Encamên lêgerînê
mat (I) 1. mat (di lîstika şedrencê de) nd (II) mat (rengê sar, rengê ku şewq nade) rd
mat (ii) mat (rengê sar, rengê ku şewq nade) rd
mat etmek 1) mat kirin 2) mit kirin (di gengeşiyekê de dev li yekî ziwa kirin)
mat olmak 1) mat bûn 2) mit bûn, mitrî bûn
matador matador n
matador n
matafyon qula ku di bavan û beleman de vedikin
qula ku di bavan û beleman de vedikin
matah mal (ji bo mirov, mal û eşyayan, bi awayekî biçûkdîtinî) *onun ne matah olduğunu biliriz em dizanin ku ew çi mal e nd
mal (ji bo mirov, mal û eşyayan, bi awayekî biçûkdîtinî) * onun ne matah olduğunu biliriz em dizanin ku ew çi mal e nd
matara cewdik, xîge, cewenke, avok, metere n
cewdik, xîge, cewenke, avok, metere n
matbaa çapxane, çapsazî m
çapxane, çapsazî m
matbaacı çapdar, çapdêr, çapemend, çapxanevan (xweyî çapxaneyê) nd/nt
çapdar, çapdêr, çapemend, çapxanevan (xweyî çapxaneyê) nd/nt
matbaacılık çapdarî, çapdêrî, çapemendî, çapxanevanî m
çapdarî, çapdêrî, çapemendî, çapxanevanî m
matbua çapbarî (tiştê çapkiri) m
çapbarî (tiştê çapkirî) m
matbuat çapemenî m
çapemenî m
matem şîn, şiwan, şîngerî, matem m
matem ayı meha muheremê
matem havası halê şîngirtinê
matem tutmak şîn girtin, şîn girê dan
matematik matematik, bîrkarî m
matematîk, bîrkarî m
matematikçi 1. matematîkzan 2. mamosteyê matematîkê nd/nt
1. matematîkzan 2. mamosteyê matematîkê nd/nt
matematiksel matematîkî rd
matematîkî rd
matemhane şînxane m
şînxane m
matemli şîngirtî, şînî, bişîn, şîngirêdayî rd
şîngirtî, şînî, bişîn, şîngirêdayî rd
materyal kerese, hesincaw, materyal n
kerese, hesincaw, materyal n
materyalist pêzewar, materyalîst fel/rd
pêzewar, materyalîst fel/rd
materyalizm pêzewarî, materyalîzm fel/m
pêzewarî, materyalîzm fel/m
matine matine m
matîne m
matiz (I) prês (prêskirina kindiran) m (II) 1. pir serxweş 2. serxweş (di leystika Karagöz de) rd
matiz (i) prês (prêskirina kindiran) m
matiz olmak serxweş bûn, ji xwe ve çûn matizlik serxweşî m
matizlik serxweşî m
matkap kunkere, behreme, simok, simtek, nojek, xeşeb, metqeb m
matkap ucu mîl, şaxap
matkapçı kunkerevan, xeşebvan, metqebvan nd/nt
kunkerevan, xeşebvan, metqebvan nd/nt
matla 1. hilhatin (hilhatina cîsmên asîmanî) 2. cihê hilhatina cîsmê asîmanî 3. malika destpêkî, metle wj/nd
1. hilhatin (hilhatina cîsmên asîmanî) 2. cihê hilhatina cîsmê asîmanî 3. malika destpêkî, metle wj/nd
matlaşma matbûn m
matbûn m
matlaşmak mat bûn (ji bo reng) l/ngh
mat bûn (ji bo reng) l/ngh
matlaştırma matkirin m
matkirin m
matlaştırmak mat kirin (ji bo reng) l/gh
mat kirin (ji bo reng) l/gh
matlup 1. daxwazkirî, xwoşewîst (ê tê xwestin, ê lê tê gerin) rd 2. deynstîn nd
1. daxwazkirî, xwoşewîst (ê tê xwestin, ê lê tê gerîn) rd 2. deynstîn nd
matmazel 1. stiyok, matmazel (di zimanê Fransizi de keça nezewicandî) 2. stiyok, matmazel (li Tirkiyeyê ji bo keçên nezewicandî yê Fileh) m
