Encamên lêgerînê
kum xîz.
1. sêhil, xîz, sêlak, seylak, rik, sêleh, qûm 2. xîçik (ji bo hermî, bihok û yên wekî wan) 3. xîçik, xîz (tiştê hûrikî yê di gurçikan de) m
kum başı kevîşen, rikelan
kum darı gewşîr bot/m
gewşîr bot/m
kum falı remil
kum fırtınası firtûneya qûmê
kum gibi weka xweliyê
kum kırlangıcı kûşk zo
kum otu sîrika maran bot/m
sîrika maran bot/m
kum saati saeta xîzê, saeta qûmê
kum taşı kevirê xîzekî, kevirê sêlakîjeo/nd
kevirê xîzekî, kevirê sêlakî jeo/nd
kuma hewî.
hêwî, hewî, hene m
kuma çocuğu heneza, zariyê hewiyê
kumalı bihêwî, bihewî rd
bihêwî, bihewî rd
kuman bnr Kıpçak
bnr Kıpçak
kumanda fermandarî.
1. fermonde, fermande, kuman­da, fermander 2. kumanda (ji b° alavan) m
kumanda vermek 1) ferman dan 2) serkarî lê kirin, bi rê ve birin, gêrandin
kumandalı bikumanda rd
bikumanda rd
kumandan fermandar.
fermandar, kumandar n
fermandar, kumandar n
kumandanlık fermandarî, kumandarî m
fermandarî, kumandarî m
kumanya 1. tiwîsî, zewade (xurekên ku di heyna rêwîtiyê de mirov bi xwe re dibe) 2. kumanya (di heyna seferberiyê de xwari­na leşkeran) m
1. tiwîsî, zewade (xurekên ku di heyna rêwîtiyê de mirov bi xwe re dibe) 2. kumanya (di heyna seferberiyê de xwarina leşkeran) m
kumar xumar.
1. qumar, xumar 2. qumar (mec) m
kumar oynamak qumar leyîstin
kumar oynatmak qumar leyîstikandin
kumarbaz xumarbaz.
qumarbaz, xumarbaz, qumarleyz rd/nd
qumarbaz, xumarbaz, qumarleyz rd/nd
kumarbazlık qumarbazî, xumarbazî, qumarleyzî m
qumarbazî, xumarbazî, qumarleyzî m
kumarcı qumarbaz, xumarbaz, qumarleyz rd/nd
qumarbaz, xumarbaz, qumarleyz rd/nd
kumarcılık qumarbazî, xumarbazî, qumarleyzî m
qumarbazî, xumarbazî, qumarleyzî m
kumarhane xumarxane.
qumarxane, xumarxane m
qumarxane, xumarxane m
kumarhaneci qumarxanevan nd/nt
qumarxanevan nd/nt
kumarhanecilik qumarxanevanî m
qumarxanevanî m
kumaş kirar, kisûr, pirtû.
bestir, çitare, qumaş, kirar, kisûr n
bestir, çitare, qumaş, kirar, kisûr n
kumaş boyası rengrêj.
kumasız bêhêwî, bêhewî rd
bêhêwî, bêhewî rd
kumbara xeznok.
