Encamên lêgerînê
ki ko, ku.
a, ê, ên (an jî ya, yê, yên) *akşamki ê êvarê *seninki ê te *benim topum kırmı­zı ya seninki? goga min sor e, lê ya te? rd/c
1. ku, ko (du hevekên ku ji hêla wateyê ve bi hev re eleqedar in, pê ve girê dide) *çobanlar iddia ederler ki her membanın suyu ayrı derde devadır şivan agaşt dikin ku ava her kaniyê ji derdekî re der­man e 2. ku, ko (cînavk û têrkerê xurt di­kin û bi hevoka bingehîn re gire didin) *öyle dediler ki gelsinler wisa gotin ku werin *siz ki beni tanırsınız, niye böyle düşünüyorsunuz? hûn ku min dinasin, çima wiha dihizirin? 3. ku, ko (şaşwaziyê dinimîne) *sandığı kaldırmış ki, bom­boş sindoq vekiriye ku vipîvala ye 4. ku, ko (nelihevkirina du hevokan nîşan dide) *elalemin ağzı torba değil ki büzesin devê xelkê ne doxîna diya mirov e ku meriv girê bide 5. ma, ma qey *bana verir­ler mi ki? ma didine min? *beni sev­mezler ki! ma qey ji min hez dikin! 6. ku, ko (pê daçek û hoker tên çêkirin wekî çunku, halbûku) g
1. ku, ko (du hevekên ku ji hêla wateyê ve bi hev re eleqedar in, pê ve girê dide) * çobanlar iddia ederler ki her membanın suyu ayrı derde devadır şivan agaşt dikin ku ava her kaniyê ji derdekî re derman e 2. ku, ko (cînavk û têrkerê xurt dikin û bi h
kibar kubar.
1. kibar, kubar, ciwanmêr, camêr, xweşmêr, ciwanik, xilope (kesê ku ji aliyê libat û ramanê ve nazik e) *o pek kibar­dır, öyle sözler söylemez ew kesekî xweşmêr e, gotinên wisa nake 2. xweş, ki­bar, kubar, xilope (tiştê bedew û bijare) *kibar bir elbise cilekî kubar 3. torin, maqul (kesê zengin, zadegan û malbata wan dêrin e) *kibar bir aile malbateke torin m 4. giregir, xuyanî (kesê xuyanî, û me­zin) rd
kibar düşkünü kesê ji hebûnê ketiye tunebûnê
kibarca ciwanmêrkî, camêrkî, xweşmêrkî, ciwanmêrane, ciwanikî (tenê ji bo jinan), bi kibarî, bi kubarî *kibarca reddetti bi kubari red kir h
ciwanmêrkî, camêrkî, xweşmêrkî, ciwanmêrane, ciwanikî (tenê ji bo jinan), bi kibarî, bi kubarî * kibarca reddetti bi kubarî red kir h
kibarlaşma ciwanmêrîbûn, ciwanikîbûn (ji bo jinan), kubarîbûn m
ciwanmêrîbûn, ciwanikîbûn (ji bo jinan), kubarîbûn m
kibarlaşmak ciwanmêri bûn, ciwanikî bûn (ji bo jinan), kubarî bûn l/ngh
ciwanmêrî bûn, ciwanikî bûn (ji bo jinan), kubarî bûn l/ngh
kibarlığı tutmak kubariya (yekî) pê girtin
kibarlık kubarî.
kibarî, kubarî, xweşmêrî, ciwanmêrî, ciwanikî (ji bo jinan) m
kibarlık budalası bûn pêşkenî
kibarlık düşkünü miriyê kubariyê
kibarlık etmek kubarî kirin, ciwanmêrî kirin
kibarlık taslamak xwe li kubariyê danîn
kibarlıkla bi ciwanmêrane, bu kubarî h
bi ciwanmêrane, bu kubarî h
kibernetik sîbernetîk m
sîbernetîk m
kibir quretî.
1. mezinayî, gewretî 2. quretî, kuşpenetî, pozbilindî, xiram, nefs, fêz *ne ka­darda kibir sahibi çi nefsek li serê ye 3. rûmet, xurûr m
kibirleniş qurebûyîn, kuşpenebûyîn m
qurebûyîn, kuşpenebûyîn m
kibirlenme qurebûn, kuşpenebûn, pizbûn, pilbûn m
qurebûn, kuşpenebûn, pizbûn, pilbûn m
kibirlenmek qure bûn l/ngh, kuşpene bûn l/ngh, kuşne bûn l/ngh, gewî bûn l/ngh, piz bûn l/ngh, pil bûn l/ngh, ketin peyan l/ngh, xwe dan fezan l/bw
qure bûn l/ngh, kuşpene bûn l/ngh, kuşne bûn l/ngh, gewî bûn l/ngh, piz bûn l/ngh, pil bûn l/ngh, ketin peyan l/ngh, xwe dan fêzan l/bw
kibirli qure.
qure, kuşpene, kuşne, pozbilind, fîştere, fîza, pil, piz, tux, kubkube, topek, vekij, nefsmezin, nefsbilind, qapiz, raymezin
qure, kuşpene, kuşne, pozbilind, fîştere, fîza, pil, piz, tux, kubkube, topek, vekij, nefsmezin, nefsbilind, qapiz, raymezin rd/nt
kibirlilik quretî, kuşpenetî, fîşteretî, pozbi­lindî, qapizî, fîzayî, nefsmezinî, pozbilindayî, pilîtî raymezintî m
kibirlilik yapmak quretî kirin, kuşpenetî kirin
kibirsiz nequre, nekuşpene, nefsbiçûk rd
nequre, nekuşpene, nefsbiçûk rd
kibrine dokunmak li telê (yekî) ketin
kibrit niflik, şixat.
1. niftik, kibrit, kifrit, spîçke, derbik, çixat, pêtik, zilûke, şemçe, kirkût, newtik, bitik, çixatik, ezwaz, şiqat, şixatik 2. nif­tik, kifrit, derbik, şixat, çixat (qutuya niftikê) 3. kerkût, kukurt m
kibrit çakmak niftik pê xistin, kifrit vê xistin
kibrit çöpü qiştik, dendikê niftikê
kibrit kutusu qaba niftikê, qutiya derbikê
kibrit suyu zehr
kibritçi 1. niftikfiroş, kifrîtfiroş, derbikfiroş 2. çikûs (mec) nd/nt
1. niftikfiroş, kifrîtfiroş, derbikfiroş 2. çikûs (mec) nd/nt
kibritlik niftikdan, derbikdank m
niftikdan, derbikdank m
kifaf xuruka ku ancax têr dike
kifaflanmak pê qîma xwe anîn, pê xwe têr kirin l/bw
pê qîma xwe anîn, pê xwe têr kirin l/bw
kifayet 1. qîm, têr 2. besahî, desthilatî m
kifayet etmek têr kirin, qîm kirin, bes kirin
kifayetli qîmker, têrikirin
qîmker, têrîkirin
kifayetsiz qîmnekir, besnekir, têrinekir rd
qîmnekir, besnekir, têrînekir rd
kifayetsizlik qîmnekirin, besnekirin, têrînekirin m
qîmnekirin, besnekirin, têrînekirin m
kik qeyikeke teng, zirav û sivik a pêşbaziyê
qeyikeke teng, zirav û sivik a pêşbaziyê
kikirik tîltîlok (kesê zeîf, zirav û dirêj) rd
tîltîlok (kesê zeîf, zirav û dirêj) rd
kiklon sîklon m
sîklon m
kiklotron kiklotron m
kîklotron m
kil kîl, kîlte, bekre.
gil, gêl, gilk, kîl, kîlte, bekre, xenêke m
gil, gêl, gilk, kîl, kîlte, bekre, xenêke m
kile kêl (li hin cihan beramberî heşt û li hin cihan jî beramberî şazdeh welçekan e) m
kêl (li hin cihan beramberî heşt û li hin cihan jî beramberî şazdeh welçekan e) m
kiler kulîn.
1. kûlîn, kuling, kundîl, kîler 2. embar m
1. kûlîn, kuling, kundîl, kîler 2. embar m
kilerci kîlervan, kulînvan (kesê ku ji kîlerê berpirs e) n
kîlervan, kulînvan (kesê ku ji kîlerê berpirs e) n
kilermeni gêla sor, soring m
gêla sor, soring m
kilidi küreği olmamak bêqefl û
kilim cacim, berik, merş, tej.
merş, ber, berik, galt, kilîm m
merş, ber, berik, galt, kilîm m
kilimci 1. kilîmker, merşker, cacimker (ê ku kilîman çêdike) 2. kilîmfiroş, merşfiroş, cacimfiroş nd/nt
1. kilîmker, merşker, cacimker (ê ku kilîman çêdike) 2. kilîmfiroş, merşfiroş, cacimfiroş nd/nt
kilimcilik 1. kilimken, merşkerî, cacimkerî 2. kilîmfiroşî, merşfiroşî, cacimfiroşî nd/nt
1. kilîmkerî, merşkerî, cacimkerî 2. kilîmfiroşî, merşfiroşî, cacimfiroşî nd/nt
kilis Kîlîs (Navçeyeke girêdayî Dîlokê)
kilise dêr.
1. dêr, kinîse, kilîse (perestgeha mesîhiyan) 2. dêr, kinîse (navê mezhebên filehtiyê) *ortodoks kilisesi dêra Ortodoksan 3. dêr, kinîse (saziya olî ya ku bi filehtiyê re têkildar e) 4. dêr, kinîse (civata pa­pa û pîskoposan) m
kilise egemenliği kenîsezalî, serweriya dêrê
kilit kilît, xilq, qufil.
1. zurbe, zurze, qefl, qufl, xilk, kilîlk, kilît (amraza ku bi kilîtê tê girtin û veki­rin) 2. beş, deq (deqa li eniya hespê) m
kilit altına almak qefl avêtin serê
kilit dilciği zimanok
kilit dili qilqilk, zimanok
kilit gibi olmak ji hev re wekî bira bûn
kilit kü­rek olmak li ber (tiştekî) bûn *adam ge­lene kadar evine kilit kürek oldum heta camêr hat ez li ber mala wî bû
kilit noktası (kilit yeri veya kilit mevkii) meqamê girîng, li cihê girîng bûn
kilit taşı bnr anahtar taşı
kilit vurmak qefl li (tiştekî) xistin, qefl avêtin serê
kilitleme qufilandin, qefaltin, xilqandin, qeflkirin, quflkirln, zurzekirin, kilîtkirin, radan, dadan m
qufilandin, qefaltin, xilqandin, qeflkirin, quflkirin, zurzekirin, kilîtkirin, radan, dadan m
kilitlemek kilît kirin, qufil kirin, xilqandin.
1. qufilandin, qefaltin, xilqandin, qefl kirin, qufl kirin, zurze kirin, kilît ki­rin, radan, dadan *kapıyı kilitledi deri rada (an jî deri qefalt) l/gh 2. qefl avêtin serê, li serê radan, li sere dadan (gava ku deriyê tiştekî li ser heyberekê an jî kesekî qufilandin) *elbiseyi dolaba kilitlemiş­ler dolab li ser kincan dadan e l/bw 3.di hev de derbas kirin, derbasî hev kirin (ji bo tiştê nêr û mê ku wan di hev re derbas dikin) l/bw 4. hişk pê girtin *Zehra par­maklarıyla kadehini kilitledi Zehra bi tiliyên xwe hişk bi qedehê girt l/bw
1. qufilandin, qefaltin, xilqandin, qefl kirin, qufl kirin, zurze kirin, kilît kirin, radan, dadan * kapıyı kilitledi derî rada (an jî derî qefalt) l/gh 2. qefl avêtin serê, li serê radan, li serê dadan (gava ku deriyê tiştekî li ser heyberekê an jî kesekî qufilandin) * elbiseyi dolaba kilitlemişler dolab li ser kincan dadan e l/bw 3.di hev de derbas kirin, derbasî hev kirin (ji bo tiştê nêr û mê ku wan di hev re derbas dikin) l/bw 4. hişk pê girtin * Zehra parmaklarıyla kadehini kilitledi Zehra bi tiliyên xwe hişk bi qedehê girt l/bw
kilitlenme xiliqîn, qefilîn m
xiliqîn, qefilîn m
kilitlenmek qufilbûn, xilqîn.
1. xiliqîn, qefilîn, kilît bûn l/ngh 2. hatin qufilandin, hatin qefaltin, hatin xilqandin, hatin qeflkirin, hatin quflkirin, hatin zurzekirin, hatin kilîtkirin, ha­tin radan, hatin dadan l/tb 3. ketin hev (ga­va ku ji ber sedemên fizîkî û ruhî kesek bê tevger dimîne) l/ngh
1. xiliqîn, qefilîn, kilît bûn l/ngh 2. hatin qufilandin, hatin qefaltin, hatin xilqandin, hatin qeflkirin, hatin quflkirin, hatin zurzekirin, hatin kilîtkirin, hatin radan, hatin dadan l/tb 3. ketin hev (gava ku ji ber sedemên fizîkî û ruhî kesek bê tevger dimîne) l/ngh
kilitli kilîtkirî, xilipandî.
1. biqefl, biqufl, bizurze, bixilq *ki­litli bir bavul almak istiyorum ez dixwazim bavûleke biqefl bikirim 2. qufilandî, qefaltî, qefilkirî, quflkirî, xilqandî, kilîtkirî, radayî, dadayî (tiştê ku hatiye radan) *kapı içerden kilitli deri ji hundir ve dada­yî ye rd
1. biqefl, biqufl, bizurze, bixilq * kilitli bir bavul almak istiyorum ez dixwazim bavûleke biqefl bikirim 2. qufilandî, qefaltî, qefilkirî, quflkirî, xilqandî, kilîtkirî, radayî, dadayî (tiştê ku hatiye radan) * kapı içerden kilitli derî ji hundir ve dadayî ye rd
kilitsiz 1. bêqefl, bêqufl, bêzurze, bêxilq 2. nequfilandî, neqefaltî, neqefilkirî, nequflkirî, nexilqandî, nekilîtkirî, neradayî, nedadayî rd
kilitsiz küreksiz bêqefl û nifte (ji bo tiştê nedadayî)
kiliz zil, qamîş, qamir, xesîlbot/n
zil, qamîş, qamir, xesîlbot/n
kiliz balığı kilîs (Tinea tinea) zo/m
kilîs (Tinca tinca) zo/m
kilizman erda qamîşan (cihê ku lê zil 1 qa­mir pir in)
erda qamîşan (cihê ku lê zil û qamir pir in)
killeme şûştina bi ava aravê m
şûştina bi ava aravê m
killemek bi aravê şûştin l/bw
bi aravê şûştin l/bw
killi bigêl, bigîlk, bikîl, bikîlte *killi top­rak erda bigêl rd *killi toprak axa seriyan
kilo 1. kilo (pêşgira ku tê pêşiya çi wateya hezar cariyê didê; wekî kilometre 2. kilo (kurtebêja kîlogramê ye) m
kilo ağırlık hêzekîlogramê (ku yeksan e bi 9,81 newton)
kilo almak 1) bez girtin, qelew bûn, çêbûn 2) bihostek hatin ser (yekî), pê kêfa dinyayê kirin (mec)
kilo kaybetmek kîlo kêm kirin
kilo vermek 1) xwe jar kirin, xwe zeîf kirin 2) kîlo kêm ki­rin
kilo vermeye başlanmak qelewbûna (ye­kî) danîn, şîşmanûna (yekî) danîn
kiloamper kîloamper fiz/m
kîloamper fiz/m
kilogram kîlogram.
kîlogram m
kilogramkuvvet hêzekîlogram fiz/m
hêzekîlogram fiz/m
kilogrammetre kîlogrammetre/iz/m
kîlogrammetre fiz/m
kilohertz kîlohertz fiz/m
kîlohertz fiz/m
kilojul kîlojûl fîz/m
kîlojûl fiz/m
kilokalori kîlokalorî, kaloriya mezin m
kîlokalorî, kaloriya mezin m
kilolu 1. bikûlo 2. li ser xwe, qelew rd
1. bikûlo 2. li ser xwe, qelew rd
kiloluk kîloyî *üç kiloluk paket paketa sê kîloyî
kîloyî * üç kiloluk paket paketa sê kîloyî
kilometre kîlometr.
kîlometre m
kilometre kare kîlometre çarçik
kilometre taşı 1) kêlikê kilometreye (di riyan de kevirê ku kîlometreyan nîşan dide) 2) xala werçerxê
kilosikl kilosikl fîz/m
kîlosîkl fiz/m
kiloton kîloton m
kîloton m
kilovat kîlovat.
kilovat m
kilovolt kîlovolt m
kîlovolt m
kils kils m
kils m
kilüs keylûs m
keylûs m
kim kê(diş.), kî(er.).
(I) kî (di rewşa ne tewandî de), kê (di rewşa tewandî de) (II) ku, ko g
ka... çi ye... çi ye *insanlık kim o kim ka ew çi ye ka zane mirovatî çi ye
kim (ii) ku, ko g
kim bilir kî dizane
1) kî zane (nediyariyê dinimîne) *kim bilir bu ha­reketi başına ne getirecek kî zane, ev tevgera hanê dê çi bîne serê wî 2) kî zane belki (di şûna dibe ku, belki de) *kim bi­lir ne kadar çok beğenildi=kî zane belkî hatiye ecibandin...
kim demiş kê gotiye
kim kime dum duma kî bi kê ye, xema kê kî ye
kim olursa olsun kî dibe ew zane
kim oluyor? (ew) kî ye?, ka (ew) çi ye? *biz kim oluyoruz ki veresiye verelim em kî ne ku em bi deyn tiştan bidin
kim vurduya gitmek di gurimtiyê de çûn
kimesne kes nd
kes nd
kimi hin kes, hinek, hinde kes, hinin, kesin
kimi kimsesi kes û kûs
kes û kûsê (...)
kimi kimsesi olmamak kes û kûsê (yekî) tune bûn, bêkes û bêkûs bûn
kimi köprü bula­maz geçmeye kimi su bulamaz içmeye Xwedê nokan dayê yê bêdiran
kimi zaman hin caran, carinan
kimin arabasına binerse onun türküsünü çağı­rır diçe ba kê bi zimanê wan xeber dide, diçe ba kê weka wan lê dixe
kimin nesi? ev çiyê (wî) ye?
kimine hay hay kimine vay vay ji hinekan re lê tê, ji hinekan re lê nayê
kiminin parası kiminin duası hinek bi pereyên xwe hinek bi duayên xwe
kimisi hin kes, hinek, hinde kes, kesin
hin kes, hinek, hinde kes, kesin c
kimlik kiyîtî.
1. zanav, nasnav (hemû şertên ku ye­kî ji yekî din cuda dike) *kimliği bilin­meyen bir kadın jineke ku zanava wê nayê zanîn 2. nasname, pênas (belgeya ku dide nîşan bê ew kes kî ye) *hepimizin kimliğini kontrol ettiler li nasmayeya me gişkan nihêrtin 3. zanav, nasnav (tevahiya taybetiyên heyberekê ku pê tê nasîn) *kimliği belirsiz uçak balafira ku zana­va wê nediyar e m
kimlik belgesi (veya kimlik kartı) nasname
kimlik cüzdanı nasname
kimono kimono m
kîmono m
kimse kes.
1. kes, şcxs nd 2. kes (di hevokên neyînî de tu kes) *hiç kimseyi istemiyorum ez tu kesî naxwazim.
kimse kendi memleketinde peygamber olmaz giyayê hewşê tehl e
kimse toz konduramaz kes nikare bibêje siya sola (yekî) xwar e
kimse yoğurdum ek­şi demez kes nabêje dewê min tirş e
kimsecik tu kes, kesik (di hevokên neyînî de) *saat ona doğru caminin avlusuna vardığımda kimsecikler yoktu saet li dora dehan gava ku ez hatim hewşa cami­ye kesik tune bû nd
tu kes, kesik (di hevokên neyînî de) * saat ona doğru caminin avlusuna vardığımda kimsecikler yoktu saet li dora dehan gava ku ez hatim hewşa camiyê kesik tune bû nd
kimsecikler tu kes, kesik (di hevokên neyî­nî de) nd
tu kes, kesik (di hevokên neyînî de) nd
kimseden kimseye hayır yok (veya gelmez) xêra vî desti ji vî destî re tune, xêra kesî ji kesî re tune
kimsenin ahı kimseye kalmaz ahê kesî li kesî namîne, pêstûrî ji gayê cot re namîne
kimsesiz bêkes.
1. bêkes, bcxwedî (kesê ku dê û bav, nas û xweyê wî nîn in) *kimsesiz bir çocuk zarokekî bêkes 2. xalî *kimsesiz bir sokak ortasında durmuşum ez li kuçeyeke xalî sekinîme rd/nt
1. bêkes, bêxwedî (kesê ku dê û bav, nas û xweyê wî nîn in) * kimsesiz bir çocuk zarokekî bêkes 2. xalî * kimsesiz bir sokak ortasında durmuşum ez li kuçeyeke xalî sekinîme rd/nt
kimsesizlik bêkesî, bêkesîtî, bêxwedîtî m
bêkesî, bêkesîtî, bêxwedîtî m
kimüs keymûs fızy/m
keymûs fizy/m
kimya kîmye.
1. kîmya 2. giranbuha, tiştê giranbuha (mec) m
doğrulumu şîmîotropîzm bot/m
kimya doğrulumu şîmîotropîzm bot/m
kimya göçümü şîmîotaksî biy/m
şîmîotaksî biy/m
kimya olmak bi dest neketin (tiştê hêja yê ku zû bi zû bi dest nakeve)
kimya sanayisi pîşesaziya kîmyayê
kimyacı kîmyager nd/nt
kîmyager nd/nt
kimyacılık kîmyagerî m
kîmyagerî m
kimyager kîmyager nd/nt
kimyager nd/nt
kimyagerlik kîmyagerî m
kimyagerî m
kimyasal kîmyevî.
kîmyewî, kîmyayî rd
kimyasal gübre zibla kîmyewî
kimyevi kîmyewî, kîmyayî rd
kimyevî kîmyewî, kîmyayî rd
kimyon reşke, zîre.
