Encamên lêgerînê
kim kê(diş.), kî(er.).
(I) kî (di rewşa ne tewandî de), kê (di rewşa tewandî de) (II) ku, ko g
ka... çi ye... çi ye *insanlık kim o kim ka ew çi ye ka zane mirovatî çi ye
kim (ii) ku, ko g
kim bilir kî dizane
1) kî zane (nediyariyê dinimîne) *kim bilir bu ha­reketi başına ne getirecek kî zane, ev tevgera hanê dê çi bîne serê wî 2) kî zane belki (di şûna dibe ku, belki de) *kim bi­lir ne kadar çok beğenildi=kî zane belkî hatiye ecibandin...
kim demiş kê gotiye
kim kime dum duma kî bi kê ye, xema kê kî ye
kim olursa olsun kî dibe ew zane
kim oluyor? (ew) kî ye?, ka (ew) çi ye? *biz kim oluyoruz ki veresiye verelim em kî ne ku em bi deyn tiştan bidin
kim vurduya gitmek di gurimtiyê de çûn
kimesne kes nd
kes nd
kimi hin kes, hinek, hinde kes, hinin, kesin
kimi kimsesi kes û kûs
kes û kûsê (...)
kimi kimsesi olmamak kes û kûsê (yekî) tune bûn, bêkes û bêkûs bûn
kimi köprü bula­maz geçmeye kimi su bulamaz içmeye Xwedê nokan dayê yê bêdiran
kimi zaman hin caran, carinan
kimin arabasına binerse onun türküsünü çağı­rır diçe ba kê bi zimanê wan xeber dide, diçe ba kê weka wan lê dixe
kimin nesi? ev çiyê (wî) ye?
kimine hay hay kimine vay vay ji hinekan re lê tê, ji hinekan re lê nayê
kiminin parası kiminin duası hinek bi pereyên xwe hinek bi duayên xwe
kimisi hin kes, hinek, hinde kes, kesin
hin kes, hinek, hinde kes, kesin c
kimlik kiyîtî.
1. zanav, nasnav (hemû şertên ku ye­kî ji yekî din cuda dike) *kimliği bilin­meyen bir kadın jineke ku zanava wê nayê zanîn 2. nasname, pênas (belgeya ku dide nîşan bê ew kes kî ye) *hepimizin kimliğini kontrol ettiler li nasmayeya me gişkan nihêrtin 3. zanav, nasnav (tevahiya taybetiyên heyberekê ku pê tê nasîn) *kimliği belirsiz uçak balafira ku zana­va wê nediyar e m
kimlik belgesi (veya kimlik kartı) nasname
kimlik cüzdanı nasname
kimono kimono m
kîmono m
kimse kes.
1. kes, şcxs nd 2. kes (di hevokên neyînî de tu kes) *hiç kimseyi istemiyorum ez tu kesî naxwazim.
kimse kendi memleketinde peygamber olmaz giyayê hewşê tehl e
kimse toz konduramaz kes nikare bibêje siya sola (yekî) xwar e
kimse yoğurdum ek­şi demez kes nabêje dewê min tirş e
kimsecik tu kes, kesik (di hevokên neyînî de) *saat ona doğru caminin avlusuna vardığımda kimsecikler yoktu saet li dora dehan gava ku ez hatim hewşa cami­ye kesik tune bû nd
tu kes, kesik (di hevokên neyînî de) * saat ona doğru caminin avlusuna vardığımda kimsecikler yoktu saet li dora dehan gava ku ez hatim hewşa camiyê kesik tune bû nd
kimsecikler tu kes, kesik (di hevokên neyî­nî de) nd
tu kes, kesik (di hevokên neyînî de) nd
kimseden kimseye hayır yok (veya gelmez) xêra vî desti ji vî destî re tune, xêra kesî ji kesî re tune
kimsenin ahı kimseye kalmaz ahê kesî li kesî namîne, pêstûrî ji gayê cot re namîne
kimsesiz bêkes.
1. bêkes, bcxwedî (kesê ku dê û bav, nas û xweyê wî nîn in) *kimsesiz bir çocuk zarokekî bêkes 2. xalî *kimsesiz bir sokak ortasında durmuşum ez li kuçeyeke xalî sekinîme rd/nt
1. bêkes, bêxwedî (kesê ku dê û bav, nas û xweyê wî nîn in) * kimsesiz bir çocuk zarokekî bêkes 2. xalî * kimsesiz bir sokak ortasında durmuşum ez li kuçeyeke xalî sekinîme rd/nt
kimsesizlik bêkesî, bêkesîtî, bêxwedîtî m
bêkesî, bêkesîtî, bêxwedîtî m
kimüs keymûs fızy/m
keymûs fizy/m
kimya kîmye.