1. kompere, qumbere, peredank 2. xumbere (bobaya destan) m
1. kompere, qumbere, peredank 2. xumbere (bobaya destan) m
kumbaracı qûmbereavêj, xumberevan (leşkerê ku qûmbereyan bi kar tîne) n
qûmbereavêj, xumberevan (leşkerê ku qûmbereyan bi kar tîne) n
kumbarahane xumberexane m
xumberexane m
kumçatı Dêrgûl (Navçeyeke girêdayî ?irnexê)
kumcu xîzfiroş, qûmfiroş, sêhilfiroş, sêlakfiroş nd/nt
xîzfiroş, qûmfiroş, sêhilfiroş, sêlakfiroş nd/nt
kumcul riweka ku ji erda xîzek hez dike
riweka ku ji erda xîzek hez dike
kumculuk xîzfiroşî, qûmfiroşî, sêhilfiroşî, sêlakfiroşî m
xîzfiroşî, qûmfiroşî, sêhilfiroşî, sêlakfiroşî m
kumda oynamak firsend ji dest xwe berdan
kumkuma 1. şerbik, dîzik 2. küre *yalan kumkuması kûreya viran (mec) m
1. şerbik, dîzik 2. kûre * yalan kumkuması kûreya viran (mec) m
kumla kevîşen, rikelan, plaj m
kevîşen, rîkelan, plaj m
kumlama 1. lê reşandina xîzê, pê werkirina sêlakê 2. gircomîkirin, girûzerkîkirin m
1. lê reşandina xîzê, pê werkirina sêlakê 2. gircomîkirin, girûzerkîkirin m
kumlamak xîz lê reşandina, qûm lê rokirin, sêlak lê rêtin l/bw
xîz lê reşandina, qûm lê rokirin, sêlak lê rêtin l/bw
kumlu 1. bisêlak, bêsêhil, biqûm, bixîz, têrxîz 2. deqdeqokî (ji bo qumaşan) rd
kumlu toprak axa bi xîz.
kumlu top­rak axa bixîs
kumluk 1. sêlak, sêlxan, xîzistan, sêlewan, sîlexane, xîzek, qûmistan 2. kevîşen, rike­lan m
1. sêlak, sêlxan, xîzistan, sêlewan, sîlexane, xîzek, qûmistan 2. kevîşen, rîkelan m
kumpanya 1. kumpanya 2. kumpanya (ko­ma şanogeriyê) 3. kom (mec) m
1. kumpanya 2. kumpanya (koma şanogeriyê) 3. kom (mec) m
kumpas kumpas m
kumpas kurmak dek û dolab lê çêkirin (mec)
kumral kej.
1. kej, çûr n 2. kej, çûr (ê ji vî rengî ye) rd/nd
1. kej, çûr n 2. kej, çûr (ê ji vî rengî ye) rd/nd
kumrallık kejî, çûri m
kejî, çûrî m
kumru qumrî, fatfatik, tivîlk.
qumrî, fatfatok, fatimok, fatmûk, tivîlk, fatik, tiltivîk (Streptopelia) zo/m
qumrî, fatfatok, fatimok, fatmûk, tivîlk, fatik, tiltivîk (Streptopelia) zo/m
kumsal seylax, kevîşen.
1. rikelan, sêlekan, kevîşen, sêlxan, plaj 2. xîzek, xîçek, sêlak, kersax *kum­lu toprak erda xîzek m
1. rîkelan, sêlekan, kevîşen, sêlxan, plaj 2. xîzek, xîçek, sêlak, kersax * kumlu toprak erda xîzek m
kumsallık kevîşenî, rikelanî m
kevîşenî, rîkelanî m
kumsuz bêqûm, bêxîz, bêseylak, bêsêhil, bêsêlak rd
bêqûm, bêxîz, bêseylak, bêsêhil, bêsêlak rd
kumuç 1. pêşî, mirmirk zo/m 2. cure borekek
1. pêşî, mirmirk zo/m 2. cure borekek
kumul Girên xîzê yên ku bi bandora bayê, li kêleka behran an jî li çolan berhev dibe.
girikê xîzê, girikê qûmê, ginkê selakê nd
girikê xîzê, girikê qûmê, girikê sêlakê nd
kum n takke
kumanda m 1. kumanda, komuta 2. kumanda cihazı
kumanda hildan dest xwe komutayı ele almak
kumanda kirin komuta etmek
kumandar n kumandan
kumandarî m kumandanlık
kumanya m kumanya
kumbed bnr kumbet
kumbet kubbe, kümbet.
m 1. kümbet, kubbe 2. rd kümbet, kubbe (kubbe biçiminde olan)
kumbir m kepez, oyuk (dağlardaki oyuk)
kumbirk erd/n tepecik
kumê bêxîretiyê kişandin serê xwe haksızlığa karşı sus pus olmak
kumêd bnr kumeyt
kumêl bnr berdûv
kumêt kırmızı (at rengi).