1. zîre, zure, reşke, kemyon (Cuminum cyminum) bot/m 2. zîre, zure, reşke, kemyon (toza ku ji tovê vê riwekê tê bidestxistin û wekî baharat tê bikaranîn)
1. zîre, zure, reşke, kemyon (Cuminum cyminum) bot/m 2. zîre, zure, reşke, kemyon (toza ku ji tovê vê riwekê tê bidestxistin û wekî baharat tê bikaranîn) m
kimyoni kemyonî (rengê keskê vekiri yê ku eynî bûna zîreyê ye) rd
kimyonî kemyonî (rengê keskê vekirî yê ku eynî bûna zîreyê ye) rd
kimyonlu bizîre, bikemyon, bireşke rd
bizîre, bikemyon, bireşke rd
kin kîn, mûd.
kîn, rik, mûd, gir, kir, kudûr, kudret m
kin bağlamak lê bi kîn bûn, lê bi rik bûn, lê bi gir bûn, kîna (yekî) li (yekî) bûn, rika (yekî) li (yekî) bûn
kin beslemek kîn girêdan, mûd girêdan.
kin beslemek (veya kin tutmak) kîna xwe dan (yeki), rika xwe dan (yekî), ji (yekî) hilanîn, jê hilanîn, gef girtin, rik û kîn girtin
kin duymak kîna (yekî) di dilê (yekî) de bûn, rikîn
kin gütmek kîn kudirandin, kîn ajotin, jê initîn, (kîn) kişandin dilê xwe, lê bi kîn bûn
kin kapmak kîn hilanîn
kinare kînare mzk/m
kînare mzk/m
kinaye 1. qerîne, nixmane (gotina nerasterê) 2. qerîne, nixmane (gotina bigazinc ku di ber yekî re tê avêtin) 3. nixmane, kînaye wj/m
1. qerîne, nixmane (gotina nerasterê) 2. qerîne, nixmane (gotina bigazinc ku di ber yekî re tê avêtin) 3. nixmane, kînaye wj/m
kinayeli 1. qerînedar, nixmanebêj, biqerîne 2. nixmanedar, bikînaye rd
1. qerînedar, nixmanebêj, biqerîne 2. nixmanedar, bikînaye rd
kinci kînoyî, rikdar, rikoyî, girdar, rikok, pangir, rikgir, kîndar, kînedoz, mûdî, bikîn rd
kînoyî, rikdar, rikoyî, girdar, rikok, pangir, rikgir, kîndar, kînedoz, mûdî, bikîn rd
kincilik kînoyîtî, rikdarî, rikoyîtî, rikatî, girdarî, kîndarî, rikgirî, kînedozî, mûdîtî, bikînbûn m
kînoyîtî, rikdarî, rikoyîtî, rikatî, girdarî, kîndarî, rikgirî, kînedozî, mûdîtî, bikînbûn m
kindar kîndar, mûdî.
rikdar, kîndar, girdar, kînoyî, kînbaz, rikok, rikgir, kînok, kînewer, kînedoz, pangir, rikoyî, mûdî, bikîn nd/nt
rikdar, kîndar, girdar, kînoyî, kînbaz, rikok, rikgir, kînok, kînewer, kînedoz, pangir, rikoyî, mûdî, bikîn rd/nt
kindarlık kînoyîtî, rikdarî, rikoyîtî, rikatî, girdarî, kînbazî, kînokî, kînewerî, kîndarî, mûdîtî, kînedozî, bikînbûn m
kînoyîtî, rikdarî, rikoyîtî, rikatî, girdarî, kînbazî, kînokî, kînewerî, kîndarî, mûdîtî, kînedozî, bikînbûn m
kinematik kînematîk fîz/m
kînematîk fiz/m
kinestezi kînestezî fay/m
kînestezî fizy/m
kinetik 1. kînetîk fız 2. kînetîk.
kinetik enerji enerjiya kînetîk fız
kinik kînik (alîgirê kînîzmê) fel nd/rd
kînik (alîgirê kînîzmê) fel nd/rd
kinin kînîn.
kînîn m
kînîn m
kininli bikînîn rd
bikînîn rd
kinizm kînîzm, sînîzm fel/m
kînîzm, sînîzm fel/m
kinlenme kînhilanîn m
kînhilanîn m
kinlenmek kîn hilanîn l/gh
kîn hilanîn l/gh
kinli kîndar, kînoyî, rikdar, mûdî, bikîn rd
kîndar, kînoyî, rikdar, mûdî, bikîn rd
kinsiz bêkîn, bêrik rd
bêkîn, bêrik rd
kip rawe.
1. nemûş, qalib 2. çendahiya guhêrbar fel 3. rawe rz/m *belirtme kipleri raweyên pêşkêr *emir kipi raweya fermanî 4. lê (tiştê ku lê tê, munasîb e) rd
kip gelmek lê hatin
kip kirli qipqirêjî, qipqilêrî, gipgemari rd
kipkirli qipqirêjî, qipqilêrî, gipgemarî rd
kiplerin uyumu ahenga raweyan rz
kir qirêj, gemar.
1. qilêr, qirêj, gemar, rêvin, kirêt, gewî 2. leke (mec) m
kir götürmek (tiştek) qirêj winda kirin, (tiştek) qilêr xwarin *bu elbise kir götürür ev kine qirêjê winda dike
kir pas qirêj û gemar
kir tutmak (tiş­tek) qirêj girtin, (tiştek) qilêr lê xuya kirin -
kira kirê, deman.
1. deman, îcare, kirê (bi kirê dana xanî, arazî an jî amyarekê) 2. kirê (ku ji bo demankirinê tê dayîn) m
kiracı kirêdar, demandar.
1. kirêker, kirêgir 2. demanker, îcareker (ev herduyên paşî ji bo arazî û mulkan e) nd/nt
1. kirêker, kirêgir 2. demanker, îcareker (ev herduyên paşî ji bo arazî û mulkan e) nd/nt
kiracılık 1. kirêkerî, kirêgirî 2. demankeri îcarekerî m
1. kirêkerî, kirêgirî 2. demankerî, îcarekerî m
kirada olmak (veya kirada oturmak) 1) bi kirê dan 2) di kire de bûn (bı kirê di xaniyekî de bûn)
kiralama 1. deman, îcare 2. kirêkirin m
1. deman, îcare 2. kirêkirin m
kiralamak deman kirin.
1. deman kirin, îcare kirin, kirê kirin (tiştekî bi kirê girtin) 2. kirê kirin (bi kirê di cihekî de rûniştin) l/gh
1. deman kirin, îcare kirin, kirê kirin (tiştekî bi kirê girtin) 2. kirê kirin (bi kirê di cihekî de rûniştin) l/gh
kiralanmak 1. hatin demankirin, hatin îcarekirin, hatin kirêkirin (bi kirê girtina tiştekî) 2. hatin kirêkirin (bi kirê dana cihekî) l/tb
1. hatin demankirin, hatin îcarekirin, hatin kirêkirin (bi kirê girtina tiştekî) 2. hatin kirêkirin (bi kirê dana cihekî) l/tb
kiralayan, kiralayıcı kirêdar, kirêdêr (ê ku dide kirê) rd
kirêdar, kirêdêr (ê ku dide kirê) rd
kiralı demankirî, kirêkirî, îcarekirî rd
demankirî, kirêkirî, îcarekirî rd
kiralık demanî.
kiralık kasa kasaya bikirê
kiralık katil mêrkujê kirêkirtî, qatilê kirêgirtî
kiralık kız (veya kiralık kadın) keça bikirê, jinika bikirê
kiralık tutmak bi kirê girtin
kirasız bêkirê rd
bêkirê rd
kiraya veren kirêdêr, demandêr.
kiraya vermek dan kirê, dan demanê.
bi demanî dan, dan bi kire, bi îcare dan dan kirê
kiraz gilyaz.
1. gelyaz, gêraz, gilyas, qeresî, dargelyaz (Cerasus avium) bot/m 2. gelyaz, gêraz, gilyas, qeresî, gelaz (mêweya vê darê) m
kiraz elması sêva şekirok bot/nd
sêva şekirok bot/nd
kiraz rengi gelyazî
kiraz zamkı benîştê gelyazan
kirazlık bexçeyê gelyazan nd
bexçeyê gelyazan nd
kirde nanekî ku ji ardê gilgilan tê çêkirin
nanekî ku ji ardê gilgilan tê çêkirin
kirebolu senit m
senît m
kireç kils.
1. kils, kirêc, ziqil, qisil, gec, ramux, kepir 2. kalsiyûm hidroksit m
kireç gibi (kireç gibi olmak) reng lê neman bûn weka kilsê, rengê (yekî) spî bûn
kireç kuyusu çala kirêcê, çala kilsê
kireç ocağı hêtûn.
kûreya kirece, kûreya kilsê
kireç söndürmek kirêc helandin
kireç sütü şerbet (şerbeta kilsê) m
şerbet (şerbeta kilsê) m
kireç suyu aya kirecê, ava kilsê
kireç taşı berespî, berdekîç
kevirê kilsînî nd
kevirê kilsînî nd
kireç tutmak kirêc girtin, kepîr girtin
kireççi 1. kirêcker, kilsker 2. kirêcfiroş, kilsfiroş nd/nt
1. kirêcker, kilsker 2. kirêcfiroş, kilsfiroş nd/nt
kireççil dar û riweka ku ji erda kilsînî hez dike
dar û riweka ku ji erda kilsînî hez dike
kireçleme kilskirin, kirêckirin, kilisandin m
kilskirin, kirêckirin, kilisandin m
kireçlemek 1. kils kirin, kirêc kirin, kilisandin l/gh 2. kirêc tê dan l/bw
1. kils kirin, kirêc kirin, kilisandin l/gh 2. kirêc tê dan l/bw
kireçlenme 1. bikilsbûn, bikirêcbûn 2. kirêcgirtin, kilsgirtin, kepîrgirtin ant/m
1. bikilsbûn, bikirêcbûn 2. kirêcgirtin, kilsgirtin, kepîrgirtin ant/m
kireçlenmek 1. bi kils bûn, bi kirêc bûn. kils tê gerîn *elbisem kireçlendi cilên min bi kils bûn l/bw 2. hatin kilskirin, hatin kirtkirin *ağaçlar kireçlendi dar hatin kirêckirin Utb 3. kirêc girtin, kils girtin, kepîr girtin *eklem yerleri kireçlenmiş cihê monikên wî kirêc girtine ant l/gh
1. bi kils bûn, bi kirêc bûn, kils tê gerîn * elbisem kireçlendi cilên min bi kils bûn l/bw 2. hatin kilskirin, hatin kirêckirin * ağaçlar kireçlendi dar hatin kirêckirin l/tb 3. kirêc girtin, kils girtin, kepîrgirtin * eklem yerleri kireçlenmiş cihê monikên wî kirêc girtine ant l/gh
kireçleşmek kirêcbûn, kilsbûn, kilsînîbûn m
bûn kirêc, bûn kils, kilsînî bûn l/ngh
kirêcbûn, kilsbûn, kilsînîbûn m
bûn kirêc, bûn kils, kilsînî bûn l/ngh
kireçli (1 şîrove)1. kirêcdar, bikirêc, bikils, kilsdar (tiştê ku tê de kirêc heye) 2. bikirêc, bikils, kirêckirî, kilskiri *kireçli duvar dîwarê kirêckirî rd
kireçli toprak axa bi kils.
axa bikils
kireçlik 1. kirêcxane (cihê ku kilsê dikinê) m 2. erda kilsînî nd
1. kirêcxane (cihê ku kilsê dikinê) m 2. erda kilsînî nd
kireçsilemek 1. kirin kirêc 2. (bi germê) ziwa kirin l/gh
1. kirin kirêc 2. (bi germê) ziwa kirin l/gh
kireçsiz 1. bêkirêc, bêkils 2. bêkirêc (ava ku tê de rêjeya kalsiyûm hidroksit hindik e) rd
1. bêkirêc, bêkils 2. bêkirêc (ava ku tê de rêjeya kalsiyûm hîdroksît hindik e) rd
kireçsizleştirme bêkirêckirin m
bêkirêckirin m
kireçyeren dar û riweka ji erda kilsînî hez nake
dar û riweka ji erda kilsînî hez nake
kiremit qermît.
acûr, livîn, xist, qeremît, kiremît m
kiremit rengi 1. sorê rengî, sorê acûran, sorê kiremîtan nd 2. sorê rengê (tiştê ji vî rengî) rd
1. sorê rengî, sorê acûran, sorê kiremîtan nd 2. sorê rengê (tiştê ji vî rengî) rd
kiremitçi 1. acûrpêj, livînpêj (kesê ku acûran çêdike) 2. livînfiroş, acûrfiroş, kiremîtfiroş 3. osteyê acûran (kesê ku livînan radixe) nd/nt
1. acûrpêj, livînpêj (kesê ku acûran çêdike) 2. livînfiroş, acûrfiroş, kiremîtfiroş 3. osteyê acûran (kesê ku livînan radixe) nd/nt
kiremitçilik 1. acûrpejî, livînpejî 2. livînfiroşi, acûrfiroşî, kiremîtfiroşî 3. ostetiya acûran m
1. acûrpêjî, livînpêjî 2. livînfiroşî, acûrfiroşî, kiremîtfiroşî 3. ostetiya acûran m
kiri kabarmak qirêja xwe dan, qilêra (tiş­tekî) nemijîn, gemara (tiştekî) nerm bûn
kiriş 1.jih (hayvan bağırsağından yapılan ip). 2.beşt(binalar için).
(I) 1. jî, jih, jîk (dûla ku ji rodîkaheywan a zirav û vala çêdikin di amrazên jîdar dc bi kar tinin) 2. jî, jih (jiya kevan)3. beşt, girş, garîte, fi/, keran, hêzan, onî as/n (II) kezî ant/n
kiriş (ii) kezî ant/n
kirişçi 1. jîker 2. beştvan, beştfiroş, kêranfiroş nd/nt
1. jîker 2. beştvan, beştfiroş, kêranfiroş nd/nt
kirişhane dîrckxane, kêranxane m
dîrekxane, kêranxane m
kirişi kırmak fisfîsikandin çûn (argo)
kirişleme 1. jî avetina sere 2. alaşkirin, kâran avêtina serê, beşt avetina serê 3. kêleki, pelkî, ser kelekî m
1. jî avêtina serê 2. alaşkirin, kêran avêtina serê, beşt avêtina serê 3. kêlekî, pelkî, ser kêlekî m
kirişlemek 1.jî avêtin ser (tiştekî) *sazı kirişle jî biaveje ser sazê 2. kêran avêtin ser (tiştekî), beşt avêtin ser (tiştekî), alaş kirin *evi kirişleyeceğiz em dê kêranan biavêjin ser xanî l/b w
1. jî avêtin ser (tiştekî) * sazı kirişle jî biavêje ser sazê 2. kêran avêtin ser (tiştekî), beşt avêtin ser (tiştekî), alaş kirin * evi kirişleyeceğiz em dê kêranan biavêjin ser xanî l/bw
kirişli 1 jîdar 2. bikêran, bibeşt, bigarite as/rd 3. bibetan ant/rd
1. jîdar 2. bikêran, bibeşt, bigarîte as/rd 3. bibetan ant/rd
kirişlik ê ji bo kêranan, ê ji bo beştan nd
ê ji bo kêranan, ê ji bo beştan nd
kirişsiz 1. bêjî 2. bêkêran, bêbeşt, bêgarite, bêhêzan 3. bêbetan
1. bêjî 2. bêkêran, bêbeşt, bêgarîte, bêhêzan 3. bêbetan ant/rd
kirizma yapmak (veya kirizma etmek) kolana xwe qelaptin, kolan kirin
kirizma, kirizme kilêb, kolan (kolana ku diqelêbin) m
kirizmalamak kilêb kirin, kolan kirin l/gh
kilêb kirin, kolan kirin l/gh
kirkit kirkit, hepo, hepik, bevşik, kerkît m
kirkît, hepo, hepik, bevşik, kerkît m
kirlenme 1. qirêjîbûn, qilêrîbûn, gemarîbûn, dêrsbûn, gewîbûn, kirêtbûn 2. lekedarîbûn 3. nepaqijîbûn m
1. qirêjîbûn, qilêrîbûn, gemarîbûn, dêrsbûn, gewîbûn, kirêtbûn 2. lekedarîbûn 3. nepaqijîbûnm
kirlenmek gemarî bûn, qirêjî bûn.
1. qirêjî bûn, qilêrî bûn, gemarî bûn, dêrs bûn, gewî bûn, kirêt bûn, qirêjokî bûn, rêvîn bûn 2. lekedarî bûn, (pê) pis bûn *hırsızlığından dolayı ailemizin adı kirlendi ji ber dizekiya wî navê malbata me lekedarî bû (mec) 3. lekedarî bûn (ji bo jin û keçan, gava ku dest diavêjine namûsa wan) 4. nepaqijî bûn (ji bo jina çaxê ku dikevin bênimêjiyan) l/ngh
1. qirêjî bûn, qilêrî bûn, gemarî bûn, dêrs bûn, gewî bûn, kirêt bûn, qirêjokî bûn, rêvîn bûn 2. lekedarî bûn, (pê) pîs bûn * hırsızlığından dolayı ailemizin adı kirlendi ji ber dizekiya wî navê malbata me lekedarî bû (mec) 3. lekedarî bûn (ji bo jin û keçan, gava ku dest diavêjine namûsa wan) 4. nepaqijî bûn (ji bo jina çaxê ku dikevin bênimêjiyan) l/ngh
kirletme 1. qirêjîkirin, qilêrîkirin, gemarîkirin, gemirandin, qirêjokîkirin, rêvînkirin 2. lewitandin 3. lekedarîkirin m
1. qirêjîkirin, qilêrîkirin, gemarîkirin, gemirandin, qirêjokîkirin, rêvînkirin 2. lewitandin 3. lekedarîkirin m
kirletmek gemarî kirin.
1. qirêjî kirin, qilêrî kirin, gemarî kirin, gewî kirin, gemirandin, qirêjokî kirin, rêvîn kirin 2. lewitandin (bi xwe de kirina destava mezin an jî ya biçûk) *çocuk altını kirletmiş zarok binê xwe lewitandiye 3. lekedarî kirin, (pê) pis kirin *böyle bir şüphe bile insanı kirletir şikeke wiha jî mirovan lekedarî dike (mec) 4. lekedarî kirin (destavêtina namusa yekê) l/gh
1. qirêjî kirin, qilêrî kirin, gemarî kirin, gewî kirin, gemirandin, qirêjokî kirin, rêvîn kirin 2. lewitandin (bi xwe de kirina destava mezin an jî ya biçûk) * çocuk altını kirletmiş zarok binê xwe lewitandiye 3. lekedarî kirin, (pê) pîs kirin * böyle bir şüphe bile insanı kirletir şikeke wiha jî mirovan lekedarî dike (mec) 4. lekedarî kirin (destavêtina namûsa yekê) l/gh
kirli 1. qirêjî, qilêrî, gemarî, lewitî, kirêt 2. qirhejok, qilêrok, qirêjokî, qilêrokî, gemarokî (ji bo kesê ku ser û çavên wî, dest û piyên wî, kincên wî ne paqij e) 3. nepaqij (kesa ku di bênimêjiyan de ye) 4. kirêt, çepel, pîs *kirli iş karê pîs (mec) rd
kirli çamaşır duj
kirli çamaşırlarını ortaya dökmek eybên (yekî) derxistin rastê
kirli çıkı (veya kirli çıkın) tima, gûxur (kesê ku bi pîsitiyê malê dinyayê daye hev)
kirli hanım peyniri çeşîdek penêrê birûn û nermik
çeşîdek penêrê birûn û nermik
kirli kan xwîna pîs, xwîna reş ant/nd
xwîna pîs, xwîna reş ant/nd
kirli sarı zerê pehtî
kirlice gemarokî, qilêrokî, qirêjokî rd
gemarokî, qilêrokî, qirêjokî rd
kirlilik qirêjît, qilêrîtî, gemarîtî *çevre kirliliği qirêjîtiya derdorê *hava kirliliği gemariya hewayê m
qirêjît, qilêrîtî, gemarîtî * çevre kirliliği qirêjîtiya derdorê * hava kirliliği gemariya hewayê m
kirliye atmak çilen xwe danîn, kincê xwe avêtin (ji bo şûştinê)
kirloş, kirloz qirêjokî, gemarokî rd
qirêjokî, gemarokî rd
kirmen teşî, xazûl, kerman m
teşî, xazûl, kerman m
kirpi jûjî.
jûjî, jîjo, jojî (Erinaceus europaeus )zo/n
jûjî, jîjo, jojî (Erinaceus europaeus)zo/n
kirpi balığı masîxirk, masîjûjî zo/n
masîxirk, masîjûjî zo/n
kirpiği kirpiğine değmemek çavên (yekî) neçûn ser hev, xew bi çavên (yekî) neketin
kirpigiller familyeya jûjiyan zo/nd
familyeya jûjiyan zo/nd
kirpik mijang.
1. bijang, mijang, mijgul, mişkûl, mûjang, mijelang, bijanik, bijî, mijank, mijûlank (mû an jî mûyên li ser çavan) 2. bij, pûrta bij (pirça heywanan ku wisa bij e) zo/n
kirpikli 1. bibijang, bimijgul, bimijang 2. pûrtbijî zo/rd
1. bibijang, bimijgul, bimijang 2. pûrtbijî zo/rd
kirpikliler ajelên pûrtbijî zo/nd
ajelên pûrtbijî zo/nd
kirpiksi bijangokî rd
bijangokî rd
kirtik açmak kirt avêtin (tiştekî), tê de kirtik çêkirin
kirtik kirtik kirtik kir­tik, niqirk niqirk
kirtil edla ku pê ajelên deryayê yên biqaliq digirin
edla ku pê ajelên deryayê yên biqalik digirin
kirve kirîv, kiriva nd/nt
kirîv, kirîva nd/nt
kirvelik kirivatî, kirîvtî, kirîvantî, kirîvî m
kirîvatî, kirîvtî, kirîvantî, kirîvî m
kisbet kîsvet sp/m
kîsvet sp/m
kisbi destkevtî rd
kisbî destkevtî rd
kişi kes.
1 kes, şexs *yirmi otuz kişi vardık em bîst sî kes hebûn 2. meriv, mirov *kişiyi rezil eden de karısı, vezir eden de=ê ku merivan rezîl jî dike û ezîz dike jin e 3. mêr, peya 4. kes, şexs (di berhemên edebî de) 5. kes, kesîn rz/nd
kişi başına serane *kişi başına tüketim=mezaxtina serane
kişi eki qertafên kesîn, lêkên kesîn rz
kişi kendine zarar verir mişk xweliyê dikole bi serê xwe de dike
kişi oğlu 1. kurê mirovan, ademîzad 2. kurê bavan, kurê bieslan nd
1. kurê mirovan, ademîzad 2. kurê bavan, kurê bieslan nd
kişi refikinden azar mirov ji rûyê hevalê xwe dixerife
kişi zamiri cînavkê kesîn
kişilerarası navkesîn rd
kişilerarasi ilişki têkiliya navkesîn
kişileşmek xweykesayetîbûn, xwedîşexsiyetbûn m
xweykesayetî bûn, xwedîşexsiyet bûn l/ngh
xweykesayetîbûn, xwedîşexsiyetbûn m
xweykesayetî bûn, xwedîşexsiyet bûn l/ngh
kişileştirme kesandin, teşxîs wj/m
kesandin, teşxîs wj/m
kişilik kesitî.
li kesîtî, kesayetî, şexsiyet (taybetmendiya xuya ya yekî, tevahiya hemû wesfên manevî û derûnî ya kesekî) m 2. kesîtî, kesayetî, şexsiyet (rewş û libata ku bi mirovan dikeve) m 3. kesîtî, kesayetî, şexsiyet (gişk libat û xûyên kesekî ku di nav jiyana xwe de bi dest xistiye) sos/m 4. kesî, kesan *üç kişilik yer ayırmıştık me ji bo sê kesan cih veqetandibû rd 5. bedla cilê nû ku di rojên girîng de li xwe dikin
kişilik dışı nekesîdeyî, nekesanî, xeyrî şexsî rd
nekesîdeyî, nekesanî, xeyrî şexsî rd
kişilik kazanmak bûn xweykesayetî, bûn xwedîşexsiyet
kişilikli xweykesayetî, xwedîşexsiyet, xwedankesayetî rd
xweykesayetî, xwedîşexsiyet, xwedankesayetî rd
kişiliksiz ne kes.
bêkesayetî, bêşexsiyet, ne xweyşexsiyet rd
bêkesayetî, bêşexsiyet, ne xweyşexsiyet rd
kişiliksizlik nekesî.
kişisel kesane.
kesîde, kesanî, kesane, şexsî rd
kesîde, kesanî, kesane, şexsî rd
kişiye özel xwemal, arizî, xwemale
xwemal, xwemale, arizî rd
xwemal, xwemale, arizî rd
kişizade zadegan rd
zadegan rd
kismi seçim hilbijartina peşkî
kişmiş kişmiş (cure tiriyekî bêdendik e)m
kişmîş (cure tiriyekî bêdendik e)m
kişneme şîrîn, hîrîn, şehîn, lûşikîn m
şîrîn, hîrîn, şehîn, lûşikîn m
kişnemek şêyîn, hêrîn.
