Encamên lêgerînê
mêj (i) bnr nimêj
mêj (ii) nd ezel
mêja nd boşa harcanan şey
mêjan (i) rd bedava, beleş
mêjan (ii) m emme
mêjandin emdirmek.
m emzirme
l/gh emzirmek
mêjer m miktar
mêjera navdêran rz isimlerin miktarı
mêjerandin m takdir etme
l/gh takdir etmek
mêjî ant/n 1. beyin 2. ilik, omur ilik (kemiklerin iç boşluklarını dolduran yağlı madde) 3. beyin, dimağ 4. beyin (muhakeme, usa vurma) 5. mec zihniyet
mêjî kakilk kuş beyinli
mêjîdar rd 1. beyinli 2. ilikli, omur ilikli
mêjik rd kısır (döl vermeyen, öreme imkanı olmayan)
mêjîkakilk rd kuş beyinli
mêjîkok ant/m beyincik
mêjîkokî ant/rd beyinsi
mêjîleqîn m beyin sarsıntısı
mêjîn l/ngh emmek
mêjîn (i) rd ezeli
mêjîn (ii) m emme
mêjîngeh m emzirme yeri (veya salonu)
mêjîrêj rd beyin dökücü
mêjîşûştî rd beyni yıkanmış, kandırılmiş kimse
mêjîşûştin m beyin yıkama, kandırma
l/gh beyin yıkamak, kandırmak
mêjîvala rd boş kafalı
mêjîxur rd beyin yiyici
mêjîyê (yekî) avêtin beyni atmak
mêjîyê (yekî) belav bûn beyni atmak
mêjîyê (yekî) çeliqîn 1) beyni bulanmak, sersemlemek 2) beyni sulanmak
mêjîyê (yekî) çelq bûn 1) sersemlemek, beyni bulanmak 2) beyni sulanmak
mêjîyê (yekî) çelq e beyni sulanmış kimse
mêjîyê (yekî) cilqî bûn beyni sulanmak
mêjîyê (yekî) gizgizîn beyni karıncalamak
mêjîyê (yekî) kelîn (birine) ateş basmak
mêjîyê (yekî) li hev qelibîn kafası bulanmak
mêjîyê (yekî) ne temam e kafadan gayri müsellâh (aklından bozukluk olan)
mêjîyê (yekî) sekinîn beyninde şimşekler çakmak, kafasından şimşek çakmak, sarsılmak
mêjîyê (yekî) teqîn beyni atmak
mêjiyê marîpiştê ant/nt murdar ilik
mêjiyê piştê ant/nd omur ilik
mêjk ant/n beyin
mêjmêjok m emzik şekeri
mêjok emici, sömürücü.
rd 1. emici 2. emmeyi seven bebek
mêjokî rd 1. emicice 2. emmeyi seven bebek
mêjokîtî m emicilik
mêjû m 1. tarih (bir olayın gününü, ayını veya yılını bildiren söz veya gün) 2. tarih (bilim dalı olarak) * mêjûya Kurdan Kürt tarihi 3. tarih (evrensel tarihin herhangi bir bölümünü ele alan anlatı) * mêjûya serdema nêzîk yakın çağ tarihi
mêjû (i) ant/n 1. beyin 2. omur ilik
mêjû avêtin (cihekî) tarih atmak (veya koymak)
mêjûa (tiştekî) xuya (an jî diyar) kirin tarihini açıklamak, tarihlendirmek
mêjûa zayînî (an jî mîladî) miladî tarih
mêjûname m 1. tarihi belge 2. tarihi yazma
mêjûnas nd/nt tarihçi
mêjûnasî m tarihçilik
mêjûnivîs nd/nt tarih yazarı, tarihçi yazar
mêjûnivîsî m tarih yazarlığı, tarih yazarlık
mêjûnûs bnr mêjûnivîs
mêjûvan nd/nt tarihçi
mêjûyî rd 1. tarihsel, tarihî (tarihle ilgili, tarihe dair) 2. tarihî (tarihe geçmiş) 3. mec tarihî (unutulmayan, anılma değeri olan)
mêjûzan nd/nt tarihçi, tarih bilgini
mêjûzanî m tarihçilik
mêjve m öncesizlik * gerdûn mêjve heye evren öncesizlikten beri var
mêjvemayî rd tarihi eser
mêjveyî nd/rd ezeliyet, öncesiz
mêj 1. kevin 2. rabihurtî
1. demek dirêj berê (hoker) , demek dirêj berî niha, Ji mêj ve ye ew miriye. (Demek dirêj berî niha ew miriye.).