1. kîmya 2. giranbuha, tiştê giranbuha (mec) m
doğrulumu şîmîotropîzm bot/m
kimya doğrulumu şîmîotropîzm bot/m
kimya göçümü şîmîotaksî biy/m
şîmîotaksî biy/m
kimya olmak bi dest neketin (tiştê hêja yê ku zû bi zû bi dest nakeve)
kimya sanayisi pîşesaziya kîmyayê
kimyacı kîmyager nd/nt
kîmyager nd/nt
kimyacılık kîmyagerî m
kîmyagerî m
kimyager kîmyager nd/nt
kimyager nd/nt
kimyagerlik kîmyagerî m
kimyagerî m
kimyasal kîmyevî.
kîmyewî, kîmyayî rd
kimyasal gübre zibla kîmyewî
kimyevi kîmyewî, kîmyayî rd
kimyevî kîmyewî, kîmyayî rd
kimyon reşke, zîre.
1. zîre, zure, reşke, kemyon (Cuminum cyminum) bot/m 2. zîre, zure, reşke, kemyon (toza ku ji tovê vê riwekê tê bidestxistin û wekî baharat tê bikaranîn)
1. zîre, zure, reşke, kemyon (Cuminum cyminum) bot/m 2. zîre, zure, reşke, kemyon (toza ku ji tovê vê riwekê tê bidestxistin û wekî baharat tê bikaranîn) m
kimyoni kemyonî (rengê keskê vekiri yê ku eynî bûna zîreyê ye) rd
kimyonî kemyonî (rengê keskê vekirî yê ku eynî bûna zîreyê ye) rd
kimyonlu bizîre, bikemyon, bireşke rd
bizîre, bikemyon, bireşke rd
kim n 1. takke 2. uç, zirve
kim kel kirin 1) keyfi yerinde olmak 2) başlığını eğerek kasıntılı bir hale bürünmek
kim ket keçelî derket takke düştü, kel göründü
kimê tapa, şişe kapağı.
bot/m 1. yer mantarı (Tuber melanos porum) 2. ağaç mantarı 3. bj mantar, mantar hastalığı 4. asalak
kimê (yekî) neçûn serê (wî) keyiften dört köşe olmak
kimê (yekî) revandin (birine) bir şey yapmak
kimê elo dide serê welo, yê welo dide serê elo Ali’nin külahını Veli’ye, Veli’nin külahını Ali’ye giydirmek
kimê fes mec kaypak kimse
kimê tîftik tiftik takke
kimê xiço li serê pîço Ali’nin külahını Veli’ye, Veli’nin külahını Ali’ye giydirmek
kimê xwe avêtin hewayê (bir şeye) dünden razı olmak
kimê xwe hilavêtin kıç atmak (çok istemek)
kimê xwe li hewa avêtin külahını havaya atmak
kimêdank m mantarlık
kimêtî m asalaklık
kimêyî bj/rd mantarlı
kimêyî bûn bot l/ngh mantarlaşmak
kimêyîbûn m mantarlaşma
kimik n 1. takke 2. m yabanın ucuna geçirilen delikli tahta 3.m ibik (horoz, hindi vb. nin tepesinde bulunan kırmızı deri uzantısı)
kimik (ii) bot/m mantar
kimika lembayê lamba yuvası (gaz lambası için)
kimiksor rd kırmızı başlıklı
kimil m köz, ateş közü
kimkevej nd bir tür takke
kimkimandin m dolup taşırma
l/gh dolup taşırmak
kimkime zo/m kertenkele
kimkimîn m dolup taşma
l/gh dolup taşmak * ode kimkimî oda dolup taştı
kimreş bûn kıskanç olmak
kimreş rd/nt 1. siyah takkeli 2. kıskanç
kimreşî m kıskançlık
kimreşî kirin l/gh kıskanmak
kıskançlık yapmak
kimreşîkirin m kıskanma
kimşik m 1. hotoz (tavus kuşu, tavük gibi kuşların başlarında bulunan tüyler) 2. kepez (tavuk veya kuşların başındaki uzun tüyler) 3. sorguç, tuğ 4. tarak (bazı kuşların başında bulunan yelpaze biçiminde tepelik)
kimsor nd/nt 1. kırmızı takkeli 2. Kızılbaş
kimsorî m Kızılbaşlık
kimt n 1. tek başını, yalnız dağ 2. zirve
kimûmk rd ufak, ufak tefekçe * kal e, bûye kimûmik ihtiyar biri, ufak tefekçe olmuş
kim 1. cûnek pêlavan. Binêre;, şim 2. cilek serî ye. Binêre;, kum 3. ajelek xwijok. Binêre;, kimkim 4. bikim. Binêre;, bikim
kimê parçeyê ku pê devê derdankên şûşeyî tê girtin
kimêd (navdêr) hin cûn hespên beza ne, jêhatî, zîrek(mecazî).
