, sönük (ışık için) 5. zayıf (etkisi, enerjisi ve yoğunluğu az olan) * roniyeke melûl zayıf bir ışık
melûl bûn l/ngh 1. melülleşmek 2. süzgünleşmek, mahmurlaşmak 3. sönükleşmek, fersizleşmek * ronî her diçû melûl dibû ışık gittikçe fersizleşiyordu 4. süzülmek (çok zayıflanmak)
üzgün olmak
melûl melûl melül melül
melûlbûn m 1. melülleşme 2. süzgünleşme, mahmurlaşma 3. sönükleşme, fersizleşme 4. süzülme (çok zayıflanma)
melûlbûyî rd süzük
melûlbûyîn m 1. melülleşme 2. süzgünleşme, mahmurlaşma 3. sönükleşme, fersizleşme 4. süzülüş (çok zayıflanma)
melûlî m 1. melüllük, üzgünlük 2. süzgünlük, mahmurluk 3. ölgünlük, sönüklük
melûlokî rd süzük
melûm rd 1. malûm, belli 2. mat/m bilinen
melûmat m malumat, bilgi
melûmat bi dest xistin malumat edinmek
melûmat dan malumat vermek
melûmat girtin (an jî stendin) malumat almak
melûmî we be malum ya
melûn rd 1. melun 2. hortlak
rd melun, lânetli
melûsan rd sıngın, çekingen
melûsanî rd sinik (sinmiş, pusmuş olan)
melûsankî rd 1. sıngınca, sinikçe 2. h süklüm püklüm
melûsankî bûn m 1. sinikleşme 2. süzülme (çok zayıflanma)
l/ngh 1. sinikleşmek 2. süzülmek (çok zayıflanmak)
melûsankîbûyîn m 1. sinikleşiş 2. süzülüş
melvaş bot/m bataklık sinir otu
melwend bot/m halk hekimliğinde kullanılan bir bitki
member m mîmber
meme n 1. mam (çocuk dilinde su) 2. mam (çocuk dilinde süt)
memele m uzun ve ince tarla parçası
memik n 1. emzik, sormuk (süt çocuklarını oyalamak için ağızlarına verilen kauçuk meme) 2. göğüs, meme
memik dan (yekî) meme vermek
memikbel rd dik göğüslü, dik memeli
memikbend m sutyen
memikdar rd memeli
memikgilover rd yuvarlak memeli
memikhinar rd nar memeli
memikkulî m meme hastalığı (yara oluşur)
memikmij nd/nt süt çocuğu
memilhewa m bir kurabiye çeşidi
memleket n 1. memleket, ülke, yurt 2. memleket (bir kimsenin doğup büyüdüğü yer) 3. memleket (iklim ve üretim bakımında ele alınan bölge) * memleketekî sar soğuk memleket 4. memleket (bir ülkede yaşayan bireylerin tümü) * ew bîbika çavê memleket e o memleketin göz bebeğidir
memleketî nd/rd memleketli
memlûk nd 1. Memlûk 2. rd mülkiyet edinmiş
memnûn rd memnun
memnûn bûn l/ngh memnun olmak
memnûn kirin l/gh memnun etmek
memnûnbûn m 1. memnun olma 2. memnunluk, memnuniyet
memnûnbûyîn m memnun oluş
memnûnî m memnunluk
memnûniyet m memnuniyet, memnunluk
memnûnkirin m memnun etme
memorandûm m memorandum
memûjark m yaban eriği
memûl rd mamul, işlenmiş olan
memûlat nd mamulât
memûr nd/ntmemur
memûrê kadastroyê kadastro memuru
memûrê nifûsê nüfus memuru
memûrî m memurluk
memûrok nd/nt memurcuk
men ölçülerde birim.
m menetme
men (i) m birim (bir niceliği ölçmek için kendi cinsinden örnek seçilen değişmez parça)
men bûn l/ngh menolunmak
men giranî ağırlık birimi.
men kirin l/gh menetmek, yasaklamak
menetmek
mena (yekî) jê kirin birine (bir şeyi, yeri) menetmek, yasaklamak
mena (yekî) kirin menetmek, yasaklamak
mena gund haymana (başıboş hayvanların salındığı çayırlık)
menal bnr mal û menal
menan n rahman
menaqip m menakıp
menaqipname m menakıpname
menazîl nd menazil, (menziller, konaklar, konaklama yerleri)
menbûn m menolunma
menbûyîn m menolunuş
mencel m 1. kazan, büyük kazan 2. kazan (buhar makinelerinde, kalorifer tesisatlarında suyun kaynatıldığı kap)
mencela doşavê pekmez yapımında kullanılan geniş kazan
mencelok m kazan
mencenîq m mancınık
mencî m iki yaşinda dişi deve
mencik (i) m esmer buğday
mencik (ii) m salata
mencol m anaç
mencolik m bir tür siyah üzüm
mencûlk m koparılmadan kendi kendine kurumuş üzüm (kuru üzüm gibi)
mend (i) bot/m peynire katılan bir ot
mend (ii) m yorulma, güçten düşme
mend (iii) rd durgun (kımıldanış ve hareket göstermeyen) * ava mend durgun su
mend bûn (i) l/ngh yorulmak, güçten düşmek
mend bûn (ii) l/ngh durgunlaşmak
mend kirin m durgunlaştırma
l/gh durgunlaştırmak
mendal nd/nt çocuk
mendalî m 1. çocukluk (çocuk olma durumu) 2. çocukluk (insan hayatının bebeklik ile ergenlik arasındaki dönemi) 3. çocukluk (çocukça davranış)
mendbûn (i) m yorulma, güçten düşme
mendbûn (ii) m durgunlaşma
mendbûnî m durgunluk
mende bot/m bir tür ot
mendê bot/m peynire katılan ot
mendebûr rd mendebur
mendebûrî m mendeburluk
mendehoş rd mest
mendehoşî m mestlik
mendehûş bnr mendehoş
mendelevyûm m mendelevyum (kısaltması Md)
mender m mandıra
mendere m 1. iki katlı yapı 2. köşk
mendexoş rd mest
mendexoş bûn l/ngh esirmek, mest olmak
mendexoşbûn m esirme, mest olma
mendexoşbûyîn m esiriş, mest oluş
mendî rd yorgun
mendîbûn m yorulma
l/ngh yorulmak
mendik bot/m yenilir bir bitki
mendîl m mendil
mendîrek m mendirek
mendîtî m yorgunluk
menegî bnr manekî
menejer nd/nt menecer
menejerî m menecerlik
menek m kısrak
menend bnr manend
menenjît bj/m menenjit
menewîş m meneviş, hare
menewîşî rd menevişli
menewîşî bûn l/ngh menevişlenmek
menewîşîbûn m menevişlenme
menewşî bot/nd yabanî menekşe
menfa m sürgün yeri
menfaet m menfaat, çıkar
menfaet gû bi (yekî) dide xwarin deveyi yardan uçuran bir tutam ottur
menfaetparêz nd/nt menfaatçı, menfaatperest
menfaetparêzî m menfaatçılık, menfaatperestlik
menfaetperest nd/nt menfaatçı, menfaatperest, çıkarcı
menfaetperestî m menfaatçılık, menfaatperestlik, çıkarcılık
menfî rd 1. menfi, olumsuz 2. menfi, sürgün edilmiş
menfûr rd tiksindirici
mengene m 1. mengene 2. havan, tütün kıyma makinesi
mengene kirin l/gh preslemek
mengeneker nd/nt kıyıcı (kıyma işini yapan) * mengenekerê titûnê tütün kıyıcısı
mengenekirin m presleme
mengenevan nd/nt mengeneci
mengenevanî m mengenecilik
mengeneya boriyan boru mengenesi
mengeneya titûnê tütün kıyma makinesi
mengeneya xiratiyê marangoz mengenesi
mengî m 1. ideal, ülkü (amaç edinilen, ulaşmak istenilen şey) 2. fel ideal ülkü (gerçekte var olmayıp yanlız düşüncede tasarım biçiminde var olan, yanlızca düşünce ile kavranabilen şey)
mengî kirin l/gh ülküleştirmek
mengîkirin m ülküleştirme
mengiranî m ağırlık birimi
mengîwer nd/nt ülkücü, idealist
mengîwerî 1. ülkücülük 2. fel ülkücülük, idealizm
mengiyî rd ülküsel
mengûş n Zerdüşt dininin din alimi
menî m bahane
menîkirin l/gh bahane aramak
menîsk m 1. menisk (bir mercek türü) 2. ant menisk
menkirin m menetme, yasaklama
menopoz m menopoz, yaş dönümü
menqal m mangal
menqel mangal.
menqîbe m menkıbe
menqûl rd 1. menkul (söylenegelmiş) 2. hiq menkul, taşınır (bir yerden başka bir yere taşınabilen mal)
menşevîk nd/nt Menşevik
menşevîkî m Menşeviklik
mensûb nd/rd mensup
mensûbî (...) bûn -e mensup olmak
mensûbiyet m mensubiyet
mensûr m mensur (düz yazı biçiminde olan)
menşûr mat/rd menşur, biçme
menteşe m menteşe
mentol m mentol
menû m 1. mönü (yenecek yemeklerin listesi) 2. mönü (sofraya gelecek yemeklerin tümü)
menuskus ant/m menüsküs
menzel oda.
m 1. oda 2. konak
menzela hêvîmayînê bekleme salonu
menzela mêvanan misafir odası (veya salonu)
menzela raketinê yatak odası
menzelî rd odalı * xaniyekî sê menzelî üç odalı ev
menzere m manzara, görünüm, görüntü
menzîl 1. menzil, konak 2. menzil, erim 3. dîr menzil (at değiştirmek veya konaklamak için kervanların ve posta tatarlarının indikleri han veya bina) 4. mesafe
menzîldirêj rd uzun menzilli
menzîlvan n menzilci
menzûm wj/m manzum
menzûme wj/m manzume
menzûmeyî rd dizgesel
meqal bnr qal û meqal
meqale m makale
meqam n 1. makam (mevki, kat, yer) * me ew li meqamê wî ziyaret kir onu katında ziyaret ettik 2. makam, koltuk * şerê ji bo meqam koltuk kavgası 3. mzk makam 4. uzun hava
meqambilind rd yüksek makam sahibi
meqamê girîng kilit noktası (yeri veya mevkii)
meqamê govendê oyun havası
meqamhez rd/mec kariyerist
meqamhezî m/mec kariyerizm
meqare (i) m makara
meqare (ii) nd mekkâre (Osmanlı ordusunda taşıma işlerinde kullanılan at, deve, katır gibi hayvanlara verilen ad)
meqarevan n makkâreci
meqarne m makarna
meqarnefiroş nd/nt makarnacı (satan kimse)
meqarnefiroşî m makarnacılık
meqarnevan nd/nt makarnacı
meqarnevanî m makarnacılık
meqarnexur rd makarnacı, makarnayı çok seven
meqber m makber
meqbûl rd 1. makbul (kabul edilen) 2. makbul (değerli)
meqbûl bûn makbul olmak
meqbûz n makbuz, alındı
meqel m tava
meqer bnr meqere
meqere m 1. kamp 2. kamp (tutsakların veya siyasî sürgünlerin toplandığı yer) 3. karargâh
meqereyê esmên gökte sabit bir yıldız
meqeris m münakaşa, tartışma
meqerne makarna.
meqes m 1. makas 2. makas (birbirine komşu iki demir hatını hemen bunlarınuzantısındaki üçüncü hata bağlamaya yarayan araç) 3. makas (uygun bir açı oluşturacak biçimde birbirini kesen demir yolu hattı) 4. makas (üst üste konulmuş birkaç yassı çelikten oluşan araba yayı)
meqes kirin l/gh makaslamak
meqes lê xistin makas vurmak
meqesdar rd 1. makaslı 2. nd/nt makastar
meqesek zo/m kırlangıç
meqesfiroş nd/nt makasçı (satan kimse)
meqesfiroşî m makasçılık
meqesker nd/nt makasçı (imal eden)
meqeskerî m makasçılık
meqeskî rd 1. makaslama, çaprazlama 2. makas ağzına benzeyen nakış türü
meqeskirin m makaslama
meqesok (i) m makascık, küçük makas
meqesok (ii) zo/m 1. kırlangıç (Hirundo) 2. kuyruğu makası andıran bir böcek
meqesvan nd/nt makasçı (demir yollarında makasları açıp kapatarak trenlere yol veren görevli)
meqesvanî m makasçılık
meqet m 1. minder 2. minder (güreş minderi) 3. seki
meqezer zo/m kertenkele
meqleb m elemge
meqledûz bnr meqletîz
meqletîz m mıknatıs, demirkapan
meqletîzdar rd mıknatıslı
meqletîzî rd mıknatısımsı
meqletîzî kirin l/gh mıknatıslamak
meqletîzîkirin m mıknatıslama
meqletîzîtî m mıknatıslık, mıknatısiyet
meqletîzkirî rd mıknatıslı, mıknatıslanmış olan
meqletûz bnr meqletîz
meqrebe rd ünlü, unutulmaz
meqtel m maktel (birinin öldürüldüğü yer)
meqyaj m makyaj
meqyaj kirin l/gh makyaj yapmak
meqyajker nd/nt makyajcı
meqyajkerî m makyajcılık
meqyajkirin m makyaj yapma
mer m bel (toprak kazmaya yarayan uzun saplı, ayakla basılacak yeri tahta, ucu sivri kürek veya tarım aracı)
mer dan l/gh bellemek (bel küreği ile toprağı işlemek)
mer kirin l/gh bellemek (bel küreği ile toprağı işlemek)
bellemek
mera mera.
bnr meriv
mera bavê (yekî) lê şikestin orada ne işi var
mera xwe ji destî kirin bir işi yapmaktan vaz geçmek
merajo bnr marajo
meram m meram
meran (i) bot/m yasemin (Jasminum)
meran (ii) bot/m küfe yapımında kullanılan bir bitki
merandin m melletme
l/gh melletmek
meraq m 1. merak 2. merak (kaygı, tasa) 3. merak (heves, bir şeyle uğraşma isteği) * meraqa min ji bexçe û çîçekan re heye bahçeye, çiçeğe merakım var
meraq kirin 1) merak etmek 2) merak etmek, kaygılanmak
meraq meke di pey tengiyê de firehî ne kul sıkılmayınca Hızır yetişmez
meraq xwarin meraklanmak, tasalanmak
meraqa (yekî) kişandin merakına dokunmak (veya merakını mucip olmak)
meraqan meke! merak etme!, kaygılanma!
meraqdar rd 1. meraklı 2. meraklı (hevesli) * meraqdarê nêçîrê ye ava meraklı 3. meraklı, araştırıcı * bi çavên meraqdar nihêrt araştırıcı gözlerle baktı 4. meraklı, düşkün * meraqdarê şanoyê ye tiyatro meraklısı * yekî meraqdarê topê ye topa düşkün biri 5. bağımlı, müptela
meraqdar bûn l/ngh meraklanmak
meraklı olmak
meraqdar kirin l/gh meraklandırmak
meraqdarbûn m meraklanma
meraqdarbûyîn m meraklanış
meraqdarî m 1. meraklılık 2. meraklılık, düşkünlük 3. bağımlılık, müptelalık,
meraqdarî bûn l/ngh bağımlı olmak, müptela olmak
meraqdarîbûn m bağımlı olma, müptela olma
meraqdarkirin m meraklandırma
meraqker nd/nt 1. merak edici 2. meraklı, araştırıcı * bi çavên meraqker nihêrt araştırıcı gözlerle baktı
meras m mas ayakkabı
merasê m av yerinin dağıtımı
merasîm m merasim, tören
merasîma alayê bayrak töreni
merasîma bibîranînê anma töreni
merasîma bihurînê resmigeçit
merasîma cenaze cenaze alayı
merasîma pergînê karşılama töreni
merasîma pêşwaziyê karşılama merasimi
merasîma tac wergirtinê taç giyme töreni
merasîma vekirinê açılış töreni
merasîmî rd törensel
meraz bnr merez
merbêl m bel (toprak kazmaya yarayan uzun saplı, ayakla basılacak yeri tahta, ucu sivri kürek veya tarım aracı)
merbêl kirin bellemek
merbend m 1. köstek (hayvanın kaçmasını önlemek için ayağına bağlanan şey) 2. pranga
merbend kirin l/gh kösteklemek
merbendkirî rd köstekli, kösteklenmiş
merbendkirin m köstekleme
merbeq bnr fame
merbêr m kürek
merbet bnr merbend
merbex m mutfak
merc şart, koşul.
m 1. şart, koşul 2. şart, koşul (sınırlama, davranışlarını çevreleme) * bêyî ku tu mercekî bide pêş, ji lihevhatinê re hazir e hiç bir kayıt ileri sürmeksizin anlaşmaya hazır
merc name şartname.
merca pêşîn ön koşul
mercandî rd 1. koşullu 2. kayıtlı (şarta bağlı)
mercandin m 1. koşullama 2. kayıtlama
l/gh 1. koşullamak 2. kayıtlamak, sınırlamak (bir takım şartlara bağlamak)
mercanok bot/m 1. ada çayı (Salvia oficinalis) 2. ada çayı (bu bitkiden yapılan çay)
mercasî m koşul
mercdar rd 1. şartlı, koşullu 2. rz şart
mercek m mercek, büyüteç
merceka çav ant göz merceği
mercekdar rd mercekli
mercî m merci, baş vurulan yer
mercime m sini
mercname m şartname
merd rd 1. mert, yiğit 2. cömert 3. mec delikanli
merdal bnr mirdar
merdan (i) n çekiç
merdan (ii) m belleme
merdane (i) h mertçe, yiğitçe, erkekçe
m merdane (türlü işlerde kullanılan silindir biçimindeki araç)
merdane kirin l/gh merdanelemek
merdanekirin m merdaneleme
merdayî m mertlik, yiğitlik
rd bellenmiş (bel küreği ile kazılmış olan)
merdayîn m belleyiş
merdemêr rd 1. mert, yiğit 2. cömert
merdemêrî m 1. mertlik, yiğitlik 2. cömertlitk
merdezime m karabasan
merdî mertlik.
m 1. mertlik, yiğitlik, erlik 2. cömertlik 3. mec delikanlılık
merdimelax bot/m madimak otu
merdînî m mertlik, yiğitlik
merdîwan m merdiven
merdîwana lûlekî döner merdiven
mere bnr mer
merêba nd/nt ortakçı, yarıcı (ürünü mal sahibi ile yarı yarıya bölüşerek çalışan işçi)
merêbatî m ortakçılık, yarıcılık
merêbatî kirin yarıcılık yapmak
mered m 1. pencere 2. seki
mereg ot ve saman deposu.
merejo kuşkonmaz- zambakgiller; asparagus officinalis
merek m merek, samanlık
merek (i) m bir tür eyer
meremer m meleme
merendî m tırpan
merengoz nd/nt marangoz, doğramacı
merengozî m marangozluk, doğramacılık
merengozxane m marangozhane
mereqe m haşlama et suyunun yağlı, salçalı kısmı
mereş Maraş.
mereşal lşk/n mareşal
mereşalî m mareşallık
mereton sp/m maraton (42 195 m’lik koşu)
merez hastalık, dert, bela, dayanılması güç durum.
merez (i) m tiftik
merez (ii) rd azgın (cinsi olarak azgın hayvan)
merez (iii) nd/m 1. maraz, hastalık, illet 2. rd maraz (huysuzluğu ve titizliğiyle can sıkan)
merezdar rd marazlı, hasta, mustarip
merezdarî rd hastalıklı
merezdarî bûn l/ngh marazlanmak
merezdarîbûn m marazlanma
merezî rd marazî, hastalıklı
merezme m yemek sofrası
merezoyî rd 1. marazlı, hasta, hastalıklı 2. maraz (huysuzluğu ve titizliğiyle can sıkan)
merezoyî bûn l/ngh marazlanmak
merezoyîbûn m marazlanma
merg can.
merg (i) bnr mêrg
merg (ii) n küp
merg (iii) n can, ruh * mergê min bi qurbana te be canım sana kurban olsun
merg (iv) m ölüm
merga bnr merge
mergaset m trajedi
mergasetî rd trajik
merge m 1. salça 2. et, ekmek, soğan ve domates salçası ile yapılan yemek
merge kirin (...) salçalamak
mergeh bnr merqed
mergen ol/m manastır
mergezar m çimenlik
mergûl mzk/m müzik parçasında en yüksek perdeye çıkma
merhale m merhâle, aşama, evre
merhamet bnr merhemet
merhamet kirin l/bw merhamet etmek, acımak
merhamet lê kirin l/bw (birine) merhamet etmek, acımak
merhametkirin m merhamet etme, acıma
merheba b merhaba
merheba dan hev 1) merhabalaşmak, selâmlaşmak 2) tokalaşmak
merhebatî m merhaba, merhalık
merhebatî dan l/gh merhabalaşmak
merhebatî dan hev l/bw merhabalaşmak
merhebatî tê dan l/bw (birine) selâm vermek
merhebatîya (yekî) pê re hebûn (biriyle) merhabası olmak
merhebatîya nejidil uzaktan merhaba
merhebatîya xwe jê birîn (biriyle) merhabayı kesmek
merhebatîyeke sar uzaktan merhaba
merhele bnr merhale
merhem m merhem
merhem kirin l/gh merhemlemek
merhem tê dan merhem sürmek
merhemet m merhamet, acıma
merhemet lê kirin birine acımak
merhemet xwestin merhamet dilemek
merhemeta (yekî) tune bûn (biri) acımasız olmak
merhemkirin m merhemleme
merhûm rd merhum
merhûne m 1. ortaklaşa bakılan tarla 2. teminat
merî bnr mirov
merî bûn l/ngh yürürlülüğe girmek
merîbûn m yürürlülüğe girme
merîbûyîn m yürürlülüğe giriş
mericandin m ezme
l/gh ezmek
mericîn m ezilme
l/ngh ezilmek
merîdyen ast/m meridyen
merîfet m marifet
merîfetdar rd marifetli
merîfetdarî m marifetlilik
merîfetnak rd marifetli
merîfetnakî m marifetlilik
merîh m Mars, Mars gezegeni
merijandin m kükretme
l/gh kükretmek
merijîn m kükreme
l/ngh kükremek
merîn m meleme
l/ngh melemek (keçi, oğlaklar için)
merînî m meleme, meleyiş
merînos m 1. merinos (Ovis aries hispanica) 2. merinos (bu koyundan elde edilen yün) 3. rd merinos (bu yünden yapılmış olan)
meriqandin m göynütme
l/ngh göynütmek
meriqîn m göynüme (ham meyva olgunlaşma)
l/ngh göynümek (ham meyva olgunlaşmak)
merisandin lm 1. ovalama (avuç içi ile ufak parçalara ayırma) 2. kazıma (sertçe ovma) 3. kemirme
l/gh 1. ovalamak (avuç içi ile ufak parçalara ayırmak) 2. kazımak (sertçe ovmak) 3. kemirmek
merisîn m 1. ufalanma 2. kemirilme
l/ngh 1. ufalanmak 2. kemirilmek
merîstem bot/m sürgen doku
merît m yeterlilik
meritandin m soyma
l/gh soymak
meritîn m soyulma
l/ngh soyulmak
meriv nd/nt 1. insan (memelilerden, iki eli olan, iki ayak üzerinde oluşan, sözle anlaşan, aklı ve düşünme yeteneği olan en gelişmiş canlı) 2. insan (bu türden olan canlı) 3. rd/mec insan, insaniyetli (huy ve ahlâk yönünden üstün nitelikli kimse) 4. insan, adam (iyi yetişmiş, değerli kimse) * di nav wan de merivên ku di nav welêt de nav û deng dane hene aralarında yurt çapında ün yapmış adamlar var 5. adam (birinin yanında ve işinde bulunan kimse) * du merivên ku li mexazeyê dixebitin hene mağazada çalışan iki adam var 6. adam (birinin yararlandığı, kullandığı kimse) * merivên aliyê din pir in karşı tarafın adamları çoktur 7. adam (birinin sözünü dinleyen, nazını çeken kimse, kayırıcı) * ev merivê min e, li gotina min guhdarî dike o benim adamımdır benim sözümü dinler 8. adam (iyi huylu, güvenilir kimse) * apê min merivekî dinyadîtî ye amcam güngörmüş adamdır 9. adam (görevli kimse) * merivê ku li vê dinêre li ku ye? buraya bakan adam nerede? 10. adam (bileşik isimlerde; bir alanda derin bilgisi olan veya bir alanı benimsemiş kimse) * merivdewlet devlet adamı 11. akraba, hısım * ew merivê me ye o bizim akrabamızdır 12. nd kişi (eş, koca) * ê ku merivan rezîl jî dike û ezîz dike jin e kişiyi rezil eden de karısı, vezir eden de 13. adam, insan (belgisiz zamir yerine; herkes, kim olursa olsun) * hêrsa merivan radikin adamın kafasını bozuyorlar * ma meriv li vê jî nareme? insan bunu düşünmez mi?
meriv bêhostayekî naçe çiyayekî her işin bir ehli vardır, onsuz iş yapmamak lazım
meriv bextê mêran naçewitîne yiğidi öldür hakkını yeme
meriv bextê mêran xera nake yiğidi öldür hakkını yeme
meriv bi hev meriv e insan insanla insandır, birlik ve beraberliğin önemine değinen bir deyim
meriv bi pirsê diçe xursê (an jî qersê) Sora sora Bağdat (veya Kâbe) bulunur
meriv bi xeberdanê ji hev fehm dike insan konuşa konuşa, hayvan koklaşa koklaşa
meriv bixwe bixwe wê qatiyê xaniyan jî bixwe hazıra dağlar dayanmaz
meriv carinan a nav dilê xwe dibêjê insan gönlünün artığını söyler
meriv çi qas jîr be xwe dixapîne hep kendini düşünenler sonunda kendilerini kandırırlar
meriv dar e, cil star e insanı gösteren üst başıdır
meriv di (cihekî) de hilnehatin (caddeler, sokaklar) adam almamak
meriv dibêje qey şeytanê we kor bûye şeytan geçmiş gibi
meriv dibêje qey tu ji hundirê hêkê derketiyî ne de çıt kırıldım birisin sen
meriv e ji benî ademê şîrê xav vexwariye insanoğlu çiğ süt emmiş
meriv e, şîrê xav vexwariye insanoğlu çiğ süt emmiş, çiğ süt emmiş
meriv hevalê qijikê be nikulê meriv di gû de ye kılavuzu karga olanın burnu bokta kurtulmaz (vaya çıkmaz)
meriv hewceyî hev û agir dibe komşu komşunun külünü (veya tütününe) muhtaçtır
meriv heye xwe xweş dike mirov heye xwe reş dike kendini sevdirenmek de, kendini nefret ettirmek de insanın elindedir
meriv hez nake lê binê re surata bak süngüye davran
meriv hez nekirin li rûyê (yekî) nihêrtin yüzüne bakılmaz
meriv ji çi bireve di wî digere neden kaçarsan ona bulaşırsın
meriv ji guran bitirse nikare pez xwedî bike demirden kormkan trene binmez?
meriv ji kerê hevalan zû peya dibe eğreti ata binen, tez iner
meriv ji linga bişemite tê ser xwe, bi ziman bişemite nayê ser xwe insanın dilidir başının belâsı
meriv ji rûyê hevalê xwe dixerife kişi refikinden azar
meriv ji we têr nabe size doyum olmaz
meriv kerê xwe bi singê wî ve girê nade (birinin) ipiyle kuyuya inilmez
meriv kûçikê dide xatirê xweyê wî hatırın hatırı vardır
meriv li ba kê be exlaqê wî hiltîne üzüm üzüme baka baka kararır
meriv li kêmî xwe naxe yaralı kuşa kurşun sıkılmaz
meriv naxwaze lê binêre yenilir (ya da yenir) yutulur gibi değil (hoşa gitmeyen beğenilmeyen nitelikte olan)
meriv ne di govendê de be, govend xweş e içi beni yakar dışı eli (veya seni) yakar
meriv ne li pey (yekî) kare here û ne jî li pêşiya (wî) önünde ardında gidilmez
meriv neecibandin adam beğenmemek
meriv netirse li dînê xwe napirse insan bazende birilerinden korkmalı
meriv nikare bide ber hev kıyas kabul etmez
meriv nikare devê xelkê girê bide el alemin ağzı torba değil ki büzesin
meriv parsûyê xwe raberî her kesî nade insan sırlarını herkese anlatmamalı, insan kendi hatalarını, eksikliklerini herkese göstermemeli
meriv piçik piçik diçe ber kuçik kerte kerte hedefe ulaşılır
meriv sihêtiya zozan bi kavirekî dike tanımadığın bir yeri önce araştırmak lazım
meriv tiliyan di çavê hev re bike hev nabîne zifiri karanlık olmak
meriv tişt necehdîne ji xwe ber çênabe kaya uçmazsa dere dolmaz
meriv toximê mirinê ye insan ölümlüdür
meriv û xizm hısım akraba
meriv xweş dan xebitandin adam kullanmak
meriv xwezî nake lê binêre yenilir (ya da yenir) yutulur gibi değil (hoşa gitmeyen beğenilmeyen nitelikte olan)
meriv zikê xwe nade bi pişta xwe nefsi için insan hamilerini satmaz
merivahî m insanlık
merivan şîrê xîç vexwariye insan çiğ süt emmiştir
merivan tî dibe ser avê tî tîne suya götürüp susuz getirir
merivane rd insanca
merivatî m 1. insanlık (insanı insan yapan, insanın doğasını oluşturan niteliklerin hepsi) 2. insanlık (insanın değerini, saygınlığını veren öz, insana yaraşır yaşama ve düşünme ilkesi) 3. insanlık (insanı sevme, insancıl olma) * dersa merivatiyê da her kesî herkese insanlık dersi verdi 4. akrabalık, hısımlık
merivatî danîn akrabalık kurmak, dünürlük kurmak
merivatî di rûyê (yekî) de tune bûn insanlık nedir bilmemek
merivatî kirin 1) insanlık etmek 2) akrabalık kurmak
merivayî m 1. insanlık (insanı insan yapan, insanın doğasını oluşturan niteliklerin hepsi) 2. insanlık (insanın değerini, saygınlığını veren öz, insana yaraşır yaşama ve düşünme ilkesi) 3. insanlık (insani sevme, insancıl olma) * dersa merivahiyê da her kesî herkese insanlık dersi verdi 4. akrabalık, hısımlık
merivbûn m insanlaşma
merivbûyîn m insanlaşma
merivê (...) hatin akrabası gelmek
merivê (karekî) (bir işin) adamı
merivê baş kifş e misk yerini belli eder
merivê bikêr heval jê dibehicin meyveli ağacı taşlarlar
merivê civat û caxiyan salon adamı
merivê çors ham ervah
merivê deyndar perşikandî ye borçlu ölmez, benzi sararır
merivê dilrehm baba adam
merivê dirêj zû didehebe, yê kin esûsekî ye, dereng didehebe bodur tavuk her gün (veya her dem) piliç
merivê hev be ji hev nabe et ve tirnak birbirinden ayrılmaz
merivê ku here masiyan qûna wî şil dibe hamama giren terler
merivê ku ji gur bitirse naçe mêşê demirden korkan trene binmez
merivê meriv bibin kevir jî serê meriv naşikênin insanın hısmı taş olsa baş yarmaz
merivê rojê ye günün adamı (zamanın gereğine göre yön ve tutum değiştiren)
merivê ters kara damaklı
merivê xerab ırz düşmanı
merivê xweşik gökçek
merivekî çend pere ye kaç paralık (adam veya şey)
merivekî hay ji xwe hebûn suya sabuna dokunmamak
merivhez rd 1. insancı, insancıl (insana değer veren) 2. fel insancıl, hümanist
merivhezî m 1. insancıllık 2. fel insancıllık, hümanizm
merivhezî bûn l/ngh insancıllaşmak
merivhezîbûn m insancıllaşma
merivî rd insanî, insansal
merivkî rd insanca, insana yaraşır bir biçimde
merivkok rd/nd adamcık, insancık
merivo bêper o, bêbask o insan kuş misali (uzakça bir yere gidildiğinde söylenir)
merivok rd/nd adamcık, insancık
merivokî rd insansı
merivperest sos/nd insan içinci
merivperestî sos/m insan içincilik
merivperwer rd 1. insancı, insancıl (insana değer veren) 2. fel insancıl, hümanist
merivperwerî m 1. insancıllık 2. fel insancıllık, hümanizm
merivperwerî bûn l/ngh insancıllaşmak
merivperwerîbûn m insancıllaşma
merivtayî m 1. insanlık 2. akrabalık, hısımlık
merîwan İran’da bir Kürt kenti.
merîx ast/m Merih
merixandî rd 1. ezik 2. zedeli
merixandin (i) m çökerme, çökertme (çöktürüp okturtma)
l/gh çökermek, çökertmek (çöktürüp okturtmak)
merixandin (ii) m 1. ezme 2. zedeleme
l/gh 1. ezmek 2. zedelemek
merixî rd 1. ezik 2. zedeli
merixîn çökmek (hayvanlar için).
merixîn (i) m çökme, çöküş yere çömme (küçük ve büyükbaş hayvanlar için) * merixîna çêlekê ineğin çöküşü
l/ngh çökmek, yere çömmek (küçük ve büyükbaş hayvanlar için)
merixîn (ii) m 1. ezilme 2. zedelenme
l/ngh 1. ezilmek (yemek, meyve ve sebzeler için) 2. zedelenmek
meriyet m mer’iyet, yürürlülük, geçerlik
merizandin m hastalatma
l/gh hastalatmak
merizîn m hastalanma, hastalanış
l/ngh hastalanmak
merkane bidon, kavanoz.
merkane (i) n 1. kavanoz 2. kavanoz (kavanoz dolusu) * du qebanoz rîçal iki kavanoz reçel
n küp
merkantîlîst nd/nt merkantilist
merkantîlîzm m merkantilizm
merkeb m büyükçe küfe
merkemot bnr melkemot
merkez m 1. merkez (herhangi bir yerin yönetim yeri) * merkeza saziyê kurum merkezi 2. merkez (bir işin öğretildiği yer) * merkeza perwerdehiyê eğitim merkezi 3. merkez (bir işin yoğun olarak yapıldığı yer) * merkeza pîşesaziyê endüstri merkezi 4. merkez (belirli bir yerin ortası) * merkeza bajêr şehir merkezi
merkezî rd merkezî
merkezî bûn l/ngh merkezîleşmek
merkezî kirin l/gh merkezîleştirmek
merkezîbûn m merkezîleşme
merkezîkirin m merkezîleştirme
merkirî rd bellenmiş (bel küreği ile kazılmış olan)
merkirin m bellemek (bel küreği ile toprağı işleme)
merkûr ast/m Merkür
mermal n akraba
mermer n 1. mermer 2. rd mermer (mermerden yapılmış olan)
mermer kirin l/gh mermerlemek
mermerdar rd mermerli
mermerî bûn l/ngh mermerleşmek
mermerîbûn jeo/m mermerleşme
mermerkirî rd mermerli, mermer döşenmiş olan
mermerkirin m mermerleme
mermertraş nd/nt mermerci, mermer ustası
nd/nt mermerci, mermer ustası
mermervan nd/nt mermerci
mermervanî m mermercilik
meroje bot/m kuşkonmaz
merov bnr meriv
merqed m merkat, mezar, kabir
merş m çul, kilim
mersef m sini, tepsi
merserîze nd 1. merserize 2. merserize (merserizeden yapılmış olan)
merşfiroş nd/nt kilimci (satan)
merşfiroşî nd/nt kilimcilik
merşik m çul, palas, yaygı
merşika feqîran her tim qetiyayî ye fakirin çulu herzaman eski püsküdür
mersiye m mersiye, ağıt
mersiyexwîn nd/nt mersiyehan
merşker nd/nt kilimci (imal eden)
merşkerî nd/nt kilimcilik
mertal n 1. kalkan 2. mec kalkan (koruyucu)
mertalê diyarbekirî Diyarbakır yapımı bir kalkan türü
mertalê entabî Antep yapımı kalkan
mertalê helebî Halep yapımı kalkan
mertalgêr nd/nt kalkancı
mertalgêrî m kalkancılık
mertalî m kalkanlık
mertalkî h avuçiçi dışa dönük olarak ot, ekin biçme türü
mertalok n kalkan, küçük kalkan
mertalokî rd kalkanımsı
mertaq m mertek
mertax bnr mirdiyaq
mertax kirin l/gh kabalamak (maden ocakları için)
mertaxkirin m kabalama (maden ocakları için)
mertebe m mertebe
mertek n mertek
mertoxe m meyane
merû bnr meriv
merûf rd 1. maruf (herkesçe bilinen, tanınan) 2. maruf (şeriatın uygun bulduğu, beğendiği, buyurduğu)
merûm rd 1. mahrum 2. m/mec kadın
merûz rd maruz
merûz hiştin maruz bırakmak
merûz man l/ngh maruz bulunmak (veya olmak)
merûzat m maruzat, sunuş
merûzman m maruz bulunma (veya olma)
merwend bnr melwend
merx ardıç.
bot/m ardıç, yabanî ardıç
merxeme m 1. tülbent (kadın baş örtüsü) 2. soğuk bez
merxeme ya nimêjê namaz baş örtüsü
merxemefiroş nd/nt tülbentçi (satan kimse)
meryemxort (=cehd) bodur otu; teucrium polium
merz selden korumak için tarla etrafına kazılan ark.
merz (i) m sınır
merz (ii) m özür
merzandin m özür dileme
l/gh özür dilemek
merze bot/m gelin otu, güvey feneri, güvey otu (Physalis alkekengi)
merzeban dîr/n marsıvan
merzekew fesleğen.
bot/m keklik otu, reyhan, yer fesleğeni
merzekewîle bot/m keklik out, yer fesleğeni
merzel bnr mezel
merzîb m çörten
merzone bnr mezrome
mes m mest (hafif ve yumuşak bir tür ayakkabı)
meş m 1. yürüyüş (yüreme işi veya biçimi) 2. yürüyüş (spor amacıyla yapılan yürüme) * ez her sibehê meş dikim her sabah yürüyüş yaparım 3. yürüyüş (bir olayı protesto etmek, bir konuya dikkat çekmek amacıyla topluca yürüme) * gel meş çêkir halk yürüyüş yaptı 4. yürüyüş (birliklerin bir yerden başka bir yere gitmesi) 5. eşkin, link (atın bir tür hızlı yürüyüşü) 6. lşk/b marş (yürü komutu)
mes (i) bnr kes mes
meş bi meş salına salına, sallana sallana
meş bi meş çûn salına salına gitmek
meş çêkirin yürüyüş yapmak
meş kirin yürüyüş yapmak (spor amacıyla) 2) yürüyüş yapmak
meş li dar xistin yürüyüş düzenlemek
meş meş! marş marş!
meş pêk anîn yürüyüş gerçekleştirmek (veya düzenlemek)
meş saz kirin yürüyüş düzenlemek
meşa bêdeng sessiz yürüyüş
meşa bi çindê sp karga yürüyüşü
meşa bi qotlofîskan ördek yürüyüşü
meşa fîlan sp fil yürüyüşü
meşa hirçê sp ayı yürüyüşü
meşa kosî kaplumbağa yürüyüşü
meşa nerm sesizce yürüyüş
meşa nimayîşê gösteri yürüyüşü
meşa xetîreyî meşaleli yürüyüş, fener alayı
mesafe m 1. mesafe * hesp mesafe ji navê rakir at mesafeyi kapattı 2. mesafe, resmiyet (ilişkilerde)
mesafe hiştin mesafe bırakmak (veya koymak)
mesafe kirin (an jî xistin) nava xwe arayı açmak
mesafeya dengçûnê kulak erimi
mesafeya gulê kurşun erimi
mesafeyeke guleyekê (an jî berikekê) bir kurşun atımı
mesahe m 1. mesahe, yüz ölçümü 2. mat yüz ölçümü
mesaheya rûbarî yüz ölçümü
mesaî m mesaî
mesaî kirin mesaî yapmak (veya mesaiye kalmak)
mesaj m mesaj, ileti
mesaj danîn mesaj bırakmak
mesaj lê barandin (birini) mesaja tutmak, mesaj yağmuruna tutmak
mesal m masal
meşal m dilli alev, alaz (dilim haline gelmiş nesneler; giysi püskülü gibi)
meşalan m denizden esen yel
meşale m meşale
mesame biy/m mesame, gözenek
meşan m yürütüm
meşandin m yürütme
l/gh 1. yürütmek 2. yürütmek (gerektiği gibi yapmak, uygulamak) * karên xwe mîna berê dimeşîne işlerini eskisi gibi yürütüyor
meşaqet m meşakkat, güçlük (ağır ve yorucu emek)
meşayîq bnr şêx û meşayîq
mescîd m mescid
mesder rz/m mastar, eylemlik
meşê m yorga
mese m masa
mese (i) m mas, mest ayakkabı
meseb m mevzi
mesef m büyükçe ve yayvan yemek kabı
mesefe m sini
mesel m mesel
mesela h meselâ, örneğin, söz gelimi, söz gelişi, söz temsili
mesele m 1. mesel, masal 2. mesele, sorun, problem
mesele çêkirin mesele çıkarmak
mesele nû bûn hortlamak (herhangi bir sorun yeniden ortaya çıkmak)
mesele tune! mesele yok!
meseleya dûvdirêj e uzun hikâye
meseleya man û nemanê hayat memat meselesi
meselok m 1. mesel, hikaye 2. mec masal (boş ve yalan söz) 3. fikra
meser m muharese
meşer m maşer
mesere m üzümün sıkıldığı ve şirasının çıkarıldığı yer
meseya ûtiyê ütü tahtası (veya masası)
meşfen m teneşir
mesfiroş nd/nt mestçi
mesfiroşî m mestçilik
meşgeh m güzergâh
mesh m mesh (aptest alırkan)
mesh kirin l/gh meshetmek
mesh etmek
meşhed m meşhed (şehit düşülen yer veya şehidin gömüldüğü yer)
meshkirin m meshetme
meşhûr rd meşhur, ünlü
meşhûr bûn meşhur olmak
meşhûr kirin meşhur etmek
meşhûrî m meşhurluk
mesîh nd Mesih (Hz. İsa)
mesihandin kuru temizlik yapmak.
m 1. ovma 2. sürtme, sürüştürme
l/gh 1. ovmak 2. sürtmek, sürüştürmek
mesîhî Hıristiyan
nd/nt Mesihî (Hristiyan)
mesîhîbûn m hristiyanlaşma
mesîhîkirin m hristiyanlaştırma
mesihîn kuru temizleme.
m 1. ovulma 2. sürtünme, kertme (sertçe sürtünme)
l/ngh 1. ovulmak 2. sürtünmek, kertmek (sertçe sürtünmek)
mesîhparêz Hıristiyan.
mesîhparêzî Hıristiyanlık.
mesîhtî m Hristiyanlık
mesîl kurumuş dere.
m 1. küçük dere, vadi, belen 2. yarıntı (selin açtığı çukur) 3. jeo kemer 4. güneş görmeyen dağ yamacı
mesilhet bnr meslehet
mesîlok bnr mesîl
mesîn bnr misîn
meşîn m yürüme
l/ngh 1. yürümek 2. mec yürümek (gereği gibi yapılmak veya ilerlemek) * karên me xweş dimeşin işlerimiz iyi yürüyor * bimeş! yürü! (marş)
mesix m mesh (aptest alırkan)
mesix kirin l/gh mesh etmek
mesixkirin m mesh etme
meşiyan m yürüyüş
meşk m 1. yayık 2. kırba, tulum 3. argo göbek 4. deri
meşk (ii) mzk/m tulum (üflemeli çalgı)
meşk kil kirin yayık yaymak
meşk kulandin yayık yaymak
meşka darîn nd daldız, ağaçtan yayık
meşkale küçük deri çanta.
mesken n mesken
meskenyar rd meskenli
meskenyar bûn l/ngh yerleşmek, yurtlanmak
meskenyar kirin l/gh yerleştirmek, yurtlandırmak
meskenyarbûn m yerleşme, yurtlanma
meskenyarkirin m yerleştirme, yurtlandırma
mesker nd/nt mestçi (imal eden)
meskerî m mestçilik
meşkîk m bir tür kürt tatlısı
meşkînî rd deri, deriden yapıl mış olan
meslehet m maslahat, iş, önemli iş, mesele
meslehetguzar nd/nt maslahatgüzar, işgüder
meslehetguzarî m maslahatgüzarlık, işgüderlik
meslek n meslek
meslekî rd meslekî
meşlûr m bandırma, sucuk
meşlûra kefikê küpük bandırması
meşlûrfiroş nd/nt sucukçu (satan kimse)
meşlûrfiroşî m sucukçuluk
meşlûrvan nd/nt sucukçu
meşlûrvanî m sucukçuluk
meşneqe m giyotin
mesnet m mesnet, dayanak
mesnewî wj/m mesnevi
mesnewîxwan nd/nt mesnevi okuyan
meşq m 1. meşk, yazı örneği (bir öğretmenin öğrencilerine aynını yazmak için verdiği yazı örneği) 2. meşk, alıştırma, egzersiz 3. eğlence, eğlenme 4. lşk talim (uygulamalı olarak yapılan askerlik öğrenimi)
meşq kirin l/gh 1. meşk etmek, dikte etmek 2. alıştırma yapmak, egzersiz yapmak 3. talim etmek
1) meşk etmek 2) alıştırma yapmak 3) talim yapmak 4) antreman yapmak
meşqale m meşkale, uğraşı
meşqbar rd eğitilebilir
meşqdîtî rd talimli
mesqel m cilalama, parlatma
mesqel (i) rd maskara
mesqel kirin cilalamak, parlatmak
mesqelok bnr metelok
mesqere (i) m maskara, rimel
mesqere (ii) nd/rd maskara, soytarı
mesqerî m maskaralık
meşqgeh lşk/m talimgâh
meşqker nd/nt 1. dikte edici 2. talimci, eğitimci
meşqkirî rd 1. talimli 2. antremanlı
meşqkirin m 1. meşk etme, dikte etme 2. alıştırma yapma, egzersiz yapma 3. talim etme
meşqûl rd meşgul
meşqûlî m meşguliyet
meşqûlî xwe bûn dış dünyayla bağları kesik olmak
meşqûliyet m meşguliyet, uğraş
meşqvan nd/nt talimci, terbiyeci, eğitimci
meşqxane lşk/m talimhane
meşqyar nd/nt terbiyeci, eğitimci
meşqyarî m terbiyecilik, eğitimcilik
mesra m tesisat
mesre m masura
meşrebe m maşraba
meşref m kıldan yapma çuval şeklinde daha kısa ve dört köşe yüklük
mesref m 1. masraf, gider 2. bz masraf, gider (gelecekte gelecek değerler karşılığı yapılan harcama)
mesref bûn l/ngh masraf olunmak
mesref kirin l/gh masraf etmek
masraf etmek
mesref lê zêde bûn masrafı artmak
mesrefa (...) kişandin masrafı çekmek
mesrefa (yekî) giran bûn masrafı artmak, mkülfeti artmak
mesrefa giran büyük masraf
mesrefa rê harcırah
mesrefbûn m masraf olunma
mesrefdar rd masraflı
mesrefe m sini
mesrefên (yekî) kirin masraf görmek * ez mesrefên wan dikim masraflarını ben görüyorum
mesrefên xwe giran kirin masraf kapısı açmak
mesrefkirî rd masraf edilmiş, masruf
mesrefkirin m masraf etme
meşrû rd meşru
meşrû bûn l/ngh meşrulaşmak
meşrû hesibandin meşru saymak
meşrû kirin l/gh meşrulaştırmak
meşru kılmak
meşrûbat m meşrubat, içecekler
meşrûbûn m meşrulaşma
meşrûiyet m meşruiyet
meşrûkirin m meşrulaştırma
meşrûtî m meşruluk, meşruiyet
meşrûtiyet m meşrutiyyet
meşrûtiyetxwaz nd/nt meşrutiyyetçi
meşrûtiyetxwazî m meşrutyiyetçilik
mest mest, esrik.
rd mest, esrik
rd büyük, iri
meşt m kiriş
mest (i) m mes, mas ( bir tür ayakkabı)
mest bûn mest olmak, mayışmak.
l/ngh 1. mest olmak, esrimek, mayışmak 2. sızmak (alkol veya yorgunluk gibi sebeplerden ötürü)
mest olmak
mest kirin mest etmek
mest û mezin büs büyük, kocaman
mest û mezinî büs büyüklük, kocamanlık
mestane h mestane, mestçe
mestbûn m 1. mest olma, esrime, mayışma 2. sızma (alkol veya yorgunluk gibi sebeplerden ötürü)
mestbûyîn m 1. mest oluş, esrime, mayışma 2. sızış (alkol veya yorgunluk gibi sebeplerden ötürü)
mestek m reçine
mestekî reçine.
m akındırık, akma, reçine
meştel m fidelik, fide ekim alanı
mestere (i) m cetvel
mestere (ii) numune, örnek 2. numunelik, örneklik
mestî m mestlik, esriklik
mestî mezin en büyük
meştin m temizleme, silme
l/gh temizlemek, silmek
mestkî h mestane
m akındırık, reçine
mestûr rd saklı, örtülü, gizli
mesûd rd mesut
mesûd bûn mesut olmak
mesûd kirin mesut etmek
meşûl m cevizin dış kabuğu
mesûl rd mesul, sorumlu
mesûl bûn mesul olmak
mesûldarî m sorum, sorumluluk
mesûlî m sorumluluk
mesûliyet m mesuliyet, sorum, sorumluluk
mesûm rd masum, günahsız, tertemiz
mesûmane h masumca
mesûmî m masumluk
mesûmiyet m masumiyet, masumluk
meşûn m salacak, teneşir
meşûq n maşuk, sevilen (aşık olunan erkek)
meşvan nd/nt yürüyüşçü
meşvanî m yürüyüşçülük
meswek m Yezidi Kürtlerinin Rumî takvimine göre nisan ayında hazırladıkları bir yemek
meşwerdek rd suna gibi, sülün gibi, ördek gibi yürüyen
meşwerdekî h badi badi yürüyüş
meşwerdekî çûn badi badi yürümek (veya gitmik, koşmak)
meşweret m meşveret
meşxel m meşale
meşxele (i) m meşgale, uğraşı
meşxele (ii) m meşale
mesxen m mahzen
meşxeram rd nazik yürüyüşlü kız
meşxet nd meşhet (şehit düşülen yer veya şehidin gömüldüğü yer)
meşxûl rd 1. meşgul (bir işle uğraşan, iş görmekte olan) 2. meşgul (çalışır, kullanılır durumda olan, dolu) * telefon meşxûl e telefon meşgul
meşxûl bûn meşgul olmak
meşxûl kirin meşgul etmek
meşxweş rd eşkin, eşkinli (eşkin yürüyen at)
met m hala, bibi
meta m meta
metabolîzma biy/m metabolizma
metaf nd/nt dokumacı
metafizîk fel/m 1. metafizîk 2. rd metafizîk
metafizîkparêz nd/nt metafizikçi
metafizîkparêzî m metafizikçilik
metah rd nazlı
metah ketin (an jî xistin) nazlanmak
metal n metal
metal hiştin hayrette bırakmak.
metal man hayret etmek, acayip kalmak.
metalên alkalî alkali metaller
metalîk rd metalik
metalografî m metalografi
metaloît kîm/rd metaloit, metalsi, madensi
metalurjî m metalürji, metal bilimi
metalurjîk rd metalürjik
metamorfîk rd metamorfik
metamorfîzm jeo/m
jeo/m metamorfizm, başkalaşım
metamorfoz biy/m metamorfoz, başkalaşma
metan kîm/m metan, metan gazı
metanet m metanet, dayantı
metapsîşik psî/rd metapsişik, ruh ötesi
metastaz bj/m metastaz
metatîz rz/m metatez, göçüşme
metbea m matbaa, basım evi
metbex m mutfak, aş damı
metbûa m matbua
metbûat m matbuat, basın
metê b hala(teklifsiz konuşmalarda)
metel rd 1. şaşkın 2.m hayret (beklenmedik, garip bir şeyin sebep olduğu şaşkınlık)
metel (i) rd fesat,ortalığı karıştıran
metel (ii) m 1. mesel, kıssa, anekdot, fıkra 2. tekerleme
metel bûn l/ngh 1. şaşılmak, şaşırmak, tuhaflaşmak * tiştên ku mirov jê metel dibe dike şaşılacak şeyler yapıyor 2. hayrette (veya hayretler içinde) kalmak, taşlaşmak, dona kalmak
metel hiştin l/gh şaşırtmak, şaşkına çevirmek
metel man l/ngh şaşakalmak, şaşmak, şaşılmak, şaşırmak, tuhaflaşmak * tiştên ku mirov jê metel dimîne dike şaşılacak şeyler yapıyor
hayrete (veya hayretlere) düşmek
metelbûn m 1. şaşılma, şaşırma, tuhaflaşma 2. hayrette (veya hayretler içinde) kalma, taşlaşma, dona kalma
metelbûyî rd şaşkın, şaşa kalmış olan
metelbûyîn m 1. şaşılma, şaşırış, tuhaflaşma 2. hayrette (veya hayretler içinde) kalma, taşlaşış, dona kalış
metelhişt rd şaşırtıcı
metelhiştin m şaşırtma, şaşkına çevirme
metelî m şaşkınlık (yek)
metelî bûn l/ngh şaşkınlaşmak
(biri) şaşkına dönmek
metelîbûn m şaşkınlaşma
metelîbûyîn m şaşkınlaşış
metelik m 1. metelik 2. metelik (çok az para) * bi min re metelik tune bende metelik yok
metelik jê çênebûn meteliğe kurşun atmak
metelîtî m şaşkınlık
metelkî h şaşkınca
metelman m şaşakalma, şaşma, şaşılma, şaşırma, tuhaflaşma
metelmayî rd şaşkın, tuhaflaşmış, şaşırıp kalmış olan (yek)
metelmayî hiştin l/gh hayrette bırakmak
metelmayî kirin (birini) şaşkına çevirmek
metelmayîn m şaşakalma, şaşma, şaşılma, şaşırma, tuhaflaşma
metelok m 1. mesel, küçük folklorik hikaye, kısa ata sözü 2. kıssa, anekdot, fıkra 3. öz deyiş, kelâmıkibar
meteloka vala kurt masalı
metelokbêj nd/nt mesel anlatıcısı
metelokbêjî m mesel anlatıcılığı
metelokvan nd/nt mesel anlatıcısı
metelokvanî m mesel anlatıcılığı
meteor ast/m 1. meteor, gök taşı 2. meteor, akan yıldız
meteorît m meteorit
meteorolog nd/nt meteorolog
meteorolojî m meteoroloji, hava bilgisi
meteorolojîk rd meteorolojik
metere n matara
meterîs mevzi, korunak.
m 1. evsin (avcı mevzisi) 2. meteris, mevzi, siper
metersî m 1. tehlike 2. tasa, kaygı
metersîdar rd tehlikeli
meteryal m materyal, malzeme, gereç
meteryalîst fe/nd materyalist, mmaddeci
meteryalîzm m meteryalizm, maddecilik
meteryalîzma dîrokî (an jî tarîxî) tarihsel meteryalizm
meteryalîzma diyalektîk diyalekt meteryalizm
meth n meth, övgü, övme
meth dan methetmek
meth kirin l/ngh övmek
methetmek, övmek
methê (yekî) kirin (birini) methetmek, övmek
methê xwe dan kendini övmek
methel m bnr metel
methelok bnr metelok
methelokbêj bnr metelokbêj
methelokbêjî bnr metelokbêjî
methiye wj/m methiye
methker rd övgücü
metihkirin n övme
metik evlenmemiş hala.