şîrîn l/ngh, hîrîn l/ngh, şehîn l/ngh, lûşikîn l/ngh, hîrehîr kirin l/gh, hîşîn kirin l/gh
şîrîn l/ngh, hîrîn l/ngh, şehîn l/ngh, lûşikîn l/ngh, hîrehîr kirin l/gh, hîşîn kirin l/gh
kişnetme hîrandin, şirandin, şehandin, lûşkandin m
hîrandin, şîrandin, şehandin, lûşkandin m
kişnetmek hîrandin, şîrandin, şehandin, lûşkandin l/ggh
hîrandin, şîrandin, şehandin, lûşkandin l/ggh
kişneyiş şîrîn, hîrîn, şehîn (ji bo kar û awayê van lêkeran) m
şîrîn, hîrîn, şehîn (ji bo kar û awayê van lêkeran) m
kişniş gijnîj.
1. gijnîj, şemujek (Coriandrum sativum) bot/m 2. gijnîj, şemujek (mêwe an jî tovê vê riwekê) m
1. gijnîj, şemujek (Coriandrum sativum) bot/m 2. gijnîj, şemujek (mêwe an jî tovê vê riwekê) m
kişniş şekeri şekirê gijnîjan nd
şekirê gijnîjan nd
kist porg.
kîsk, porg, kist bj/m
kîsk, porg, kîst bj/m
kistelyewm qulkirina yewmiyeyê nd
kistleşmek kîskîbûn, porgîbûn m
kîskî bûn, porgî bûn l/ngh
kîskî bûn, porgî bûn l/ngh
kîskîbûn, porgîbûn m
kisve 1 dilq, tilq 2. kiras (li Hacê, kirasê spî yê ku bi ser kincan de li xwe dikin) n
kisvesi altında di bin navê (tiştekî) de *din kisvesi altında herşeyi yapıyorlar di bin navê dîndariyê de her tiştî dikin
kisvesine bürünmek ketin dilqê (...)
kitab sarayı pirtûkxaneya mezin (da ku gel jê sûd wergire) nd
pirtûkxaneya mezin (da ku gel jê sûd wergire) nd
kitaba el basmak bi kitêbê sond xwarin, destê xwe li kitêbê xistin
kitaba uydurmak (veya kitabına uydurmak) çareyek jê re dîtin
kitabe nivîsk.
nivîstek, nivîsk, nivîswar, berdnivîs, kitabe m
nivîstek, nivîsk, nivîswar, berdnivîs, kîtabe m
kitabet 1. nivîsyarî, katibî 2. kompozisyon m
1. nivîsyarî, katibî 2. kompozîsyon m
kitabi 1. kitêbî (tiştê ku bi kitêbê re têkildar e) 2. kitêbî (kesê ku bi pirtûkan ve girhedayî ye, ne hişaza ye) 3. kitêbî (axaftin û nivisîna li gorî rê û rêzikên ziman) rd
kitabî 1. kitêbî (tiştê ku bi kitêbê re têkildar e) 2. kitêbî (kesê ku bi pirtûkan ve girhedayî ye, ne hişaza ye) 3. kitêbî (axaftin û nivisîna li gorî rê û rêzikên ziman) rd
kitabsever pirtûkhez, kitêbhez nd/nt
pirtûkhez, kitêbhez nd/nt
kitabseverlik pirtûkhezî, kitêbhezî m
pirtûkhezî, kitêbhezî m
kitafı nefes et­mek xwarina bi qandî ku mirov pê li jiyanê bimîne
kitap pertûk.
1. pirtûk, kitêb 2. kitêb (pirtûka pîroz) m
kitap açacağı vekiroxa pirtûkan
kitap ehli ehlê kitêbê (kesê ku ji çar pirtûkên pîroz bi yekê baweriya xwe tîne)
kitap evi pertûkxane.
dikana pirtûkfiroşiyê m
dikana pirtûkfiroşiyê m
kitap kurdu 1) kurmikê kitêban 2) miriyê kitêban, kitêbbinçeng (kesê ku ji xwendina pirtûkan zehf hez dike) (mec)
kitap sarayı bnr kitab sarayı
kitapçı pertûkfiroş.
1. pirtûkfiroş, kitêbfiroş 2. pirtûk çapker, kitêb çapker nd/nt
1. pirtûkfiroş, kitêbfiroş 2. pirtûk çapker, kitêb çapker nd/nt
kitapçık pertûkok.
pirtûkçe, kitêbok m
pirtûkçe, kitêbok m
kitapçılık pertûkfiroşî.
1. pirtûkfiroşî, kitêbfiroşî 2. çapkeriya pirtûkan m
1. pirtûkfiroşî, kitêbfiroşî 2. çapkeriya pirtûkan m
kitaplaştırmak kirin pirtûk, kirin kitêb l/gh
kirin pirtûk, kirin kitêb l/gh
kitaplık pertûkxane.
1. pirtûkxane, pirtûkgeh, kitêbxane (cihê ji refikan hatiye pê pirtûkan datînine serê) m 2. pirtûkxane, pirtûkgeh, kitêbxane (saziya ku berhemên mîna pirtûk, film, plak û berhemên hunerî berhev dike û peşkeşi eleqedaran dike) m 3. ê pirtûkan, ê kitêban *bu kitaplık kâğıt değil ev ne kaxizê pirtûkan e rd 4. kitêban, pirtûkî *iki kitaplık yazı nivîsara têra du pirtûkan
kitaplık bilimci pirtûkxanevan, zanyarê kitêbxanevaniyê nd/nt
pirtûkxanevan, zanyarê kitêbxanevaniyê nd/nt
kitaplık bilimi zanista pirtûkxanevaniyê nd
zanista pirtûkxanevaniyê nd
kitaplık görevlisi erkedarê pirtûkxaneyê
kitapsız 1. bêpirtûk, bêkitêb 2. bêpirtûk, bêkitêb, bêol (kesê ku bi her çar pirtûkên pîroz Quran, Încîl, Zebûr û Tewratê bawer nakc) 3. stemkar, zalim nd
1. bêpirtûk, bêkitêb 2. bêpirtûk, bêkitêb, bêol (kesê ku bi her çar pirtûkên pîroz Quran, Încîl, Zebûr û Tewratê bawer nake) 3. stemkar, zalim rd
kitapta yeri olmak di pirtûkê (kitêbê) de hebûn *bu konunun kitapta yeri yok ev tişt di pirtûkê de tune
kitara bnr gitar
bnr gitar
kitaracı bnr gitarcı
bnr gitarcı
kitin kîtîn zo/m
kîtîn zo/m
kitle girse.
1. girse, cemawer 2. telp, lod, gutil, kom (ji bo madeyên hişk) m
kitleme qufilandin, qefaltin, kilîtkirin m
qufilandin, qefaltin, kilitkirin m
kitlemek qufilandin, qefaltin, kilît kirin, radan, dadan l/gh
qufilandin, qefaltin, kilît kirin, radan, dadan l/gh
kitlenme qufilîn, qefilîn, kilîtbûn m
qufilîn, qefilîn, kilîtbûn m
kitlenmek qufilîn, qefîlîn, kilîtbûn l/ngh
qufilîn, qefilîn, kilîtbûn l/ngh
kitlî niftekirî, qefaltî, qufaltî, kilîtkirî, girtî, dadayî, radayî rd
kitli niftekirî, qefaltî, qufaltî, kilîtkirî, girtî, dadayî, radayî rd
kitre ketîre, cebarî m
ketîre, cebarî m
kivi (I) kîwî bot/m (II) kîwî, apteriks (apteryx australis) zo/m
kivi (i) kîwî bot/m
kivi (ii) kîwî, apterîks (apteryx australis) zo/m
kiyanus kiyanûs (navê gazekê ye) kim/m
kiyanûs (navê gazekê ye) kîm/m
kiyaset jîriktî, libata aqilane m
jîriktî, libata aqilane m
kizir 1. kizir (alîkarê keyayê gund) 2. kizir (keyxudayê gund) 3. kizir (natorê gund) n
1. kizîr (alîkarê keyayê gund) 2. kizîr (keyxudayê gund) 3. kizîr (natorê gund) n
kibar (i) m seher, tan ağartısı
kibar (ii) rd 1. kibar (davranış düşünce, duygu bakımında nazik olan kimse) 2. kibar (şık, seçkin) * cilekî kibar kibar bir elbise
kibar bûn l/ngh kibarlaşmak, incelmek
kibarane h kibarca
kibarbûn m kibarlaşma, incelme
kibarî m kibarlık
kibarî bûn l/ngh kibarlaşmak
kibarî kirin kibarlık etmek
kibarîbûn m kibarlaşma
kibarîya (yekî) ji edet der bûn (üstünde veya paçalarından) kibarlık akmak
kibarîya (yekî) pê girtin kibarlığı tutmak
kibarkî rd kibarca
kibrît m 1. kibrit 2. kibrit (içinde kibrit çöpleri bulunan kutu)
kibrît pê xistin kibrit çakmak
kibrîtdank m kibritlik
kibrîtfiroş nd/nt kibritçi
kibûr bnr kîn û kibûr
kiç m kız
kiçik rd 1. küçük * dara kiçik küçük ağaç 2. ufak
kiçik bûn l/ngh küçükleşmek
kiçik kirin l/gh küçültmek
kiçikbûn m küçükleşme
kiçikbûyîn m küçülüş
kiçikî rd 1. küçücük 2. ufacık, ufacık tefecik
kiçikkirin m küçültme
kiçiktî m küçüklük
kiçil m alçı
kiçûle m kendir elyafı
kid b oğlak çağırma ünlemi
kidadk bnr kidarik
kidak n sebze
kidarik bot/m mantar
kidas m yığın (meşe yapraklarından oluşturulmuş dörtköşe şeklindeki yığın)
kidase bnr kidas
kidê b oğlak kovma ünlemi
kiderek bnr kidarik
kidik (i) m 1. oğlak 2. oğlak tulumudan yapılma su tulumu
kidik (ii) m ağaçtan kısa saplı kepçe
kidîn m düzülme
l/ngh düzülmek
kidkidkirin l/gh oğlak çağırmak
kidyarik bot/m mantar
kifayet m kifayet, yeterlik
kifêrî bot/m ılgın (Tamarix)
kifik bnr kufik
kifkar bot/m mantar
kifkarik bot/m mantar
kifko rd küflü
kifko bûn l/ngh küflenmek
kifkobûn m küflenme
kifkoyî rd küflü
kiflet bnr kuflet
kifmifok bot/m cırcır otu (Anthriscus silvestris)
kifr m 1. küfür, sövgü 2. küfür
kifr bûn kafir olmak
kifr kirin l/gh küfretmek
kifrbaz nd/nt küfürbaz
kifrbazî m küfürbazlık
kifrît m 1. kibrit 2. kibrit (içinde kibrit çöpleri bulunan kutu)
kifrît pê xistin kibrit çakmak
kifrkirin m küfretme
kifş belli, açıkta.
m 1. keşf, buluş 2. rd belli, malûm 3. rd açık şeçik, aşikâr
kifş bûn l/ngh 1. belli olmak 2. belli olmak, anlaşılmak, ortaya çıkmak, (bir durum) açığa vurmak
keşf olmak
(bir durum) açığa vurmak
kifş e weka heyva çardehşevî herşey açık seçik ortada
kifş kirin l/gh 1. keşfetmek 2. belirlemek * em xebatkarên xwe kifş bikin çalışanlarımızı belirleyelim 3. tayin etmek, belirtmek * ji bo ku em hev bibînin me di nav xwe de rojek kifş kir buluşabilmek için aramızda bir gün tayin ettik
kifşbûn m 1. belli olma 2. belli olma, anlaşılma, ortaya çıkma, (bir durum) açığa vurma
kifşbûyîn m 1. belli oluş 2. belli oluş, anlaşılma, ortaya çıkış, (bir durum) açığa vurma
kifşe rd 1. belli, malûm 2. bilinen * mirovê kifşe ye bilinen adam
kifşe bûn belli olmak
kifşeng m yaz dönencesi, yengeç dönencesi
kifşî rd belirli
kifşker nd/nt 1. keşfedici, bulucu 2. belirleyen, belirleyici
kifşkirî rd belirlemiş olan
kifşkirin m 1. keşfetme 2. belirleme 3. tayin etme, belirtme
kift m tiksinme, tiksinti, iğrenme
kifte m köfte
kiftê (yekî) jê çûn 1) tiksinti duymak 2. nefret etmek, uyuz olmak, sinirlenmek * kiftê min ji vî mirovî diçe bu adama uyuz oluyorum
kiftequl nd bir tür köfte yemeği
kiftexor rd çok köfte yiyen (çok yiyip az iş yapan kimse)
kifteya nîskê mercimek köftesi
kifteya tirş ekşi köfte
kifteya xav çiğ köfte
kifteyên derewdanî bir tür köfte yemeği
kiftik n köfte
kiftik (i) m kibrit
kiftikê şamê bir tür içli köfte
kiha vebûn l/ngh böbürlenmek, hava atmak, fiyaka yapmak
kihavebûn m böbürlenme, hava atma, fiyaka yapma
kihêl m 1. küheylân 2.soylu, ince belli at, kısrak 3. mec ahu (güzel, narin kadın)
kihû rd yeşil
kijîn bnr kojîn
kijmij bir tür kuru üzüm
kijole m dam kirişlerin üzerine serilen ince çubuklar
kijorek m dam kirişlerin üzerine serilen ince çubuklar
kijûre m 1. küprü kirişi 2. mertek
kikirok ant/m kıkırdak
kil n sürme
m eksiklik
m 1. salınım 2. itim
kil ji çavan dizîn kimseye çaktırmadan bir şeyler yapabilmek
kil tê dan sürme sürmek
kil (ii) rd sarkık
kil bûn l/ngh 1. sallanmak (kımıldamak, bağlı bulunduğu yerden gevşek duruma gelip yerinden oynamak) 2. aniden sıçramak
kil dan l/gh 1. sürmelemek, sürme çekmek 2. kaplamak (bir madeni bir başka madenle kimyasal yöntemle örtmek)
kil kirin (i) l/gh sürmelemek, sürme çekmek
kil kirin (ii) m 1. sallama 2. yayık yayma 3. tepikleme (binek hayvanını yürütme) 4. aniden sıçratma
l/gh 1. sallamak 2. yayık yaymak 3. tepiklemek (binek hayvanını yürütmek) 4. aniden sıçratmak
kil lê dan (an jî xistin) sallamak, itmek
kil û gazind sitem, şikayet
kil û gazind kirin sitem etmek, şikayet etmek
kil û kêmasî eksikllik
kilam türkü.
m 1. türkü, şarkı 2. gazel 3. müzikli hikaye, manzum hikaye 4. ilahî
kilam avêtin ser (yekî) (birine) türkü yakmak
kilam avêtin serê (birinin) üstüne türkü yakmak
kilam bang kirin şarkı söylenecek durum yaratmak, çıkıp bağırmak (tehdit lakırdısı) * tu deynê xwe nedî ezê ji te re kilam bang bikim eğer borcunu vermesen çıqıp bağırırım
kilam çêkirin türkü yapmak
kilam gotin türkü çığırmak, türkü söylemek
kilam li serê gotin üstüne türkü söylemek, türkü yakmak
kilama (yekî) gotin (an jî strîn) türkülemek, gazel okumak
kilambêj nd/nt türkücü
kilambêjî m türkücülük
kilambêjî kirin türkücülük yapmak
kilambûn m türküleşme
kilamê qedîm nd kelâmıkadim, Kur’an
kilamên dawetan düğünlerde söylenen hareketli parçalar
kilamên dilan 1) gönül şarkıları 2. nesib (gazelin bir türü)
kilamên giran ağır, ritmik olmayan parçalar
kilamên rûniştinê meclislerde söylenen ağır şarkılar
kilamên şeran savaş ve çatışmaları konu edinen parçalar
kilamên sivik ritmik, hareketli parçalar
kilamgo nd/nt türkücü
kilamgot bnr kilamgo
kilamok m şarkı, türkü
kilav bnr silav û kilav
kilaw başörtüsü.
m zirve
kilb iri duvar çivisi.
ant/n köpek dişi
kilbê zer nd kertenkele
kilbik bnr kêlb
kilbûn m 1. sallanma (kımıldama, bağlı bulunduğu yerden gevşek duruma gelip yerinden oynama) 2. aniden sıçrama
kilçan m el feneri
kilçîn m mil (göze sürme çekmeye yarayan araç)
kilçînk bnr kilçîn
kilçiv bnr kilçov
kilçov m rastık kalemi, sürme çubuğu
kilçûv bnr kilçov
kildan m 1. sürmeleme, sürme çekme 2. kaplama (bir madeni bir başka madenle kimyasal yöntemle örtme)
kildank m sürmelik (sürme kabı)
kildayî rd 1. sürmeli 2. kaplamalı (altın, gümüş vb. için)
kildayîn m 1. sürmeleyiş, sürme çekme 2. kaplayış (bir madeni bir başka madenle kimyasal yöntemle örtme)
kile m kar ayakkabısı
kilêb m 1. belleme, kazma (herhangi bir araçla toprağı açma) 2. kirizma, kirizme
kilêb kirin l/gh 1. bellemek, kazmak (bel küreği ile toprağı işlemek) 2. kirizmalamak
kilêba xwe qelaptin kirizma yapmak (veya etmek)
kilêbkirî rd 1. bellenmiş (bel küreği ile kazılmış olan) 2. kirizmalanmış
kilêbkirin m 1. belleme, kazma (bel küreği ile toprağı işleme) 2. kirizmalama
kilêjî ant/m kuyruk kemiği
kilekil m kinlenme
kilekor rd 1. bakar kör, bakan kör 2. kör (olguları sezme ve kavrama yetisi, dikkatı olmayan)
kilekorî m 1. körlük (dikkatsizce ve beceriksizce yapılan iş) 2. körlük (gerçeği görmeme durumu)
kilîç m su taneciği
kilîçe m peksimit
kilîd m kilit, anahtar
kilîd avêtin serê kilit (kürek) altına almak
kilîd bûn l/ngh kilitlenmek, kitlenmek
kilîd kirin l/gh kilitlemek, kitlemek
kilîd kirin ber pişta xwe anahtarı beline takmak
kilîd lê anîn anahtar uydurmak
kilîd lê xistin kilit vurmak
kilîda karebayê (an jî elektrîkê) elektrik anahtarı (veya düğmesi)
kilîda konaxê li derê axurê nakeve sarayın kilidi ağır kapısına vurulmaz
kilîda kontakê kontak anahtarı
kilîdbûn m kilitlenme, kitlenme
kilîdçêker nd/nt çilingir
kilîdçêkerî m çilingirlik
kilîddank m anahtarlık
kilîddar nd/nt kilitçi
kilîdfiroş nd/nt anahtarcı (satan kimse)
kilîdfiroşî m anahtarcılık
kilîdger nd/nt anahtarcı (imal eden kimse)
kilîdgerî m anahtarcılık
kilîdker nd/nt anahtarcı, açkıcı
kilîdkerî m anahtarcılık, açkıcılık
kilîdkirî m kilitli, kitli (kilitlenmiş olan)
kilîdkirin m kilitleme, kitleme
kilîdsaz nd/nt anahtarcı (tamir eden kimse)
kilîdsazî m anahtarcılık
kilig bot/m kuşkonmaz (Asparaggus oêicinalis)
kilik n hörgüç (devenin sırtındaki tümsek)
kilîl m 1. kilit, anahtar 2. mzk anahtar (notaların müzik merdivenindeki yükseklik derecelerini göstermek ve buna göre okunmasını sağlamak için portenin başına konulan işaret)
kilîl bûn l/ngh kilitlenmek, kitlenmek
kilîl kirin l/gh kilitlemek, kitlemek
kilîl kirin ber pişta xwe anahtarı beline takmak
kilîl lê anîn anahtar uydurmak
kilîla beraşê değirmen ayar anahtarı
kilîla doyê mzk do anahtarı
kilîla fayê mzk fa anahtarı
kilîla kokê akort anahtarı
kilîla solê mzk sol anahtarı
kilîlbûn m kilitlenme, kitlenme
kilîldank m anahtarlık
kilîlfiroş nd/nt anahtarcı (satan kimse)
kilîlfiroşî m anahtarcılık
kilîlger nd/nt anahtarcı (imal eden kimse)
kilîlgerî m anahtarcılık
kilîlk kilit, anahtar.
bnr kilîl
kilîlkirî m kilitli (kilitlenmiş olan)
kilîlkirin m kilitleme, kitleme
kilîlsaz nd/nt anahtarcı (tamir eden kimse)
kilîlsazî m anahtarcılık
kilîm m 1. kelime, sözcük 2. söz, lâf
kilîm (ii) m kilim
kilîm bi dilê (yekî) ve danîn diliyle sokmak
kilîma eşhedê kelimei şahadet
kilimandin m konuşturma
konuşturmak
kilîmfiroş nd/nt kilimci (satan)
kilîmfiroşî nd/nt kilimcilik
kilimîn m konuşma, dünya kelâmı etme
l/ngh konuşmak, dünya kelâmı etmek * ne hilimîn ne kilimîn tek kelime etmemek
kilîmker nd/nt kilimci (imal eden)
kilîmkerî nd/nt kilimcilik
kilindok bot/m su kabağı
kilindor m bir süt ürünü
kiling kuşkonmaz.
bot/m kuşkonmaz (Asparaggus oêicinalis)
kilîs zo/m kiliz balığı (Tinca tinca)
kilisandî rd kireçli, kireçlenmiş
kilisandin m kireçleme
l/gh kireçlemek
kilîscan m sürme
kilîse m kilise
kilîşe m biçim * naverok û kilîşe içerik ve biçim
kilisîn m kireçlenme
l/ngh kireçlenmek
kilît kilit, anahtar.
bnr kilîd
kilît bûn bnr kilîd bûn
kilît kirin kilitlemek.
bnr kilîd kirin
kilîtdank anahtarlık.
kilîtkirî kilitli.
kilk (i) m kuyruk
kilk (ii) m kalem
kilkil m 1. sallama 2. yayık yayma
kilkilandin (i) m 1. sallama 2. yayık yayma
l/gh 1. sallamak 2. yayık yaymak
kilkilandin (ii) m 1. duygusallaştırıp ağlatma 2. kızdırma 3. mec eziyet verme
l/gh 1. duygusallaştırıp ağlatmak 2. kızdırmak 3. mec eziyet vermek
kilkilîn (i) m 1. sallanma 2. yayılma, çalkalanma
l/ngh 1. sallanmak 2. yayılmak, çalkalanmak
kilkilîn (ii) m 1. duygusallaşmak ağlama 2. kızma (öfkelenme, sinirlenme)
l/ngh 1. duygusallaşmak ağlamak 2. kızmak (öfkelenmek, sinirlenmek)
kilkirandin bnr kulandin
kilkirî rd sürmeli, sürme çekmiş olan
kilkirin (i) m sürmeleme, sürme çekme
kilmisk m keçi kuyruğu
kilmîso rd sümüklü, devamlı sümüğü akan kimse
kilmûç m balgam
kilo n 1. öküz ismi 2. argo ileri gelen * bûye kiloyê gund köyün ileri geleni olmuş
kiloc m pasta
kiloç m tos
kiloç dan l/gh toslamak
kiloçdan m toslama
kilol rd yuvarlak
kilol bûn l/ngh yuvarlanmak
kilol kirin l/gh yuvarlamak
kilolbûn m yuvarlanma
kilolî (...) bûn -e yuvarlanmak
kilolî (...) kirin -e yuvarlatmak
kilolkirin m yuvarlama
kilolok rd yuvarlak, yuvarlakça
kilolokê dimsê nd pekmezden bir tatlı türü
kilom erd/n tümsek
kilomî rd tümsekli
kilor çörek.