ji: hevreha soranî mêjû, herdu ji erebî ماضي (madhî, mazhî). Bo guherîna A bi Ê bidin ber kitêb. Bo guherîna Z bi J bidun ber kurdî jin, farisî zen. Bo guherîna Î/Û bidine ber hemî/hemû.
: ji mêj, ji mêj va, ji mêj ve, mêjîn , mêjû, mêjûnas, mêjûnasî, mêjûyî, mêjûzan, mêjûzanî
mêj tin (lêker) berşîr, memikandin, meyterî, mêjandin, nexweşnêrî.
ji: mêj +-tin
mêjandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mêjandin
mêjandin (lêker) (navdêr, mê) şîrê bersîngên xwe dan pitikên xwe yan çêlekên xwe.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: مێژاندن.
Herwiha: mijandin. Tewîn: Lêker: -mêjîn-.
Têkildar: mêjîn, mêjok, mêjokî, mêjer.
ji: Li ser etîmolojiya peyva mêjandin, ferhenga Akademiya Frensî ya salên 1932-1935 de wiha dibêje: En kurde, « allaiter » se dit « mejandin », où « me » signifie « moi », et la racine « jin » à la fois la « vie » et la « femme » (un mot indo-européen semblable au « gyn » grec comme dans « gynécologie »), « din » étant un suffixe de conjugaison. Le mot complet veut dire littéralement : « à moi la vie », « à moi la femme »..
: mêjandî, mêjîner
mêjayî (navdêr, mê) vemêjayî, mêt.
ji: mêj +-ayî
mêjdar (rengdêr) mêj, mêjikî.
ji: mêj +-dar
mêjer (navdêr, mê) miqdar, yekûn, hejmar, jimar, edat (bi taybetî di rêzimanê de: yekjimar yan pirrjimar).
Bide ber: mijar .Binêre.
Herwiha: mêzer
mêjî 1. endamê ku di seriyan de ye û giyanewer bi wî karên xwe bi rê ve dibin 2. hiş, aqil *“mêjiyê sivik, barê giran e”
mêjî şêlî kirin 1. (ji ber temenê dirêj) hiş negerîn û bûyer bi bîr neaîn 2. gêj bûn
mêjik (navdêr, mê) sêr, nezayok, hişk, sewir, zirzeq, edrok, êremûk, nezok, eqîm.
ji: mêj +-ik
mêjikî (navdêr, mê) mêj.
ji: mêjik + -î
mêjîkok 1. mêjiyê biçûk 2. parçeyê navendî yê ku kombersê dixebitîne
mêjîn 1. şîr bi devê xwe kişandin der (lêker)(navdêr, mê) şîr yan şileyek din bi devê xwe kişandin der: Zarrokê şîr ji memikê diya xwe mêjî. tiştek kirin di devê xwe de û bi lêvan û zimanî givaştin mîna ku şileyekê jê bikêşe: Tila xwe nemêje!, tiştek di devê xwe de livandin ta ku bihele: Ev heb divê bên daûrandin, ne mêjîn. mafê kesekê/î xwarin, heqê kesekê/î xwarin, keda kesekê/î xwarin.