m hala, halacık
metil m istek, niyet
metîl kîm/m metil
metîlen kîm/m metilen
metîlik kîm/rd metilik
metin m metin, tekst
metîn rd metin, güçlü
metinxwîn nd/nt metin okuyucusu
metirke m bel, bel küreği
metirsî m 1. tehlike 2. tehlike (gerçekleşme ihtimalı bulunan fakat istenmeyen durum) 3. endişe, kaygı, korku
metirsî endişe, kaygı, telaş
metirsî li dû xwe hiştin tehlike atlamak
metirsîdar rd 1. tehlikeli 2. kaygılı
metirsîdar bûn l/ngh kaygılanmak
metirsîdar kirin l/gh kaygılandırmak
metirsîdarbûn m kaygılanma
metirsîdarbûyîn m kaygılanış
metirsîdarî m kaygılılık
metirsîdarkî rd/h tehlikelice
metirsîdarkirin m kaygılandırma
metle wj/nd matla (divan edebiyatında kaside veya gazelin ilk beyti)
metlef m niyet
metn m 1. metin, tekst 2. nağme
metod m metot, yöntem
metodîk rd metodik, yöntemli
metodîst nd/nt metodîst
metodolog nd/nt metodolog
metodolojî m metodoloji yöntem bilimi
metodolojîk rd metodolojik, yöntem bilimsel
metqeb m matkap, delgi
metqebvan nd/nt matkapçı
metrah m matrah
metraj m metraj
metrajdar rd metrajlı
metran 1.metropolit, piskopos. 2.zıpkın.
metran (i) m zıpkın
metran (ii) n piskopos
metran kirin l/gh zıpkınlamak
metranî m 1. piskoposluk (piskoposluk makamı) 2. piskoposluk (piskoposluk makamı)
metrankirin m zıpkınlama
metranvan nd zıpkıncı
metranxane m metropolis
metre m 1. metre (temel ölçü birimi, kısaltması M) 2. metre (ölçü aracı olarak) 3.rd metre (herhangi bir metre uzunluğunda olan) * sê metre qumaş üç metre kumaş
metre çarçik mat/nd metre kare
metre çargoşe mat/nd metre kare
metre kûp mat/nd metre küp
metrebaz bnr medrebaz
metrek m mertek
metres m metres
metresî m metreslik
metreya pola çelik metre
metreyî rd 1. metresel 2. nd metrelik * qumaşê sê metreyî üç metrelik kumaş
metrîk rd metrik
metro (i) bnr metre
metro (ii) m 1. metro (yer altı demir yolu hatı) 2. metro (bu hatta çalışan taşıt)
metronom m metronom, hız belirtici
metropol m metropol, ana kent
metropolît ol/n metropolit
metrozî m alay (tiye alma)
metrozî kirin alaya almak
metrûk rd metruk, terkedilmiş olan
metrûke rd metruke, sahipsiz
meved bnr mevred
mevred eğe.
m törpü (marangöz törpüsü)
mevred kirin l/gh törpülemek, cumbalamak
mevredkirî rd törpülü, törpülenmiş olan
mevredkirin m törpüleme, cumbalama
mevşek m döven
mevşen m teneşir
mevsik m süzgeç
mevzuat mevzuat.
mewc dalga.
m 1. dalga 2. birikinti (sıvı birikintisi)
mewcûd rd 1. mevcut, var olan 2. mevcut (bir topluluğu oluşturan bireylerin tümü) * mewcûda dibistanê okulun mevcudu
mewcûdiyet m 1. mevcudiyet 2. fel mewcudiyet, var oluş
mewd m servet
mewda m müddet, süre
mewdan m servet, varlık
mewdaya bihîstinê kulak erimi
mewdel atların veya katırların boyunlarına bağlanan ip
mewdûat m mevduat, tevdiat
mewemew m 1. miyavlama 2. h miyav miyav
mewemew kirin l/gh miyavlamak
mewemewkirin m miyavlama
mewhûm rd mevhum, şüpheli
mewicandin m 1. dalgalandırma 2. gölleme
l/gh 1. dalgalandırmak 2. göllemek
mewicîn m 1. dalgalanma 2. göllenme, birikme (sıvılar için) 3. belenme, bulanma
l/ngh 1. dalgalanmak 2. göllenmek, birikmek (sıvılar için) 3. belenmek, bulanmak * di xwînê de mewicî kana bulandı 4. dolmak * qedeh mewicî pardak doldu
mewij m kuru üzüm, çemiç
mewija kişmîş kuru üzüm
mewija reş di qirikê de xuya dike çok güzel bayan
mewijanî m kuru üzümlük üzüm cinsi
mewijî m kuru üzümlük bir üzüm türü
mewijk m kuru üzüm
mewîjok tilkişen; asparagus aphyllus
mewijok m 1. kendiliğinden oluşan kuru üzüm 2. kuru üzüm büyüklüğünde ve sulu yara
mewik m düğme
mewîn m miyavlama
l/ngh miyavlamak
mewkût m mevkut, süreli
mewled m mühlet, süre
mewletan m müddet, süre, vade
mewletan dan mühlet vermek
mewletan danîn süre tanımak
mewletan xwestin mühlet istemek
mewlewî nd Mevlevî (Mevlevî tarikatına mensup kimse)
mewlewîtî m Mevlevîlik
mewlûd m mevlit
mewlûdxwîn nd/nt mevlithan
mewlûdxwînî m mevlithanlık
mewqî m mevki
mewqûf rd mevkuf, tutuklu
mewranî m aşerme
mewsîm m mevsim
mewsîmî h mevsimlik (bir mevsim süresince)
mewsûf rz/rd tamlanan
mewt m mevt, ölüm
mewzî m mevzi
mewzû m mevzu, konu
mewzûat hiq/m mevzuat
mewzûn rd mevzun, vezinli
mexanî ant/m toplar damar
mexaza m mağaza
mexazavan nd/nt mağazacı
mexber (i) bnr fame
mexber (ii) m ağaçtan bir kab, yoğurt mayalamada kullanılır
mexber (iii) m makber, kabir, mezar
mexder m orta, orta yer
mexdûr rd mağdur, kıygın
mexdûrî m mağdurluk, mağduriyet, kıygınlık
mexdûriyet m mağduriyet, mağdurluk, kıygılık
mexel hayvanların dinlenmesi.
n 1. hayvanların gündüz dinlenmesi, üstü açık dinlenme yeri 2. koçların yaşları için kullanılır * beran du mexelî ye iki yaşında koç
mexel bûn l/ngh çökmek (küçük ve büyükbaş hayvanlar için)
mexel hatin l/gh 1. çökmek (küçük ve büyükbaş hayvanlar için) 2. apışmak (hayvan yorgunluktan çöküvermek)
mexel ketin l/ngh çökmek (küçük ve büyükbaş hayvanlar için)
mexel kirin l/gh çöktürmek
mexelandin m ıhtırma
l/gh ıhtırmak
mexelbûn m çökmek (küçük ve büyükbaş hayvanlar için)
mexelê mêşinan gelembe
mexelhatin m 1. çöküş, çökme 2. apışma (hayvan yorgunluktan çöküvermek)
mexelî m düzlük (yer)
mexelîn m ıhma
l/ngh ıhmak
mexelker nd/nt çöktürücü
mexelketin m çöküş
mexelkirin m çöktürme
mexelxweş rd/argo tembel
mexer m 1. düzlük (yer) 2. ova
mexerî m 1. düz (engebesiz olan yer) 2. yalpı (dağlık alanda düzlük yer) 3. geren
mexetel m bir kimsenin öldürüldüğü yer
mexfer m karakol
mexfîret m mağfiret, bağışlama
mexfîret kirin l/gh yarlıgamak
mexfîretkirin m yarlıgama
mexfûr m magfur
mexfûret m magfuret
mexîl rd yere sereserpe uzanmış, yığılmış
mexîn rd Hristiyan
mexîn kirin l/gh hristiyanlaştırmak
mexînbûn m hristiyanlaşma
mexînkirin m hristiyanlaştırma
mexirb bnr mexrib
mexleme m menemen
mexles m mahles
mexlûb rd mağlûp, yenik
mexlûb bûn l/ngh mağlûp olmak, yenilmek
mexlûb hesibandin yenik saymak
mexlûb kirin l/gh mağlûp etmek, yenmek,
mexlûbbûn m mağlûp olma, yenilme
mexlûbbûyîn m mağlûp oluş, yeniliş
mexlûbî m mağlûbiyet, yenilgi
mexlûbiyet m mağlûbiyet, yenilgi
mexlûbkirin m mağlûp etme, yenme
mexlûq nd mahlûk, yaratık
mexmel m 1. kadife 2. havlu
mexmer m 1. açtan büyükçe kap 2. bnr merkeb
n 1. kadife 2. rd kadife (kadifeden yapılma şey)
mexmerî rd kadifemsi
mexmerok bot/m kadife çiçeği
mexmork bot/m kadife çiçeği
mexmûr mahmur.
rd mahmur
mexmûr (i) n 1. kadife 2. rd kadife (kadifeden yapılma şey)
mexmûrî m mahmurluk
mexmûrî bûn l/ngh mahmurlaşmak
mexmûrîbûn m mahmurlaşma
mexmûrok bot/m kadife çiçeği
mexrib nd Mağrip (Mısır dışında, Afrika’nın kuzey ülkeleri)
m 1. mağrib, akşam 2. akşam namazı, akşam namazı vakti 3. batı
mexrib lê çûn akşam namazını kaçırmak
mexrib şikestin akşam ilerlemiş olmak
mexribî nd/nt Mağribî
mexribkî h akşam vakti
mexrûr rd mağrur, gururlu, kurumlu
mexrûrî m mağrurluk, gururluluk
mexsed m maksat, amaç, erek, gaye
mexsed di ber de man hayal kırıklığına uğramak
mexsed kirin l/gh maksat etmek, amaçlamak
mexsed neçûn seri hayal olmak, gerçekleştirilememek
mexsed pê kirin muradına ermek
mexsed û mirad di ber de man gözü açık gitmek
mexsed û miradê (yekî) di gewriya (wî) de man hevesi kursağında (veya içinde) kalma
mexsed û miradê (yekî) di qirika (yekî) de man hevesi kursağında (veya içinde) kalma
mexseda (yekî) di ber de man gözü açık gitmek
mexseda te çi ye? amacın ne, zorun ne?
mexsedek li ber (yekî) bûn maksat gütmek
mexsedên xwe birin serî hedefine ulaşmak, idealine ulaşmak
mexsedkirî rd amaçlanmış olan
mexsedkirin m maksat etme, amaçlama
mexsîka m bir buğday cinsi
mexso nd/nt yaltakçı
mexsotî m yaltakçılık
mexsûs rd 1. mahsus, münhasır, özgü, has * bexçeyek mexsûsî zarokan çocuklara mahsus bir bahçe * taybetiyek mexsûsî pêxemberan peygamberlere has bir özellik 2. fel/nd mahsus, öze * kenîn rewşeke mexsûsî mirovan e gülmek insana öze bir durumdur 3. h mahsus, özel olarak, bilhassa * mexsûs ji bo vê ez hatim vir buraya mahsus bunun için geldim 4. h mahsus, bilerek, isteyerek, bile bile * mexsûs derî vekirî hişt kapıyı mahsus açık bıraktı
mexsûsî h mahsus, bilerek, isteyerek * mexsûsî derî vekirî hişt kapıyı mahsus açık bıraktı
mexsûsî (...) bûn (bir şeye, kimseye) özgü olmak
mexsûska h şakadan, mahsus
mextel m maktel, birinin öldürüldüğü yer
mexz n beyin
mexzen m mahzen
mexzûvan nd/nt ev sahibi
mexzûvanî m ev sahipliği
mey m şarap
m maya
mey (i) mzk/m mey
mey girtin maya tutmak
meya dişi katır.
m dişi katır
meya (an jî şeraba) sêvan elma şarabı
meyan bot/m meyan kökü (Glycyrrhiza glabra)
meyan (i) m 1. eğim 2. akıntı
meyan (ii) n maya
meyan (iii) m uzun hava
meyandî rd mayalı, mayalanmış
meyandin m mayalama, çalma, damızlık çalma
l/gh mayalamak, çalmak, damızlık çalmak * tu dê îro ji me re mast bimeyînî bugün bize yoğurt mayalar mısın?
meyane rd 1. eğimli, meyilli, meyyal * diwârê meyane meyilli duvar 2. eğik, yalman 3. akıntılı
meyav m durgun su
meybeng rd alkolik
meybengî m alkolizm
meydan meydan, alan.
m 1. meydan, alan 2. fiz alan (içinde birtakım kuvvet çizgilerinin yayılmış bulunduğu var sayılan uzay parçası) 3. meydan (yarışma veya karşılaşma yeri) * meydana hespan at meydanı 4. meydan (mevlevî tekkelerinde ayin yapılan yer)
meydan jê re fireh kirin meydanı (birine veya bir şeye) bırakmak
meydan jê re hiştin meydanı (birine veya bir şeye) bırakmak
meydan kirin l/gh meydan okumak
meydan okumak
meydan pê man meydanı boş bulmak
meydan vala dîtin meydanı boş bulmak
meydan vala man meydanı boş bulmak
meydan xwestin (birine) meydan okumak
meydan okumak, rest çekmek (jê re)
meydana cengê savaş alanı, savaş meydanı
meydana girover a daborînê dönel kavşak, göbekli kavşak
meydana gogê top sahası
meydana gulaşê er meydanı
meydana hawirkaniyê yarış alanı (veya meydanı)
meydana hespan at meydanı
meydana mêraniyê er meydanı
meydana pêşbirkê yarış alanı (veya meydanı)
meydana qîtalê savaş meydanı
meydana şer savaş alanı
meydana temaşeyê seyirlik alan
meydana tiratê yarış alanı (veya meydanı)
meydana tîrkêşiyê dîr ok meydanı
meydankirin m meydan okuma
meydanok m meydancık
meydanvan nd/nt 1. meydancı (avlu, bahçe gibi yerleri süpürüp temizleyen hizmetli) 2. meydancı (hapishane koğuşlarında ayak işlerini gören kimse) 3. meydancı (Mevlevî tekkelerinde konukları, mevlevîleri karşılayan, meydan açan mevlevî rakısını düzenleyen)
meydanxwestin m meydan okuma
l/gh meydan okumak
meydenoz bot/m maydanoz (Petroselinum crispum)
meydik m küfe
meye m maya (dişi deve)
meyfiroş nd/nt 1. şarapçı (şarap satan) 2. şarapçı (şarap satılan yer)
meyfiroşî m şarapçılık
meyger n saki (içki toplantılarında içki dağıtan kimse)
meygerî m sakilik
meygerîn n saki (içki toplantılarında içki dağıtan kimse)
meygerînde n saki
meygerînî m sakilik
meyî rd durgun (kımıldanış ve hareket göstermeyen)
meyî bûn l/ngh durgunlaşmak
meyî kirin l/gh durgunlaştırmak
meyîbûn m durgunlaşma
meyîbûnî m durgunluk
meyij bnr mewij
meyîkirin m durgunlaştırma
meyîn (i) m meleme (keçi, oğlaklar için)
l/ngh melemek (keçi, oğlaklar için)
meyîn (ii) m mayalanma
l/gh mayalanmak
meyît n 1. ölü, mevta 2. cenaze, naaş
meyîtê nav dest û piyan kimsesiz, sahipsiz cenaze
meyizandin baktırmak, seyrettirmek.
bnr mêzandin
meyizîn bnr mêzîn (II)
meyjen nd/nt mey çalan kimse
meyjenî m mey çalma
meyked m meyhane (şarap içilen ve satılan yer)
meyker nd/nt şarapçı (imal eden)
meykerî m şarapçılık
meykêş bnr meyxur
meyl m 1. meyil, eğik 2. meyil, eğilim 3. meyil, sevme, gönül verme 4. taraf (birinden yana taraf çıkma) * ew ji meyla diya xwe ye o nasından taraf 5. kayırma
meyl girtin l/gh kayırmak, iltimas etmek, ayrıcalık tanımak
meyl kişandin taraf tutmak
meyl pê de çûn (birine) meyil olmak
meyl û heml ayrım gayrım
meyl û heml kirin ayrım gayrım yapmak, ayırım yapmak, fark gözetmek
meyl xistin nava (...) ayrı seçi yapmak
meyla (yekî) girtin 1) (birini) kayırmak, iltimas etmek 2) taraf tutmak (çıkmak veya olmak)
meyla (yekî) kirin 1) taraf tutmak (çıkmak veya olmak) 2) (birini) kayırmak
meyla (yekî) kişandin 1) taraf tutmak (çıkmak veya olmak) 2) (birini) kayırmak, iltimas etmek (veya geçmek)
meyla (yekî) li ser (yekî) bûn (birini) ayrı tutmak
meyla (yekî) li serê bûn eğinmek
meyla xwe dan (yekî) (birine) alışmak
meyldar rd 1. meyilli 2. eğilimli, eğimli 3. meyilli, eğilimli, yatkın
meyldar bûn l/ngh eğinmek
meyldarbûn m eğinme
meyldarê çepê sol eğilimli
meyldarî m yönelim
meyletan m süre, mühlet
meylgir rd gayretkeş (kayıran, yan tutan)
meylgirî m gayretkeşlik
meylgirtin m kayırma, iltimas etme, ayrıcalık tanıma
meylker nd/rd hakmi, kayırıcı kimse
meylkirin m kayırma, taraf tutma
l/gh kayırmak, taraf tutmak
meymenet m meymenet, uğur, kutluluk
meymesk bot/m yabanî maydanoz
meymûn maymun.
zo/m 1. maymun 2. rd maymun, şebek (çirkin ve gülünç)
meymûnî m maymunluk
meymûnî bûn l/ngh maymunlaşmak
meymûnîbûn m maymunlaşma
meymûnk zo/m 1. maymun 2. rd maymun, şebek (çirkin ve gülünç)
meymûnok m maymuncuk
meynoş nd/nt şarap içici
meynoşî rd şarab içmiş olan
meynoşîtî m şarap içiciliği
meyperest nd/nt meyperest, şarabçı, şarap düşkünü
meyperestî nd/nt meyperestlik, şarabçılık, şarap düşkünlüğü
meyqedeh m şarap bardağı
meyr bnr meyl
meyre bnr mehîr
meyrek zo/n kurtcuk
meyremxurt bot/m halk hekimliğinde kullanılan bir bitki
meyrok tırtıl.
zo/n kurtçuk, sürfe
meyt m yayvan büyük sepet
meyter n 1. timar 2. seis
meyterî m seyislik
meytervan n seis
meyvexur nd/nt şarapçı, şarap içicisi
meyvexurî m şarapçılık, şarap içiciliği
meywe m meyve
meywedar rd meyveli
meyxane m 1. meyhane 2. şaraphane
meyxanevan nd/nt meyhaneci
meyxanevanî m meyhanecilik
meyxaneya mezin büyük meyhane
meyxur rd şarapçı, şarap düşkünü
meyxurî m şarapçılık, şarap düşkünlüğü
meyxwer rd şarapçı, şarap düşkünü
meyxwerî m şarapçılık, şarap düşkünlüğü
meyxweş rd mayhoş
meyxweşî m mayhoşluk
meyza kirin bnr mêze kirin
meyzandin bnr mêzandin
mezad açık artırma, mezat, ihale.
m mezat, artırma ile satış
mezax m 1. harcama 2. harçlık 3. masraf, harç (harcanan para) 4. tüketim * civaka mezaxê tüketim toplumu
mezaxa zêde lüks tüketim
mezaxan m sarfiyat
mezaxbar rd harcanabilir
mezaxêner nd/nt tüketici
mezaxênerî m tüketicilik
mezaxî m 1. harçlık 2. tüketim
mezaxtî rd 1. harcanmış 2. masraf edilmiş 3. tüketilmiş olan
mezaxtin m 1. harcama, harcayış 2. masraf etme 3. tüketme, tüketim * civaka mezaxtinê tüketim toplumu
l/gh 1. harcamak 2. masraf etmek 3. tüketmek
mezbate m mazbata
mezbût rd 1. mazbut (düzgün, düzenli, beğenilen) * mirovekî mezbût e mazbut bir adam 2. mazbut (doğal olaylarında etkilenmeyecek biçimde korunmuş olan yapı) (îşê xwe)
mezbût girê dan sağlam kazığa (veya sağlama) bağlamak
mezdesîne rd abid
meze m 1. meze 2. yemek
mezeaş n değirmenci
mezedar rd 1. mezeli 2. lezetli
mezefiroş nd/nt mezeci (satan kimse)
mezefiroşî m mezecilik
mezeker nd/nt mezeci (yapan kimse)
mezekerî m mezecilik
mezel n mezar, gömüt
m oda
mezel ji hev û din reş kirin (birbirinden) çok adam öldürmek
mezel kirin mitik argo nalları dikmek
mezela hêvîmayînê bekleme salonu
mezela kirtan kiler
mezela mêvanan misafir odası
mezela raketinê yatak otası
mezelê (yekî) kolan (birinin) kuyusunu kazmak
mezelê hev kolan (birbirinin) kuyusunu kazmak
mezelê miriyan e biz ölmüşmüyüz ki
mezeliqok rd yapışkan
mezeliqokî rd yapışkanca
mezelok m odacık
mezeloq rd yapışkan
mezeloqî rd yapışkanca
mezeloqkî rd yapışkanca
mezer mezar.
m türban
mezera reş nd önlük
mezêx m 1. harcama 2. masraf etme 3. tüketim
mezêxer nd/rd tüketici * mafên mezêxeran tüketici hakları
mezêxerî m tüketicilik
mezhar rd mazhar
mezheb n mezhep
mezhebfireh rd mezhebi geniş (kimse)
mezhebî rd mezhepsel
mezhebîtî m mezhepçilik
mezhebparêz nd/nt mezhepçi
mezhebparêzî m mezhepçilik
mezhebperest nd/nt mezhepçi
mezhebperestî m mezhepçilik
mezhûr m mahzur, sakınca
mezîl m mesafe, aralık, katedilen yol
mezîlok m tahtarevali
mezin rd 1. büyük (küçük karşıtı) 2. büyük (yetişkin, belli bir yaşa gelmiş) * keça mezin büyük kız 3. koca, büyük, iri * fincana mezin iri fincan 4. kocaman (yaşça büyük olan) 5. büyük (soyut kavramlar için, ortalamayı aşan) * kêfa mezin büyük sevinç 6. büyük (niceliği çok olan) * serweta mezin büyük servet 7. büyük (üstün niteliği olan) * neteweya mezin büyük ulus 8. büyük (önemli) * nûçeya mezin büyük haber 9. koca (büyük, geniş) * çar pênc kes di vê salona mezin de winda bûbûn koca salonda bir avuç insan kaybolmuştu 10. ulu (somut şeyler için çok büyük) * çiyayên mezin ulu dağlar 11. ulu, yüce, ulvî (saygı duyulan büyük) 12. mec dev (çok büyük, çok önemli) * nivîskarekî zehf mezin dev bir yazar 13. yüksek (toplum içinde para, ün vb. bakımından üstünlüğü olan) * sosyeta mezin yüksek sosyete 14. temel, ana * deftera mezin ana defter
mezin avê dirêjînin biçûk pêlî dikin baş nereye giderse, ayak da oraya gider
mezin bûn büyümek.
l/ngh 1. büyümek (yaşı artmak, yaşlanmak) * me bilên dabû hev, gava ku em mezin bibûna em dê bizewiciyana söz vermiştik birbirimize, büyüyünce evlenecektik 2. büyümek, yetişmek (iş görebilecek yaşa gelmek) 3. büyümek (yetişmek) * debir mezin bûne ekinler büyüdü 4. büyümek, irileşmek (eskisinden büyük duruma gelmek) 5. bj irileşmek, büyümek (bir organın hastalık vb. gibi nedenlerden dolayı büyümesi) 6. büyümek (artmak, güçlenmek, şiddeti artmak) * derdekî min ê ku her diçe mezin dibe, heye gittikçe büyüyen bir derdim var 7. büyümek (genişlemek) * welatê wan her ku diçû mezin dibû ülkeleri gittikçe büyüyordu 8. büyümek (önem ve değer kazanmak) * doza me di nav qada navneteweyî de mezin dibe davamız uluslararası arenada büyüyor 9. kocamanlaşmak 10. palazlaşmak * çi qas mezin bû ew çend nexweşik bû palazlaştıkça çirkinleşti 11. yücelmek 12. yükselmek (aşaması artmak) 13. yükselmek (yüce duruma gelmek) * li ber çavê min bi vê kirina xwe mezin bû benim gözümde bu yaptığıyla yükseldi
mezin çi bikin biçûk jî li wê rêçê diçin baş nereye giderse, ayak da oraya gider
mezin çûne ber tirê daşikan, biçûk rabûne xeber didin (söz) ayağa düşmek (yek)
mezin girtin l/gh ululamak
mezin hesibandin l/gh ululamak
(birini) büyük görmek (veya tutmak)
mezin îblîsin, piçûk ji wan dihebîsin küçükler büyüklere bakarak hareket eder
mezin ketine kewarê, biçûk rabûne hawarê (söz) ayağa düşmek
mezin kirin büyütmek.
l/gh 1. büyütmek 2. büyütmek, yetiştirmek (çocuk büyütmek, bakmak) * bapîra wî ev zarok mezin kiriye bu çocuğu baba annesi büyütmüş * min çar zarok mezin kirin ben dört çoccuk yetiştirdim 3. mec yetiştirmek (çocuk için; gelişip büyümesine özen göstermek) 4. kocamanlaştırmak 5. büyültmek (resim, harita için; daha büyük örneğini yapmak) 6. yüceltmek, ululamak 7. mec büyütmek, abartmak, mübalağa etmek 8. mitleştirmek 9. mec şişirmek (söz ve yazıyı gereğinden fazla uzatmak)
1) büyütmek, yetiştirmek 2) abartmak, kurmak (zihninde büyütmek) (yek)
1) (birine) yedirip içirmek 2) (birini) büyük tutmak (veya görmek) 3) (birini) büyütmek, pehpehlemek
mezin mezin koca koca (büyük, büyük) * hûn mirovên mezin in, çima têkilî bi zarokan dikin? siz koca koca adamlarsınız ne diye çocuklara karışıyorsunuz
mezin û biçûk 1) büyük küçük 2) büyüklü küçüklü, irili ufaklı
mezin û biçûk bi hev re büyüklü küçüklü beraber
mezin û biçûk tev küçüklü büyüklü
mezin û gir koskocaman (yek)
mezin zanîn (birini) büyük bilmek (veya görmek)
mezinahî bnr mezinayî
mezinane h büyükçe, büyüklere yaraşır bir biçimde
mezinatî m 1. büyüklük 2. büyüklük, ululuk 3. mec büyüklük (büyüklere yaraşır bağışlayıcı davranış) * mezinatiyek ji me re kir bize büyüklük yaptı 4. yücelik, ulviyet
mezinatî karê xwedê ye, çi ye tu xwe wisa mezin dihesibînî (biri) fasulye gibi kendini nimetten saymak
mezinatî kirin büyüklük taslamak, tafra yapmak
mezinatî kirin destê xwe dizginleri ele almak
mezinatîya xwe dan nîşan dan büyüklüğünü göstermek
mezinayî m 1. büyüklük 2. büyüklük, ululuk 3. mec büyüklük (büyüklere yaraşır bağışlayıcı davranış) * mezinahiyek ji me re kir bize büyüklük yaptı 4. yücelik, ulviyet
mezinayîya xwe dan nîşan dan büyüklük göstermek
mezinbûn m 1. büyüme (yaşı artma, yaşlanma) 2. büyüme, yetişme (iş görebilecek yaşa gelme) 3. büyüme (yetişme) 4. büyüme, irileşme (eskisinden büyük duruma gelme) 5. bj irileşme, büyüme (bir organın hastalık vb. gibi nedenlerden dolayı büyümesi) 6. büyüme (artma, güçlenme, şiddeti artma) 7. büyüme (genişleme) 8. büyüme (önem ve değer kazanma) 9. kocamanlaşma 10. palazlaşma 11. yücelme 12. yükselme (aşaması artma) 13. yükselme (yüce duruma gelme)
mezinbûna biplan plânlı büyüme
mezinbûyîn m 1. büyüyüş (yaşı artma, yaşlanma) 2. büyüyüş, yetişme (iş görebilecek yaşa gelme) 3. büyüyüş (yetişme) 4. büyüyüş, irileşiş (eskisinden büyük duruma gelme) 5. bj irileşme, büyüme (bir organın hastalık vb. gibi nedenlerden dolayı büyümesi) 6. büyüyüş (artma, güçlenme, şiddeti artma) 7. büyüyüş (genişleme) 8. büyüyüş (önem ve değer kazanma) 9. kocamanlaşma 10. palazlaşma 11. yüceliş 12. yükseliş (aşaması artma) 13. yükseliş (yüce duruma gelme)
mezinê mêşan zo/nd ana arı
mezinê mirov bibe qijika belek dinya li mirov dibe çerx û felek bir insanın öncüsü ne ise onun durumuda odur
mezinê serê (yekî) ağız kâhyası * ma tu mezinê serê min î, ez çi bixwazim ez dê wê bibêjim sen ağzımın kâhyası mısın, ben istediğimi söylerim
mezinê wan önde gelenleri
mezinên dewletê ekâbir
mezingirtin m ululama
mezinhesibandin m ululama
mezinî m 1. büyüklük 2. kocamanlık, irilik, cesamet 3. ululuk, ulviyet 4. mec büyüklük (büyüklere yaraşır bağışlayıcı davranış)
mezinîya negatîf negatif büyüklük
mezinîya xwe dan nîşan dan büyüklük göstermek
mezinker m büyülteç, agrandisör
mezinkî h büyüklere yaraşır bir biçimde
mezinkirî 1. büyütülmüş olan 2. abartılı, abartmalı, mübalâğalı
mezinkirin m 1. büyütme 2. büyütme, yetiştirme (çocuk büyütme, bakma) 3. mec yetiştirme (çocuk için; gelişip büyümesine özen gösterme) 4. kocamanlaştırma 5. büyültme (resim, harita için; daha büyük örneğini yapma) 6. yüceltme, ululama 7. mec büyütme, abartma, mübalağa etme 8. mitleştirme 9. mec şişirme (söz ve yazıyı gereğinden fazla uzatma)
mezinokî rd büyümsü
mezinoyî rd büyükçe
mezintayî m 1. büyüklük 2. büyüklük, ululuk, ulviyet, yücelik 3. mec büyüklük (büyüklere yaraşır bağışlayıcı davranış)
mezintî m büyüklük
mezintirîn rd en büyük, muazzam
mezir m ekmeği tandırda pişirmek için kullanılan bezden araç
mezirandin (i) m kurma, inşa etme
l/gh kurmak, inşa etmek
mezirandin (ii) m mahzur görme
l/gh mahzur görmek
mezirge m hamurun tandıra yapıştırılmasında kullanılan bez
mezirke m üzerine bir çaput sarılarak hamurun tandıra yapıştırılmasında kullanılan geniş bir tahta parçası
mezix m keder
mezixandî rd kederli, kederlendirilmiş olan
mezixandin (i) m kederlendirme
l/gh kederlendirmek
mezixandin (ii) m harcama, harcayış, sarfetme
l/gh harcamak, sarfetmek
mezixî rd kederli, kederlenmiş olan
mezixîn (i) m kederlenme
l/ngh kederlenmek
mezixîn (ii) m harcanma
l/ngh harcanmak
mezixîner nd/nt harcayıcı
mezixînerî m harcayıcılık
mezixtin telef etmek.
meziyet m meziyet
mezkere m hamurun tandıra yapıştırılmasında kullanılan bez
mezlûm rd mazlum
mezlûmî m mazlumluk
mezlûmtî m mazlumluk
mezmûn wj/m mazmun
meznatî büyüklük
bnr mezinatî
meznûn rd maznun, sanık
mezoderm m mezoderm, orta deri
mezon fiz/m mezon
mezosfer ast/m mezosfer, orta yuvar
mezosoprano mzk/m 1. mezzosoprano (soprano ile kontralto arasındaki kadın sesi) 2. mezzosoprano (sesi böyle olan sanatçı)
mezozoîk jeo/nd mezozoik
mezr m dağlık alanda düzlük yer
mezra m mezra, mezraa
mezrak m kurum, müessese
mezran kurma, vücuda getirme, yaratma.
mezrandî kurulu.
mezrebe n balyoz
mezrecelîl m dağlık alanda çok soğuk yer
mezrîb yağmur oluğu.
m oluk
mezrîbe m oluk
mezrik (i) m mezra, mezraa
mezrik (ii) m otlak, çayırlık, mera
mezringe m kurum, müessese
mezringeh kurum, kuruluş, tesis.
mezrîngeh m daire (bir yapının konut olarak kullanılan bölümlerden heri biri)
mezrîp bnr mezrîb
mezro m mezro, şerit metre
mezrome nd misket üzümü
mezromî nd misket üzümü
mezûn rd mezun, çıkışlı
mezûn bûn l/ngh mezun olmak
mezûn kirin l/gh mezun etmek
mezûnbûn m mezun olma
mezûnbûyîn m mezun oluş
mezûnî m mezuniyet
mezûniyet m mezuniyet
mezûnkirin m mezun etme
mezûr nd/rd mazur, mazeretli
mezûr dîtin l/gh mazur görmek
mezûra m mezura
mezûrdîtin m mazur görme
me [I] cînavka /em/ê ya tewandî [II] pêşgira neyîniyê ya ku tê ber lêkerê
1. min û yên wek min Cînav, forma tewandî ji cînavê em, min û yên wek min: Ew me dibînin. Me wisa negotiye. Li gel me werin..
Bide ber: emBinere.
Herwiha: min, te, wê, wî, we, wan
me çi se girt, tajî derket! (biwêj) ji bo helwesta bêkêr tê gotin. nizanim ji kêmasiya me ye yan ji beşansiya me ye. me çi se girt, tajî der ketin.
me cizir ava kir, heso ser de zava kir (biwêj) ji bo karên ne li rê û neyînî tê bikaranîn. me cizîr ava kir, heso jî ser de zava kir. mixabin ji destê me tiştekî baş ne hat. (qerf)
me ço xeritand, ji bo serê xwe (biwêj) xwe gijevekirina me ji bo parastina me ye, da ku ziyanek negihîje me, kar û qen-ciya ku me kir, ziyana wê gihîşte me. me ço xeritand, ji bo serê xwe. armanca me ew e ku em tenê destê xwe bidin ser serê xwe. qenciya me bû gincî. me ço xeritand, ji bo serê xwe.
me daye navê, ha li çokê, ha li qirikê! (biwêj) êdî em ketine navê, hinekî kêm an jî hinekî zêde derk nake. kêra gotin û gazinan nîn e, me daye navê, ha li çokê, ha li qirikê.
me gayê xwe gura, ma dêla wî (biwêj) ji bo rewşa neyînî û derengmayî tê gotin. me gayê xwe gura, ma dêla wî. erê lê, maşe-lah hema her tişt xelas bûye, tenê ew maye, (qerf)
me got em herin mala apê xwe, firo fir kin; me negot em ê herin guliyan kur kin (biwêj) xeyalên xweş hêvî kirin, lê rastî rewşeke berevajî hatin. ew jî şansi me ye. me got em herin mala apê xwe, firo fir kin; me negot em ê herin guliyan kur kin.
me got, erebo merheba, tevî solan hat ser cilan (biwêj) ji bo kesên hedê xwe nizanin û niyeta erênî jî bedkarî (sûîstimal) dikin tê gotin. me got, erebo merheba, tevî solan hat ser cilan. mirov ku hinekî rû didiyê, ew lap xwe winda dike.
me kerê xwe bi ker da, barê mewûj jî bi ser da (biwêj) ji bo rewşa ziyandîtinê tê gotin. ew jî kertiya me bû. me kerê xwe bi ker da, barê mewûj jî bi ser da.
me kir, tu meke (biwêj) lavayî kirin. eman heyran, sûc sûcê me ye, me kir tu meke.
me pûş kuta ked û emelê me vala çû
me rû dayê, serûkê dixwaze (biwêj) ji bo kesên ku bi hedê xwe nizanin û zêde pêşde diçin tê gotin. divê mirov mêzîna xwe bizanibe. me rû dayê, vêca ew serûkê dixwaze.
me şem kirine, mane şembelûk (biwêj) hema her tişt qediya, ma ew. erê ezbeni, jixwe me şem kirine, tenê mane şembelûk. (qerf)
me- pêşgir, pêşbendikek e dikeve gel lêkeran û wateya fermaniya negatîv didiyê: Meke! (Nabe ku tu bikî.) Meçin! (Nabe ku hûn biçin.)
Herwiha: ne-, pêşbendikek e dikeve gel navê hin ajelan û diyar dike ku ew mê ne: Nimûne: mehîn Baştir: ma- yan mê-, -geh, cih, der, dever: mekan, mesken, mekteb, medrese, mehel, mi-, kesê ku: meşxul.
ji: Bi maneya ne- û bi wateya mê jiari, hevreha soranî me- (meke! meke/neke!), pehlewî ma- (mekun! meke/neke!), têkilî ne-.Bi wateya kesê ku yan cihê ku ji erebî, bo nimûne mekan, mesken, mekteb... û meşxul
meal (navdêr, mê) wergerr, tercime, tefsîr (bi taybetî ya Quranê, têgih, mefhûm, encam, netîce, berhem.
ji wêjeyê: Di Kurdî de heta niha çend heb mealên Quranê hatine çapkirin û ji wan yek jî meala Mela Mehemedê Hekkarî ye. Mela Mehemedê Hekarî, piştî xebatek dûvdirêj meala Qurana Pîroz bi devoka Hekarî tercumeyê Kurdî kir. Meala Mela Mehemedê Hakkarî bi navê Ronahîya Qurana Pîroz hatîye çapkirin û çapa wê jî weşanxaneya Nûbiharê kirîye.(Nubihar.com, 12/2007).
ji: ji erebî
meaş mehmiz, mehanî
(navdêr, nêr) muçe, miz, destheq, mehane, heyvane, hîvane, mangane, pareyê ku xwedîkar dide karkerên xwe, heq, nirx, biha, qîmet, giranî.
Herwiha: maaş maaş meaş miaş miaş muaş muaş.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌عاش.
ji: ji erebî معاش (meaş), têkilî meîşet.
Bikaranîn: Lêker: meaş girtin, meaş dan. Navdêr: meaşgirtin, meaşdan.
: bêmeaş bêmeaşî bimeaş bimeaşî meaşdar meaşdarî meaşder meaşderî meaşdêr meaşdêrî meaşgir meaşgirî meaşstîn meaşstînî meaşwergir meaşwergirî
meaş dan (lêker)(Binihêre:) meaş
meaş girtin (lêker)(Binihêre:) meaş
meaşdan (navdêr, mê) (Binihêre:) meaş
meaşdar (rengdêr) bimuçe, bimiz, bidestheq, bimehane, biheyvane, bihîvane, bimangane.
ji: meaş + -dar.
: meaşdarî meaşdarîtî meaşdartî
meaşdarî (navdêr, mê) rewşa meaşdarbûnê.
ji: meaşdar + -î
meaşgir (navdêr, mê) kesê/a meaşan digire.
ji: meaş + -gir
meaşgirî (navdêr, mê) karê meaşgiriyê.
ji: meaşgir + -î
meaşgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) meaş
meaşwergir (navdêr, mê) muçegir, destmizwergir, muçewergir, destheqwergir
mebest 1. niyêt, qesd 2. armanc
(navdêr, mê) bayist, merem, mexsed, niyet, armanc, hedef, daxwaz, Mebesta we çi ye? (Hûn çi dixwazin? We çi divê?), Mebesta min bi vê nivîsarê ne rexnekirina we ye lê dixwazim çend pêşniyaran bikim..
Bikaranîn: Lêker: mebest kirin. Navdêr: mebestkirin Rengdêr: mebestkirî, mebestbûyî.
: mebestî
mebest kirin (lêker)(Binihêre:) mebest
mebestbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mebest
mebestdar (rengdêr) armanedar, biarmanc, bimebest, bimexsed, bixaye, xayedar, armancdar.
ji: mebest +-dar
mebestdarî (navdêr, mê) armanedarî, bimexsedî, xayedarî.
ji: mebest +-darî
mebestî (navdêr, mê) rewşa mebestbûnê.
ji: mebest + -î
mebestkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mebest kirin
mebestkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mebest
mebestnekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mebest kirin
mebestvan (navdêr, mê) mebestdar, mebestyar.
ji: mebest +-van
mebestvanî (navdêr, mê) finalîzm.
ji: mebest +-vanî
mebestxweş (navdêr, mê) niyetbaş, mebestbaş.
ji: mebest +-xweş
mebestyar (navdêr, mê) mebestdar, mebestvan.
ji: mebest +-yar
meblex komeka pareyan yan tiştekê wisa.
ji: ji erebî مبلغ (mebleğ)
mebred zeviya birincî.
Herwiha: mevred
mebûs (navdêr) perlemanter, nûner, newenger, nûnerên gel, endamê/a perlemanê, kesên ku ji alî milet ve bo perlemanê hatine hilbijartin.
Bide ber: namzet.
: mebûsî, mebûsîtî, mebûstî
mebûsî (navdêr, mê) rewşa mebûsbûnê.
ji: mebûs + -î
mecal 1. qudûm 2. hêza şiyanê 3. derfet *“heke ecel hat, mecalê nade”
(navdêr, mê) delîv, derfet, fersend, keys, şans, mefer, fesal, hemk, wesan, îmkan, gengazî, hebûna demê yan diravan an şiyanê ji bo kirina tiştekî, pertav, taqet, şiyan, karîn, kanîn, hêz, hinêr.
Herwiha: mical, mucal.
ji: Ji erebî.
: bêmecal, bêmecalî, mecalî
mecal dan (lêker) firsend dan.
ji: mecal + dan
mecal neman (lêker)(Binihêre:) mecal
mecala (yekî) birin (biwêj) firsend û derfet nedan. qulçeki merekê gîha tê de hebû. wextê tarî kete erdê, zaro hê digiriyan, ker nedibûn. mecida min hate birînê. erebê şemo
mecalî (navdêr, mê) rewşa mecalbûnê.
ji: mecal + -î
mecarî (navdêr, mê) hungarî, zimanê Mecaristanê (zimanek fînî-oxirî ye û ji bilî Mecaristanê herwiha li Transilvenyaya Romanyayê jî têt peyivîn) (navdêr) welatiya/ê Mecaristanê, kesa/ê ji Mecaristanê rengdêr.
Herwiha: macarî.
ji: mecar.
: mecarîtî
mecaristan (navdêr, mê) Hungarya, welatek e li navenda Ewropayê.
Herwiha: Macaristan.
ji: mecar + -istan.
: mecaristanî, mecaristanîtî
mecarîtî (navdêr, mê) rewşa mecarîbûnê.
ji: mecarî + -tî
mecaz wateya ku rasterast nehatiye nimandin
(navdêr, mê) xaze, metafor, alegorî, şibandin, fîgûr, şêwaz.
Herwiha: xaye.
ji wêjeyê: Heqîqet, ew fitîla ko ronahiyê dide ye. Lê mecaz, ew şûşeya ko ronahiya wê zêde dike ye..
ji: Ji erebî.
: mecazî, mecazîtî
mecazdar (rengdêr) xazedar, bimecaz.
ji: mecaz +-dar
mecazî watedariya nerasterast
(rengdêr) xazeyî, metaforî, fîgûratîv,naregezî, sembolî, gotina ku wateya wê ji peyvên kûrtir: Dilê min bi wê dişewite. gotinek mecazî ye..
ji: mecaz + -î.
: mecazîtî
mecbûr bêgav
(rengdêr) neçar, bêgav, kesa/ê ku île lazim e tiştekî bike: Li vî welatî zarrok mecbûr in 9 salan dibistanê bixwînin. Kesên ku dixwazin beşdarî konserê bibin, mecbûr in 10 euro bidin. bêçare.
Herwiha: mecbîr, mecbwîr.
ji: Ji erebî, têkildarî îcbar.
Bikaranîn: Lêker: mecbûr bûn, mecbûr kirin. Navdêr: mecbûrbûn, mecbûrkirin Rengdêr: mecbûrbûyî, mecbûrkirî.
: mecbûrî, mecbûrîtî, mecbûrtî
mecbûr bûn (lêker)(Binihêre:) mecbûr
mecbûr hîştin (lêker)(Binihêre:) mecbûr
mecbûr kirin (lêker)(Binihêre:) mecbûr
mecbûr man (lêker)bêgav man, neçar man, bêçareman, bêçar man.
ji: mecbûr + man
mecbûrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mecbûr
mecbûrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mecbûr
mecbûrî (navdêr, mê) neçarî, bêgavî, bêîmkanî, zor, kotek, nebûna ti rê û çareyên din, mecbûrbûn, rewşa mecbûran, neçarbûn, bêçaretî, bêgavbûn, zilm, stem, darê zorê, neheqî.
Herwiha: mecbûriyet, mecbûrîtî, mecbûrtî, mecbwîrî.
ji: mecbûr + -î
mecbûrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mecbûr kirin
mecbûrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mecbûr
mecbûrtî bêgavî
meçek (navdêr, nêr) bazin, zend, best, bask
mechûl nediyar
(rengdêr) nenas, bênav, tişta/ê ku nayê zanîn yan kesa/ê ku nayê nasîn: qetlên faîlê meçhûl (kuştinên ku nayê zanîn ka kê kirine).
Herwiha: meçhûl
mecî (navdêr)(navdêr, nêr) (navdêr, mê) hêştira me ya gênc
mecîd serenav, nêr, navek zelaman e.
Bide ber: Macid.
ji: Ji erebî
meclis dîwana rêvebiriyê
(navdêr, mê) perleman, dezgeha qanûndaner ya dewletê, civat, civîn, kombûn, konferans, kongre, semînar, bezm, dîwan, civan, civangeh, cihê berhevbûna komek mirovan.
Herwiha: meclîs.
ji: ji erebî مجلس (meclis) ji me- + جلس (celese: rûniştin). Heman peyv wek navê parlemanên welatên misilmanan ketiye gelek zimanên din jî: farisî û urdûyî مجلس (meclis), tirkî û azerî meclis, ermenî մեջլիս (meclis), hindî मजलिस (meclis), gurcî მეჯლისი (mêclîsî), rûsî меджли́с (mêclîs), inglîzî û fransî majlis, almanî Madschlis....
: meclisî, meclisvan, meclisvanî
meclisî (navdêr, mê) rewşa meclisbûnê.
ji: meclis + -î
meclisvanî (navdêr, mê) karê meclisvanan.
ji: meclisvan + -î
mecnûn (rengdêr) mecnûn: şêt, şeyda, dîn, bêhiş, mecnûn: evîndar, dildar, dilketî, aşiq, bengîn, hezker, heyran, kesa/ê ku ti tiştekî yan ji kesek din hez dike(navdêr, nêr) Mecnûn: evîndarê Leylê di dastana Leyl û Mecnûnê de, Mecnûn: navek zelaman e.
ji: Ji erebî: me- + cin + -ûn.
Bikaranîn: Lêker: mecnûn bûn, mecnûn kirin. Navdêr: mecnûnbûn, mecnûnkirin Rengdêr: mecnûnbûyî, mecnûnkirî.
: mecnûnî, mecnûnîtî, mecnûntî
mecnûn bûn (lêker)(Binihêre:) mecnûn
mecnûn kirin (lêker)(Binihêre:) mecnûn
mecnûnbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mecnûn
mecnûnbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mecnûn
mecnûnî (navdêr, mê) şêtî, dînî, bêhişî, bêaqilî, şeydatî, şêtbûn, rewşa mecnûnbûnê.
ji: mecnûn + -î
mecnûnkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mecnûn kirin
mecnûnkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mecnûn
mecra (navdêr, mê) co, kanal, cok, rêya ku av pê ve dimeşe, (mecazî) rê, ber, rû, dîreksiyon.
ji wêjeyê: Piştî ko hêzên kemalîst yên tirkan rê li ber serokkomariya wezîrê derve Abdullah Gulî girt siyaseta Tirkiyeyê mecrayê xwe guhort û hilbijartinên giştî aktuel bû. Partiya AKP-ê û Recep Tayyip Erdogan wisa bawer dikin ko 22-yê tîrmehê di hilbijartinan de ew dê bi hejmara dengan xurttir bibin û dê qedrê gotina wan li hemberî kemalîstan û eskeran zêdetir bibe.(Arif Zêrevan: Tirkiye dixwaze têkçûna siyaseta xwe ya li başûr li bakur telafî bike, Nefel.com, 6/2007)
mecrefe (navdêr, mê) berfok, berfmalk, befirmalk, berfûtik, mercefe
mecûsî (navdêr) zerdeştî, agirperês.
ji: ji erebî مجوسى (mecûsî) jiarami מגושי (migûşî) jiari, hevreha hexamenişî ???? (megûş) ji Proto-hindûewropî megh- ( > mezin). Heman peyva îranî bi rêya yûnanî ketiye zimanên ewropî jî: inglîzî magic (sihir).
: mecûsiyane mecûsîtî
mecûsîtî (navdêr, mê) rewşa mecûsîbûnê.
ji: mecûsî + -tî
mecûsiyane (rengdêr) bi awayekî mecûsî.
ji: mecûsî + -ane
med (navdêr) med: medî, bavkalên miletê kurd, Med: Medya, nave welatê wan.
: medî, Medya
medah (rengdêr) medheker, senaker, çalûs, pesinder, pesnok, stayîşker, mîmîkder.
Herwiha: meddah.
ji wêjeyê: Dema ko ez li medyaya kurdî dinêrim hîç rojnameyek, kovarek, televîzyonek yan dezgeheka medyaya kurdî nîne ko ez bihesidimê û bibêjim ko xwezî ez birêveberê filan dezgeha medyayê bûma. Rêveberên hemiyan jî ”memûrên siyasî” ne û xudanên esasî yên wan dezgehan jî ne hewqasê medenî ne ko rê bidin medyayeka profesyonel û azad heta ko mirov bibêje ”ax, xwezî ez midûrê filan televîzyonê bûma, da min filan kar baştir bikira” ji ber birêveber bixwazin bikin jî ”xudan” rê nadin û tenê doza meddahî û borîzaniyê dikin.(Arif Zêrevan: Ez li kurdekî digerim ko bihesidimê, Nefel.com, 9/2007).
ji: Ji erebî.
: medahî, medahîtî, medahtî
medahî (navdêr, mê) rewşa medahbûnê.
ji: medah + -î
medalye (navdêr, mê) ristika zêrrîn yan zîvîn yan bronzî ya ku kesên biserketî werdigirin, her tişta/ê mîna wê xelatê.
Herwiha: madalya, madalyon, madalyom, madalye, medalya, medalyom, medalyon.
Bide ber: metal.
ji wêjeyê: Yekîtiya Nivîskaran a Navneteweyî (PEN), Gerînendeyê Giştî yê Agosê Hrant Dînkê ku hat kuştin layiqê Madalyaya Hermann-Kesten dît..
Bikaranîn: Lêker: medalye dan. Navdêr: medalyedan
medalye dan (lêker)(Binihêre:) medalye
medalyedan (navdêr, mê) (Binihêre:) medalye
medar (navdêr, mê) jiyar, meîşet, îdare, debar, delîl, palpişt.
ji wêjeyê: Gul yek ne tenê ku sed hezaran.Gulşen didetin di nûbeharan.Meşûqê ku mislê wan gelek binher çend ku horî û melek bin.Ew nabine mûcibê çi derdanlewre ku hebin li cumle erdan. Yek bit, û nebit mîsal û hemtaMestûr ji rengê Zîn û Enqa. Aşiq bi çi dê biket medare? Bê sebr û mirin ewî çi çare?!(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695).
ji: Ji erebî
medarî (navdêr, mê) debar, ebûr, abor, debor, rabor, îdare.
ji: me +-darî
meddahî (navdêr, mê) çalûsî.
ji: meddah + -î
mededkar (navdêr) alîkar , harîkar, kesê ku alikariyê dike.
ji wêjeyê: Pertewa şema cemalê min disojit dem bi dem îştiyaqa zulf û xalan têk kirim deryayê xem Dame ber pêça firaqê weslê qet nakit kerem Ma mededkarê me bit înna fetehna sibh û dem Werne sotim ateşe dil şehriyara min nehat.w:Mela Hisênê Bateyî
medenî şareza
(navdêr) medenî: sivîl, welatî, kesa/ê ku ne serbaz anku leşker e, medenî: şaristanî, bajarrî, pêşketî, nûjen, ne gundî, ne nezan, ne paşvemayî, medenî: ne eskerî, ne serbazî, ne leşkerî(navdêr, nêr) Medenî: navek zelaman e.
Bide ber: madenî.
ji: Ji erebî, têkildarî Medîne.
Bikaranîn: Lêker: medenî bûn, medenî kirin. Navdêr: medenîbûn, medenîkirin Rengdêr: medenîbûyî, medenîkirî.
: medeniyet, medeniyetî, medenîtî
medenî bûn (lêker)(Binihêre:) medenî
medenî kirin (lêker)(Binihêre:) medenî
medenîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) medenî
medenîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) medenî
medenîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye medenî kirin
medenîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) medenî
medenîtî şarezayî
(navdêr, mê) rewşa medenîbûnê, meharet.
ji: medenî + -tî
medeniyet şaristanî
(navdêr, mê) şaristanî, sivîlîzasyon, pêşketin, peristin, pêşketîbûn, civaka nûjen, çande, kultûr, civaka pêşketî: şaristaniyên Mezopotamyayê, dijwateya hovîtiyê yan barbarîzmê.
ji: Ji erebî: medenî + -yet.
: medeniyetî
medeniyetî (navdêr, mê) rewşa medeniyetbûnê.
ji: medeniyet + -î
meder (navdêr, mê) tropîka.
ji: me +-der
mederî (navdêr, mê) tropikal.
ji: me +-derî
medfûn (rengdêr) (miriyê) definkirî, bin-axkirî, gorrkirî, di gorrê de.
ji wêjeyê: Şahirê siyê jî Melayê Batê ye. Navê wî jî Mela Ehmed e. Eslê wî ji Batê ye. Bate gundek e, ji gundê di hekariyan. Di tarîxa heşt sed û bîstî da peyda bûye, û zehf şihir û ebyat gotine. Dîwaneke mexsûs heye, qewî qenc e, û mewlûdeke kurmancî gotiye. Di Kurdistanê de ew meqbûl e; û heştê salî emir kiriye û neh sedê hicrî merhûm bûye. Di nêv gundê Batê de jî medfûn e.(Mela Mehmûdê Bayezîdî).
: Ji erebî, têkildarî: me- + defin
medheker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) medah, senaker, çalûs, pesinder, pesnok, ya/ê medhe dike.
ji: medhe + -ker
medî (navdêr, mê) rewşa medbûnê.
ji: med + -î
medîne Serenav,mê, bajarrek e li rojavaya Erebistana Siûdî û ji misilmanan re pîroz e, navekî keçan e.
Herwiha: Medîna.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌دینه.
Bide ber: Mekeh.
Têkildar: hicre.
ji: ji erebî المدينة المنورة (el-Medînet el-munewwere: Bajarrê ronakbîr) yan مدينة ﺍﻟﻨﺒﻲ (Medînet en-Nebî: Bajarrê Mihemed Pêxemberî) ji مدينة (medînet: bajarr < dadgeh, cihê hukimkirinê) jiarami ܡܕܝܢܢܐ/מדינא (midîna) yan ܡܕܝܢܢܛܐ/מדינתא (midîneta) ji me- (-geh, cih, war) + ܕܝܢܢ/דינ (d-y-n-: darizandin, hukim kirin) jiakadi dînu (qanûn; hukim) ku herwiha serekaniya peyvên dîn (bawerî) û deyn (qerz) yên kurdî ye jî. -et ya erebî ya nîşana mêyîtiyê bi pirranî ji kurdî dikeve lê di peyva Medîne de hatiye parastin ji ber ku navekî taybet e. Herwiha di navên jinan de jî tê parastin yan jî dibe -a: Fatma..