rd doru, doru at
kumet (i) bnr kumet
kumet (ii) n tümsek
kumeyt rd doru, doru at
kumik n 1. takke 2. ibik 3. rz düzeltme (veya inceltme, uzatma) işareti
bot/m mantar kumik
kumik (ii) bot/m 1. kadehçik 2. kömeç 3. kabuklu tane
kumik (iv) n kepez (tavuk veya kuşların başındaki ibiği)
kumik (v) n gözleme
kumikê qadî bir tür zehirli mantar
kumikê xwe bi serê xwe de bidewisîne sen kendi gemini kurtarmaya bak
kumişandin (i) m çöktürme
l/gh çöktürmek
kumişandin (ii) m sendeletme, tökezletme
l/gh sendeletmek, tökezletmek
kumişîn çökmek.
kumişîn (i) m 1. çökme (inerek kaplama) 2. çökme (duygu, durum vb. için; basma) 3. kapanma (yüzü, gövdesi bir yere gelecek biçimde eğilme) 4. kaplama
l/ngh 1. çökmek (inerek kaplamak) * mij kumişiye ser deştê ovaya sis çökmüş * tarî kumişî ser bajêr şehre karanlık çöktü 2. çökmek (duygu, durum vb. için; basmak) 3. kapanmak (yüzü, gövdesi bir yere gelecek biçimde eğilmek) 4. kaplamak * mijekî qalind kumişîbû ser bajêr kalın bir sis tabakası şehri kaplamıştı
kumişîn (ii) m sendeleme, tökezleme, tökezme
l/ngh sendelemek, tökezlemek, tökezmek
kumkumandin m kıvrıltma
l/gh kıvrıltmak
kumkumî rd kıvrılmış (dar bir yere büzülere yatmış olan)
kumkumîn m kıvrılma (dar bir yere büzülere yatma)
l/ngh kıvrılmak (dar bir yere büzülerek yatmak)
kumpanya m kumpanya, ortaklık
kumpas m kumpas
kumqeşa m buzul
kumreş rd kıskanç, günücü, hasetçi
kumreş bûn l/ngh kıskanmak, hasetlenmek
kumreşbûn m kıskanma, hasetlenme
kumreşî m kıkançlık, haset
kumreşî kirin kıskanmak, çekememek, haset etmek
kumreşik m bir kız çocuğu oyunu
kumrib n etrafı çeyrek altın liralarla bezenmiş kadın başlığı
kumsor rd kırmızı başlıklı
kumulus m kümülüs, küme bulut
kumûşk m büklüm
kumzirî n miğfer, tolga, zırhlı miğfer
kumzirx miğfer.
n tolga, miğfer
kum pûşiya serê mêran *derziya xwe, di ber kumê serê xwe re kir
(navdêr, nêr) kulav, şewqe, dersok, cemedanî, şaşik, kefî, kevînk, serpoş.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: كوم.
Bide ber: bum, gum, rum, sum, tumBinere.
Herwiha: kam, kem, kêm, kim, kom.
: kumik, kumikî, kumk, kumkî.
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: kum, Kurdî (Soranî): kiław, Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî: Zazakî:
kum avêtin pev çûn
kum avêtin, şer xwestin (biwêj) daxwaza doz û tekoşînê kirin. rewş ne rewşa berê ye, wan jî kum avêtin û şer xwestin.
kum dirandin rik hatin, bihêrs bûn
kum ketin çavan 1. di rewşeke nebaş de bûn 2. fors lê şikestin
kumbir (navdêr, mê) şaxor, talde, zaxe, qefa.
ji: kum +-bir
kumbirk (navdêr, mê) tepik, mitik, qotik, girik, tilik, gimt, gint, keloşk.
ji: kumbir +-k
kumê (yekî) kirin çavan (biwêj) rewş xera bûn, bi şermiyê ketin. reva qîza wî, kumê zana kire çavê wî.
kumê (yekî) sor bûn (biwêj) bitorpîl û awarte bûn. xwedî îmtiyaz bûn. di wir de ji ber ku kumê me ne sor bû, kesî li rûyê me nenihêrî.
kumê belo li serê celo, yê celo li serê belo (biwêj) ji bo kesên sextekar ku bi fend û fûtan karan dikin tê gotin. karê wî jî ew e. kumê belo li serê celo, yê celo li serê belo.