Herwiha: kumêd.
Têkildar: kihêl.
ji wêjeyê: »Kimêdê Gewre« navê romana Sidîq Hamid Nizarkî ye. Pirtûk ji qebareyê navincî ye û ji 101 rûpelan pêk têt. Ev pirtûk ya 174-ê ye ku ji nav weşanên şaxê Dihokê yê Yekîtiya Nivîskarên Kurd derdikeve û ew li çapxaneya Hawarê li Dihokê hatiye çap kirin.(Kawar Hemîd Bavî, Kulturname.com, 11/2009)
kimêtî (navdêr, mê) parazitî.
ji: kim +-êtî
kimik (navdêr, mê) kator, şe(h), pûşî, ta­rik, katar, xîlok, kim, kum, telik, telpik.
ji: kim +-ik
kimil 1. kaw û kibar 2. qure
kimil kimil meşîn qure qure bi rê ve çûn
kimkim (navdêr) margîsk, meqezer, marmêlke, bûkmar, hin cûn ajelên mîna maran in lê çarpî ne, marmarok bend.
Herwiha: gimgim, gimgime, gimgimok, gumgum , gumgume, gumgumok, kimkime, kimkimok, kumkum, kumkume, kumkumok.
ji wêjeyê: Heger hûn dev ji alema mirovahiyê berdin, -qet wan têkilî vî tiştî nekin- bi tenê li cîhana kûçikan, li ya gêrikan, li ya gumgumok û marmarok û li ya wawîkan binêrin; hûn li avî û bejayiya vê dinyayê, li qewim û ahlên herî rezîl û riswa, li milet û qebîleyên herî bi paş de mayî jî binêrin, ne mimkun e ko hûn li ucûbeyeke –wek dewleta tirkan- weha rast werin. Ne mimkun e ko hûn li naxireke din, li keriyekî din, li refekî din û li dahbe û yamyamên weha ecêb, rast werin..
: kimkimî bend
kimkimî (navdêr, mê) rewşa kimkimbûnê.
ji: kimkim + -î
kimşik kofî, popîn, şe, kulik, kimşika mirîşke
kimt (navdêr, nêr) gupik, lûtke, gumt, serê çiyayan yan giran, bilindtirîn cih yan niqte.
Herwiha: gimt, gumt, kumt.
Têkildar: qumtil.
ji wêjeyê: Û hevalê kimtên wanyên bi mij û dûman,û tê de dengê xwe berdin,û zarîna dengê mebikeve nav kortal û geliyanû bêcaniya erdên jêrîn bihejîne;û pêlên ava heftrengên xemzebaznalîna me bigehînedeşta Sirûç û Diyarbekrê;û beriya mêrxasên Berazan;û kalîna berxantev şehîna hespanli me vegerînin.(Celadet Bedirxan: Bilûra min)
kimono kirasê dirêj yê Japonî, kîmono.
kimber Gürtel
kimî dauernd in Bewegung
hin und her
Kommen und Gehen
süße Gestalt
süßes Aussehen
kimkim dauernde Bewegung
dauerndes Kommen und Gehen
kim n. kum n., kilame., kulik n.
kimê m. tip. nezil n.
m. tapa, xazik, tipa m.
m. bîyo. engle, parazît, aselex n.
m. piya, sungê daran n.
kimêtî m. engleyîye, parazîtîye, parazîtênî m.
kimêyî bûn lng. sung bîyene, patike bîyene, qampîrek bîyene
kimik m. kilaweke, kumik, kulik, pûmpil, pilike m.
kimres rd. dexes, çimnêbar, çimteng, mûr, hesud, çimsîya, mudî, hasud, hasid
kimsik m. kilaweke, kumik, kulik, pûmpil, pilike m.
kim kam, -e; kamî, kê; kamkes, -e; çikes, -e, kamik, -e
kimlik nasname (n)
kimse kes, -e; yew, -e
kimsesiz bêkes, -e
kimya kîmya (m)
kimyasal gübre zibilo kîmyayî (n), zibilê kîmyayî (n), gubre (n)
kimyon kîmyon (n)