Encamên lêgerînê
mêş zo/m sinek
mêş (i) zo/m arı (Apis mellifica)
mêş ji berê firîn çok kirli olmak
mêş ji serê pozê (yekî) de bikeve dibe deh (an jî hijdeh) parçe suratından düşen bin parça olmak
mêş lê danîn l/bw sineklenmek
mêş ne tiştek e lê bîzê mirov jê diçe sinek ufak (veya küçük) ama mide bulandırır
mêş ne tiştek e, mehdê mirov li hev dixe sinek ufak (veya küçük) ama mide bulandırır
mêş qewirandin sineklenmek, sinek kovmak
mêş û mor zo/m 1. haşere, haşarat 2. börtü böcek
1) sinekler 2) börtü böcek
mêş û mor ketin (tiştekî) böceklenmek
mêş û morên biperik zot/nd zar kanatlılar
mêşa gewr zo/nd kül rengi et sineği
mêşa hespan zo/nd at sineği (Hippobosca equina)
mêşa hespgez zo/nd at sineği (Hippobosca equina)
mêşa hingiv balarısı.
zo/nd bal arısı (Apis melifica)
mêşa keran zo/nd eşek arısı
mêşa kor zo/nd kara sinek (Stomoxys calcitrans)
mêşa reş zo/nd kara sinek (Stomoxys calcitrans)
mêşa tisetis zo/nd çeçe (Glossina)
mêşamirî rd bitkin, takatsız kimse
mêşe n meşe ormanı, orman
mêşebûn m ormanlaşma
mêşebûyîn m ormanlaşma
mêşehingiv zo/nd bal arısı (Apis melifica)
mêşek ji serê pozê (wî) biketa dibû hezar parçe suratından düşen bin parça olmak
mêşelok zo/m sinek
mêşên zerik zo/m yaban arısı (Vespavulgaris)
mêşevan nd/nt ormancı
mêşevang m m arılık, kovanlık (arıların konulduğu yer)
mêşevanî m ormancılık
mêşevank m arılık, kovanlık (arıların konulduğu yer)
mêşgir zo/m 1. sinekçil (Muscicapa) 2. sinekkapan böcekleri, özellikle sinekleri yakalayarak beslenen küçük ötücü kuşlar)
mêşhingiv zo/m bal arısı (Apis melifica)
mêşik zo/m 1. sinek 2. yaprak arısı
mêşika avê zo/nd su sineği (Hydrophilus)
mêşika ga zo/nd övez
mêşika mêwan zo/nd asma biti (Phylloxera vestatrix)
mêşika reş zo/nd kara sinek (Stomoxys calcitrans)
mêşika sirkê zo/nd sirke sineği (Drosophila)
mêşikên malan zo/nd ev sineği (Musca domestica)
mêşikên pelan zo/nd yaprak arıları
mêşildank m arılık, kovanlık (arıların konulduğu yer)
mêşin koyungiller.
zo/m 1. koyun (Ovis aries) 2. meşin (koyun derisi) 3. mec koyun, uysal (verilen buyruklara uyan) * yekî wekî mêşinan e koyun gibi birisi
mêşin beran xwarin koyun koçla çiftleşmek
mêşin hatin beran koyun çiftleşmesi gelmek
mêşina çûr zo/nd karakul
kıvırcık koyun
mêşina doşanî sağmal koyun
mêşina dotinê sağmal koyun
mêşina gêjoyî rd inek, aptal, bön
koyun gibi (budala)
mêşina pêxember rd inek, aptal, bön
peygamber öküzü
mêşinbûn m kuzulaşma (kuzu gibi uysallaşma, sessiz duruma gelme)
mêşinî m 1. kuzuluk, uysallık (yumuşak huyluluk) 2. rd koyun gözünün rengi
mêşkuj m 1. sineklik (sinekleri kovmaya yarayan alet) 2. sinek öldürücü ilâç
mêşlok zo/m 1. böcek 2. haşere
mêşloknas nd/nt böcek bilimci
mêşloknasî m böcek bilimi
mêşmij bot/m böcek kapan
mêşmorî m kanatlı karınca
mêşok nd/nt arıcı
mêşokî m arıcılık
mêştin m emme (dudak, dil, soluk yardımıyla bir şeyi içine çekme)
l/gh emmek (dudak, dil, soluk yardımıyla bir şeyi içine çekmek)
mêşvan nd/nt arıcı
mêşvanî arıcılık.