: medîneyî, medîneyîtî
medîtasyon (navdêr, mê) rûniştin û xwerehetkirina bi awayê xwerizgarkirina ji fikirînê yan baldana ser hin ramanên taybet.
ji wêjeyê: - Niha ti proje li ber destê te tune, gelo tu rojên xwe çawa derbas dikî? - Min niha hemû enerjiya xwe daye ser perwerdeya xwe. Ez xwendekara beşa Radyo-televizyonê me û niha xwe ji bo îmtihanê amade dikim. Herwiha kursa min a kurdî û fransî jî ev bû salek hê didome. Dema ku ez wextê vala dibînim pirtûk dixwînim, bi kûçikê xwe Charlot re mijûl dibim, medîtasyon û pîlates dikim. Niyeta min heye ku ez mamostatiya pilatesê bikim..
ji: Bi rêya frensî méditation ji latînî meditari (fikirîn, hizirîn, ramîn)
medor (navdêr, mê) mengene, boxesang, eşkere, pres, hawin, hewan, mîrkut, amûra ku tişt pê tên givaştin yan herrişandin, eşkele.
Bikaranîn: Lêker: medor kirin. Navdêr: medorkirin Rengdêr: medorkirî.
Bide ber: midûr.
: medorî
medor kirin (lêker)(Binihêre:) medor
medorî (navdêr, mê) rewşa medorbûnê.
ji: medor + -î
medorkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye medor kirin
medorkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) medor
medorvan (navdêr, mê) mengenevan, presvan.
ji: medor +-van
medorvanî (navdêr, mê) mengenevanî, presvanî.
ji: medor +-vanî
medreb (navdêr) erdê ku nêzî avê û xurt e
medrek (navdêr, mê) bîrname, not, memorandûm, mixtira, bîrnivîsk, pêşniyarname, belgename, dokûment, wereqe, ewraq, tezkere
medrese 1. dibistan 2. xwendegeha feqîhan
(navdêr, mê) dibistan, fêrgeh, xwendingeh, qutabxane, mekteb, perwerdegeh, cihê mirov lê tên perwerdekirin.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: مه‌دره‌سه.
Têkildar: kolej, lîse, peymangeh, xwendingeh, zanîngeh, zanko.
ji: ji erebî مدرسة (medreset), hevreha aramî ܡܕܪܫܬܐ (maðrɛʃtɑ), îbrî מדרשה miḏrāšâ). Têkilî ders, dirase, mideris.
: medreseyî
medreseyî (navdêr, mê) rewşa medresebûnê.
ji: medrese + -yî
medtv Kurtenav, kurteya Televizyona Med yan Med Televizyon (televizyonek bû ji Ewropayê weşan dikir û têkildarî PKKê bû).
Bide ber: KTV, Kurdsat, MedyaTV, MeTV, RojTV, ZagrosTV.
ji: Med + TV
medûsa (navdêr) pişemasî, hin cûn ajelên avî yê mîna tûrikan in.
Herwiha: medûza, medûz, medûza.
ji wêjeyê: Li kitêbxaneya Şahmaran ku berhemên edebî ê jinên kurd çap dike, kitêbek din zêde bû. Kitêba nû a Dîlber Hêma, ‘Medûsa’. Dîlber Hêma ji Qosera Mêrdînê ye û ‘Medûsa’ kitêba wê ya yekem e.
medya (navdêr, mê) çapemenî, pres, navgînên ragihandinê, rojname û kovar û televizyon û radyo û internet û alavên din yên nûçeyan belav dikin, virr.
Herwiha: mediya, medîa, mîdya, mîdiya.
ji: Ji latînî.
: medyanas, medyanasî, medyayî, medyavan, medyavanî, medyazan, medyzanî 2. dewletek berê li Îranê dewletek anku welatek bû berî sedsala 6 bZ li Îrana îro ( merive Medyayê anku medî bavkalên kurdan in.).
Herwiha: Mad, Med, Mîd, Mîdya.
ji: medî + -a
medyakar (navdêr) kesên ku karê medyayê dikin (wek rojnamevan, raporter, spîker û hwd).
ji wêjeyê: Medyakarên Şingalê jî ku bi dehan raport li ser rewşa devera xwe amade kirin û di medyayê de hatine weşandin, dibêjin ku heta niha bersiva nameyên wan nehatiye dayîn û rewşa xelkê Şingalê wek xwe maye..
ji: medya + -kar.
: medyakarane medyakarî medyakarîtî
medyakarane (rengdêr) bi awayekî medyakar.
ji: medyakar + -ane
medyakarî (navdêr, mê) rewşa medyakarbûnê.
ji: medyakar + -î
medyatîk (rengdêr) medyayî, rojnamevanî, têkildarî medyayê, tişta/ê ku di medyayê de pirr tê behskirin (lê belkî di rastiya xwe de ne ewqas mezin e).
ji wêjeyê: Lê bizava siyasî li Sûriyê bê bername ye û ne hevgirtî ye, ew civînên ku li derve jî ji aliyê kesayetî û hinek aliyên opozisyona Sûriyê tên kirin, zêdetir medyatîk in û hîç bandorekê li ser erdê dirust nakin..
ji: ji frensî médiatique: medya + -tîk
medyavanî (navdêr, mê) karê medyavanan.
ji: medyavan + -î
medyaya sosyal (navdêr, mê) awayên medyaya înteraktîv yên ku rê didin ku bikarîner li gel hev danûstandinan bikin û ji hev re tiştan biweşînin (bo nimûne Facebook).
ji wêjeyê: HAWAR NET bi xwendevanên xwe re pêywendiyên berfireh danîne û di qadên medyaya sosyal de jî bi xwendevanên xwe re ye.(Danasîna malpera hawarnet.com, jêwergirtin 12/2010).
ji: medya + -ya + sosyal, wergerra social media ya inglîzî
medyayî (navdêr, mê) medyatîk, rojnamevanî, rewşa medyabûnê.
ji: medya + -yî
medyûm (navdêr) navincî, ne mezin û ne biçûk, ne zehmet û ne asanî, ne kelandî û ne xav û hwd.
Herwiha: mediyûm.
ji: Bi rêya inglîzî medium ji latînî medius (navber, nav, navincî).
: Afrîkanî: gemiddeld, medium, Elbanî: mesëm, Alm.: mittlere, mittlerer, mittleres, Mittel, Fînlandî: keski-, keskikokoinen, medium, Fr.: intermédiaire, Îng.: average, middle, medium, Îsp.: medio, central, mediano, Esperanto: meza, intera, Ît.: medio, Holendî: doorsnee, gemiddeld, middelbaar, midden, intermediair, overbruggings, tussenliggend, Por.: central, mediano, médio, Swêdî: medium, Tr.: medyum
medyûmî (navdêr, mê) medyûmtî.
ji: medyûm +-î
medyûmtî (navdêr, mê) medyûmî.
ji: medyûm +-tî
mee hoker(navdêr, mê) dengê bilind yê bizinanManksî Cînav, ez
mefa [I] 1. belaş 2. bê dirav û bê heq *“li ku mefa ye, li wir bav û bira ye” [II] fayde, behre
mefa jê girtin jê behreyek wergirtin
mefadar behregirtî
mefer hêvî, omit
(navdêr, mê) delîv, derfet, fersend, keys, şans, hemk, fesal, mecal, wesan, îmkan, gengazî, hebûna demê yan diravan an şiyanê ji bo kirina tiştekî.
Bide ber: nefer.
ji wêjeyê: Dewleta terorîsta Tirk bela xwe di partîya me DTP û rayedarên wê daye û wek tajîyê ku bide dû keroşkê ha ha êrîşî partîya me dike. Herçiqasî rayedarên me li ber xwe didin jî, lê rebenan mefera revê ji wan re nemaye û berê xwe bidin ku kevir li serê wan dikevin.(Serdar Mirad, Lotikxane.com, 11/2007)
mefera xwe nedîtin (biwêj) firsend nedîtin. memo êdî mefera xwe nabîne, pişta xwe dide diwar. celîlê celîl, ordîxanê celîl
meferdar hêvîdar, omitwar
(rengdêr) hêvîdar, bihêvî, bimefer, umîdwar, biumîd, pirumûd, umhudxwaz, umûdwar, biumûd.
ji: mefer +-dar
meferdar bûn (lêker) hêvîdar bûn, umîdwar bûn, umûdwar bûn.
ji: meferdar + bûn
meferdar kirin (lêker) hêvîdar kirin, umîdwar kirin, umûdwar kirin.
ji: meferdar + kirin
meferdarbûn (navdêr, mê) hêvîdarbûn, bihêvîbûn, umîdwarbûn, umûdwarbûn.
ji: meferdar +bûn
meferdarkirin (navdêr, mê) hêvîdarkirin, bihêvîkirin, umîdwarkirin, umûdwarkirin.
ji: meferdar +kirin
mefhûm (navdêr, mê) têgih, îbare waje, konsept, rêman, terîm, peyv, bêje, (biwêj) waje, mezmûn, wate, islah.
ji wêjeyê: Di Dîwana Mela Zahirê Tendûrekî de 66 xezelên kurdî, 17 xezelên erebî û 22 jî xezelên farisî hene. Mijara Dîwana Mela Zahir piranî li ser Şêx Zîyauddîn (Hezret) e ku di her beyt û rêzika wê Dîwanê de tesewuf û menewiyeta Îslamê heye. Her wisa ji ber ku gelek mefhumên tesewufî di Dîwanê de cih digirin, di dawiya Dîwanê de ferhengokek hatiye amadekirin.(Amidakurd.com, 9/2007).
ji: Ji erebî, têkildarî fehm.
: mefhûmî
mefhûmî (navdêr, mê) rewşa mefhûmbûnê.
ji: mefhûm + -î
mefkî (navdêr, mê) der, dever, war, cih, şûn, meqam, paye, pile, derece, pozisyon, rewş, bar, hal, zirûf.
Herwiha: mevkî.
ji wêjeyê: Dema ku ez van kesan guhdar dikim, bêjim “ya Rebbî, ev kes çawa gihîştine van mevkiyan”.(Ali Birand li gor Netkurd.com, 1/2007)
mefreq (navdêr, nêr) tunc, madenek amêjen e û ji misî û bi kêmî madenek din hatiye çêkirin (wek xelata sêyem tê dan).
Herwiha: bironz.
: bronzî, bronzîtî
mefreze (navdêr, mê) kom, ref, revde, grûp, heyet, delegasyon, wevde.
ji wêjeyê: Pêr grupek ji rojnamevanên kurd ji bo têkbirina ablokeya medyayî ya li ser devera Qendîlê xwe dan hev û ji Ranyayê xwestin ber bi çiyayê Qendîlê ve biçin lê belê hêzên asayîşê rê li ber wan girt. Rojnamevanan di nêv xwe de mefrezeyek bi navê “Qelema aştiyê” ava kir û bi dizî ve ew mefreze rêkir Qendîlê.(Nefel.com, 1/2008).
ji: Ji erebî
mefrûşat (navdêr, mê) mobîlya, tekber, raêxk, moble, kelûpelên malê wek kursî û dolab û mase û qerewêl, raxe.
Herwiha: mafrûşat.
ji: Ji erebî
mefsik 1. kevgir 2. hesik
meftûh (rengdêr) vekirî, vebûyî, ne girtî.
ji wêjeyê: Kay cismê letîf ê subhetî roh!Dergahê beden li ber te meftûh.Ez hêvî dikim ku bê teweqquf.Rencîde qedem be bê tekelluf.Carek here suddetelseadet.Gavek here sudretelnihayet.Ewwel here bibose astanê.Paşê here pêş dilistanê.Emma bi tewaduî û teizîm.Sed mertebe ihtiram û tekrîm.Ahiste ji bo bike duayê.Wa besteyî wê bike senayê.Şayiste bike tu ihrtiramê.Destbeste vewest bike selamê.(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695).
ji: Ji erebî, têkildarî fetih
mefxer (navdêr) kes an jî tiştê dibe sedema methkirinê.
ji wêjeyê: Hulo ey seyidê alem hulo ey mefxerê Adem Ji rewdê rabibî xatem ji nav wê merqeda enwer w:Mela Hisênê Bateyî
megafon (navdêr, mê) semae, amûrek mîna kovikê ye û mirov devê xwe dide ber û dipeyive û pê deng bilind dibe.
Herwiha: mêgafon.
Bide ber: mîkrofonBinere.
Herwiha: gramofon telefon.
ji wêjeyê: Dema ko eskerên emerîkî nêzîkî konsolosxaneyê bûn, bi megafonê ji karmendên wê xwestin xwe teslîm bikin.(Nefel.com, 1/2007).
ji: mega- + -fon.
: megafonî
megafonî (navdêr, mê) rewşa megafonbûnê.
ji: megafon + -î
megaloman (rengdêr) (navdêr) kesa/ê ku xwe zêde mezin dihesibîne, qurre, pozbilind, xwehez.
Herwiha: megalomanyak.
ji wêjeyê: Çendakî berî li ser ”mytomaniyê” (li ser virekiyê/derewçîniyê) min çend rêz nivîsî bûn û min gotibû ku di rojên pêş da li ser ”megalomaniyê” yanî bi gotineke kurdî li ser pozbilindî, mezinayî û quretiya vala jî ezê tiştekî binivîsim. Megalomanî, hezeyan û baweriyeke xwe mezin dîtinê ye. Kurd ji bo kesên wiha dibêjin, qurre, pozbilind.(Zinarê Xamo: Megalomanî, Zinarexamo.blogspot.com, 8/2008).
ji: Bi rêya frensî mégalomane ji megalo- ji yewnaniya kevn μεγαλο- ji μέγας (mezin) + -man ji yewnanî μαίνομαι ji μανία (dînî, şêtî).
: megalomanane, megalomanî, megalomanî, megalomanî, megalomanya, megalomanyak
megalomanane (rengdêr) bi awayekî megaloman.
ji: megaloman + ane
megalomanî (navdêr, mê) rewşa megalomanbûnê, xwefiroşî.
ji: megaloman + -î
megawat (navdêr, mê) milyon wat.
ji wêjeyê: Li gor axiftina rêveberê kontrol û gihandina elektirîka Kurdistanê bi wekalet Yasîn Ebû Bekir Mihemed ya di Xebata îro de belavbûyî Bexdayê di 25/6 2006-ê de elektirîka ji cem wê bo Kurdistanê dihat kir zêro megawat, wate bi yekcarî qut kir.(Bexda elektrîka Kurdistanê qut dike, Nefel.com, 6/2006).
ji: mega- + wat.
: mgawatî
meger (hoker) madem, halbûkî, ji ber ku, çimkî, çiku.
Herwiha: meger ku, meger ko, megerko, meger ku.
Bide ber: eger.
ji wêjeyê: Pêwîst e berê bêjim ku meger rewşa netewe û gelê kurd di nava cîhanê de rewşeke ne normal e, bê şik û guman krîter û şertên hunermendiya neteweyên din û ya hunermendên vî gelî jî, dê ji hev cuda bin.(Xelîl Xemgîn di hevpeyivînekê de li gel Mehdî Cilgin, Netkurd.com, 2/2007)
megez (hewramî) (navdêr) mêş
megirî (navdêr, mê) bi qestûkan.
ji: me +-girî
meh 1. mang 2. her 30 rojên salê *“ji mehan û salan, mirov carekî tenê dibe mêvanê xalan”
(navdêr, mê) 30 roj, 1/12 ji salê, heyamek anku demek ji 30 yan 31 rojan pêkhatî (lê meha 2yem ji salnameya romî 28 yan 29 roj e.): 12 meh dibin salek. Her demsalek ji sê mehan pêk tê..
Herwiha: ma, mah, mehe.
Hevwate: heyv, hîv, mang. Agahdarî: Di hin devokên kurmancî de peyva meh nayê bikaranîn. Bi mebesta 30 roj jî peyva heyv/hîv di wan devokan de tê xebitandin..
ji: Proto-hindûewropî: mē- (pîvan) > me(n)ses- (heyv) Proto-aryayî: Avestayî: māh- (heyv, meh) Farisiya Kevin: māh- (heyv, meh) Farisî: māh (heyv, meh) Belûçî: māh (heyv, meh) Osetî: māyā (heyv, meh) ... ir Kurmancî: meh (meh) Kurdî (Soranî): mang (heyv, meh) Hewramî: mānga (heyv, meh) Zazakî: mang (heyv, meh) Sanskrîtî: mas- (heyv, meh) Yewnanî: mene (heyv, meh) Latînî: mensis (heyv, meh) Ermenî: mis (heyv) Almanî: Mond (heyv) Înglîzî: moon (heyv) month (meh) ... Çavkanî: Horn p.216, Watkins p.51, MacKenzie P.129, Etymonline Hevreh: heyv, pîvan.
: mehane, mehik, mehî, mehname. Bi soranî: mang
meha nîsanê, meşka baranê (biwêj) di meha nîsanê de baran zehf dibare. çi gotine: meha nîsanê, meşka baranê. divê hûn wekî wê tedbîra xwe bikin.
meha raborî her 30 rojên rabihurtî
mehabad Serenav,mê, bajarrek e li rojhilata Kurdistanê.
Herwiha: Mahabad, Mihabad.
ji: Meh + abad.
: mehabadî
mehal (rengdêr) ne mimkin, ne gengaz, ne pêkan, mistehîl, tişta/ê ku nabe yan nayê kirin.
ji wêjeyê: Ocalan nameya xwe bi “Nesrîn Akgon a xweştivî” destpêkiriye û behsa evîniyê bo Kurdan dike. Ocalan di nameya xwe de dibîne ku tenê Kurd dikarin evîniyeke efletenî bijîn, herwiha dibêje ku mehal e ku bîr li awayekî din ê evîniyê bike..
ji: ji erebî
mehandin/dimehîne/bimehîne 1. tune kirin, ji holê rakirin 2. binevat kirin
mehane 1. mehanî 2. weşana 30 rojî carekê
(rengdêr) tişta/ê di mehê de carekê dibe: di civîna mehane de, tişta/ê di mehê de carekê tê kirin: kovarek mehane (kovara her mehê hejmarek jê derkdikeve), tişta/ê mehekê xwe vedikêşe: destûra mehane hoker, her mehê (carekê): Ez mehane wê nabînim(navdêr, mê) miz, meaş: pareyê bo karkirina mehekê tê dan/wergirtin: Mehaneya te çend e?.
Hevwate: heyvane, hîvane.
ji: meh + ane.
Bide ber: hefteyane, rojane, salane
mehane kirin (lêker) behane kirin.
ji: mehane + kirin
mehanedar (rengdêr) mehanîgir, meaşgir, xwedîmeaş.
ji: mehane +-dar
mehanekar (navdêr, mê) behanegir.
ji: mehane +-kar
mehaneyî (navdêr, mê) behaneyî, berevanî, sizayî.
ji: mehane +-yî
mehanî destheqa 30 rojên xebatê
mehanî dan (navdêr, mê) meaş dan.
ji: meh +-anî + dan
meharet pisporî û pîşekarî
(navdêr, mê) mahirbûn, jêhatîbûn, jêhatin, bikêrhatin, cerbezî, karzanî, hostetî.
Herwiha: maharet, miharet.
ji wêjeyê: Ez, ko nivîskarê van rûpelan im, navê min Şerefê kurê Şemseddîn e. Çavê min li meziniya Xwedê ye û ez hêvîdar im ko alîkarê min be û min di vê dinyayê de serfiraz bike û ji asteng û giriyên wê dinyaya din jî rizgar bike. Di kemilîna ciwanî û gulvedan û ajardana bihara jiyana xwe de, piştî ko min destê xwe yê rast û destê çepê nas kir, min di xwendewariyê de hêz û taqet bi dest xist û ez bi hezaran milên zanistiya zahirî û batinî hîn bûm. Çi tiştên ji bo dîn û dinyaya min pêwîst e, min ji her tiştî gelek zanîbû û bi sererastî û meharetî ketim ser kar û barên dîwanê û wê çaxê heta niha hemî bi hêz û mecalên xwe ve ez bi xwendina serpêhatî û dîrokan mijûl im.(Şerefxanê Bedlîsî: Şerefname, 1605, wergerra Ziya Avci, Avesta 2007).
ji: Ji erebî
mehbirin (navdêr, mê) her ji 20 rojên destpêka avisbûnê ta meha çarê jin gêj di bin û vedireşin, pend, :ya ne bit meha bila bînit dehaang, :mehbirin ji bûna zarokan girantire jibo jinan
mehbûb (rengdêr) (navdêr) hezkirî, berdilî, dilber, evandî, bijandî, kesa/ê ku jê tê hezkirin.
ji wêjeyê: Mehbûb tu yî der sera Medînê Mem çû bi xelet seraya ZînêGer çendî niha li Til-þeîrê Yûsif tu yî min tu xistî bîrê!Lakîn tu di misrê dil de þah îSahib elem î, xudan kulah î(Cegerxwîn).
ji: Ji erebî: me- + hub.
: mehbûbî, mehbûbîtî, mehbûbtî
mehbûbî (navdêr, mê) rewşa mehbûbbûnê.
ji: mehbûb + -î
mehcûb (rengdêr) şermezar, rûreş, serşorr.
ji wêjeyê: Di hevdîtina duh de serokê AKPyê û serokwezîrê Tirkiyeyê Recep Tayyip Erdogan û Sezgîn Tabrikulu rabûn hevdu û civîn bi awayekî nîvcomayî bi dawî bû. Hereketa Erdoganî ne hereketeke maqûlane bû û wî wek serkowezîrê dewletekê hereket nekir, bi gotineke dinê, ew mîna qabadayiyên sikakan tevgeriya û Sezgîn Tanrikuluyî jî bersiva wî bi awayekî ciwamêrane da. Ji wî kêmtir nema. Ev çawa terbiye û edeba mezinê dewletekê ye ko ji mêvanekî xwe re bibêje ko tu derewan dikî, tu ne durist î…? Tiştê ko divya bû bihataya kirin ew bû ko Tanrikuluyî kiriye, heger wî weha nekiraya dê li hemberî dîrokê mahcûp bimaya. Piştî heqareteke weha dê ne maqûl bûya ko ew li wê civînê bimaya. Heger ew li wê derê bimaya, ev dê bihataya wê maneyê ko ew wê heqaretê qebûl û tesdîq dike û ev jî dê kuştina îradeyekê û şikestina quderetekê bûya.(Enwer Karahan: Helwêsta IHD û PDDyê ne qebûlbar e, Nefel.com, 4/2008).
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: mehcûb bûn, mehcûb kirin. Navdêr: mehcûbbûn, mehcûbkirin Rengdêr: mehcûbbûyî, mehcûbkirî.
: mehcûbiyet, mehcûbî, mehcûbîtî
mehcûb bûn (lêker)(Binihêre:) mehcûb
mehcûb kirin (lêker)(Binihêre:) mehcûb
mehcûbbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mehcûb
mehcûbbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mehcûb
mehcûbî (navdêr, mê) rewşa mehcûbbûnê.
ji: mehcûb + -î
mehcûbiyet (navdêr, mê) şermezarî, rûreşî, serşorrî, fihêt, fedî, eyb.
ji wêjeyê: Lê weha xuya ye ko heta PKK yan jî Evdila Ocalan ji wan re tiştekî nebêje, ew dê her bi vê mahcûbiyetê hereket bikin û dê zimanê wan kin be; loma jî xweziya mirovî ne bi dilê wan be.(Enwer Karahan: Çima DTP nabêje ka PKK çi ye?, Nefel.com, 9/2007).
ji: Ji erebî: mehcûb + -iyet
mehcûbkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mehcûb kirin
mehcûbkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mehcûb
mehd li hev ketin (lêker) dil xelîn, dil rabûn, mehd xelîn, bîz jê hatin :Dema hinek nivîsan, hinek nûçeyan li ser rojava dixwînim, mehdê min lihevdikeve.
Têkildar: mehdê (yekî) li hev ketin mehd li hev xistin.
Herwiha: mad li hev ketin made li hev ketin mehde li hev ketin.
: mehddlihevketin
mehd li hev xistin (lêker) dil xelandin, dil rakirin, mehd xelandin, bîz jê anîn :Erê mêş ne tişteke lê madê meriv li hev dixe.
Têkildar: mehdê (yekî) li hev ketin mehd li hev ketin.
Herwiha: madê (yekî) li hev xistin mehdê (yekî) li hev xistin.
: mehdlihevxistin
mehd û mirûzê xwe kirin (biwêj) mirûzê xwe kirin, pozpirçî bûn. wisci mehd û mirûzê xwe neke. bi wî mehd û mirûzî kî dê li rûyê tê binêre?
mehdê (yekî) hatin girtin (biwêj) ji bo xwarin û vexwarinê daxwaz tune bûn. van rojan mehdê keçika min hatiye girtin.
mehdê (yekî) ne mehdê xêrê bûn (biwêj) li gorî xuyangê rewş wekî erênî nexuyandin. wa ye reşo tê, lê xwedê dizane, mehdê wî ne mehdê xêrê ye.
mehdê (yekî) revîn (biwêj) iştah neman, moral xerab bûn. çawa ku ewpozxîtikjî li ser sifrê rûnişt, mehdê min revî. wê nûçeyê mehdê evdilselam revand.
mehdê (yekî) xweş bûn (biwêj) rûgeş bûn. moral baş bûn. nizanim çi di wê jinikê de heye, kingê wê dibîne, mehdê bavê min xweş dibe.
mehdê (yekî)... kişandin (biwêj) dil bijandin. mehdê min zehf ew xwarin kişand, lê min fedî kir ku ez bixwazim.
mehdê xwe tirş kirin (biwêj) ji tiştekî aciz bûn. moral xerab bûn. ûsib mehdê xwe tirş kir û serê xwe xiste ber xwe. talip kahn
mehde ye, ma ne cade ye (biwêj) ji bo xwarinê jî sînorek heye. erê me fêm kir, lê dîsa jî ev mehde y e lawo, ne cade ye. (argo)
mehdekirî mirûzkirî, mûrkirî, bê mehde, mehdtirş, rûgirtî, rûçikgirtî, rûtirş, mirûzdayî, bêsikûm, awirtûj, mirûzîn, pixûdokî, qet nakene, bimehde, sixurşikestî, mirûzî, mehdî, moralî, bimirûz, bêmehde, bêmirûz, mirûzdaketî, mûrşikestî, bi sikûm
mehder 1. meydan 2. şefaet 3. hêwan
(navdêr, mê) şefeatker, mehdervan.
ji: meh +-der
mehderî (navdêr, mê) şefaet.
ji: meh +-derî
mehderî kirin (lêker) şefaet kirin.
ji: mehderî + kirin
mehderkarî (navdêr, mê) layekî, hîvîkarî.
ji: mehder +-karî
mehdervan (navdêr, mê) mehder, şefeatker.
ji: mehder +-van
mehdewiyet (navdêr, mê) baweriya bi Mehdî û hatina wî, vekolînên dînî (bi taybetî yên şîî) li ser Mehdî û hatina wî.
Herwiha: mehdîtî.
Bide ber: muhdewiyet.
ji wêjeyê: Rêberê qedirgiran yê Inqilaba Îslamî got: Heke mehdewiyet nebe, gişt hewldan û xebatên pêxemberan dê bêfeyde û bêtesîr bin..
ji: ji erebî
mehdî serenav, nêr, navek zelaman e, Mihemed-ul Mehdî, Mehdî: misilman (bi taybetî şîî) bawer dikin ku serokek e ku dê bêt ser dinyayê û rêberiya misilmanan bike û qenciyê li dinyayê belav bike berî ku bibe roja qiyametê (di dîrokê de gelek kesî angaşt kiriye ku ew Mehdî ye), leşkerê Mehdî: komek çekdarên şîiyan e li Iraqê.
Herwiha: Mahdî Mihdî.
ji: ji erebî مهدي (Mehdî, Mihdî).
: mehdewiyet mehdîtî mehdînas mehdînasî
mehdik 1. textê zarrok tê de tên hejandin (navdêr, mê) landik, dergûşan, textê zarrokên sava dikin tê de û dihejînin, cihê tiştek cara yekem lê peyda bûye: Kurdistan landika şaristaniyê ye..
Herwiha: madik, mahdik, mehik , mehk.
Bide ber: mehik .Binêre.
Herwiha: colank, hêsk.
ji: ji erebî مهد (mehd) + kurdî -ik.
: mehdikî
mehdikî (navdêr, mê) rewşa mehdikbûnê.
ji: mehdik + -î
mehdûd (rengdêr) sinorkirî, bisinor, tixûbkirî, kêm, piçek; teng, ne fire.
Herwiha: meĥdûd.
ji wêjeyê: Yekîtiya Ewropayê ... ji kurdan re tenê behsa mafên kulturî yên mehdûd dike.(nûçeyek ji Nefel.com bi sernavê: Joost Lagendijk ne waliyê Kurdistanê ye).
ji: ji erebî me- + hidûd.
Bikaranîn: Lêker: mehdûd kirin. Navdêr: mehdûdkirin Rengdêr: mehdûdkirî.
: mehdûdî, mehdûdîtî, mehdûdtî
mehdûd kirin (lêker)(Binihêre:) mehdûd
mehdûdî (navdêr, mê) rewşa mehdûdbûnê.
ji: mehdûd + -î
mehdûdkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mehdûd kirin
mehdûdkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mehdûd
mehel (navdêr, mê) beşek ji bajarrekî yan gundekî (bi taybetî beşek ku mal lê hene), kargeh, dikan.
Herwiha: mihel.
Hevwate: Li gel wate 1: tax. Binêre
Herwiha: bajarr dever gund herêm.
ji: ji erebî محلة (meḧellet) ji me- + حل (ḧelle: hel kirin, girêk vekirin, pirsgirêk çareser kirin). Ji eynî rehî: hel, helandin, mehtil..
: mehelî
mehelî (rengdêr) (navdêr) deverî, taxî, herêmî, kesa/ê yan tişta/ê mehelekê yan li wê derê.
Herwiha: mihelî.
ji: mehel + -î.
Bikaranîn: Lêker: mehelî bûn, mehelî kirin. Navdêr: mehelîbûn, mehelîkirin Rengdêr: mehelîbûyî, mehelîkirî.
: mehelîtî
mehelî bûn (lêker)(Binihêre:) mehelî
mehelî kirin (lêker)(Binihêre:) mehelî
mehelîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mehelî
mehelîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mehelî
mehelîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mehelî kirin
mehelîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mehelî
mehelîtî (navdêr, mê) rewşa mehelîbûnê.
ji: mehelî + -î
mehelmî (navdêr) erebên Mêrdînê (bi taybetî hin eşîrên wan), zaravaya wan ya erebî.
Herwiha: mihelmî.
ji wêjeyê: Tat li cem me ji bo hin eşîrên ereb tê gotin. Bi kurdî jî dizanin, lê belê kurmanciya wan ji ya mehelmiyan jî xirabtir e. Hin zarokên wan di dema me de nêzîkî Hizbillahçiyan jî bûbûn. Lê, bi pirranî peywendiyên wan yên bi Kurdan re ne zêde xirab bûn. Bîstanên wan hene, cotkariyê dikin û heywanan xwedî dikin. Me li dikana xwe mastê wan difiroşt. Ez bi xwe jî çûme Sellaxê, nêzîkî Qezê ye, me ji wira cebeş û petêx dianîn û difiroştin.(Îbrahîm Seydo Aydogan di Facebook.com de, 1/2011).
: mehelmîtî
mehelmîtî (navdêr, mê) rewşa mehelmîbûnê.
ji: mehelmî + -tî
mehes alava ku pê hespan tîmar dikin, mas
şehê dewar pê tên şehkirin, alava ku pê dewar tên mehes kirin.
Bikaranîn: Lêker: mehes kirin. Navdêr: meheskirin Rengdêr: meheskirî.
Herwiha: mihes, mihês, mas.
Têkildar: şamû Şeh Xesandin. (Ji kurdî) Ji mehesandinê ango hesandinê. Dewar pê dihesi, aram dibi
mehes kirin (lêker)(Binihêre:) mehes
meheskirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mehes kirin
meheskirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mehes
mehet (navdêr, mê) rawestgeh, îstgeh.
Herwiha: mihet.
ji: Ji erebî
mehf (navdêr) mehf bûn: hilweşîn, têk çûn, ruxîn, wêran bûn, xirab bûn, mehf kirin: hilweşandin, têk birin, ruxandin, wêran kirin, xirab kirin.
Herwiha: mahf, mahif, maf , mehif.
ji wêjeyê: E.J.Keal ji aliyê mûsiyûma şahanî ya zankoya Ontario (Kanada) ve hatiye şandin, bo li derdora wa keleha kevnare lêgerîn û kolanê bike. Di wan kar û barên xwe de, Keal pêrgî çandeke avahiya pir pêşkeftî, hinde burc û xanî û qesrek balkêş hatiye. Wek diyar dibe, ew avahî ji dawiya dema Parthan de (226 B. Z.) maye. Mixabin gelek kevir û stûn û bermayên wê kelehê ji aliyê gundiyan ve bo avakirina mal û sincan hatine hilkirin û şkandin û bikaranîn. Wilo jî parek mezin ji wê kelepora kurdî ya mêjûyî û giring hatiye mehfkirin.(Cankurd: Baronê Diz û Keleşan, jêwergirtin: Peyam.eu, 7/2009).
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: mehf bûn, mehf kirin. Navdêr: mehfbûn, mehfkirin Rengdêr: mehfbûyî, mehfkirî.
: mehfbar, mehfbarî, mehfber, mehfberî, mehfî, mehfkar, mehfkarî, mehfker, mehfkerî
mehf bûn (lêker)(Binihêre:) mehf
mehf kirin (lêker)(Binihêre:) mehf
mehfbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mehf
mehfbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mehf
mehfî (navdêr, mê) rewşa mehfbûnê.
ji: mehf + -î
mehfkarî (navdêr, mê) rewşa mehfkarbûnê.
ji: mehfkar + -î
mehfker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê mehf dike, tuneker.
ji: mehf + -ker
mehfkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mehf kirin
mehfkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mehf
mehfûr cureyekî kaxetîta bedew e
mehfûrî amanên ji kaxetîta bedew
mehfûz (rengdêr) mesûn, parastî, serbest, azad, hêvişandî, salim, saxlem
mehfûzî (navdêr, mê) mesûniyet, îmûnîte, hêvişandin, parastin, desttêwernedan, sitirandin, masûnîtî, masûnbûn
mehî (rengdêr) her meh, mehane, li gor mehan(navdêr, mê) muçe, miz, meaş, diravê ku karker her mehê carekê werdigirin.
ji wêjeyê: Bo zanîn, General Şêx Elo qesreke mezin li bajarê Stanbûlê heye, ew qesir wî bi sed û pêncî hizar dolaran kirriye û her sal dema ew diçe Europa, ew xêzana xwe di wê qesrê de dihêle ta dema vegeryana wî. Li wê qesrê zêrevanek heye û ew zêrevan mehiya xwe ji Fermandeya Behdînan ya Leşkirê Kurdistanê digire, ango ew zêrevan weke pêşmerge li fermandeyê qeyd kiriye û ew bi xwe li bajarê Stanbûlê dimîne.(Binav Sindî: Generalên me dixwazin Tirkiyê dagîr bikin!, Lotikxane.com, 9/2006).
ji: meh + -î.
: mehîtî
mehik 1. xwîna her meh ji jinan tê (navdêr)pirrjimar, xwîna her meh çend rojan ji organê zayendî yê jinan diherrike.
Herwiha: mehk, mehdik , mahik, mahk, mahdik.
Bide ber: mak.
ji: meh + -ik.
: bêmehik, bêmehikî, bimehik, bimehikî, mehikdar, mehikdarî, mehikî
mehikandin (lêker)pelaxtin, pelixandin, mericandin, perçiqandin, heçikandin, mehitandin, hesirandin, herîsandin, herîstin, esirandin.
ji: mehik +-andin
mehikî (navdêr, mê) rewşa mehikbûnê.
ji: mehik + -î
mehikîn (lêker) pelçiqîn, pelixîn, heçikîn, pincirîn, mericîn, mehitîn, hesirîn, herîsin, eciqîn, hatin perçiqandin, hatin heçikandin, hatin pincirandin, hatin mehitandin, hatin hesirandin, dehîn, herîsin^ mehîn, gewirîn, givirîn, xunifîn, ferikîn, hezm bûn. Tewîn: -mehik-.
ji: mehik +-în
mehîn hespa mê
1. hespên mê (navdêr, mê) Baştir: mahîn 2. şîr bûn mast (lêker)(navdêr, mê) Baştir: meyîn 3. dengê bizinan (lêker)(navdêr, mê) (Binihêre:) mee-mee 4. ji mehê (rengdêr) (Binihêre:) mehî 5. jê kêm bûn jê mehandin
mehîna pîr, hefsarê rengîn! (biwêj) ji bo tiştên ku li hev nayên, ne layîq in tê gotin. ne heqê xwedê ye qurban, mehîna pîr, hefsarê rengîn?!
mehîr girara dêw
(navdêr, mê) dewîn, şorbeya ku ji şîrî û birincê tê çêkirin.
Bide ber: mehir, mêhir.
ji wêjeyê: Lotikvana xwînşîrîn, bedewa axirzemana, Alessandra Ambrosio ya ku bi xweşikbûna xwe jina min li ber çavê min reş kiriye, salê 5 milyon dolar ji şîrketa Victorias Secret distîne. Malxerabê ewqasî li ber dilê min şîrîn e ku, ez dikarim ji bo xatirê lotikek wê xwarina mehîrê jî li dê û bavê xwe heram bikim ellawekîl! Offffffffffff, belkî hûn bawer nekin, lê gava ez çav li wê bêbavê dikevim, yekser xwêdan bi min dikeve û dikevim taya mirinê.(Lotikxane.com, 2/2008)
mehîtî (navdêr, mê) rewşa mehîbûnê.
ji: mehî + -tî
mehk (navdêr, mê) (Binihêre:) mehik
mehkeme saziya darizandin û sezadanê; dadgeh *“mehkemeyê, ji kesî re mal nekiriye”
(navdêr, mê) cihê birryarên qanûnî lê tên dan, dezgeha birryarên qanûnî dide.
Herwiha: mahkeme, maĥkeme, makeme, meĥkeme, mihkeme, miĥkeme.
Hevwate: dadgeh.
Têkildar: beraat, birryar, dad, dadgêrr, dadperwer, dadpirs, darizandin, doz, dozger, dozgêrr, dozkar, dozker, dozvan, dozxwaz, hakim, hefs, hukim, maf, mafdar, mafnas, mafnasî, mafperwer, mafperwerî, mafxwer, qanûn, qanûnî, rewa, rewayî, xudandoz, xwedîdoz, xwidandoz, zagon, zagonî, zindan.
Bikaranîn: Lêker: mehkeme kirin, dan mehkem(ey)ê. Navdêr: mehkemekirin.
ji: Ji erebî محكمة (meĥkeme).
: mehkemeyî, mehkemî
mehkeme kirin (lêker)(Binihêre:) mehkeme
mehkemekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mehkeme kirin
mehkemekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mehkeme
mehkemeyî (navdêr, mê) rewşa mehkemebûnê.
ji: mehkeme + -yî
mehkûm (navdêr) hukimkirî, cezadayî, sizadayî, kesa/ê ku hatiye hukimkirin.
Herwiha: mahkûm.
Bide ber: mexdûr mezlûm.
ji: Ji erebî, têkildarî hukim.
Bikaranîn: Lêker: mehkûm bûn, mehkûm kirin. Navdêr: mehkûmbûn, mehkûmkirin Rengdêr: mehkûmbûyî, mehkûmkirî.
: mehkûm mehkûmîtî mehkûmtî
mehkûm bûn (lêker)(Binihêre:) mehkûm
mehkûm kirin (lêker) ceza kirin
mehkûmbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mehkûm
mehkûmbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mehkûm
mehkûmiyet (navdêr, mê) cezaxwarîtî, hikumxwarîtî, ceza.
ji: mehkûm +-iyet
mehkûmkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mehkûm kirin
mehkûmkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mehkûm
mehkûmtî (navdêr, mê) rewşa mehkûmbûnê.
ji: mehkûm + -tî
mehles (navdêr, nêr) bernav, nasnav, leqeb, navê neresen yê kesekî lê yê ku ew pê tê nasîn: Cegerxwîn mehlesê Şêxmûsê Hesarî ye..
Herwiha: mahlas.
ji wêjeyê: Di şi’ira kilasîk de kêm şa’iran navên xwe yên resen hilgirtine rêz û malik û bendên helbestê.Ev şêwe helbest, yanî helbesta kilasîk bi qasî qalib û şêwehuner û hunerbaziya helbestkarên xwe, bi navên şa’irên xwe yê remzî/ mahlasî jî balkêş e.(Arjen Arî: Sê nav: Hesarî, Seyda, Cegerxwîn, Diyarname.com, 9/2007)
mehmele (navdêr, mê) sazgeh, karxane, kargeh, fabrîqe, cihê ku tişt lê tên çêkirin anku sazkirin.
Herwiha: mamele, mahmele, mamele, memele.
Bide ber: miamele.
ji: Bi erebî: mi- + emel.
: mehmeleî, mehmelevan, mehmelevanî
mehmeleî (navdêr, mê) rewşa mehmelebûnê.
ji: mehmele + -î
mehmelevanî (navdêr, mê) karê mehmelevanan.
ji: mehmelevan + -î
mehmetçîk (navdêr) eskerên tirkan.
ji wêjeyê: Hema berî hemû tiştî Mehmetçîk gotlak, qehpe û qûnde ne!(Lotikxane.com, 11/2007).
: mehmetçîkî
mehmetçîkî (navdêr, mê) rewşa mehmetçîkbûnê.
ji: mehmetçîk + -î
mehmiz destheqa mehekî; mehane
mehmûd (rengdêr) kesê ku xelk jê razî ne û pesnê wî bi başî û qencî didin. spasbûyî, navekî zilaman.
ji: ji erebî wek nav tenê di kurdî de peyda dibe, belê di wateyê xwe ya erebî de ne likar e.
serenav, nêr, navek zelaman e.
Herwiha: Mehmîd.
ji: Ji erebî, têkildarî hemd, Mihemed
mehname (navdêr, mê) mehname: kovarên ku her mehê carekê derdikevin, Mehname: kovarek elektronîkî ya kurdî ya çandeyî ye ku ji sala 1999ê ve ji alî Husein Muhammed ve tê weşandin.
Bide ber: rojname, salname, demsalname, werzname.
ji: meh + -name.
: mehnameyî
mehnameyî (navdêr, mê) rewşa mehnamebûnê.
ji: mehname + -yî
mehne 1. wate 2. behane *“mehneya nedayînê: ‘weris, li gêris e’ ”
mehnegirtin (navdêr, mê) mazûrkirin, bahanedîtin, mazeretnîşandan.
ji: meh +negirtin
mehnewî 1. razber 2. giyanî, derûnî
mehneyên (yekî) birîn (biwêj) pêşî li hincetên yekî girtin. ew li gelek mehneyan gerî, lê serok bi her awayî mehneyên wî birîn.
mehol mêkut
amêrekê mîna çakuçane jibo şikênandina keviran bi kar di hînin
mehpûs girtiyar, girtî, bendkirî, dîl, hêsîr, bendî, hebsî
mehpûsî (navdêr, mê) girtîbûn.
ji: mehpûs + -î
mehpûsxane (navdêr, mê) girtîgeh, girtîxane, bendîxane.
ji: mehpûs +-xane
mehr nikah
1. kirin jin û mêr (navdêr, mê) bi fermî kirin jin û mêrên hevNêzîk, zewac.
Têkildar: dawet, dîlan, govend, zemawend, zavend.
Bikaranîn: Lêker: mehr kirin, mehr birin. Navdêr: mehrkirin, mehrbirin, mehrbûn Rengdêr: mehrkirî.
ji wêjeyê: Roja berî wê Erdal û Sabahat Alakûş ji bo mehra xwe bibirin tevî şahidan çûn Şaredariya Sûrê. Mehra bûk û zava li ser daxwaza wan bi kurdî hat birîn..
: mehrandin, mehrandî, mehrî
mehr birin (lêker)(Binihêre:) mehr
mehr kirin 1. nikah kirin 2. li xwe helal kirin
(lêker)(Binihêre:) mehr
mehra xwe birîn (biwêj) nikah birîn. êdi ez wêpartiyê naxwazim heyran, ma min pê re mehra xwe biriye?
mehrbir (navdêr, mê) karmendê mehrbirinê.
ji: mehr +-bir
mehrbirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mehr
mehrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mehr
mehrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mehr
mehrî (navdêr, mê) rewşa mehrbûnê.
ji: mehr + -î
mehrîfet 1. pîşe û pisporî 2. zanîn û feraset *“mehrîfeta keran, zirîna wan e”
mehrkirî (rengdêr) (Binihêre:) mehr
mehrkirin (navdêr)(Binihêre:) mehr
mehrukat (navdêr, mê) ardû, sotemenî, şewate, mazot, tiştên bo hilkirina agir pêwîst wek dar û êzing û benzîn û gaz û hwd, şewatek.
Herwiha: mahrukat, mahrûkat, mehrûkat.
ji: Ji erebî.
: mehrukatî
mehrukatî (navdêr, mê) rewşa mehrukatbûnê.
ji: mehrukat + -î
mehrûm (rengdêr) bêpar, bêbehr, bêpişk, mihûz, nedar, kesa/ê ku bi temamî bêyî tiştekî maye, kesa/ê ku tiştek jê hatiye standin, jar, reben, riswa, feqîr, xizan, perîşan, şerpeze, belingaz, rezîl,mehtirûm.
Herwiha: mahrûm.
Bide ber: mehkûm, mezlûm.
ji wêjeyê: Ez mame di hikmeta Xwedê da Kurmanc di dewleta dinê daAya bi çi wechî mane mehrûm Bilcumle ji bo çi bûne mehkûm Kurmanc ne pir di bêkemal in Ema yetîm û bêmecal inFîlcumle ne cahil û nezan in Belkî sefîl û bêxudan in(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695).
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: mehrûm bûn, mehrûm kirin. Navdêr: mehrûmbûn, mehrûmkirin Rengdêr: mehrûmbûyî, mehrûmkirî.
: mehrûmî, mehrûmîtî, mehrûmtî
mehrûm bûn (lêker)(Binihêre:) mehrûm
mehrûm kirin (lêker)(Binihêre:) mehrûm
mehrûm man (lêker)pêmen mayîn, bêpar man, xizan man.
ji: mehrûm + man
mehrûmbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mehrûm
mehrûmbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mehrûm
mehrûmî (navdêr, mê) rewşa mehrûmbûnê.
ji: mehrûm + -î
mehrûmiyet (navdêr, mê) bêparitî, mihûzî, medlûmî.
ji: mehrûm +-iyet
mehrûmkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mehrûm kirin
mehrûmkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mehrûm
mehrûmman (navdêr, mê) bêparman.
ji: mehrûm +man
mehrûmmayî (Binihêre:) mehrûm
mehşer (navdêr, mê) civîngeh, cihê ku mirov yan ajel lê civîne, cihê heşrê, roja qiyametê, roja dawiya dinyayê, (mecazî) cihê pirr qerebalix.
ji wêjeyê: Ez şefîê wî me roja mehşerê Dê vexwit ew tasek ava kewserê .w:Mela Hisênê Bateyî.
Herwiha: mahşer.
Bide ber: mehser.
ji: Ji erebî
mehser (navdêr, mê) cihê esirandina tirî (daku bibe mey yan mewîj).
Herwiha: mahser, maser.
Bide ber: mehşer.
ji wêjeyê: Li gundên Çiyayê Mazî meha Îlonê meha ser rezan e. Di vê mehê de gundî tevde diçin ser rez û gorayî mezinbûna rezê xwe çend rojekê li ser mahseran dimînin. Tirî diçinin, bi selikan dikşînin mahserê, dixin şal, diguvêşin, şîreya tirî bera teştan didin, teştan datînin ser kûrê, dikelînin û dikin dims.Di çêkirina dimsê de, gava şîre dikele hinek axa sipî diavêjin nava şîreyê, şîre pê dikewide. Dîsa gava şîre dikele xuşîl diavêjin navê, ev giya tahm û bîhneke taybet dide dimsê. Ji ber van taybetiyên wê, dimsa Çiyayê Mazî gelek bi nav û deng e.(Receb Dildar: Li Çiyayê Mazî wextê rezan, Netkurd.com, 10/2007)
mehşî (navdêr, mê) bîşî, fetîr, hin cûnên biskêtan in, bi gelemperî nerm û şirîn in û cûnek wan wek qapa besteniyê têt bikaranîn
mehsik (navdêr, mê) perçeke ji qayîşîdixin di pêlavê da li bin pêyî jibo peytkirinê, binpê
mehsûb (rengdêr) hesibandî, jimartî, hejmartî, hesabkirî, hesêbkirî.
ji wêjeyê: Mêvanê ji Kurdistana Iraqê ji mêvandarên xwe re rastiya Turkmenan di pirsa Kerkukê de şirove kir. Wî behsa Cebheya Turkumanî kir, ku li gorî Barzanî, li ser hin aliyên Tirkiyê ve mehsub e. Wî diyar kir ku berevajî rêxistinên Turkmenan ên dî, ku di parlament û hikumetê de cî digirin, ti karê vê rêxistinê tune, ji bilî bê ka çawa ewê Pirsa Kurdî teşwîş bike. Barzanî ev grûpa Turkmenan û herweha grûpeke ji Erebên dostên rêjîma Sedam wekî tek hêzên li dijî bicîkirina xala 140ê bi nav kirin.(Amude.de, 5/2007).
ji: Ji erebî, têkildarî hesab
mehsûl (navdêr) berhem, ber, dexlûdan, zad, qût.
Herwiha: mahsûl.
Bide ber: mesûl.
ji wêjeyê: Biryara qedexe kirina derfirotinê, destpêka vê mehê ji alîyê Serokwezîr Vladimir Putin ve hatibû ragihandin, ku gotibû reng e ber û mahsulên vê salê bi tenê biqasî 60 mîlyon ton bin. Tê ragihandin, berhilanîna sala 2009’ê 97 mîlyon ton bû.(Voanews.com/kurdi, 8/2010).
ji: ji erebî.
Bikaranîn: Navdêr: mehsûldan
mehsûldan (navdêr, mê) (Binihêre:) mehsûl
mehsûm serenav, nêr, navek zilaman e.
ji: ji erebî
meht 1. rast 2. tehtevêlkî 3. pehn
meht kirin 1. rast kirin 2. pehn kirin *“her kes dewsa lingê xwe meht dike”
mehtav (navdêr, mê) tavheyv, tava heyvê, ronahiya heyvê.
ji: ji farisî مهتاب (mehtab) ji مه (meh: heyv) + تاب (tab: tav)
mehtî (navdêr, mê) maşiyayî, mehûbûyî, nûhiyayî.
ji: meh +-tî
mehtik binêrin: mehdik
mehtil (rengdêr) mijûl, şepilî, hecizkirî, ne serbest.
ji: ji erebî محتل (muḧtell).
: mehtilane mehtilî mehtilîtî mehtiltî
mehtirûm (rengdêr) hejar, feqîr, perîşan, reben, goyîn, nedar, jar, riswa, xizan, şerpeze, belingaz, rezîl.
Herwiha: belengaz.
: belingazane, belingazî, belingazîtî, belingaztî
mehtirûmî (navdêr, mê) rebenî, belengazî, dêranî, bervaletî.
ji: mehtirûm +-î
mehû (rengdêr) betilî, kerrixî, mandî, westiyayî, qerrimî, şeqî.
Herwiha: mehî, mahû, mahv (di bin tesîra tirkî de), mehv (di bin tesîra tirkî de).
ji: ji erebî محو (meḥû), têkilî إمحاء (imḥai)..
Bikaranîn: Lêker: mehû kirin, mehû bûn. Navdêr: mehûkirin, mehûbûn Rengdêr: mehûkirî, mehûbûyî
mehû bûn (lêker)(Binihêre:) mehû
mehû kirin (lêker)(Binihêre:) mehû
mehûbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mehû
mehûkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mehû kirin
mehûkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mehû
mehwiyet (navdêr, mê) tewazî, nefsbiçûkî, bêkîbarî, nefsbiçûkbûn
mehyan (navdêr, mê) xirekbûn
meîde (navdêr, nêr) firşik, mîde, gedek, zik, ûr, sîng.
ji: Ji Erebiyê
meîşet (navdêr, nêr) jiyar, debar, îdare, bijewî, risq, xwirak û vexwirak û tiştên din yên pêdivî bo jiyanê: Meîşetê wan bi xwedîkirina sewalan û çandinê dibe. Meîşet bi vî muçe û meaşê nizm nabe. abor.
ji: Ji erebî
mejg (navdêr, nêr) parçeya ramîn û pêhesînê di serê mirovan û candarên din de, hiş, eqil, jîrî, fehmatî, zîrekî, jîrtirîn kesa/ê komekê, planderê xebatekê, goştê nerm yê serê heywanan bo xwarinê.
Herwiha: mejox, mêjî, mejî, mêşk.
Bikaranîn: Lêker: mejg bi kar anîn mejg şuxilandin mejg şuxilîn mejg şûştin: bi kotekî tiştên nerast pê dan bawerkirin mejg xebitandin mejg xebitîn Navdêr, mê: mejgbikaranîn, mejgşuxilandin, mejgşuxilîn, mejgşûştin, mejgxebitandin, mejgxebitîn Rengdêr: mejgşûştî.
: bêmejg, bêmejgtî, bimejg, bimejgtî, mejgdar, mejgdarî, mejgk, mejgka, mejgreş, mejgreşî, mejgşo, mejgşoyî, mejgşûştin.
ji: Bi avestayî mezge, bi zazakî mezg.. Bi soranî: KUchar (mêşk)
mejgbikaranîn (navdêr)(Binihêre:) mejg
mejgdar (rengdêr) bihiş, bieqil.
ji: mejg + -dar.
: mejgdarî mejgdarîtî mejgdartî
mejgdarî (navdêr, mê) rewşa mejgdarbûnê.
ji: mejgdar + -î
mejî mêjî
(navdêr, nêr) parçeya ramîn û pêhesînê di serê mirovan û candarên din de, hiş, eqil, jîrî, fehmatî, zîrekî, jîrtirîn kesa/ê komekê, plankera/ê yan plandanera/ê xebatekê, goştê nerm yê serê heywanan bo xwarinê.
Herwiha: mejox, mêjî, mêşk, mîjî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌ژی.
Bikaranîn: Lêker: mejî bi kar anîn, mejî şuxilandin, mejî şuxilîn, mejî şûştin: bi kotekî tiştên nerast pê dan bawerkirin, mejî xebitandin, mejî xebitîn Navdêr, mê: mejîbikaranîn, mejîşuxilandin, mejîşuxilîn, mejîşûştin, mejîxebitandin, mejîxebitîn Rengdêr: mejîşûştî.
: bêmejî, bêmejîtî, bimejî, bimejîtî, mejîdar, mejîdarî, mejîk, mejîka, mejîreş, mejîreşî, mejîşo, mejîşoyî, mejîşûştin.