1. stiyok, matmazel (di zimanê Fransizî de keça nezewicandî) 2. stiyok, matmazel (li Tirkiyeyê ji bo keçên nezewicandî yê Fileh) m
matrah metrah m
metrah m
matrak 1. çov, şiva qalind n 2. heng, xweş, pêkenî (argo) m
matrak geçmek pê hingime kirin, pê henekên xwe kirin
matraka almak tinaz pê kirin, henek pê kirin
matrakçı di artêşa Osmaniyan de kesê ku bi çeka bi navê 'matrak'ê şer hînî ecemiyan dikir
di artêşa Osmaniyan de kesê ku bi çeka bi navê Ômatrak’ê şer hînî ecemiyan dikir
matriarkal maderşahî m
maderşahî m
matris matris m
matris kâğıdı kaxizê matrîsê
matruş traşkirî, traşbûyî, kurbûyî, kurkirî rd
traşkirî, traşbûyî, kurbûyî, kurkirî rd
matrut qewirandî, qewitandî, jêderxistî rd
qewirandî, qewitandî, jêderxistî rd
matuf 1. xwarbûyî 2. arastebûyî
matuf olmak araste bûn matuh xurifî, xerifi rd
matuh xurifî, xerifî rd
mat nd 1. baka kalma, donup kalma, şaşma 2. mat (satranç oyununda) 3. durgun
mat (i) rd mat (parlak olmayan donuk renk)
mat (iii) bnr mot (II)
mat bûn mat olmak
mat bûn (i) l/ngh matlaşmak (renk için)
mat bûn (ii) l/ngh 1. donakalmak, donup kalmak, donmak (beklenmedik bir durum karşısında hareketsiz kalmak) * her kes di cihê xwe de mat bûbû, lê temaşe dikir herkes yerinde donmuş ona bakıyordu 2. mat olmak 3. durgunlaşmak
mat hiştin hayrete düşürmek
mat kirin mat etmek
mat kirin (i) l/gh matlaştırmak
mat kirin (ii) l/gh 1. hayrete düşürmek, donup kalmasını sağlamak 2. mat etmek
mat man şaşa kalmak, afallamak.
l/ngh baka kalmak, dona kalmak, hayran kalmak
mat û kiş şah mat
matador n matador
matadorî m matadorluk
matbû rd matbu, basılı (matbada basılmış olan)
matbûat m basın, matbuat
matbûn (i) m matlaşma (renk için)
matbûn (ii) m 1. donakalma, donup kalma, donma (beklenmedik bir durum karşısında hareketsiz kalma) 2. mat olma 3. durgunlaşma
matbûyîn (i) m matlama
matbûyîn (ii) m 1. donakalış, donup kalma, donma (beklenmedik bir durum karşısında hareketsiz kalma) 2. mat oluş
matê b kardeş, bacı teklifsiz konuşmada
matem m matem, yas
matematîk m matematik
matematîkî rd matematiksel
matematîkzan nd/nt matematikçi
materyal fel/m materyal, özdek
materyalîst fel/rd materyalist, özdekçi
materyalîzm fel/m materyalizm, özdekçilik
materyalizm meteryalîzm
matetîx bot/m bir bitki
matî m hayret (beklenmedik, garip bir şeyin sebep olduğu şaşkınlık)
matik (i) m beşik
matik (ii) m sürme (göze çekilen)
matîne m matine
matîneya gel (an jî xelkê) sn halk matinesi
matîşor bj/m dolama, kurlağan,
matkirin (i) m matlaştırma
matkirin (ii) m 1. hayrete düşürme, donup kalmasını sağlama 2. mat etme
matman m baka kalma, dona kalma, hayran kalma
matmayîn m baka kalış, dona kalış, hayran kalış
matmazel m matmazel
mato m çatallastik
matot m pamuk toplama işi
matrîs m matris
matûrge m iki tarafı düz ve eşit olup bir elle tutulup kullanılabilen orta ağırlıkta taşçı çekici
mat şaşwaz, mehtel
(rengdêr) heyirî, hêbetî, ecêbgirtî.