m 1. halka (simite benzer ekmek, simitimsi bir tandır ekmeği) 2. börek 3. ağırşak, kurs (yuvarlak ve yassı biçimli nesne) 4. ast çörek, kurs (yuvarlak gök cisimleri içi(bir gök cisminin tekerlek biçiminde görünen yüzü) * kilora rojê güneşin kursu 5. mec göbek 6.argo kıç
kilor (i) rd 1. yuvarlak 2. m çeng müzik aletinin bir parçası
kilor dan l/gh çöreklenmek (yılan için; halka durumunda kıvrılıp toplanmak)
kilor li berê pehn kirin kurulmak (sofraya rahatça oturmak)
kilora hingiv arı dalağı
kilora nav dims pekmezde yapılan bir tür tatlı
kilora sicûk kangal sucuğu
kilordan m çöreklenme (yılan için; halka durumunda kıvrılıp toplanma)
kilordayîn m çörekleniş (yılan için; halka durumunda kıvrılıp toplanma)
kilore m 1. elps şeklinde delikli ekmek 2. rd elips
kilorfiroş nd/nt halkacı (satan kimse)
kilorî kirin l/gh yuvarlaklaştırmak
kilorik bnr kilor (II)
kilorîk m 1. tırşmanç aşı 2. halka (simidimsi ekmek) 3. argo top, nonoş
kilorîkirin m yuvarlaklaştırma
kilorker nd/nt halkacı (imal eden)
kilosk çanak, çömlek.
kiloşk m trafik lâmbası
kilot (i) ant/m kalça kemiği
kilot (ii) rd yuvarlak
kilot bûn l/ngh yuvarlaklaşmak
kilot kirin l/gh yuvarlaklaştırmak
kilotbûn m yuvarlaklaşma
kilotî m yuvarlaklık
kilotkî rd yuvarlakça
kilotkirin m yuvarlaklaştırma
kilox ant kafa tası,
ant/n 1. kelle 2. kafa tası, baş çanağı 3. kuru kafa
kiloxkurt ant/rd kısa kafalı
kiloxparêz nd/rd kafa tasçı
kiloxparêzî m kafa tasçılık
kiloxperest nd/rd kafa tasçı
kiloxperestî m kafa tasçılık
kiloz n sırlı küp
kilozok n küçük sırlı küp
kilp n uzun ve kalın çivi
kils m kireç
kils girtin l/gh 1. kireçlenmek 2. ant kireçlenmek (eklem yerleri kireç tutmak)
kireç tutmak
kils kirin l/gh 1. kireçlemek 2. badana yapmak
kils tê dan l/bw kireçlemek (kireç sürmek)
kils tê gerîn l/bw kireçlenmek, kireç bulaşmak
kilsbişêv rd kireç çözücü
kilsbûn m kireçleşme
kilsdar rd kireçli (kireci olan)
kilsfiroş nd/nt kireççi (satan)
kilsgirtî rd kireçlenmiş, kireç tutmuş olan
kilsgirtin m 1. kireçlenme 2. ant kireçlenme (eklem yerleri kireç tutma)
kilsî rd kalkerli
kilsîn rd 1. kireçli 2. kireç gibi, kireçten olan 3. bot/m bir dağ bitkisi
kilsînî rd 1. kireçimsi, kireşten 2. kireçlice, kireç gibi 3. yumuşak kireçe benzer taş
kilsînî bûn l/ngh kireçleşmek
kilsînîbûn m kireçleşme
kilsker nd/nt kireççi
kilskirî rd kireçli (kireç sürülmüş olan)
kilskirin m 1. kireçleme 2. badana yapma
kilûr m servet
kilwaz m hava, rüzgâr
kilyar m acur
kim n 1. takke 2. uç, zirve
kim kel kirin 1) keyfi yerinde olmak 2) başlığını eğerek kasıntılı bir hale bürünmek
kim ket keçelî derket takke düştü, kel göründü
kimê tapa, şişe kapağı.
bot/m 1. yer mantarı (Tuber melanos porum) 2. ağaç mantarı 3. bj mantar, mantar hastalığı 4. asalak
kimê (yekî) neçûn serê (wî) keyiften dört köşe olmak
kimê (yekî) revandin (birine) bir şey yapmak
kimê elo dide serê welo, yê welo dide serê elo Ali’nin külahını Veli’ye, Veli’nin külahını Ali’ye giydirmek
kimê fes mec kaypak kimse
kimê tîftik tiftik takke
kimê xiço li serê pîço Ali’nin külahını Veli’ye, Veli’nin külahını Ali’ye giydirmek
kimê xwe avêtin hewayê (bir şeye) dünden razı olmak
kimê xwe hilavêtin kıç atmak (çok istemek)
kimê xwe li hewa avêtin külahını havaya atmak
kimêdank m mantarlık
kimêtî m asalaklık
kimêyî bj/rd mantarlı
kimêyî bûn bot l/ngh mantarlaşmak
kimêyîbûn m mantarlaşma
kimik n 1. takke 2. m yabanın ucuna geçirilen delikli tahta 3.m ibik (horoz, hindi vb. nin tepesinde bulunan kırmızı deri uzantısı)
kimik (ii) bot/m mantar
kimika lembayê lamba yuvası (gaz lambası için)
kimiksor rd kırmızı başlıklı
kimil m köz, ateş közü
kimkevej nd bir tür takke
kimkimandin m dolup taşırma
l/gh dolup taşırmak
kimkime zo/m kertenkele
kimkimîn m dolup taşma
l/gh dolup taşmak * ode kimkimî oda dolup taştı
kimreş bûn kıskanç olmak
kimreş rd/nt 1. siyah takkeli 2. kıskanç
kimreşî m kıskançlık
kimreşî kirin l/gh kıskanmak
kıskançlık yapmak
kimreşîkirin m kıskanma
kimşik m 1. hotoz (tavus kuşu, tavük gibi kuşların başlarında bulunan tüyler) 2. kepez (tavuk veya kuşların başındaki uzun tüyler) 3. sorguç, tuğ 4. tarak (bazı kuşların başında bulunan yelpaze biçiminde tepelik)
kimsor nd/nt 1. kırmızı takkeli 2. Kızılbaş
kimsorî m Kızılbaşlık
kimt n 1. tek başını, yalnız dağ 2. zirve
kimûmk rd ufak, ufak tefekçe * kal e, bûye kimûmik ihtiyar biri, ufak tefekçe olmuş
kin rd 1. kısa (boyu, uzunluğu az olan, alçak) * mirovekî bejnkin alçak boylu bir adam 2. kısa (az süren, uzun olmayan) * riya kin kısa yol 3. kısa (ayrıntısı çok olmayan) 4. h kısa (kısaca, kısaltarak) * kin axivî kısa konuştu 5. kısa (kısa olan şey) 6. mec güdük (yetersiz, sonuç vermemiş)
kin (i) m ahır
kin birîn kısa kesmek * axaftina xwe kin biriye konuşmayı kısa kesmiş
kin bûn kısalmak.
l/ngh 1. kısalmak 2. kısalmak (büzülmek) 3. kısalmak (zaman daralmak)
kin girtin l/gh kısa tutmak
kısa tutmak * serek axaftina xwe kin girt başkan konuşmasını kısa tuttu
kin gotin l/gh kısa kesmek
kin hiştin kısa tutmak * milê gomlek kin hiştine gömleğin kolunu kısa tutmuşlar
kin î şîşman tumbadız
kin jê behs kirin kısa geçmek
kin kirin l/gh 1. kısaltmak 2. kısmak (boyunu kısaltmak) * kembera xwe kin kir kemerini kıstı
kin lê bixe her ne ise (kısa keselim, uzatmayalım)
kin lê xistin l/bw sözü kısa kesmek, fazla uzatmamak
bir şeyler, bir şeyler (sözü kısa kesmek)
kin man güdük kalmak * mexseda me kin ma maksadımız güdük kaldı * ev tevgevr kin ma bu hareket güdük kaldı
kin û kurî kısacası
kinahî m 1. kısalık 2. h kısaca
kinar n ahlâk
kinare mzk/m kinare
kinare (i) m duvara süs için asılan halı
kinarejen nd/nt bu müzik aletini çalan
kinarok m un, yağ ve yumurta bulamaç haline getirilerek yapılan bir tür yemek
kinasî m 1. kısalık 2. kısaltım, kısaltma 3. özet, muhtasar 4. h kısacası
kinatî m kısalık
kinayî m 1. kısalık 2. kısaltım, kısaltma 3. özet, muhtasar
kinbastik m bir kız çocuğu oyunu
kinbîn rd kısa görüşlü
kinbînî m kısa görüşlülük
kinbûn m 1. kısalma 2. kısalma (büzülme) 3. kısalık
kinbûyîn m kısalış
kinc çamaşır.
n 1. giysi, elbise, giyecek, giyit 2. giyim * ji kincên wî xuya ye ku karker e giyiminden işçi olduğu belli 3. çamaşır * kincan bişon çamaşırmları yıkayın 4. bez (gelişigüzel kumaş parçası)
kinc birîn l/gh biçki yapmak
kinc lê bûn l/bw giyinik olmak * gava ku ez ketim odeyê kinc lê bûn odaya girdiğimde giyinikti
kinc lêbûyî giyinik
kinc li ber bûn l/bw giyinik olmak
kinc li siyê nayê raxistin gölgeye giysi serilmez
kinc lixwekirî (an jî wergirtî) giyinik
kinc wergirtin l/gh giymek
kincandin m kaşıma
l/gh kaşımak
kincbir nd/nt biçkici, makastar
kincbirîn m biçki, biçki yapma
kincdank m 1. çamaşır dolabı 2. gardırop
kincdar rd elbiseli, giysili
kincdiriyayî rd yırtık elbiseli
kincê bûkantiyê nd gelinlik (elbise)
kincê fermî nd resmî elbise (veya giysi)
kincê gincir mincirî eski püskü giysi
kincê gincir mincirî li xwe kirin hırtlamba gibi giyinmek
kincê serê nd üstlük
kincê serê sibehê sabahlık (elbise)
kincê şevê nd gecelik
kincê zavatiyê nd damatlık (giysi)
kincekinc m kaşıma (çok kaşıma)
kincêl m kirli küpük
kincên jinan kadın elbisesi
kincên mêran erkek elbisesi
kincên tenik li xwe kirin (an jî wergirtin) hafif giyinmek
kincên vekirî açık elbise
kincên xwe avêtin (an jî danîn) çamaşır değiştirmek, kirliye atmak (yıkamak için)
kincên xwe derxistin kıyafetini değiştirmek
kincên xwe vêxistin üstünü değiştirmek
kincên zarokan çocuk elbisesi
kincfiroş nd/nt elbise satıcısı
kincgale rd geniş elbiseli
kincik n çaput, paçavra
kincîn m kaşınma
l/ngh kaşınmak
kincir rd 1. eski püskü giysi 2. paçavra (kumaş, bez vb. için)
kincirandin m hırpalamak, örseleme
l/gh hırpalamak, örselemek
kincirîn m hırpalanma, örselenme
l/ngh hırpalanmak, örselenmek
kincirok m kalburun üzerine birikmiş un ve yumurtadan yapılan bir yemek
kincirûn m kaysi, şeker ve yağdan yapılan bir tür tatlı
kincker rd giydirici
kinckesk rd yeşilli (yeşil giyinmiş kimse)
kinckirî rd giyimli, giyinik
kincsîs rd beyazlı (giysileri beyaz olan kimse)
kincşo nd/nt çamaşırcı
kincşok m çamaşırhane, çamaşırlık
kincsor rd kırmızılı (kırmızı giymiş kimse)
kincşotî m çamaşırcılık
kincşoyî m çamaşır (yıkama işi)
kincspî rd beyazlı (giysileri beyaz olan kimse)
kinctenûr m tandır alt deliğine konulan bez
kincwergirtin m giyme
kincxane nd giyim evi
kind zillet.
m zillet, hör görülme, alçalma
kindik n sütten kesilmiş buzağı
kindir bot/n 1. kendir 2. rd kendir (kendirden yapılma şey) 3. urgan, ürken 4. halat 5. ilmik, ip, yağlı ip (asarak öldürme cezası)
kindir kirin l/gh asmak, idam etmek
kindirfiroş nd/nt urgancı, urgan satıcısı
kindirfiroşî m urgancılık
kindirkirin m asmak, idam etme
kindirvan nd/nt urgancı, urgan yapıp satan
kindirvanî m urgancılık
kindirxe bot/n kındıra (bir tür çayır otu)
kinê m kışın her tarafı kar kaplaması sonucu ahırda hayvan beslemesi
kinê kutilkî rd bıdık, kısa ve tıknaz, fıçı gibi (kimse)
kinemine rd/h gelişigüzel
kinêminê rd/h 1. yarım yamalak 2. gelişigüzel, derme çatma (gelişigüzel toplanmış, aralarında uygunluk bulunmayan) 3. sallapati (kaba saba, özensizce yapılmış olan şey)
kinêr (i) bot/m idris ağacı, kokulu kiraz,
kinêr (ii) m çıban
kinestezî fiz/m kinestezî, devin duyumu
kinêt m ayıp
kinêz nd eş dost
kinf bot/m kenevir, Hint keneviri (Canabis sativa)
kingirtin m kısa tutma
kingotin m kısa kesme
kinî m kısalık
kinî gilover toparlacık
kinif bnr kinf
kinik rd 1. kısa, kısacık 2. badik, bıdık (kısa boylu) 3. orta boylu
kinik (i) m küçük tabak
kinikê şeytan mahşer midillisi
kinikî rd 1. kısaca 2. badikçe, bıdıkça
kinîn rd kısaca (az kısa)
kiniş m kadın hizmetçi
kinişe m süpürge
kinîse m 1. kilise 2. kilise (Hristiyan mezheplerinden her biri) * kinîsa Ortodoksan ortodoks kilisesi 3. kilise (Hristiyanlıkla ilgili dinî kurul) 4. kilise (Hristiyanlığın öğretilmesi, dinî işlerin yönetimi vb. ile ilgili papa ve piskoposlar topluluğu)
kinişt m kilise
kinîşt (i) m sinagog
kinîşt (ii) m çapak (göz çapağı)
kinjiyan m kısa yaşam, kısa ömür
kinker rd kısaltıcı
kinkirî rd 1. kısaltılmış olan 2. kısılmış (boyu kısaltılmış olan)
kinkirin m 1. kısaltma, kısaltış 2. kısma (boyunu kısaltma)
kinkor bot/m dağlık ve ormanlık alanlarda yetişen ıtırlı bir bitki olup eskiden sabun yapımında da kullanılmış
kinnivîs m kısaltma (kelimelerin kısa yazılışı)
kinoj nd/nt cimri
kinoj bûn l/ngh cimrileşmek
kinoj kirin l/gh cimrileştirmek
kinojbûn m cimrileşme
kinojî m cimrilik
kinojkirin m cimrileştirme
kinoş bnr kinoj
kinoşe m süpürge
kinoşe kirin l/gh süpürmek
kinoşekirin m süpürme
kinoşik m süpürge
kinoşte m süpürge
kintî m 1. kısalık 2. mec güdüklük, tamamlanmamış olmak
kinûnik rd ufacık (insan) * bûye kinûnik maye ufacık olmuş kalmış
kinûşe m süpürge
kinûşe kirin süpürmek
kinûşk (i) m süpürge
kinûşk (ii) n 1. pembe 2. rd pembe (bu renkten olan)
kinûşkî rd pembemsi
kinûşkî bûn l/ngh pembeleşmek
kinûşkî kirin l/gh pembeleştirmek
kinûşkîbûn m pembeleşme
kinûşkîbûyîn m pembeleşiş
kinûşkîkirin m pembeleştirme
kinûşktî m pembelik
kip rd 1. berk, sağlam 2. dinç, zinde 2. dimdik (sıkıntıları karşılayacak durumda olan, metin)
kip bûn l/ngh berkimek
kip kirin l/gh 1. berkitmek 2. germek
kip li ser piyan man dimdik ayakta durmak
kip sekinîn dimdik durmak
kipbûn m berkime
kipik m bumbar, hayvan bağırsaklarının içine et ve bulgur konularak pişirilen yemek
kipkesk rd yemyeşil
kipkip rd dipdinç
kipkirin m 1. berkitme 2. germe
kipkûd rd köskötürüm
kipkûr rd depderin
kipor rd bencil
kiporî m bencillik
kir kısa kulaklı hayvan.
rd (r ötüşümlü) kütür
m kin
m 1. edim, eylem, fiil, amel 2. mec eser, yapım * ev kira min e bu benim eserim
l/ngh rd sakin
kir (i) rd (r kalın okunur) 1. abes, saçma (akla ve gerçeğe aykırı) 2. abes (boş, gereksiz, yersiz) * ev kar li min kir tê bu iş bana abes geliyor
kir (ii) rd (r kalın okunur) 1. kulağı küçük olan davar 2. kulaksız hayvan
kir (iv) rd şehla, şaşı * kir dinêre şaşı bakıyor
kir (v) n 1. taşlı tepe 2. taşlık arazi
kir bûn l/gh sakinleşmek
sakinleşmek
kir kirin l/gh 1.kıtır kıtır öğütmek 2. bir darbeden kesmek, köklemek
kir û kir kütür kütür
kir û pirt nd öteberi
kira (yekî) bi (yekî) man ettiğiyle kalmak
kira (yekî) jê hatin gıcık kapmak
kira (yekî) jê re man ettiği yanına (kâr) kalmak
kira (yekî) lê bûn kin bağlamak
kira wan li hev bûn birbirine karşı kinli olmak
kira xwe bijartin ettiğini bulmak (veya çekmek)
kira xwe dan (yekî) (birine) kancayı takmak (veya atmak)
kira xwe pê kirin yapacağını yapmak
kirab m 1. yeni sürülmüş arazi, bir kez sürülen arazi 2. nadas
kirakî m 1. pazar günü 2. pazar, panayır
kiran bnr geran
kirandî rd kemirik
kirandin m kemirme, kemiriş
l/gh kemirmek
kirang nd malaz, sürülmemiş, ot bürümüş toprak
kirap bnr kirab
kirar (i) n kumaş
kirar (ii) rz/m özne
kirarî m 1. işlem 2. mat işlem (muamele) * çar kirariyên bingehîn ên matematîkê matematiğin dört temel işlemi 3. kîm işlem, muamele
kirarîya arîtmetîk mat aritmetik işlem
kiras gömlek.
n 1. entari, fistan, kadın entarisi 2. ön kısmı kapalı fistan 3. entari (erkeklerin giydikleri uzun düz üstülük, Arap erkeklerin giydiği entari gibi) 4. iç gömlek (vücudun üst kısmına giyilen iç çamaşırı) 5. gömlek, kılıf, şömiz, karton kaplama gömleği (kitap kapağına geçirilen kab) 6. kisve (Hacıların Kâbe’de giydikleri beyaz üstlük) 7.n kaplama (diş için) 8. mec ay başı, âdet
kiras avêtin (an jî guhartin) gömlek değiştirmek (yılan üst derisini değiştirmek)
kiras dan kişandin kaplatmak, kaplama yaptırmak
kiras hatin ay başı olmak
kiras hatin kişandin kaplama yapılmak
kiras kirin l/ngh kaplama yapmak, kaplamak (diş kaplaması yapmak) * diranên xwe kiras kirine dişlerini kaplama yaptı
kaplama yapmak (diş için) (bi)
kiras kişandin l/ngh kaplama yapmak, kaplamak (diş kaplaması yapmak)
kiras û derpê don gömlek
kirasderpê nd don gömlek
kirasê bêpêsîr lê kirin (birine) iftirada bulunmak
kirasê bûkaniyê nd gelinlik
kirasê canparêz nd koruyucu elbise
kirasê fesilandî biçilmiş kaftan
kirasê ji hesin ateşten gömlek
kirasê kitan şefaf bir tür entari kumaşı
kirasê mar nd yılan gömleği, yılan kavı
kirasê mirinê çirandin kefeni yırtmak
kirasê şevê nd gecelik (yatakta giyilen giyecek)
kirasê xayînan kin e hainlerin entarisi kısa olur
kirasek ji (yekî) bêhtir qetandin bir gömlek fazla eskitmiş olmak
kirasguherî yezidilikte ruh göçü
kiraskirî rd kaplama, kaplamalı (diş)
kiraskirin m kaplama yapma, kaplama, kaplayış (diş kaplaması yapma)
kiraskişandî rd kaplamalı (dişçilikte)
kiraskişandin m kaplama yapma, kaplama, kaplayış (diş kaplaması yapma)
kiraskurt n kadin iç giysisi
kirasnekirî rd kapsız (diş için)
kirasşo m çamaşırcı
kirbêj rd söyleyipte yapan
kirbît bnr kibrît
kirbûn m sakinleşme
kirçik m kapuska
kirçîn m tırkırtı
kirçom n talaş * kirçomek nan bir talaş ekmek
kirçomî rd taşımsı
kirdan n 1. erkek manda 2. mec yiğit
kirdane bnr kirdanek
kirdanek m 1. merdane (türlü işlerde kullanılan silindir biçimindeki araç) 2. oklava
kirdang m merdane (türlü işlerde kullanılan silindir biçimindeki araç)
kirdar nd/nt 1. fail, yapan 2. icraatçı 3. tek işlemci 4. rz özne
kirdar kirin l/gh uygulamak, tatbik etmek
kirdarbar rd uygulanabilir
kirdarbarî m uygulanabilirlik
kirdarî m 1. amel, edim, eylem, pratik 2. icraat 3. uygulama, uygulayım 4. rd pratik, amelî
kirdariş m icraat
kirdarkî h uygulamalıca
kirdarkirin m uygulama, tatbik etme
kirdasî nd Kurmanc
kirdaskî m Kurmancça (Kürtçenin Kurmancî lehçesi)
kirdayetî m başkanlık, riyaset
kirde özne (grm.).