m arıcılık
mêşxur rd 1. böcekçil 2. bot/m böcek kapan
mêş [I] 1. cureyekî heşeratên firinde ye 2. moza hingiv *“hespê piştkul, bîna mêşan ji dûr ve hildike” [II] arasteka çekan
(navdêr, mê) vizik, hispatî, mor, ajelek firrok ya hûrik e (hingiv ji cûnek wan çêdibe), mêşik.
Bide ber: pêşû.
Bide ber: maş meş miş MûşHevawaz bêş pêş.
ji: Proto-hindûewropî: mu- (mêş) Proto-aryayî Avestayî: maxši (mêş) Farisiya Kevin: magas (mêş) Farisî: magas (mêş) Belûçî: makask (mêş) … ir Kurmancî: mêş (mêş) Kurdî (Soranî): mêş (mêş) Hewramî: megez (mêş) ... Zazakî: miyes (mêş) Sanskrîtî: māxša (mêş) Ermenî: mun (mêş) Yewnanî: mūa (mêş) Latînî: musca (mêş) Almanî: Mücke (mêş) Înglîzî: midge (mêş), Çavkanî: Horn p.221, Watkins p.56, MacKenzie P.123, Etymonline Pokorny: 752Nêzîk, mixmixk.
: mêşî
mêş jê neêşîn (biwêj) pir baş û rast bûn. berzan merekî wisan e ku meş jê naeşin.
mêş ji serê pozê (yekî) bikeve, dibe deh parçe (biwêj) mirûzê yekî zehf xerab bûn. wê bûyerê wisa kiribû ku nwş ji serê pozê xatfînê biketa wê bibûya deh parçe.
mêş lê diterişe ewqas şimşat e ku mirov nikare xwe li serê bigire
mêş leqî, gurî peqî (biwêj) yên ku zêdetir dikelijin, helwesteke zêde nîşan didin. mês leqî, gurî peql kê çiqasî dikeve bin bandorê ew zêde deng derdixe.
mêşa tivingê 1. nikilê ku bi serê lûleya wê ve ye 2. çapa lêxistina tivingê
mêşahingvîn (navdêr, mê) mêşhingiv
mêşamezin (navdêr, mê) kelemêş, mêş, kermoz
mêşan çav derxistiye ewqas belengaz e ku nikare berde mêşan jî
mêşe (navdêr, mê) bîşî, rêl, dehl, darûbar, daristan, darûber.
ji: hevreha bîşî, jiari, binêre: bîşî..
Bikaranîn: Navdêr: mêşebûn
mêşe bûn (lêker)(Binihêre:) mêşe
mêşê dimêje, dû re diavêje (biwêj) ji bo kesên pir çikûs tê gotin. ew berê mêsê dimêje, dû re davêje.
mêşe kirin (lêker)(Binihêre:) mêşe
mêşebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mêşe
mêşebûyî (rengdêr) (Binihêre:) mêşe
mêşekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mêşe kirin
mêşekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mêşe
mêşêr (navdêr, mê) dêleşêr.
ji: mêş +-êr
mêşereşik (navdêr, mê) mêşareşa nav malan, mêş
mêşereşk mêşa reş a nav malan
mêşesî (navdêr, mê) çirg, bet, çêrg
mêşevan (navdêr, mê) daristanvan, kelemvan.
ji: mêşe +-van
mêşevanî (navdêr, mê) rêlvanî, daristanvanî, kelemvanî.
