Encamên lêgerînê
mam meme (di zimanê zarokan de av) n
meme (di zimanê zarokan de av) n
mama 1. epik. mama (xwarina pitikan) n 2. epok, epile, fofilê, fofok, fofo, epo (di zimane zarokan de xwarin) 3. mama (jina ku kerxaneye dide xebitandin) m
1. epik, mama (xwarina pitikan) n 2. epok, epilê, fofilê, fofok, fofo, epo (di zimanê zarokan de xwarin) 3. mama (jina ku kerxaneyê dide xebitandin) m
mamafih digel vi qasê, ligel vi yekîg
digel vê qasê, ligel vê yekî g
mamalek malhebûn (malhebûna yekî) m
malhebûn (malhebûna yekî) m
mamaliga lepa ji ardi gilgilan
lepa ji ardê gilgilan
mambo 1. navi danseke Haîtiyan 2. muzîka vê dansê
1. navê danseke Haîtiyan 2. muzîka vê dansê
mamiş çiç, çiço (di zimanê zarokan de pişir) n
çiç, çiço (di zimanê zarokan de pêsîr) n
mamul çikirî. mamûl rd
çêkirî, memûl rd
mamulât tişten çêkirî nd
tiştên çêkirî nd
mamur ava, avadan rd
ava, avadan rd
mamure şin, avadan (cihê şên û ava)
şên, avadan (cihê şên û ava)
mamut mamûd (Elephas primigenius) zo/n
mamûd (Elephas primigenius) zo/n
mam n amca
mama n mama (bebekler için hazırlanan yiyeceklerin genel adı)
maman ebe.
m ebe (doğum işini yaptıran kadın)
mamanî m ebelik
mambiz geyik.
zo/m geyik (Cervus elaphus)
mamelek m mal varlığı
mamhostad öğretmen, profesör, amca.
mamik m 1. bilmece 2. mec bilmece (bilinmeyen şey, muamma)
mamikdar rd bilmeceli
mamir (i) zo/m 1. tavuk (Galus) 2. kümes hayvanları
mamir (ii) rd evcil
mamir bûn l/ngh evcilleşmek
mamir kirin l/gh evcilleştirmek
mamîran bot/m kırlangıç otu (Chelidonium majus)
mamirbûn m evcilleşme
mamirî m evcillik
mamirîbûn m evcilleşme
mamirîkirin m evcilleştirme
mamîtî m amcalık
mamîtî kirin amcalık etmek
mamix m can eriği
mamiz zo/m ceylan, karaca, ahu
mamo nd 1. amca (amcaya seslenirken) 2. amca (yaşlı erkeklere saygı için kullanılan seslenme sözü)
mamojin m yenge (bir kimsenin amcasının eşi) 2. yenge (kendinden büyük kadınlara seslenme sözü)
mamojinî m yengelik
mamoste nd/nt1. öğretmen (hoca) 2. üstat (senli benli konuşmalarda erkekler arasında seslenme sözü olarak kullanılır)
mamostecan nd hocam, sevgili hocam
mamostetî m öğretmenlik
mamostetî kirin öğretmenlik yapmak, hocalık etmek
mamosteyê bedenparêziyê bedenci, beden eğitimi öğretmeni
mamosteyê dîrokê tarihçi, tarih öğretmeni
mamosteyê matematîkê matematik öğretmeni
mamosteyê muzîkê müzikçi
mamosteyê rêber rehber öğretmen
mamosteyê wêjeyê edebiyat öğretmeni
mamosteyê wênesaziyê resim öğretmeni
mamox m yabanî erik
mamşerefk m pekmez küpüğü
mamûd (i) m hamut, öküz hamudu
mamûd (ii) zo/n mamut (Elephas primigenius)
mamûr n şirim
mamza nd/nt amcazade
mamzade amcalık.
nd/nt amcazade
mam 1. birayê bavê mirovî; ap 2. ji bo mirovên mezin peyveke giramîdanê ye *“mamo ne li mal e, mala mamo bi galegal e”
1. birayê babê kesekî (navdêr, nêr) ap, am, birayê babê kesekî/ê: Ehmed mamê min e. (Ehmed birayê babê min e.).
Têkildar: met.