rd 1. eden, yapan, fail 2. rz/m özne 3. fel özne
kirdekar rd eden, yapan, fail
kirdenav rz/nd ismi fail
kirdewar rd öznel
kirdewarî rd öznellik
kirdeya hevpar rz ortak özne
kirdeya hevpar (hevpişk an jî muşterek) rz ortak özne
kirdeya hevpişk rz ortak özne
kirdeya xurtkirîrz pekiştirmeli özne * ez bi xwe hatim ben kendim geldim
kirdinak m hadde
kirdinak kirin l/gh haddelemek
kirdinakkirin m haddeleme
kirdinakvan nd/nt haddeci
kirdox rd eden, yapan, fail
kire m taşlı, çıplak yamaç
kirê m 1. kira, icar 2. kira (karşılık olarak verilen para)
kirê (yekî) jê çûn (an jî hatin) gıcık almak (veya olmak)
kirê kirin l/gh kiralamak
kirêb m nadas
kirêb kirin l/gh nadaslamak
nadas etmek (veya yapmak)
kirêbkirî rd nadaslı
kirêbkirin m nadaslama
kirêc m kireç
kirêc girtin l/gh 1. kireçlenmek 2. ant kireçlenmek (eklem yerleri kireç tutmak) * cihê monikên wî kirêc girtine eklem yerleri kireçlenmiş
kireç tutmak
kirêc helandin kireç söndürmek
kirêc kirin l/gh kireçlemek
kirêc tê dan l/bw kireçlemek (kireç sürmek)
kirêc tê gerîn l/bw kireçlenmek, kireç bulaşmak
kirêcbûn m kireçleşme
kirêcdar rd kireçli (kireci olan)
kirêcfiroş nd/nt kireççi (satan kimse)
kirêcgirtî rd kireçli, kireçlenmiş, kireç tutmuş olan
kirêcgirtin m 1. kireçlenme 2. ant kireçlenme (eklem yerleri kireç tutma)
kirêchez rd kireççil
kirêcker nd/nt kireççi (imal eden)
kirêckirî rd kireçli (kireç sürülmüş olan) * dîwarê kirêckirî kireçli duvar
kirêckirin m kireçleme
kirêcxane m kireçlik
kirêdar nd/nt kiracı (kira ile tutan kimse)
kirêdarî m kiracılık (bir evde kiracı olma durum)
kirêder rd kiralayan, kiralayıcı, kiraya veren, mucir
kirêdêr bnr kirêder
kirêderî m kiralayıcılık, mucirlik
kirêê lê xurîn kiraya çıkmak istemek, canı kira ödemek istemek
kirêgir nd/nt kiracı, müstecir (kira karşılığında bir yeri tutan)
kirêgirî m kiracılık
kirêgirtî rd kiralık (kiralanmış olan)
kirêjiyok ant/m dış kulak
kirek rd fail, yapan
kirêker nd/nt kiracı, kiralayan, müstecir (kira karşılığında bir yeri tutan)
kirêkerî m kiracılık, müstecirlik
kirekir m kaşıma (çok kaşıma)
kirekir ji guh dibe kulak tırmalayıcı
kirekir ji guhê (yekî) birin kulak tırmalamak
kirekir ji guhê (yekî) çûn kulak tırmalamak * ji ber dengê wê yê zirav kirekir ji guhê min çû onun ince sesi kulağımı tırmaladı
kirêkirî rd 1. kiralı 2. kiralık (kiralanmış olan) * mêrkujê kirêkirî kiralık katil
kirêkirin m kiralama
kiremît kiremit.
m kiremit
kiremîtfiroş nd/nt kiremitçi (satan kimse)
kiremîtfiroşî m kiremitçilik
kirên destan el işi
kirêt çirkin.
rd 1. çirkin 2. iğrenç 3. çirkef, kirli (toplumun değer yargılarına aykırı olan)
kirêt bûn l/ngh 1. çirkinleşmek 2. iğrençleşmek 3. kirlenmek, çirkefleşme
kirêt dîtin l/gh çirkinsemek
kirêt kirin l/gh 1. çirkinleştirmek 2. iğrençleştirmek 3. çirkefleştirmek
kirêtane h 1. çirkince 2. iğrenççe 3. çirkefçe
kirêtayî m 1. çirkinlik 2. iğrençlik 3. çirkeflik
kirêtbûn m 1. çirkinleşme 2. iğrençleşme 3. kirlenme, çirkefleşme
kirêtdîtin m çirkinseme
kirêtî m 1. çirkinlik 2. iğrençlik 3. 3. çirkeflik
kirêtker rd 1. çirkinleştirici 2. kirletici
kirêtkî rd/h 1. çirkince 2. iğrenççe 3. çirkefçe
kirêtkirin m 1. çirkinleştirme 2. iğrençleştirme 3. çirkefleştirme
kirêya xanî ev kirası
kirêyar nd/nt kiracı, kiralayan
kirêyarî m kiracılık
kirgûd m 1. kibrit 2. kükürt
kirh çirkin.
rd 1. yaramaz, haşarı 2. çirkin
kirh bûn yaramaz olmak
kirhî m 1. yaramazlık 2. çirkinlik
kirî rd yapılmış, edilmiş olan
nd zanetme * jê kirî ew miriye öldüğünü zanetmiş
kirîb bnr kirîv
kiribîn bnr keribîn
kiriçandin m kemirme
l/gh kemirmek
kiriçîn m kemirilme
l/ngh kemirilmek
kirîdar nd/nt alıcı, satın alıcı, müşteri
kirîdar dîtin alıcı bulmak
kirîdarî m alıcılık, satın alıcılık
kirîger nd/nt alıcı, satın alıcı, müşteri
kirîger dîtin alıcı bulmak
kirîgerî m alıcılık, satın alıcılık
kirijandin m 1. kişnetme 2. mec sırıtma
l/gh 1. kişnetmek 2. mec sırıtmak
kirijîn m 1. kişneme 2. mec sırıtma
l/ngh 1. kişnemek 2. mec sırıtmak
kirik m yapma, edim, eylem
kirik (i) (k ince okunur) ant/m 1. kıkırdak, kıkırdak doku 2. köprücük kemiği
kirik (ii) rd kabuğu alınmış yarma
kirik (iii) rd çekik (çene için) * çenekirik çekik çeneli
kirik û xurik 1) yapıp etme ve yeme * dinya kirik û xurik e dünya yapıp etme ile yeme içmeden ibarettir 2) yapıp etme
kirikî h çekikçe (çene için)
kirîn l/gh almak, satın almak * xanî kirîn ev almak
m 1. alım, satın alma 2. alış, satın alış
kirin m 1. amel, eylem, edim, fiil 2. yapma, yapış (ortaya koyma, gerçekleştirme, oluşturma) 3. yapma (bir işle uğraşma, meşgul olma) 4. yapma (gerçek niteliğini vermek) 5. yapma (bir dileği, bir isteği yerine getirme) 6. yapma (bir düşünceyi, bir davranışı, bir isteği dönüştürme, gerçekleştirme) 7. yapma (bir harekete, bir işe başlama veya bir hareketle, bir işle uğraşma) 8. yapma (dışkı çıkarma) 9. yapma (gerçekleştirme) 10. yapma (tehdit yolu ile birini herhangi bir duruma getirme) 11. yapma (isim soylu bir kelime ile bir durum yaratma) 12. yapma (edinme, sahip olma) 13. yapma (bir kimseye bir meslek kazandırma, yetiştirme) 14. etme (bir durumu ortaya çıkarma) 15. etme (bir işi yapma) 16. etme (iyi kötü zarflarıyla) 17. etme (vermek anlamında) 18. etme (eşit değer kazanma) 19. etme (herhangi bir değerde olma) 20. etme, geçirme (yapma) 21. etme, yapma, gösterme 22. etme, gösterme 23. etme, buyurma 24. koyma (bir şeyi başka bir şeyin içine yerleştirme) 25. koyma (bir kimseyi işe yerleştirme) 26. koyma (bırakma, içeri salma) 27. koyma (katma, ekleme) 28. doldurma 29. çevirme (kötü bir duruma getirme) 30. (kız) evlenme, kocaya varma 31. değme (değerinde olma) 32. edinme (kendini bir şeye sahip kılma) 33. eyleme 34. giyme 35. icra etme 36. kırkma (ucundan kesme) 37. kapama, kapatma (bir yere sokup dışarı çıkmasına engel olma, hapsetme) 38. edinme 39. kılma, kılış
(kilometre, mil, fersah) yapmak 6) koymak, sokmak 7) yatırmak, bastırmak * îsot kirin xwê biberi tuza yatırdı 8) sarmak, uğratmak * serê wê kire belayê başını belaya sardı 9. sokmak, giymek * piyê xwe kire sola xwe ayağını ayakkabısına soktu 10. vurmak (bağlamak, takmak, koymak) * kelemçe kirine destên wî ellerine kelepçe vurmuşlar
kirin (bayan) birini eş olarak kabul etmek
kirin (…) 1) geçirmek, yerine yerleştirmek * Zîlan gerdenî kire stûyê xwe Zilan kolyayı boynuna geçirdi 2) (bir yere) almak (içeri götürmek) * em kirin odeyeke mezin kirin bizi genişçe bir odaya aldılar 3) kapatmak * ew dînikê hanê kirine hundir deliyi eve kapattılar 4) atmak (koymak) * te xwê kire xwarinê? Yemeğe tuz attın mı? 5) atmak (yerleştirmek, koymak) (kîlometre, mîl û hwd.)
kirin abenoyê (tiştekî) (bir şeye) abone yapmak (veya etmek)
kirin abîde l/gh abideleştirmek anıtlaştırmak
kirin abone abone yapmak (veya etmek)
kirin agir pêketin alev alev (vücut ısısı herhangi bir sebeple artmış olmak) (tiştek)
kirin aqilê xwe l/bw 1. aklına koymak 2. (bir şeyi) zihnine yerleştirmek
aklında tutmak, akıldan geçirmek (tiştek)
1) (bir şeyi) aklında tutmak (öğrenmek, bellemek) 2) (bir şeyi) aklına koymak * carek vê kiriye aqilê xwe, dê bike bir kere bunu aklına koymuş, yapacak
kirin armanc l/gh amaçlamak
kirin armanca nîşanê (bir şeyi) hedef almak
kirin ax û tiraf yerle bir etmek, dümdüz etmek
kirin ax û zar feryat figan etmek
kirin axîn l/gh ahlamak
ah etmek
kirin axurê ahıra çekmek
kirin bahane l/gh bahane etmek
kirin balî l/gh balyalamak
kirin baq l/gh demetlemek
kirin bar û piştî kendine sorun etmek, kendine dert edinmek
kirin barebar l/gh bangırdamak
kirin barimteyê l/gh rehine koymak (veya vermek)
kirin barîn l/gh feryat etmek, haykırmak
kirin bêjinga qulqulî delik deşik etmek (bir şeyin her yanında delikler açmak)
kirin bela û berî (yekî) dan (bir şey birinin) başına sarmak
kirin belaya serê (yekî) (birinin) başına ekşimek (ağır yük olmak) (yek)
kirin belayê (birini) ateşe vermek (tehlikeli duruma sokmak)
kirin bende l/gh köleleştirmek
kirin benîşt (an jî melhem) sakızlaştırmak
kirin ber (…) 1) önüne katmak 2) kaptırmak, kıstırmak (vücudun herhangi bir organı, bir kaza sonucunda makine tarafından ezilmek veya koparılmak) * destê xwe kiriye ber makîneyê elini makinaya kaptırmış * destê xwe kire ber derî elini kapıya kıstırdı
kirin ber cot çifte koşmak (tiştek)
kirin ber dilê xwe mideyi bastırmak (yek)
1) (birini) koynuna almak 2) (birini) koynuna almak (biriyle sevişmek için yatmak)
kirin ber gêreyê çift koşmak
kirin ber hesab hesaba saymak (yek)
kirin ber hev l/bw kapıştırmak
kirin ber kar l/bwişe koşturmak
(birini) işe koşmak (veya koşturmak)
kirin ber şixreyê çift koşmak
kirin ber suxreyê angaryaya koşmak
kirin ber xwe l/bw takmak, kuşanmak * demançe kiriye ber xwe û çûye tabancayı beline takıp gitmiş
kirin berdilê xwe l/bw koynuna almak
kirin berê 1) hesaba saymak * deynê me bike ber pereyê me borcumuzu paramıza say 2) kapsamına almak * ji ber ku tawanbarên ramanê jî bikin ber efûyê, dixebite fikir suçlularını da af kapsamına alınması için çalışıyor 3) kaptırmak * destê xwe kiriye ber makîneyê elini makinaya kaptırmış
kirin berînî l/gh 1. bağırmak, banlamak, bangırdamak 2. melemek 3. cart curt etmek
kirin beyaban l/gh çölleştirmek
kirin bi teqsîtan taksitlendirmek (yek)
kirin bilewil l/gh fan fin etmek
kirin bilqebilq l/gh fıkırdamak, çokramak
kirin bilqîn l/gh fıkırdamak, çokramak
kirin bilqînî l/gh çokramak, fıkırdamak, tokurdamak
kirin bimîn l/gh bumlamak
kirin bin baskê xwe (birine) kanat açmak, (birini) kanadı altına almak, (birinin üstüne) kanat germek
kirin bin çav (an jî çavan) göz altına almak
kirin bin çengê xwe koltuklamak, koltuğunun altına koymak * boxçika xwe kire bin çengê xwe û çû bohçasını koltuklayıp gitti (yek)
(birine) kol kanat olmak (veya germek) (tiştek)
kirin bin destê (an jî înhîsara) xwe tekeline (veya tekellerine) almak
kirin bin fermandariya xwe (birini) egemenliği altına almak
kirin bin hêvşiya xwe himayesine almak
kirin bin kêrê bıçak altına yatırmak, ameliyat etmek
kirin bin kontrolê kontrol altına almak (yek)
kirin bin mehra xwe nikâhına almak (yek)
kirin bin meyeta xwe 1) nüfüzu altında tutmak 2) avucunun içine almak
kirin bin muhafizeya xwe himayesine almak
kirin bin nîr 1) çift koşmak 2) boyunduruka vurmak (baskı altına almak)
kirin bin pişkinînê denitim (veya kontrol) altına almak
kirin bin ramana xwe mec tekeline (veya tekellerine) almak (yek)
kirin bin serweriya (an jî fermandariya) xwe (birini) egemenliği altına almak
kirin bin stara xwe himayesine almak
kirin bin temînatê güvenceye bağlamak
kirin bin zept û rebtê zabturapt altına almak
kirin binçav l/gh göz altına almak
kirin binê cilikê sömen altı etmek, üstüne perde çekmek
kirin bîra (yekî) (birine) hatırlatlmak, aklına getirmek * beriya xwarinê şekir meke bîra zarok yemekten önce şekeri çocuğun aklına getirme
kirin bîra xwe hatırında tutmak
kirin birebir l/gh yaygara koparmak
kirin birînî l/gh yaygara koparmak (veya yaygarayı basmak)
kirin boraq kurban etmek
kirin borebor l/gh bağırmak, bangırdamak
kirin borînî l/gh 1. bağırmak, banlamak, bangırdamak 2. böğürmek (insan için) 3. cart curt etmek
kirin boxçeyê l/gh bohçalamak
kirin bûk gelin etmek (yek)
kirin bûseyê (birini) pusuya düşürmek
kirin bûxar l/gh buharlaştırmak
kirin carecar l/gh carlamak, yaygara koparmak (veya yaygarayı basmak)
kirin carînî l/gh carlamak
kirin çavê (yekî) gözüne sokmak
kirin çavê xwe l/bw 1. gözüne koymak 2. gözüne kestirmek
kirin cebarê alçıya almak (veya koymak)
kirin çelqeçelq l/gh cumbuldamak, cumburdamak
kirin çelqînî l/gh cumbuldamak, cumburdamak
kirin çeqînî l/gh çatırdamak
kirin çete l/gh çeteleştirmek
kirin çêtir e ji gotinê yapmak söylemekten daha iyidir (cihek)
kirin cezaretê l/gh cendereye sokmak
kirin cih l/gh 1. yerine koymak, yerleştirmek 2. örtmek * deri kire cih kapıyı örttü
yerleştirmek (yerine koymak) (kesek)
kirin cihê (…) 1) yerleştirmek, yerine koymak * min ew kire cihê wî ben onu yerine koydum * keremîtan dike cihê wan kiremitleri yerine yerleştiriyor 2) yerine koymak, bırakmak * şekir bike cihê wî şekeri yerine koy
kirin cihekî 1) (birini) bir yere tıkmak 2) (bir yere) tıkmak * diz kirine hepsê hırsızı hapse tıkmışlar
kirin cilsê alçıya almak (veya koymak)
kirin çimeçim l/gh kem küm etmek
kirin çingîn l/gh çınlamak
kirin çingînî l/gh çınlamak, tıngırdamak
kirin çipînî l/gh patırtı etmek
kirin çirax l/gh çırak etmek
kirin çîrçîranok (bir şeyi) dilli düdük yapmak (bir haberi herkese yaymak)
kirin cirecir l/gh carlamak, yaygara koparmak (veya yaygarayı basmak)
kirin çireçir l/gh gıcır gıcır etmek
kirin çîreçîr l/gh cırıldamak, cır cır ötmek
kirin çirik aşındırmak (bir yere pek çok gitmek) (derek)
(bir yeri) yol etmek (tiştek)
kirin cirînî l/gh bağırmak, bağırıp çağırıp, carlamak
kirin çirînî l/gh gıcırdamak * derî dike çirînî kapı gıcırdıyor
kirin çîrînî l/gh 1. cazdırmak, cırıldamak, cırtlamak 2. gacırdamak, gacır gucur etmek, gacır gacır etmek 3. cır cır ötmek 4. zımbırdatmak
kirin çirkeçirk l/gh 1. çatır çatır etmek 2. cızır cızır etmek (kamış kaleminin sesi gibi) 3. gıcırdamak
kirin çirkînî l/gh 1. çatırdamak, çat etmek 2. cızırdamak, cızıldamak 3. gacırdamak, gacır gucur etmek, gacır gacır etmek
kirin civak l/gh toplumlaştırmak
kirin çîzeçîz l/gh 1. cazdırmak, cırıldamak 2. cır cır ötmek
kirin çizînî l/gh cızırdamak, cızıldamak (kesilen camın veya yazı yazarken çıkan sesi anlatır)
kirin çîzînî l/gh 1. cazdırmak, cırıldamak 2. cır cır ötmek 3. zımbardatmak
kirin çol l/gh çölleştirmek
kirin çûkînî l/gh çik çik ötmek (veya yapmak)
kirin dafê (dafikê an jî faqê) 1) kapana düşürmek (veya kıstırmak), tuzağa düşürmek 2) kafeslemek (çıkar sağlamak için birini aldatmak) (yek)
kirin dafikê 1) (birini) tuzağa düşürmek, kapana sıkıştırmak (birini düzenle ele geçirmek) 2) açmaza getirmek (veya düşürmek), kapana sıkıştırmak (birini zor durumda bırakmak) (yek)
kirin dar l/gh (argo) gebertmek
kirin deh pere hiştin (birini) on paralık etmek (yek)
kirin dehmekê l/gh hizalamak
kirin delalî l/gh nazlılaştırmak
kirin dengî l/gh şaaşa yapmak, çan çalmak, herkese bildirmek
kirin dep l/gh evleklemek
kirin der kovmak.