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: mejî, Kurdî (Soranî): mêşk/مێشک, Kurdiya başûr: mijg, mizg, mezg, Lekî: mezg, Hewramî: mejg, Zazakî: mezg.
ji: Ji Proto-hindûewropî: mozgho- (mejî), Proto-aryayî mezge-, hevreha avestayî mezge, farisiya kevn, mezg, farisî مغز (meẍz), soranî مێشک/mêşk, hewramî mejg, zazakî mezg, sanskrîtî meccan, rusî мозг (mozg), çekî mozek, lîtwanî smegenys, inglîzî marrow (mox)... Proto-hindûewropî: mozgos Proto-aryayî: mezge- (mejî) Avestayî: mezge (mejî) Farisiya Kevin: mezg (mejî) Farisî: meẍz (mejî) Osetî: megz (mejî) Belûçî: mejg (mejî) ... ir Hewramî: mejg (mejî) Zazakî: mezg (mejî) Kurmancî: mejî (mejî) Kurdî (Soranî): mêşk (mejî) Sanskrîtî: meccan (mejî) Rûsî: мозг Almanî: Mark (mox) Înglîzî: marrow (mox) ... , Çavkanî: Horn p.221, Watkins p.56, MacKenzie P.118, Etymonline
mejîbikaranîn (navdêr)(Binihêre:) mejî
mejîdar (rengdêr) bihiş, bieqil.
ji: mejî + -dar.
: mejîdarî mejîdarîtî mejîdartî
mejîdarî (navdêr, mê) rewşa mejîdarbûnê.
ji: mejîdar + -î
mejîhişk (rengdêr) mirovê zû fêrî tiştî nabit çi naçit di serî da, tênegehiştî, gemjo
mejîhişk bûn (biwêj) pir serhişk û tund bûn. tu bêjî bengin bit? mirovek pirbêj e û çi xwe serradawî nagirt. ne ku simaîl bit. ooooh ez êk car mejîhişk im. fazil umer
mejîk (navdêr, mê) mejîyê biçûk
mejiyê hestiyan (navdêr, nêr) madeyê nerm yê di hestiyan de.
Herwiha: mejiyê hestî
mejû (navdêr, nêr) mejî, mêjî, mêşk, mejox, hiş, bîr, aqil, eql.
Bide ber: mêjû.
: bêmejû, bêmejûtî, bêmejûyane, bêmejûyî, bimejû, mejûdar, mejûdarî, mejûreş, mejûreşî, mejûyî
mejûdar (rengdêr) bimejî, bimêjî, bimêşk, bimejox, bihiş, bibîr, biaqil, bieql.
ji: mejû + -dar.
: mejûdarî mejûdarîtî mejûdartî
mejûdarî (navdêr, mê) rewşa mejûdarbûnê.
ji: mejûdar + -î
mejûyî (navdêr, mê) rewşa mejûbûnê.
ji: mejû + -yî
mekan (navdêr, nêr) cih, der, war, welat, herêm, mesken, dever, niştiman.
ji: Ji erebî.
: mekanî
mekanî (navdêr, mê) rewşa mekanbûnê.
ji: mekan + -î
mekanîk (navdêr, mê) pişka fizîkê ya ku lêkolînan li ser livîna tiştan dike, avakirin û tamîrkirina makîneyan, mekanîsyen, mekanîker, fîter, tamîrker. Têkilî: mekanîker, mekanîkî, mekanîzm, mekanîsyen.
ji wêjeyê: Dînawerî zanyarekî pirralî ye. Ne tênê li ser qadekê du qadan di gelek qadan de çixir kolaye û rê daye pêş zanyarên dû xwe. Di warê riweknasiyê (botanîk) de, di warê zoojojiyê de, di warê zimanzaniyê (fîlolojî) de, di warê tibê de, di warê mantiqê de, di warê dîrokê de, di warê erdnîgariyê de, di warê astronomiyê de, di warê meteorolojiyê de, di warê matematîk û mekanîkê de berhem nivîsîne û van berhemên wî ji alî zanyarên mezin ên dû wî weka çavkaniyên herî bi bawerî hatine bikarhanîn. Di heman demê de avakarê îlmê qethiyetê ye.
mekanîkî (navdêr, mê) amêrsaz, amêrger, xweger.
ji: mekanî +-kî
mekanîkîkirin (navdêr, mê) amêrgerkirin, xwegerkirin.
ji: mekanî +-kî +kirin
mekanîkparêz (navdêr, mê) mekanîst.
ji: mekanîk +-parêz
mekanîkparêzî (navdêr, mê) mekanîzm.
ji: mekanîk +-parêzî
mekanîst (navdêr, mê) mekanîkparêz.
ji: mekan +-îst
mekanîzma (navdêr, mê) sazgêrrî, awayê xebitîna yan xebitandina tiştekî.
Herwiha: mekanîzm.
ji wêjeyê: Her çiqas ez bi xwe bi wê deklarasyonê gelek kêfxweş bûm jî, divê vê pirsê bikim: Çima hewqas dereng hat? Vê pirsê dikim da ko balê bikşînim ser ew mekanîzmayê/n ko siyaseta PKKê tayîn dike/dikin. Lê beriya herkesî, erkê PKKiyan bi xwe ye ko vê pirsê ji xwe bikin û li bersivên wî bigerin.(Rojda Çelîker: Yekîtiya Bakûr, parastina Başûr û Deklarasyona PKKê, Nefel.com, 12/2007).
ji: Bi rêya frensî mécanisme ji latînî mechanismus ji yewnanî, têkildarî mekîne, mekanîk
mekarî (navdêr, mê) êfl, lêbokî, êflbazî.
ji: me +-karî
mekat xûgiya çêregehê
mekeh (navdêr, mê) bajarrek e li Erebistanê (misilmanan pîroz e ji ber hec lê ye), mekeh: her cihê mirov pirr hez dike biçiyê yan lê be: Ev der mekeha xwendekaran e..
Herwiha: Meke.
Bide ber: Medîne.
: mekehî
mekîk (navdêr, mê) masûr, avo, tîrika makîneya cildirûnê, qayik, kanot, kano, beleme.
Herwiha: mekûk.
ji: jiari, hevreha farisî مكوك, pehlewî makok. Wek mekik ji zimanekî îranî ketiye tirkî jî.
mekîna dirûtinê (navdêr) mekîna ji bo dirûtina çekan tê bikaranîn.
ji: mekîne + dirûtin
mekir (navdêr, mê) xatir, seba, sebeb, hêcet, bo, ji ber: Ez mekira te hatim. (Ez ji ber te hatim. Ez bo xatirê te hatim.).
Herwiha: mekr.
Bikaranîn: kurmanciya Anadoliya Navîn
mekke (rengdêr) bajêreke li erbistanê rûgeha misilmanan lêye
meknûn (rengdêr) nepenî, nehînî, veşartî.
ji: Ji erebî
mekok di raçandinê de derbaskirina tayî ji firêta tevnê
(navdêr, mê) keştiya fezayî, navgîna mirov dikare pê li valagehê anku fezayê bimeşe.
ji wêjeyê: Mekoka valahiyê ya bi navê Schuttle Discovery îro ji baregeha Cape Canaveral ya li Florîdayê ber bi valahiyê ve hat verêkirin.(Rêwîtiya Schuttle Discovery dest pê kir, Netkurd.com, 7/2006).
: mekokajo mekokajoyî mekokî mekoknas mekoknasî mekoksaz mekoksazî mekokvan mekokvanî mekokzan mekokzanî
mekokî (navdêr, mê) rewşa mekokbûnê.
ji: mekok + -î
mekokvanî (navdêr, mê) karê mekokvanan.
ji: mekokvan + -î
mekr daçek, ji bo, bona, ji bona, boyî.
ji wêjeyê: Mekrê dijmin hişyarbin Da serdest nebin senem http://www.ozgurder.org/v2/news_detail.php?id662
meksî (navdêr, nêr) hin cûn kirasên sade yên navmalî ne ku jin li xwe dikin.
Bide ber: etek, kiras, tenore
meksîk (navdêr, mê) welatek e li Amerîkaya Bakur.
Herwiha: Meksîka.
Bide ber: Meksîko.
: meksîkî, meskîkîtî, Afrîkanî: Meksiko, Elbanî: Meksika, Alm.: Mexiko, Îng.: Mexico, Erebî: المكسيك, Aragonezî: Mexico, Ermenkî: Մեքսիկա, Astûrî: México, Baskî: Mexiko, Almaniya Jêrîn: Mexiko, Dutch Low Saxon: Mexico, Bengalî: মেক্সিকো, Belarûsî: Мэксыка, Breton: Mec’hiko, Bûlgarî: Мексико, Cantonese: 墨西哥, Katalanî: Mèxic, Çînî: 墨西哥, Koreyî: 멕시코, Kornî: Meksiko, Krotî: Meksiko, Danîmarkî: Mexico, Îsp.: México, Esperanto: Meksiko, Estonî: Mehhiko, Fînlandî: Meksiko, Fr.: Mexique, Îrlandî: Meicsiceo, Galîkî: México, Welşî: México, Gurcî: მექსიკა, Yewnanî: Μεξικό, Haîtî: Meksik, Hawayî: Mekiko, Îbranî: מקסיקו, Hûngarî: Mexikó, Îdoyî: Mexikia, Îndonezî: Meksiko, Îzlandî: Mexíkó, Ît.: Messico, Japonî: メキシコ, Kapampangan: Mexico, Latînî: Mexicum, Latvîanî: Meksika, Lîmbûrgî: Mexico, Lîtvanî: Meksika, Lojbanî: mexygue, Lûksembûrgî: Mexiko, Makedonî: Мексико, Malay: Mexico, Maratî: मेक्सिको, Min Nan: Be̍k-se-ko, Nahuatl: Mēxihco, Holendî: Mexico, Norwecî: Mexico, Nînorskiya Norwecî: Mexico, Oksîtanî: Mexic, Osetî: Мексикæ, Ûygûrî: مېكسىكا, Farisî: مکزیک, Polonyayî: Meksyk, Por.: México, Qûçûa: Mïshiku, Romancî: Mexico, Romanî: Mexic, Rûsî: Мексика, Sirbî: Мексико, Serbî-Krotî: Meksiko, Slowakî: Mexiko, Slowenî: Mehika, Swêdî: Mexiko, Tacîkî: Мексика, Tagalog: Mehiko, Tamîlî: மெக்ஸிகோ, Çekî: Mexiko, Chuvash: Мексика, Taî: ประเทศเม็กซิโก, Tr.: d, Ûkraynî: Мексика, Venetian: Mèsico, Wîetnamî: Mexico, Yidişî: מעקסיקע
meksîkayî (navdêr, mê) Meksîkî.
ji: Meksîk +-ayî
meksîkî (navdêr, mê) Meksîkayî.
ji: Meksîk + -î
meksîm serenav, nêr, navek zilaman e
mekteb dibistan, xwendegeh *“mal, mekteb e”
(navdêr) dibistan, fêrgeh, xwendegeh, medrese, nivîsgeh, bûro, ofîs, daîre.
Herwiha: mektev.
ji: Ji erebî, têkildarî kitêb, katib
mekteba siyasî (navdêr, mê) polîtbîro, serokatiya partiyekê, birêveberî, çend kesên birryaran li ser navê partiyekê didin.
ji: mekteb + siyasî
mektebvanî (navdêr, mê) dibistanvanî.
ji: mekteb +-vanî
mektûb name
(navdêr, mê) name, peyama têt nivîsîn û bo kesekî têt şandin.
ji: Ji erebî (nivîsandî), têkildarî kitêb
mel (Soranî) (navdêr) çûçik, çûk, çivîk, teyr, firrinde, balinde.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌ل.
ji: jiari, hevrehên kurmancî mirîşk, miravî û sî-mirr, belûçî مرگ (murg: teyr), farisî مرغ (morẍ: mirîşk)
mela 1. mele, îmam 2. alimê diyanetê; seyda *“bi ilmê melayî bike, lê bi emelê meleyî meke”
(navdêr) îmam, rêberê olî, xoce, mamosteya/ê dînê îslamê, seroka/ê dînî ya misilmanan, birêveberê mizgeftekê, pêşîvan, zana ( îbnûteymîye melatirê melayane)(tu jimin melatirî).
Bikaranîn: Caran mele caranjî mela tê nivîsîn û xwendin.ezê pê mînakan deme fêhmê.Mele reşît raste.mela reşît şaşe Melayê gundê me rastemeleyê gundê me şaşe.di hevokêda: mela mala weye? Lebê! Mele reşît mala weye?nexêr mizgeftêye..
Têkildar: seyda, mamoste, feqe, şagirt.
Herwiha: mele.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مەلا.
Bide ber: fela.
ji: hevreha soranî مەلا (mela), kelhurî mila, tirkî molla, farisî ملا (molla), hemû ji erebî مولى (mewla: zêrevan, çavdêr) ji mi- + rehê ولي (w-l-y: çavdêrî kirin, zêrevanî kirin, sereguhî kirin, matî jê kirin, bi rê ve birin) ku herwiha serekaniya peyvên mewla, mewlana, walî, welî, ewliya, wilayet, welat û belkî eyalet, eyal e. Bo guherîna dengên e, o, ew bi hev, bide ber peyvên loma, lewma, lema. Heman peyv ketiye zimanên ewropî jî: inglîzî mullah, fransî mollah, rûsî μулла (mulla)....
: melahî, melatî, melayî, melayane.
ji wêjeyê: MELA RABE Mela rabe ji xew îro, Heta kengî mirîşo bî, Bi destê dijminê milet, Ne şerm e , ko tu kaşo bî? w:Cegerxwîn
şito melayê sexte yê ku dixwaze bi kum û tizbiya xwe xelqê bixapîne; zirmela, sofiyê sextekar
mela kirin (lêker)(Binihêre:) mela
melaje goştikê ku di gewriyê de hêşîn dibe
melakirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mela kirin
melakirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mela
melamîn (navdêr, mê) lek, jelatîn
melankolî (navdêr, mê) melûlî, melankolîkbûn, xemgînî, derdgiranî, keserkûrî, xem, keserdarî, melûlbûn, keser, derd, xembarî.
Herwiha: mêlankolî.
ji: Bi rêya frensî mélancolie ji yewnanî μελαγχολία.
: melankolîk
melankolîk (navdêr, mê) maxolan.
ji: melankolî +-k
melankolîkbûn (navdêr, mê) melankolî, melûlî, xemgînî, derdgiranî, keserkûrî, xem, keserdarî, melûlbûn
melaq 1. riyakar 2. kesê ku ji hinekan re laloşiyê dike
(rengdêr) durû, riyakar, bêexlaq, dudev, bincam, çîvok, derewîn, kesa/ê ku tiştekî dibêje lê dijberî gotina xwe dike, kesa/ê ku hem dost e û hem jî dijmin e, lêbok.
Bide ber: meraq.
: melaqane, melaqî, melaqîtî, melaqtî
melaqane (rengdêr) bi awayekî melaq.
ji: melaq + -ane
melaqî (navdêr, mê) durûtî, riyakarî, bêexlaqî, derewînî, çîvokî, dudevîtî, bincamî, durûbûn, kiryar û reftarên kesên durû.
Herwiha: melaqîtî, melaqtî.
ji: melaq + -î.
Bikaranîn: Lêker: melaqî bûn, melaqî kirin. Navdêr: melaqîbûn, melaqîkirin Rengdêr: melaqîbûyî, melaqîkirî
melaqî bûn (lêker)(Binihêre:) melaqî
melaqî kirin (lêker)(Binihêre:) melaqî
melaqîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) melaqî
melaqîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) melaqî
melaqîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye melaqî kirin
melaqîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) melaqî
melatî 1. îmamtî 2. alimtiya diyanetê; seydatî
(navdêr, mê) rewşa melabûnê.
ji: mela + -tî
melavî 1. biryardarî 2. xîret 3. hewl
(navdêr, mê) hewl, mihawele, têkoşîn, xebat, xîret, bizav, kizav.
Bikaranîn: Lêker: melavî kirin. Navdêr: melavîkirin
melavî kirin 1. biryardar bûn 2. xîret kirin 3. hewl dan
(lêker)(Binihêre:) melavî
melavîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) melavî
melaxme (navdêr, mê) bêder, bênder, meydan, gorrepan.
ji wêjeyê: Meqamê dengan di nav melaxmeya bêhnên navenda bajêr de domand ta ku azana nimêja nîvro sînor xist navbera her du beşên rojê û meqamê danê dû nîvro dest pê kir.
melaxwer (rengdêr) erzan, bêbiha, bêqîmet.
Herwiha: melaxor, melaxwir, melexor, melexwer, melexwir, melexur.
ji: mela + -xwer (anku tiştên ku mela dixwe yan dikirre, ji ber ku mela ne dewlemend bûn)
melayane (rengdêr) bi awayekî mela.
ji: mela + -ane
melayê me çiqas ji me digire, çiqas ji cihên din berhev dike, lê dîsa jî çavên wî têr nabin (biwêj) melayê nexwendî, digere li nav gundî. ji kesên sextekar ku xelkê dixapînin re tê gotin. dîsa reşo birçî maye, melayê nexwendî, digere li nav gundî
melaz 1. berazên mê (navdêr, mê) çandinî, zîraet, cotkarî.
Bide ber: melez, miraz.
ji wêjeyê: Melazgir: (girê berazan, girê kemînê) bajarê navdarê Kurdistanê, wateya navê wî bajarî girberaz yan jî girê kemînê ye, lewra melaz bi kurdî ji beraza mê re dibêjin, her wisan melaz bi wateya kemînê ye jî. Melazgirtin: kemîngirtin.(Perwîz Cîhanî: Kekê min çawîş e, Kulturname.com, 6/2010) 2. kemîn, rêgirtin (navdêr, mê) kemîn, kemîne, rêgirtin, xwelibervenan.
ji wêjeyê: Melazgir: (girê berazan, girê kemînê) bajarê navdarê Kurdistanê, wateya navê wî bajarî girberaz yan jî girê kemînê ye, lewra melaz bi kurdî ji beraza mê re dibêjin, her wisan melaz bi wateya kemînê ye jî. Melazgirtin: kemîngirtin.(Perwîz Cîhanî: Kekê min çawîş e, Kulturname.com, 6/2010)
melbend [I] menteşe, qulabe [II] herêm [III] 1. bingeh 2. komele
(navdêr, mê) bingeh, komele
melbendî (navdêr, mê) navendî, merkezî, derveyî.
ji: melbend +-î
mele [I] kêzikek e [II] mela
1. îmam, zanayên îslamî. Binêre; mela 2. livîna di avê de. Binêre; melevanî
mele ev be, yê li pê mele dihere wê çawa be! (biwêj) ku lêber xirab be, yên di bandorê de dê xerabtir bin. xwedê hefza me bike, ku mele ev be, yê li pê mele dihere wê çawa be?
mele kirdin (Soranî) (lêker). Bi kurmancî: melevanî kirdin, mele kirdin
mele mele, ber kendal! (biwêj) di wateya gefxwarine de te xebitandin. ya ku tepegirtiye, bûye meseleya: mele, mele ber kendal!.. (bnr. çîrok) li devereke kurdistane meleyek û şagirten wî, wekî ku bûye edet ji aliye gundiyan ve ji bo xwarine tim tên vexwendin. mele ne wekî melayen din mirovekî zede gelimxwer bûye. mele û feqiyen wî kenge ku diçin malan û li ser şifreye rûdinin; he feqiyen wî xwarine ter naxwin, mela hema deste xwe bilind dike û dibêje: elhemdulilah!.. ya rebî tu zede bikî!.. ji ber ku seydaye wan ji ser şifreye vedikişe. feqiyen belengaz jî fedî dikin û ji bêgavî dev ji xwarine berdidin. bi vî awayî feqî tim temexwan ji ser sivreye radibin û birçî didin ser re û vedigerin medreseye. rojek wisa dudu wisa, di dawiye de feqî li ber xwe nadin û di navbera xwe de biryareke didin ku tiştekî bînin serê seydaye xwe. rojeke dîsa ji vexwendike dizivirin, dîsa ji ber ku mela ji şifreye zû vekişiye, zikê feqiyan ter nebûye û bi we herse di re de dema ku di ber kendalekî mezin re derbas dibin, feqî dest û piyen mela digirin, dibin ber kendal û ji mela re dibêjin: şeyda, te îmana me bir. jixwe ne mala me heye, ne halê me. heçî cara ku gundî me dawet dikin, em her car birçî vedigerin. tu çi ji me dixn>azî? he em du pa riyan naxwin tu dibêjî, elhemdullîlah. em jî ji şer man û ji ber hurmeta te dev ji xwarine berdidin û birçî dizivirin medreseye. qesem bi navê xwede, careke din heya ku em ter nexwin tu bibejî, elhemdulilah em ê te di ber vî kendalî de çal bikin. mele ditirse. soz dide wan ku careke din tiştekî wer neke. piştî we bûyera li ber kendel, rojeke dîsa gundî wan vedixwînin xwarine. lê he du parî nexwarine ku mela dîsa desten xwe bilind dike û dibêje: elhemdulilah. hema di we deme de feqiyek çepeçep li çavê mela dinere û dibêje: mele mele, ber kendal!.. bi ve gotinê re ew bûyera di re de û ber kendal dikeve bîra mele û hema pê re vedigerîne, ji bo xwarine kevçîji nû ve hildide û dibêje: dîsa ji nû ve bismillah... mele bi vî awayî dîsa dest bi xwarine dike. feqî jî ji birçîbûne rizgar dibin.
melegan pir girs, şelegan
meleganî mezinahiya bêteşe, şeleganî
melek (navdêr) firrîşte, melayket, perrişte, afirandiyên têt bawerkirin ku biçeng û li esmanan in lê li rûyê dinyayê jî digerrin, (mecazî) kesa/ê pirr qenc yan bedew.
Herwiha: melayket milyaket.
Bi alfabeyên din: مه‌له‌ک.
Bide ber: melik .Binêre.
Herwiha: cin, horî, perî. Agadarî: Melek Tawis peyamberê êzidiyan e..
ji: ji erebî ملك (melek) yan ملاك (melak), hevreha îbrî מלאך (mel´ax), aramî ܡܠܐܟܐ (mel´exa: melek yan pêxember, peyamber) ji me- + ܠܐܟ (l-´-k-: şandin, hinartin, peyam gihandin). Heman peyva erebî ketiye farisî, tirkî û piraniya zimanên misilmanan..
: melekane, melekî
melekane (rengdêr) bi awayekî melek.
ji: melek + -ane
meleke şiyan, qabiliyet
melekî (navdêr, mê) rewşa melekbûnê.
ji: melek + -î
melekirin (navdêr)mirov di zane di avê da mele bike, melevanîkirin
melekorî (rengdêr) nexweşîya ku herderê leşê mirov dixuri.qaşo derzîyan û geznikê dêxine leşê mirov.
ji wêjeyê: Dema min çar cixare kêşan di cihda ez melekorî bûm. (Ji kurdî)
: melekorîtî, melekorîbûn
melekqofk (navdêr, mê) kombînezon, binkiras, etek
meleme bêndera kutayî
melevan sober, avjen
(navdêr) sovan, ajnîvan, avjen, kesa/ê ku sovaniyê dizane, kesa/ê ku dikare bi livandina dest û piyên xwe di avê de bilive bêyî ku bikeve binê avê, kesa/ê ku mijûlahiya wê/wî melevanî ye.
Herwiha: melewan, melezan.
ji: mele + -van.
Bikaranîn: Lêker: melevan bûn, melevan kirin. Navdêr: melevanbûn, melevankirin Rengdêr: melevanbûyî, melevankirî.
: melevanî, melevanîtî, melevantî
melevan bûn (lêker)(Binihêre:) melevan
melevan kirin (lêker)(Binihêre:) melevan
melevanbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) melevan
melevanbûyî (rengdêr) (Binihêre:) melevan
melevanî soberî, avjenî
(navdêr, mê) ajnî, sobanî, avjenî, livîna di avê de bi vejenandina dest û piyan bêyî ku ti dera mirovî bikeve binê avê: Melevanî bo sehetê pirr bimifa ye. Ez melevaniyan nizanim. Divê mirov zê zarrok xwe fêrî melevaniyan bike. melevanîkirina li ser piştê, melevanîkirina li ser sîngî, melevanîkirina pelatînkî, soberî.
Herwiha: mele , melevanîtî, melevantî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌له‌ڤانیDevera bikaranînê, kurmanciya rojhilatî, bi taybetî Behdînan.
Bikaranîn: Lêker: melevanî kirin. Navdêr: melevanîkirin.
ji wêjeyê: Şêniyên her welatekî bi awayên cuda û taybet pêşwaziyê li sersala nû dikein. lê tiştê balkêş di nav şêniyên hin welatên mîna Elmanya, Îtaliya û Hollenda de, ewe ku xelkên wan bi melevaniyê pêşwazî li yekemîn roja sala nû dikin. Ligel wê yekê ku pileya germayê gellekî kême di vî demê sale de li wan welatan lê xelk vê çalakiya han encam didin..
ji: melevan + -van + -î, hevreha soranî مه‌له‌ (mele > mele kirin: melevanî kirin), herdu ji erebî ملاح (mellaḥ: keştîvan, deryavan), hevreha aramî ܡܠܚܐ (mellaḥa), îbrî מלח (mellaḥ), akadî ??? (melaḫḫu MA2.LAḪ5)... hemû jisumeri ??? (malaḫ)
melevanî kirin soberî kirin, avjenî kirin
(lêker)(Binihêre:) melevanî
melevanîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) melevanî
melevankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye melevan kirin
melevankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) melevan
melex (navdêr) kulî, hespikê giyayî, hin ajelên firrok in ku xwe ji ser davek giyayî diavêjin yek din
melez (rengdêr) (navdêr) diliqî, kestel, dureh, zir, soryaz, têkil, col, riweka ku ji du riwekên cûnê wan cuda hatiye perisandin, mirovê ku dayika wî û bavê wî ne ji heman nijadê ne, mirovên ku binyata wan ji du yan zêdetir nijadan e, rengîn, pirr-rengî, ne tenê ji rengekî.
ji wêjeyê: Her çiqasî tu jî yek ji wan melezên Brezîlî bî jî, lê divê hinekî şexsiyet bi insan re hebe kurê min!(Lotikxane.com, 9/2006).
: melezî, melezîtî, meleztî
melezade, melezade, me têr xwar zed û zewad e, îcar her yek me di aliyekî de ba de (biwêj) ji bo kesên ku tene ji bo berjewendiyen xwe kar dikin, kare wan ku diqede, ji hole winda dibin te bi kar anîn. melezade, melezade, me ter xwar zed û zewad e, îcar her yek me di aliyekî de ba de. wan bebavan ji bare xwe girtin û ji hole winda bûn.
melezî (navdêr, mê) diliqîtî, kestelî, durehî, zirî, soryazî, têkilî, colî, pirrcûnî, ducûnî, pirr-rengî.
Herwiha: melezîtî, meleztî.
ji: melez.
Bikaranîn: Lêker: melezî bûn, melezî kirin. Navdêr: melezîbûn, melezîkirin Rengdêr: melezîbûyî, melezîkirî
melezî bûn (lêker)(Binihêre:) melezî
melezî kirin (lêker)(Binihêre:) melezî
melezîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) melezî
melezîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) melezî
melezîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye melezî kirin
melezîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) melezî
melhem (navdêr, nêr) balsam, hewtan, krêm, donê ku mirov li leşê xwe dide daku sax yan nerm bibe, (bi berfirehkirinê) derman, îlac.
Herwiha: merhem, milhem, mirhem.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌لحه‌م.
Bide ber: macûn.
Bikaranîn: Lêker: melhem kirin. Navdêr: melhemkirin Rengdêr: melhemkirî.
: milhemî
melhem kirin (lêker)(Binihêre:) melhem
melhemî (navdêr, mê) kremî.
ji: melhem +-î
melhemkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye melhem kirin
melhemkirin (navdêr)melhem danan ser birînan yan kirin çavên kul
melik mîr *“xwediyê sebrê, melikê Misrê”
(navdêr, nêr) key, paşa, qiral, mîr, padîşa, serok, serdar, serwer, pêşeng, pêşewa.
ji wêjeyê: Ew Xudayê malikê mulkê ’ezîm Daye me mîrasa Qurana Kerîm w:Mela Hisênê Bateyî.
Herwiha: melîk,malik.
Bide ber: melek.
ji: ji erebî ملك (melik), hevreha aramî מלכא (melka), akadî maliku, têkilî van peyvan jî ku ji erebî ketine kurdî: malik, milk, emlak.
: melika melikahî melikatî melikayî melike melikî meliktî
melike (navdêr, mê) xatûn, qiralîçe, banî, şabanî, sitî, jina ku ta mirinê seroka dewleta xwe ye (bi taybetî ya ku serokatiya xwe ji bavê xwe yan dayika xwe wergirtiye: Navê baniya Brîtanyayê Elîzabeth e. jina paşayekî, jina di nav komekê de ji hemûyan bedewtir yan bihagirantir: Madonna melîkeya hunermendan têt hesibandin.
Herwiha: melike.
ji: ji erebî ملكة (melike), hevreha îbrî מלכה (melak), aramî ܡܠܟܬܐ (melkiθa), forma mê ji peyva melik, têkilî malik, milk, emlak ji rehê m-l-k- (xwedî bûn, xudan bûn).
: melîkehî, melîketî, melîkeyî
melîketî (navdêr, mê) rewşa melîkebûnê.
ji: melîke + -tî
melikî (navdêr, mê) paşatî, şahîtî, mîrî, qiralî, mîrtî, mîrbûn.
Herwiha: melikîtî, meliktî.
ji: melik + -î
meliktî mîrîtî
melîlbûn (navdêr, mê) dilşikestin, bêgêwilbûn
melîlkirin (navdêr)bêgêwilkirin, dil şikandin
meliqandin tebiqandin, aliqandin, ayisandin, daliqandin, hilawestin, helawîstin, hilavistin, hilawistin, hilawîstin, helçiqandin, helisandin, perçiqandin, bijiqandin, meritandin, pelixandin, zirviçandin, pirçiqandin, paşvexistin
meliqandin/dimeliqîne/bimeliqîne 1. (bi awayekî destkarî) mêwe stewandin 2. daliqandî hiştin
meliqîn melaqî kirin, şelaqî kirin, şalûsî kirin, çaplûsî kirin, melaqîkirin, şelaqîkirin, şalûsîkirin, çaplûsîkirin, xwepêxweşkirin, tebiqîn, avşoqî bûn, lak bûn, lostikî bûn, çelepeyî bûn, avloqî bûn, lêbokîkirin, lêbokî kirin, helçiqîn, helisîn, pêlixîn
meliqîn/dimeliqe/bimeliqe 1. (mêwe) di çiqilan ve daliqî man û terixîn 2. daliqî man
melisandî (rengdêr) bêhis, ker.
ji: melisand + -î +
melisandin bi nem, hêwî, kamçokî, hêmî, şil, nem, xeniqandin, vemirandin, tefandin, hêdî kirin, sekinandin, şil kirin, şil, qutifandin, qelizandin, pirnisandin, qurifandin, termisandin, hêran, hezm kirin
melisandin/dimelisîne/bimelisîne 1. lîs kirin 2. keçêç dan girtin
melisîn (navdêr, mê) dema balindeyên wek mirîşk, werdek, kew, kevok û htd xwe li ser hêlînê yan lîsî mit dikin, :mirîşka pîrê li ser hêkan melisî ye.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌لسین
melisîn/dimelise/bimelise 1. lîs kirin 2. keçêç girtin *“kêvroşk çiqasî bimelise, dê gavek zêde lê bikeve”
melisîyayene (Zazaki) (lêker) melisîn
melisnayene (Zazaki) (lêker) melisandin
melisnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin melisandin
melivandin (lêker) Tiştekî an jî karekî dan kirin. Sûc û tawan dan kirinBi alfabeyên din. Tewîn: Melivîn.
Bi zaravayên kurdî: hewramî: ... kurmancî: ... soranî: ... zazakî: ...
melkeb selika mezin a girover
melkemot Ezraîl eleyhiselam, melekê mirinê
1.bêmerêz (navdêr) lênehatî, sik, bêmerêz, nerind.
ji wêjeyê: Hêfa mirove,ku mirov jî heqa xwe melkemot bike.mirov bi ser û şiklê xwe kifş dibi.
melkemotî (navdêr, mê) rewşa melkemotbûnê.
ji: melkemot + -î
melkes gêzî, siqayîl
(navdêr, mê) gezik, sivnik, şijing, sivirge, kinûşke, gurza giyayî yan firçeya ku erd pê tê malîn, xeleng, pijdanok, sorsorik, giyayek e ku bi taybetî bo çêkirina wî amûrê malînê tê bikaranîn.
Herwiha: milkis.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌لکه‌س.
ji wêjeyê: Şerîfka, melkesa şirtikî di dest de, derdawên kirasê wê di ber piştê de ji hêwanê tê odê, ji odê diçe hêwanê… Osê jî bi dûyê çixareya xwe re bilind dibe, diçe û diçe, û li vegerê di ber xwe de dibêje: ev bêxwedî sê meh din jî nahele!.
ji: Herwiha milkis ji erebî مكنسة (mikneset) bi metatezê KN > NK û bi guherîna N bi L, hevreha aramî ܡܟܢܫܬܐ (mexneşta), ji mi- + كنس (kenese: malîn, maliştin, gêzik kirin). Ji eynî rehî: kenas
melkesfiroş (navdêr, mê) gezikfiroş, sivnikfiroş.
ji: melkes +-firoş
melkesfiroşî (navdêr, mê) gezikfiroşî, sivnikfiroşî.
ji: melkes +-firoşî
melkesker (navdêr, mê) gezikker, sivnikker.
ji: melkes +-ker
melkeskerî (navdêr, mê) gezikkerî, sivnikkerî.
ji: melkes +-kerî
melkesvan (navdêr, mê) gêzikvan.
ji: melkes +-van
melkezêt (navdêr, mê) kevînk, laçik, serpoş, kefî, egale, dersok, xavik, kofî, nerme, şerpa, kitan, desmal, poşî, yazme, şelbe, çarok, leçek, çît, hubirî, çarik, tolbend, dersok, tulbend, melkezêt, kemik, kevîng, kefîk, şêşik, şar, çîtik, dolbend, çîtê mirov pirça anku porrê xwe pê diniximînin (bi taybetî jin), şelpe
melmelok (navdêr, mê) pelatînk, perwane, pinpinî, pirik, tîftolok, têr, nîfrok.
Bikaranîn: Devoka Pasûrê
melodî (navdêr, mê) awaz, newa, selîqe, beste, arya, dengê muzîk û stranan.
Bide ber: mêlodî.
ji: Bi rêya frensî yan inglîzî ji latînî ji yewnanî
melodîk (navdêr, mê) awazî, newadar, awazdar, murxdar.
ji: melodî +-k
melok gurz
komeka qesela genim ceh nok û htd, dikin gurz dako jibo hilgirtin û birina ser cuxînê desxweşbibit, gurz
melû gurzên çandiniyê
(navdêr, mê) kom, gidîş, girîş, qeft, baq, taxe, texe, lod, gurz.
Bikaranîn: Lêker: melû bûn, melû kirin. Navdêr: melûbûn, melûkirin Rengdêr: melûbûyî, melûkirî.
Bide ber: melûl.
: melûyî
melû bûn (lêker)(Binihêre:) melû
melû kirin (lêker)(Binihêre:) melû
melûbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) melû
melûbûyî (rengdêr) (Binihêre:) melû
melûkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye melû kirin
melûkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) melû
melûl 1. xemgîn 2. derdoyî
(rengdêr) xemgîn, xembar, xemgîr, bixem, têrxem, kovandar, derdgiran, keserkûr: Ew ji ber mirina kurrê xwe melûl e. Bi dengek melûl distire. xemnak, keserkûr, bikeser.
Herwiha: melîl, melwîl.
Bikaranîn: Lêker: melûl bûn, melûl kirin. Navdêr: melûlbûn, melûlkirin Rengdêr: melûlbûyî, melûlkirî.
ji: Ji erebî.
: melûlî, melûlîtî, melûlker, melûltî
melûl bûn (lêker)(Binihêre:) melûl
melûl kirin (lêker)(Binihêre:) melûl
melûlbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) melûl
melûlbûyî (rengdêr) (Binihêre:) melûl
melûlî (navdêr, mê) melankolî, xemgînî, derdgiranî, keserkûrî, xem, keserdarî, melûlbûn, derdgiranbûn, melankolîkbûn, keser, xembarî.
Herwiha: melûlîtî, melûltî, melîlî, melîlîtî, melîltî, melwîlî, melwîlîtî, melwîltî.
ji: melûl + -î
melûlker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê melûl dike.
ji: melûl + -ker
melûlkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye melûl kirin
melûlkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) melûl
melûlokî (rengdêr) melûsankî, melûl.
ji: melûl +-okî
melûm (rengdêr) diyar, xwiya, aşkere, berçav, belî, tişta/ê ku gelek baş tê zanîn, aşkira, xuya, zelal.
Herwiha: malûm, melûm, mahlûm, mehlûm, melîm.
ji wêjeyê: Ez ji xeynî muzîkê tu karekî din nakim. Lê belê ez dikarim viya bibêjim em di vê mijarê de gelek zorî û zehmetiyan dikişînin, rewşa me ya aboriyê qet ne baş e, lewre ji bav û kalê me ne pîşeyek ne jî tu mîratek ji me re ma. Rewşa jiyana hunermendên Kurd melûm e. Bi rastî ev rewşa neyînî zorê dide me. Were 22 salan ji bo muzîka Kurdî keda xwe birjîne, xwe feda bike, tenê bi vî karî mijûl bibe û bi pişt re jî here di karekî bê eleqe de bixebite, ma ewha dibe?(Hunermend Xanemîr di hevpeyivînekê de li gel Mustafa Gazî, Netkurd.com, 2/2008).
ji: Ji erebî, têkildarî ilm.
: melûmat, melûmî, melûmîtî, melûmtî
melûmî (navdêr, mê) rewşa melûmbûnê.
ji: melûm + -î
melûn (rengdêr) naletî, lanetî, şeytan, heram, fêlbaz, şatir.
Herwiha: melûn.
ji: ji erebî: me- + lanet.
: melûnane melûnî melûnîtî melûntî
melûnane (rengdêr) bi awayekî melûn.
ji: melûn + -ane
melûnî (navdêr, mê) rewşa melûnbûnê.
ji: melûn + -î
melûyî (navdêr, mê) rewşa melûbûnê.
ji: melû + -yî
mem 1. bersîngên jinan. Binêre; memik 2. navek zelaman e (navdêr, nêr) navek zelaman e, lehengê desta Memê Alan û dîwana Mem û Zîn ya Ehmedê Xanî, sembola kurrên evîndar lê bêsiûd.
ji: Mihemed 3. zimanê zarokan, di zimanê zarokan de av
serenav, nêr, Memo, Mihemed, navek zelaman e, (mecazî) kurrê yan zelamê evîndar (lê bêsiûd).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌م.
Bide ber: mem.
ji: Ji Mihemed ji erebî محمد (Muḥemmed): Muhammed > Mihemed > Mehmed > Memed > Memê/Memo > Mem.
: Memê Alan Memo Mem û Zîn Memlan
mem û zîn Serenav,mê, dastanek helbestkî û civakî ye ku şaîrê mezin yê kurd Ehmedê Xanî li ser dastana Memê Alan ava kiriye, sala 1695 temam kiriye û niha wek dastana neteweyî ya kurdî tê hesibandin.
Herwiha: Memozîn, Memûzîn.
ji: Mem + û + Zîn
memasele (navdêr, mê) analojî, şibandin, şibîn, wekhevî, hevberî, beramberî
memat (navdêr, mê) merg, mirin, wefat, mewt, anijiyan.
ji wêjeyê: Serokerkanê tirkan Yaşar Buyukanit rêya felata tirkan di ”memata” yanî mirina kurdan de dibîne û lewra dibêje wekî esker ew ”xêrê” di têketina başûrê Kurdistanê de dibîne. Ew ”xêrê” di têketinê de dibîne lê belê ji bêçaretiyê biryara têketinê hewaleyî hikûmetê û desthilata siyasî dike.(Arif Zêrevan: Dewleta tirkan bi quweta kurdan li ser lingan dimîne, nefel.com, 4/2007) Tirkî: (navdêr) mirin
membership Înglîzî (navdêr) endamî Ingilîzî Wate: endamêtî, endametî, endamtî, rewş û çawahiya endambûnê.
meme zz, memik, şîr Tirkî: (navdêr) çiçik , memik , bostan , bistan , pêsîr , guhan , hingil , girêş , guhandîr , çiçik: basur memesi çiçikê bawesîrê, bnr emcek, emcik
memeqîz (navdêr, mê) sîqûsirr, qirnaqoz, çîrneçov, helezek, denglekişo, qaqleqûz, zîqûzirr, darînqoz, qirqosan, cînceq, hindirhop, silimsîq, terazûmîzan, hildilhok, hêlanok, hêlhêlanê, tiringûzan
memik ber, guhan, hingil
(navdêr, nêr) çiçik, sîng, bersîng, herdu beşên şîr tê de yên sîngê jinan, botlê şîrî, botlê zarrok şîrî jê vedixwin.
Herwiha: memk, hengil, pêsîr, pîst.
Têkildar: bermem, mem. Agadarî: Beşên şîr jê tê de yên leşê heywanan guhan in. Yekcarî seî mirovan mê jî tê bikaranîn..
ji: mem + -ik.
: sermemik
memikandin (lêker) berşîr, meyterî, mêjandin, mêj tin, nexweşnêrî.
ji: memik +-andin
memikdan (navdêr, mê) memikbend, pêsirgir.
ji: memik +dan
memikdank kinca ku çiçikan dikinê; berdank
memikdar (rengdêr) mêşir, şîrdar.
ji: memik +-dar
memikdarî (navdêr, mê) guhandar.
ji: memik +-darî
memikî (navdêr, mê) hestîmemikî, hestîmemikî kulbûn, çiçeyî.
ji: memik + -î
memikparêzk (navdêr, mê) sutyen, bermemik, berçiçik, çiçikparêzk
memil (navdêr, mê) sîmsar, qebzimal, navbeynkar
memlan serenav, nêr, navekî zilaman e.
ji: Memê Alan
memleket 1. bajar 2. welat
(navdêr, nêr) welat, war, weten, dewlet, milk, erazî.
ji: Ji erebî
memnûh (rengdêr) qedexe, yasax, heram, tişta/ê ku nabe bêt kirin (bi taybetî li gor qanûnê), îlegal, neqanûnî, qaçax.
Herwiha: memnû memnû.
Bikaranîn: Lêker: memnûh bûn memnûh kirin Navdêr: memnûhbûn memnûhkirin Rengdêr: memnûhbûyî memnûhkirî.
ji: Ji erebî memnû.
: memnûhî memnûhker
memnûhî (navdêr, mê) rewşa memnûhbûnê.
ji: memnûh + -î
memnûhker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê memnûh dike.
ji: memnûh + -ker
memnûn (rengdêr) spasdar, razî, qayil, şikirdar, kêfxweş, dilşad, şad, şa, bextiyar, bextewer hoker, spas, teşekur, şikir, peyvek şirîn kesek ji ber qenciya kesek din dibêje.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: مه‌منوون.
ji: Ji erebî ممنون.
Bikaranîn: Lêker: memnûn kirin, memnûn bûn. Navdêr: memnûnkirin, memnûnbûn.
: memnûnî, memnûnîtî, memnûntî
memnûn bûn (lêker)(Binihêre:) memnûn
memnûn kirin (lêker)(Binihêre:) memnûn
memnûnbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) memnûn
memnûnî (navdêr, mê) spasdarî, şikirdarî, spasdarbûn, spasî, spasîkirin, rewşa memnûnbûnê.
ji: memnûn + -î
memnûniyet (navdêr, mê) dilşadî, dilxweşî, xweşhalî, kêfxweşî, kêf.
ji: memnûn +-iyet
memnûnkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) memnûn
memo (navdêr, mê) bîrname, not, yadname, yadaştname, memorandûm, mixtira, bîrnivîsk, mixtira, reşnivîsk, bernivîsk, tezkere.
Bide ber: Memo.
ji: Ji latînî memorandum
serenav, nêr, Mem, Mihemed, navek zelaman e, (mecazî) kurrê yan zelamê evîndar (lê bêsiûd).
Bide ber: memo.
ji: Mem + -o
memorandûm (navdêr, mê) bîrname, not, yadname, yadaştname, memo, mixtira, bîrnivîsk, mixtira, reşnivîsk, bernivîsk, tezkere.
ji: Ji latînî memorandum
memûr (navdêr, mê) karmend, fermanber, erkedar, miwazif, wezîfedar, kesa/ê ku li dezgehek hikûmî kar dike, karker, kedkar, peywirdar.
Herwiha: mamûr, memur, memur, memûr.
Bide ber: midûr.
ji: Ji erebî.
: memûrî, memûrîtî, memûrtî
memûriyet (navdêr, mê) karmendî, karê memûran, wezîfeya memûran, karê li dezgehên sivîl yên dewletên yan belediyeyekê.
Herwiha: memûrî, memûrîtî, memûrtî.
ji: Ji erebî: memûr + -iyet.
ji wêjeyê: Tevî min em sê xwişk û sê bira ne. Ez zaroka dawîn a malbatê me û ji ber vê yekê pir kêfxweş im. Diya min kevaniya malê ye. Ew jî wek gelek dayikên Kurd xwarinan xweş çêdike û pir fedakar e. Bavê min ji memûriyetê teqawid bûye. Min di jiyana xwe de kêmasiya gelek tiştan hîs kir lê ez tu carî ji hezkirinê bêpar nemam.(Hunermend Gulê di hevpeyivînekê de li gel Mustafa Gazî, Netkurd, 11/2007)
men pîv
menaj navdêr,mê wate erda rast,ciyê bê kelem
: xarmenaj gundên derdora Stewrê û Bismilê
menaş (navdêr, mê) menaj,cîyê bêkelem,ciyê rast ciyê ku gog lê dihê leystin giş menaş in.
Herwiha: xarmenaj
menber (navdêr, mê) li mizgeftan cihê bilind yê ku mela jê weiz dide.
Bide ber: mihrabPirrjimar, menabir.
ji wêjeyê: Dînek afirand ji înkarê Bi secde û mihrab û menber Redda Xweda û pêxemberan kir Reddê kir xwede, xwe kir pêxember(Rojen Barnas: helbesta Efendî, pirtûka Milkê Evînê, Weşanên Nûdemê, 1995, r. 18).
ji: Ji erebî
menberahî pîvaneya berahiyê
mencel (navdêr, mê) legen, test, kerge, amana pan lê ne zêde kûr ya bêqepax.
Bide ber: sênî
mencelûk (navdêr, mê) menceleka biçûk ya bi destik û bê dervane bo şîr mast û htd bi kar dihêt
mencenîq (navdêr, mê) katapult, çekekî kevnar bû ku pê kevirên giran yan gurzên agirî dihatin avêtin bi taybetî daku dîwarên kelehan bişkînin, (mecazî) kesa/ê bêwijdan, bêîman.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌نجه‌نیق.
mend 1. kaşbûn, 2. bêqudûmî û bêhêzî
1. giyayê nav jajî (navdêr) jaj, siyabo, giyayek e ku têkilî nav penîrê hûrkirî tê kirin û jajî jê tê çêkirin.
Bide ber: -mend.
: bêmend mendî mend kirin mendkirî
paşgireke ku di dawiya navdêrê ve dizeliqe û wateya xwedîtiyê didê
mend bûn (lêker) peng bûn.
ji: mend + bûn
menda (Zazaki) (lêker) (ez) mam.
ji wêjeyê: Gilberte Favra Zaza: Demeyê şerî de ez Lubnan û Urdun de menda. (Li dema cengê ez li Libnan û Urdinê mam.)
mende tir kiriye, mend a naz e (biwêj) ye ku çewtî kiriye ew e, ye ku di ser de pirsgirekan derdixe û dixeyîde jî ew e. tişte wiha çawa be pejirandin? mende tir kiriye, mend a naz e.
mendebûr 1. teral, lexer 2. qirêj
mendehoş (rengdêr) mest, serxweş, jihalçûyî, sermest, bêhay, bêaga, gêj, bicoş, coşdar, bikêf.
Herwiha: mendehiş.
ji wêjeyê: Coşa Mîhrîcanê ez mendehoş kirim(sernavê nivîsarek Jîr Dilovan, Rojev.com, 9/2005).
ji: mend + -e- + hoş.
Bikaranîn: Lêker: mendehoş bûn, mendehoş kirin. Navdêr: mendehoşbûn, mendehoşkirin Rengdêr: mendehoşbûyî, mendehoşkirî.
: mendehoşî
mendehoş bûn (lêker) hay ji xwe neman, hicmetîbûn
mendehoş kirin (lêker) serxweşkirin, guhişandin
mendehoşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mendehoş
mendehoşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mendehoş
mendehoşî (navdêr, mê) rewşa mendehoşbûnê, coş, zewq, şahî, kêf.
ji: mendehoş + -î
mendehoşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mendehoş kirin
mendehoşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mendehoş
mendehûş bûn (biwêj) kêfxweş bûn. rewş geş bûn. ...ne min divet ez wisa bikenim ku xelk ji kenlya min re mendehûş bin. xalid salih
mendel (navdêr, mê) qilf, çilwêre, zirz, kutik, kûcag.
Bide ber: mendîl mindal.
Bikaranîn: Lêker: mendel kirin. Navdêr: mendelkirin
mendel kirin (lêker)(Binihêre:) mendel
mendelî (navdêr, mê) bajarrkek e li nêzî Xaneqînê li Başûrê Kurdistanê.
Herwiha: Menelî.
: mendelî, mendelîtî
mendelkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mendel kirin
mendelkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mendel
mendene (Zazaki) (lêker) man, mayîn, sekinîn
mendî (navdêr, mê) rewşa mendbûnê, hêvişandin, dilsarî.
ji: mend + -î
mendik (navdêr, mê) bendik, kerefs, giyayeke ya xwarinê ye
mendîl (navdêr, mê) klîns, destmal, peçete, kemn, patek, paçik, xawlîk, kaxezên yan pateyên ku mirov destên xwe pê ziha dike yan difina xwe pê kif dike
mendirêjahî pîvaneya dirêjahiyê
menekirin (navdêr, mê) qedexekirin.
ji: me +nekirin
menekşî (rengdêr) (navdêr, nêr) binefşî, mor, xemir, erxewanî, efletûnî, têkilî
menewîş (navdêr, mê) bilbiz, pelezê, pelezêsk.
Bikaranîn: Lêker: menewîş bûn. Navdêr: menewîşbûn
menewîş bûn (lêker)(Binihêre:) menewîş
menewîşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) menewîş
menewîşî (navdêr, mê) pêlpêlî.
ji: menewîş +-î
menfeet (navdêr, mê) berjewendî, lişt, kerh, mifa, feyde, keys, kar, qezenc, kêr, sûd, kelk, avantaj, qazanc.
Herwiha: menfaet, menfeet, menfiet, menfîet.
ji: Ji erebî.
: menfeetperist, menfeetperistî
menfeetperest (navdêr, mê) beijewendperest, mefaperest, havilperest, berjewendperest, kêrperest, kelkperest, liştok, feydexwaz, behreger, feydeperest.
ji: menfeet +-perest
menfeetperestî (navdêr, mê) beijewendperestî, mefaperestî, havilperestî, kêrperestî, kelkperestî, liştokî, feydexwazî, behregerî, feydeperestî.
ji: menfeet +-perestî
menfî (rengdêr) ne-erênî, negatîv, red, neyînî, nerênî
meng (navdêr, mê) raman, fikir, hizir, pûnij.
Herwiha: îde, îdê, îdêa, mengî, mengîwer, mengîwerî, mengîperest, mengîperestî.
Bide ber: îdia.
: îdeal, îdealî, îdealîst, îdealîstî, îdealîzm, îdeolog, îdeologîst, îdeologîstî, îdeolojî, îdeolojîst, îdeolojîzm
menge (Zazaki) (navdêr, mê) meh, mang, heyv, hîv, 30 roj
mengene (navdêr, mê) boxesang, eşkele, medor, pres, hawin, hewan, mîrkut, amûra ku tişt pê tên givaştin yan herrişandin.
ji wêjeyê: Ji Arınç, Erdoğan û Gül dê kîjan bibe serekomarê nû zêde ferq nake. Kî ji wan bibe jî ji aliyê GKB, MİT, MGK bi navê brîfingan ewê di mengeneya biserîdexwendinan de derbas bibin, her roj 24 saet di bin çavdêriya yawerên leşkerî û bi ferman dayînên “hîzaya geeel! esas duruş!” hêdî hêdî ewê bikevine rêza nîzamî.(Rojen Barnas: Cumhûriyeta li hemana, Netkurd.com, 4/2007).
Bikaranîn: Lêker: mengene kirin. Navdêr: mengenekirin Rengdêr: mengenekirî.
: mengeneyî
mengene kirin (lêker)(Binihêre:) mengene
mengeneker (navdêr, mê) hûrker, cengeker.
ji: mengene +-ker
mengenekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mengene kirin
mengenekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mengene
mengenevan (navdêr, mê) medorvan, presvan.
ji: mengene +-van
mengenevanî (navdêr, mê) medorvanî, presvanî.
ji: mengene +-vanî
mengeneyî (navdêr, mê) rewşa mengenebûnê.
ji: mengene + -yî
mengî mane, armanca jiyanî
(rengdêr) meqbûl,îdeal.
Bikaranîn: Lêker: îdeal kirin. Navdêr: îdealkirin
mengîkirin (navdêr, mê) îdeaikirin, îdealîzasyon.
ji: mengî +kirin
mengiranî pîvaneya giraniyê
mengîwer (navdêr), ??, îdealîst
mengîwerî (navdêr, mê) îdealîstî.
ji: mengîwer +-î
mengiyî (navdêr, mê) îdeal, xeyalî, bêhempayî, fewqaladeyî.
ji: meng +-iyî
menî 1. avika mêran a ku jinê ducanî dike 2. avika ajalên nêr a ku ajalên mê avis dike
menkûrahî pîvaneya kûrahiyê
menopoz (navdêr, mê) qedîna mehikên jinê (bi taybetî di jiyê anku temenê nêzî 50-salî de).
ji wêjeyê: Menopoz parçeyek jiyana jinan e û tiştekî xwezayî ye. Li gorî nêrîna civakî dewreya pîrbûnê ye û wisa tê dîtin. Menopoz, dawîbûna ketina cilika ne. Nexweşiya menopozê di temenê 45 û 55 saliyê de dest pê dike. Her wiha pêşketina di qada tiba cîhanê de, li ser jiyanê bandorên erênî dike û dibe ku jin piştî 80 saliyê jî bikeve menopozê. Her roj ji 3’yan yek bi nexweşiya menopozê dikeve. Nexweşiya menopozê li gorî jinan, li gorî şert û mercên jiyanê diguhere.(Azadiyawelat.com, 10/2007).
ji: Bi rêya inglîzî yan frensî menopause ji latînî menopausis ji yewnaniya kevn μήν (meh) + παῦσις (sekinîn, bênvedan).
: premenopoz perîmenopoz postmenopoz
menqel (navdêr, mê) agirdank, ardank, mantêz, perengî, pizotdank, pizotî, sotikî, amana ku agir tê de tê hilkirin (bi taybetî daku goşt li ser bêt biraştin).