Bide ber: met, mit, mot.
Bikaranîn: Lêker: mat bûn, mat kirin, mat man. Navdêr: matbûn, matkirin, matman Rengdêr: matbûyî, matkirî, matmayî.
ji: hevreha farisî مات (mat), jiari..
: matî
mat bûn şaşwaz bûn
(lêker)(Binihêre:) mat
mat kirin şaşwaz kirin
(lêker)(Binihêre:) mat
matador (navdêr) gakuj, gamêşkuj, toreador, torero, kesa/ê ku dijî gamêşekî şerr dike û temaşevan lê dinerin.
ji wêjeyê: Helal be ji hewe re jinên matador ên kurd. Reng û remzên Kurdan bûne kabûsê dewleta gamêşan.(xwendevanek di Netkurd.com de, 3/2008).
ji: Ji spanî matador (kujer).
: matadorane, matadorî, matadorîtî, matadortî
matadorane (rengdêr) bi awayekî matador.
ji: matador + -ane
matadorî (navdêr, mê) rewşa matadorbûnê.
ji: matador + -î
matane (rengdêr) bi awayekî mat.
ji: mat + ane
matanê (navdêr, mê) tebelanê
matanêkirin (navdêr)yarî tebelanêkirin
matbûn (navdêr)(Binihêre:) mat
matbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mat
match (navdêr)Înglîzî;1. contest lîstik, maç, yarî, pêşbazîÎnglîzî;2. counterpart hevber, hember, eynî, wekhev, yeksanÎnglîzî;3. stick producing fire şixat, kibrît, şixart
matêker (rengdêr) mirovê mayê xwe di hemû karan da dike, davdoz
matem şîn
(navdêr, mê) behî, tazî, matemînî, reşgirêdan, şînî, xem.
Bikaranîn: Lêker: matem kirin. Navdêr: matemkirin Rengdêr: matemkirî.
Herwiha: matemînî.
Bide ber: madem.
: şînî
matem kirin (lêker)(Binihêre:) matem
matematîk (navdêr, mê) bîrkarî, jimêryarî, hesab, jimartin, hejmartin, zanista jimaran û jimartinê, jimarnasî.
Hevwate: werze, bîrwarî, bîrkarî.
Herwiha: matêmatîk, mathematîk, mathêmatîk.
ji: Ji yewnanî.
: matematîkî, matematîknas, matematîknasî, matematîkyar, matematîkyarî, matematîkzan, matematîkzanî
matematîkî Grêdayê matematîkê, elaqedarê matematîkê
matematîkzan (navdêr, mê) mamosteyê matematîkê.
ji: matematîk +-zan
matematîsyen kurdî(navdêr) bîrkar, jimarnas, matematîknas, matematîkvan, pisporê matematîkê, zanayê matematîkê, şarezayê matematîkê.