Herwiha: mêhtin, mêjan, mêjhan, mêjhîn, mêjihan, mêjihîn, mêjtin, mêştin, mêtin, mêjiyan, mêjîyan, mêjyan, mihtin, mijan, mijhan, mijhîn, mijihan, mijihîn, mijîn, mijtin, miştin, mitin, mijiyan, mijîyan, mijyan. Tewîn: Lêker: -mêj-.
Têkildar: mêjandin.
Bide ber: alîstin, doşîn.
: -mêj, -mêjî, mêjer, mêjerî, mêjî, mêjîngeh, mêjîngehî, mêjînger, mêjîngerî, mêjok, mêjmêjok, kîrmêj, kîrmêjî, şîrmêj, şîrmêjî.
Bi zaravayên kurdî: hewramî: kurmancî: mêjîn soranî: mijîn zazakî:
mêjînî (navdêr, mê) rewşa mêjînbûnê.
ji: mêjîn + -î
mêjîyan 1. şîr kişandin devê xwe, mêjîn 2. pirrjimariya mêjî, mejî
mêjiyan 1. şîr kişandin devê xwe, mêjîn 2. pirrjimariya mêjî, mejî
mêjiyê (yekî) belav bûn (biwêj) serî zêde eşîn. ûşeke wisa ketiye serê min ku mejiye min belav dibe.
mêjiyê (yekî) belav kirin (biwêj) serî şikandin. dibêjin ıbo û serwêr li hev xistine û serwêr mêjiyê îbo belav kiriye.
mêjiyê (yekî) çelq bûn (biwêj) mêjî tevhhev bûn. aqilê xwe şaş kirin çend salen dirêj di zindanê de qedandin. digotin ji lêxistinê mêjiyê wî çelq bûye. helîm yûsiv
mêjiyê (yekî) hilnedan (biwêj) di serî de rûneniştin. tu çi diki bike, bawer nakim ku mêjiyê wî kilde.
mêjiyê (yekî) şûştin (biwêj) bandoreke mezin li ramana yekî kirin. di jiyê heftan de zimanê zarokên me neguhêrin li mêjiyê wan neşoit. bes e! ev zilin e! ev hovîtî ye! dr. alan merwanî
mêjiyê (yekî) tevlihev kirin (biwêj) fikir û ramana yekî serobino kirin. bere hin baweriyên min hebûn, lê vî lawikê min di wê derbarê de jî mêjiyê min tevlihev kir.
mêjiyê xwe bi kayê xwarin (biwêj) hişe xwe winda kirin. di rewşeke weha de ka kîjati ê mêjiyê xwe bi kadînek kayê bixwe li xwe li sofî dayne? musa vazgali
mêjiyê xwe guherandin (biwêj) ramana xwe guherandin. piştî bûyera li îlonê ku bi serê emerîkayê de hat, gelekan mêjiyê xwe guherandin.
mêjiyê xwe xebitandin (biwêj) biaqilî tevgerîn. heke ku tu mêjiyê xwe bixebitînî, dibe ku ev keys ji bo te bibe destpê-ka pêvajo û jiyaneke nû.
mêjk (navdêr, mê) mêjû, mehz.
ji: mêj +-k
mêjmêjok (navdêr, mê) êmzik, mostik, memik, mijmijik
mêjo dîrok
mêjonivîs (navdêr, nêr) (navdêr, mê) dîrokvan
mêjû roj û dema ku bûyer qewimiye
(navdêr, mê) dîrok, tarîx, bûyerên demên berê, dîrok, tarîx, zanista ku vekolîna li ser demên berê dike.
Bide ber: mejû, mêjî.
ji: bi rêya soranî mêjû, hevreha kurmancî mêj (di gotina ji mêj ve), herdu ji erebî ماضي (maḍî, maẓî). Bo guherîna A bi Ê bidin ber kitêb. Bo guherîna Z bi J bidin ber kurdî jin, farisî zen. Bo guherîna Î/Û bidin ber hemî/hemû.
Bide ber: wext, dem, kêlîk.