Herwiha: manqel.
ji wêjeyê: Êvare ku asimanî menqel danî û li wan veşarî meş`elYanî ku vekuşt çiraxê zerrînwergirtî ji nû libasê rengîn(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695).
ji: Ji erebî
mensûb (navdêr) endamê/a yan pêgirê/a tiştekî, têkildar, pêwendîdar, eleqedar.
ji wêjeyê: Heger wateya neteweperweriyê li cem kurdan sûc an jî qebehetek be, divê wê çaxê ji tu kurdî evîndariya welatê wî, hezkirina însan û zimanê wî neyê hêvîkirin. Heger neteweperwerî kevneperestî û fediyek be, kurd jî di nav de, wê çaxê mirovên mensûbê hemû neteweyan divê ji gundiyên xwe, ji bajariyên xwe, ji birayên xwe, ji hevalên xwe, ji evîndar û zarokên xwe hez nekin; divê hez nekin ji ber ku neteweyek ji van însanan pêk tê û heger mirov ji van hez bike dibe neteweperwer..
ji: Ji erebî.
: mensûbiyet, mensûbî, mensûbîtî
mensûbî (navdêr, mê) rewşa mensûbbûnê.
ji: mensûb + -î
mensûbiyet (navdêr, mê) pêgirî.
ji: mensûb +-iyet
mensûr 1. biserketî (rengdêr) biserketî, serfiraz, mizafer.
Herwiha: mansûr.
ji wêjeyê: Em, Mansûr û Lejyoner(sernavê nivîsek Sever Işık di kovara Nûbihar de, hj. 102, 9/2007).
Bide ber: insûr.
ji: ji erebî.
: mensûrane mensûrî mensûrîtî mensûrtî 2. pexşanî (rengdêr) pexşan, pexşanî, çîrrokî, ne helbestkî, ne menzûm.
ji wêjeyê: Çar kitêbên Mele Xalitê Licî (Xalit Remo – Ayçiçek) ku bi awayekî manzûm û mensûr hatine nivîsandin, di nav berhevokekê de kom bûn û bi navê “Serpêhatiyên Zana” di nav weşanên Avesta de çap bûn..
ji: ji erebî.
: mensûrane mensûrî mensûrîtî mensûrtî
mensûrane (rengdêr) bi awayekî mensûr.
ji: mensûr + -ane
mensûrî (navdêr, mê) rewşa mensûrbûnê.
ji: mensûr + -î
mensûx (rengdêr) bêhukm, ji hukm rabûn,nesux bûn.
ji wêjeyê: Çe încîl û çe Tewrat in di mensûx in di mulxat in Bi wî navî misemmat in hukim çû kenzê rehmanî w:Mela Hisênê BateyîBi alfabeyên din.
Herwiha: hukm.
Dijwate:
mentalîte (navdêr, mê) zihniyet, feraset, têgihiştin, zihn, zeka, aqil, awayê ku kesek li mijaran dirame anku difikire, hişmendî, hiş, bîrewerî, bîrûbawerî, nerîn, dîtin, bîrîş.
ji wêjeyê: Ew kesên ko nûnertîya kurdan dikin, pêwîst e ko ji alîyê axiftinê ve, ji alîyê qanûnên navneteweyî ve û ji alîyê mentalîteya rojavayî ve têgihîştî bin.(Şahînê Bekirê Soreklî: Ya ko pişta kurdan şkandiye, berî hertiştî neyekgirtina wan e, Kerkuk-kurdistan.com, 11/2004).
ji: Ji frensî mentalité
menteqe (navdêr, mê) dever, navçe, herêm, der, zon.
Herwiha: menteq, minteq, minteqe.
Bide ber: mantiq.
Têkildar: bajarr, dewlet, gund, metropol, parêzgeh, serbajarr, welat.
ji: Ji erebî.
: minteqeyî, menteqî
menteşe (navdêr, mê) qilf, zirz, mendel, çilwêre, kutik, kûcag, zirze, zêrze, amûrê ku tişt (bi taybetî derî) pê tên asêkirin û dikarin tenê bi kilîlan bên vekirin
mentiq (navdêr, mê) lojîk, hişmendî, aqilmendî, aqil, zihndarî, zihniyet.
Herwiha: mantiq (di bin bandora tirkî de).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌نتق.
ji wêjeyê: Dîwane me min perî bi der da. Ez Dicle me; zenberî mi ber da..
ji: ji erebî منطق (menṭiq) ji نطق (nuṭq: peyv, axivîn, gotin) ji lêker نطق (neṭeqe: axivîn), wergerra yekser ya peyva yûnanî λογική (logikê: mentiq, lojîk) ku ji peyva λόγος (logos: peyv; hiş) hatiye çêkirin..
: bêmentiq bêmentiqî bimentiq mentiqdar mentiqdarî mentiqî
mentiqdar (rengdêr) bilojîk, bihişmendî, biaqilmendî, biaqil, bizihndarî, bizihniyet.
ji: mentiq + -dar.
: mentiqdarî mentiqdarîtî mentiqdartî
mentiqdarî (navdêr, mê) rewşa mentiqdarbûnê.
ji: mentiqdar + -î
mentiqî (navdêr, mê) zihnî, beraqil, rewşa mentiqbûnê.
ji: mentiq + -î
menû (navdêr, mê) lîste, katalog, qaîme (bi taybetî ya xwarin û vexwarinên ku li restoranekê hene), qeyd, sicil, navnîş, damik, endeks.
ji: Ji frensî menu
menzel jûr
menzere (navdêr, mê) dîmen, bergeh, dîdar, panorama, xuyang, tablo, her tişta/ê ku mereqa çavan dikêşe ser xwe, berçavk, cama ku mirov dide ber çavên xwe daku baştir dinyayê bibîne.
Herwiha: manzara, manzere, menzera.
Bide ber: dergeh.
ji: ber- + -geh.
: bergehî
menzîl 1. mawe 2. mesafeya kêşa çekê
(navdêr, mê) dûrahiya hedefê, dirêjahiya navbera çekê û hedefa wê: topên menzîldirêj (topên ku dûr diçin).
Bide ber: menzel.
ji wêjeyê: Hêzên eskerî yên tirkan bi balafirên cengê û bi topên menzîldirêj piştî nîvê şevê li başûrê Kurdistanê êrişî bingehên eskerî yên Partiya Karkerên Kurdistanê kirin.(Nefel.com, 12/2007).
ji: ji erebî.
: menzîldirêj menzîlkurt
menzîldirêj (rengdêr) çekên ku guleyên wan dikarin dûr bên avêtin, sarox û moşekên ku dikarin ji cihê avêtinê bigihin derek dûr.
Dijwate: menzîlkurt menzîlkin.
ji wêjeyê: Hêzên eskerî yên tirkan bi balafirên cengê û bi topên menzîldirêj piştî nîvê şevê li başûrê Kurdistanê êrişî bingehên eskerî yên Partiya Karkerên Kurdistanê kirin.(Nefel.com, 12/2007).
ji: menzîl + dirêj.
: menzîldirêjane menzîldirêjî menzîldirêjîtî menzîldirêjtî
menzîldirêjane (rengdêr) bi awayekî menzîldirêj.
ji: menzîldirêj + ane
menzîldirêjî (navdêr, mê) rewşa menzîldirêjbûnê.
ji: menzîldirêj + -î
menzîlet (navdêr) paye, pile, payedarî, pilebilindî.
ji wêjeyê: Qudret û tezîm û mînnet merhemet Hem seadet hem keramet menzîlet w:Mela Hisênê Bateyî
menzûm (rengdêr) helbestkî, wek helbestê.
Têkildar: menzûme.
Bide ber: mensûr.
ji wêjeyê: Di vê navê de her çend weke vê şêwazê helbestên ku xîtabî dildara xwe Xeyda kirine, di dîwana ‘Agir û Pirûsk’ beşa ‘name û reşbelekan’ de cih negirtibin jî, di hemû dîwanên mayî de -Zend Avista, Salar û Mîdya, Şerefnameya Menzûm ne tê de -helbesten qest- Xeyda cihekî girîng digirin..
ji: ji erebî
menzûme (navdêr, mê) nezm, helbest, şiir, şewane, honrawe, beyt, qesîde, poêm, poezî, şiîr.
Dijwate: pexşan, proza.
ji: Ji erebî.
: menzûmeyî
menzûmeyî (navdêr, mê) rewşa menzûmebûnê, pergalî.
ji: menzûme + -yî
meqam 1. nivîsgeha serekan 2. ziyaretgeha aliman 3. rê û rêbazên vegotina stranan
(navdêr, mê) pozisyon, mefkî, paye, peywir, vatinî, erk, kar, ofîs, stiran, goranî.
Herwiha: miqam.
ji: Ji erebî.
: meqamî
meqamhez (navdêr, mê) kariyerist, şuhrethez.
ji: meqam +-hez
meqamhezî (navdêr, mê) kariyerîzm, şuhrethezî, xwehezî.
ji: meqam +-hezî
meqamî (navdêr, mê) rewşa meqambûnê.
ji: meqam + -î
meqbere (navdêr, mê) gorristan, qebiristan, ziyaretgeh
meqbûl (rengdêr) qebûlbar yan qebûlkirî, îdeal.
Herwiha: maqbûl.
ji wêjeyê: Di têkiliyên siyasî de ti tişt ne xerîb e lê belê nimûneya demokrasiyê ya ko li Kurdistanê hatiye bi cih kirin ne modern e, ne meqbûl e û ne biserketî ye jî..
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: meqbûl bûn, meqbûl kirin. Navdêr: meqbûlbûn, meqbûlkirin Rengdêr: meqbûlbûyî, meqbûlkirî.
: meqbûlî, meqbûlîtî, meqbûltî
meqbûl bûn (lêker)(Binihêre:) meqbûl
meqbûl hatin (lêker)(Binihêre:) meqbûl
meqbûl kirin (lêker)(Binihêre:) meqbûl
meqbûlbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) meqbûl
meqbûlbûyî (rengdêr) (Binihêre:) meqbûl
meqbûlhatî (rengdêr) (Binihêre:) meqbûl
meqbûlhatin (navdêr, mê) (Binihêre:) meqbûl
meqbûlî (navdêr, mê) rewşa meqbûlbûnê, hatin pejirandin, qebûlbûn, hatin qebûlkirin.
ji: meqbûl + -î
meqbûliyet (navdêr, mê) rewac, meriyet, nirx, biha, qîmet, pare, dirav, bazarr
meqbûlkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meqbûl kirin
meqbûlkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) meqbûl
meqer (navdêr, mê) baregeh, qerargeh, bingeh, navend, merkez, mekan, cih, binke (bi taybetî yên eskerî).
Herwiha: meqerr, miqer, miqerr.
ji: Ji erebî
meqes 1. cawbir 2. hebring
(navdêr, mê) Cawbir,amûrek pêbirrînê ya du-dev e û dema devên wê digihin hev tiştî dibirrin: Ka meqesê bîne, divê vî benî bibirrim. Nînokan bi meqesê nebirre, me mûçink jî heye..
Herwiha: miqes.
ji: ji erebî, têkilî me- + qusandin.
Bikaranîn: Lêker: meqes kirin. Navdêr: meqeskirin Rengdêr: meqeskirî.
: meqesk, meqesok
meqes kirin (lêker)(Binihêre:) meqes
meqesdar (rengdêr) kincbir.
ji: meqes +-dar
meqeskî (navdêr, mê) çeperastkî, xaçkî.
ji: meqes +-kî
meqeskirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meqes kirin
meqeskirin (navdêr, mê) (Binihêre:) meqes
meqesok (navdêr, mê) cobirr, bêvilpan, lar, devqusk, quzgezk, borîç, pozgolik, serik
meqezer (navdêr) kimkim, marmarok, marmêlke, bûkmar, hin cureyek e canewerên dirûva maran in lê çarpî ne, margîsk bend
meqnetîz (navdêr, nêr) tişta/ê ku hin madenan bi nik xwe ve radikêşe, (mecazî) tişta/ê pirr balkêş.
Herwiha: magnet, maqnet, magnetîz, megnet, meqnet, mignet, miqnet, mignetîz, miqnetîz, megnetîz, maglet, magletîz, maqlet, maqletîz, meglet, megletîz, meqlet, meqletîz.
ji: Ji yewnanî μαγνήτης.
: meqnetîzî, meqnetîk, meqnetîzm
meqnetîzî (navdêr, mê) rewşa meqnetîzbûnê.
ji: meqnetîz + -î
meqnetîzkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meqnetîz kirin
meqsed 1. mebest 2. niyêt, meram
meqsûd (rengdêr) kes an tiştê ku dihê xwestin, mebest, armanc, amanc, daxwaz.
ji wêjeyê: namê te ye şahibeytê meqsûd, fihristê mukatebatê mehmûd, medmûnê muraselatê la-reyb, meşhûdê mukaşefatê bi-l-xeyb, mehbûbê qulûbê men lehu l-qelb, qelban tu dikî bi ba xwe ve celb, me’şûq tu yî, bi fexr û naz î, ‘aşiq tu yî, lêk bêniyaz î, Mutleq tu mufîd û mustefad î, Bêşubhe murîd û hem murad î, Nûr î tu di husn-i rûyê dildar, Nar î tu di qelbê ‘aşiqê zar.
Herwiha: qest, qesd, meqsed.
Hevwate: mebest, armanc, amanc, daxwaz.
Dijwate: .
ji: ~ Ji erebî مقصود
meqtûl (rengdêr) kuştî, qetilkirî, kesa/ê ku hatiye kuştin anku qetilkirin.
ji wêjeyê: Navê wî Yehyayê kurê Hebeşê Emîrek e. Kunya wî bi temamî wisa ye. Şêx Şîhabûddîn Ebûl futûh Yehyayê kurê Hebeşê Emîrek Suhrewerdiyê maqtûl. Ji ber ku di zanyariyê de pêşketî û deriyê gelek zanînên di tarîtiyê de vekiriye kunya wî bûye Ebûl futûh, ango bavê yê ku deriyan vedike. Ji ber ku di dema xwe, di warê zanyariyê de hempayê wî tunebûye jê re gotine Şîhabûddîn, ango stêrka olê. Ji ber ku hatiye kuştin jî peyva maqtûl ango yê ku hatiye kuştin li navê wî zêde kirine. Lê ew herî zêde bi navê Suhrewerdî hatiye naskirin. Vî navê hanê jî ji warê xwe girtiye. Lewra bi eslê xwe ji Suhrewerda Îranê ye. Suhrewerd bajarokekî girêdayî Zencanêye, di nava Tebrîz û Tehranê de ye..
ji: Ji erebî: me- + qetil.
: meqtûlane, meqtûlen, meqtûlî, meqtûlîn, meqtûlîtî, meqtûltî
meqtûlane (rengdêr) bi awayekî meqtûl.
ji: meqtûl + ane
meqtûlî (navdêr, mê) rewşa meqtûlbûnê.
ji: meqtûl + -î
mer 1. bêra rast 2. pêmer
mer kirin 1. pêmer kirin 2. bi bêran rêç kirin
mera 1.erd (navdêr) cih û erda ku ne malê kesekêye, erda ku bêxuyî yanjî ya dewletêye, çîya.
ji wêjeyê: Li gundi hinek her roj kêlê zevîya xwe berve diben mera hildiden,hêdî hêdî çîyayan diqedînin.
mera bavê tê de şikestin (biwêj) gelek ked û zehmet dan. be lawo ji te re çi? ma mera bave te tê de şikestiye ku tu we doze dikî?
merakeş (navdêr, mê) Fas, Mexrib, Maroko
meram mebest, armanc
meran kulîlka asmînê
meraq hesta hînbûnê
meraqdar heweskarê hînbûnê
meraqder (rengdêr) enteresan, balkêş, entresan, serincrakêş
meraqker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê meraq dike.
ji: meraq + -ker
meraqkêşî (navdêr, mê) atraksiyon, naz, balkêşî, niwaz, dilwazî, dilkêşî, dênkêşî, cezb
meras (navdêr, mê) pêlav, sol, şekal.
Bide ber: miraz, mîras.
ji wêjeyê: Dema ku karê erebê nedibû, meras (sol) boyax dikirin.(M. Şirin Dağ: Waris (mîratxur), Kovara Bîrnebûn, hj. 26, r. 41, bihar 2005).
: merasçêker, merasdirû, merassaz, merassazî
merasim dêlindêz
(navdêr, mê) dêlindêz, rêûresm, ayîn, resmiyet, seremonî, civînek fermî yan formal bo pîrozkirina yan bibîranîna kesekî yan bûyerekê.
Herwiha: merasîm.
: merasimgêrr, merasimgêrrî, merasimî.
ji: Ji erebî
merasimî (navdêr, mê) rewşa merasimbûnê.
ji: merasim + -î
merbed (navdêr, mê) gov, axur, kotan, (mecazî) qeyd, zincîr.
ji wêjeyê: Girîzgeha gotara birêz Medenî Ferho, ‘Pêwist e mirov bizanibe ku pirsgirêka zimanê kurdî siyasî ye. Lewra, mijara zimanê kurdî, tenê di çarçoveya edebî/wêjeyî de nayê nîqaş kirin’ bû sedema ku vê pirsê jê bikim: Baş e, biracan…kê destê siyasetmedaran (ên kurd) li keyd û merbedan daye ku siyasetmedarên ku niha jî ji sedî nod û nehên wan bi tirkî siyasetê dikin, bi tirkî radibin û rûdinin û bi tirkî dijîn...(Arjen Arî: Kujerên ku ‘teamûden’ ziman dikujin!, Diyarname.com, 10/2007)
merbend hesinê ku li lingekî hespê dixin û bi singekî ve girêdidin
merbût (rengdêr) merbût bûn: aîd bûn, tabi bûn, eleqedar bûn, têkildar bûn, aîdî kesekî yan tiştekî bûn.
Bide ber: mezbût.
ji: Ji erebî, têkildarî rebt, irtibat.
Bikaranîn: Lêker: merbût bûn, merbût kirin. Navdêr: merbûtbûn, merbûtkirin Rengdêr: merbûtbûyî, merbûtkirî
merbût bûn (lêker)(Binihêre:) merbût
merbût kirin (lêker)(Binihêre:) merbût
merbûtbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) merbût
merbûtbûyî (rengdêr) (Binihêre:) merbût
merbûtkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merbût kirin
merbûtkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) merbût
merc 1. şert 2. werz 3. rayîş
(navdêr, nêr) şert, şirûd, pêwîstî, tişta/ê divê hebe yan bibe yan bêt kirin daku tiştek din hebe yan bibe yan bêt kirin: Ez jî dê bêm lê bi mercê ku em bi tirimpêlê biçin. (Ger em bi tirimpêlê neçin, ez nayêm.) Min merceek heye: divê hûn ji kesekî re nebêjin. Bo parastina zimanê kurdî merc e ku her kes li gel zarrokên xwe bi kurdî biaxive. maholk, zomp, pûk, zont, zomp.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌رج.
ji: hevreha merz, ji Proto-hindûewropî. Bo zêdetir agahiyan binêre: merz..
Bikaranîn: Lêker: merc kirin. Navdêr: merckirin Rengdêr: merckirî.
Hevwate: şert şirûd.
Bide ber: merd merg merz mewc.
: bêmerc bêmercî bimerc bimercî mercanê mercî
merc danan (lêker) merc kirin, belên kirin.
ji: merc + danan
merc dar (rengdêr) mercî.
ji: merc +-dar
merc girtin reqabet kirin, ketin pêşbaziyê
(lêker)(Binihêre:) merc
merc kirin (lêker)(Binihêre:) merc
merc sepandin şertê xwe dan qebûlkirin
merc û peyman şert û ehd
mercandî (rengdêr) biqeydûşert.
ji: mercand + -î
mercandin (lêker)sînordarîkirin, sînordarî kirin, şertandin. Tewîn: -mercîn-.
ji: merc +-andin
mercdar (rengdêr) hekînî.
ji: merc +-dar
mercefe (navdêr, mê) berfok, berfmalk, befirmalk, berfûtik, mecrefe
mercî (navdêr) kesê yan cihê ku mirov daxwazan jê dike yan şîretan jê dipirse: Mela û muxtar merciyên gundiyan in..
Herwiha: mercih.
ji: Ji erebî.
ji wêjeyê: Yanê dixwazim bêjim ku; mîna hin der û dor û hin kesayetan, mafê min tune ye ku xwe bixim şûna hakîm û serdozgeran, an jî xwe wekû merciya gel bibînim û di derbarê kesan de biryara “ îşte, filan kes hunermend e û bêvan kes ne hunermend e..” bidim!(Xelîl Xemgîn di hevpeyivînekê de li gel Mehdî Cilgin, Netkurd.com, 2/2007)
merçiqandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merçiqandin
merçiqandin (lêker)(navdêr, mê) perçiqandin, merriçandin, zirviçandin, eciqandin, esirandin, çewisandin, dewisandin, herrişandin, givaştin, di nav yan di bin tiştek giran yan şidayî ve pûç kirin, pelixandin. Tewîn: Lêker: -merçiqîn-.
Bide ber: miçandin, miçiqandin.
Têkildar: merçiqîn.
: merçiqandî, merçiqîner, merçiqîninde, merçiqînk
merçiqîn (lêker)(navdêr, mê) perçiqîn, merriçîn, zirviçîn, eciqîn, esirîn, çewisîn, dewisîn, herrişîn, hatin merçiqandin, di nav yan di bin tiştek giran yan şidayî ve pûç bûn. Tewîn: -merçiq-. Têkilî: merçiqandin.
ji: hevreha merriçandin, ji Proto-hindûewropî mel- (nerm bûn), binêre melhem
merckirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merc kirin
merckirin (navdêr, mê) (Binihêre:) merc
mercname 1. şertname 2. rayîşname
merd 1. comerd, destbelaş 2. mêrxas
(rengdêr) kesa/ê bi dilxwazî malê xwe xerc dike yan dide xelkê, ne tema, ne çikûs, ne çepel, camêr, qenc, çê, çak, rind, wêrek, mêrxas, mêr, biste, cesûr.
Bide ber: berd, derd.
ji: têkildarî mêr û mirov.
: merdî, merdînî, merdîtî, merdtî, nemerdî, nemerdînî, nemerdîtî, nemerdtî
merdan mêkut
serenav, nêr, navek zelaman e.
ji: merd + -an
merdane [I] 1. bi destbelaşî 2. bi mêrxasî [II] loq, bangurdan
(hoker) bi merdî, bi camêrî.
ji: merd + -ane
merdbûn (navdêr, mê) mirov fêrî mêvandarî nandehî yê dibe, :dumahîya temenê xwe ew yê merd bûy seyda berê ji vêgavê merd tir bû
merdê ji kîsmalê xelkê bûn (biwêj) ji bo kesên ku ne bi pereyên xwe, lê bi yên xelkê qenciyê dikin tê bikaranîn. tu li merci xuyabûna wî menêre loi tiştek ji bêrîka wî neçûye, ew merdê kîsmalê xelkê ye.
merdejin (rengdêr) jina merd nandeh û çavvekirî
merdemêr (rengdêr) mêrê merd nandehçavvekirî
merdene (Zazaki) (lêker) mirinKurdî (Zazaki) mirin
merdî (navdêr, mê) mirovperwerî, mirovhezî, xêrxwazî, fîlantropî, camêrî, qencî, çakî, alîcenabî, bi mal û milkê xwe alîkariya xelkê kirin, mirovdostî, xêr, xêrkirin, xêrdan.
Herwiha: merdîtî, merdtî.
Dijwate: nemerdî, temahî, çirrûkî.
ji: merd + -î
merdîkî (navdêr, mê) bi merdî, bi rûmetdarî.
ji: merdî +-kî
merdim (navdêr) jin, zelam, keç, kurr û bûnewerên din yên bi du piyan dimeşin û dikarin biramin û biaxivin, kesên ji binemalê yan xwînê ve nêzî hev.
Herwiha: mirov, meriv, mere, merov, miro.
Hevwate: Wate 1: ade-merîk, ademîzad, ademî, benîadem, benderuh, beşer, insan, însan, kes Wate 2: kesûkar, lêzim, xizm, eqreba.
ji: mirin
merdînî (rengdêr) nandehî, :bi merdî jiya û bi merdînî mir
merdkî (navdêr, mê) bi merdî.
ji: merd +-kî
merdkirin (navdêr)dema mirov bi mal û diravî jibo mêvanan ya pêdivî bi ket, :divê jibo mêhvanan mirov xwe merd bike
mere 1. zelam û jin û zarrok (navdêr)(Binihêre:) mirov 2. dijwateya herre. Binêre; herrîn 3. me re, bi me re, ji me re
mered pace
merek kadîn
mereke (Zazaki) (navdêr, mê) kadîn
merem (navdêr, mê) mebest, mexsed, niyet, bayist, armanc, hedef, daxwaz, Merema we çi ye? (Hûn çi dixwazin? We çi divê?), Merema min bi vê nivîsarê ne rexnekirina we ye lê dixwazim çend pêşniyaran bikim. axir, bi kurtî, Unsur, kunsur, ard û sur… Merem ez ji nav derneketim..
Herwiha: meram.
: meramî
meremdar (rengdêr) pêşbiryar, lagîr.
ji: merem +-dar
meremdarkî (navdêr, mê) bi meremdarî.
ji: meremdar +-kî
meremer (navdêr, mê) kalekal, pit-pit.
ji: merem +-er
meremkirî (rengdêr) niyazkirî, armanckirî.
ji: merem +kirî
meremkirin (navdêr, mê) mebestkirin.
ji: merem +kirin
merengozî (navdêr, mê) necarrî, xeratî, dartiraşî
merenqoz (navdêr, mê) necarr, xirat, durger, dartiraş, dartaş
mereq (navdêr, mê) hewes, balkêşî, tatêl, tatol, çavzêlkî, etir, xemxwerî, pirr xwestin tiştekî bizane, arezû, meyl, bij, dilbijî, baldarî, daxwaz, xwestek, xwezî, hêvî, hez, işteh, miciz, mijaj, dilçûnê, rexbet, temenî, iştiyak, iqbal, mad, dîqet, enteres, balkêşbûn, xwestin, pûte, bayex, hemêt, îtina, giringî, muhimî.
Herwiha: meraq.
Bikaranîn: Lêker: mereq kirin, mereq şkandin. Navdêr: mereqkirin, mereqşkandin.
: bêmereq, bêmereqî, bêmereqîtî, bêmereqtî, bimereq, bimereqî, mereqdar, mereqdarî, mereqdarîtî, mereqdartî, mereqder, mereqderî, mereqderîtî, mereqdertî, mereqdêr, mereqdêrî, mereqdêrîtî, mereqdêrtî, mereqî, mereqker
mereq kirin (lêker)(Binihêre:) mereq
mereqdar (rengdêr) kesa/ê ku dixwaze tiştan bizane, kesa/ê ku bala xwe dide tiştan, kesa/ê ku dixwaze tiştek hebe yan tiştekî bibîne.
Herwiha: meraqdar.
Hevwate: bimereq.
ji: mereq + -dar.
Bikaranîn: Lêker: mereqdar bûn, mereqdar kirin. Navdêr: mereqdarbûn, mereqdarkirin Rengdêr: mereqdarbûyî, mereqdarkirî.
: mereqdarî, mereqdarîtî, mereqdartî
mereqdar bûn (lêker)(Binihêre:) mereqdar
mereqdar kirin (lêker)(Binihêre:) mereqdar
mereqdarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mereqdar
mereqdarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mereqdar
mereqdarî (navdêr, mê) mereqdarbûn, mereq, baldarî, hewes, balkêşî, tatêl, tatol, çavzêlkî, etir, xemxwerî, hezkirin ku tiştekî bizane yan bibîne.
Herwiha: meraqdarî, meraqdarîtî, meraqdartî, mereqdarîtî, mereqdartî.
ji: mereqdar + -î
mereqdarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mereqdar kirin
mereqdarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mereqdar
mereqder (navdêr, mê) balkêş, entresan, serincrakêş.
ji: mereq +-der
mereqî (navdêr, mê) rewşa mereqbûnê.
ji: mereq + -î
mereqker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê mereq dike.
ji: mereq + -ker
mereqkêşî (navdêr, mê) naz, balkêşî, niwaz, dilwazî, dilkêşî, dênkêşî, cezb, atraksiyon.
ji: mereq +-kêşî
mereqkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mereq kirin
mereqkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mereq
mereş Serenav,mê, bajarrek e li parêzgehek e li Bakurê Kurdistanê, paytexta wê parêzgehê
merexesî (navdêr, mê) pişû, vehesîn, azane, betlane, bênvedan, tatîl, îstîrehet, dema mirov kar nake: Te merexesiya xwe ya havînê li kû borand?.
Herwiha: meraxesî
merêz (navdêr, mê) paqijî, pakî, bijûnî, temîzî, xawênî, rêkûpêkî, serûberî.
Bide ber: melez, mered, merez, merîz.
: bêmerêz, bêmerêzî, bêmerêzîtî, bêmerêztî, bimerêz, merêzdar
merez kul û nexweşî
(navdêr, mê) nesaxî, nexweşî, êş, derd, elem, kul, keder, keser.
Herwiha: mered.
Bide ber: melez, merêz.
Têkildar: merîz.
ji wêjeyê: Welhasil, Kubizek dibêje ku keçika cihû guh li Hitler nedikir û evîna wî bê bersiv hişt. Piştre têkiliya wan ji hev qut bûn û ev ji Hitler re bû derd û merezek xedar.jêrderk.
ji: ji erebî مرض (mereḍ), hevreha aramî ܡܪܥܐ (mera), akadî meraṣu. Peyva erebî ketiye gelek zimanên din jî: bo nimûne farisî û urdûyî مرض (merez), tirkî maraz, hindî मरज़ (maraz), swahîlî maradhi. Tevî nêzîkiya dengê xwe jî, ji aliyê etîmolojiyê ve ew ne hevrehên peyva ewropî ne: bo nimûne fransî malade, îtalî malattia, katalanî malaltia û hwd. ku ji latînî mal habitus in..
: merezî
merezdar (rengdêr) nexweşok, biêşîk, bîmarî, janoyî, nizar, merezoyî, jar, nexweşokî, derdnak, êşîkdar, hîledar.
ji: merez +-dar
merêzdar (rengdêr) bipaqijî, bipakî, bibijûnî, bitemîzî, bixawênî.
ji: merêz + -dar.
: merêzdarî merêzdarîtî merêzdartî
merêzdarî (navdêr, mê) rewşa merêzdarbûnê.
ji: merêzdar + -î
merezdarîbûn (navdêr, mê) nexweşbûn.
ji: merez +-darî +bûn
merezî (navdêr, mê) rewşa merezbûnê, nexweşokî, nexweşî, êşîk, bîmarokî.
ji: merez + -î
merezî kirin (biwêj) aciz kirin, nexweş xistin. eman ji dest vî lawê min îpiçûk, wî ez merezî kirim.
merezme (navdêr, mê) sifre, destexane, xwançe.
Herwiha: meresme
merezoyî (navdêr, mê) nexweşok, nexweşînok, bîmarî, biêşîk, janoyî, nizar, marazdar, merezdar, jandar, biêşk, êşîkdar, hîledar, jar, nexweşokî, derdnak.
ji: merez +-oyî
merfet derfet
merg giyan
(navdêr, mê) mirin, wefat, mewt, emrê Xwedê, nemana li jiyanê, can, ruh, giyan: Mergê min gorî te bibe! (Bila ez bo te bimirim!).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌رگ.
ji: jiari, hevreha soranî مه‌رگ (merg), farisî مرگ (merg), têkilî peyvên mirin, mirov, mêr, merd....
: merge, mergî, pêşmerge
merge (1 şîrove)Xwarinek e. Li gelek herêmên kurdîstanê tê çêkirin. Ji nanê tisî tê çêkirin. Bi gelemperî ji aliyê pîran tê hez kirin..
mergen (navdêr, mê) xilwet, dêr, keşîşxane, manastir, avahiyê ku abid tê ve dijîn û îbadetê dikin
mergî (navdêr, mê) rewşa mergbûnê.
ji: merg + -î
mergîz (navdêr) pê tûmê zeviyan çêdikin.
mergonek bangurdan
(navdêr, nêr) bagurdan
merhamet kirin (lêker)însaf kirin.
ji: merhamet + kirin
merheba (hoker) silav!, selam!, selamun eleykum, rojbaş, gotinek silavkirinê ye dema ku mirov hev dibîne: Merheba, tu çawan î?.
Herwiha: merhaba (di bin tesîra tirkî de).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌رحه‌با.
Bikaranîn: Van salên dawîn, bi texmîna ku silav ji merheba kurdîtir e, gelek kes li hev wisa silav dikin. Lê di kurdî de peyva silavkirinê merheba ye, silav karê gotina merheba ye. Herdu jî ji erebî ne lê ji mêj ve ketine kurdî û bûne malê zimanê me. Bikaranîna ti ji wan herduyan ne eyb û şerm e..
ji: ji erebî مرحبًا (merḧeben: bi xêr hatî) ji erebî me- + رحب (reḧibe: fireh bûn), têkilî رحب (reḧḧebe: bixêrhatin lê kirin). Idiaya ku dibêje merheba ji mihreban/mihrevan e, bêbingeh e. Eger merheba ji mihriban bûya, çima kurd û farisan dê ew bi ḧ ya erebî bigota, cihê r û h biguheranda, i bikira e, n ji dawiya peyvê biavêta û kurdan li hemberî mihrevana xwe b di peyvê de bi kar bianiya? Di ser re jî, eger ev peyva wiha giring ne ji erebî bûya, çima berî îslamê ew di ti nivîsên îranî de wek silavê nehatiye qeydkirin. Em dizanin ku di zimanên îranî de bi hezaran peyvên pirr kêmtir giring di nivîsan de ji me re mane lê ev merheba tine bûye..
: merhebahî, merhebatî, merhebayî
merheba! bi xêr hatî!
merhebatî xêrhatinî
merhebatî ji hev birîn têkilî ji hev qut kirin
merhebayî (navdêr, mê) silav.
Herwiha: merhabatî, merhabayî, merhebatî.
ji: merheba
merhele 1. ast 2. rade
(navdêr, mê) qonax, gihanek, faz, qedem, gav, ast, pile, derece, hengam.
Herwiha: merhale, merĥale, merĥele
merhem dermanê helîsekî/macûnkî
(navdêr, mê) dermanek nerm e ku mirov bi laşê xwe dide.
Bikaranîn: Lêker: merhem kirin. Navdêr: merhemkirin Rengdêr: merhemkirî
merhem kirin (lêker)(Binihêre:) merhem
merhem lêdan (Binihêre:) merhem
merhemandin (lêker)melhem kirin.
ji: merhem +-andin
merheme (navdêr) dilovanî.
ji wêjeyê: Behrê nusret , sanî behrê merheme , Behrê qudret , behrê îrfan in heme w:Mela Hisênê BateyîHevwate, merhemet, merhemeh
merhemet hesta diltenikiyê *“merhemeta ne li cih, merezê tîne”
(navdêr, mê) dilovanî, dilnermî, rehm, bexşendeyî, dilnermbûn, dilsojî.
ji wêjeyê: Qudret û tezîm û mînnet merhemet Hem seadet hem keramet menzîlet w:Mela Hisênê Bateyî.
Herwiha: merhamet.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: merhemet kirin, merhemet xwestin. Navdêr: merhemetkirin, merhemetxwestin Rengdêr: merhemetkirî.
: bêmerhemet, bêmerhemetî, bimerhemet, bimerhemetî, merhemetdar, merhemetdarî, merhemetdêr, merhemetdêrî, merhemetnas, merhemetnasî, merhemetyar, merhemetyarî
merhemet ket ber dilan hate însafê
merhemet kirin lê şewitîn, guneh pê hatin
(lêker)(Binihêre:) merhemet
merhemet nekirin (lêker) çav neniqandin.
ji: merhemet + nekirin
merhemet xwestin (lêker)(Binihêre:) merhemet
merhemetkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merhemet kirin
merhemetkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) merhemet
merhemetxwestin (navdêr, mê) (Binihêre:) merhemet
merhemkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merhem kirin
merhemkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) merhem
merhûm (rengdêr) rehmetî, biheştî, rehmetkirî, mirî, wefatkirî.
ji wêjeyê: Şahirê siyê jî Melayê Batê ye. Navê wî jî Mela Ehmed e. Eslê wî ji Batê ye. Bate gundek e, ji gundê di hekariyan. Di tarîxa heşt sed û bîstî da peyda bûye, û zehf şihir û ebyat gotine. Dîwaneke mexsûs heye, qewî qenc e, û mewlûdeke kurmancî gotiye. Di Kurdistanê de ew meqbûl e; û heştê salî emir kiriye û neh sedê hicrî merhûm bûye. Di nêv gundê Batê de jî medfûn e.(Mela Mehmûdê Bayezîdî).
: Ji erebî, têkildarî: me- + rehm
meri (navdêr) ademî, ademîzad, ade-merîk, insan, beşer, benîadem, meriv, mere, merdim, jin û zelam û keç û kurr û bûnewerên din yên bi du piyan dimeşin û dikarin biramin û biaxivin, xizm, eqreba, kesûkar, kesên ji binemalê yan xwînê ve nêzî hev.
Herwiha: miro, mirov, mere, merî, meriv, merov, merdim.
Hevwate: Wate 1: ade-merîk, ademî, ademîzad, benderuh, benîadem, beşer, însan, kes Wate 2: kesûkar, lêzim, xizm, eqreba.
ji: Têkildarî mirin, Proto-hindûewropî: mer- (mirin) > + teuk- (tov, tuxm), Sogdî: merte-tewxme- , Middle Persian: mertum (mirov), Farisî: merdom (mirov), Zazakî: merdim, Hewramî: merdim, Kurmancî: mirov, meri, meriv.
: meridost, meridostî, merihez, merihezî, merinas, merinasî, meriperwer, meriperwerî, merirev, merirevî
merî mirov *“merî, bi zenga ber diranan têr nabe”
meridîyayene (Zazaki) (lêker) meridîn
meridnayene (Zazaki) (lêker) meridandin
meridnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin meridandin
merîk bişkoj, qumçe
(navdêr, mê) meyîk, qumçe, bişkoj, qupçe.
Bide ber: merî mêrî mirî mîrî morî morîk mûrî.
: bêmerîk bêmerîkî bimerîk bimerîkî merîkdar merîkdarî
merîkdar (rengdêr) bimeyîk, biqumçe, bibişkoj, biqupçe.
ji: merîk + -dar.
: merîkdarî merîkdarîtî merîkdartî
merîkdarî (navdêr, mê) rewşa merîkdarbûnê.
ji: merîkdar + -î
merisandin (lêker)(navdêr, mê) firikandin, perixandin, gemirandin, hewirandin, masaj, mist dan, surandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌رساندن
merisandin/dimerisîne/bimerisîne 1. daqurtandin 2. lê xistin 3. bêhêz hiştin
merît (navdêr, mê) meziyet, şiyan, karîn, qencî, biserketin
meritandin/dimeritîne/bimeritîne 1. herişandin 2. birîndar kirin, spîldaxkî jê derbas kirin
meritîn/dimerite/bimerite 1. herişîn 2. birîndar bûn *“destê bin kêvir, bikêşî dê bimerite nekêşî dê biherişe”
meriv mirov *“meriv, bi çiravan diçe delavan”
(navdêr) jin, zelam, keç, kurr û bûnewerên din yên bi du piyan dimeşin û dikarin biramin û biaxivin, kesûkar, eqreba.
Bikaranîn: Lêker: meriv bûn, meriv kirin. Navdêr: merivbûn, merivkirin Rengdêr: merivbûyî, merivkirî.
Hevwate: mirov, mere, merov, miro, kes, insan, însan, beşer, ademîzad, ademî, benîadem, benderuh, merdim
meriv bûn (lêker)(Binihêre:) meriv
meriv kirin (lêker)(Binihêre:) meriv
merivan (navdêr, mê) merivhez.
ji: meri +-van
merivane (rengdêr) mirovane, mirovwarî, mirovkî, merivkî, bi mirovî.
ji: meriv +-ane
merivantî (navdêr, mê) xizimatî, lêzîmî, xweyîtî.
ji: meri +-vantî
merivatî mirovatî *“merivatî bi baran, hesab bi misqalan”
merivbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) meriv
merivbûyî (rengdêr) (Binihêre:) meriv
merivê bêguman, bêdîn û bêîman (biwêj) yên ku alîkarî û hêviyê nadin mirovan ne mirovên baş in. ez ji vê bi rastî jî bawer im ku mirovên bêguman, bêdîn û bêîman in.
merivê malê mirî bûn (biwêj) ji bo tiştên erzan û belaş gelekî di nav hewldanê de bûn. wan kelepûran ji bo faysal bihêlin, jixwe ew merivê malê mirîye.
merivê xwe dîtin (biwêj) layîqê xwe dîtin. qet destê xwe nedinê, wê tam merivê xwe dîtiye.
merivek (navdêr, mê) yek, kesek, mirovek.
ji: meriv +-ek
merivhezî (navdêr, mê) merivanî, mirovî.
ji: meriv +-hezî
merivhezî bûn (navdêr, mê) mirovhezî bûn, merivperwerî bûn, mirovperwerî bûn.
ji: meriv +-hezî + bûn
merivkî (navdêr, mê) mirovane, merivane, mirovwarî, mirovkî, bi mirovî.
ji: meriv +-kî
merivkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meriv kirin
merivkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) meriv
merivok (navdêr, mê) mêrikok, merivkok.
ji: meriv +-ok
merivokî (navdêr, mê) mirovokî, antropoît.
ji: merivok + -î
merîwan Xwendin: Serenav,mê, bajarrkek e li nêzî Sineyê li Rojhilata Kurdistanê serenav, nêr, navek zelaman e.
Bide ber: Merwan, Merwanî.
: merîwanî, merîwanîtî
merîx Serenav,mê, Behram, Mars, yek ji exterên anku planetên pergala rojê ye (ji rojê ve ber bi dûrtir ya çarem e).
ji wêjeyê: Vê demê stêrka te Heyv bi Merîxê re di nava hevrikiyekê de ye. Lewma dibe ku di rojên pêş de tu ji nişkê ve biryarekê bidî û mirovên derdora xwe matmayî bihêlî.Xelk çûne ser Merîxê, em hê jî li nav rîxê! jêder.
ji: Ji erebî.
: merîxî
merixandî (rengdêr) hincirî, hincirandî, pelaxtî, pelixandî, merixî, pelçiqî, pelçiqandî.
ji: merixand + -î +
merixandin mexelkirin, mexel kirin, kirin mexel, êvtandin, kuncirandin, hincirandin, pelixandin, pelçiqandin
merixandin/dimerixîne/bimerixîne mexel kirin
merixîn/dimerixe/bimerixe mexel hatin
meriyet (navdêr, mê) meqbûlî, qebûlbûn, hatin qebûlkirin, ne qedexebûn.
Herwiha: meriyet.
ji wêjeyê: Wê rojê min hibîst ku li Emerîkayê jinek nimêja înê bi jinên misilman dide kirin. Kesên ku hay ji dîroka me nebin, vê wek yekem bûyer dinirxînin. Lê, berî bi salan, li Nêribê Xaltêya Medê nimêja înê dabû kirin lê piştre ev ji merîyetê hat rakirin.(Hesê Belê: Xaltêya Medê û Nimêja Înê, Lotikxane.com, 3/2008).
ji: Ji erebî.
: meriyetî
meriyetî (navdêr, mê) rewşa meriyetbûnê.
ji: meriyet + -î
merkane derdanka şûşeyî ya bi devik
merkep (navdêr, mê) selika mezin ku berê vajî dihat qulipandin û mast û xwarinên din li bin dihatin hilanîn pîrika min her şeveq mast ji bin merkebê derdixist û ji min re qîmaxekî mezin datanî ser nan. her roj psîk diketin bin merkeba me û xwarinên me dixwarin.
Herwiha: merkeb
merkez navend
(navdêr, mê) navend, senter, nav, nîvek, beşa li nîveka anku nava derekê yan tiştekê/î, cihê giring, cihê lêcivînê, bingeh, cihê tiştek lê têt kirin.
ji: ji erebî.
: merkezî
merkezî (rengdêr) navendî, sentral, tişta/ê li navendê, ne rexkî, ne herêmî, ne deverkî.
ji: merkez + -î.
Bikaranîn: Lêker: merkezî bûn, merkezî kirin. Navdêr: merkezîbûn, merkezîkirin Rengdêr: merkezîbûyî, merkezîkirî.
: merkezîtî
merkezî bûn (lêker)(Binihêre:) merkezî
merkezî kirin (lêker)(Binihêre:) merkezî
merkezîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) merkezî
merkezîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) merkezî
merkezîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merkezî kirin
merkezîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) merkezî
merkezîtî (navdêr, mê) rewşa merkezîbûnê.
ji: merkezî + -î
merkeziyet (navdêr, mê) sentralîzm, unîtarîzm, jakobînîzm.
Dijwate: herêmîtî, desentralîzasyon, federalîzm.
ji wêjeyê: Barzanî bal kişand ser wê yekê ku li ba hin terefan merkeziyet hê jî di ser her tiştî re tê, û wiha li wan hatiye ku helwesta wan a li hember her dexwazeka desthilata Kurdistanê li dijî berjewendiyên Kurdistanê be. Wî got loma jî divê em bi wan baş bidin fahmkirin ku tenha çareserîya ji bo pirsgirêkan sîstema fedralî ye û biryarên li ser esasên federalî ne.(Netkurd.com, 12/2007).
ji: merkezî + -yet
merkûr serenav, Tîr, Zawe
mermalî (navdêr) xizm, lêzim, eqreba, ehl, kesûkar, mirovên kesekî
mermer cureyekî kevirên avasaziyê ye
mermî fîşeng, gule
(navdêr, mê) fîşek, gulle, telqe, qurşin
merov (navdêr) jin, zelam, keç, kurr û bûnewerên din yên bi du piyan dimeşin û dikarin biramin û biaxivin, kesên ji binemalê yan xwînê ve nêzî hev.
Herwiha: mirov, mere, meriv, miro, merdim.
Hevwate: Wate 1: ademîzad, ade-merîk, ademî, benîadem, benderuh, beşer, insan, însan, kes Wate 2: kesûkar, lêzim, xizm, eqreba.
ji: mirin
merqed (navdêr, mê) gorr, tirb, mezar, qebir, ziyaret.
Herwiha: merqat.
ji: Ji erebî.
ji wêjeyê: Li ber ronahiya merqeda Ehmedê Xanî(sernavê nivîsek Jan Dost di Diyarname.com de, 6/2007).
ji: Ji erebî
merr kirin (lêker)(Binihêre:) merr
merrbêr (navdêr, mê) bêr, merr, metirke, bêrik, merrik, amûra pêkolandina axê.
Herwiha: merrbêl merbêl merbêr.
ji wêjeyê: Rast e, merbêr û merbêl jî heman bêr e. Corekê bêrê heye ku devê wê tûj e û pêpikekê darînî pê ve ye ji bo ku mirov pêyê xwe dane ser û bêrê pê di axê re bike. Ji vî corî re dibêjin mera metirke yan metirke..
ji: merr + bêr
merriçandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merriçandin
merriçandin (lêker)(navdêr, mê) perçiqandin, merçiqandin, zirviçandin, eciqandin, esirandin, çewisandin, dewisandin, herrişandin, givaştin, di nav yan di bin tiştek giran yan şidayî ve pûç kirin, rebitandin, hijiqandin, heşandin, pelixandin, têk birin.
Herwiha: meriçandin, mirriçandin, miriçandin.
Bide ber: miçandin, miçiqandin.
Têkildar: merriçîn.
ji: hevreha merçiqandin, ji Proto-hindûewropî mel- (nerm bûn), binêre melhem.
: merriçandî, merriçîner, merriçîninde, merriçînk
merriçîn (lêker)(navdêr, mê) perçiqîn, herrişîn, pelçiqîn, eciqîn, dewisîn, felişîn, çewisîn, têk çûn, esirînAlfabeyên din Kurdî-Erebî: مه‌ڕچین.
Herwiha: merriçan merriçiyan merriçîyan merriçyan meriçan meriçîn meriçiyan meriçîn meriçîyan meriçyan mirriçan mirriçîn mirriçiyan mirriçîn mirriçîyan mirriçyan miriçan miriçîn miriçiyan miriçîn miriçîyan miriçyan.
Bide ber: meritîn. Tewîn: Lêker: -merriç-.
Têkildar: merriçandin mirrîço.
Bide ber: pelixandin perritandin.
: merriçî merriçiyayî merriçok merriçokî
merrik (navdêr, mê) bêrik, merra biçûk.
Herwiha: merrk, merik, merk.
ji: merr + -ik
merrîn (lêker)merremerr, sewta mihan.
ji: merr +-în
merrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye merr kirin
merrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) merr
merrvanî (navdêr, mê) karê merrvanan.
ji: merrvan + -î
merş 1-berrik, xawlî, xalîçe, kilîm, mafûr, rayex, mêzer, galt, hêsîl, berr, codelîk, nalîk, lalîk, gildik,
nivînên ku binê malê pê tê raxistin daku ne sar be
(carine ji ber delaliya wan dîwar jî pê tên raxistin)
2- tatî
(navdêr, mê) berrik, xawlî, xalîçe, kilîm, mafûr, rayex, mêzer, galt, hêsîl, berr, codelîk, nalîk, lalîk, gildik, nivînên ku binê malê pê tê raxistin daku ne sar be (carine ji ber delaliya wan dîwar jî pê tên raxistin), tatî.
Bide ber: marş.
Têkildar: betenî, doşek, sucatk
1. raxistina nava malê 2. bêrkun, ferşik *“gava zarok ket meha şeşan, quna wî dayne ser merşan”
mersef sinî
(navdêr, mê) sênî, belem, ferxesênî, tepsî, bergeş, sifre, berkêşok, sînî, ferxesînî, hewank, teblîk, zêrcam, amana berfireh ya ku sênîk û amanên din tê de tên bicihkirin daku gerrandina wan asan be yan xwarinê jê nekeve ser erdê yan ser maseyê.
Bide ber: mesref
merşfiroş (navdêr, mê) kilîmfiroş, cacimfiroş.
ji: merş +-firoş
merşfiroşî (navdêr, mê) kilîmfiroşî, cacimfiroşî.
ji: merş +-firoşî
merşik 1. raxistina nava malê 2. bêrkun, ferşik *“gava zarok ket meha şeşan, quna wî dayne ser merşan”
(navdêr, mê) merş, cîrax, bestir, tayî.
ji: merş +-ik
merşker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê merş dike, kilîmker.
ji: merş + -ker
merşkerî (navdêr, mê) kilimken, cacimkerî.
ji: merş +-kerî
mersûm (navdêr, mê) tomar, qeyd, tişta/ê bi nivîsandinê resmîkirî, reşname.
Herwiha: tapû.
ji wêjeyê: Li gor biryareke nû ya serokatiya komara Sûriyeyê ko bi mersûma 49 hatiye nas kirin, çi hawlatiyekî kurd yê Kurdistana binxetê maf nîne bê razîbûna saziyên ewlekariyê, wezîrê navxwe û bergiriyê yê Sûriyeyê, çi erd û xaniyan li ser navê xwe tapo bike.(Nefel.com, 10/2008)
mertal 1. alava ku ji derba şûran pê berevanî tê kirin 2. alava ku pê berevanî tê kirin
(navdêr, mê) amûrek madenî yê pan û bi gelemperî girrovirr e û mirov dide ber xwe daku xwe ji şûran yan riman diparêze, (mecazî) her tişta/ê ku tiştekî diparêze.
Herwiha: metal , mirtal, mital.
: mertalî.
ji: metal a latîn
mertala şems li ser milê (yekî) bûn (biwêj) bihêz û qewet bûn. wisa bihêz e ku tu dibêjî mertala şems li ser milê wî ye.
mertalê (yekî) rûyê (yekî) bûn (biwêj) ji bo kesên bêar û bêfedî tê gotin. ji wî re çi? mertalê wî rûyê wî ye.
mertalî (navdêr, mê) rewşa mertalbûnê.
ji: mertal + -î
mertebe (navdêr, mê) pile, ritbe, derece.
ji wêjeyê: Kay cismê letîf ê subhetî roh!Dergahê beden li ber te meftûh.Ez hêvî dikim ku bê teweqquf.Rencîde qedem be bê tekelluf.Carek here suddetelseadet.Gavek here sudretelnihayet.Ewwel here bibose astanê.Paşê here pêş dilistanê.Emma bi tewaduî û teizîm.Sed mertebe ihtiram û tekrîm.Ahiste ji bo bike duayê.Wa besteyî wê bike senayê.Şayiste bike tu ihrtiramê.Destbeste vewest bike selamê.(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695).
ji: Ji erebî, têkildarî ritbe
mertek (navdêr, nêr) karîte, max, kêran, beşt, ribanek, nîre, şeqle, girş, onî, gelender, mirdiyaq, garîte, darê yan asinê dirêj û qayîm (bi taybetî yê ku ban xwe li ser radigire).
Herwiha: martag, martak, merteg.
: mertekî
mertekî (navdêr, mê) rewşa mertekbûnê.
ji: mertek + -î
merû (navdêr, mê) mihû, mirov, meriv, insan, beşer
mervan (rengdêr) merd, camêr, qenc, xêrxwaz, xweşmirov.
Herwiha: merwan.
ji wêjeyê: Ez ê nimûneyeke konkret bidim; ez vê biharê li welêt bûm, min camêrek dît ku deh-donzdeh salan di hepsê de mabû, lê min nizanîbû. Ew ewqasî nerm, nefsbiçûk û mervan bû.(Firat Cewerî di hevpeyivînekê de li gel Murad Ciwan li ser romana xwe Ez ê yekî bikujim, Netkurd.com, 11/2008).
: mervanane, mervanî, mervanîtî, mervantî
mervanane (rengdêr) bi awayekî mervan.
ji: mervan + -ane
merwan (navdêr, nêr) navek zelaman e.
: Merwanî, merwanîtî
merwanî (navdêr) mîrnişînek kurdî bû li salên 990 ta 1085 li derdorên Amedê.
Bide ber: Merîwan.
ji: Merwan + -î.
: merwanîtî
merx [I] cureyekî darên ku zivistanan belçikên wan danaweşin [II] newalên rûbaran
(navdêr, mê) kaj, qaç, hevrist, hêrvist, hevrêz.
Herwiha: marx.
ji: Ji zimanê hûrrî, bi hûrrî em dibejin maḧri
merxesk (navdêr, mê) berbisk, sinceq, baxîz, sincaq, qawgîr
merxezar (navdêr, mê) mêrg, çîmen, çergeh.
Herwiha: merxezarr.
ji wêjeyê: Ev mêwe li kî cihî gehane?Ev gul di çi gulsenê numane?Serwêd çi cobarekî ne?Teyrêd çi merxezarekî ne?.
ji: merx + -e- + -zarr.
: merxezarî
merxezarî (navdêr, mê) rewşa merxezarbûnê.
ji: merxezar + -î
merxûr (rengdêr) (navdêr) mirovxwer, ademxwer, kanîbal, dehbe, hov, wehşî, dirrinde, barbar, kesa/ê ku goştê mirovan dixwe, yamyam, serxûr.
Herwiha: yam-yam, yemyem, yem-yem.
ji wêjeyê: Heger hûn dev ji alema mirovahiyê berdin, -qet wan têkilî vî tiştî nekin- bi tenê li cîhana kûçikan, li ya gêrikan, li ya gumgumok û marmarok û li ya wawîkan binêrin; hûn li avî û bejayiya vê dinyayê, li qewim û ahlên herî rezîl û riswa, li milet û kebîleyên herî bi paş de mayî jî binêrin, ne mimkun e ko hûn li ucûbeyeke –wek dewleta tirkan- weha rast werin. Ne mimkun e ko hûn li naxireke din, li keriyekî din, li refekî din û li dehbe û yamyamên weha ecêb, rast werin..