Bide ber: xal, xalet, xaltî.
ji: Ihtimalen ji erebî عم (emm: mam), pirrhejmara wê اعمام (emam) ji ber ku peyvên din jî yên têkiliya mirovatiya bi wê dereceyê ji erebî ne (met, xal, xalet). Lê mimkin e ku hevreha belûçî ماما (mama: xal, birayê dayê) jî be, herdu jiari yan jî ji Proto-aryayî, bide ber urdûyî ماما (mama: xal) û hindî मामा (mama: xal), herdu jî têkilî peyva mak (dayik) ya kurdî..
: dotmam, jinmam, keçmam, kurrmam, pismam.
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: ap, mam, am Kurdî (Soranî): mam Zazakî
maman pispora ku jina ducanî diwelidîne
(navdêr, mê) pîrik, jinên ku alîkariya jinên ku dizên dikin, ebe.
Bide ber: eba, eve.
ji wêjeyê: Dev li wezîr geriya û ket nav hev. Lêvên wî lerizin û bêhemd û daxwaza xwe got: ”Me di van rojên dawî de, ji bo hinek hemşîre, doktor û ebeyan îstihdam pêkanîn û me rewşa personelen herêmî jî li ber çav girt. Bibê nebê ji derî tirkî me li gor pêdiviyan hinek kesên ku bi kurdî jî dizanin girt kar. Di vî warî de zehmetiyeke me tune.(Amidakurd.com, 11/2006).
: ebehî, ebetî, ebeyî
mamanî (navdêr, mê) pîrik, jinên ku alîkariya jinên ku dizên dikin, ebe.
Bide ber: eba, eve.
ji wêjeyê: Dev li wezîr geriya û ket nav hev. Lêvên wî lerizin û bêhemd û daxwaza xwe got: ”Me di van rojên dawî de, ji bo hinek hemşîre, doktor û ebeyan îstihdam pêkanîn û me rewşa personelen herêmî jî li ber çav girt. Bibê nebê ji derî tirkî me li gor pêdiviyan hinek kesên ku bi kurdî jî dizanin girt kar. Di vî warî de zehmetiyeke me tune.(Amidakurd.com, 11/2006).
: ebehî, ebetî, ebeyî
mambiz karxezal
(navdêr, mê) xezal, mamiz
mamê maman, aqilê laman (biwêj) kal û pir zêdetir bitecrube û têgihîştî ne. ma ewqas dema dirêj vala jiyîne? mamê maman e, aqilê fantan e.
mamê miz (navdêr, nêr) kûsî, kûsele, req, kîsele, kîsel, kûsile. Pirrjimar: mamên mizYekjimar û . Nediyar: mamek miz
mamekî Serenav,mê, Bajarekî bakurê Kurdistanê ye.
Herwiha: Mamekiye
mamend navê mêrane
mamî (navdêr, mê) xalî.
ji: mam +-î
mamik [I] elameta ku di nav rez, zevî û bîstanan diçikilînin da ku giyandar jê bitirsin û ziyanan nekin [II] tiştonek, têderxistinok (wekî: kofiya xezalê, totî newalê = zîpik)
(navdêr, mê) miema, zanîşk, tiştanok, çiştan, demdamk, nehênî, qelawiz, qereçe darho, helamet, darikê li nav bûstanan wek mirovan tê xemilandin daku çivîk jê bitirsin û berhemên çandinê nexwin.
Herwiha: mamk.
ji: Ji Erebî muemma +ik معما.
: mamikanê, mamikî
mamikdar (rengdêr) çistandar, zanîşkdar.
ji: mamik +-dar
mamikî (navdêr, mê) rewşa mamikbûnê.
ji: mamik + -î
mamir mirîşka yek salî ya ku hêj hêk nekirine
(navdêr, mê) varik, warik, mirîşka ciwan ya ku hê bihêk neketiye.