l/gh 1. dışarı atmak, kovmak (bir yerden sürüp çıkarmak) * me ew ji malê bi zorekê kire der onu evden zor kovduk 2. çıkarmak (birinin veya bir şeyin çıkmasını sağlamak, çıkmasına sebep olmak) 3. çıkarmak (sindirim yolundan dışarı atmak)
kirin der û dertûlan (birini) sokaklara düşürmek
kirin derhûd (destber an jî zaminder) kefil etmek
kirin derpê l/gh (argo) kadın kocasını topluluktan soyutlamak
kirin dest eline tutuşturmak (karşısındakinin isteyip istemediğini düşünmeyip ansızın vermek) * jinikê name kire destê wî kadın eline mektubu tutuşturdu (yek)
ele geçirmek (yakalamak, zaptetmek)
kirin destber (an jî zaminder) kefil etmek
kirin destê (yekî) eline tutuşturmak * name kire destê min mektubu elime tutuşturdu
kirin destê xwe eline almak (bir işin veya yerin yönetimini emrine almak) (tiştek)
ele geçirmek (sahibi olmak)
kirin devê (yekî) ağzına tıkamak (yek)
kirin dimedim l/gh güm güm etmek
kirin dimîn l/gh uğuldamak (beyinde, kulakta uğultu olmak)
kirin dimînî l/gh gümbürdemek
kirin dîn bûn l/bw fırttırmak, fıttırmak * ez dikim ji destê vî merivî dîn bibim bu adamın elinden fırttıracağım
kirin ding l/gh denk yapmak, bağlamak, balyalamak * eşya ding kirin eşyayı bağlamak
kirin dingînî l/gh gümlemek
kirin du pere (birini) iki paralık etmek (yek)
kirin dûkel l/gh buharlaştırmak
kirin erdê 1) (birini) yere yıkmak 2) (birini) toprağa vermek
kirin eter l/gh eterleştirmek
kirin eyar tulum çıkarmak
kirin eyb l/gh ayıplamak
kirin faqê kapana düşürmek (veya kıstırmak)
kirin felq l/gh ayırmak (bölmek) * sêv kirin çar felq elmayı dörde ayırdı
kirin feryad û fîxan feryat etmek, haykırmak (yek)
kirin fileh l/gh hristiyanlaştırmak
kirin firînî l/ngh hopurdatmak, höpürdetmek
kirin fîrînî l/gh çağlamak, gürüldemek (nehir, akarsu ve dereler için) * çem dike fîrînî û dikişe dere gürüldeyerek akıyor
kirin fisînî l/gh fısıldamak
kirin fişînî l/gh tıslamak (kaz, kedi, yılan vb. nin çıkardığı ses)
kirin fîtefît l/gh ötüşmek
kirin fitîl (birini) ifrit etmek (yek)
kirin fitîl hiştin (birine) fitil vermek
kirin fîtînî l/gh ötüşmek * çûkên li ser daran dikirin fîtînî ağaçtaki kuşlar ötüşüyordu
kirin formûl l/gh formülleştirmek
kirin franiz l/gh Fransızlaştırmak
kirin frensawî l/gh Fransızlaştırmak
kirin gac l/gh kangallamak, keleplemek
kirin gaz l/gh gazlaştırmak
kirin gazî l/gh adak etmek
kirin gêjahiyê gürültüye getirmek (karışıklıktan yararlanarak istediğini elde etmek)
kirin geranê (an jî tedawulê) tedavüle çıkarmak
kirin gerewa (tiştekî) rehine koymak (veya vermek)
kirin gerewa hev birbirinin yerine saymak
kirin gilde l/gh yumaklamak
kirin gilok l/gh topaklamak
l/gh yumaklamak
kirin giregir l/gh gürlemek
kirin girik l/gh bezelemek, topaklamak (hamur topağı yapmak)
kirin gixîn l/gh agulamak
kirin gixînî l/gh agulamak
kirin gorî (an jî qurban) kurban etmek
kirin guharek û kirin guhê xwe kulağına küpe etmek * keça min van gotinên min bike guharek û bike guhê xwe bu sözlerimi kulağına küpe yap kızım (yek)
kirin gulpîn l/ngh parlamak (tutuşup alev çıkarmak )
kirin gulpînî l/ngh parlamak (tutuşup alev çıkarmak )
kirin gumegum l/gh güm güm etmek
kirin gumîn l/gh 1. gümlemek 2. uğuldamak (beyinde, kulakta uğultu olmak)
kirin gumînî l/gh gümbürdemek
kirin gunehan (birini) günaha sokmak
kirin guregur l/gh harıldamak
kirin gûrî l/gh evleklemek
kirin gurînî l/gh 1. gürlemek * esman kire gurînî gök gürledi 2. gürüldemek (nehir, akarsu ve dereler için) * çem dike gurînî û dikişe dere gürüldeyerek akıyor
kirin gurmegurm l/gh güm güm etmek
kirin gurmînî l/gh gümbürdemek, gürlemek
kirin gurz l/gh demetlemek
kirin guvînî l/gh uğuldamak (rüzgâr sesi için)
kirin halê xerab duman attırmak (kötü duruma düşürmek) (yek)
kirin hawar l/gh 1. feryat etmek (büyük bir yokluk, zarar ve sıkıntı içinde bulunmak 2. yardım çağırmak
kirin helalî heram l/bw zehir zıkkım etmek
kirin helaliya xwe (birini) helâlliğe almak
kirin hêlekana li ser avê gergin ve sinirli bir duruma yol açmak, elektriklendirmek
kirin hêncet l/gh bahane etmek
kirin hesab hesaba dökmek (tiştek, rewşek)
kirin hesabê xwe (bir şeyi, bir durumu) hesaba almak (veya hesaba katmak)
kirin hesarê l/gh çembere almak
kirin hestî l/gh kemikleştirmek
kirin hev û din l/bw 1. kenetlemek (birbirine geçirerek bağlamak) * destê xwe kiribû hev û din ellerini kenetlemişti 2. kenetlemek (sıkıca birbirinin üzerine kapamak)* devê xwe kiribû hev û din venedikir ağzını kenetlemiş açmıyordu
kirin hêwirze l/gh gürültü çıkarmak (etmek, koparmak veya yapmak)
kirin hilm û gulm buharlaştırmak
kirin hilqînî l/gh öğürmek
kirin himehim l/gh güm güm etmek
kirin himînî l/gh 1. gümbürdemek 2. gürlemek
kirin hîqehîq l/gh kıkırdamak, kakır kakır gülmek
kirin hîqînî l/gh kıkırdamak
kirin hirehîq l/gh kahkaha atmak
kirin hiş avêtin l/bw fırttırmak, fıttırmak * ez dikim ji destê vî merivî hiş biavêjim bu adamın elinden fırttıracağım
kirin hişê xwe l/bw (bir şeyi) zihnine yerleştirmek, aklına koymak
1) hatırında tutmak, aklında tutmak 2) aklını takmak 3) kafasına koymak, zihnine yerleştirmek, dağarcığına atmak 4) kafasından geçirmek (tiştek)
1) (bir şeyi) aklında tutmak (öğrenmek, bellemek) 2) (bir şeyi) aklına koymak, aklına takmak (veya aklını takmak)
kirin hîz (an jî eyar) tulum çıkarmak (cihek)
kirin hîzayekê l/gh hizalamak
kirin humîn l/gh gürlemek (top gibi gürlemek)
kirin îdeal l/gh idealleştirmek, ülküleştirmek
kirin iftînî l/gh 1. ıhlamak, ıklamak 2. tıslamak (ağır yük altında iniltiye benzer ses çıkarmak)
kirin îsawî l/gh hristiyanlaştırmak
kirin îskînî l/gh hıçkıra hıçkıra ağlamak
kirin kafir keratî 1) alan talan etmek, allak bullak etmek, darmaduman etmek, ortalığı karıştırmak, dumanı vermek (karmakarışık bir duruma getirmek) 2) tozu dumana katmak (ortalığı alt üst etmek) 3) (bir yeri) curcunaya çevirmek, döndürmek (veya curcunaya vermek) (tiştek)
(bir şeyi) çorba etmek
kirin kafir keratî hiştin karmakarış etmek
kirin kafirkeratî l/gh 1. alan talan etmek, darmaduman etmek, allak bullak etmek 2. çıkmaza sokmak
kirin kalan l/gh kınlamak
kirin kalekal l/gh inim inim inlemek
kirin kalînî l/ngh melemek
kirin karîgeriyê l/gh yürürlüğe konmak
kirin kefa destê xwe avuçlamak
kirin kelef l/gh kangallamak, keleplemek
kirin keltekelt l/gh 1. havlamak 2. havlamak, boş konuşmak 3. çan çan etmek (ötmek veya konuşmak)
kirin kemînê pusuya (veya tuzağa) düşürmek
kirin kenî l/gh gülmek
kirin kerê qiyametê çanına ot tıkmak (tıkamak veya tıkanmak)
1) muma döndürmek veya çevirmek (uslandırmak) 2) ağzının payını vermek (yek)
kirin ketin düşeyazmak
kirin kirêc l/gh kireçsilemek
kirin kiriyar abone yapmak (veya etmek)
kirin kiriyarê (tiştekî) (bir şeye) abone yapmak (veya etmek)
kirin kirpekirp l/gh çıtır çıtır etmek
kirin kirpîn l/ngh kakırdamak
kirin kirpînî l/gh 1. çıtırdamak, kıtırdamak (ekmek için) * gava ku nanê hişk dixwar di devê wê de dikir kirpînî sert ekmek yiyince ağzında çıtırdıyordu 2. kütürdemek
kirin kirtekirt l/gh tıkırdamak
kirin kirtînî l/gh tıkırdamak
kirin kitêb l/gh kitaplaştırmak
kirin kizekiz l/gh 1. cızırdamak (acı duymak) 2. cızırdamak (et ateşte kızartıldığında)
kirin kizînî l/gh 1. cızırdamak (acı duymak için) * nava dilê min kire kizînî içim cızırdadı 2. cızırdamak (ateşte et pişirirken)
l/gh 1. cızırdamak, cızıldamak (acı duymak, içinin cız etmek) 2. cızırdamak (ateşte et pişirildiğinde çıkan ses için)
kirin koda ribabê (birinin) antipropagandasını yapmak, davul etmek
kirin kole l/gh köleleştirmek
kirin komayê (birini) komalık etmek
kirin komir l/gh kömürleştirmek
kirin ku (yek) îman bi rebê mûsa anîn Hanya’yı Konyay’yı gösterme (veya öğretmek)
kirin ku (yek) li emrê çûyî poşman bûn Hanya’yı Konyay’yı gösterme (veya öğretmek)
kirin ku (yek) poşman bibe ji diya xwe bûye (birini) anasından doğduğuna pişman etmek
kirin ku dinya li ser serê (yekî) rûniştin dünyayı başına dar etmek
kirin ku diya (yekî) lawo bike (birinin) anasını ağlatmak * kî bi çavekî ne xweş lê binêre, ez dê bikim ku diya wî lawo bike kim ona yan bakarsa, anasını ağlatırım
kirin ku firîn kanatlanmak (çok sevinmek) * gava ku behs jê dikir çawa dicoşiya, çawa dikira ku bifiriya anlatırken nasıl coşuyor, nasıl kanatlanıyordu
kirin ku ji eyarê xwe derketin kabına sığmamak
kirin ku ji nav cihan ranebûn yatağa bağlamak
kirin ku kêfa (yekî) jê re hatin (birinin) sempatisini kazanmak
kirin ku kezeba (yekî) peritîn (birinin) ciğerini paralatmak (veya sökmek)
kirin ku mirin öleyazmak * ji ber german bikira ku bimira sıcaktan öleyazdı
kirin ku şîrê çilîtiyê di pozê (yekî) de derê (an jî bê) (birini) anasından doğduğuna pişman etmek
kirin ku tîn tê re çûn ateşe tutmak (az ısıtmak)
kirin ku xwêdan tê de avêtin terletmek (sıkıntıya düşürmek, çokça yormak)
kirin kufekuf l/gh 1. pofurdamak 2. tellendirmek, tüttürmek (sigara, nargile vb. şeyler için)
kirin kufînî l/gh 1. pofurdamak 2. tıslamak (kaz, kedi, yılan vb. nin çıkardığı ses)
kirin kulû l/gh yumaklamak
kirin kurdî l/gh kürtçeleştirmek
kirin kûrînî l/gh hüngürdemek
kirin kûstînî l/gh 1. çenilemek (canı yanan köpek ağlar gibi acı acı ses çıkarmak) 2. cırlamak
kirin kûzînî l/gh 1. çenilemek (canı yanan köpek ağlar gibi acı acı ses çıkarmak) 2. cırlamak
kirin lat l/gh evleklemek
kirin lehî l/gh batırmak (alay yolu)
kirin lepikê (an jî kemînê) tuzağa düşürmek
kirin liqînî l/gh lıkırdamak
kirin lûbelûb l/gh uğunmak
kirin lûlik l/gh dürmek (silindir şeklinde kendi üzerine sarmak)
kirin malê leşkerî (an jî eskerî) askerîleştirmek
kirin marê nîvkuştî sallantıda bırakmak
kirin mebest l/gh amaçlamak
kirin mebest (an jî mexsed) amaç gütmek
kirin mecbûrî l/gh zorunlu kılmak
kirin mehne l/gh bahane etmek
kirin melhem sakızlaştırmak
kirin mengî l/gh ülküleştirmek
kirin merînî l/ngh melemek
kirin meriyetê yürürlülüğe konmak (tiştek)
kirin mesele (bir şeyi) mesele yapmak (yek)
kirin mesîhî l/gh hristiyanlaştırmak
kirin mêşin hiştin muma döndürmek veya çevirmek (uslandırmak)
kirin mesrefê (birini) masrafa sokmak
kirin mêvan l/gh misafir etmek
konuk (veya misafir) etmek (yek)
kirin mexel l/gh çöktürmek
kirin mexîn l/gh hristiyanlaştırmak
kirin mexsed l/gh amaçlamak
kirin mîna (an jî mînanî) pola mec çelikleştirmek, demirleştirmek (demir gibi sağlamlaştırmak)
kirin minet l/gh minnet etmek
kirin mirînî l/gh mırlamak
kirin mirov (an jî meriv) (birini) adam etmek (eğitmek, yetiştirmek)
kirin mişar l/gh evleklemek
kirin mizemiz l/gh kem küm etmek
kirin morînî l/gh böğürmek (öküz, manda vb. için)
kirin mûrînî l/gh böğürmek (öküz, manda vb. için)
kirin muxetab l/gh muhatap etmek
kirin nalenal l/gh inim inim inlemek
kirin nav (…) kısmak (sıkıştırmak) * kûçikê qemça xwe kiri nav gavê xwe köpek kuyruğunu bacaklarının arasına kıstı
kirin nav dest û piyan ayaklar altına almak * şerefa xwe, namûsa xwe kirin nav dest û piyan şerefini, namusunu ayaklar altına aldı
kirin nav dilê xwe içine atmak (sıkıntısını kimseye belli etmemek)
kirin nav du kevaneyan parantez içine almak
kirin nav dunikê (an jî dunikan) tırnak içine almak
kirin nav kevaneyê (an jî parantezê) paranteze almak
kirin nav malê iç güveyi almak
kirin nav piyên xwe l/bw (sofraya) kurulmak
kurulmak (sofraya rahatça oturmak) * goşt kire nav piyê xwe û di yek carê de hel kir ete bir kuruldu bir seferde silip süpürdü
kirin nav xwe l/bw kapsamak
kirin nav zerfê l/bw zarflamak
kirin nava (tiştekî) 1) gömmek, batırmak * serê xwe kire nav çarşeva diya xwe annesinin çarşafına kafasını gömdü 2) katmak (birlikte göndermek) * me qerewil kirin nav qewteyê kafileye muhafız kattık (yek)
kirin nava kêşekî gû û agir berdanê itin götüne (veya kıçına) sokmak
kirin nava nemir û nejînî sallantıda bırakmak
kirin nava xwe 1) araya almak, ortaya almak 2) içine almak, kapsamak
kirin navbera xwe araya almak
kirin navê 1) kapsamına alma (veya alınmak) 2) katmak (içine veya üstüne niteliğini değiştirmek veya niceliğini artırmak için eklemek) 3)argo (yek) boklamak
kirin navê (an jî dewrê) (birini) araya koymak (bir kimsenin aracılığına baş vurmak)
kirin nekir bir türlü (hiçbir biçimde, hiçbir yolla) * min kir nekir min ew qanih nekir bir türlü onu ikna edemedim
kirin nesîbê (yekî) (birine) nasip etmek
kirin nêvî l/gh (bir şeyi) ikiye bölmek
kirin nezaretê l/gh göz altına almak, nezarete atmak
gözlem altına almak (tiştek)
kirin nezir l/gh adak etmek
kirin nirînî l/gh mırlamak
kirin nîşan (bir şeyi veya bir şeye) nişan koymak * ji bo çaxê vegerê em riya xwe şaş nekin, min ev her du hewr kirin nîşan dönüşte yolumuzu şaşırmamak için şu iki kavağı nişan koydum (yek)
kirin niyet l/gh niyet etmek
kirin nûzînî l/ngh cırlamak
kirin ofîn l/gh oflamak
kirin ofîn û pifîn oflamak puflamak
kirin orîn l/gh uğuldamak (rüzgârın uğuldaması için)
kirin orînî l/gh böğürmek (öküz, manda vb. için)
kirin parze l/gh parçalara ayırmak
kirin paşila (an jî paxila) xwe 1) (birini) koynuna almak 2) (birini) koynuna almak (biriyle sevişmek için yatmak)
kirin pê l/gh ayağına giymek
kirin pê (an jî ling) ayağına giymek
kirin pêçekê belemek (çocuğu kundaklamak) (yek)
kirin pelişîn l/ngh çatırdamak, çökmeye yüz tutmak * xaniyê me dike bipelişe evimiz çatırdıyor
kirin pereyek bir paralık etmek * we ez ji dinya alemê re kirim pereyek beni el aleme bir paralık ettiniz
kirin pêsîrtengiyê (birini) dara boğmak
kirin pêşiya xwe l/bw önüne katmak
kirin pêşiyê l/gh öne almak (veya alınmak)
kirin pêşkenî l/gh maskara etmek
kirin piç û parî parça parçük etmek
kirin piçik û parî parça parçük etmek, un ufak etmek
kirin pifînî l/gh pofurdamak, puflamak
kirin pilçepilç l/gh fokurdamak
kirin pilçînî l/gh fokurdamak
kirin pilepil l/gh sayıklamak (istediği, özlediği bir şeyden sürekli söz etmek)
kirin pilewil yuvarlamak (sözü belirsizce ve anlaşılmayacak biçimde söylemek)
kirin pirînî l/gh pır pır etmek
kirin pirtûk l/gh kitaplaştırmak
kirin pirzika ser zimanê xwe diline pelesenk etmek (yek)
kirin pistînî l/gh fısıldamak
kirin pitînî l/gh dırlanmak, pıtırtı etmek
kirin pixepix l/gh mışıl mışıl uyumak
kirin pola l/gh çelikleştirmek
kirin polekî sor (birinin) kuyruğuna teneke bağlamak
kirin potik û kincikan düğüm üstüne düğüm vurmak veya atmak (parasını pintilik ederek saklamak)
kirin poxilme l/gh parmak atmak
kirin pûkînî l/ngh sızlanmak
kirin pûşî l/gh kavlamak
kirin pût l/gh putlaştırmak
kirin pûyîna belotan l/gh palamutlamak
kirin qafê xwe 1) kafasına koymak 2) kafasından geçirmek
kirin qajînî l/gh bağırmak, çığlık atmak
kirin qalib kalıba vurmak
kirin qar dan nav çavên (yekî) başına kakmak
kirin qar dan serê (yekî) başına kakmak
kirin qar li nav çavê (yekî) xistin yüzüne vurmak (veya çarpmak)
kirin qar û dan serê (yekî) başına kakmak
kirin qarînî l/gh bağırmak
kirin qaseyan l/gh kasalamak
kirin qatix l/gh katıklamak
kirin qayde l/ngh kurallaştırmak
kirin qefesê) 1) kafase koymak 2) kafeslemek (çıkar sağlamak için birini aldatmak)
kirin qelî 1) kavurma yapmak 2) turşusunu kurmak * qismetê te derkeve dernekeve em dê te bidin, ma em te nakin qelî bir kısmetin çıkar çıkmaz seni vereceğiz, turşunu kuracak değiliz
kirin qerebalixê gürültüye getirmek (veya boğmak) (yek)
kirin qêrîn l/gh 1. çağırıp bağırmak 2. haykırmak
kirin qerpînî l/gh patırdamak
kirin qesarê l/gh kasarlamak
kirin qeşmer l/gh maskara etmek
kirin qeşmer ji xwe re (birini) maskaraya çevirmek (yek)
kirin qevd l/gh demetlemek
kirin qidqidînî l/gh gıdaklamak * mirîşk dike qidqidînî tavuk gıdaklıyor
kirin qijeqij l/gh cızır cızır etmek (yağda kızartılan yiyecekler için)
kirin qîjewîj l/gh 1. çağırıp bağırmak 2. cayırtıyı basmak (veya cayırtı koparmak)
kirin qijîn l/gh cız etmek, cızlamak
kirin qîjîn l/gh 1. çığlık atmak 2. feryat etmek, haykırmak
kirin qijînî l/gh cızlamak, cızırdamak (yağda kızıartılan yiyecekler için)
kirin qîjînî l/gh çığlık atmak, bağırmak
kirin qilqalê (birini) telâşa düşürmek
kirin qirçeqirç l/gh çıtırdamak, gıcır gıcır etmek, çıtır çıtır etmek
kirin qirçîn l/gh çat etmek, çatırdamak
kirin qirçînî l/gh 1. çıtlamak * agir dike qirçînî ateş çıtlıyor 2. çıtlamak (sert kabuklu yemişler yenilirken çıkarılan ses) 3. çıtırdamak, çıt etmek * gava ku pêlî texte kir, kire qirçînî tahtaya basınca çıtırdadı 4. gacırdamak, gıcırdamak, gacır gucur etmek, gacır gacır etmek (diş için)
kirin qîrçînî l/gh çat etmek
kirin qireqir l/gh gaklamak
kirin qîrewîr l/gh bangırdamak
kirin qirik l/gh kül etmek, yakıp kül etmek
yakıp kül etmek
kirin qîrîn û barîn çağırıp bağırmak
kirin qirînî l/gh gaklamak
kirin qîrînî l/gh 1. çığlık atmak 2. bağırmak, banlamak, bangırdamak, feryat etmek, haykırmak 3. çağırıp bağırmak
kirin qirpeqirp l/gh çıtır çıtır etmek
kirin qirpînî l/gh çıtırdamak * gava ku nanê hişk dixwar di devê wê de dikir qirpînî sert ekmek yiyince ağzında çıtırdıyordu
kirin qirqirînî l/gh gıdaklamak * mirîşk dike qirqirînî tavuk gıdaklıyor
kirin qirteqirt l/gh gıdaklamak * mirîşk dike qirtqirt tavuk gıdaklıyor
kirin qirtînî l/gh takırdamak
kirin qişteqişt l/gh gaklamak
kirin qiyalê l/gh gölgelendirmek (hayvanları gölgede dinlendirmek)
kirin qoreqor l/gh böğürmek (öküz, manda vb. için)
kirin qorînî l/gh böğürmek (öküz, manda vb. için)
kirin qulik û milikan (an jî bexşikan) düğüm üstüne düğüm vurmak veya atmak (parasını pintilik ederek saklamak)
kirin qulikê 1) deliğe koymak (veya sokmak) 2)argo deliğe tıkmak, kodese tıkmak (hapse atmak)
kirin qultînî l/gh lıkırdamak
kirin qurban kurban etmek
kirin qurbana xwe (kendine) kurban etmek (kendi çıkarı için birini veya bir şeyi feda etmek)
kirin qurînî l/nh üveymek
kirin qurpînî l/gh 1. kıtırdamak, kütürdemek (kemikler için)* gava ku şofêr tevzî dan xwe, hestiyên wî kirin qurpînî şoför gerindiğinde, kemikleri kıtırdadı 2. patırdamak
kirin qutiyan l/gh kutulamak
kirin quzulqurt l/gh zehir zıkkım etmek
kirin rê l/gh yoluna koymak, rayına oturtmak
1) yol yapmak * rêça cola pez ev der kiriye rê sürünün izi buraları yol yapmış 2) yoluna koymak
kirin refik l/gh 1. sekilemek 2. evleklemek
kirin rejî l/gh kömürleştirmek
kirin rekehê (an jî qefesê) 1) kafase koymak 2) kafeslemek (çıkar sağlamak için birini aldatmak) (tiştek)
kirin reperep l/gh görültü patırtı yapmak
kirin repîn l/gh tapırdamak
kirin repînî l/gh patırdamak, tıpırdamak (yürürken tıpır tıpır ses çıkarmak)
kirin reqînî l/gh takırdamak
kirin resmiyetê (bir işi) resmiyete dökmek
kirin ridê sidê mekik dokumak
kirin rijik l/gh kül etmek (yakmak)
yakıp kül etmek
kirin robot l/gh robotlaştırmak
kirin rojevê gündeme almak
kirin roman l/gh romanlaştırmak
kirin rûpel l/gh sayfalandırmak
kirin şagirt lgh çırak etmek
kirin sekû l/gh teraslamak, sekilemek
kirin sekûk l/gh sekilemek
kirin sepetê (an jî selikê) sepete koymak, sepetlemek
kirin şeqînî l/gh 1. çakıldamak 2. çıtırdamak
kirin ser ulamak.