: yamyamî, yamyamîtî, yamyamtî
meryamî (navdêr) zimanek aborijînalî yê Awistralyayê ye
meryem (navdêr, mê) navek jinan e.
Herwiha: Miryem.
Bide ber: Meyrem
merz cihokên ku li dora zeviyan tên kolandin (da ku lêkend nekevê)
(navdêr, nêr) sinor, tixûb, hidûd, hed, navbera du welatan yan deveran: Gundê wan li ser merzê Îranê û Iraqê ye..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌رز.
Bide ber: merc, merg, merze .Binêre.
Herwiha: berz, derz, terz, werz, xerz, gurz, erz.
ji: hevreha farisî yan ji farisî مرز (merz), pehlewî merz, avestayî merezu-, latînî margo, îrlendiya kevn mruig, bruig, gotî ????? (marka), inglîziya kevn mearc, inglîziya nû û piraniya zimanên skandinavî mark, inglîzî herwiha march, almanî Mark, fransî marge, spanî margen, portugalî margem... hemû ji Proto-hindûewropî merg-. մարզ (marz: dever, navçe) ya ermenî û ܡܪܙܐ (merza: tixûb, sinor) ya aramî ji zimanên îranî hatine wergirtin. Ji eynî rehî: merc, marjîn, marjînal, mark, markîz...
merzandin (lêker) lê borin, lê negirtin, uzr xwestin. Tewîn: -merzîn-.
ji: merz +-andin
merzel gor *“hemû merzelên kêlsipî ne ziyaret in, hemû kesên şaşiksipî ne serdar in”
merzel gazî (yekî) kirin (biwêj) ji bo kesên gelekî pîr in, an jî bi nexweşiyek giran ketine tê gotin. welehî êdî merzel gazî apê kerîm dikin.
merzelê ji nêzdan miriyan li kû ye! (biwêj) ka kî ji birçînan miriye? her kes kêm an jî zêde dikare debara xwe dike. ma her tişt tenê têrkirina zik e? ka merzelê ji nêzdan miriyan li ku ye?!
meş 1. bez 2. rêveçûn *“guhên erdê, meşa mûriyê jî dibihîzin”
(navdêr, mê) birêveçûn, livîn, nerawestîn, nesekinîn, piyase, (siyaset) xwepêşandan, xwenîşandan, tezewirat, demonstrasyon.
Bide ber: maş mêş miş MûşHevawaz beş geş heş leş reş weş (Zazaki) xeş (devokî ji xweş).
ji: ji erebî ji rehê مشى (m-ş-y-: bi rê ve çûn), dema borî مشا (meşa: meşî, meşiya)..
Bikaranîn: Lêker: meş kirin. Navdêr: meşkirin Rengdêr: meşkirî.
: meşandin, meşandî, meşî, meşîn, meşîner, meşînerî, meşvan, meşvanî
meş çêkirin (lêker)(Binihêre:) meş
meş kirin (lêker)(Binihêre:) meş
mesafe (navdêr, mê) dûrahî, dûrî, dîstans, dirêjahiya rêya di navbera du deran yan tiştan de: Mesafeya navbera Kurdistanê û Swêdê çend hezar kîlometre ye?.
ji: Ji erebî مسافة (mesafet)
mesahe (navdêr, mê) rûber, berfirehî, rûpîvan, rûpîv, aqar, meydan, sahe, dever, minteq, herêm.
Herwiha: mesahet.
Bide ber: mesafe.
ji wêjeyê: di vê civînê de wezareta zîraetê û şandeya mêhvan peymanek îmza kir û li gor wê peymanê kompaniya (Foris and Manhatan) dê darên zeytonê li ser mesaheta 10 hezar donemên erdî biçîne.(Krg.org, 9/2007).
ji: Ji erebî
mesaj (navdêr, mê) peyam, xîtab, hinare, gotina yan nivîsa bo kesekê/î tê şandin anku hinartin: Vê peyamê bigihîne birayê min..
Herwiha: mesac mêsac mêsaj.
ji: ji frensî (yan ji inglizî) message ji latinî mittere (şandin anku hinartin).
Bikaranîn: Lêker: mesaj danîn. Navdêr: mesajdanîn. Rastnivîs: Mesaj bi rêya tirkî ji fransî ketiye kurdî. Piraniya peyvên ewropî di bilêvkirina wek fransî di kurmancî de tên nivîsîn. Bi fransî message wek mêsaj tê gotin. Lê ji ber ku di tirkî de ê nîne, bûye mesaj. Ji ber ku bi rêya tirkî ketiye kurdî, di kurdî de jî ne bi ê lê bi e ye: mesaj. Bi inglîzî nêzîkî dengê mesic e. Lê min di nav kurdan de nebihîstiye ku ti kesek wisa bibêje. Heta kurdên başûrî jî, ku bi piranî peyvên rojavayî li gor bilêvkirina inglîzî dibêjin, dîsa ew jî nabêjin mesic lê mesaj, mêsaj, mêsaj yan mêsac. Hem j û hem jî c li dawiya peyvên kurdî nadir in. Bi min ti sebebek nîne ku em ji awayê berbelav yê nivîskî anku mesaj derbasî nivîsîna bi awayekî din bibin..
: mesajber mesajberî mesajgihîn mesajgihînî mesajgir mesajgirî mesajhinêr mesajhinêrî mesajnivîs mesajnivîsî mesajşîn mesajşînî mesajwergir mesajwergirî
mesaj danîn (lêker)(Binihêre:) mesaj
mesajdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) mesaj
mesajgir (navdêr, mê) kesê/a mesajan digire.
ji: mesaj + -gir
mesajgirî (navdêr, mê) karê mesajgiriyê.
ji: mesajgir + -î
meşal (navdêr, mê) argûr, pêtal, xetîre, mêlede, meşxel, meşal, meşale, meşale, bizot, darikê agir bi serî ve yê mirov di dest xwe de digerrîne daku ronahiyê bide, yelmûm, sûk, gûrnewt.
Herwiha: meşal, meşale, meşale.
Bide ber: çira, find, şemal.
ji: Ji erebî.
: meşalî
meşale çira
meşalî (navdêr, mê) rewşa meşalbûnê.
ji: meşal + -î
meşandin (lêker)(navdêr, mê) bi rê ve biriné, pêşve birin, îdare kirin, serperiştî kirin, birêvebirin, îdare kirin, kargêrrî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌شاندن. Tewîn: Lêker: -meşîn-.
Têkildar: meşîn.
ji: meş + -andin.
: meşandî, meşîner, meşînerî, meşîninde
meşar (navdêr, mê) (Binihêre:) mişar
mesaxtin (lêker) heziqandin, mehfkirin, tune kirin, mehf kirin, wêran kirin, dêris kirin, xopan kirin, xopandin, helikandin.
ji: dêris +-andin
mesaxtin/dimesêxe/bimesêxe mezaxtin
meşbar (rengdêr) herrikbar, livok, livbar
mescîd (navdêr) mizgeft.
ji: erebî >>> مسجد (mescid)
mesder (navdêr, mê) reh, rîş, rîşal, jêder, çavkanî, serekanî.
ji: Ji erebî
mesed (navdêr, mê) asansor, amûra ku mirovan yan tiştan ji tebeqek xanî dibe qatên dî.
Herwiha: meshed, mesed.
ji: Ji erebî مصعد (mesed)
mesele 1. arîşe, gelş 2. mijar, babet
(navdêr, mê) nimûne, mînak, serpêhatî, çîrrok, metelok, arîşe, kêşe, gelemşe, pirsgirêk, doz.
ji: Ji erebî, têkildarî misil û mîsal.
: meselen
mesele çêkirin (lêker)(Binihêre:) mesele
meselen (hoker) bo nimûne, wek mînak, min girtî, sermeselê.
ji wêjeyê: Bereketa xwedê li teknolojîyê û înternetê be û hew. Hinek bi xêra înternetê mala xwe dibin mîratê, hevdu berdidin û dikevin rêyên xerab û hinek jî bi xêra înternetê ji xwe re jin û mêran dibînin û nav şeqê xwe germ û nerm dikin. Meselen Erebên Mêrdînê û jinên Fasî yên kezîkur.(Reşoyê Darî, Lotikxane.com, 7/2009).
ji: Ji erebî: mesele + -en
meselok kurteçîrokên watedar û qerfî
meşfen kevirê mirîşotiyê
meşgeh (navdêr, mê) rêgeh, guzergeh.
ji: meş +-geh
mesh gerandina destê şil li ser endamê pêçayî
mesh kirin destê şil li ser endamê pêçayî gerandin
meşhed serenav, bajarê duyemîn yê mezintir yê Îranê
meşhûd ,ku, tiştê ku lê bûyîne şahîd, tiştê ku tê dîtin.
ji wêjeyê: namê te ye şahibeytê meqsûd, fihristê mukatebatê mehmûd, medmûnê muraselatê la-reyb, meşhûdê mukaşefatê bi-l-xeyb, mehbûbê qulûbê men lehu l-qelb, qelban tu dikî bi ba xwe ve celb, me’şûq tu yî, bi fexr û naz î, ‘aşiq tu yî, lêk bêniyaz î, Mutleq tu mufîd û mustefad î, Bêşubhe murîd û hem murad î, Nûr î tu di husn-i rûyê dildar, Nar î tu di qelbê ‘aşiqê zar.
Herwiha: şahîd.
Dijwate: .
ji: ~ Ji erebî مەشھوود
meşhûr navdar
meşhûrbûn (navdêr, mê) meşhûrî, navdarî, nasî, niyasî, nasdarî, popûlerî, navûdeng, binavûdengî, navdarbûn
meşhûrî (navdêr, mê) navdarî, nasî, niyasî, nasdarî, popûlerî, navûdeng, binavûdengî, navdarbûn, meşhûrbûn, rewşa kesên meşhûr, nasîn, bernasî, popûlerbûn.
Herwiha: meşhûrîtî, meşhûrtî.
ji: meşhûr + -î
meşî (navdêr, mê) rewşa meşbûnê.
ji: meş + -î
mesîh (navdêr, nêr) (di cihûtiyê, filetiyê û îslamê de) kesek e ku bi fermana Xwedê hatiye yan dê bêt û xelkê bîne ser rêya rast (file bawer dikin ku Îsayê wan Mesîh e û misilman jî wê dipejirînin lê cihû bawer dikin kesek e ku hê nehatiye), Îsayê damezrînerê filetiyê.
Herwiha: Mesîh.
ji: ji erebî مسيح (Mesîḥ) jiarami ܡܫܝܚܐ (Mişîxa), hevreha îbrî משיח (Mesîex) ji rehê m-ş-x- (melhem lê dan).
: mesîhî, mesîhîtî
mesihandin mistdan, firikandin, mist dan, tê dan
mesîhî (navdêr) bawermend û peyrewên Îsa Mesîh û Mizgînê (Incîlê).
Herwiha: mesîĥî.
Hevwate: file, îsawî, xirîstiyan.
ji: Mesîh + î.
Bikaranîn: Lêker: mesîhî bûn, mesîhî kirin. Navdêr: mesîhîbûn, mesîhîkirin Rengdêr: mesîhîbûyî, mesîhîkirî.
: mesîhîtî
mesîhî bûn (lêker)(Binihêre:) mesîhî
mesîhî kirin (lêker)(Binihêre:) mesîhî
mesîhîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mesîhî
mesîhîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mesîhî
mesîhîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mesîhî kirin
mesîhîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mesîhî
mesîhîtî (navdêr, mê) filetî, îsawîtî, xirîstiyanî, dînê mesîhiyan, xiristiyanî.
ji: mesîhî + -tî
mesîhtî (navdêr, mê) filehî, filehtî, îsawîtî, xiristiyanî.
ji: mesîh +-tî
mesîl 1. çemê biçûk 2. newalên sêlavan 3. dibûr *“avê vexwe ji kanîesîlan, ne ji mesîlan”
(navdêr, mê) kemer, şal, qayîş, heyase, kember
mesîlk 1. newala bêav 2. rûbarok, newalok
meşîn (lêker)(navdêr, mê) bi rê ve çûné, livîn, nesekinîn, ranewestîn, hatin û çûn, lebitîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌شین. Tewîn: -meş-.
Herwiha: meşiyan.
ji: meş + -în.
: meşandin. Bi soranî: guzeran
mesîre (navdêr, nêr) seyrangeh, cîgur, geştistan, havîngeh
meşk eyarê ku tê de mastî dikilînin û dikên
(navdêr, mê) kil, postê sewalan yê ku şîr tê de tê kan/kilandin anku şilqandin daku nîvişk bi ser bikeve.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌شک.
Bide ber: meşq mişk. Têkilî: himban kune.
Bikaranîn: Lêker: meşk kan meşk kilandin Navdêr: meşkkan meşkkilandin.
ji: hevreha soranî مه‌شک (meşk) û مه‌شکه (meşke), kurdiya başûrî meşke, farisî مشک (meşk), pehlewî meşk, hexamenişî ???? (meşka-), tirkiya osmanî مشك (meşk), ermeniya kevn մաշկ (maşk), yûnaniya kevn μέσκος (méskos), yûnaniya kapadokî μάσκι (máski), gurciya kevn მაშკი (maşki)... hemû jiarami ܡܫܟܐ (mêşka), hevreha erebî مسك (mesk), îbrî משך (meşek), akadî ? (mašku KUŠ), misriya kevn msk3... ji proto-afroasyayî masak-..
: meşkî meşko meşkvan meşkvanî zikmeşk zikmeşkî
meşk kirin (lêker)(Binihêre:) meşk
meşkale xurcika çermîn
meşkar kesê ku çalakiya meşê pêk tîne
meşke (navdêr, mê) alîz, heliz, elîz
mesken (navdêr, nêr) cih, der, war, welat, herêm, mekan.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌سکه‌ن.
ji: ji erebî مسكن (mesken), hevreha aramî ܡܫܟܢܐ (meşkina), îbrî משכן (mişkan), ya erebî ji rehê سكن (s-k-n-: rawestîn, sekinîn, bi cih bûn, mal danîn), ya aramî û îbrî ji rehê ş-k-n-. Ji eynî rehî: sakin, sekin, sekinandin, sekinîn, miskîn....
: meskenî
meskenî (navdêr, mê) rewşa meskenbûnê.
ji: mesken + -î
mesker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê mes dike, laçînker.
ji: mes + -ker
meşkî (navdêr, mê) rewşa meşkbûnê.
ji: meşk + -î
meşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meş kirin
meşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) meş
meşkkiyan (navdêr, mê) çilqandina meşkê jibo bi dest ve îna dew û nîvişkî
meşkûk (rengdêr) biguman, şikdar, bişik, ne diyar, ne xwiya, nepenî, ne eşkere.
ji wêjeyê: La Turgut Özal roja 17 nîsane 1993 de bi hawayêko meşkûk merd. (bi zazakî) (Lê Turgut Özal di roja 17 nîsanê de bi awayekî meşkûk mir.).
ji: Ji erebî, têkildarî şik.
: meşkûkane, meşkûkî, meşkûkîtî, meşkûktî
meşkûkane (rengdêr) bi awayekî meşkûk.
ji: meşkûk + -ane
meşkûkî (navdêr, mê) rewşa meşkûkbûnê.
ji: meşkûk + -î
meşkvanî (navdêr, mê) karê meşkvanan.
ji: meşkvan + -î
meslege (Zazaki) (navdêr) meslek, pîşe
meşlejê (Soranî) (navdêr) xeter, metirsî
meslek (navdêr, mê) pîşe, mihne, hokar, profesyon, kariyer, karê ku mirov bo hatiye perwerdekirin û mirov bo jiyara xwe bi berdewamî dike: Mesleka wê mamostetî ye. Gelek kes dadweriyê û bijîşkiyê wek meslekên herî baş dihesibînin. Dema tu mezin bibî, tu dixwazî mesleka te çi be? Bijartina meslekê ji xwe re ne herdem asan e. - Mesleka te çi ye? - Ez nivîskar im..
Herwiha: mesleg.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: مه‌سله‌ك.
: bêmeslek, bêmeslekî, bimeslek, bimeslekî, meslekdar, meslekdarî, meslekdarîtî, meslekdartî, meslekdêr, meslekdêrî, meslekdêrîtî, meslekdêrtî, meslekder, meslekderî, meslekderîtî, meslekdertî, meslekî, meslekmend, meslekmendî, xwedanmeslek, xwedîmeslek
meslekdar (rengdêr) bipîşe, bimihne, bihokar, biprofesyon, bikariyer.
ji: meslek + -dar.
: meslekdarî meslekdarîtî meslekdartî
meslekdarî (navdêr, mê) rewşa meslekdarbûnê.
ji: meslekdar + -î
meslekî (navdêr, mê) pîşeyî, mihneyî, rewşa meslekbûnê.
ji: meslek + -î
meşna (Zazaki) (navdêr) mih, mî, pez
mesnet (navdêr, mê) bingeh, delîl, palpişt, piştevanî, destek, govanî, guvahî, belge.
ji wêjeyê: Seydayê Xasî muftîyê Licê ye, Usman Efendîyo Babij jî muftîyê Sêwregê ye. Di navbera Licê û Sêwregê de bi siwarî qonaxek rê, bi lingan du qonax rê heye. Her du jî hevçerxê hevdu ne; hempîşe ne. Ne mumkûn e ku Usman Efendîyo Babij ji berhema Seydayê Xasî bêxeber be. Lewre jî, min ew bawerî qet nîne ku Usman Efendîyo Babijî bi xwe îddîa kiribe ku berhema wî yekemîn berhema bi ziwanê dimilkî be. Lê kesên navborî ligel vê îddîaya xwe ya bêmesnet ruhê Usman Efendîyo Babijî rencîde kirin.(Roşan Lezgîn: Îxtîraseke Bêfesal, Amidakurd.com, 9/2007).
ji: Ji erebî.
: bêmesnet, bêmesnetî, bimesnet, mesnetdar, mesnetdarî, mesnetî
mesnetdar (rengdêr) bibingeh, bidelîl, bipalpişt, bipiştevanî, bidestek, bigovanî, biguvahî, bibelge.
ji: mesnet + -dar.
: mesnetdarî mesnetdarîtî mesnetdartî
mesnetdarî (navdêr, mê) rewşa mesnetdarbûnê.
ji: mesnetdar + -î
mesnetî (navdêr, mê) rewşa mesnetbûnê.
ji: mesnet + -î
meşq pêşamadehî
(navdêr, mê) rahênan, prove, tedrîb, temrîn, perwerde, fêrkirin, hînkirin, elimandin, antreman, îdman, pratîk, talîm.
Bide ber: meşk.
ji wêjeyê: Em yekser çûn bîroya partiya kak Selah. Wê demê baregeha partiya wî li Beyrûtê bû. Wan kovara Rojhelat derdixist. Hin biraderên kurdên Tirkiyê, endamên ”Partiya Karkir a Pêşeng a Kurdistanê” li ba kak Selah bûn. Ez dibêjim qey ji bal filistîniyan ve meşq (perwerdeya eskerî) bi wan dihat kirin. Ez li mala kek Salah bûm mêvan..
Bikaranîn: Lêker: meşq kirin. Navdêr: meşqkirin Rengdêr: meşqkirî.
: meşqî, meşqker
meşq dan hînî karekî kirin
meşq kirin (lêker)(Binihêre:) meşq
meşqa cengê ji şerekî re amadehiyên pêşîn
meşqbar (rengdêr) hînbar.
ji: meşq +-bar
meşqbarîtî (navdêr, mê) rahînanbarîtî.
ji: meşqbar +-îtî
meşqdan (navdêr, mê) fêrî rahênanan kirin
meşqdayî (navdêr)kesê serbazê fêrî rahînanan bûye, :ew serbazek meşdayî ye
meşqdîtî (rengdêr) hêvotî, perwerdedîtî, bitelim.
ji: meşq +dîtî
mesqel bûjena biriqandinê
mesqel kirin 1. biriqandin 2. çirûsandin
mesqele Problêm
mesqere (navdêr)(navdêr, mê) henek, hewal dana pêkenokanmînak: filan mesqereyan bike baştir binêre: henek.
Herwiha: • mesxere.
Têkildar: qerf.
ji: ji erebî سخر
meşqgeh (navdêr, mê) telîmgeh.
ji: meşq +-geh
meşqî (navdêr, mê) rewşa meşqbûnê.
ji: meşq + -î
meşqkar (navdêr, mê) rahêner.
ji: meşq +-kar
meşqker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê meşq dike, bedenbaz, bedenparêz.
ji: meşq + -ker
meşqkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meşq kirin
meşqkirin (navdêr)rêhînan kirin
meşqxane (navdêr, mê) telîmxane.
ji: meşq +-xane
mesref (navdêr, mê) lêçûn, xerc, pareyê yan tiştek din yê têt bikaranîn bo kirrîn yan kirina tiştekê/î, serf, mezaxtin, zehî.
Herwiha: misref.
Têkildar: serf serifandin serifîn.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: mesref kirin. Navdêr: mesrefkirin Rengdêr: mesrefkirî.
: bêmesref bêmesrefî bimesref bimesrefî
mesref kirin (lêker)(Binihêre:) mesref
mesrefdar (rengdêr) bimesref.
ji: mesref +-dar
mesrefkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mesref kirin
mesrefkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mesref
meşrû di çarçiveya helaliyê û qanûnan de; rewa
(rengdêr) legal, rewa, heq, mafdar, qanûnî, lejîtîm, yasayî, dadî, zagonî, hiqûqî, dadmendî, adil, edalî, dirist.
Bikaranîn: Lêker: meşrû bûn, meşrû kirin. Navdêr: meşrûbûn, meşrûkirin. Navdêr: meşrûbûyî, meşrûkirî.
ji: Ji erebî, têkildarî şerîet.
: meşrûbar, meşrûbarî, meşrûker, meşrûtî, meşrûyî
meşrû bûn (lêker)(Binihêre:) meşrû
meşrû kirin (lêker)(Binihêre:) meşrû
meşrûb (navdêr, mê) vexwirak, vexwarin, aşam, ruhnî, saremenî, tiştên ku tên vexwarinê, ereq, raqî, alkol.
ji: Ji erebî
meşrûbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) meşrû
meşrûbûyî (rengdêr) (Binihêre:) meşrû
meşrûiyet (navdêr, mê) legalîte, meşrûtî, meşrûbûn, tiştên li gor şerîetê, legalbûn, legalîtî.
ji wêjeyê: Hîç sebebek û bihaneyek nikare bibe hêceta meşrûiyetê bo kiryarên terorîstî yên bi vî rengî.(Nêçîrvan Barzanî li ser teqandinekê li Diyarbekirê, li gor Nefel.com, 1/2007).
ji: Ji erebî
meşrûker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê meşrû dike.
ji: meşrû + -ker
meşrûkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meşrû kirin
meşrûkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) meşrû
meşrûtî (navdêr, mê) rewşa meşrûbûnê, meşrûiyet, legalbûn, legalîtî, meşrûbûn, legalîte, rewayî.
ji: meşrû + -î
meşt (Zazaki) hoker, sibê (roja piştî îro).
Herwiha: mest.
ji: ji?
mest 1. serxweş 2. heyirî 3. cureyekî solên bênalçe ye
(rengdêr) serxweş, mendehoş, kesa/ê mey vexwariye û di bin bandora wê de maye, bicoş, coşdar, bikêf, jihalçûyî, serxweş, sermest, mendehoş, kesa/ê bi kêfa wê/wî pirr bi tiştekê/î xweş bûye.
Herwiha: sermest.
Bide ber: mast mist mîst.
Bikaranîn: Lêker: mest bûn mest kirin Navdêr: mestbûn mestkirin Rendgêr: mestbûyî mestkirî.
ji: hevreha yan ji farisî مست (mest), pehlewî mast (mest) ji meyestê- (meybûyî, bi meyê serxweşbûyî) ji mey..
: mestî
mest bûn 1. serxweş bûn 2. heyirîn
(lêker)(Binihêre:) mest
mest kirin 1. serxweş kirin 2. heyirandin
(lêker)(Binihêre:) mest
mestbar (rengdêr) şeraba mestî.
ji: mest +-bar
mestbûn (navdêr)(Binihêre:) mest
mestbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mest
meşte (Zazaki) hoker, sibe, sibeh (roja dû îro).
Dijwate: vizêr.
ji wêjeyê: Grûba Xebate ya Vateyî ra zî Malmîsanijî bi sernameyî “Rayero ke antîkurdolojî ra ver bi kurdolojî şino û Îsmaîl Beşîkçî” Munzur Çemî bi sernameyî “Vizêr, ewro û meşte Elewîtîye” û Seyîdxan Kurijî zî bi sernameyî, “Peter Lerch û xebatê ey ware kurdolojî de” teblîxî pêşkêş kerdî. Na konferans 30î aşm roja dişeme bi yew konser a qedîya.
meste (Zazaki) (navdêr). Bi kurmancî: sibe, sibehî.
Bide ber: mest, meşte
mestere (navdêr, mê) rastek, xetkêşk, rastkêşk, amûra ku pê xetên rast tên çêkirin.
ji: Ji erebî
meşti (Zazaki) hoker, sibê, sibe.
Dijwate: vizêr
mestî (navdêr, mê) rewşa mestbûnê, serxoşî, dilşadî, seydatî, serxweşî, sermestî, jehrkirin, mest, heyranî, jihalçûn, hîsterî, ekstasî.
ji: mest + -î
mestir (rengdêr) (devkî) mezintir, girstir, gewretir.
Herwiha: meztir.
ji wêjeyê: Elmasxan yek ji kurdên bakurê Kurdistanê, ji binecîhên bajarê Cizîra Botanê ye. Ew keça Mihemed û Asya xanimê ye ko di sala 1894an de li gundê Xargulê hatiye dinyayê. Elmasxan dotmama dengbêja navdar Meryemxanê ye û ew deh salan ji Meryemxanê mestir bûye.(Enwer Karahan: Elmasxan, Nefel.com, 2/2008).
ji: Têkilî mezin + -tir, hevreha farisî مهتر (mehter), pehlewî mih/mêh (mezin), ji Proto-hindûewropî, binere mezin.
mestkar (navdêr, mê) serçil.
ji: mest +-kar
mestkarî (navdêr, mê) serçilî.
ji: mest +-karî
mestker (navdêr, mê) cazîb, cezbker.
ji: mest +-ker
mestkî (navdêr, mê) mestane.
ji: mest +-kî
mestkirî (rengdêr) (Binihêre:) mest
mestkirin (navdêr)(Binihêre:) mest
mestûr (rengdêr) pêçayî, niximandî, nixamtî, sergirtî, serpoşkirî (bi taybetî jinên dîndar).
ji wêjeyê: Gul yek ne tenê ku sed hezaran.Gulşen didetin di nûbeharan.Meşûqê ku mislê wan gelek binher çend ku horî û melek bin.Ew nabine mûcibê çi derdanlewre ku hebin li cumle erdan. Yek bit, û nebit mîsal û hemtaMestûr ji rengê Zîn û Enqa. Aşiq bi çi dê biket medare? Bê sebr û mirin ewî çi çare?!(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695).
ji: Ji erebî.
: mestûrane, mestûrî, mestûrî, mestûrtî
mestûrane (rengdêr) bi awayekî mestûr.
ji: mestûr + -ane
mestûrî (navdêr, mê) rewşa mestûrbûnê.
ji: mestûr + -î
mesûd (rengdêr) mesûd: bextiyar, bextewer, dilşad, kamiran, şa, şad, dilşa, ferxende, şadîman, şadan, bisiûd, bişens, Mesûd: navek zelaman e: Mesûd Barzanî.
Herwiha: mesûd.
ji wêjeyê: Yilmaz Erdogan û Belçim Bîlgîna ko ji malbata Şêx Seîd efendiyî ye, berî bi demekê bi dilşadî bi hev re zewicî bûn û bi hev re wêneyên bextewariyê li pêşberî medyayê kişandibûn. Yilmaz Erdogan hunermendekî kurd yê komediyê ye ko di civata Tirkiyeyê de baş tê nas kirin û Belçim xanim jî bi rolê xwe yê ko di fîlmê ”Sifir Kîlometre” de lîstibû de navê xwe dabû bihîstîn û bi wî fîlmî beşdarî festîvala fîlman ya Cannesê jî bûbû û bala gelek fîlmçêker û rexnegirên sînemayê kişandibû ser xwe. Li dû wê navdariyê jî bi Yilmazî re zewicî bû û ew bi awayekî mesûd dihatin xuya kirin.(Nefel.com, 7/2007).
ji: Ji erebî, têkildarî siûd.
: mesûdî, mesûdîtî, mesûdtî
mesûdî (navdêr, mê) rewşa mesûdbûnê.
ji: mesûd + -î
mesûl (navdêr) berpirs, berpirsiyar, birêveber: Ew mesûlê dezgehek hikûmî ye. Kî bi vê meselê mesûl e?, birêveber.
Bide ber: mehsûl.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: mesûl bûn, mesûl kirin. Navdêr: mesûlbûn, mesûlkirin Rengdêr: mesûlbûyî, mesûlkirî.
: mesûlî, mesûlîtî, mesûltî
mesûl bûn (lêker)(Binihêre:) mesûl
mesûl kirin (lêker)(Binihêre:) mesûl
mesûlbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mesûl
mesûlbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mesûl
mesûldarî (navdêr, mê) berpirsî, berpirsiyarî, mesûliyet.
ji: mesûl +-darî
mesûliyet (navdêr, mê) berpirsiyarî, erk, wezîfe, vatinî, bar, karê ku divê mirov bike, tişta/ê ku mirov pê mesûl e, peywir, wacib.
Herwiha: mesûlî, mesûlîtî, mesûltî.
ji: Ji erebî ji mesûl
mesûliyetî (navdêr, mê) berpisiyarî.
ji: mesûl +-iyetî
mesûlkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mesûl kirin
mesûlkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mesûl
mesûn (rengdêr) parastî, serbest, azad, hêvişandî, mehfûz, salim, saxlem, kesa/ê ku nikare bêt darizandin, kesa/ê ku nabe bêt mehkemekirin: Serokkomar û dîplomat li hember qanûnê masûn in. (Doz nikarin li dijî wan bên vekirin.).
Herwiha: masûn.
ji: Ji erebî.
: mesûniyet, mesûnî
mesûn bûn (lêker)(Binihêre:) mesûn
mesûn kirin (lêker)(Binihêre:) mesûn
mesûnbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mesûn
mesûnbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mesûn
mesûnî (navdêr, mê) rewşa mesûnbûnê.
ji: mesûn + -î
mesûniyet (navdêr, mê) îmûnîte, hêvişandin, parastin, desttêwernedan, sitirandin, masûnîtî, mehfûzî, masûnbûn.
Herwiha: masûniyet.
ji wêjeyê: Serdozgeriyê doza rakirina masûniyeta 9 parlamenterên DTP-ê kir.(Netkurd.com, 7/2009).
ji: Ji erebî: masûn + -iyet
mesûnkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mesûn kirin
mesûnkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mesûn
meşûr (rengdêr) navdar, binavûdeng, nas, naskirî, kesa/ê pirr tê nasîn, bernas.
Herwiha: meşhûr.
ji: Ji erebî مَشْهُور (meşhûr).
: meşûrî meşûrîtî meşûrtî
meşûr bûn (lêker)(Binihêre:) meşûr
meşûr kirin (lêker)(Binihêre:) meşûr
meşûrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) meşûr
meşûrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) meşûr
meşûrî (navdêr, mê) rewşa meşûrbûnê.
ji: meşûr + -î
meşûrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meşûr kirin
meşûrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) meşûr
meşvanî (navdêr, mê) karê meşvanan.
ji: meşvan + -î
meşxel (navdêr, mê) argûr, xetîre, çirax, mêlede, meşal, meşal, meşale, meşale, bizot, pêtal, yelmûm, sûk, gûrnewt
meşxul (rengdêr) mijûl, xerîk, karîwer, ne betal, ne etal, bişol, kesa/ê tiştekî dike û lewre nikare tiştek din bike: Ez dê biçûma Kurdistanê lê bi karê xwe ve meşxul im..
Herwiha: meşgul, meşẍul, mijîl, mijul, mujûl, mujîl, mujul, mijwîl, mujwîl.
Bide ber: gîro.
Bikaranîn: Lêker: meşxul bûn, meşxul kirin Navdêr, mê: meşxulbûn, meşxulkirin Rengdêr: meşxulbûyî, meşxulkirî.
ji: ji erebî مشغول (meşẍûl) ji me- + شغل (şuẍl) ku wek şuxl û şol ketiye kurdî jî. Ji eynî peyva erebî herwiha mijûl di kurdî de peyda bûye..
: meşxulahî, meşxulatî, meşxulî, meşxulîtî, meşxultî
meşxul bûn (lêker)(Binihêre:) meşxul
meşxul kirin (lêker)(Binihêre:) meşxul
meşxulbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) meşxul
meşxulbûyî (rengdêr) (Binihêre:) meşxul
meşxuliyet (navdêr, mê) erk, kar, şixul, şul.
ji: meşxul +-iyet
meşxulker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê meşxul dike, mijûlker, xerîkker.
ji: meşxul + -ker
meşxulkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meşxul kirin
meşxulkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) meşxul
met 1. xwişka bavê mirovî 2. ji bo pîrejinan peyveke rêzdariyê ye *“em çûn mala metê, metê jî çû civatê”
(navdêr, mê) xwişka babê kesekî/ê, xweha bavê kesekê/î: Sebîna meta min e. (Sebîna xwişka babê min e.), navekî rêzgirtinê ye bo jinên ji kesa/ê axiver gelekî mezintir.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌ت.
Bide ber: xalet, xaltî, jinam, jinap, jinmam, amojin, jinxalBinere.
Herwiha: am, ap, mam, xal.
ji: ji erebî عمة (emmet: met) ku forma mê ye ji peyva عم (emm: mam, ap) ku serekaniya peyvên kurdî mam û am e. Hevreha aramî ܥܡܬܐ (emmiθa). Herwiha bide ber xalet/xaltî ku ji erebî خالة (xalet) in ku forma mê ye ji peyva خال (xal: xal) e ku serekaniya xal ya kurdî ye. Ev her çar peyvên xizmatiyê ji bilî kurdî herwiha ketine farisî jî. Hala ya tirkî jî ji خالة (xalet) ya erebî ye anku hevreha xalet, xaltî ya kurdî ye lê maneya met girtiye. An jî dibe ji Aşûrîyê ketibin nav Kurmanciyê..
: keçmet, kurrmet, metik
metafor (navdêr, mê) mecaz, xaze, alegorî, şibandin, fîgûr, şêwaz.
Herwiha: xaye.
ji wêjeyê: “Kî dikare ji me re bibêje ‘metaphor’ çi ye?” pirsî Mamosta Karwanî ji şagirtên xwe. Keça bi navê Susan bêyî destê xwe rake axift û got, “Wek nimûne, dema mirov bibêje ‘roj li asîmanî dikeniya’ ev ‘metaphor’ e.”(Şahînê Bekirê Soreklî: Şkeft, 12/2000, wergirtin
ji: Peyam.eu, 7/2009).
ji: Bi rêya frensî métaphore yan inglîzî metaphor ji yewnaniya kevn μεταφορά (mêtafora).
: metaforî, metaforîk
metaforî (navdêr, mê) mecazî, xazeyî, fîgûratîv, sembolî, rewşa metaforbûnê.
ji: metafor + -î
metaforîk (navdêr, mê) mecazî.
ji: metaforî +-k
metal 1. asin, zêrr, zîv û hwd (navdêr, nêr) kanza, maden, asin û polat û zêrr û zîv û fafon û tiştên din yên wek wan req, mertal, amûrek madenî yê pan û bi gelemperî girrovirr e û mirov dide ber xwe daku xwe ji şûran yan riman diparêze.
Herwiha: medal, mêdal, mêtal.
Têkildar: medalye.
ji: Ji latînî metallum.
: metalî, metalkar, metalkarî, metalnas, metalnasî
metal man (lêker)(Binihêre:) metal
metalî (rengdêr) kanzayî, madenî, tişta/ê ku ji kanzayekî hatiye çêkirin yan kanza di nav de heye.
Herwiha: metalîk, mêtalî, mêtalîk.
ji: metal + -î.
: metalîtî
metalîtî (navdêr, mê) rewşa metalîbûnê.
ji: metalî + -tî
metalkarî (navdêr, mê) rewşa metalkarbûnê.
ji: metalkar + -î
metalker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê metal dike.
ji: metal + -ker
metalkirî (rengdêr) kankirî.
ji: metal +kirî
metalkirin (navdêr, mê) kankirin, parastin.
ji: metal +kirin
metalo plastik okna idver (navdêr)(navdêr, nêr) (navdêr, mê)
metalzan (navdêr, mê) kanzan.
ji: metal +-zan
metalzanî (navdêr, mê) kanzanî.
ji: metal +-zanî
metamorfîzm (navdêr, mê) teşeguhirîn, dirûvguhirîn, veguheran.
ji: metamorf +-îzm
metamorfoz (navdêr, mê) guherrîn, transformasyon (bi taybetî di çîrrokan de dema ku mirovek dibe ajelek yan riwekek).
ji wêjeyê: Ax meha gulan meha metamorfosangulana bêewr pûşbera şeqkirîji bîr nakim sorgulan xamekgulan nane wan yên hatin veşartin bin cilên biharê(Louis Aragon: Sorgul û Xamekgul, wergerandin: Husein Muhammed, Kovara MEHNAME, jêgirtin: 7/2008).
ji: Bi rêya frensî métamorphose ji yewnaniya kevnar meta- + morfoz
metar (navdêr, nêr). Gotin: meṭar, (erebmancî) firgeh, firokexane, lîman. Ji eynî rehî: teyare, teyr.
metatez (navdêr, mê) (zimannasî) veguhastina cihê dengan yan herfan di peyvekê de: berf û befir, çekûç û keçûç, cîran û cînar, al û alî (yên kurmancî) û la û layen (yên soranî), nik (bi kurmancî) û kin (bi soraniya mukrî), (herdu bi maneya: cem, bal, ba, alî, rex), xîz (bi kurmancî û mukrî) û zîx (bi soraniya Silêmanî), lep (kurmancî) û pel (feylî).
metatezî (navdêr, mê) rewşa metatezbûnê.
ji: metatez + -î
metbee (navdêr, mê) weşanxane, çapxane
metbex jûra aşpêjiyê
(navdêr, mê) mitfax, pêjxane, odeya ku xwarin lê tê çêkirin û xwarin, kulîn.
ji wêjeyê: Bibin wî û hevalê wî bibin rex, Herro bînin bi wan êzingê metbex.
Herwiha: madbex, matbex, midbax, midbex, mitbax, mitbex.
ji: Ji erebî.
: metbexî
metbexî (navdêr, mê) rewşa metbexbûnê.
ji: metbex + -î
metê du gun pê ve hebûna, wê bigotana mamo (biwêj) ji bo jinên ku gelekî bipirç in û dişibin mêran tê gotin. maşelah, meta zînê du gun jî pê ve hebûna, wê bigotana mamo.
metedolojî (navdêr, mê) azînenasî.
ji: metedoloj +-î
metel (rengdêr) mat, hêbitî, ecêbgirtî, sersur, mendehoş, şaş, heyirî, heyirandî(navdêr, mê) metelok, serpêhatî, hikayet, pend, çîrrok.
Bide ber: mesele.
ji: ji erebî مثل (meṯel), hevreha aramî ܡܬܠܐ (meṯla), îbrî משל (maşal).
Bikaranîn: Lêker: metel bûn, metel kirin. Navdêr: metelbûn, metelkirin Rengdêr: metelbûyî, metelkirî
metel bûn (lêker)(Binihêre:) metel
metel kirin (lêker)(Binihêre:) metel
metel man (lêker)şaşwaz man, heyîrî man, şaşmî man, behitî man, kişmatî man, ecêbgirtî man, şaşwaz bûn, metel bûn, heyirî man, şaşmî bûn, şeqiz man, şaş bûn, heyirîn, behîtîn, ecêbmayî man, dilihîn, şilihîn, şaşbûn, metelman, heyirîman, ecêbmayîman, behitîn, şaş man, şelişîn, sersûr man.
ji: metel + man
metelbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) metel
metelbûyî (rengdêr) (Binihêre:) metel
metelî bûn (navdêr, mê) heyirî bûn, behitî bûn, şaşwazî bûn, şepilî bûn, mitrî bûn.
ji: metel +-î + bûn
metelîbûn (navdêr, mê) behitîbûn, şaşwazîbûn, şepilîbûn, mitrîbûn, heyirîbûn.
ji: metel +-î +bûn
metelîtî (navdêr, mê) behitîtî, şaşwazî, şepilîtî, heyirîtî, hêtbetî, sersûrî.
ji: metel +-îtî
metelkî (navdêr, mê) şaşwazkî, behitkî, bi şaşwazî.
ji: metel +-kî
metelkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye metel kirin
metelkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) metel
metelman (navdêr, mê) şaşbûn, heyirîn, behîtîn, şaşwazman, heyirîman, ecêbmayîman, şilihîn, dilihîn, şaş bûn, metel man, heyirî man, ecêbmayî man.
ji: metel +man
metelmayî (rengdêr) şaşwaz, behitî, metel, heyirî, şepilî, mitrî, aşifte, sersûr, hêtbet, sersûrmayî, şaş, mat, gêj.
ji: metel +mayî
metelok (navdêr, mê) mamik, tiştanok, serpêhatî, hikayet, pend, çîrrok, metel, anekdot.
ji: metel + -ok.
: metelokî
metelokî (navdêr, mê) rewşa metelokbûnê, navdar, nimûneyî, pêgotî, aloz.
ji: metelok + -î
meteorît (navdêr, mê) aerolît, kevirên ku ji esmanan ketine erdê.
Têkildar: asteroîd, krater.
ji wêjeyê: li Perûyê meteroîdek(kevirê ezmanî) li nêzî gundê Carancasê ket û bû sebebê çalek 8 m kûr û 20 m fireh.(Netkurd.com, 9/2007).
: meteorîtî
meteorîtî (navdêr, mê) rewşa meteorîtbûnê.
ji: meteorît + -î
meteorolojî (navdêr, mê) seqanasî, keşnasî, hewanasî, zanista ku lêkolînan li ser rewşa hewayê dike, bernameya ku behsa rewşa hewayê dike, rewşa giştî ya hewayê ya deverekê.
Herwiha: meteorolocî, meteorologî.
Têkildar: meteorolog.
ji wêjeyê: Dînawerî zanyarekî pirralî ye. Ne tênê li ser qadekê du qadan di gelek qadan de çixir kolaye û rê daye pêş zanyarên dû xwe. Di warê riweknasiyê (botanîk) de, di warê zoojojiyê de, di warê zimanzaniyê (fîlolojî) de, di warê tibê de, di warê mantiqê de, di warê dîrokê de, di warê erdnîgariyê de, di warê astronomiyê de, di warê meteorolojiyê de, di warê matematîk û mekanîkê de berhem nivîsîne û van berhemên wî ji alî zanyarên mezin ên dû wî weka çavkaniyên herî bi bawerî hatine bikarhanîn. Di heman demê de avakarê îlmê qethiyetê ye.(Mihemed Ronahî: Fîlozofên Kurd 4: Dînawerî, Serhed.org, 7/2009).
ji: Bi rêya frensî météorologie ji yewnaniya kevn metéōros (bilind li hewa) + -lojî
metere (navdêr, mê) dewlikê avê yê biçûk ku mirov dikare bi kemera xwe ve girê bide û bigerrîne, avok, cewdik, cewenke, xîge, qaba demançeye, tîrdank, şiyarê avê, kunê avê.
Herwiha: meterank.
ji: ji erebî مطرة (meṭeret) jiarami meṭerta (kîsik, cizdan)
meterîs kozika cengê
meteryalîst (navdêr, mê) daringperest.
ji: meteryal +-îst
meteryalîzm (navdêr, mê) daringperestî.
ji: meteryal +-îzm
metfînî (navdêr, mê) tirş, şorbe (bi taybetî ji bacansorkan/firingiyan).
Herwiha: metfûnî, meftûne
meth (navdêr) Gotin: metḥ, gotinên xweş û şirîn ku kesek yan tiştek pê têt bihagirankirin anku mezinkirin.
Herwiha: medh medhe methe.
Hevwate: pesn.
Bikaranîn: Lêker: meth kirin. Navdêr: methkirin.
ji: ji erebî مده (medh) ji rehê m-d-h- (pesinandin, pesn dan), hevreha aramî ܡܕܥܐ (medha: pesn, gotgot, zanîn), îbrî מדע (zanist, ilm, zanîn).
: methekar methekarî metheker methekerî methekirî metho methok methokî
meth kirin (lêker)(Binihêre:) meth
metheker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) qapan, qurre, pozbilind, metho, xwemezinker, ya/ê methe dike.
ji: methe + -ker
methelok gotinên navdar ên kurt û watedar
methem (navdêr, mê) xwaringeh, xwarinxane, restoran, cihê xwarinên amadekirî dikarin lê bên kirrîn û her li wê derê bên xwarin jî.
Herwiha: metem, metem.
ji: Ji erebî مَطْعَم (metem).
: methemçî, methemçîtî, methemdar, methemdarî, methemkar, methemkarî, methemvan, methemvanî
methemdar (rengdêr) bixwaringeh, bixwarinxane, birestoran.
ji: methem + -dar.
: methemdarî methemdarîtî methemdartî
methemdarî (navdêr, mê) rewşa methemdarbûnê.
ji: methemdar + -î
methemkar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê methem dike.
ji: methem + -kar
methemkarî (navdêr, mê) rewşa methemkarbûnê.
ji: methemkar + -î
methemvanî (navdêr, mê) karê methemvanan.
ji: methemvan + -î
methker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê meth dike, pesnoyî, pesnker, pesndar, senakar, fortek, pesnok, zirtoyî, zirtek, zirtok, pesnwer.
ji: meth + -ker
methkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meth kirin
methkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) meth
metho (navdêr, mê) qapan, qurre, pozbilind, metheker, xwemezinker
methoyî (navdêr, mê) xwemezinkirin.
ji: meth +-oyî
metik (navdêr, mê) met, apa.
ji: met + -ik
metîl (navdêr, mê) nivîn,nivîna nerm ya mirov li ser xewê dikin.
Hevwate: doşek, binrax, mitêl.
Bide ber: balguh, balîf, berrik, betenî, binnivînk, codelî, codelîn, çarçev, lihêf, mafûr, merş, qenepe, xalîçe, palgeh, paldank, tej, gelt.
ji: ji frensî matelas jiitali materasso ji erebî مطرح (meṭreḥ) ji me- (-geh, cih, war) + طرح (ṭereḥe: avêtin, danîn) anku metîl cihê ku mirov tiştekî diavêje/datîne ser. Ji heman rehî: mattress û matt yên inglîzî jî..
: doşekok
metîn (rengdêr) pêt, xurt, qayîm, zexm
serenav, nêr, çiyayek e li Behdînan, navek zelaman e, (navdêr, nêr) pêt, zexm.
Bide ber: mehîn, metin, metn, Mexîn, meyîn.
: metînî, metînîtî
metin (navdêr, nêr) berhem, nivîs, tekst, babet, mita, deq, pirtûk, kitêb, nivîsar.
Herwiha: metn.
Bide ber: metîn.
ji wêjeyê: Yazar: Deq, metinên pîroz ên demên berze ne. Babkalên destpêka nivîsê ne. Xêzên laşê mirov yên; şahî, hêvî, êş, tirsê ne. Deqandin kevine rêkeke di nav gelê; Asiya, mîzopotamiya, anadoliyê, erebstan, rojhlatê da behra spî û bakurê eferîkayê de û xwedana dîrokeka bê dumahî ye..
ji: jiari, hevreha matyan û matîkan yên pehlewî ku yek ji wan yan metin ya kurdî serekaniya متن (metn) ya erebî, մատեան (matean) ya ermenî û მატიანე (matiane) ye. Metin ya tirkî jî (belkî bi rêya erebî) ji zimanekî îranî hatiye wergirtin.
metîn man (lêker)(Binihêre:) metîn
metînî (navdêr, mê) metanet, xurtî.
ji: metîn +-î
metirke (navdêr, mê) bêr, merr, merrbêr, bêrik, merrik, merbêl, amûra pêkolandina axê.
Herwiha: merra metirke.
ji wêjeyê: Rast e, merbêr û merbêl jî heman bêr e. Corekê bêrê heye ku devê wê tûj e û pêpikekê darînî pê ve ye ji bo ku mirov pêyê xwe dane ser û bêrê pê di axê re bike. Ji vî corî re dibêjin mera metirke yan metirke.
metirsî fikar, tirs
(navdêr, mê) talûke, xeter, gef, tehdîd, herreşe, tirs.
ji wêjeyê: YPGê her wiha ajokar û xwediyên şirketên veguhastinê jî hişyar kirin û bang li wan kir ku ji bo bidestxistina pereyan bi jiyana gel nelîzin û welatiyan ber bi metirsî û revandinê nebin..
Bikaranîn: Lêker: metirsî dan. Navdêr: metirsîdan
metirsî dan (lêker)(Binihêre:) metirsî
metirsî kirin (lêker) netekin kirin.
ji: metirsî + kirin
metirsîbar (rengdêr) sehm.
ji: metirsî +-bar
metirsîdan (navdêr, mê) (Binihêre:) metirsî
metirsîdar (rengdêr) tirsnak, hêwildar, erjeng, bitirs, xemdar.
ji: metirsî +-dar
metirsîdar bûn (lêker) endîşedar bûn.
ji: metirsîdar + bûn
metirsîdar kirin (lêker) endîşedarkirin, endîşedar kirin.
ji: metirsîdar + kirin
metirsîdarbûn (navdêr, mê) endişedarbûn.
ji: metirsîdar +bûn
metirsîdarkî (navdêr, mê) xeternakî, talûkedarkî.
ji: metirsîdar +-kî
metirsîkirî (rengdêr) netekinkirî.
ji: metirsî +kirî
metod (navdêr, mê) azîne, rêç, rêbaz, pêşerê, dirb, teknîk, rûtîn, awayê ku karek pê tê kirin, awa, isûl.
Herwiha: mêtod.
ji: Bi rêya frensî méthode yan inglîzî method ji latînî metodus
metodîst (navdêr, mê) metedolog.
ji: metod +-îst
metodolojî (navdêr, mê) azînenasî.
ji: metodoloj +-î
metodolojîk (navdêr, mê) azînenasiyî.
ji: metodolojî +-k
metonîm (navdêr, mê) kinaye
metqal Ciyê ku bûyer lê çêbû ye.
metran popê filehan
(navdêr) isqof, serqeşe, pîskopos, patriyark, serokê hemû qeşeyên herêmekê.
Bikaranîn: Lêker: metran kirin. Navdêr: metrankirin.
Herwiha: matran, mitran.
Bide ber: qeşe, mele, papa, rebene.
metran kirin (lêker)(Binihêre:) metran
metranî (navdêr, mê) rewşa metranbûnê, papatî, nayab.
ji: metran + -î
metrankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye metran kirin
metrankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) metran
metranxane (navdêr, mê) serbajêr, paytext.
ji: metran +-xane
metre (navdêr, mê) 100 sentîmetre, 1 000 milîmetre, 1/1000 kîlometre, alava ku bi kêrî pîvandinê tê, mezûra.
Herwiha: meter metro mîter mître mîtro.
ji: Ji yewnanî μέτρον (metron) anku pîvan.
: kîlometre milîmetre sentîmetre
metreçarçuh (navdêr, mê) metreçargoşe, metrekare, metreçarkujî, metreçarnik
metreçargoşe (navdêr, mê) metrekare, metreçarçuh, metreçarkujî, metreçarnik, m2, pîveka standard ya pîvana rûberê (dirêjahî û paniya hevdem ya erdekî): Ev zêvî 2000 metreçargoşe ye. Mala me 120 metreçargoşe ye..
Bide ber: metresêgoşe.
ji: metre + çargoşe.
: metreçargoşeyî
metreçargoşeyî (navdêr, mê) rewşa metreçargoşebûnê.
ji: metreçargoşe + -yî
metreçarkujî (navdêr, mê) metreçargoşe, metrekare, metreçarçuh, metreçarnik
metreçarnik (navdêr, mê) metreçargoşe, metrekare, metreçarçuh, metreçarkujî
metrekare (navdêr, mê) metreçargoşe, metreçarçuh, metreçarkujî, metreçarnik
metresî (navdêr, mê) rewşa metresbûnê, doskî, yarikî.
ji: metres + -î
metro 1. trêna bin-erdî (navdêr, mê) trênên bin-erdî yên ku bi taybetî li nav bajarran dimeşin.
Bide ber: tram.
: metroyî 2. 100 cm. Binêre;, metre
metropol (navdêr, mê) bajarê mezin, serbajar, cihê ku milyonan kes lê dijîn.
Bide ber: bajar, gund, navçe, nahiye, welat.
: metropolî, metropolîtî, metropoltî, metropolger, metropoljîn
metropolî (navdêr, mê) rewşa metropolbûnê.
ji: metropol + -î
metroyî (navdêr, mê) rewşa metrobûnê.
ji: metro + -yî
metrûk (rengdêr) mişemir, berdayî, terkkirî, terikandî, xewle xopan, xapûr
metrûk bûn (lêker) xalî bûn, xewle bûn, tenha bûn.
ji: metrûk + bûn
mevkidaş (navdêr)(navdêr, nêr) (navdêr, mê) hevmeqam, hevpîşe, hevkar.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
mevred 1.mebredKurdî;2. wate amûra bi kertik ku pê tiştên weke kêrê dihên tûjkirin
mevred kirin (lêker)(Binihêre:) mevred
mevredkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mevred kirin
mevredkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mevred
mewalî (navdêr) di zimanê erebande, kesê ne ereb, ecem.
ji wêjeyê: Di berîya îslamêde di nav erebande,mewalî û ereb birên civakê avadikirin.piştre îslamê herkes heman da xuyakirin,cidahî navbeyna wande nehêlişt..
Têkildar: kole, azadJi erebî
mewc (navdêr, mê) pêl, sîpel, şepol (yên avê yan radyoyê).
Bide ber: gewc, merc.
ji: Ji erebî
mewcûd (rengdêr) heyî, berdest, amade, hazir, berdest, yekûn, kesa/ê yan tişta/ê ku li derekê (he)ye.
ji wêjeyê: Çunke Celadet Bedirxan... ev berhema hanê bi navê Bîyîşa Bêxember di sala 1933 de li Şamê bi hejmar 4. ji Kitêbxana Hawarê weşandîye ku 46 rûpel e. Ev berhema hanê niha mewcûd e.(Roşan Lezgîn: Îxtîraseke Bêfesal, Amidakurd.com, 9/2007).
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: mewcûd bûn, mewcûd kirin. Navdêr: mewcûdbûn, mewcûdkirin Rengdêr: mewcûdbûyî, mewcûdkirî.
: mewcûdiyet, mewcûdî
mewcûd bûn (lêker)(Binihêre:) mewcûd
mewcûd kirin (lêker)(Binihêre:) mewcûd
mewcûdbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mewcûd
mewcûdbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mewcûd
mewcûdî (navdêr, mê) mewcûdbûn, amadeyî, hazirî (amadebûna li derekê).
Herwiha: mewcûdîtî, mewcûdtî.
ji: mewcûd + -î
mewcûdiyet (navdêr, mê) heyîtî, hebûnî, hebûn, saman, maldanî, malhebûn, serwet, dewlemendî, zengînî, halxweşî.
ji: mewcûd +-iyet
mewcûdkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mewcûd kirin
mewcûdkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mewcûd
mewda (navdêr, nêr) saman, sermiyan, semyan, milk, mal, maliyet, serwet, kapîtal, tiştên kesekê/î hene (bi taybetî yên dikarin bên kirrîn û firotin), zevî, erazî.