: mêjûyî, mêjûnas, mêjûnasî, mêjûnivîs, mêjûnivîsî, mêjûvan, mêjûvanî, mêjûzan, mêjûzanî
mêjûçe (navdêr, mê) dîrokçe, tarîxçe, kurtedîrok, kurtetarîx
mêjûkirî (rengdêr) dîrokirî.
ji: mêjû +kirî
mêjûnas kesê ku roj û demên rûdanan nas dike
(Soranî) . Bi kurmancî: dîroknas
mêjûnasî (Soranî) . Bi kurmancî: dîroknasî
mêjûnivîs (navdêr, mê) dîroknivîs.
ji: mêjû +-nivîs
mêjûnivîsî (navdêr, mê) dîroknivîsî, bûyernivîsî.
ji: mêjû +-nivîsî
mêjûvanî (navdêr, mê) karê mêjûvanan.
ji: mêjûvan + -î
mêjûyî (rengdêr) dîrokî, tarîxî: kevnar, qedîm, tişta/ê demên berê: bajarrek mêjûyî (bajarrê ku kelhe û tiştên din yên ji serdemên berê lê berçav in), giring, muhim, tişta/ê ku ihtimal e dê paşî di dîrokê de basa wê bêt kirin: peymanek mêjûyî, biserkeftinek mêjûyî.
ji: mêjû + -yî.
: mêjûyîtî
mêjûyîtî (navdêr, mê) rewşa mêjûyîbûnê.
ji: mêjûyî + -î
mêjûzan (Soranî) . Bi kurmancî: dîroknas
mêjûzanî (Soranî) . Bi kurmancî: dîroknasî
mêj long ago. ji mêj ve=from long ago
mêjî f. brain, mind
mêjîn v.i. to suck, suckle
v.i. to suck, suckle
mêjvemayî remnant, relic
mêj alt
früher
mêja hingiv Biene
mêjî Gehirn
Großhirn
Hirn
Knopfloch
mêjîn saugen
mêjo Gehirn
mêjû Geschichte
Historie
Vergangenheit
mêjû [nêr] Gehirn
mêjûnas Historiker
Historikerin
mêj rd. ravêrde, vîyarte, rew ra. *ji mêj ve verê ra, rew ra, rew de
mêjan rd. mift, bedewa, one, belas, bedilhewa, beles, muft, bedhewa, une, badeva
mêjandin lg. lawnayene, god kerdene, çiçik cidayene, lewtene, lavnayene, gojî kerdene, lawitene, ewnayene, lonayene
m. lawnayis, gocikerdis, lewtis n.
mêjelak n. mezg n.
mêjer m. mîkda n., çitoyîye m.f mîqdar n.
mêjî n. ana. mezg n.
n. tonê asteyî, tonê katikî, tonê zereyê astikî n.
mêjîdar rd. mezgin
mêjîkok m. mezgik, mezgek n.
mêjîkokî rd. ana. mezgên, mezgsî *xwînwerevîna mêjî n. gonîpêsîyayisê mezgî, gonîdsîyayisê mezgî n.
mêjîn rd. ezelî, bêravê, bêsere
lg. . litene, milosnayene, lîyene
mêjîyê marîpistê n. tonê mara mîyaneyî n.
mêjok rd. ana. litox, lêtox
mêjû n. mezg n.
m. tarîx
n. tonê asteyî, tonê katikî, tonê zereyê asteyî n.
mêjveyî rd. ezelî, bêravê, bêsere
mêj mêj, berê, berî demek dirêj
mêjelak mejox, mejî (tenê bi wateya konkret)
mêjû dîrok, mêjû, tarîx, zanista yan serpêhatiyên li ser demên berê yan bûyerên qewimî
mêjûnas dîroknas, pisporên dîrokê
mêjûnasî dîroknasî, zanista li ser dîrokê
mêjûyî dîrokî, mêjûyî, tarîxî