ji wêjeyê: Enstîtuya Kurdî bi piştgiriya çalak a gellek entelektuelên rojavayî ku destekê didin karê wê pirr kêfxweş e. Ev komîteya piştgiriyê bi taybetî ji navên li jêrê pêk tê: Simone de Beauvoir, nivîskar; Maurice Béjart, koreograf; Elena Bonner, jina A. Sakharov, parêzvanê mafên mirovî; Sean Mac Bride , xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê; Gérard Chaliand, nivîskar û pisporê Cîhana Sisiyan, profesor li Harvard University û li École Nationale dAdministration (Paris) ; Bernard Dorin, balyozê Fransa, şêwirmendê Dewletê; Miguel Angel Estrella, muzîsyenê Arjantînî; Bernard Kouchner, Sekreterê Dewletê yê Noşdariyê, danerê Doktorên Sînornenas, serokê rûmetê yê Doktorên Cîhanî; Jean Lacouture, nivîskar û rojnamevan; Claude Lanzmann, nivîskar, xwediyê senaryoya fîlma Shoah; Claude Lefort, nivîskar û fîlozof; Jean Malaurie, etnolog ; Léo Matarasso, parêzer, serokê Komela Navneteweyî ya ji bo azadiya gelan; Rigoberta Menchu, xwediyê Xelata Aştiyê ya Nobelê; Danielle Mitterrand; Edgar Morin, sosyolog û nivîskar ; Henri Noguères, parêzer, serokê kevn ê Komela fransî ya mafên Mirovî; Adolfo Perez Esquivel, xwediyê Xelata Aşitiyê ya Nobelê; Madeleine Rebérioux, dîroknas, serokê kevn ê Komela mafên Mirovî; Maxime Rondinson, rojhilatnas û îslamolog; Andreï Sakharov, xwediyê Xelata Aşitiyê ya Nobelê; Laurent Schwartz, matematisyen, profesorê matematîkê li Ecole Polytechnique; Paul Thibaud, birêvebirê kovara Esprit; Germaine Tillion, sosyolog; Jean-Pierre Vernant, profesor li Collège de France; Pierre Vidal-Naquet, helenist û nivîskar, profesor li Sorbonê; Gunter Walraaf, rojnamevanê almanî; Marguerite Yourcenar, nivîskar.(Institutkurde.org, jêwergirtin: 7/2009).
ji: Ji frensî mathématicien ji matematîk + -syen
matemkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye matem kirin
matemkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) matem
materya (navdêr) bûjen, made, hêsin, daring, sifîn, hêman, insûr, malzeme, kerese, materyal, nasût, tişt, mal, saman, sermiyan, eşya.
: materyal, materyalî, materyalîst, materyalîstî, materyalîzm
materyal (navdêr) kerese, malzeme, tişta/ê tiştek jê tê çêkirin yan dikare jê bêt çêkirin, tişta/ê bo çêkirina tiştek din: Qumaş materyal cilan e. Ev kaxez bo rojnameyê materyal giran e. Pirtûk materyalên dersê ne. eşya, tişt, mal, saman, milk, sermiyan.
: materyalîst, materyalîzm
materyalîst (navdêr, mê) pêzewar.
ji: materyal +-îst
materyalîzm (navdêr, mê) pêzewarî.
ji: materyal +-îzm
matî 1. ecêbî (navdêr, mê) matbûn, ecêbgirtin, heyirîn, hêbetîbûn.
Herwiha: matîtî.
ji: mat + -î 2. xwedî kirin matî jê kirin, xwedî kirin, sereguhî kirin, mêze kirin, xwedan kirin, xudan kirinFormên din . Navdêr: matîjêkirin Rengdêr: matîjêkirî.
: destmatî, matîjêker, matîjêkerî
matîjêker (navdêr, mê) hamî, parêzvan, parêzer, çavdêr, xwedîker, patron
matik (navdêr, mê) kilê çavan.
ji: mat +-ik
matîkirin (navdêr) çavdêrîkirin, xwedîkirin, matî jê kirin, matî ji zarokan dike
matkirî (rengdêr) (Binihêre:) mat
matkirin (navdêr)(Binihêre:) mat
matmayî şaşwaz. şaşwaz bûyî. şaşmayî. ecêbmayî.
binêre: matmayî bûn
matmayî bûn şaşwaz bûn. ecêbmayî bûn. ecêb man.
matmazel (navdêr, mê) sitî, canik, keçxanim, bernavê jinên genc yên nezewicî (li şûna madam yan xanim ku bo jinên navsere yan zewicî tên bikaranîn).
ji: Ji frensî mademoiselle ji ma + demoiselle (sitiya min)
matronîm (navdêr, mê) navê kesekî, ê ku ji navê dayikê hatiye çêkirin.
Dijwate: patronîm
matruşka (navdêr, mê) bûkokên darîn yên di hev de (bi taybetî ji Rusyayê).