ji: mêşe +-vanî
mêşhingiv (navdêr, mê) mêşa ko hingivî çê dikit jehirdare, mêşahingvîn, mêşhingiv
mêşî (navdêr, mê) rewşa mêşbûnê.
ji: mêş + -î
mêşik (navdêr, mê) wêz
mêşikî (navdêr, mê) mejiyî.
ji: mêşik + -î
mêşîn (navdêr, mê) (Binihêre:) çêl
mêşin mih *“deriyê kozê vebe, berx ber bi mêşinê û kar jî ber bi bizinê direve”
1. ajalek bi hirî (navdêr, mê) ajalek çarpî ye bihirî ye û tê dotin. Di nava hevokê de: guran îro mêşinek me xwarine, mirova/ê sernerm.
Herwiha: mih, mî.
Têkildar: beran, berx, berindir, beyindir, pez, sewal, tewalBinere.
Herwiha: bizin, nêrî, kar. Navê zanistî: Ovis aries.
: mêşinvan.
ji: Bi zimanê Sumerî em dibêjin maş ji bo bizinek. Herweha di devokên sûmerî de peyva maşani heye. Em bawer dikin kû peyva Kurd mêşin hatiye ji peyvên Sûmerî maş/maşani.
mêşin bûn (lêker)(Binihêre:) mêşin
mêşin kirin (lêker)(Binihêre:) mêşin
mêşinbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) mêşin
mêşinbûyî (rengdêr) (Binihêre:) mêşin
mêşindar (rengdêr) segvan, bo bikaranîna çekan gelek zîrek
mêşinî (navdêr, mê) mulayîmî (mec).
ji: mêşin +-î
mêşinkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye mêşin kirin
mêşinkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) mêşin
mêşinvan (navdêr),nêr kesê ku li ber mêşinan e.şivan jê şi(n)van
mêşk (navdêr) mejî, hiş
mêşkuj alav an jî dermanê ku qira mêşan tîne
mêşkuje (navdêr, mê) tila nîşanê
mêşlok 1. bihuk 2. malbata bihukan
mêşna (Zazaki) mêşin
mêşok (navdêr, mê) mêşvan.
ji: mêş +-ok
mêşokî (rengdêr) mêşvanî.
ji: mêş +-okî
mêşûmor (navdêr) mêş û mor, mêş û moz, mêş û ajelên din yên wek wan.
Herwiha: mêş-û-mor, mêş û mor
mêşvan (navdêr, mê) mêşok.
ji: mêş +-van
mêşvanî (navdêr, mê) hingvanî, hingivvanî, hingivînvanî, xwedîkirina mêşên hingiv(înî).
Herwiha: mêşvanîtî, mêşvantî.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: مێشڤانی.
ji wêjeyê: Di her demsalên havînê de hevwelatiyên herêmê sewalên xwe li vir diçêrinin û li vir mêşvaniyê dikin..
ji: mêşvan + -î
mêşxur (navdêr, nêr) balinde perindeyeke xwairina wî mêşûmêşhingive, kulkulî
mêş (f.) fly
m. bee
f. bee. mêşa hingivî=honeybee
mêşa hingivî bee
honeybee
mêş Biene
Fliege
mêşe Eiche
Forst
Gehölz
Hain
Wald
mêşin Hammel
mêş mêş, lawirek firok ya biçûk e
mêşesî cûnek firindeyan e
mêşk mejî, mêjî, mêşk
hiş, aqil
mêşk birdin mejî reş kirin, wa kesek aciz / zivêr kirin ku êdî nizane çawan / çi bike
mêşk birîn aqil (ji tiştekî) birîn, bawer kirin ku tiştek baş e
mêşk çûn gêj bûn, hay ji xwe neman
mêşk xoşe kirdin mejî şûştin, aqil xirandin
mêşkole mejîk, mejîçk, pişka biçûk ya mejî
mêşrewên mêşrevînk, tiştên tên bikaranîn bo dûrxistina mêşan ji tiştekî