kumê bênamûsiyê dayîn serê xwe (biwêj) bêbext bûn. bênamûsî kirin. siyaro kumê bênamûsiyê daye serê xn’e.
kumê keçel, eyba veşartî (biwêj) hinek tişt hene ku eşkere nebin xweştir dibe. dev ji min berele dayê, devê min veneke. kumê keçel, eyba veşartî.
kumê min ji rastiyê qetiyaye (biwêj) ji ber ku ya rast dibêjim her kes derbeyekê li min dixe. li vî welatî rastîpere nakin. ji ber wê kumê wî ji rastiyê qetiyaye.
kumê rezîltiyê danîn serê xwe (biwêj) rezîltî kirin. bêar bûn. ji bo menfeet û rehetiya wan xera nebe, kumê rezîltiyê kişan-dine serê xwe. m. ranf çiçek
kumê xwe avêtin hewa (biwêj) gelekî şad bûn. heke sinaîl di wî karî de bi ser bikeve, wê kumê xwe biavêje hewa.
kumê xwe bi xweliyê ve danîn serê xwe (biwêj) her tişt, her derd û kul pejirandin û kişandin. erê lawo, min kumê xwe bi xweliyê ve daye serê xwe, çi derdê we hebe, li min bar bikin.
kumê xwe danîn ber xwe (biwêj) nirxandin. bi wîcdana xwe re lêhûrandin, hesab dîtin. romannivîs divê di vir de kumê xwe dayne ber xwe û ji xwe re bifikire. ıbrahim seydo aydogan
kumê xwe li serê xwe girtin (biwêj) tenê li çareya serê xwe nihêrîn. qet nebe camêrî kumê xwe li serê xwe digire.
kumê xwe tel bigire! kêfxweş be!
kumê xwe tel danîn (biwêj) kêf di cih de bûn. kar baş meşin. ...û gelek tiştin mêrxasiyê û gelek hindirên xîretê li xwe mikur bike û kumê xwe bide tel musa vazgali
kumê yekî li serê yekî din bûn di kar û tevgerê de şibihîn hev
kumî (navdêr, mê) kulavî.
ji: kum +-î
kumik serê kuvarkan
1. kum, kulav (navdêr, nêr) (Binihêre:) kum 2. riwek (navdêr, mê) Binêre: kuvarik
kumişandin/dikumişîne/ bikumişîne 1. hilweşandin 2. daqurtandin
kumişîn (lêker)(navdêr, mê) hilingivîn, likumîn, hoşîn, tewişîn, şewişîn, şelişîn, wişwişîn, tevizîn, teyizîn, behitîn, hikumîn, beliqîn, hilingivîn, hilingiftin, setimîn, litimîn, likimîn, leqitîn, hilkimîn, xijikîn, çerixîn, hilisîn, tehisîn, şemitîn, terpilîn, nikisîn, tengijîn, ferqizîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کومشین.
Herwiha: kimişîn. Tewîn: Lêker: -kumiş-.
Têkildar: kumişandin.
: kumişî, kumişiyayî
kumişîn/dikumişe/bikumişe 1. hilweşîn 2. helîn
kumk 1. kum, kulav (navdêr, nêr) (Binihêre:) kum 2. riwek (navdêr, mê) Binêre: kuvarik
kumkanê (navdêr, mê) pepezanê,fantên îskambîl, qumara bi karteyan, îskambîl
kumkirî (rengdêr) kulavkirî.
ji: kum +kirî
kumo tu li vir bisek! (biwêj) ji bo karekî awarte navbereke demborî dayîn bawerî yan jî statuya xwe. kumo tu li vir hisek! ev kare han ne layiqî te ye. ez ê kare xwe ye jiane biqedinim dû re dîsa bem û te hildim. (bnr. çîrok) mirovekî misliman û oldar hebûye. ji ber ku pir oldar bûye, tim kumekî nimeje ye bi dantelkî li serê wî bûye. lê belkî ji oldariye behtir jî der bare jinan de pir çavşor, bêserî û bîj bûye. dema ku jineke bedew dibîne, li ber xwe nade, hema kume xwe ye nimeje ji sere xwe derdixe dide aliyekî û dibêje: kumo tu li vir hisek. ango, mislimaniya min, tu hinekî ji min dûr bikeve heya ez vî kare xwe ye ne layîqî te bikim dû re ez ê bem bal te.
kumorî (navdêr) Binere mûrî (ji aliyê Kurdên Amedê tê bikaranîn).