l/gh üstüne katmak
kirin ser (tiştekî) 1) eklemek 2) üzerine koymak
kirin ser (…) üstüne koymak, katmak, tamamlamak (içine veya üstüne niteliğini değiştirmek veya niceliğini artırmak için eklemek) * tu jî hinek pere bike serê bu paraya biraz sen de kat * em dê sibehê bikin ser wê üstünü yarın tamamlarız
kirin ser çav üzerine yıkmak (yek)
kirin ser dilê xwe kendini düzdürmek (yek)
kirin ser hev l/bw 1. istiflemek 2. biriktirmek 3. katmak
kirin ser zimanan dillendirmek (hakkında dedikodu yapılmasına sebep olmak)
kirin serad hiştin kalbura çevirmek
kirin serê l/gh 1. eklemek, katmak 2. ilhak etmek 3. üzerine koymak
1) üstüne eklemek, katmak (içine veya üstüne niteliğini değiştirmek veya niceliğini artırmak için eklemek) * tu jî hinek pere bike serê bu paraya biraz sen de kat 2) bire bin katmak (çok abartmak) 3) ilave etmek, eklemek
kirin serê (yekî) 1) kafasına koymak (veya sokmak), kulağına koymak (veya sokmak) 2) başına (veya kafasına) geçirmek (bir şeyi öfkeyli birinin başına vurmak) * beroş kire serê wî tencereyi başına geçirdi (îş û karê xwe)
kirin serê rê hâle yola koymak
kirin serê xwe l/bw 1. kafana koymak, nakşetmek 2. kafana takmak
1) kafasına koymak, kafana koymak 2) kafasına koymak, kurmak (aklına koymak) * ku ew carek kiribe serê xwe êdî nasekine o gitmeyi bir kez kurdu mu, artık durmaz 3) kafasından geçirmek
kirin şêrt l/gh dilim dilim etmek
kirin şikê l/gh işkillendirmek
kirin şildim bildim l/bw fan fin etmek
kirin şîn l/gh ağıt yakmak
kirin sindoqê sandıklamak, sandığa koymak
kirin sîqesîq l/gh gıcır gıcır etmek
kirin şîrqîn l/gh 1. şıngırdatmak 2. gürletmek
kirin şorebe (bir şeyi) çorba etmek
kirin stû l/gh 1. üstüne yıkmak 2. üstüne (veya üzerine) atmak
kirin stûyê (yekî) 1) yüklemek (yükümlülük altına sokmak) * xwedîkirina zarokê kirin stûyê wê çocuğun bakımını ona yüklediler 2) (birinin) üstüne atmak, yıkmak, yüklemek (bir suçu birinin üstüne atmak) * sûc kirin stûyê wî suçu ona yüklediler * sûc dike stûyê min suçu bana yıkıyor 3) üzerine atmak (yapılmış kötü bir şeyi birine yüklemek) * sûc neke stûyê wê suçu onun üzerine atma
kirin stûyê xwe üstlenmek
kirin şûna (tiştekî) ikame etmek, yerine koymak
kirin şûna (yekî) 1) yerine koymak * min ew xiste şûna wî onu, onun yerine koydum 2) koymak, bırakmak * şekir bike şûna wî şekeri yerine koy (yek)
kirin şûna evdalan (an jî bûdelayan) (birini) aptal yerine koymak (veya konulmak) (yek)
kirin şûna mirovan adam yerine koymak (yek)
kirin şûna xirexavan (birini) aptal yerine koymak (veya konulmak) (yek)
kirin şûna xwe el tazelemek (bir işte yorulan kimseyerine başka birini getirmek)
kirin sûravkê turşu kurmak (veya yapmak) (tiştek)
kirin şûv l/gh nadaslamak
kirin tac dan serê xwe başına taç etmek
kirin tangekê l/gh hizalamak
kirin tara bêjingê delik deşik etmek (bir canlının vücudunda bir araçla birçok yaralar, kesikler açmak)
kirin teleyê kapana düşürmek (veya kıstırmak)
kirin tepetep l/gh tapırdamak, hora tepmek, görültü yepmek
kirin tepîn l/gh tapırdamak
kirin tepînî l/gh 1. tıpırdamak, patırdamak, pıtırtı etmek (yürürken tıpır tıpır ses çıkarmak) 2. tıpırdamak (hafif hafif vurmak) 3. titremek (ışık için; aralıklı olarak gücü azalıp çoğalmak) 4. pıt pıt atmak (korku ve heyecan gibi sebeple kalbi fazla çarpmak)
kirin teqîn l/gh fırttırmak, fıttırmak * ez dikim ji destê vî merivî dikim biteqim bu adamın elinden fırttıracağım
kirin teqsît taksite bağlamak
kirin tereqiyê diriltmek (yeniden geçerli duruma getirmek)
kirin terpeterp l/gh güm güm etmek
kirin teşeyê (tiştekî) biçime sokmak (veya vermek)
kirin tev l/gh katmak (içine veya üstüne niteliğini değiştirmek veya niceliğini artırmak için eklemek)
kirin tevî (…) 1) katmak (içine veya üstüne niteliğini değiştirmek veya niceliğini artırmak için eklemek) 2) katmak (döllenmeyi sağlamak için erkek hayvanı dişinın yanına salmak)
kirin tevî hev l/bw 1. (birbirinin içine) katmak 2. aralarına katmak
(birbirine) katmak (içine veya üstüne niteliğini değiştirmek veya niceliğini artırmak için eklemek) (yek)
kirin texmekê l/gh hizalamak
kirin texte pestile çevirmek (yek)
kirin texte hiştin (birinin) pestilini çıkarmak
kirin tiliya xwe parmağına takmak * wê gustîrkê bixe tiliya xwe yüzüğü parmağına takacak
kirin tîmsal l/gh timsal etmek
kirin tingînî l/gh tınlamak, tıngırdamak, dımbırdamak, zımbırdamak
kirin tîqetîq l/gh kahkaha atmak
kirin tisînî l/gh tıslamak (kaz, kedi, yılan vb. nin çıkardığı ses)
kirin torbe l/gh torbalamak
kirin toz l/gh tozumak
kirin tûrik l/gh torbalamak
kirin tutetut l/gh baykuş ötmek
kirîn û firotin alış veriş
kirin û nekirin ısrarlara rağmen
kirin ufeuf l/gh uflayıp puflamak
kirin ufîn l/gh oflamak
kirin ufîn û kufîn uflayıp puflamak
kirin ufînî l/gh pofurdamak, puflamak, uflayıp puflamak
kirin vartan vartan l/bw fart furt (ya da farta furta) etmek, fartası furtası olmamak
kirin vingînî l/gh vınlamak
kirin vizînî l/gh vızıldamak, vızlamak
kirin waqewaq l/gh vakvaklama, vaklamak
kirin waqînî l/gh vakvaklama, vaklamak, viyaklamak, cıyaklamak
kirin war l/gh yurt etmek, vatanlaştırmak
kirin wekî axurê ahıra çevirmek (yek)
kirin wekî fitîl fitillemek, fitil vermek, kızdırmak
kirin wekî hesin demirleştirmek
kirin wekî leyîstika zarokan çocuk oyuncağı haline getirmek
kirin wekî qulên seradan kalbura çevirmek
kirin wekî şepe (an jî cemed) çivi kestirmek (yek)
kirin wekî zarokan l/bw çocuklaştırmak
kirin wekîl l/gh vekil etmek
kirin welat l/gh vatanlaştırmak
kirin wîçewîç l/gh ötüşmek, cıvıldamak * çûkên li ser daran dikirin wîçewîç ağaçtaki kuşlar ötüşüyordu
kirin wîçînî l/gh ötüşmek, vıcırdamak, makara çekmek, sürekli ütmek
kirin wîqewîq  l/gh viyaklamak, cıyaklamak
kirin wîqînî l/gh viyaklamak, cıyaklamak
kirin wîrewîr l/gh 1. vırıldamak, vırıldanmak, vırlamak 2. cıvıldamak (insanlar için) 3. argo ötmek; çan çan etmek (ötmek veya konuşmak), anlamsız boş konuşmak 4. sayıklamak (istediği, özlediği bir şeyden sürekli söz etmek)
kirin wîrînî l/gh dırlanmak, zırlamak, bağırıp çağırmak
kirin wîtewît l/gh cıvıldamak
kirin wîtînî l/gh ötüşmek * çûkên li ser darê dikirin wîtînî ağaçtaki kuşlar ötüşüyordu
kirin wîzîn l/gh 1. vızıldamak, vızlamak 2. uğuldamak (rüzgârın uğuldaması için) 3. uğuldamak (beyinde, kulakta uğultu olmak)
kirin xamê l/gh besi yapmak
kirin xayilan (birini) dalgınlığına getirmek (yek)
kirin xelek l/gh halkalamak
kirin xelqe l/gh halkalamak
kirin xêr sebil etmek
kirin xesarê l/gh hasara sokmak (veya uğratmak)
kirin xesarê (an jî zerarê) 1) (birine) zarar vermek 2) (birine) zarara sokmak
kirin xetik l/gh evleklemek
kirin xewê l/gh uyutmak
kirin ximînî l/gh gümbürdemek
kirin xingal l/gh kangallamak
kirin xirecir l/gh yaygara koparmak (veya yaygarayı basmak)
kirin xirexir l/gh tıkırdamak * gûz di hundirê çewal de dikirin xirexir cevizler çuvalın içinde tıkırdadı
kirin xirînî l/gh 1. hırıldamak 2. horlamak, horuldamak * tu di xewê de dikî xirînî? sen uykuda horluyor musun? 3. takırdamak, tıkırdamak
kirin xiristiyan l/gh hristiyanlaştırmak
kirin xirtexirt l/gh tıkırdamak
kirin xirtînî l/gh tıkırdamak
kirin xirxirk l/gh un ufak etmek * dest û piyên di wê kirin xirxirk
kirin xişînî l/gh 1. hışıldamak, hışırdamak 2. takırdamak
kirin xiyal l/gh hulyalaştırmak
kirin xîzînî l/ngh hırıldamak
kirin xulînî l/gh fışıldamak, fışırdamak
kirin xumexum l/gh çağlamak (suların köpürerek ve ses çıkararak akması)
kirin xumîn l/gh uğuldamak (beyinde, kulakta uğultu olmak)
kirin xurde l/gh hurdaya çevirmek
kirin xurê guleyekê mermi manyağı yapmak (bir kurşunla canını almak)
kirin xurînî l/gh 1. gurlamak, guruldamak 2. gürüldemek (nehir, akarsu ve dereler için)
kirin xurmînî l/gh 1. gümbürdemek, gürlemek 2. gürüldemek (nehir, akarsu ve dereler için)
kirin xuroşe l/gh taşmak
kirin xuşexuş l/gh fışıldamak, fışırdamak
kirin xuşînî l/gh 1. fışıldamak, fışırdamak, haşırdamak, hışıldamak, hışlamak 2. çağıldamak
kirin xwarê l/gh 1. düşürmek 2. çöktürmek
aşağı almak (yek)
kirin xwe xwarin içi içini yemek * ji bo ku em qasek berî qasekê herin malê dike xwe bixwe bir an önce eve gitmek içi içini yiyiyor
kirin xweda l/gh tanrılaştırmak
kirin xwedî l/gh sahip etmek (veya kılmak)
kirin xwedî erd (an jî arazî) topraklandırmak (yek)
kirin xwedî mûçe (mehane an jî meaş) aylık bağlamak
kirin xwedî sendîka sendikalaştırmak
kirin xwediyê (tiştekî) sahip kılmak
kirin xweyî l/gh sahip etmek (veya kılmak)
kirin yezdan l/gh tanrılaştırmak
kirin zaminder kefil etmek (cihek)
kirin zarezar l/gh figan etmek
kirin zevî tarla açmak, arazi açmak (yek)
kirin zezarê l/gh zarara sokmak
kirin ziftê (birini) hizaya getirmek, yola getirmek (cihek, deverek) li (yekî)
kirin zikê hev l/bw inatlaşmak
kirin zikê xwe l/bw inat etmek, inatklaşmak
kirin zimîn l/gh uğuldamak (beyinde, kulakta uğultu olmak)
kirin zîndan (bir yeri birine) zindan etmek * bike bike pek pek * bike bike milyonek dike pek pek bir milyon eder * bike çavê xwe başında paralansın (yapılan bir iyilik çok söylendiğinde o iyiliğin artık istenmediğini belirten söz) * dike bibe eli kulağınde * dikira bifiriya içi içine sığmamak ji kêfan dikira bifiriya sevinçten içi içine sığmıyordu * dikira xwe bixwara ayılıp bayılmak (aşırı dereceden sinir bunalımları geçirmek) * meke 1) etme eyleme 2) etme (veya etme yahu) * meke ha! etme yahu * meke kuro (an jî lawo)! etme yahu * meke li kesan ku neyê serê nefsan wê bê serê pisê pisan dedesi koruk yer, torunun dişi kamaşır, etme bulma dünyası * meke li kesan wê bê serê nefsan ku neyê serê nefsan wê bê serê pisê pisan dede (ya da baba) koruk (veya erik) yer, torunun (veya oğlunun) dişi kamışır, dedesi koruk yer, torunun dişi kamaşır, etme bulma dünyası * mekin! yapmayın, yapmayınız! * nake bi pênc pereyan beş para etmez tu heyî ya, tu nakî bi pênc pereyan sen var ya, beş para etmezsin * nake bi pênc qiruşê qul beş para etmez * nake du pere iki paralık * nekirin bi eyarê xwe beş kuruş etmemek * nekirin bi eyarê xwe beş para etmemek * nekirin bi neynoka (yekî) (birinin) tırnağı olamamak * (yek) nekirin bi neynoka ku filan kes jê dike û diavêje (birinin) kestiği (veya attığı) tırnak olamamak * nekirin bi neynoka (yekî) ku tê avêtin (bir şeyin veya bir kimsenin) tırnağına (veya atığı tırnağa) değmemek * nekirin bi pênc (an jî deh) pereyan on (veya beş) para etmez * nekirin bi pênc qurişan beş kuruş etmemek, on (veya beş) para etmez xaniyê ku kiriye nake bi pênc qurişan aldığı ev peş para etmiyor * (yek) nekirin bi qasî neynoka ku (yek) diavêje (bir kimse birinin) attığı tırnak kadar olamamak * (yek) nekirin hesab hesaba almamak (veya katmamak) * (yek) nekirin ortê hesaba almamak (veya katmamak) * nekirin polikek bir pul etmemek * nekirin televiz sesini çıkaramaz olmak, taş kesilmek
kirin zingezing l/gh çıngırdamak
kirin zingînî l/gh tıngırdamak, çıngırdamak
kirin zîqezîq l/gh gıcır gıcır etmek
kirin zîqînî l/gh gıcırdamak
kirin ziringî l/gh zangırdamak
kirin zirînî l/gh zırlamak, zırıldamak
kirin ziwa teqîn l/gh sinirinden patlamak
kirin zûl l/gh dilim dilim etmek
kirîna parmehî taksitle satın alma
kirîname m satın alma belgesi
kirincok yonca; medicago
kirinê xwe boynuna geçirmek (zimmetine geçirmek)
kirinek ji hezar gotinî çêtir e bir icraat bin sözden daha iyidir
kirinên tewşik kirin gaf yapmak
kirînî m istek, aşırı istem
kirînî ji nav dilê (yekî) birin iç gıcıklamak, istek uyandırmak
kirinl/gh 1. yapmak (ortaya koymak, gerçekleştirmek, oluşturmak) 2. yapmak (bir işle uğraşmak, meşgul olmak) * paqijiyê dike temizlik yapıyor 3. yapmak (gerçek niteliğini veren) * ê ku mirov dike mirov ehlaqê wî yê baş e insanı insan yapan iyi ahlâkıdır 4. yapmak (bir dileği, bir isteği yerine getirmek) * gerek mirov peywira xwe bike insan görevini yapmalı 5. yapmak (bir düşünceyi, bir davranışı, bir isteği dönüştürmek, gerçekleştirmek) * qencî kirin iyilik yapmak * destê xwe bir ber devê xwe îşareta hiştbûnê kir elini ağzına götürüp sus işareti yaptı 6. yapmak (bir harekete, bir işe başlamak veya bir hareketle, bir işle uğraşmak) * spor kirin spor yapmak * hereketan dike hareket yapıyor 7.yapmak (dışkı çıkarmak) * kurikê bi xwe de kiriye çocuk altına yapmış 8. yapmak (gerçekleştirmek) * hîndekariya xwe ya pêş li gundê xwe kiriye ilköğrenimini köyünde yapmış 9. yapmak (tehdit yolu ile birini herhangi bir duruma getirmek) * tu zanî ku ez mirovan çi dikim ben adamı ne yaparım bilirsin 10. yapmak (isim soylu bir kelime ile bir durum yaratmak) * em dê te zengîn bikin seni zengin yapacağız 11. yapmak (edinmek, sahip olmak) * mal kirin mal mülk yapmak 12. yapmak (bir kimseye bir meslek kazandırmak, yetiştirmek) * kirin doktor doktor yapmak 13. etmek (bir durumu ortaya çıkarmak) * wî kar berbad kir işi berbat etti 14. etmek (bir işi yapmak) * taştêya xwe kirin kahvaltı etmek * xurînî kirin kahvaltı etmek 15. etmek (iyi kötü zarflarıyla) * we baş kir ku hûn hatin iyi ettiniz de geldiniz 16. etmek (vermek anlamında) * diyarî kirin armağan etmek 17. etmek (eşit değer kazanmak) * dudo û dudo dike çar iki iki daha dört eder 18. etmek (herhangi bir değerde olmak) * ev pirtûk dike milyonek bu kitap bir milyon eder 19. etmek, geçirmek (yapmak) * muayene kirin muayeneden geçirmek 20. etmek, yapmak, göstermek * mesref kirin masraf görmek 21. etmek, göstermek * îtaet kirin itaat göstermek 22. etmek, buyurmak * gelo ew qebûl dike? Kabul buyururlar mı acaba? 23. koymak (bir şeyi başka bir şeyin içine yerleştirmek) * dirav kire berîka xwe parayı cebine koydu * bike navê içine koy 24. koymak (bir kimseyi işe yerleştirmek) * ez hatim tu hûn min bikine kar beni işe koymanız için geldim 25. koymak (bırakmak, içeri salmak) * min nakin hundirû beni içeri koymuyorlar 26. koymak (katmak, eklemek) * ma xwê kirine xwarinê? Yemeğe tuz koymuşlar mı? 27. doldurmak * çay bike qedehê bardağa çay doldur 28. çevirmek (kötü bir duruma getirmek) * ew kire qeşmer onu maskaraya çevirdi 29. (kız) evlenmek, kocaya varmak * keçê tu min nakî kız benimle evlenirmisin? 30. değmek (değerinde olmak) * ev roman dike pênc milyon bu roman beş milyon değer 31. edinmek (kendini bir şeye sahip kılmak) * lê difikire ku zarokek ji xwe re bike ewlad bir çocuk evlat edinmeyi düşünüyor 32. eylemek 33. giymek * sola xwe bike lingê xwe ayakkabını giydi 34. icra etmek 35. kırkmak (ucundan kesmek) 36. kapamak, kapatmak (bir yere sokup dışarı çıkmasına engel olmak, hapsetmek) * rahiştinê wî kirine girtîgehê onu alıp cezaevine kapadılar 37. edinmek * ji xwe re mal û hal kiriye kendine mal mülk edinmiş 38. kılmak * nimêj kir namaz kıldı 39. -e uğratmak) * te ew kire talûkeyê onu sen tehlikeye düşürdün (yek)
kirinok ant/m kıkırdak
kirinokî rd kıkırdaklı
kirînox nd/nt alıcı, satın alıcı müşteri
kirînoxî m alıcılık, satın alıcılık
kirîşe m renkli bir tür kumaş
kirîsk zo/m cırcır böceği, cırlak, cırlayık (Grillus domesticus, G. campestris)
kiritandî rd kemirilmiş
kiritandin m kemirme
l/gh kemirmek
kirîtayî m ölümlük
kiritîn m kemirilme
l/ngh kemirilmek
kirîv nd/nt 1. kirve 2. vaftiz babası
kirîva nd/nt kirve
kirîvantî m kirvelik
kirîvatî m kirvelik
kirîvî m kirvelik
kirîvtayî m kirvelik
kirîvtî m kirvelik
kirixandin m kanıksama
l/gh kanıksamak
kirixîn m kanıksanma
l/ngh kanıksanmak
kiriyar nd/nt 1. alıcı, müşteri 2. abone (önceden ödemede bulunarak süreli yayınlara alıcı olma işi) * ez bûm kiriyarê kovarê dergiye abone oldum 3.rd abone (peşin para ile bir şeye belli bir süre için alıcı olmuş kişi) * kiriyarê kovara me dergimizin abonesi
kiriyar dîtin alıcı bulmak
kiriyarî m 1. alıcılık 2. abonelik, abonman
kiriyox nd/nt alıcı, müşteri
kiriyox dîtin alıcı bulmak
kiriyoxî m alıcılık
kiriz rd toy
kirizî m 1. toyluk 2. rd dişleri çürümüş olan kimsi
kirj m kasılma
kirj bûn l/ngh kasılmak
kirj kirin l/gh kasmak
kirjbûn m kasılma
kirjbûyîn m kasılış
kirjî (i) m deridebenek şekline kendini gösteren hastalık
kirjî (ii) m spazm
kirjîzanî m spazmoloji
kirjkirin m kasma
kirkak zo/m iri kafalı, alt karnı beyaz, sırtı yeşil bir kuş
kirkaş paldır küldür.
kirkir bot/m Hint keneviri (Canabis sativa)
kirkirandin m kazma (derisini kazır gibi kaşıma)
l/gh kazmak (derisini kazır gibi kaşımak)
kirkirin m 1. kıtır kıtır öğütme 2. bir darbeden kesme, kökleme
kirkirîn (i) m kıkır kıkır gülme
l/ngh kıkır kıkır gülmek
l/ngh kazınmak (derisini kazır gibi kaşıma)
kirkirîn (ii) m kazınma (derisini kazır gibi kaşıma)
kirkirîtk ant/m kıkırdak
kirkirk ant/m 1. kemircik, kıkırdak 2. kıkırdak (sığır ve danada) 3. geğrek (yumuşak kaburga kemikleri)
kirkirk (ii) bot/m keten tohumu
kirkirka dûvçikê nd kemirdek
kirkirka guh sayvan
kirkirka nermik nd kıkırdak doku
kirkirka parsû kaburga kıkırdağı
kirkirka qemçikê nd kemirdek
kirkirka rûv kaşık kemiği kaynaşması
kirkirka troîdê troid eklemi
kirkirok (i) ant/m 1. yemek borusu 2. kıkırdak
kirkirok (ii) rd gevrek
kirkirokî rd kıkırdaklı, kıkırdağımsı
kirkirpok rd 1. gevrek * nanekî kirkirpok gevrek bir ekmek 2. kıtır (kuru ve gevşek)
kirkirpokbûn m gevreklik
kirkirpokî rd 1. gevrekçe 2. h kıtır kıtır * borekeke kirkirpokî kıtır kıtır bir börek
kirkirpokî bûn l/ngh gevremek
kirkirpokî kirin l/gh gevretmek
kirkirpokîbûn m gevreme
kirkirpokîkirin m gevretme
kirkişandin m gerginleştirme
l/gh gerginleştirmek
kirkişîn m 1. gerginleşme 2. şişinme (şişme)
l/ngh 1. gerginleşmek 2. şişinmek (şişmek)
kirkisok rd kısık gözlü
kirkisokî rd kısık gözlüce
kirkisokî kirin l/gh kısmak (göz için; biraz kapamak)
kirkisokîkirin m kısmak (göz için; biraz kapama)
kirkît m kirkit (dokumacılıkta)
kirkitandî rd kemirik
kirkitandin m 1. kemirme 2. çatra patra konuşma, çat pat, çatapata
l/gh 1. kemirmek 2. çatra patra konuşmak, çat pat bilmek, çatapata konuşmak * ez hema hindik Tirkî dikirkitînim çat pat Türkçe biliyorum
kirkût m kükürt
kirkût vêxistin kükürt yakmak
kirlent m kırlent
kirm bnr kurm
kirman m istihkâm
kirmanc nd Kird, (Dimilî, Zaza)
kirmanckî m Kirdkî (Kürtçenin Dimilice, Zazaca lehçesi)
kirmanckîaxêv nd bu lehçeyi konuşan
kirmansah Kermanşah.