Herwiha: mamirk.
ji: ma- (mê) + -mir (mirîşk û teyrên wek wê) jiari
mamirî bûn (navdêr, mê) kedî bûn, malofî bûn, kehî bûn.
ji: mamir +-î + bûn
mamirî kirin (navdêr, mê) kedî kirin, malofî kirin, ma­mirî kirin, kehî kirin.
ji: mamir +-î + kirin
mamirîbûn (navdêr, mê) kedîbûn, malofîbûn, kehîbûn.
ji: mamir +-î +bûn
mamirîkirin (navdêr, mê) kedîkirin, malofîkirin, mami­rîkirin, kehîkirin.
ji: mamir +-î +kirin
mamirk mamir
mamitî (navdêr, mê) apîtî, apanî, apantî.
ji: mam +-itî
mamîtî kirin (navdêr, mê) apîtî kirin.
ji: mam +-îtî + kirin
mamiz xezal
(navdêr, mê) ask, xezal, ahû.
: mamizgir, mamizgirî, mamizkuj, mamizkujî, mamizvan, mamizvanî, şivir, pezkûvî, gakûvî, bizkûvî, meşin, meşkûvî
mamizgir (navdêr, mê) kesê/a mamizan digire.
ji: mamiz + -gir
mamizgirî (navdêr, mê) karê mamizgiriyê.
ji: mamizgir + -î
mamizvanî (navdêr, mê) karê mamizvanan.
ji: mamizvan + -î
mamo (navdêr, nêr) forma bangkirinê ye ji peyva mam: Amo, tu çawan î?, forma şirînkirinê ye ji peyva mam: Amo dê çîrrokekê ji me re bibêje..
Hevwate: amo, apo.
Bide ber: xalo.
ji: mam + o
mamoste 1. seyda, fêrker, muelim 2. di karekî de pispor; ustad *“diya baş, ji hezar mamosteyî çêtir e”
(navdêr) fêrker, hînker, perwerdeker, lala, dersder, waneder, ilimder, mielim, (mecazî) hêja, rêzdar, birêz, bihagiran, bihadar, hejî, jêhatî, berketî, seyda, efindî.
Herwiha: mamhosta, mamhoste, mamosta, mamwesta, mamweste, mamwista, mamwiste, mamhusta, mamhuste, mamusta, mamuste, mamista, mamiste, mamhista, mamhiste, mamwusta, mamwusteZayendî Eger bi min be, em ê bi temamî dev ji peyva mamoste/mamosta berdin û li cihê wê fêrker, hînker bi kar bînin yan jî em ê li peyva mielim ya bi sedan salan li kar vegerin. Ji ber ku mamoste maneya mamê/apê hoste/hosta dide û ti têkili...ya xwe ya yekser li gel fêrkirin û hînkirinê nîne.Lê eger em bixwazin peyva mamoste/mamosta bi kar bînin, ew dikare hem ji zelaman û hem jî ji jinan re were bikaranîn. Di gelek peyvên bi gelek zimanan de peyva mêr/zelam heye lê ew êdî ne tenê maneya zelaman/mêran lê ya her kesa/ê ku wî karî dike dide.Bo nimûne, di inglîzî de birêveberê saziyekê yan civînekê wek chairman tê binavkirin ku maneya wê peyvê yekser mêrê/zelamê kursiyê ye. Bêguman ne ti jin û ne jî ti mêr zelamê kursiyê ye lê dîsa jî ew peyv heye, li kar e û kes nabêje çima wisa hatiye çêkirin. Van salan ji yên jin re carinan chairwoman (jina kursiyê) jî tê gotin û herwiha ji jin û mêrên birêveber herduyan re jî tenê chair (kursî) jî tê gotin lê dîsa jî chairman cihê xwe girtiye. Gelek peyvên din jî yên inglîzî, ku tê de raman zelam/mêr heye lê dikarin ji jinan re jî werin bikaranîn..
ji: mam + oste.
: mamostetî mamosteyê dîrokê mamosteyê matematîkê mamosteyê muzîkê mamosteyê wêjeyê mamosteyê wênesaziyê.
ji wêjeyê: Zarok tim vê pirsê ji me dikin: Mamoste em hînê kurdî bin, emê bibin çi? Ma em dikarin bibin mamoste, bibin endezyar, doktor, parêzer, û hwd? Bi rastî em nikarin bersiveke têr û peyitandinê bidin zarokan, ji ber ku di vê pêvajoyê de bi kurdî nikarin bibine tu tişt. Em tenê dibêjin; Divê em zimanê xwe bîr nekin! (Fêrgîn Melîk Aykoç) jêder
mamostetî karê hînkirin û wanedanê
(navdêr) fêrkarî, hînkarî, perwerdekarî, lalatî, dersderî, wanederî, ilimderî, mielimî, karên mamosteyan.