Herwiha: mewdan.
ji wêjeyê: Eşqê gelek sewda kirin, bêmal û bêmewda kirin, , nûra çira winda kirin, Mûsayê Imran im ez.(Feqiyê Teyran).
: mewdayî
mewdayî (navdêr, mê) rewşa mewdabûnê.
ji: mewda + -yî
mewdûat (navdêr, mê) veberanîn, envestîsman, razandin, istismarat, plasman, pare dan kesekî yan dezgehekê daku bo xwe pê kar bike û qezencê bigihîne xwediya/ê pareyan jî
mewîj tiriyên hişkkirî *“mewîja hebanan, ne dixwe ne dide cîranan”
mewkî cih, der, meqam, palpişt, cî, şûn, dever, şixul, pozîsyon
mewlewî (navdêr) hin cûn derwêş in (bi taybetî bi semakirina xwe navdar in).
Bide ber: lalîk.
ji wêjeyê: Yê mewlewî (peyçûyiyên Mewlana) û yê Bektaşî rojekê li cihekî bi hev re sohbetê dikin.(Cembeliyê Botî: Mewlewî û Bektaşî, Lotikxane.com, 7/2010).
ji: mewlanaMewlana + -wî.
: mewlewîtî
mewlewîtî (navdêr, mê) rewşa mewlewîbûnê.
ji: mewlewî + -tî
mewlûd (navdêr, mê) hin pirtûk in ku basa jidayikbûna Mihemed-pêxember dikin û pesnê wî didin: Melayê Bateyî Mewlûd bi kurmancî nivîsiye. Osman Efendiyo Babij Mewlûd bi zazakî nivîsiye..
Herwiha: Mewlid, Mewlîd.
ji: Herwiha Mewlîd ji erebî مولد (mewlid: jidayikbûn, welidîn, welidandin), hevreha aramî ܡܘܠܕܐ (mewlaða), îbrî מולד (môlāḏ) ji me- + w-l-d- (welidîn, welidandin) têkilî mîlad, mewalêd, weled, welidîn, welidandin, ewlad, walid, walide...
mewqî meqam
mewqif (navdêr, mê) helwest, pozisyon.
ji wêjeyê: Hin berpirs dibêjin ku mafê neteweyî yê Tirkiyeyê ye ku Tirkiye Hidûdên xwe biparêze û operasyonan li hember mîlîtanên PKK-ê ên seranserê hidûdan bike. Eger Tirkiye operasyoneka wiha bike, dê mewqifê we çi be?(rojnamevanê NTVya tirkî Mete Çubukçu ji Mesûd Barzanî dipirse, wergerrandin: Netkurd.com, 2/2007).
ji: Ji erebî
mewranî daxwaza xwarinê ya li ba jinên ducanî
mewranî ketin ber (jina ducanî) dil bijinandin xwarinekê
mewsîm (navdêr, mê) demsal, dansal, werz, her çar demên salê: bihar, havîn, payiz û zivistan, dema çinîn û çandinê, dema kirina karekî.
Herwiha: mûsim ( bikarhanîn Amûdê, zayendnêr e) mûsimê me îsal nebaş bû anku îsal baş fêde ji karê xwe nekirin.
ji: Ji erebî
mewt (navdêr, mê) mirin, merg, wefat: Melikê Mewtê (Ezraîl), wefat, emrê Xwedê, man. Biwêj: mewt pê de anîn: birihandin, qirr kirin, qelihandin mewt pê de hatin: birihîn, qirr bûn, qelihîn.
ji: ji erebî موت (mewt), hevreha aramî מות/מית (mewt/meyt), akadî matu. Ji heman rehî: meyît, melkemot.
: mewtî
mewtî (navdêr, mê) rewşa mewtbûnê.
ji: mewt + -î
mewzî senger
mewzû (navdêr, nêr) mijar, babet, tewer, tişta/ê ku tê kirin yan li ser tê peyivîn, tema.
Bide ber: mewzû, mewzûh.
ji: ji erebî موضوع (mewḑû) ji وضع (weḑee: behs kirin), binêre weziyet, weiz.
mewzûn (rengdêr) pîvayî, pîvandî, kêşayî, kêşandî, lihevhatî, lihev, rêk, birêkûpêk, durist, delal, xweşik, keşxe, qeşeng, ciwan, bedew, spehî.
ji wêjeyê: Min got belkî tu bikî guhar û têxî guhê xwe ko ji tu şan û şohretê re nemizicî û bi pênûsa xwe bibî lehengekî ji marîfeteke dîroka hemdemî, li beza wêjeya vî erdî; lê hew min dît ko tu li ser kursiya “heq û edaletê” rûniştiyî û ji xêra xwe re hildibijêrî helbestvanên ji kelama mewzûn li banê gerdûnê...(Enwer Karahan: Min ricaya te bi cîh anî, ezbenî, Nefel.com, 12/2008).
ji: Ji erebî, têkildarî wezn.
: mewzûnane, mewzûnî, mewzûnîtî, mewzûntî
mewzûnane (rengdêr) bi awayekî mewzûn.
ji: mewzûn + -ane
mewzûnî (navdêr, mê) rewşa mewzûnbûnê.
ji: mewzûn + -î
mexanî (navdêr, mê) damara xwînber, xwînhênera sereke, rawerîn.
ji: me +-xanî
mexdenoz (navdêr, mê) kerefs, bexdenoz, bexdûnis
mexdûr (rengdêr) (navdêr) kesa/ê ku ziyan lê bûye, kesa/ê ku zerer lê bûye.
Herwiha: meqdûr, mexdîr, mexdwîr.
Bide ber: mehkûm, mezlûm.
ji wêjeyê: Brîtanya dê ji mexdûrên Helebçeyê re 25 hezar xaniyan çêke.(Netkurd.com, 7/2006).
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: mexdûr bûn, mexdûr kirin. Navdêr: mexdûrbûn, mexdûrkirin Rengdêr: mexdûrbûyî, mexdûrkirî.
: mexdûriyet, mexdûrî, mexdûrîtî, mexdûrtî
mexdûr bûn (lêker)(Binihêre:) mexdûr
mexdûr kirin (lêker)(Binihêre:) mexdûr
mexdûrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mexdûr
mexdûrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mexdûr
mexdûriyet (navdêr, mê) mexdûrbûn, rewşa mexdûran.
Herwiha: mexdûrî, mexdûrîtî, mexdûrtî.
Bide ber: mehkûmiyet, mezlûmiyet.
ji wêjeyê: Huseyîn Çelîkê arîkarê serokê Ak Partiyê Recep Tayyip Erdoganî îro piştî civîna heyeta birêveber ya partiyê got bêguman Erdogan dizane ka wehdet, tewhîd û şirk çi ye û got rêza wan ji hebûna etnîsîteyên cida re heye lê belê ew di ”nêv pirbûnê de yekîtiyê” diparêzin û got BDP jî dixwaze bi ”hesta mexduriyetê” piştgiriyê bo xwe peyda bike.(Nefel.com, 12/2010).
ji: Ji erebî: mexdûr + -iyet
mexdûrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mexdûr kirin
mexdûrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mexdûr
mexel cihê ku sewal lê westa xwe datînin
(navdêr, mê) cihê pez yan terş lê radiwestin, lê bênvedanê dikin , cihê bênvedanê, bênvedan, vehesîn, mixelîn.
Bide ber: axwir, pez, mîHerweha, mixel.
Bide ber: mehel, moxel.
Bikaranîn: Lêker: mexel bûn, mexel kirin. Navdêr: mexelbûn, mexelkirin Rengdêr: mexelbûyî, mexelkirî.
: mexelî
mexel bûn (lêker)(Binihêre:) mexel
mexel hatin (sewalên çarpê yên ku goştê wan tê xwarin) veketin, velezîn *“bizin bizin e, berê cihê xwe pêkol dike û paşê mexel tê”
(lêker)(Binihêre:) mexel
mexel kerdene (Zazaki) mexel kirin
mexel kirin sewal velezandin
(lêker)(Binihêre:) mexel
mexelbûn (navdêr)(Binihêre:) mexel
mexelbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mexel
mexelhatî (rengdêr) (Binihêre:) mexel
mexelhatin (navdêr, mê) (Binihêre:) mexel
mexelkirî (rengdêr) (Binihêre:) mexel
mexelkirin (navdêr)(Binihêre:) mexel
mexîn (navdêr) hozek anku eşîrek kurd ya file bû ku osmaniyan li destpêka sedsala 20an qirr kir, kesa/ê ji wê hozê, gundek e li geliyê Kotol li bajarrê Xoyê.
Bide ber: mehîn, Metîn, meyîn.
ji wêjeyê: Ta cîhê ku ez dizanim û ji min ra salix dane, Mexîn navê eşîrek kurdên file bû. Wate bi regez kurd û bi rêbaza ayînî xirîstîyan (mesîhî) bûn. Ev kurdana li serhedê dijiyan. Gundê Serayê ku niha navenda qeza Ozalpê li rojhelatê bajarê Wanê ye, bi navê Seraya Mexînan bi nav û deng bû, lewra ku xelkê wî gundî û çendîn gundên li dor û berên wî Mexîn bûn. Mexîn, li Rojhelata Kurdistanê li geliyê Kotolê ya bajarê Xoyê, navê gundekî ye jî.(Perwîz Cîhanî: Mexîn?, Amidakurd.com, 8/2007).
: mexînî, mexînîtî. Gotinên pêşiyan: • hêceta serdînan diçine gundê Mexînan herêma Hekariyê
mexles (navdêr) penageh, sitare, bernav, navê nepenî.
Herwiha: mahlas (di bin tesîra tirkî de).
ji wêjeyê: Wek gelek nivîskar û şairên wê demê Fuzûlî jî navê mahlas bi kar anîye. “Navê wî yê eslî Mehmed e û navê bavê wî jî Silêman e. (Seîd Veroj, Nefel.com 5/2014).
ji: ji erebî mexles, binêre me- + xilas
mexlî (navdêr, mê) axlewî, tavik, tawe
mexlûb (rengdêr) sexer, têkçûyî, binketî, zorbirî, xusirî, xusaretbûyî.
Herwiha: maxlûb.
ji wêjeyê: Benjamin dibêje mafên yên ko di dîrokê de mexlûp bûne li ser me heye.(Mihemed Evdila: Sal duhezar û x, Nefel.com, 1/2008).
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: mexlûb bûn, mexlûb kirin. Navdêr: mexlûbbûn, mexlûbkirin Rengdêr: mexlûbbûyî, mexlûbkirî.
: mexlûbî, mexlûbîtî, mexlûbtî
mexlûb bûn (lêker)(Binihêre:) mexlûb
mexlûb kirin (lêker)(Binihêre:) mexlûb
mexlûbbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mexlûb
mexlûbbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mexlûb
mexlûbî (navdêr, mê) rewşa mexlûbbûnê, têkçûn, binketin, sexerî, têkçûnî, daçûnî, mexlûbiyet.
ji: mexlûb + -î
mexlûbiyet (navdêr, mê) têkçûnî, binketin, daçûnî, sexerî, mexlûbî.
ji: mexlûb +-iyet
mexlûbkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mexlûb kirin
mexlûbkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mexlûb
mexlûq hemû heyberên ku ji aliyê Xwedê ve hatine afirandin
(navdêr) afirandî, afirîd, heyber, mirov û ajel û hemû tiştên ku hatine afirandin.
Herwiha: maxlûqPirrjimar, mexlûqat, maxlûqat.
ji: Ji erebî, têkildarî xulq, xuliqandin, xuliqîn, xelk
mexmî (rengdêr) nepenî, surrî, veşartî, dizîkî, sergirtî, niximandî, nixamtî, ne eşkere, ne xwiya, ne penî, ne diyar, ne berçav
mexmîtî (navdêr, mê) rewşa mexmîbûnê.
ji: mexmî + -tî
mexmûr (rengdêr) mexmûr: xilmaş, gêj, mest, mendehoş, serxweş(navdêr, mê) Mexmûr: deverek e li Başûrê Kurdistanê.
Bide ber: memûr.
ji wêjeyê: Saqî mi bigir ko ez bidest im Mexmûr im û meynexwarî mest im Gava ko vexwar Memê û Zînê Axift li min cihê birînê Em ‘aşiq eger çi meyperest in Emma ji meya Elestê mest in Ew mey ne wekî meya te al e Ew mey ji cemala Zulcelal e Ew hubba ‘hebîba pakzat e Qinwanê ‘hedîqeyê sifat e Saqî bide min ji boy Xwedê ra Camek ji meya te duh digêra(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695).
ji: Ji erebî.
: mexmûrî, mexmûrîtî, mexmûrtî
Serenav,mê, bajarek li Başûrê Kurdistanê ye
mexmûrî (navdêr, mê) rewşa mexmûrbûnê.
ji: mexmûr + -î.
Bikaranîn: Lêker: mexmûrî bûn. Navdêr: mexmûrîbûn
mexmûrî bûn (lêker)(Binihêre:) mexmûrî
mexmûrîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mexmûrî
mexreb serê êvarê
(navdêr, mê) hûngir,hingûr,hingor,rojavabûn, xurub, windabûna rojê anku tavê li asoyê rojavayê her êvarê, rojavabûn,xurub, êvar, ew dem ji rojê wexta ku roj anku tav li asoyê rojavayê winda dibe: nivêja mexrebê (di îslamê de, nivêja ku her roj piştî avabûna rojê tê kirin).
Dijwate: fecir.
Têkildar: Mexrîb.
ji: Ji erebî
mexrib (navdêr, mê) Fas, Merakeş, Maroko
mexrûr (rengdêr) bixurûr, pozbilind, arogant, ne nefsbiçûk, zêde bi xwe serbilind, kesa/ê ku xwe zêde mezin dihesibîne, qurre, qebe, nefsmezin, difinbilind, arogan, kepîbilind.
Herwiha: maxrûr.
ji wêjeyê: Em wekî Yekgirtû ji desthilata Kurdistanê ya îro re dibêjin divêt em kurd îro mexrûr (bêpakî) nebin..
ji: Ji erebî: me- + xurûr.
Têkildar: sekn, sekinandin, sekinîn
mexrûrî (navdêr, mê) şanazî, betranî.
ji: mexrûr +-î
mexsed (navdêr, mê) mebest, merem, niyet, bayist, armanc, hedef, daxwaz: Mexseda we çi ye? (Hûn çi dixwazin? We çi divê?), Mexseda min bi vê nivîsarê ne rexnekirina we ye lê dixwazim çend pêşniyaran bikim. qesd, xwestek, dawa, daxwaz.
Bikaranîn: Lêker: mexsed kirin. Navdêr: mexsedkirin Rengdêr: mexsedkirî.
Herwiha: meqsed.
: mexsedî
mexsed kirin (lêker)(Binihêre:) mexsed
mexsedî (navdêr, mê) rewşa mexsedbûnê.
ji: mexsed + -î
mexsedkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mexsed kirin
mexsedkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mexsed
mexsûs (rengdêr) taybet, xas, xusûsî, arizî.
Herwiha: maxsûs.
ji: ji erebî.
: mexsûsî
mexsûsî (navdêr, mê) rewşa mexsûsbûnê.
ji: mexsûs + -î
mexsûska (rengdêr) bi qestûka.
ji: mexsûs +-ka
mextel cihê ku bûyera kuştinê lê qewimiye. cihê kuştinê.
mexzen (navdêr, mê) embar, depo, xaniyê yan odeya ku tiştên ku rojane ne pêdivî ne tê ve tên parastin, avahî, kîler.
Herwiha: mexzene.
Têkildar: magazîn, mexaze, xezîne.
ji: Ji erebî.
: mexzenî
mexzenî (navdêr, mê) rewşa mexzenbûnê.
ji: mexzen + -î
mey şerab, eraq
(navdêr, mê) bade, şerab, ereq, elkol, vexwarina ku ji tirî hatiye çêkirin û mirov pê serxweş dibe.
Herwiha: mê.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌ی.
Bide ber: meywe.
ji: hevreha soranî مه‌ی (mey), farisî مى (mey), pehlewî mey, sogdî meδu-, avestayî meδe- (meyeke şîrîn), ji Proto-hindûewropî médʰu- (hingiv) ku herwiha hevreha sanskrîtî मधु (medhû: hingiv), yûnanî μέθυ (mêθû: mey), lîtwanî medùs (hingiv), rusî мёд (myêd: hingiv), inglîzî mead (meya hingvînî)... e..
Bikaranîn: Navdêr: meydan.
: meygêrr, meygêrrî, meyfiroş, meyfiroşgeh, meyfiroşxane, meyfiroşî, meyvexwer, meyvexwerî, meyxane, meyxwer, meyxwerî
meya [I] hêstira mê [II] havên, firşik
meyan puxte, gewher
meyandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meyandin
meyandin (lêker)(navdêr, mê) şîr kirin mast.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌یاندن.
Herwiha: mehandin. Tewîn: -meyîn-.
ji: hevreha meyîn, may, made, farisî مايه (mayê: made), pehlewî madek, jiari. Ketina D yan guherîna wê bi H/Y di kurdî de hevberî D ya farisî/pehlewî diyardeyeka berbelav e..
: meyandî
meyandin/dimeyîne/bimeyîne 1. havên kirin 2. dawerivandin
meyav ava sekinî ya ku naherike
1. ava ne kûr (rengdêr) avên ne kûr, cihên ne kûr di avekê de (derek nizm ya deryayê/çemî/robarî û hwd).
: meyavî, meyavîtî, meyavtî 2. mey, bade, şerav (navdêr, mê) mey, bade, şerav, şerab, ereq, vexwarinek bi alkol e
meyavî (navdêr, mê) rewşa meyavbûnê.
ji: meyav + -î
meydan 1. hol 2. hêwan 3. mezada sewalan *“ji tivingê re nîşan, ji hespê re meydan”
1. cihê pehn û berfireh (navdêr, mê) qad, gorrepan, giyar, com, gom, arena, sahe, guher, bazarr, cihê pehn û vekirî di navbera avahiyan yan daristanan yan giran de.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌یدان.
ji: hevreha soranî مه‌یدان (meydan), farisî ميدان (meydan), pehlewî mêdan, tacikî майдон (maydon), têkilî miyan (nav, navber) ya zazakî û ميان (miyan: nav, navber) ya farisî, hemû jiari. ميدان (meydan) ya erebî, meydan ya tirkî û azerî, meydon ya ozbekî, մեյդան (meydan) ya ermenî, მოედანი (meydan) ya gurcî, майдан (maydan) ya rûsî, ukraynî û qazaxî, μεϊντάνι (mêyntani) ya yûnanî, мејдан (mêydan) ya sirbî, mèjdān ya xirwatî, meidan ya inglîziya Hindistan û Pakistanê ji zimanên îranî hatine wergirtin. Di rastiyê de peyva meydan ne yekser ji zimanên îranî yên navîn (pehlewî...) ketiye zimanên îranî yên nû (kurdî, farisî...) lê peyva pehlewî mêdan ketiye erebî û tê de wek m-y-dan hatiye nivîsîn (ji ber ku ê di erebiya nivîskî de nîne û î û y wek hev tên nivîsîn) û paşî wek meydan hatiye xwendin û dû re bi forma erebî li zimanên îranî vegeriye û bi taybetî bi rêya farisî li dinyayê belav bûye. Di kurdî de paşî di hin devokan de ji meydan bûye mêdan (bide ber keyf > kêf, Beyrût > Bêrût) lê ev nayê wê maneyê ku ew forma yekser ya ji pehlewî ye. Peyva îranî bi kirasê xwe yê ne-erebî niha wek miyan di farisî û zazakî de bi maneya nav, navber maye. Eger di kurmancî de bi kirasê îranî yê ne-erebkirî mabûya, ew ê mihan bûya. Bo hin peyvên din yên bi eslê xwe îranî lê bi rêya erebî li kurdî û/yan farisî vegeriyayî, binere bo nimûne: fisteq, zendîq, cinayet, gûz (ku di farisî de di bin tesîra erebî de bûye cûz)..
Bikaranîn: Lêker: meydan kirin. Navdêr: meydankirin Rengdêr: meydankirî.
: meydanî, meydank
meydan dayîn hespê xwe (biwêj) pesin dayîn xwe. lafezanî kirin. dîsa ehmoyê cimşo di nav cimaetê de meydanan dide hespê xwe.
meydan kirin (lêker)(Binihêre:) meydan
meydan nedîtin firsenda xwestî bi dest nexistin
meydan vala dîtin (biwêj) ji ber derfetên zêde û firsendan, xwe ji hed derbas kirin, li cihê ku yê hempa û bihêz tune be, gef xwarin. kêmasiya me bû. keko! mêrikî meydan vala dît û heya ji dest hat malê me xwar. gemşo dîsa meydan vala dîtiye, bera dide hespê xwe.
meydan xwestin (biwêj) di nav hewldana tekoşînê de bûn. rast e, egît meydanê dixwaze, lê serdar direve.
meydana cengê qada şer, şergeh, rezmgeh, meydana qîtalê, deşta cengê
meydana sor Serenav,mê, meydanek berfireh û dîrokî ye li navenda Moskovayê.
ji wêjeyê: Her weke raboriya sovyetî, şexsiyeta Vojd (Rêber) şerekî peyv û nîşanan gur dike ku heta cesedê Lenîn yê di mozoleya Meydana Sor de jî rihet nahêle..
ji:
meydanî (navdêr, mê) rewşa meydanbûnê.
ji: meydan + -î
meydankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meydan kirin
meydankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) meydan
meydanok (navdêr, mê) gorepana biçûk.
ji: meydan +-ok
meyfiroş (navdêr, mê) kesê/a meyan difroşe.
ji: mey + -firoş
meyfiroşgeh (navdêr, mê) meyxane.
ji: meyfiroş +-geh
meyfiroşî (navdêr, mê) karê meyfiroşiyê.
ji: meyfiroş + -î
meyfiroşxane (rengdêr) bi awayekî mey.
ji: mey + -ane
meyger kesê ku di meyxaneyê de meyê digerîne; saqî
(navdêr, nêr) (navdêr, mê) kesê vexwarina meyê dide mêvanan
meygerîn (navdêr, mê) (Binihêre:) mey
meygêrr (navdêr) badegêrr, saqî, meyxanevan, karkerê/a meyxaneyê.
Herwiha: meygêr.
Bide ber: çaygêrr, qehwegêrr.
ji: mey + -gêrr.
: meygêrrî, meygêrrîtî, meygêrrtî
meygêrrî (navdêr, mê) rewşa meygêrrbûnê.
ji: meygêrr + -î
meyî (navdêr, mê) xûzî, xwarî, meyan, ravêj.
ji: me +-yî
meyî bûn (lêker) sekan bûn, peng bûn.
ji: meyî + bûn
meyî kirin (lêker) sekan kirin, peng kirin.
ji: meyî + kirin
meyîbûn (navdêr, mê) sekanbûn, pengbûn.
ji: meyî +bûn
meyîbûnî (navdêr, mê) sekanî, sekantî, pengîtî.
ji: meyî +-bûnî
meyîk (navdêr, mê) merîk, qumçe, bişkoj, qupçe.
Herwiha: meîk.
Bide ber: mehik meyît.
: bêmeyîk bêmeyîkî bimeyîk bimeyîkî meyîkdar meyîkdarî
meyîkdar (rengdêr) bimerîk, biqumçe, bibişkoj, biqupçe.
ji: meyîk + -dar.
: meyîkdarî meyîkdarîtî meyîkdartî
meyîkdarî (navdêr, mê) rewşa meyîkdarbûnê.
ji: meyîkdar + -î
meyîn (lêker)(navdêr, mê) şîr bûn mast.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌یین.
Herwiha: mehîn meyan. Tewîn: -mey-. Têkilî: meyandin.
ji: hevreha may, made, farisî مايه (mayê: made), pehlewî madek, jiari. Ketina D yan guherîna wê bi H/Y di kurdî de hevberî D ya farisî/pehlewî diyardeyeka berbelav e..
: meyî meyayî.
Têkildar: meyandin
meyîn/dimeye/bimeye 1. havên girtin 2. dawerivîn
meyînker (navdêr, mê) xwîntîrker.
ji: meyîn +-ker
meyît (navdêr, nêr) mirî, cenaze term, cendek, kelex, cesed, term.
ji: ji erebî ميت (meyyit), hevreha aramî מות/מית (mewt/meyt), akadî matu. Ji heman rehî: mewt.
meyîtxane (navdêr, mê) morg, mirîxane, cenazexane, cesedxane, termxane, moratuaryûm
meyizandin/dimeyizîne/bimeyzîne 1. nihêrîn 2. temaşe kirin 3. dîtin
meyizîn (navdêr, mê) temaşekirin, nêrîn, bi meyize, di meyizin
meyker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê mey dike, şerabker.
ji: mey + -ker
meykerî (navdêr, mê) şerabkerî.
ji: mey +-kerî
meykirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mey
meyl (navdêr, mê) hewes, arezû, bij, dilbijî, mereq, balkêşî, baldarî, daxwaz, xwestek, xwezî, hêvî, hez, hezkirin, viyan, işteh, miciz, mijaj, mad, mehd, bijîn, dilçûnê, rexbet, temenî, iştiyak, iqbal, enteres, balkêşbûn, xwestin, îşteh, mirûz, dilxwazî, gêwl.
Herwiha: meyil.
Bikaranîn: Lêker: meyl kirin, meyl hebûn. Navdêr: meylhebûn, meylgirtin.
ji wêjeyê: Xamekêşan xweş nivîsîHeyv û roj in lê diîsîQelen pir e hezar kîsîKes nikarî te ramîsîHey lê hey lêHey lê hey lê...Şev û rojanEz di meylê(Cigerxwîn: Eman Hey lê).
: bêmeyl, bêmeylî, bimeyl, meyldar, meyldarî, meylmend, meylmendî, meylî
meyl kirin (lêker)(Binihêre:) meyl
meyla (yekî) kirin (biwêj) aliyê yekî girtin. tu bav î, divê tu meyla ewledên xwe hekî.
meyldar (rengdêr) bihewes, biarezû, bibij, bidilbijî, bimereq, bibalkêşî, bibaldarî, bidaxwaz, bixwestek, bixwezî, bihêvî, bihez, bihezkirin, biviyan, biişteh, bimiciz, bimijaj, bimad, bimehd, bibijîn, bidilçûnê, birexbet, bitemenî, biiştiyak, biiqbal.
ji: meyl + -dar.
Bikaranîn: Lêker: meyldar bûn. Navdêr: meyldarbûn.
: meyldarî meyldarîtî meyldartî
meyldar bûn (lêker)(Binihêre:) meyldar
meyldarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) meyldar
meyldarî (navdêr, mê) rewşa meyldarbûnê.
ji: meyldar + -î
meylgir (navdêr, mê) mêzgir, xîretkêş.
ji: meyl +-gir
meylgirî (navdêr, mê) mêzgirî, xîretkêşî.
ji: meyl +-girî
meylgirtin (navdêr, mê) mêzgirtin, hişmkişandin, alîgirtin.
ji: meyl +girtin
meylî (navdêr, mê) rewşa meylbûnê.
ji: meyl + -î
meylker (navdêr, mê) alîgir, hişimkêş.
ji: meyl +-ker
meylkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye meyl kirin
meylkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) meyl
meymenet li rûyê (yekî) tune bûn (biwêj) di xuyangê de wekî mirovek kapmirûz, cimexweş û bêkêr xuyandin. jixwe xuya ye ku tu meymenet li rûyê wî tune ye, ka ez çawa pê bawer bim?
meymûn qird *“meymûn, di çavê diya xwe de xezal e”
(navdêr) çend cûn yan cure ajelên guhandar û têrmû ne û dişibin mirovan (bi taybetî li Efrîqayê, Amerîkaya Başûr û başûrê Asyayê peyda dibin), mirova/ê kirêt.
Herwiha: maymûn, meymîn, meymwîn, mêmûn, mêmwîn.
Bide ber: meimûn, memnûn. Cûnên wan. Ji heman rehî: mîmîk..
: meymûnî, meymûnk
meymûnî (navdêr, mê) rewşa meymûnbûnê, meymûn.
ji: meymûn + -î.
Bikaranîn: Lêker: meymûnî bûn. Navdêr: meymûnîbûn
meymûnî bûn (lêker)(Binihêre:) meymûnî
meymûnîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) meymûnî
meyrem (navdêr, mê) navek jinan e.
Herwiha: Mêrem.
Bide ber: Meryem
meyrik (navdêr, mê) dewîn, mehîr, boronî, kutildew.
ji wêjeyê: Sê tişt xweş in bi sarî, tirşik û meyrik û karî. de, 7/2012
meyrok marlûlk
meyt nedan ser milê (yekî) (biwêj) bi tiştekî nehesibandin, girîng negirtin. malavo, mirov meyt nade ser milê wê, tu çawa wê dikî hevalê nûjînê.
meyter kesê ku hespan hîn dike
meyvexwer (navdêr) kesa/ê ku meyê vedixwe, meynoş, ereqvexwer, mest, serxweş, sermest, mêwexwer, fêkîxwer.
Herwiha: meyvexor, meyvexur, meyxwer, meyxor, meyxur.
Têkildar: meydost, meyfiroş, meygêrr, meyhez, meynas, meyvîn.
ji wêjeyê: Naske Mihemed ya 23-salî xwendekara amadeyîyê ye. Gelek kerba wê ji vexwarina meyê vedibe. Ew ji zêdebûna rêjeya keçên meyvexwer dilgiran e.(Rudaw.net, 3/2009).
ji: mey + vexwer.
: meyvexwerane, meyvexwerî, meyvexwerîtî
meyvexwerane (rengdêr) bi awayekî meyvexwer.
ji: meyvexwer + -ane
meyvexwerî (navdêr, mê) rewşa meyvexwerbûnê.
ji: meyvexwer + -î
meywefiroş (navdêr, mê) fêkîfiroş
meyxane 1. firoşgeha eraqê 2. cihê vexwerina eraqê
(navdêr, mê) bar, badexane, pûb, kabare, cihê ku alkol lê tê firotin û vexwarin.
Têkildar: meygêrr.
ji: mey + -xane, hevreha soranî مه‌یخانه (meyxane), farisî ميخانه (meyxanê). Meyhane ya tirkî ji îranî ye..
: meyxaneyî
meyxanevan (navdêr) meygêrr, badegêrr, saqî, karkerê/a meyxaneyê.
Herwiha: meygêr.
Bide ber: çayxanevan, qehwexanevan.
ji: meyxane + -van.
: meyxanevanî, meyxanevanîtî, meyxanevantî
meyxanevanî (navdêr, mê) rewşa meyxanevanbûnê.
ji: meyxanevan + -î
meyxaneyî (navdêr, mê) rewşa meyxanebûnê.
ji: meyxane + -yî
meyxur eyaş, sermest
meyxweş (rengdêr) miz, tirşeşirîn, tişta/ê ku hem tirş e û hem jî şirîn e: Pirteqal û kîwî meyxweş in. tirşeşîrîn.
Herwiha: meyxoş.
Bikaranîn: Lêker: meyxweş bûn, meyxweş kirin. Navdêr: meyxweşbûn, meyxweşkirin Rengdêr: meyxweşbûyî, meyxweşkirî.
ji: mey + xweş.
: meyxweşî, meyxweşîtî, meyxweştî
meyxweş bûn (lêker)(Binihêre:) meyxweş
meyxweş kirin (lêker)(Binihêre:) meyxweş
meyxweşbûn (navdêr)(Binihêre:) meyxweş
meyxweşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) meyxweş
meyxweşî (navdêr, mê) mizî, tirşeşirînî, meyxweşbûn, mizbûn, tirşeşirînbûn.
Herwiha: mêxweşî.
ji: meyxweş + -î
meyxweşkirî (rengdêr) (Binihêre:) meyxweş
meyxweşkirin (navdêr)(Binihêre:) meyxweş
meyzekirin (navdêr) meyizandin
mez daçek, nik, cem, def, ba, rex: le mez tû (li nik/rex te).
Bikaranîn: devoka sûrçî.
ji: Ji Proto-hindûewropî méǵʰ(s)ri (nêzîk), belkî bi rêya ermenî մերձ (merj: nêzîk)
mezad sûqa kirîn û firotanê; bazar
(navdêr, mê) firotina tiştan bo wî kesî yê ku amade ye bihayê herî zêde bide.
Herwiha: mezat.
Bide ber: tenzîlat.
Bikaranîn: Lêker: mezad kirin. Navdêr: mezadkirin Rengdêr: mezadkirî.
ji: Ji erebî.
: mezadî, mezadkar, mezadkarî, mezadvan, mezadvanî
mezad kirin (lêker)(Binihêre:) mezad
mezadî (navdêr, mê) rewşa mezadbûnê.
ji: mezad + -î
mezadkar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê mezad dike.
ji: mezad + -kar
mezadkarî (navdêr, mê) rewşa mezadkarbûnê.
ji: mezadkar + -î
mezadkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mezad kirin
mezadkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mezad
mezadvanî (navdêr, mê) karê mezadvanan.
ji: mezadvan + -î
mezaftin (navdêr, mê) fînansman, terxan, mesref, destek, alîkarî, yarmetî, komekî
mezandin (lêker)(navdêr, mê) şitirîn, texmîn kirin, tê derxistin, pêşbînî kirin
mezar (navdêr, nêr) gorr, tirb, merqed, qebir, ziyaret.
ji: Ji erebî, têkildarî mezel
mezargeh (navdêr, mê) cihê mezarê çak û navdaran
mezaxêner (navdêr)(navdêr, nêr) (navdêr, mê) kesê ku serf dike an jî xerc dike.
Herwiha: mezêxer.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
mezaxtî mal û milkê serfbûyî; înfaq
(rengdêr) ya/yê ku hatiye mezaxtin
mezaxtin (lêker)(navdêr, mê) serf kirin, mesref kirin, zehî kirin, xerc kirin: pare bo bicihanîna karekî dan: Min 10 000 euro li nûvekirina xaniyê xwe mezaxtin..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌زاختن.
Herwiha: mezixandin. Tewîn: -mezêx-.
ji wêjeyê: Hikûmeta Kurdistanê biryar da ku nîv milyona dolaran ji bo nûjenkirina Pira Delalê di budceta sala bêt de xeric bike. Rêvebera bingehê şûnewarên Zaxoyê Warîna Endiryaws Mûşî ji bo rojnameya War ya îroyê dibêje: Wek hûn dizanin derz, tîk û jêkvebûn keftine ber, dîwar, rex û rûyên Pira Delalê. Ev çend çarenivîsê Pira Delalê dike di metirsiyê de. Lewa hikûmeta Kurdistanê biryar da ku 500 000 dolaran ji bo ragirtin û çakkirina pirê li gor endazeyeka guncayî bimezixîne li ser budceta sala bêt. Ev kujme jî dê arîşeya (çakkirin û ragirtina Pira Delalê) heta radeyekê baş bi dûmahî bîne..
: mezaxtî, kêmmezêx, kêmmezêxî, zêdemezêx, zêdemezêxî
mezaxtin/dimezixîne/bimezixîne 1. bertelef kirin, îmha kirin 2. dêrz kirin, xerc kirin
mezbehe (navdêr, mê) qesabxane, selexane, girûnxane, kuştargeh, cihê ku ajel lê tên serjêkirin û girûn û kerkirin, (mecazî) cihê ku gelek kes lê hatine kuştin.
Herwiha: mezbaha.
ji wêjeyê: Îcar em di van rojên cejnê de dinyê gişî dikin mezbaha û dibêjin “bila ev cejn bibe munasebeta biratî wekhevî û aştiyê”...(Şêxmûs Sefer: Cejn-qurban-mezbaha-dinya, Diyarname.com, 12/2008).
ji: Ji erebî
mezbehexane (navdêr, mê) qirrkirin, serjêkirin.
ji: mezbehe +-xane
mezbete (navdêr, mê) destûrname, girte, zabitname, manda, mandat, rapora fermî, belgename, tomarname.
Herwiha: mazbata.
Bide ber: mexbete.
ji wêjeyê: Li ser navê Ak Partiyê bi îmzaya Haluk Ipekê arîkarê serokê giştî yê Ak Partiyê ji YSK-ê re hat gotin ko Hatip Dicleyî bi neqanûnî mezbeteya xwe ji heyeta hilbijartinan ya wîlayeta Diyarbekirê girtiye û divêt mezbeteya wî jê bêt standin û namzeta Ak Partiyê Oya Eronat bibe parlamenter.(Nefel.com, 6/2011)
mezbexe (navdêr, mê) girûxane, qesabxane, selexane, kuştargeh, cihê ku ajel lê tên serjêkirin.
Bide ber: mezbete.
ji wêjeyê: Nexweşxaneyên Amedê bûne wek mezbexe û qesabxaneyan. Berî niha li nexweşxaneyekê zarokên Amedê bi Hepatît C (Nexweşîya zerdika herî giran) ketibûn. Berî wê gellek ecêbên din qewimîbûn. Niha jî bi navê estetîk û xweşikbûnê mirovan dişewitînin.(Lotikxane.com, 1/2007)
mezbût (rengdêr) zeftkirî, girtî, xurt, xweragir, qewî, qayîm, bêbawer.
Bide ber: merbût.
ji: ji erebî مضبوط (meżbûț), têkilî ضبط (żebț: zeft) ji lêkera ضبط (żebețe: girtin, zeft kirin) û ضابط (żabiț: zabit)...
meze (navdêr, mê) pêşxwarin, çend cûnên xwarinê yên sar û sivik ku li gel hev tên pêşkêşkirin.
ji: jiari, hevreha farisî مزه (mezê), pehlewî mice, micek. Meze ya tirkî û μεζές (mezês) ya yûnanî ji zimanên îranî ne.
mezeker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê meze dike.
ji: meze + -ker
mezel merzel *“mezelê keran, zikê gur e”
(navdêr, mê) ode, hode, xurfe, otax, jor, jûr, beşek ji xaniyekî ku bi dîwaran ji beşên din hatiye veqetandin, gorr, gorrn, mezar, ziyaret, qebir, cihê kesek mirî lê hatiye veşartin.

Herwiha: menzel.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌زه‌ل.
Bide ber: ban, dergeh, derî, dîwar, pac, pencere.
ji: ji erebî منزل (menzil: rawestgeh, peyageh, cihê peyabûnê/jêdaketinê), hevreha aramî ܡܙܠܐ (mezzala), îbrî מזל (mezal), akadî ?? (manzaltu UD.DA). Bi maneya gorr, mezar, qebir belkî bi xeletî bi têkilkirina peyva mezar be..
: dumezelî, çarmezelî, sêmezelî, yekmezelî
mezelê merivan jê dûr be! Xwedê merivan jê biparêze
mezelî (navdêr, mê) odeyî, otaxî.
ji: mezel +-î
mezelk (navdêr, mê) jorik.
ji: mezel +-k
mezeloq (navdêr, mê) zimq.
: mezeloqî
mezeloqî (rengdêr) tiştê ku wek mezeloqê ye
mezeloqkî (navdêr, mê) zeliqokî, mizeloqî, zeliqonkî, şîrqalokî, demûşkî, debûşkî, melîzokî, debûşî.
ji: mezeloq +-kî
mezeloqkî bûn (lêker) zeliqokî bûn, mizeloqî bûn, zeliqonkî bûn, şîrqalokî bûn, demûşkî bûn, debûşkî bûn, melîzokî bûn.
ji: mezeloqkî + bûn
mezende (navdêr, mê) texmîn, bawerî, qenaet, fikir, raman.
Bikaranîn: Lêker: mezende kirin. Navdêr: mezendekirin Rengdêr: mezendekirî.
ji wêjeyê: Jêderekî ji wezareta petrola Iraqê ragihand ku reservekî pirr ji petrolê li deverên rojavayê Iraqê û li herêma Kurdistanê heye. Ew reserv weha dihê mezendekirin (texmînkirin) ku yê li rojava sed (100) milyar bermîl (varîl) e û yê li herêma Kurdistanê çil û pênc (45) milyar varîl e.(Peyamner.com, 4/2007).
: mezendeker, mezendeyî
mezende kirin (lêker)(Binihêre:) mezende
mezendeker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê mezende dike.
ji: mezende + -ker
mezendekirî (rengdêr) (Binihêre:) mezende
mezendekirin (navdêr)(Binihêre:) mezende
mezendeyî (navdêr, mê) rewşa mezendebûnê.
ji: mezende + -yî
mezêxer (navdêr, mê) xerîtîner, bikirr, kirryar, bikarîner, mişterî, têber
mezêxerî (navdêr, mê) serfkarî, birandoxî, berxwerî.
ji: mezêxer +-î
mezgî (Zazaki) (navdêr) mejî, demax.
ji wêjeyê: Profesor Vini Khurana yo îngilîz ke yew cerahê mezgî yo gelek namdar o, vano, telefonê destan cixara û asbestî ra hîna vêşêr zîyan danê sihetê merdimî.(Netkurd.com, 3/2008)
mezheb (navdêr, mê) taîfe, terîqet, ol, dîn, ayîn, rêbazên heman dînî lê yên ku hinekî ji hev cuda ne (di îslamê de sinîtî û şîîtî; di sinîtiyê de henbelî, henefî, malikî û şafiî).
Herwiha: medhebNêzîk, terîqet.
ji: Ji erebî مذهب.
: mezhebî
mezhebê (yekî) fireh bûn (biwêj) ji bo kesên pir bisebr û xîretkêm tê gotin. mezhebê îzedîn fireh e.jina wî çi li xwe bike, dengê xwe nake.
mezhebî (rengdêr) olî, ayînî, dînî, terîqî, têkildarî mezhebekê yan mezheban: pevçûnên sinî û şîiyan li Iraqê cengek mezhebî ye. diyanetî, peristgarî, Incîl, Tewrat, rojî.
ji: mezheb.
: mezhebîtî
mezhebîtî (navdêr, mê) rewşa mezhebîbûnê.
ji: mezhebî + -tî
mezhebperestî (navdêr, mê) rêoltî.
ji: mezheb +-perestî
mezher (navdêr, nêr) navek zelaman e
mezin [I] 1. girs 2. bilind *“astenga mezin, li derê mala mirovî ye” [II] 1. rûspî 2. serok 3. pêşengên gelekî *“bi ya mezinan bike, wan cejnek berî te xwarine”
(rengdêr) (navdêr) gir, girs, zexm, ne biçûk, ne zarrok, giregir, serok, birêveber, giring, watedar, bibandor, ne bêwate.
Herwiha: mazin, mezn-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مه‌زنNêzîk, gir, qelew, zexim.
Bikaranîn: Lêker: mezin bûn, mezin kirin. Navdêr: mezinbûn, mezinkirin, mezingirtin Rengdêr: mezinkirî, mezinbûyîBi zimanê zarrokan, meçoç. Bi soranî: gewre.
ji: Ji Proto-hindûewropî meǵh₂- (mezin, zexim, gir), hevreha مزن (mezen) ya belûçî, mez- ya avestayî, mes- ya pehlewî, sanskrîtî मह (meha: mezin), hîtîtî mêkkis (gelek, pirr), tokarî B make, yûnaniya kevn μέγας (megas: mezin > mega- ya navneteweyî), latînî magnus (zexim), inglîzî much (bixwîne: maç gelek, pirr), swêdî mycket (gelek, pirr), danmarkî meget (gelek, pirr)... Di kurdî de paşgira -in lê hatiye zêdekirin (wek di peyva bizin de jî) lê forma mes-/mez- jî di mestir/meztir û mestirîn/meztirîn de hê maye..
: mezinahî, mezinatî, mezinayî, mezinî
mezin bûn 1. girs bûn 2. bilind bûn 3. gihiştin, stewîn
(lêker)(Binihêre:) mezin
mezin kir bi nanê xwe, kir agir, berda canê xwe (biwêj) carinan qencî ku tên kirin, dibin sedemê xirabiya qencî kiriyan. loma dibêjin, qencî dibin gincî. rebenê baran mezin kir bi nanê xwe, kir agir, berda canê xwe.
mezin kirin (lêker)(Binihêre:) mezin
mezin melisîn, biçûk reqisîn (biwêj) mezin ku dengê xwe nekin, piçûk wê zêdetir bi ser ve bên. mezin melisîn, biçûk reqisîn. tu qet dengê xwe nakî loma wisa dibe. mezin reqisîn, piçûk hewisîn. mezin çi dikin, piçûk jî çav didin wan û ji wan hîn dibin. tu gunehê wan ciwanan nîn e ezbenî, mezin reqisîn, piçûk hewisîn.
mezinahî 1. girsî 2. bilindahî *“aqil ne ji mezinahiyê ye, ne jî ji biçûkahiyê ye”
(navdêr, mê) mezinbûn: Mezinahiya wî çend e? (Ew çend mezin e?).
Herwiha: mezinatî, mezinayî, mezinî, mezinîtî, mezintî, meznahî, meznatî, meznayî, meznî, meznîtî.
ji: mezin + -ahî
mezinahî kirin (lêker)(Binihêre:) mezinahî
mezinahîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mezinahî kirin
mezinahîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mezinahî
mezinahiya xwe nîşan dan (biwêj) zedebûn û merîfeta xwe nîşan dan. bi rastî jî mamoste mehmed elî, bi wê kirina xwe tene mezinahiya xwe nîşan da.
mezinatî kirin (biwêj) stamî kirin, re nîşandan, an jî bi taqiya xwe revebirî kirin. ya ku wî kir ne tu kar bû, lê dîsa meme mezinatî kir û ew bexişand.
mezinbûn (navdêr)(Binihêre:) mezin
mezinbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mezin
mezindar (rengdêr) pitirdar.
ji: mezin +-dar
mezindarkî (navdêr, mê) bi mezindarî.
ji: mezindar +-kî
mezingirtin (navdêr, mê) girisandin, mezinhesibandin.
ji: mezin +girtin
mezinker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) xwedîker, têrker, rizqder, raziq, çavdêr, ya/ê mezin dike.
ji: mezin + -ker
mezinkî (navdêr, mê) bi mezinî.
ji: mezin +-kî
mezinkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mezin kirin
mezinkirin (navdêr)(Binihêre:) mezin
mezinkirinkî (navdêr, mê) bi mezinkirinî.
ji: mezinkirin +-kî
mezinşehr (navdêr) serbajar
mezintî mezinahî *“biçûk biçûktî, mezin mezintî”
mezirge (navdêr, mê) destgorka ku pê hevîrê pehnkirî li dîwarê tenûrê tê dan û piştî biriştinê pê jê tê deranîn.
Têkildar: ar, bêjing, hevîr, girik, nan, sêl, tîrok, xwanik
meziyet (navdêr, mê) merît, şiyan, karîn, qencî, biserketin.
Herwiha: mezyet.
ji wêjeyê: Bi hilbijartina serokê nû yê Emerîkayê Barack Husên Obamayî xelkê Emerîkayê diyar kir ko li wî welatî kesekê rengguhortî jî dikare bi şiyan û meziyetên xwe yên şexsî bilind bibe û bigihî lotkeya herî bilind ko ew jî serokatiya Emerîkayê û ta dereceyekê serokatiya dinyayê ye jî.(Arif Zêrevan: Serokatiya Barack Obamayî û nijadperestiya nêvxweyî ya li Kurdistanê, Nefel.com, 11/2008).
ji: Ji erebî
mezlûm kesê ku zilmek li sêrî hatiye kirin
(rengdêr) (navdêr) kesa/ê ku zilm lê hatiye kirin, bindest, jêrdest.
Herwiha: mazlûm.
Bide ber: mehkûm, mehrûm.
ji: Ji erebî: me- + zilûm.
: mezlûmî, mezlûmîtî, mezlûmtî
mezlûmî (navdêr, mê) rewşa mezlûmbûnê.
ji: mezlûm + -î
mezmûn (navdêr) wate,têgeh.
ji wêjeyê: Mezmûnê muraselatê la-reyb Meşhûdê mukaşefatê bi-l-xeyb w:Ehmedê Xanî.
Herwiha: medmûn
mezopotamya Serenav,mê, herêma navbera çemê Dîcle û yê Firat: Kurdistan li Mezopotamyayê ye.
ji: ji yunanî mesos (navber) + potos (çem) anku navbera çeman. Peyva Mezra Botan navekî sexte ye ku vê dawiyê hin kurdan çêkiriye û bi kar tînin û dixwazin ku bidin diyarkirin ku peyva Mezopotamya ji wê ye. Lê ev îdiayeke bêbingeh û bêdîrok e..
: mezopotamyayî
mezr 1. dûgel, dewlet 2. welat 3. sazî
mezra (navdêr, mê) gundik, gundên biçûk, gome.
Herwiha: mezre, mezrik.
ji: Ji erebî.
: mezrayî, mezrik
mezra botan Dûgela Botiyan 2. welatê botiyan, Navçêmk
Serenav,mê, Mezopotamya, deverên navbera çemê Dîcle û yê Firat.
ji wêjeyê: Dîroka nivîsê ango ya alfabeyê xwe dispêre berî 5000 sal, ji hêla sûmeriyan ve peydakirina alfabe û nivîsa bizmarî. Piştî alfabeya sûmerî/bizmarî, misriyan alfabeya hiyeroglîf peyda kiribe jî şaristaniyên kone yên niştecihên Mezra Botan û li derdora; aqadiyan, hurriyan, babîlî û hitîtiyan bi vê alfabeyê zimanê xwe veguheztine ser qahfikên kîlî, berdên reş, qeteçerm, papîrûs û kaxizê...
mezrak (navdêr, mê) sazî, damezrak, damezran, damezrawe, mezringe.
ji: mezra +-k
mezran afiran, sazkirin
mezrandî 1. afirandî 2. çêkirî
mezrandin/dimezrîne/bimezrîne 1. afirandin 2. çêkirin
mezrayî (navdêr, mê) rewşa mezrabûnê.
ji: mezra + -yî
mezrek (navdêr, mê) dezgeh, sazî, damezringeh, saziman, rêkxistin, avanî, teşkîlat, mezringeh, damezrek
mezrîb 1. newala ava lêkendê 2. şirotan
(navdêr, mê) amûra ku pê ji ser xaniyan av dihê herikandin ji mezrîban av weke çeman diherikî.
Têkildar: zêrîb
mezringeh (navdêr, mê) dezgeh, sazî, damezrek, mezrek, saziman, rêkxistin, avanî, teşkîlat
mezrûk (navdêr) zirkêtk, moz.
Herwiha: merzûk.
Bide ber: mezrik.
ji wêjeyê: Li Elazîzê dibêjin mezrûk (merzûk).
mezûm (lêker)(navdêr, mê) vexwendin, dawet kirin, ezimandin, kesek bang kirin derekê (bi taybetî şahiyekê yan civînekê), gotin kesekê/î were filan derê: Wan em mezûm nekirin daweta kurrê xwe.Wê ez mezûm kirime mala xwe. (Wê gotiye min: were mala min.).
Herwiha: mazûm, mehzûm, mezûm.
ji: Ji erebî, têkildarî ezimandin.
Bikaranîn: Lêker: mezûm kirin. Navdêr: mezûmkirin Rengdêr: mezûmkirî.
: mezûmat, mezûmî, mezûmvan
mezûm kirin (lêker)(Binihêre:) mezûm
mezûmî (navdêr, mê) rewşa mezûmbûnê.
ji: mezûm + -î
mezûmkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mezûm kirin
mezûmkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mezûm
mezûn (navdêr) destûrdar, destûdayî, izindayî, îcazedayî, kesa/ê ku destûra anku izina kirina tiştekî heye, derçûyî, xerîc, perwerdekirî, kesa/ê ku biserketî fêrgehek qedandiye.
Bide ber: mezin.
ji: Ji erebî: me- + izin.
Bikaranîn: Lêker: mezûn bûn, mezûn kirin. Navdêr: mezûnbûn, mezûnkirin Rengdêr: mezûnbûyî, mezûnkirî.