Herwiha: matryoşka.
ji wêjeyê: Li bakurê welatê me jenerîkeka ko mirovan dihêre hergav tê nûve kirin. Çarenivîsa mirovan bi benên xav ve girêdaye. Siyasetek ya ko li ser bingehê şidetê hergav; çi normal e, çi di rê de ye, çi karê aqil e wê wekî jibermamiyekê xerç dike, diavêje kenarê rê. Ferîşteya xerabîyê her dilîrîne, tenê dengê wê tê. Bûyer û rûdanên xerab wekî matroşkan, yek ji nav ya dî derdikevin; kemîn, bombe, êriş, operasyonên nava şevê kêm nabin. Îmaj, îstatîstîk, encamên rapirsînan (anket) û peyamên siyaseteke ko qet mirovan, wekî mirov nahebîne, cihê hemî heqîqetên jiyana mirovan girtiye. Mirovan êşên xwe yên rasteqîn jî, ji bîr kirine. Bawerî û hezkirinên semawî jî, ji bo vê siyaseta derveyî mirovan tên xerckirin..
ji: Ji rusî матрёшка
match lêanîn
niftik
matchlock Tivinga bi fitîl.
material materyal, made
math (D.Y.A) matematik (kurte) mathematics.
matriarchy daykanî, maderşahî (sosyolojî)
matter bend
kar
mat silent
matmayîn f. astonishment
material çûx
materie bend
made
xal
matratze doşeg
doşek
mirtêl
nivîn
matratzenlager şelt
matrose deryevan
keştîvan
matsch herî
şilover
matt sist
zilûk
mattigkeit zelûlî
mat nachdenklich
sprachlos
still
stimmlos
stumm
tonlos
verwundert
matbûn sich schockieren
matkirin schockieren
mator Motor
mat rd. lîl, mat
m. mat, ecêb, maleq, heyret, sasbîyayis n.
n. mat (kay de) n.
mat bûn lng. . lîlbîyene, matbîyene
lng. . matmendene, maleq mendene, ecêb mendene, sas mendene, heyran mendene, sasîyene
lng. mat bîyene
mat kirin lg. lîlnayene, mat kerdene, lîlkerdene
matador n. matador, toreador n.
matbûn m. lîlbîyayis, matbîyayis n.
m. matmendis, maleqmendis, ecêbmendis, sasiyayis, sasbîyayis, matbîyayis n.
mate rd. xag, çîg, xav
matem m. sîn, sîwan n.
matem girtin lg. sîn giredayene, sîwan giredaye, sîya giredane, sîn kerdene, sîwan kerdene
matematîk m. matematîk n.
m. mat. matematîk n.
matematîkî rd. matematîkî, rîyazên, matematîkên
matematîkzan m/n. matematîkzan, matematîkvan, matematîkcî n.
matemî rd. sînên, sîwanên
materyal n. kelûpel, pulpergal, malze m., materyal n.
matik m. sir m., kil, surme n.
matkirin m. lîlnayis, matkerdis, lîlkerdis n.
matkerdene, sasme kerdene
matbaa çapxane (n)
matematik matematîk (n)
matkap metqeb (n)
mat mat, ecêb, seyr, sosret, hêbet, heyirî
(bêdeng, kir) mit, kir, bêdeng, bêpêjn
mataw tavheyv, hîvron, tava heyvê / hîvê, şeva tava heyvê bihêz e
mate (fêkî / keske / sebze) nîvgihiştî
matemîn bêmad, bêxulk, aciz, nekêfxweş, bêzewq
matemînî bêmadî, bêxulkî, acizî, nekêfxweşî, bêzewqî
matî matî, ecêbî, seyrî, sosretî, hêbetî, heyirînî
mitî, kirî, bêdengî, bêpêjnî
bêmadî, depresyon
matik kil, rengê reş yê mirov li bijangên / mûjangên çavên xwe didin, bn arayiş
matlî cûnek tivengan / çekan e
mator motor
matore bn pirûpûç
matenmanĝo taştê.
mateno spêde, sibe.