Herwiha: mamhostatî, mamhostetî, mamostatî, mamwestatî, mamwestetî, mamwistatî, mamwistetî, mamhustatî, mamhustetî, mamustatî, mamustetî, mamistatî, mamistetî, mamhistatî, mamhistetî, mamwustatî, mamwustetî.
ji: mamoste + -tî.
Bikaranîn: Lêker: mamostetî kirin. Navdêr: mamostetîkirin Rengdêr: mamostetîkirî
mamostetî kirin (lêker)(Binihêre:) mamostetî
mamostetîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mamostetî kirin
mamostetîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mamostetî
mamosteya elmanî (navdêr, mê) kesa ku di dibistanêkî de zimanê elmanî hîn dike
mamosteya frensî (navdêr, mê) kesa ku di dibistanekê de zimanê frensî hîn dike
mamosteyê elmanî (navdêr, mê) kesê di dibistanekî an jî di zanîngehekî de zimnaê elmanî hîn dike Mînak: Mamostê me ê elmanî îro nehate dibistanê, ji ber ku zav nexweṣ bû.
mamosteyê fizîkê (navdêr, mê) kesê di dibistanekî an jî di zanîngehekî de fizîkê hîn dikeMînak, Mamostê me ê fizîkê îro nehate dibistanê, ji ber ku zav nexweṣ bû.
mamosteyê frensî (navdêr, nêr) kesê ku di dibistanekê de zimanê frensî hîn dike
mamosteyê îtalî (navdêr, nêr) kesê ku di dibistanêkî de zimanê îtalî hîn dike
mamosteyê japonî (navdêr, nêr) kesê ku di dibistanekî de zimanê japonî hîn dike
mamosteyê kîmyayê (navdêr, nêr) kesê ku li dibistanekî de kîmyayê hîn dike
mamosteyê kurdî (navdêr, mê) kesê di dibistanekî an jî di zanîngehekî de zimanê kurdî hîn dike
mamosteyê muzîkê (navdêr, nêr) kesê ku di dibistenekî de dersê muzîkê dide
mamosteyê tirkî (navdêr, mê) kesê ku di dibistanêkî de zimanê tirkî hîn dike
mamosteyê yewnanî (navdêr, mê) mamosteyê ku zimanê yewnanî hîn dike
mamosteyê ziman (navdêr, mê) kesê di dibistanekî de ziman hîn dike
mamosteyî (rengdêr) karê mamosta, karê wanegotinê
mamot (navdêr) ajelek pirr mezin yê mîna fîlan lê pûrtstûr bû berî çend hezar salan vebiriya, debdebe, zepzepe, zexim, pirr gir, gelek mezin.
Herwiha: mamut, mamûtî.
ji wêjeyê: Xwînmêj pilingek bû, ji şêrî mezintir bû. berî 36 milyon salan li erdê me peyda bûye û berî yek milyon sal vebiriyaye. Vî pilingî du kêlbên dirêj bi ber devî ve hebûn, mirov ji wan kêlban dizanît ku nêçîra wî canewerên pûrtstûr bûn, wekî fîlî û mamotî.(Şefîq Mehdî: Kêtik û binemala wê, wergerrandin: Mueyed Teyîb, Weşanên Spîrêz, Dihok, Kurdistan, r. 7).
: mamotane, mamotî. Navê zanistî: Elephas primigenius
mamotane (rengdêr) bi awayekî mamot.
ji: mamot + -ane
mamotî (navdêr, mê) rewşa mamotbûnê.
ji: mamot + -î
mamtî (navdêr, mê) aptî.
ji: mam +-tî
mammy (zimanê zarokan) dayîk 2. (D.Y.E) dêşîra reşik, dadika ereb.
mam (m.) uncle
uncle
paternal uncle
m. paternal uncle
mamik (f.) riddle
mamostayî kirin v.t. to teach: wî mamostayiya rewşenbîrî ya gelek rewşenbîrên kurd kir=he taught many Kurdish intellectuals how to be intellectuals
v.t. to teach: wî mamostayiya rewşenbîrî ya gelek rewşenbîrên kurd kir=he taught many Kurdish intellectuals how to be intellectuals
mamoste (n.) schoolmaster, teacher
teacher
teacher
teacher
m. teacher
mamostetî f. pedagogy.