: mezûniyet, mezûnî, mezûnîtî, mezûntî
mezun (rengdêr) mezin, gir, zexm, mezûn, xerîc Tirkî: (navdêr) destûrdar perwende , mezûn , karbidest
mezûn bûn (lêker)(Binihêre:) mezûn
mezûn kirin (lêker)(Binihêre:) mezûn
mezûnbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mezûn
mezûnbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mezûn
mezûnî (navdêr, mê) rewşa mezûnbûnê.
ji: mezûn + -î
mezûniyet (navdêr, mê) perwendîş, mezûnî.
ji: mezûn +-iyet
mezûnkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mezûn kirin
mezûnkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mezûn
meła (Soranî) . Bi kurmancî: mela, mele
me Min. Li min.
min
min (.. min)
meal nan
mean bêrûmet
genûs
qinût
çavteng
meaning wate
meant hat wateya
mebest bû
measure pîvîn
pîvan
pîvan, bipîve
meat goşt
mech Mek. (Mekanîk)
mechanics mûmîkirin, mûmyakirin mummification mûmya çêkirin, mûmyabûn, mûmîbûn.
media medya
medya
media file pelgeya medyayê
media item hêmana medyayê
media uploader hilxistera medyayê
medicament Derman, daringa ku di tedawiyê de tê bikaranîn
medicine derman
meet dîtin
hevdîtin
lihevcivîn
rast hatin
meeting civîn
megabit Megabît
melancholia (psî.) hizn, melûlî, melankolî.
meliorate sererastkirin
melodious Bi aheng, xweşdeng
melody awaz
newa
melon gindor
petîx
melt helîn
member endam
endam
endam
members endam
membership endamtî
memo seba kutenivîsin dema axaftinekê tên nivisin tê gotin. "during our meeting with korean representatives, a lovely kurdish girl wrote all memo of the meeting."
memorandum têbinî
têbinî
memory bîr
xêv
bîr
bîrgeh
memory card karta bîrgehê
men zilam
mend sererastkirin
mendicant geda
parsek
mention bîranîn
menu menu
menu item hêmana medyayê
menu location cih/şûna medyayê
mercenary Leşkerî biperetî.
merchandise temel
merchant bazirgan
mere
merely tenê
merman Di mîtolojiya yewnan mêrmasî yê nîvî zilam û nîvî meriv e
meshuggah (argo) dîn, terikandî.
meson (fiz.) cîsimoka di nav bera elektron û protonê.
mesopotamia Mezopotamya. Herêma di navbera çemê dîcle û firatê de.
mesozoic (jeol.) mesozoîk, Aîdî dema duyemîn
message hay
hinare
peyam
peyam, agahî.
peyam
messenger 1. kesê/a ku peyaman digihîne 2. peyak,kurye
met rast hat
meta diyarker
metal kan
metal
metaphysics derî siruştî, derî fizîkê, metafîzîk.
meter metre
method awa
azîne

rêbaz
methodical birêkûpêk
biserûber
metre metre
me em
me bi ser wan de girtin we raid on them, we surprised them
me zora wan birin we beat them
me- alternative negative subjunctive and imperative prefix = ne
meaş salary
mebest purpose
(f.) aim, intention, project, subject
f. intent
mebin (archaic negative 3rd pl subjunctive of bûn) they may not be: gelek mebin jî=even though they may not be many
mecal f. opportunity: ta niha. mecal tune bû=until now there has been no opportunity.
mecal birrîn v.t. to take an opportunity away
v.t. to take an opportunity away
mecbûr obliged.
mecbûr kirin v.t. to oblige, force
v.t. to oblige, force
meclîs parliament
medenî civilian
medeniyet f. civilization
medinî civil
medrese f. religious school
mefhûm f. concept
meh month
(f.) month
f. month
meha bê next month (proximo)
meha borî last month (ultimo)
meha hingivînî honeymoon
mehabad f. Mahabad
mehane monthly, every month
mehanî (adj.) monthly
mehkeme f. court
mehkum (n.) convict
mehkûm condemned.
mehkûm kirin v.t. to condemn
v.t. to condemn
mehlûl dissolved.
mehlûl bûn to be dissolved
mehmiz salary
mehmiza berdewam fixed salary
mehname monthly (publication)
mehr f. marriage contract.
mehr birîn to conclude a marriage contract
mehrûm ji deprived of
mehû kirin v.t. to wipe out
v.t. to wipe out
mejî (m.) brain
m. marrow
mekan stance, position
mekteb f. school
mela (m.) headman of village, religious leader, mullah
m. (obl. melê) mulla
melayket (m.) angel
melbend countryside
melbendî rural, rustic
mele (dial. var.) = mela
melevan (n.) swimmer
m. swimmer.
melevanî (f.) swimming
f. swimming
(= sobanî) swimming
melevanî kirin to swim
melkeb (f.) basket
melkemot the angel of death
memûr government official
mencel a copper pot
mendik an herb
menfeet Binêre: berjewend
meqale f. article
meqer shelter, refuge, asylum
meqes scissors
(j.) soissors
meraq kirin to wonder
merasîm f. ceremony
meraz tuberculosis
merbend f. bond, fetter
merc condition; requirement; term, provision
merd generous
merdan (f.) hammer
merdî generosity
merem Binêre: mebest
mereq kirin v.t. to wonder
v.t. to wonder
mereqdarî f. interest, inquisitiveness, curiosity
merg (f.) meadow, turf
(m.) soul
f. death
merheba hello
merhele Binêre: gihanek
f. stage: di merhela ewil de=in the first stage
merhem (f.) ointment
merîd m. disciple, devotee
meriv Binêre: mirov
m. person, one (impersonal): gava meriv li cihekî dimîne=when one stays in a place
merkez f. center.
merkezî central: hukûmeta merkezî=central government
mermer (m.) marble
mertal shield
meş going, walking, way, journey, motion, moving, progress, course; (bor, bihur) passage; (dorzivir) circulation
(f.) gait, walk
f. walking: meşa xwe domand=he continued walking.
mesaj f. message
meşandin v.t. to put into practice.
v.t. to put into practice.
mesel f. example.
mesele (f.) problem, topic,
f. matter
meselen for example
mesîhî (n.) Christian
meşîn to walk, to go, to move, to be in motion; (borîn) to passage
(bimeşe) to walk
v.i. to walk
v.i. to walk
meşiyan =meşîn
=meşîn
meşneqe guillotine
mestir larger, bigger
mesûliyet f. responsibility
metbex (f.) kitchen
methelok (f.) proverb
metîn (f.) text
metirse! don’t be afraid!
mewlûd f. a poem celebrating the birth of the Prophet Muhammad, traditionally recited on festive occasions
mexsed f. intent, intention
mexzen (f.) warehouse,, stores
meydan (f.) square
f. field. Also see: anîn meydanê.
meyildar = meyldar
= meyldar
meyildarî (f.) tendency, inclination
meyîn v.i. to remain
v.i. to remain
meyizandin (bimeyizîne) to look at, to contemplate, to watch
meyizîn (bimeze) to look at, to contemplate, to watch
meyl inclination, tendency, propensity
f. inclination.
meyldar predisposed (ji ...re to).
meyldarî f. bias, predisposition
meymûn monkey
mezaftin, mezaxtin (v) to consume; (n) consumption
mezêfer consumer
mezêferî consumpership
mezel (f.) room,
1. m. grave, tomb 2. f. room
mezela mêvanan drawing-room
mezela raketinê bedroom
mezela razanê bedroom
mezela xebatê office
mezela xwarinê dining-room
mezheb (f.) rite
m. sect
mezin (adj.) big, large
big, old
big, large, great.
big
(antonym=biçûk) big
(antonym=biçûk) big
mezin bûn to grow (big)
v.i. to grow up.
mezin kirin to enlarge, to magnify, to augment (zêdekirin), to amplifiy (zêdekirin)
v.t. to raise, bring up.
v.t. to raise, bring up.
mezinahî (f.) size
f. greatness. bi mezinbûna ...=as vast as
me  (pron.) our,
meckern kalekal
pit-pit
pite-pit
meckernd kalî
medikament derman
medikamente derman
medikamente nehmen dermanxwarin
meer behr
behr
derya
derya
zerya
meerbusen kendav
mehl ard
ard
arvan
mehlloch ardelîn
mehlsack arvan
mehr bêhtir
bêtir
êdî
pirtir
zêde
zêdetir
mehr geben banya dan
mehr oder weniger kêm zêde
kêmuzeyde
mehrere têvel
mehrheit piranî
piranî
pirinî
mehrheitlich bi piranî
mein -(y)a min,
-(y)ê min
bawer kirin
fikirîn
min
mein gott! ez bi qurban
mein herr mîrza
xweşmêr
mein herr! ezbenî
mein lieber! heyran!
meineid mixenetî
meinen çavteng
dan ser
dîtin
genûs
qinût
qest kirin
meiner meinung nach gura min
meines erachtens gura min
meinung bîrûbawerî
bocûn
dîtin
nêrîn
raman
ray
meise şalûl
şalûle
meist zêde
zêdetir
meister hosta
hoste
leheng
seyda
xwedî
meisterhaft hoste
mekkapilger hecî
melancholie xem
melancholisch zîz
melanzani balîcan
balîcanê reş
melken dotin
melkfest im frühjahr bêrî
melodie aheng
awaz
miqame
newa
qeyd
melodische tonfolge meqam
melodische weise meqam
melone gindor
petîx
menge kerî
kozî
lod
qas
mensch binelî
bînaullah
meriv
mirov
mirov
menschen şênî
xelk
menschheit mirovatî
menschliche gemeinschaft eşer meşer
menschliche gesellschaft eşer meşer
merken bala xwe dan
pêhesîn
merkwürdig ecêb
sêr
messen pîvan
pîvîn
messen können, sich ~ pê kanîn
messer kêr
kêr
messerklinge qeme
messerscheide qap
metall gießen rokirin
metallisches klingen zirrezir
metallornament für die nase xizêm
metallschmuck xizêm
metallschmuck an der nase xizêm
metallschüssel tas
metaphorisch mecazî
metaphorische bezeichnung der kurdischen fahne keskesor
methode awa
azîne
lewz

rêbaz
me uns
unser
wir
me'rifet Eigenschaft
Einsicht
Kultiviertheit
Verstand
mebest Absicht
Tor
mebûs Abgeordnete
mecal Gelegenheit
Kraft
Macht
Möglichkeit
Situation
mecazî metaphorisch
übertragen
mecbur bûn gezwungen sein/ werden
verpflichtet sein/ werden
meclîs Parlament
Rat
Versammlung
med Appetit
mede appetitlich
lecker
mefsik Sieb
meh Monat
mehandin zerstören
mehane girtin etwas als Vorwand angeben
etwas vorschützen
mehbûb geliebt
mehek Augenblick [m.]
Moment
Prüfstein
Wahrheit
mehîn Stute
mehîr ayran Suppe
mehir birîn heiraten
Morgengabe teilen
mehkem kirin befestigen
festmachen
verstärken
mehlûq Geschöpf
Kreatur
mehr Hochzeit
mehrkirin heiraten
mehrûm beraubt
entbehrend
hilflos
verlassen
wem etwas versagt ist
wer etwas entbehren muss
mehşer Letztes Urteil
Ort des Jüngsten Gerichts
Weltuntergang
mekteb Schule
mekteba bilind Hochschule
mel'ûn verdammt
verflucht
verwünscht
melaike Engel
melaxme Dreschplatz
Tenne
melayike Engel
melayîke Engel
mele Imam ( der Moschee )
melek Engel
melendî Fackel
melevan Schwimmer
melevanî Schwimmen
melhem Creme
melisandin verdauen
melkeb Korb
melkes Besen
melûl bekümmert
betrübt
kraftlos
leidend
niedergeschlagen
schwach
traurig
melûl kirin bekümmern
peinigen
quälen
traurig werden lassen
verdrießen
memik Brust
Busen
menax Streit
Zwist
menî Bedeutung
gesund
Grund
Sinn
stark
Stärke
Ursache
Vorwand
mentiq Beredsamkeit
Dialektik
Logik
menzel Raum
Zimmer
meqam Behörde
melodische Tonfolge
melodische Weise
meqes Schere
meqsed Absicht
Ziel
Zweck
mer Taille
mera uns
meram Absicht
was man meint
was man sagen will
Wunsch
Ziel
meraq Begehren
Begehrlichkeit
großes Interesse
Interesse
Kummer
Neugier
Neugierde
Sehnsucht
Sorge
Verlangen
Wunsch
meraq kirin begehren
bekümmern
Interesse haben
machen, sich Sorgen ~
wünschen
merbend der Sattelgurt, der unter dem Schwanz befestigt wird
Kette
Koppel am Tragsattel des Esels
Sicherheitskette
merc Bedingung
Umstand
merc girtin wetten
merdan Hammer
merdî sämtliche positiven männlichen Eigenschaften
mered Fenster
merek Lager der Stroh
merem Absicht
was man sagen will
Wunsch
Ziel
mereq Neugier
Sorge
Verlangen
Wunsch
mereq kirin neugierig sein
merexes kirin entlassen
wegschicken
merez Krankheit
Plage
Übel
merhemet Gerechtigkeit
Gnade
merî Angehörige/r
Mann
Person
Verwandte/r
meriv Angehörige/r
Mensch
Verwandte/r
meriv tirê es scheint
man hätte denken können
man könnte meinen
merivantî Beziehungen
Verwandtschaft
merivatî Beziehungen
Verwandtschaft
merixîn liegen
meriz Krankheit
Plage
Übel
merkeb Esel
Reittier
merkep Esel
Reittier
merkez Zentrum
merş Teppich
mertal Deckung
Schild
Schirm
Schutzschild
Schutzwall
mertalên zindî lebende Schutschilde
mertîn Gewehr
merx Fichte
Wacholder
Tanne
merzel Friedhof
Grab
meş Demonstration
Gang
Marsch
mes (männer) Hausschuhe
mes'ûd beglückt
froh
glücklich
mesa barfüßig
mesafe Abstand
mesaxtin zerstören
meşayîx Anhänger eines Scheich
Geistlichkeit
Schüler
meseb Glaubensrichtung
Konfession
religiöses Bekenntnis
mesele Angelegenheit
Erzählung
Fall
Frage
Geschichte
Problem
Vorfall
zum Beispiel
meshefa reş das schwarze Buch
mesîn Schnabelkännchen
meşin marschieren
meşîn spatzieren gehen
meşîn gehen (schnell)
meşk Ledersack aus Ziegenleder
Milchschlauch
mesken Bleibe
Wohnung
Zuhause
mesqelkirin polieren
meşqul beschäftigt
besetzt
überfüllt
meşqûlî Interesse
mesref Aufwand
Ausgaben
Gebühr
Gebühren
Kosten
mest berauscht
betrunken
bezaubert
trunken
entrückt
mesûd beglückt
glücklich
meşxul beschäftigt
met Tante (väterlicherseits)
metal Deckung
Kummer
Rätsel
Schild
Schutzschild
Schutzwall
Sorge
überrascht
verblüfft
metel Rätsel
überrascht
verblüfft
metel mayîn überwältigt sein
wundern, sich ~
metelok Säge
Sinnspruch
Sprichwort
methel Rätsel
überrascht
verblüfft
methelok Sinnspruch
Sprichwort
metirse! keine Angst!
metirsî Besorgtheit
Sorge
metlûb Bitte
Forderung
Lehrer
Wunsch
mewc Morgenwind
Welle
Woge
mewcan Welle
Woge
mewcîn bewegen, sich hin und her ~
unruhig werden
mewcûd existierend
vorhanden seiend
mewcûd bûn dasein
in...Zustand sein
mewicî existierend
vorhanden seiend
mewîj Rosine
schwarze Rosine
trockene Trauben
mewûj schwarze Rosine
mexber Grab-
Grabmal
mexel in legender Stellung (nur für Tiere gebräuchlich)
mexîn assyrisch
mexloqat Kreatur
Lebewesen
mexluqet Kreatur
Lebewesen
mexsed Absicht
Ziel
Zweck
mey Oboe
Rohrflöte
Spirituosen
Wein
meyandin spülen
meyav still Wasser
meydan Platz
meyger Schnaps
meyit Körper
Leib
Leichnam
meymûn Affe
meyser bûn Anblick
Blick
meyt Leichnam
meyxur Getrokener/in
meyza Anblick
Blick
meyzandin gucken
schauen
mezebhok Glaubensrichtung
Konfession
religiöses Bekenntnis
mezheb Glaubensrichtung
Konfession
religiöses Bekenntnis
mezinahî Größe
höheres Dienstalter
Schwere
Stärke
Umfang
Wichtigkeit
mezinbûn entwickeln
wachsen
mezintî Größe
höheres Dienstalter
Schwere
Stärke
Umfang
Wichtigkeit
melijî merejo; asparagus officinalis
menewş binefş; viola odorata
mercuwêl gîyayê kevno-gîyayê kewlîk; vicia cracca
me pêq. me
(verqertafa nêyîkerdisê raweyê fermanî ya)
meaf rd. muaf
meafe m. mafa, darqîçika pistîya deva û filan m.
meamele m. muamele, mamele m.
meas m. maase, asmane, mayise, mangane, mangîye m.
meas girtin lg. . maase girewtene, mangîye girewtene, asmîye girewtene, mayise girewtene
measgir rd. mayisin, maasin, mayisgirewtox
meazalah b. maazalah, homa bisevekno, heq bisvekno
mebeh rd. hîra
m/n. wasî, vasî n.
rd. net
mebehî m. netîye, netênî m.
mebest m. amance, xaye, amace, mexsed, hedefe m.
mebestdar rd. amanrin, xayedar, mexsedin, amarin
meblax m. meblax, kompere, mîqdarê pereyî n.
mebûs m/n. mebûs, parlamenter n.
mebûsî m. parlamenterîye, mebûsîye, parlamenterênî, mebûsênî m.
meç n. sp. meç n.
mecal m. canare m., keyse m.,fesale m.,sope m., firsend n., mecal n., fersend n., firset n., sap m.f fasale m.
mecaldan lg. . canare ridayene, firsend ridayene, mecalridayene
mecanî rd. mift, bedewa, one, belas, bedilhewa, beles, muft, bedhewa, une, badeva
mecaz m. mecaz n.
mecazdar rd. mecazin
mecazî rd. mecazên, mecazî
mecbûr rd. mejbûr, mecbûr
mecbûr bûn lng. mejcbûr bîyene, mecbûr bîyene
mecbûr kirin lg. . mejbûr kerdene, mecbûr kerdene, mejbûrnayene
mecbûr man lng. . mejbûr mendene, mecbûr mendene
mecbûren h. bi zor, zorekî, mejbûren, bi mecbûrî
mecbûrî rd. mecbûrî, pêgerek, zarûrî, pêganî, gerekin
mecbûrî kirin g. mecbûrî kerdene
mecbûrîyet m. mejbûrîye, zaruret, mecbûrîyet, pêgerekîye, mejbûrênî, mecbûrîye m.
meçek n. ana. xape, kape, qevde m.
mecerfe m. mecrefe, huyê vare, befredîn, surt m., mecrife n.
m. rinde, sîl m., rende n.
meçhul rd. kesnêzan, meçhul, nêzanbar, kesnênas, nênasbar
mecidiye n. mejdîya n.
meclîs m. meclîs, parlamento, parlamen n.
meclîsa newêngeran m. meclîsê mebûsan, kombîyayisê parlamenteran, kombîyayisê mebûsan n.
meclîsê qanûndanînê m. parlemento, meclîsê qanûnronayisî n.
mecmûa m. kovare, mecmûa, mejmûa m.
mecnûn rd. mecnûn, bengî
mecra m. mecra, raawe, robargeh m.
mecûs m/n. mecûs n.
mecûsî m/n. zerudstî, mecûsî n.
mecûsîtî m. zerdustîyîye, zerdustîyênî m.
med m. med, mad n.
medalye m. nîsane, madalya, çiraxnîsane m.
medcezîr m. cog. medcezîr, bêûso, deginayisûraginayis, bêso n.
meded m. haware, gazîye, qîr, medet, îmdat, haware m.
medek m. zoo. medege, gamêse m.
medenî rd. saristanî, sehreza, medenî, sareza
medenî bûn lng. sehreza bîyene, saristanî bîyene, medenî bîyene
medenîbûn rd. sehrezabîyayis, saristanîbîyayis, medenîbîyayis
medenîyet m. sehrezayîyîye, medenîyet, saristanîyîye, sarezayîyîye m.
meder m. cog. tropîka, tropîko n.
meder î rd. cog. tropîkal, tropîkalên
medlûm rd. bêpar, marûm, mehrûm
medor m. mengene, pres n.
medor kirin mengene kerdene
medorvan m/n. mengenewan, prescî, mengenecî, preswan n.
medorvanî m. mengenewanîye, prescîyênî, mengenecîyîye, preswanênî m.
medrebaz m/n. medrebaz n.
rd. dekbaz, hîlekar, fendbaz, hîlesaz, xapxapok, kaybaz, xaxeker, xapeker, xapanok
medrese m. fakulte, wendegeho berz, medrese, mektebo berz m.
medûcezîr m. cog. medcezîr, bêûso, deginayisûraginayis, bêso n.
meduz m. zoo. meduze, madera deryayî, deryamadere m.
medyûm n. medyûm n.
mefa m. havile, kêr, nef, fayde, îstîfade m.
mefaperest rd. havilperest, kêrperest, kêrcî, faydecî, listek
mefaperestî m. havilperestîye, menfatperestîye, kêrperestîye, kêrcîyênî, faydecîyênî, listekîye, havilperestênî, kêrperestênî m.
mefer m. mefere m.r îmkane m., mefer n.
mefhûm m. sersîyayis, mefhum, rirestis, qewram, nosyon n.
mefik m. arige, are, hare m.
mefreq n. tunc, bronz, tunj, tuj n.
mefsik m. kefgir, kewkure, kewgir n.
meftûl m. têlo têlîyin, têlo îstriyin, têlo qîtin n.
meftûn rd. bengî, meftun, zerîkewte
mega rd. mega
megafon m. megafon n.
megaloman rd. xopesend, ezcî, megaloman
megawat m. megawat, megavat n.
megbes m. antoqê vare, vareca n.
meger g. oxro, meger, exro, yoxro, ox m., oxma
meger kû g. oxro ke, meger ke
megese n. çeperê tetikî, çeperê lingçeke n.
meh m. as m., mange, asm m.
meha kewçêrê m. çire n., payîza wertêne m., payize m., ritasme m.
meha muheremê n. asma desûdi imaman, asma muhare m., asma îmaman m.
mehafe m. kecabe m.
mehal ca, mewqî n.
mehandin lg. hemelnayene, feriknayene, hezm kerdene, hezmnayene
lg. wernayene (asin, dar...)
m. wernayis (asin, dar...) n.
mehane rd. asmane, mangane, mangkî, asmkî
mehane stendin lg. mangîye girewtene, maase girewtene, asmîye girewtene, mayise girewtene
mehanî m. maase, asmane, mayise, mangane, mangîye m.
meharet m. desthêginîye, hostayîye, meharet, destkêrîye, ciraameyoxîye, destbikarîye, desthêginênî, destkêrênî, hostayênî, destbikarênî m.
mehd m. made n., îsta m.r bîz n., îstahe m. îsteh m.
mehde n. made, moral, mûrûz, miruz n.
mehdekirî rd. mûrûzin, têmûrûzîyaye, mûrûzroverdaye, madekerde
mehdemîn m. bûglate m., felakete m., bêtere m., afete m. , bela n.
mehder m/n. mîyancî, mîyankar, mabeyncî, mabeynkar, mîyandar, mîyangîr
mehderî rd. mabeynkarîye, mîyankarîye, sefaat, mabeyncîyênî
mehderî kirin lg. mabeynkarîye kerdene, sefaat kerdene, mîyankarîye kerdene
mehdervan rd. mabeynkar, mîyankar, sefaatcî, mabeyncî
mehdexwes kirin lg. . made ridayene, moral ridayene, mûrûz weskerdene
mehdik m/n. dergus, pit, gergus, pitik n.
mehdtirs rd. rîtirs, madetirs, mûrûzin
mehdtirskês rd. madekês, madeantox
mehebet m. xosebere, teraqe, galgale, mijûlîye, sohbet, mabet, xosebere m.
mehel m. hewêre, hanqar, mahal m.
mehele m. taxe, mala m.
mehelî rd. mahalî, taxî, hewêrî
mehelî bûn lng. mahalî bîyene, hewêrî bîyene
mehelî kirin lg. . mahalî kerdene, hewêrî kerdene
mehelîbûn m. mahalîbîyayis, hewêrîbîyayis n.
mehelîkirin m. mahalîkerdis, hewêrîkerdis n.
meheret m. desthêginîye, hostayîye, meharet, destkêrîye, riraameyoxîye, destbikarîye, desthêginênî, destkêrênî, hostayênî, destbikarênî m.
mehers m. dîyax n.
mehes m. qesawî, qesabu, qisawî, qasaxon n.
mehes kirin lg. qesawî kerdene, qesawînayene
meheskirin m. qesawîkerdis, qesawînayis n.
mehf bûn lng. çîne bîyene, helakîyene, mahf bîyene, helak bîyene
mehf kirin lg. çîne kerdene, helaknayene, mahf kerdene
mehfeze m. seveknayis, muhafeze, muhafaza, mehfeze n.
mehfize m. seveknayis, muhafeze, muhafaza, mehfeze n.
mehfker rtf. gneker, mahfker, gnker
mehfkirin m. çînekerdis, helaknayis, mahfkerdis n.
mehfûr m. xalî, xalîçe n.
mehfûrfiros m/n. xalîrotox, xalîcî, xalîçerotoxwan n.
mehfûrker m/n. xalîcî, xalîçewan, xalîwan n.
mehfûrkerî m. xalîrîyîye, xalîçewanîye, xalîwanîye, xalîcîyênî m.
mehî rd. amênin, amênkerde
rd. asmane, mangane, mangkî, asmkî
n. maase, asmane, mayise, mangane, mangîye m.
mehî stendin lg. . mangîye girewtene, maase girewtene, asmîye girewtene, mayise girewtene
mehîl m. mehîlfl.
mehîl dan lg. mehîldayene
mehîn lg. amên kerdene, hamên kerdene, amênnayene
m. amênkerdis, hamênkerdis, amênnayis n.
lng. werîyene (asin, dar...) rnehîn m. werîyayis (asin, dar...) n.
m. zoo. mahîne, astore, êxtîye, estore, store, îstore, astuere, ustore, istire m.
mehîna avî mahîna awe
mehîna sînboz m. mahîna hêsînboze m.
mehîr m. doyîne, germîya doyî m.
mehitandin lg. pelexnayene, pelçiqnayene, piloznayene, henritene, xinritene, paçolnayene, palaznayene, pinrirnayene, hencnayene, encenayene
lg. wernayene (asin, dar...)
m. wernayis (asin, dar...) n.
mehitîn lng. werîyene (asin, dar...)
m. werîyayis (asin, dar...) n
lng. pelexîyene, pelçiqîyene
mehkeme m. mehkeme., dadgeh, mehkema., mehkame., mekeme n.
mehkeme bûn lng. mehkeme bîyene, dadgeh bîyene
mehkeme kirin lg. mehkeme kerdene, dadgeh kerdene
mehkemekirin m. mehkemekerdis, dadgehkerdis n.
mehkemeya dadwerîyê n. mehkemeyê edlîya, dadgehê edlîya n.
mehkemeyadadê m. mehkemeyê edaletî, dadgehê edaletî n.
mehkemeyî m. mehkemeyîye, dadgehîye, mehkemeyî, dadgehî m.
mehkî rd. asmane, mangane, mangkî, asmkî
mehkûm rd. hepisî, girewte, bende, mehkum, hepsî
rd. mehkûm, cezawer, hukumwer, hikumwer
mehkûm kirin lg. mehkûm kerdene
mehkûmbûn lng. mehkûm bîyene
m. mehkûmbîyayis n.
mehkûmîyet m. mehkûmîyet, mahkûmîyet n.
mehkûmkirin m. mehkûmkerdis n.
mehlî n. sak n., kasane m., tapane m., kasane m., tapon m.
mehlû n. sa n., kasane m., tapane m., kasane m., tapon m.
mehlû kirin lg. sak kerdene, kasan kerdene, tapan kerdene
mehlûkirin m. sakkerdis, kasankerdis, tapankerdis n.
mehlûqat rd. afernaye, mexlûq, xuliq, xaliq, benî, afarnaye
mehmûz m. galik, mahmûz n.
mehmûz kirin lg. galik kerdene, mahmûz kerdene
mehne m. bahane, mane, mene, baxane n.
mehpûs rd. hepisî, girewte, bende, mehkum, hepsî
mehr m. mare, more, nîkah n.
mehr birîn lg. mare birnayene, nîkah birnayene
mehr bûn lng. mare bîyene, nîkah bîyene
mehr kirin lg. mare kerdene, nîkah kerdene
mehra mele n. mareyê meleyî, nîkahê meleyî n.
mehrkirî rd. marekerde, mareyin, nîkahkerde
mehrûm rd. bêpar, marûm, mehrûm
mehrûm bûn lng. bêpar bîyene, marûm bîyene
mehrûm histin lg. bêpar kerdene, marûm kerdene, bêpar verdayene
mehrûm kirin lg. bêpar kerdene, marûm kerdene, bêpar verdayene
mehrûmî m. bêparîye, marûmîye, bêparêni, marûmîyet, marûmênî m.
mehrûmîyet m. bêparîye, marûmîye, bêparêni, marûmîyet, marûmênî m.
mehrûmmayîn lng. bêpar mendene, marûm mendene
mehser m. mehser, meser n.
mehsere n. mahsere n.
mehserîrr /. mehserî, mehserên
mehsul n. ber, mahsul n.
meht bûn lng. werîyene (asin, dar...)
meht kirin lg. pesênayene, goynayene, berednayene, meth kerdene, pesne dayene
mehtbûn m. werîyayis (asin, dar...) n.
mehter m. mehte m.
mehterî m. mehterîye, mehterênî m.
mehtesî rd. ziwa, husk, tereq
mehtker m/n. mehtker, goynayox, pesndayox, pesndar n.
mehtkirin m. pesênayis, goynayis, berednayis, methkerdis, pesnedayis n. *hatin meht kirin ltb. pesênîyene, goynîyene, berednîyene, meht kerîyene, ameyene pesênayene, ameyene goyanayene, ameyene berednayene
mehvan m/n. meyman, mêyman, mîêmun n.
mehwa m. ast. atmosfere, gazgilovere, gilovera hewayî m.
mehwayî rd. atmosferîk, atmosferên
mehyet m. hemete, maîyete, mayete m.
mehzûr m. mahzur, zîyan, zerar, mazur n.
mejan m. tîrhengazî, mosla, tîre, gomosî, tîra cite, misla m.
mejbet n. desta, gezê xîlokan n.
mejî n. mezg n.
mejmexe m. sênîye, mengirî, sînîye, sînî, sinîke m.
mekan n. post, ca, mekan n.
mekanîk m. mekanîk n.
mekanîzma m. mekanîzma m., sîstem n.
mekare m. miqar n.
mekarî m. fêl n., dame m., deke, fend n., dolab n., hîle n.
mekat m. fekçere, kirav n.
mekîk m. meqûq, masûre, masre, mastuare, mosre n.
mekîne m. makîne n.
mekînea bêderan n. makîneyê cuwenan, makîneyê cunan n.
mekînea çinînê n. makîneyê çînîtene n.
mekînea dirûne n. makîneyê çînîtene n.
mekînea dirûtinê n. makîneyê destene n.
meksîka m. meksîka m.
meksîkayî rd. meksîkayij
meksîkî N/rd. meksîkayij
mekteb m. wendegeh, mekteb, perwerdegeh, mûsgeh n.
mektebvanî rd. wendegehwanên, mektebwanên
mektûb m. mektûbe, name. mektûv m.
mektûb sandin lg. nama rusnayene, nama sawitene, mektûbe rusnayene, mektûbe sawitene
mekûk m. meqûq, masûre, masre, mastuare, mosre n.
mela n. mele, îmam, male n.
melaîke m. dî n. ferista, meleke, milakete m.
melanet m. melanet, cinûs n.
melankolî m. qeresewda, melankolî m.
melankolîk rd. qeresewdayên, melankolîk
melaq rd. dirî, rîyakar, difek
melaqî m. dirîyîye, rîyakarîye, dirîyênî, rîyakarênî, rîya m.
melasû m. ana. xozrig, asmênê fekî, asmaqê fekî, zimarik, azmînek, azmênê fekî n.
melavî m. qêret, cehd, hewl, xîret, cat, xeyret, qîret, xêret n.
melayim rd. melayim, rînerm, serenerm
melayket m. dî n. ferista, meleke, milakete m.
melbend m. mintiqa, dorhême m.
m. nahîye, nahya m.
melçûk m. mîlçike, çûgke, teyre, milîçike, mîrçike, mîçike, mîlçike, mîçîk m.
mele m. male, melik, malik n.
m. ajne, asna, azna, asnawe, azne, asnawî, ajnî, acne, esnaw n.
n. mele, îmam, male n.
melêb m. melêve, melebe, malêbe, milêv, mehlîyem m.
melêba m/n. moreba, coleg, mareba, mirêba n.
melêbayî m. morebayîye, colegîye, morebayênî, colegênî m.
melek m. dîn. ferista, meleke, milakete m.
melekê mewtê n. cangîr, ezraîl, gangêr, ezrayîl, gangîr, gungêr, gongêr n.
melekî tawûs n. melekê tawizî, meleko tawûs n.
melem m. melem, krem, melhem n.
meleme m. mexle m., melemen n.
meletî m. meleyîye, îmamîye, meleyênî, îmamênî m.
meletîk n. gilgilo teqîyaye, lazuto teqîyaye n.
melêv m. melêve, melebe, malêbe, milêv, mehlîyem m.
melêva m/n. moreba, coleg, mareba, mirêba n.
melevan m/n. ajneber, asnaber, asnawer, azneber, asnawber, aznewer n.
melevanî kirin lg. . ajne kerdene, asna kerdene, asnaw kerdene, azne kerdene, esna kerdene *dan melevanî kirin llb. dayene ajnekerdene, dayene asnakerdene. *hatin melevanî kirin ltb. ajne kerîyene, asna kerîyene, ameyene ajnekerdene, ameyene asnakerdene
melêvkirin lg. . melêv kerdene, melêvnayene
m. melêvkerdis, melêvnayis n.
melex n. zoo. mele, peqpeqok, çekçeko, çeqçeqe, kulî n.
melexan m. kelendire, çelemtu, qiri m., tirpane, kelandire m.
melêz m. gilêzî, alêzî, alîye, malêzî, gewel, lêzike, sorike, gilêjge, alu, gilêjinge, alî, gilazige, alazî, malyez, gilêskî, girêze, olîye, gilyejg, gilêjg m.
melez rd. dilul, qir m., celve, melez, didol, xîlt
melez kirin lg. . dilul kerdene, melez kerdene, didol kerdene, celve kerdene
melezîtî m. dilulîye, melezîye, didolîye, celveyîye, dilulênî, melezênî m.
melezkirin m. dilulkerdis, melezkerdis, didolkerdis, celvekerdis n.
melheb m. melêve, melebe, malêbe, milêv, mehlîyem m.
melhêb m. melêve, melebe, malêbe, milêv, mehlîyem m.
melhem m. melem, krem, melhem n.
melhem kirin lg. . melem kerdene, krem kerdene
melhemkirin m. melemkerdis, kremkerdis n.
melhep m. melêve, melebe, malêbe, milêv, mehlîyem m.
melîde bûn lng. gur bîyene, alawine gîrewtene
melîdebûn m. gurbîyayis, alawinegirewtis n.
melik m. male, melik, malik n.
melîk n. keyan, melîk, padîsa, hukimdar n.
melîke m. bane, sahbanû, keyane, banuye, sahbane, qiralîçe m.
melîketî m. baneyîye, sahbanûyîye, keyaneyîye, qiralîçeyîye, baneyênî, sahbanûyênî m.
meliqandin lg. pelexnayene, pelçiqnayene, piloznayene, henritene, xinritene, paçolnayene, palaznayene, pinrirnayene, hencnayene, encenayene
meliqîn lng. pelexîyene, pelixîyene
melîsa m. bot. melîsa m.
melisandin lg. . melesnayene
melisîn lng. . melisîyene, melis bîyene
m. melisîyayis, melisbîyayis n.
melkeb m. sawe, mekube, zembîle, nikuv, pîrik, mekebe n.
melkemot n. cangîr, ezraîl, gangêr, ezrayîl, gangîr, gungêr, gongêr n.
melkes m. gez, havêlik, gezik, gisik, geze, avîlik, gezî, geje n.
melkesvan m/n. gezikcî, havêlikwan, gezwan, havêlikcî n.
melodî m. terane, melodî, awaze, naxme m.
melodîk rd. teraneyên, awazên, melodîk, naxmeyên, awazdar
melodram m. tîyat. melodarme m.
melotke n. dang, navteng, dangê derguse n.
melse m. zoo. kermêse, kulinge, pînge, vizike, beq, kelmêse, melse, melese, merese, merse m.
melû m. cele /?., rebeqe /?., gidîse m.f sele n.
m. komça, tûm, kome., kotilme., korme., telp m.
m. maxe, berz, maxa kolîyan m.
n. simêle, ce m., simêle, simbêle, simyel, simuel m.
melûk n. simêle, ce m., simêle, simbêle, simyel, simuel m.
melul rd. pizxun, hêznî, melul, hezne
melul bûn lng. . pizxun bîyene, melul bîyene, hêznî bîyene
melulbûn m. pizxunbîyayis, melulbîyayis, hêznîbîyayis n.
melulî m. pizxunîye, melulîye, hêznîyîye, melulênî, pizxunênî m.
melûn rd. naletula, melûn, naletkar, lanetkar
melûs bûn m. melisîyayis, melisbîyayis n.
melûsanf rd. melisok
memik m. mostik, emzig, mustik, engele? n.
m. ana. çiçik, memik, pistin, çiç, çeçik, çizik, çije, çiçe, cicik n.
memikdan lg. çiçik dayene, çiçik cidayene
memikmijîn lg. çiçik litene
memleket n. welat, weten, wilat, memleket n.
memnû m. qedexe, yasaq, qorî, men, yasax n.
memnûn rd. memnûn, zerewes, zeresa, keyfwes
memnûn bûn lng. . memnûn bîyene, zerewes bîyene, zeresa bîyene
memnûnîyet m. memriûnîye, zeresayîye, keyfwesîye, memnûnîyet m.
memnûnkirin lg. memnûn kerdene, zereweskerdene, zeresa kerdene
memorandum m. muxtira, vîrname. memorandume., nota, muhtira m.
memûl viraste, mamûl, memûl
memûr m/n. memûr, karbend, mamûr n.
memûrê kadastroyê n. memûrê kadastroyî, karbendê kadastroyî n.
memûrê nifûsê n. memûrê gulirî, memûrê nifusî n.
memûrî m. memûrîye, karbendîye, memûrîyet, memûrênî, karbendênî m.
men m. qedexe, yasaq, qorî, men, yasax n.
men kirin lg. qedexe kerdene, yasaq kerdene, men kerdene
menacer m/n. menejer, menecer n.
mencel m. fere û folî, qab û qacaxî, firaq û folî, qacaxî, qabûqacaxî zh.
m. lê, bors, neqle, lêh, lîyen n.
mencenik m. kewkanî, mancinik, berestox, kemerestox n.
mencenîq m. kewkanî, mancinik, berestox, kemerestox n.
mend paq. -mend
mendal n. doman, mindal, gede, zak, tut, leyîr, lorik, qeçek, pit, qundax, hul, lorek, domon, lîrik, lîyr, wul, eyel, ayel n.
mendebur rd. cinûs, mendebûr, pîs mendewûr
mendel kirin lg. înkar kerdene, kitim kerdene, înkarnayene
mendîl m. destmale, mendîle m.
mendok m. bot. mendike, bendike m.
menejer m/. menejer, menecer n.
menejertî m. menejerîye, menejerênî m.
menek m. zengu, zengî n.
menengûç m. bot. viliskêre, qizbanêre, viniskêre, dara qizbane, viniskêre, qizwane, qizbane m.
menenjît m. tip. menenjît n.
menewîs m. bot. menewîsêre, dara menewîse m.
m. menewîs, xare, pêlpêle, hare n.
menewîs bûn lng. . xare bîyene, menewîs bîyene, pêlpêlin bîyene
menf m. menfat, menfaat n.
menfa m/n. nefi, sirgun, menfi, surgun, nefiy n.
menfaetperest rd. menfatperest, menfatd
menfeet m. menfat, menfaat n.
menfeetperest rd. menfatperest, menfatd
menfeetperestî m. menfatperestîye, menfatcîyênî, menfatperestênî m.
menfî rd. nêyî, menfi, negatîf
menfûr rd. cinûs, menfûr, îkradayox, nefretdayox,îgrenç
mengene m. mengene, pres n.
mengene kirin lg. mengene kerdene
mengenevan m/n. mengenewan, presd, mengened, preswan n.
mengenevanî m. mengenewanîye, prescîyênî, mengenecîyîye, preswanênî m.
mengî m. îdeal, mefkûre, îdêat n.
mengî kirin m. îdealkerdis, mefkûrekerdis, îdealnayis n.
mengîwer rd. îdealîst
mengîwerî m. îdealîz m., îdealîstîye m.
menîsk m. menîske m.
menîskus m. tip. menîskus n.
menkirin m. qedexekerdis, yasaqkerdis, menkerdis n.
menkûl n. menkûl n.
menopoz m. menopoz, huskbîyayis, kincanrabirîyayis n.
menqel m. manqale, adirdange, adirdane, monqal m.
menqûl /tf. hûq. ragozbar, menqul, ragozên
mense m. koke, mense, çunde, binik m.
mensûb rd. mensub
mensûbîyet m. mensubîyîye, mensubîyet, mensubîyênî m.
mentese m. qilope, mentese n.
mentol m. mentol n.
menu m. menuye m.
menzel m. oda m.
menzela raketinê n. odaya rakewtene, odaya rakewtisî m.
menzere m. manzera, dîmene, menzere m.
menzîl m. menzîl, durîye, durênî n.
menzîldûr rd. durîestox, menzîlderg, menzîldurî, durestox
menzûm rd. ede. manzûm, menzûm
menzûme m. ede. manzûme m.
mepusxane m. hepis, hepisxane, girewtgeh, girewtxane, cezaxane, mepusxane, hepisxone n.
meqale m. meqale n.
meqam n. muz. meqa m. qeyde, miqam n.
n. post, meqam, ca n.
meqare m. koc, darik, meqere, koj n.
meqarne m. makarne, maqarne, miqarne n.
meqarnefiros m. m. makarnerotox, makarnecî n.
meqarnevan m/. makarnecî, makarnewan n.
meqarnevanî m. makarnecîyênî, makarnewanîye, makarnewanênî m.
meqber m. gorne, mezele, mexbere, qebre, gore, merzele m.
meqbûl rd. mexbul, meqbul
meqbûz m. meqbûze, mexpûze m.
meqel m. tawike m., miqi n., tawe m.f qanzik n.f miqilik n., miqlê n.
meqer m. birgeh, qerargeh n.
meqes m. meqes n.
meqes kirin lg. meqes kerdene, meqesnayene
meqesdar m/. kincbirnayox, meqesdar, kincbir n.
meqesfiros m/. meqesrotox n.
meqesfirosî m. meqesrotoxîye, meqesrotoxênî m.
meqesker m/n. meqesvirastox n.
meqeskerî m. meqesvirastoxîye, meqesvirastoxênî m.
meqeskirin m. meqeskerdis, meqesnayis n.
meqesork m. zoo. hechecike, qenakuje, çikdelige, hejhejike m.
meqesvan m/n. meqeswan, meqescî n.
meqesvanî m. meqeswanîye, meqescîyîye, meqescîyênî, meqeswanênî m.
meqet m. mînder n.
meqezer m. zoo. marîceke, kirpe, marûla, meleke, milawine, marmalûke, malmalike, malba, malwa m.
meqleb m. gaçik, gastar, heçik, meqlev, gasar, gestar n.
meqletîz m. miqnatis, magnet, miknatis n.
meqsed m. amance, xaye, amace, mexsed, hedefe m.
meqsuk m. zoo. mexsike, mîlçika mexsike m.
meqyaj m. makyaj n.
meqyaj kirin lg. . makyaj kerdene, xo virastene
meqyajker m/n. makyajvirastox, makyajker, makyajcî n.
meqyajkerî m. makyajvirastoxîye, makyajkerîye, makyajcîyênî, makyajvirastoxênî m.
mer m. mere, bêle, huyê mere m.
mer bûn lng. mer bîyene
mer kirin lg. . mer kerdene
mera m. çere, puze, mera, çeregeh, olaxe n.
mera rêz n. mera rezî, rezmere, mera hêgayî m.
meram m. nega m., arzû n., wastis n., waz n., niyaz n., dîlege m., rexbet n., merem n.
meran m. bot. yasemîne, yasmînêre, yasmîne m.
meraq m. merex, meraq n.
meraq kirin lg. . merex kerdene
meraqdar rd. merexdar, merexin
meraqdar bûn lng. merexdar bîyene, merexdarîyene
meraqdar kirin lg. . merexdar kerdene, merexdarnayene
meraqdarbûn m. merexdarbîyayis, merexdarîyayis n.
meraqdarî m. merexdarîye, merexdarênî m.
meraqdarkirin m. merexdarkerdis, merexdarnayis n.
merasîm m. merasim, meresim n.
merasim m. merasim, meresim n.
merasima alayê n. merasimê beyraqe, beyraqmerasim n.
merasima bihurinê n. fermîmerasim, merasimê ravêrayisî m.
merasima bîranînê n. merasimê vîrardisî, merasîmêyacikerdisî n.
merasimî rd. merasi m., meresimên
meraxan m. kelendire, çelemtu, qiri m., tirpane, kelandire m.
meraze n. ana. vamikî, alukî, bilbanrikî, nekî, çijeyêxazmikî, aloqîz n.
merbend m. bendik, bendke n.
merbêr m. huy, huye, wiye, hu, wuye, hîwe, hiwe, kureg n.
merc n. werz, sert, qewl, qowl n.
merca pêsîn n. werzo verêm, serto verên, qewlo verên, verewerz, veresert n.
mercan m. zoo. mircan, mercan n.
m. mircane, mercane m.
mercandî rd. biqeydûsert, qeydûsertin
mercandin lg. . sîndornayene, takyîd kerdene, toxibnayene
mercanok m. ana. zutike, sursurike, tabûte, turturike, zute, roqila qine, zotik m.
mercdar rd. werzin, sertin, qewlin, qewldar
mercek m. pertewsuze, merceke, girdeke m.
m. fiz. mercûke, mercege, adese m.
mercek dar rd. mercûkin, mercegin, adeseyin
mercî m. mercî, serepîrodayisgeh n.
merd rd. merd, camêrd, çêr
merdan n. darsoqî, darkut, sersoqî, daqoq, darhewan, konîyê rirne, toqmaq, darê dinge, daqueq n.
merdane m. dingore, balore, merdane m.
rd. merdane, çêrane, çêrkî, camêrdane, camêrdkî
merdemêr rd. camêrd
merdimgirîz rd. hov, kuvî, mîzantrop
merdîwan m. nêrdîwan, derenca, merdîwan, nergon, nêrdîwen, nerdîgûn n.
merdîyaq m. çeper, somîn n.
merêba m/n. moreba, coleg, mareba, mirêba n.
merêbatî m. morebayîye, colegîye, morebayênî, colegênî m.
mered n. teqayo gird, sibako girs n.
mereg m. simzore, mereke m.
merejo melijî; asparagus officinalis
merek m. simzore, mereke m.
merem m. nega m., arzû n., wastis n., waz n., niyaz /?., dîlege m., rexbe n., merem n.
merengoz n. marangoz, xêrat, dartiras, necar, merengoz n.
merengozî m. marangozîye, xêratîye, dartirasîye, necarîye, xêratênî, dartirasênî m.
merengozxane n. marangozxane, xêratxane, dartirasxane, necarxane n.
mereq m. merex, meraq n.
meresal n. isk. maresal, meresal n.
meret rd. madax, têrmas, serxur, hermend, andêr, mêrat, bêwe, soxe, mêras, kambax, ondêr, mîrat, medax
mereton m. sp. maraton, mareton n.
merexan m. kelendire, çelemtu, qiri m., tirpane, kelandire m.
merexdar rd. mubtela, pêrabîyaye, merexdar
merexdarî m. pêrabîyayisîye, merexdarîye, mubtelayîye, pêrabîyayisênî, merexdarênî m.
merexez m. vîndîbîyayis, sirbîyayis, wederîyayis n.
merexezbûn lng. sir bîyene, rim bîyene, raz bîyene, wederîyene, vîndî bîyene
merez m. fîlike, hîtike, tiftike m.
m. merez, nêwesîye, maraz n.
merezdar rd. merezdar, merezin, nêwes
merg m. karaz, den, xile, dore, kup, kupe, dene, xilîk, dorî, duer, dor n.
mergaset m. trajedî n.
merge m. salçe n.
mergen m. kesîsxane, manastir n.
mergonek n. bangêre, loxe, bargîne, bungêre, barîngane, luexe, luerik, bunger m.
merhale m. pêling, merhele, derece, kerte, etap, merhale n.
merhamet m. merhemet, rah m., meremet n.
merheba b. merheba, ma bixêrdî
merhele m. pêling, merhele, derece, kerte, etap, merhale n.
merhem m. melem, krem, melhem n.
merhem têdan lg. . melem pirakerdene, krem pirakerdene
merhemet m. merhemet, rah m., meremet n.
merhûm rd. merhum, rahmetî, rehmetî
merî bûn lng. merî bîyene
meridî n. mejdîya n.
merîdyen m. ast. merîdyen n.
merîh m. ast. mars n.
merîn lng. meyene, karayene (bizek)
merînos m. zoo. merînose m.
meritîn lng. serde sîyene, selexîyene, serde bîyene, terisîyene, seqetîyene, selixîyene, serro bîyene, xaz bîyene
m. serdesîyayis, selexîyayis, serdebîyayis, terisîyayis, seqitîyayis, selixîyayis, serrobîyayis, xazbîyayis n.
meriv m/n. merdim, însan, merdûm, însun, mordem, mêrdûm n.
merivatî m. wêretîye, xisimîye, aqrebayênî, merdimênî, wêretênî m.
merivatî danîn lg. wêretîye giredayene, xisimîye ronayene, aqrebayênî ronayene, merdimîye giredayene
merivê zexel merdimo zexel, merdimo sextekar
merivokî rd. antropoît, merdimekên
merîx m. ast. mars n.
merixandin lg. ramerexnayene
merixîn lng. . ramerexîyene
merîyet m. merîyet n.
merkane m. dolçike, bîdone m.
merkantîlîst m/n. merkantnlîst n.
merkantîlîzm m. merkantîlîye, merkantîlîz m., merkantîlênî m.
merkez m. mat. merkez, mîyand n.
merkezî bûn lng. merkezî bîyene, mîyandên bîyene, mîyandî bîyene
merkezî kirin lg. merkezî kerdene, mîyandên kerdene, mîyandî kerdene, merkezînayene, mîyandînayene
merkezîbûn m. merkezîbîyayis, mîyandênbîyayis, mîyandîbîyayis n.
merkezîkirin m. merkezîkerdîs, mîyandênkerdis, mîyandîkerdis, merkezînayis, mîyandênnayis n.
merkur m. ast. merkur n.
merme m. mermere, marmare m.
mermedar rd. mermerin
mermeî bûn m. mermerbîyayis, mermerîyayis n.
mermevan m/n. mermered, mermerwan n.
mermevanî m. mermerecîyênî, mermerwanîye, mermerwanênî m.
mermî m. fîsenge, qersune, gula, qerqesune, polate, mermîye, qersune, derbe, qerqusin m.
meroje m. bot. melejûn, merje, kilig n.
merov m/n. merdim, însan, merdûm, însun, mordem, mêrdûm n.
mers m. gelte, kilîme m.
m. muz. marse m.
m. pelas, dl, serdl, bêle m., palas n.
mersef m. sênîye, mengirî, sînîye, sînî, sinîke m.
n. cog. ware, plato n.
mersik m. pelas, dl, serdl, bêle m., palas n.
mersiye m. suyare, lurike, durike, lorike m.
mertal n. tirs, mertal, qelxan n.
rd. mec. mertal, pistewan
mertebe m. paye, mertebe m.
mertoxe n. mirtoxe n.
merûz rd. dûçar, marûz
merx m. mecra, raawe, robargeh m.
m. bot. wersêre, merxêre, darmerxe, wersyer, merxe, orês m.
merxime m. kitan n.
merximeya nimêjê n. pûsîya nimajî m.
meryemxort (=cehd) cad; teucrium polium
merz n. keledês, bêvin, sekre, kerpe, bend, sikre n.
m. mars (kay de) n.
m. mazeret, uzr, redvêrayis n.
merze m. bot. merzengos, meregos n.
merzeban n. merzeban, begê sîndorî n.
merzegûs m. bot. merzengos, meregos n.
merzekew m. bot. rihane, reyhane, rihun m.
merzekêwile m. bot. anûx, zembûl, zaxter, anox, anix, unix, enix, onix n.
merzel m. gorne, mezele, mexbere, qebre, gore, merzele m.
merzîp m. çirtike, çirike, çire, çiraneke, çilonçike, sirike, çure, çurnike, çurane, çuraneke m.
mes m. mes n.
m. mes, rayesîyayis n.
mesa bêdeng n. meso bêveng, rayesîyayiso bêveng, meso kerelal n.
mesa giran m. meso giran, rayesîyayiso giran, meso hêdî, rayesîyayisö giran n.
mesa hêdî m. meso giran, meso hêdî, rayesîyayisö giran n.
mesa hirçê m. sp. mesê hesî, rayesîyayisê hesî n.
mesafe m. durîye, mesafe, durayîye m.
mesahe m. mesahe, rîpêm n.
mesaî m. mesayî, mesaî, gure n.
mesaî kirin lg. . mesayî kerdene
mesaj m. mesaj n., peyxame m., pêxame m.
mesale m. praxe, mesale, alawine m.
mesame m. mesame., çimik n.
mesandin lg. mesnayene, kudenayene, raye ra berdene
m. mesnayis, kudênayis, rayeraberdis n.
mesas m. sêxe, misasî, zextî, modol, mesas, masasî, zext m.
mesder m. rz. mesder, rader, makder, mader n.
mese m. masa m.
m. bot. mazêre, mozên, mêse, mazêne m.
m. bot. qorî, mese, dehle n.
meseb rd. antaq
m. mezheb, meseb, mesep n.
mesela h. fênda nimûneyî, mesela, her fênda, sey nimûne, fênda ke, vajîme ke
mesele m. sanike, estaneke, mesela, sanike, fîstanike, astonik, vistoneke, vistunike, istanik, istonik, fistunike, sunike m.
m. perse, alange, problem, persgire, mesele, aloz m.
mesele çêkirin lg. persevetene, mesele vetene, persgire virastene
meselet m. pêskar, musalat, dus n.
meselok m. sanike, estaneke, mesela, sanike, fîstanike, astonik, vistoneke, vistunike, istanik, istonik, fistunike, sunike m.
mesfen m. teneso, merdusu, mistaxe, tenesu n.
mesh m. mehs n.
meshed m. guwayîye, sahîdîye, guwayênî, sadetîye, sahadênî m.
meshele m. çiraxe, mesale, alawine m.
meshûr rd. namedar, namdar, namûvengin, meshûr, namedaye, vengone, nameyin, biname
meshûr bûn lng. . namedar bîyene, meshûr bîyene, veng dayene, namûvengin bîyene
meshûr kirin lg. . namedar kerdene, meshûr kerdene, namûvengin kerdene
meshûrî m. namedarîye, namdarîye, namûvenginîye, meshûrîye, namedarênî, namûvenginênî m.
mesîl n. cog. mesîl, awze, avzimek n.
mesîn n. mîsin, îbrik, awrêj, mesîne n.
lng. . raye sîyene, mesîyene, raye ra sîyene
mesînî rd. mêsinî, mêsnî, mêsinên
mesk m. meske m., kin n. keske m., kind n.
mesk kulandin lg. do sanitene, do kilkerdene, nîrayene, meske kilkerdene, sirsime sanitene, yawixe sanitene
meskale m. manike m.
mesken n. caûwar, mesken, ronistgeh, meskan n.
mesleg n. pês n., meslege m.
meslehetguzar m/n. karguzar, karvînitox, meslehetguzar, kardîyox n.
meslehetguzarî m. karguzarîye, karvînitoxîye, meslehetguzarîye, karguzarênî m.
meslek n. pês n., meslege m.
meslek hilbijartin lg. pêseweçînitene, meslege rovîjnayene, meslege weçînitene
meslekî rd. pêseyî, meslegî, pêseyên, meslegên
meslûl m. kome., lepik.
meslûr m. kome., lepik n.
mesnewî m. ede. mesnewî, mesnewîye m.
mesq m. îdman, werzis, mesq, antreman, egzersîz n.
mesq kirin lg. . werzis kerdene, îdman kerdene, antreman kerdene, mesq kerdene, egzersîz kerdene
mesqale m. mijûlîye, mesqele, xecel, mijulayî, mesxele, xejel, mujîlîye m.
mesqere rd. rîmel, mesqere
rd. qesmer, mesqere, soyterî, palyaço
mesqgeh m. isk. talîmgeh n.
m. werzisgeh, îdmangeh, mesqgeh n.
mesqûl bûn lng. mijûl bîyene, mesqul bîyene
mesqulî m. mijûlîye, mesqulîye, mesxulîye, mijûlênî, mesqulênî m.
mesref m. mesref, sîyayis, xerc n.
mesref bûn lng. . mesref bîyene
mesref kirin tg. mesref kerdene
mesref kisandin lg. mesrefantene
mesrefdar rd. mesrefin, mesrefdar
mesrefe m. sênîye, mengirî, sînîye, sînî, sinîke m.
mesrefê rê n. xercera, heqraye, heqê raye, mesrefê raye, xercê raye n.
mesrid m. camîye, mesdde m.
mesrû rd. rewa, mesru
mesrû bûn lng. rewa bîyene, mesru bîyene
mesrû kirin lg. . rewa kerdene, mesru kerdene, rewanayene
mesrûbat m. mesrûbat, çîyê simitîsî n.
mesrûbûn m. rewabîyayis, mesrubîyayis n.
mesrûkirin m. rewakerdis, mesrukerdis, rewanayis n.
mesrûtî m. rewayîye, mesruyîye, rewayênî, mesruîyet m.
mesrûtîyet m. mesrutîyete m.
mesrûtîyetxwaz m/n. mesrutîyetd, mesrutîyetwaz n.
mest rd. halêl, sayî, aza
m. mesî n.
rd. serxos, sermest, serwes, mest, serxos
mest bûn lng. . serxos bîyene, sermest bîyene, serwes bîyene
mestan rd. serxos, sermest, serwes, mest, serxos
mestane rd. mestane, mestkî
mestekî m. reçîne, rîçalê daran n.
n. riçalê çamî., vilincê çamî., reçelê çamî n.
mestere m. nimûne, ornag, mûsnayis n.
mesûd rd. bextyar, mesûd, zerefîraz, bextewar, zeresa
mesûl rd. verperskar, mesûl
mesûl bûn lng. . verperskar bîyene, mesûlbîyene
mesûlîyet m. verpers