Herwiha: mêrî (Behdînan), mêrû, mîrî (Xorasan), morcele (bi yan ji kirdkî ye), morî (Riha), mostran (Êlih), mostranîk (Êlih), mûriyane (Xorasan), mûrû, mûstang (Serhed), kurmorî (Amed)
kumreh rêşaş
kumreş (rengdêr) kesê goman liser jina yan mêrê xwe heye ko çav li dere, dilpîs, çavnebar
kumreşî (rengdêr) dilpîsî, çavnebarî
kumreşî kirin (biwêj) ji bo kesên ku dexesî dikin tê gotin. ji ber mere we kumreşiyan dike, xezala reben rûkare ji mal jî derkeve.
kumru kumru Tirkî: (navdêr)qumrî , fatfatik , tivîlk fatfatok , fatimok , fatmûk , fatik , tiltivîk
kumuşîn navdêr,mê wate Ji bo tiştên wek axê û kayê yên sist(neşidandî),çûn xwarê dema mirîşk çûn ser kayê,ka kumuşî.ax li bin lingên me kumuşî jê kumuşandin
kumzirx puşiya seran a ku ji tundiya derbeyên derveyî diparêze
kumiss kumys qimiz, şîrê meyandî yê mehînan yê ku li bal Tetaran gelekî bi qedr û qîmet e 2. ereqa ku dişibe qimizê û ji şîrê çêlekan çêdibe.
kummel lîkora Rûs û Almanan ya ku ji kîmyon û anasonê çêdibe.
kum m. cap; keça kumsor=Little Red Riding Hood
kummer cefa
derd
derd
dilşewat
diltengî
keser
keser
kul
meraq
metal
mital
tatêl
xem
xem
kummer erdulden keser kişandin
kummer ertragen derd kişandin
kummer haben keser kişandin
kummervoll dilbirîn
kum Deckel
Haube
Helm
Hut
Mütze
Schädeldecke
kumê sor Fes
rote Mütze
kumê xwe xwar kirin seinen Hut abnehmen
kumeyt braun
Brauner
Grab-
Grabgrabmal
kumeyti Rotfuchs (Pferd)
kumik Haube
Pilz
kumişîn einfallen
ineinander gehen
ineinander stecken
kumsorik Fes
rote Mütze
kum n. kum, kila, kulik n.
kum avêtin lg. . kila estene
kumanda m. kumanda, fermande, komûta m.
kumandar m/n. fermandar, kumandar, emirdar, amîrdar n.
kumandarî m. fermandarîye, kumandarîye, emirîye, fermandarênî, amirênî m.
kumanya m. barxane, zewade, wer, newale, kumanya n.
kumbed rd. kumbet, hewq, komet
m. kumbete m.
kumik /t?. kumike m.
kumisandin lg. . têkupisnayene, têkurisnayene, têkopnayene
kumisîn lng. têkopîyene, têsikîyene, têkurisîyene
lng. telpekî bîyene, telpekîyene, telepekî bîyene
m. telpekîbîyayis, telpekîyayis, telepekîbîyayis n.
kumpanya m. kumpanya m.
kumpiyale n. çeka bazirganîye m.
kumulus m. telpê hewrî, tilpê hewrî n.
kumzir n. sewqeyo bêsîper
kumzirx m. kolos, mîgfer, koloszirx n.
kum qum (n), xîz (n)
kum çölü çolê qumî (n), çolê xîzî (n)
kum fırtınası firtineyê qumî (n), firtineyê xizî (n)
firtineyê qumî (n), firtineyê xîzî (n)
kuma wesnî (m), hewîye (m)
kumaş qumaş (n), fason (n)
kumaş çeşitleri gez (n), qutnî (n), qeşmer (n)
kumlu qumin, -e; xizin, -e
kumsal qumin, -e; xizin, -e