mamostetî kirin v.t. to teach: wî mamostetiya zimanê erebî dikir=he used to teach the Arabic language
v.t. to teach: wî mamostetiya zimanê erebî dikir=he used to teach the Arabic language
mam Onkel
mamoste Lehrer
mamoste(a) Lehrer/in
mamûr Beamter
mam n. dat, ap, det, ded n.
mama n. me m., haphap, hamham n.
maman m. pîrke, dêke, ebe m.
mamanî m. pîrkîye, dêkîye, ebeyîye m.
mambiz m/n. zoo. gakovî, gakuvî n.
mamik m. canerûge, alinça kewîye, erûga kewîye m.
m. çibenoke, çikoneke m.
mamir rd. heywanê koxîkî, heywanê tarî n.
rd. kedî, keyeyî, destî, çêyî, cayî, kêdî
mamîran m. bot. surkantaron n.
mamirî bûn lng. kedî bîyene, keyeyî bîyene, destî bîyene
mamirî kirin lg. kedî kerdene, keyeyî kerdene, destî kerdene
mamirîbûn m. kedîbîyayis, keyeyîbîyayis, destîbîyayis n.
mamirîkirin m. kedîkerdis, keyeyîkerdis, destîkerdis n.
mamitî m. datîye, dedîye, apîye, datênî, apênî m.
mamitî kirin lg. datîye kerdene, apîye kerdene, datênî kerdene
mamiz m. zoo. gakovîye, merale, gakuvîye m.
m. zoo. hêreke, aske, xezale, ahuye m.
mamoste m/n. xoce, malim, maxlum, xueca n.
mamostetî m. xoceyîye, malimîye, xoceyênî, malimênî m.
mamûd n. zoo. mamut n.
mamûr rd. awa, sên,awadan, mamûr, bayindir
m/n. memûr, karbend, mamûr n.
mamût n. zoo. mamut n.
mamekîye Tunceli
mamosta (n, m) öğretmen
mamostayîye öğretmenlik
mama (çocuk dilinde) 1)epe (m), epo (n) 2)heme (m)
mam mam, ap, am, birayê babê yekî
maman pîrik, jina di welidîna / çêbûna zarok de alîkariya diya zarok dike
mambirayîme cûnek tirî ye
mame mamo, apo, amo
mamele bn mamile
mamexeme xalxemo, kesê pir xeman dixwe
mamik mamik, tiştonek
mamil mamil, mi'amil, kesa/ê bi berdewamî bazirganiyê / ticaretê li gel kesek din dike
mamîl bn mamil
mamîlan cûnek giya ye
mamile mamilet, mi'amilet, bazirganiya / ticareta berdewam di navbera du hevpeymanan de
mamilepeşîmanî pêşînat, beşek / pişkek ji bihayê tiştê dê bêt kirîn ku yê bikir dide yê firoşer daku ger yê bikir paşî li bazara xwe poşman bibe û nexwaze tiştên sparişkirî bikire hingê ev pişka / beşa pare bo yê firoşer bimîne
mamir mamir, mamirk, mirîşkên ciwan, mirîşkên dê di nêz de bigihin jiyê / temenê hêkkirinê
mamîran bn mamîlan
mamiz xezal, bn ask
mamk bn mamik
mamleçûqe kum, kulav, t yê bi saqo / qapût ve
mamnawendî navincî, tiştê ji mezinatiya / başiya / jêhatiniya xwe ve ne pir mezin / baş û ne jî pir biçûk / xirab
mamo bn mame
mamojin jinmam, jinap, jina mamê / apê kesekî
mamosta mamoste, mamhosta, fêrker, dersdêr, wanedêr, hînker, kesa/ê dersan / waneyan li dibistanan yan fêrgehên din dide
bernav bo kesên xwenda / zana
mamostayane mamosteyane, mîna / wek mamosteyan, hosteyane, bi hostetî
mamotk jêhatî, bihinêr, kesa/ê baş dikare tiştan çêbike, kesa/ê ji destên xwe ve zîrek / jêhatî
mamwesta bn mamosta