kirmî bnr kurmî
kirmişandî rd 1. bürük 2. büzük
kirmişandin l/gh 1. büründürmek 2. büzmek
m 1. büründürme 2. büzme
kirmişîn m 1. bürünme 2. büzülme
l/ngh 1. bürünmek 2. büzülmek
kirmitîk ant/m kıkırdak
kirmitîkî rd kıkırdaksi
kirmok m alna takılan bir kadın takısı
kirmon rd kurtlu
kirnas rd çiçek bozuğu, çopur
kirnasî m çiçek bozukluğu, çopurluk
kirnî zo/m kene, sakırga
kirnik n burun içi deliği
kirnîya nivînan tahta kurdu
kirnizî rd gelişmemiş bodur
kirok rd fail, yapan
kironek ant/m kıkırdak
kiror bnr kilor
kirorang n tekerlek
kirose m at arabası
kirosk bot/m 1. ahlat ağacı (Pirus piraster) 2. ahlat, yaban armudu, yabanî armut, çakal armudu (bu ağacın yemişi)
kirostik m ahlat, yaban armudu
kirox nd/nt (r kalın okunur) alıcı, satın alıcı, müşteri
kirox (i) rd fail, yapan
kirox dîtin alıcı bulmak
kiroxî (i) m faillik
kiroxî (ii) m alıcılık, satın alıcılık
kirp h hart
kirp (ii) rd aymaz
kirp (iii) h aniden
kirp (iv) rz/m vurgu
kirp kirp hart hart
kirpan rz/m vurgu
kirpandin (i) m vurgulama
l/gh vurgulamak
kirpandin (ii) l/gh 1. çıtırdatma, çıtırdatış 2. kütürdetme 3. kırpma
l/gh 1. çıtırdatmak 2. kütürdetmek 3. kırpmak * çavê xwe dikirpîne gözlerini kırpıyor
kirpdar rz/rd vurgulu
kirpekirp h 1. çıtır çıtır (gevrek bir şeyler yenilirken çıkan ses) 2. hatır hatır, kıtır kıtır, kakır kakır (sert şeyler kesilir, yenilir, koparılırken çıkan ses) * nan bi kirpekirp xwar ekmeği kıtır kıtır yedi h katır kutur * bi kirpekirp bihok xwar ayvayı katır kutur yedi 3. kütür kütür 4. hart hur
kirpekirp jê anîn çıtır çıtır çıtırdatmak
kirpekirp jê çûn (an jî hatin) çıtır çıtır ses çıkarmak
kirpî m aymazlık
kirpîn l/ngh 1. çıtırdama, çıtırdayış 2. kakırdama 3. kütürdeme
l/ngh 1. çıtırdamak 2. kakırdamak 3. kütürdemek
kirpînî m 1. çıtırtı 2. kakırtı, kıtırtı 3. kütürtü
kirpînî jê anîn l/bw 1. kıtırdatmak 2. kütürdetmek
1) çıtırdatmak 2) kütürdetmek
kirpînî jê birin l/bw kütürdetmek
kirpînî jê çûn (an jî hatin) 1) çıtırdamak 2) kütürdemek
kirpînî jê hatin l/bw çıtırdamak * gava ku nanê hişk dixwar kirpînî jê dihat sert ekmek yiyince ağzında çıtırdıyordu 2. kütürdemek
kirpînî kirin l/gh çıtırdamak * gava ku nanê hişk dixwar di devê wê de kirpînî dikir sert ekmek yiyince ağzında çıtırdıyordu 2. kakırdamak, kıtırdamak
kirpînîkirin m 1. çıtırdama 2. kakırdama, kıtırdama
kirpok rd gevrek
kirpokî rd gevrekçe
kirpokîtî m gevreklik
kirşe n büyük demirci çekiçi
kirt m 1. çentik, tırtık, kertik, çetele 2. tıkır
h hart, gırt
kirt (ii) m boğum (parmak veya kamış gibi şeylerin şişkin kısmı)
kirt avêtin şivikê çetele çekmek (veya tutmak) (ji)
kirt bûn l/ngh çentiklenmek
kirt kirin l/gh 1. çentmek, çentik atmak, çentiklemek, kertiklemek, kertmek 2. kırkmak (ucundan kesmek)
kirt kirt hart har, gırt gırt
kirt mirt n pılı pırtı (eski eşya)
kirt tê de çêkirin çentik açmak
kirt û nîva xwe nehatin xwarê ayak diremek
kirt û pertalk nd öteberi
kirt û pirt nd öteberi
kirtan n kısırlaştırılmış erkek manda
kirtbûn m çentiklenme
kirtek m donduktan sonra çözülmeye başlayan kar
kirtekirp h 1. hart hurt, gırt gırt 2. tıkır tıkır 3. kütür kütür
kirtên m apostrof
kirtik m çentik
kirtik (i) m eğe (madenleri yontmak, düzeltmek, perdahlamak için kullanılan sert, ensiz çelik araç)
kirtik (ii) rd 1. azıcık, gıdım (sert cisimler için) * kirtikek şekir azıcık şeker 2. azıcık, gıdım * kirtik jê hiştin azıcık bırakmak 3. sabun artığı
kirtik (iv) ant/m kıkırdak, geğrek (yumuşak kaburga kemikleri)
kirtik (v) m uskuru, yiv
kirtik kirin l/gh eğelemek
kirtik pirtik nd/rd ıvır zıvır
kirtik tê de çêkirin çentik açmak
kirtika poz nd burun direği
kirtikek rd azıcık, gıdım
kirtikî rd ufak tefek kimse
kirtikî bûn l/ngh çentiklenmek
kirtikîbûn m çentiklenme
kirtikkirin m eğeleme
kirtîn kütürdemek.
m tıkırdama
kirtînî m tıkırtı
kirtînî jê anîn l/bw tıkırdatmak
kirtkirî rd 1. çentikli, kertikli 2. tırtıklı, tırtıllı
kirtkirin m 1. çentme, çentik atma, çentikleme, kertikleme, kertme 2. kırkma (ucundan kesme)
kirtkirtî rd 1. çentikli, kertikli 2. tırtıklı, tırtıllı
kirtkirtî bûn l/ngh 1. çentiklenmek 2. tırtıklı olmak
kirtkirtîbûn m 1. çentiklenme 2. tırtıklı olma
kirtkirtkî rd tırtıllı * kêra kirtkirtkî tırtıllı bıçak
kirtleme m kıtlama, gırtlama
kirtleme vexwarin gırtlamak * çayê kirtleme vedixwe çayı gırtlıyor
kirtnak m 1. merdane (türlü işlerde kullanılan silindir biçimindeki araç) 2. oklava
kirtnak kirin l/gh merdanelemek
kirtnakkirin m merdaneleme
kirtol m kırıntı, ekmek kırıntısı
kirtûpan üstünkörü, baştan savma.
m baştan savma, üstünkörü
kirû m 1. olgu 2. fel olgu, fenomen
kirûr m beş yüz bin
kirûz m kavulma
kirvît bnr kibrît
kirxan m topraktan çanak
kirxik m topraktan küçük çanak
kiryar abone, alıcı.
rd 1. eden, yapan, fail 2. hiq/nt fail 3. nd/nt icraatçı 4. m eylem, edim, fiil, pratik 5. m davranış
kiryarî abonman.
m 1. eylem, edim, fiil, pratik 2. icraat 3. rd eylemli, amelî, fiilî * rewşa kiryarî ya piyaseyê piyasalardaki fîlî durum 4. fel/ edimsel
kiryaz bnr gelyaz
kiryox nd/nt satın alıcı
kiryoxî m satın alıcılık
kiş kışkırtma, teşvik.
m şah çekme, hamle (saldırma, satranç gibi zeka oyunlarında hamle yapma, şah çekme)
m fit (birini başkasına karşı kışkırtma)
b 1. kış (kovma ünlemi, tavuk, horz vb. için) 2. destur (sıcak su döküldüğünde söylenen söz)
kiş elo horoz kovma
kiş kirin kışkırtmak.
fitlemek
kiş kiş b 1. kış (kümes hayvanlarını kovma ünlemi) 2. destur (sıcak su döküldüğünde söylenen söz) 3.m kışkışlama
kiş kişî (yekî) kirin -e musalat etmek, birine saldırtmak
kiş û berkiş hamle ve karşı hamle
kiş û mal h ailece cümbür cemaat
kişan m 1. çekilme, çekiliş 2. çekim (çekme işi) 3. rz çekim * kişana lêkeran fiil çekimleri 4. sn çekim * kişana fîlm film çekimi 5. içme, içiş, içim * kişana vê titûnê pir xweş e tütünün içişi (veya çimi) gayet hoş 6. çeki, tartı, tartma (tartma işi ve biçimi) * komir bi kişanê tê firotin kömür tartı ile satılı 7. fiz gerilim
kişana lêkeran rz/nd fiil çekimi
kişandar ant rd/nd gerici (bir organı germeye yarayan kas)
kişandî rd 1. çekik 2. çekili * fiş kişandî ye fiş çekili 3. çekik (içeriye doğru kaçmış, batık) * birûyê kişandî çekik kaş 4. içilmiş (sigara gibi şeyler için) 5. tartılı, tartılmış olan 6. rd gerili 7. rz çekimli, çekimlenmiş, tasrifli
kişandin 1.çekmek, çekiliş. 2.tartmak. 3.içine çekmek.
l/gh 1. çekmek (bir şeyi tutup kendine veya başka bir yöne doğru yürütmek) * derî hindirû kişand û çû kapıyı şiddetle çekip gitti 2. çekmek (taşıt için; koymak, bırakmak) * hespê ku erebeyê dikişîne arabayı çeken at 3. çekmek, germek * ben kişand ipi çekti 4. çekmek (içine almak) * singêr hemû av kişand sünger bütün suyu çekti 5. çekmek (bir yerden başka bir yere taşımak) * debir kişande bênderê ekini harman yerine çekti 6. çekmek (bir amaçla ortadan kaldırmak) * pereyên xwe yên li piyaseyê kişandiye piyasadaki paralarını çektmiş 7. çekmek (solukla içine almak) * av kişand pozê xwe burnuna su çekmek 8. çekmek (üzerinde bulunan bir silâha saldırmak için davranmak) * çeka xwe kişand û bi ser de çû silâhını çekip üzerine yürüdü 9. çekmek (güç durumlara uğramak, dayanmak, katlanmak) * ev deh sal in ku ez vê nexweşînê dikişînim on yıldır bu hastalığı çekiyorum 10. çekmek, yüklenmek (üzerine almak, etkisi altında bulunmak) * tengaviya vî karî gel dikişîne bu işin sıkıntısını halk çekiyor 11. çekmek (döşemek) * kablo kişandin kablo çekmek 12. çekmek (herhangi bir engel kurmak) * divê ku mirov perdeyek bikişîne vir buraya bir perde çekmek lazım 13. çekmek (ad çekmek, niyet, piyango gibi) * piyango kişandin piyango çekmek 14. çekmek (çizgi durumunda uzatmak) * çixêz kişandin çizgi çekmek * kil kişandin sürme çekmek 15. çekmek (tıpkısını yazmak veya çizmek, kopya etmek) * kopya kişandin kopya çekmek 16. çekmek (bir yerden bir şeyi yukarıya doğru almak) 17. çekmek (görüntüyü bir aletle özel bir nesne üzerinde tespit etmek) * fotograf kişandin fotoğraf çekmek 18. çekmek, celpetmek (dikkat, ilgi vb. üzerine toplamak) * ev kinc pir balê dikişîne ser xwe bu elbise çok dikkat çekiyor 19. çekmek (hoşa gitmek, sarmak) 20. çekmek (bir duyguyu içinde yaşatmak) * hesret kişandin hasret çekmek 21. çekmek (bir şeyin iç yüzünü anlamak amacıyla birini sıkıştırmak) * kişandin ber îfadeyan sorguya çekmek 22. çekmek (boya, badan vb. sürmek) * qatek boyaxa din jî bikişînê bir kat boya daha çek 23. çekmek (bir şeyi emip dışarıya çıkarmak) * kulek baş dikişîne baca iyi çekiyor * tilimbe baş avê dikişîne gelo? tulumba suyu iyi çekiyor mu? 24. rz çekmek, çekimlemek, tasrif etmek (fiil çekmek) 25. çekmek, tartmak 26. içmek, kullanmak (sigara vb. için) * cigare nakişîne sigara kulanmıyor 27. tüttürmek (sigara, pipo, nargile gibi) 28. dökmek (bir yere çokça bir şey yığmak, taşımak) * leşker kişandine ser sînor sınıra asker dökmüşler 29. aktarmak, geçirmek (bir şeyi bir yerden başka bir yere taşımak, nakletmek) * me têkberên odeya rûniştinê kişandin odeya mêvanan oturma odasının eşyalarını misafir odasına aktardık * ez dixwazim eşyayê odeyê bikişînim odeya din odanın eşyalarını öbür odaya geçirmek istiyorum 30. asılmak (tutup çekmek) * zarok dawa diya xwe kişand çocuk annesinin eteğine asıldı 31. çekinmek, sürmek * kil kişandiye çavên xwe sürmeler çekinmiş gözlerine 32. çekiştirmek (tekrar tekrar çekerek koparmak) 33. tahta biçmek * texte kişandin tahta biçmek 34. taşımak (bir şeyi bir yerden alıp başka bir yere götürmek) * av dikişîne su taşıyor * mala xwe kişandibû evini taşımıştı 35. germek 36. sürmek * riya me sê saet kişand yolumuz üç saat sürdü
kişandin ba xwe ayağına çağırmak
kişandin ber (tiştekî) yanaştırmak
kişandin ber bar oyun ile birini ele geçirmek
kişandin ber ezmûnê (an jî îmtihanê) imtihana çekmek (yek)
kişandin ber hesaban (birini) hesaba çekmek
kişandin ber hev l/bw çiftlemek, çiftleştirmek (dişi ile erkeği bir araya getirmek) * hesp û mehîn kişandin ber hev atla kısrağı çiftlediler
çiftlemek, çiftleştirmek (dişi ile erkeği bir araya getirmek) * hesp û mehîn kişandin ber hev atla kısrağı çiftlediler
kişandin ber îfadeyan sorguya çekmek (yek)
1) (birinin) ifadesini almak 2) (birini) ifadeye çekmek
kişandin ber pirsan sorguya çekmek
kişandin ber pirsyariyê (an jî îfadeyan) sorguya çekmek
kişandin çarmixan l/gh çarmıha germek
çarmıha germek
kişandin dilê xwe kin gütmek
kişandin hewzê havuzlamak (yek)
kişandin lext (birini) kayışa çekmek
kişandin makîneyê makineye çekmek (elbise için)
kişandin milê xwe yüklenmek
kişandin nav dilê xwe içine atmak (yapılan bir kötülüğe karşı sesini çıkarmamakla birlikte, bunu unutmamak) (yek)
kişandin nav rastê û lê xistin (an jî dan) (birini) meydan dayağına çekmek
kişandin nava xwe içine çekmek (soluk almak)
kişandin pêş ileri almak
kişandin ser hev karılmak (hayvan çiftleştirmek)
kişandin ser taxokê kızağa çekmek
kişandin ser xwe üstüne çekmek örtmek * lihêf kişande ser xwe û raket yorganı çekip yattı
kişandin xwe l/gh 1. celpetmek, cezbetmek 2. soğurmak, massetmek
soğurmak, massetmek, absorbe etmek (yek)
(kendine) bağlamak * we bi van lebatên xwe ez kişandim xwe bu davranışınızla beni kendinize bağladınız
kişanek m mıknatıs
kişanekîtî m mıknatıslık, mıknatısiyet
kişanokî h çekikçe
kisas rd aksi (inatçı, hırçın, huysuz)
kisasî m aksilik (inatçılık, hırçınlık, huysuzluk)
kişawerz m tarım
kişawerzî rd tarımsal
kişe b kış (kovma ünlemi, tavuk, horz vb. için)
kişe kirin l/gh kışlamak (kümes hayvanlarını kovmak)
kişekirin m kışlamak (kümes hayvanlarını kovma)
kişî ser hev kirin l/bw çiftleştirmek (hayvanlar için)
kişif rd üstü açık (yatarken üstünü açık bırakan)
kisihî rd kısık
kisihîbûn m kısıklık (ten için)
kisihîn m kısılma (ten için)
l/ngh kısılmak (ten için)
kişik m satranç
kişikbaz nd/nt satranç oyuncusu
kişikbazî nd/nt satranç oyunculuğu
kisil m kireç
kişîn m 1. çekilme, çekiliş 2. çekilme (bir yere çıkma) 3. çekilme, kuruma (suyu çekilme) 4. kayma (toprak yer değiştirme) 5. ilerleme, ilerleyiş (bulunduğu yerden daha ileriye gitme, yol alma) * kişîna hêzên me ber bi baregehên dijminî ve güçlerimizin düşman kamplarına ilerleyişi 6. çıkma (yukarı çıkma) 7. çıkma (iş için yetkili bir makama gitme) 8. sağılma, sağılış, akma (sürüngenler için) 9. akma (art arda ve toplu olarak gitme) 10. akma (su akma) 11. batma (gök cisimleri çin) 12. gitme 13. gerilme 14. içme, içim, içiş * kişîna vê titûnê pir xweş e tütünün içimi (veya içişi) gayet hoş 15. rz çekim 16. sn çekim
l/ngh 1. çekilmek * benê wî kişiyaye ipi çekilmiş 2. çekilmek * kişiyane serê gir tepeye çekilmişler 3. çekilmek, kurumak (suyu çekilmek) * ava çem kişiya nehir suyu çekilmiş 4. kaymak (toprak yer değiştirmek) 5. ilerlemek (bulunduğu yerden daha ileriye gitmek, yol almak) 6. çıkmak * em kişiyan hafê yukarı çıktık 7. çıkmak (iş için yetkili bir makama gitmek) 8. sağılmak, akmak (sürüngenler için) * mar kişiya qula xwe yılan deliğe sağıldı 9. akmak (art arda ve toplu olarak gitmek) * gel kom bi kom dikişe vir halk gruplar halinde buraya akıyor 10. akmak * av dikişiya su akıyordu 11. batmak (gök cisimleri çin) * heyv kişiya ay battı 12. gitmek * bikişe malê eve git 13. gerilmek
kişîn ber (tiştekî) l/bw yanaşmak
kişîn hev l/ngh ufalmak
kişîn pêş ileri atılmak (veya çıkmak)
kişîn ser hev l/bw ufalmak
kişîner nd/nt 1. çekici (çekme işini yapan) 2. çekici, cazip
kişînerî m 1. çekicilik 2. çekicilik, caziplik
kişînok rd 1. çekici, cazibeli, alımlı 2. çekimli
kişînokî m 1. çekicilik, cazibe, alımlılık 2. rd cazibelice
kişîr m taş karışımı toprak
kişke m kızak (öküz tarafından çekilen kızak)
kişkirin m 1. kovma (kümes hayvanları kovma) 2. saldırma (satranç gibi zekâ oyunlarında hamle yapma) 3. kışkırtıma, fitleme
l/gh 1. kovmak (kümes hayvanları kovmak) 2. saldırmak (satranç gibi zekâ oyunlarında hamle yapmak) 3. kışkırtımak, fitlemek
kişkiş kirin l/gh 1. kışkışlamak 2. kışkırtmak
kişkişandin (i) m 1. kışkırtma, fitleme 2. çekiştirme, çekeleme 3. sürükleme
l/gh 1. kışkırtmak, fitlemek 2. çekiştirmek, çekelemek 3. sürüklemek * bi erdê ve kişkişandin yerden sürüklediler
kişkişandin (ii) m kabartma
l/gh kabartmak
kişkişî (i) m kışkırtma, fitleme (yekî) kirin -e musalat etmek, birine saldırtmak
kişkişî (ii) rd kabarıklı, kabarmış (hacmi büyümüş olan)
kişkişî kirin l/gh kışkırtmak (ji bo ajelan)
kışkırtmak (ji bo ajelan)
kişkişîbûn m kabarma (ekşime sonucu kabarma)
l/ngh kabarmak (ekşime sonucu kabarmak)
kişkişîn (i) m 1. çekişme 2. sürüklenme
l/ngh 1. çekişmek 2. sürüklenmek
kişkişîn (ii) m 1. fıkrama, fışlama, fışnama (herhangi bir yiyecek mayalanarak ekşime) 2. kabarma (ağırlığı artmadan hacmi büyüme) 3. kaynama (mayalı bir şey kabarıp köpürme)
l/ngh 1. fıkramak, fışlamak, fışnamak (herhangi bir yiyecek mayalanarak ekşimek) 2. kabarmak (ağırlığı artmadan hacmi büyümek) 3. kaynamak (mayalı bir şey kabarıp köpürmek) * şîre kişkişiye şira kaynamış
kişkişkirin m 1. kışkışlama 2. kışkırtma
kişkizîn m inileme
l/ngh inilemek
kişmatî m şaşa kalma
kişmatî man l/ngh şaşa kalmak
kişmiş kuş üzümü.
kişmîş nd kişmiş, kuş üzümü
kişnîş m kişniş, kara kimyon
kişok rd sürüngen
kisp m kazanç
kisp û kar iş güç
kişre m sapları harman yerine taşıma eylemi
kist m hisse, pay
kişt (i) b kış, kümes hayvanlarını kovma ünlemi
kişt (ii) rd dirençli, direngen
kişt (iii) nd 1. tohum 2. ekilmiş tohum 3. ekin
kişteban m yüksük
kistîn m tık (ses çıkarma)
kistîn pê neketin tık yok
kiştûkal m tarım, ziraat
kiştûkalî rd tarımsal
kiştûqal m tarım, ziraat
kisûr 1.attariye. 2.kumaş, küsür.
kisûr (i) n kumaş
kisûr (ii) m küsur
kişwer m 1. ülke, diyar 2. kıta, kara, ana kara
kişwergir rd cihangir, fatih
kişwergirane h cihangirce
kişwergirî m cihangirlik
kişwerî rd karasal * avhewaya kişwerî karasal iklim
kişwerkêş rd cihangir, fatih
kişwerkêşî cihangirlik
kiswet n kisvet
kit rd 1. tek * bazin kit bû, bikira cot e bilezik tek idi çift yapsaydı 2. nd/rd tane (herhangi bir sayıda oyan şey, adet) 3. mat tek (iki ile bölünmeyen sayı) 4. tek (hiç, hiç biri) * îro yekşem e, li kuçeyan kit nîn e bugün pazar, sokaklarda tek kişi 5.m zere, tek * kita namûsê namus zeresi
m takırtı (küçük takırtı)
kit (i) m ısırık, ısırma (çocuk dilinde)
kit jê hiştin tekini bırakmamak, kökünü kazımak
kit jê neman thiç kalmamak
kit kirin l/gh dişlemek (çocuklar için)
l/gh teklemek, seyrekleştirmek
kit kit tek tek
kit û kit küçük takırtı sesi
kit û maç (an jî mat) öpücük, buse
kita nd eş (karı koca için)
kitan keten.
m tül, gaz
kitan (i) bot/n 1. keten (Linumusitatissimum) 2. keten (ketenden yapılma dokuma), bez (pamuk veya keten ipliğinden yapılan dokuma)
kitan lê şikestî evlilik çağını aşmış genç kız
kitana çîvîtkirî gaz boyaması
kitandin m heceleme
l/gh hecelemek
kitanok m sarık
kitêb m 1. kitap 2. kitap (kutsal kitap)
m 1. kitap 2. kitap (kutsal kitap)
kitêb li binçeng kitap kurdu
kitap kurdu
kitêba berîkan cep kitabı
cep kitabı
kitêba destan el kitabı
el kitabı
kitêba pêjanê yemek kitabı
yemek kitabı
kitêba qabreş kara kaplı kitap (şaka)
kara kaplı kitap (şaka)
kitêba sereke ana kitap di
ana kitap di
kitêbbinçeng rd kitap kurdu (çok kitap okuyan kimse)
kitêbçêker nd/nt kitapçı (yapan kimse)
kitêbçêkerî m kitapçılık
kitêbê de hebûn kitapta yeri olmak * ev tişt di kitêbê de tune bu konunun kitapta yeri yok bi
kitapta yeri olmak * ev tişt di kîtabê de tune bu konunun kitapta yeri yok bi
kitêbê sond xwarin kitaba el basmak
kitaba el basmak
kitêbên pîroz nd Ahdiatik, kutsal kitaplar
kitêbfiroş nd/nt kitapçı (satan kimse)
kitêbfiroşî m kitapçılık
kitêbhez nd/nt kitabsever
kitêbhezî m kitabseverlik
kitêbî rd 1. kitabî (kitapla ilgili, kitaba uygun, kitaplarda geçen olay vb.) 2. kitabî (kitaba bağlı kalan, özgür düşünemeyen) 3. kitabî (düzgün, dil kurallarına uygun)
kitêblibinçeng rd kitap kurdu (çok kitap okuyan kimse)
kitêbnivîs nd/nt müellif
kitêbok m kitapçık
kitêbxane m 1. kütüphane, kitaplık (kitapların yerleştirildiği raflardan oluşan mobilya) 2. kütüphane, kitaplık (kitap, film, plâk gibi her türlü düşünce ve sanat ürünlerini okurlara sunan kuruluş)
kitêbxanevan nd/nt kütüphaneci
kitêbxanevanî m kütüphanecilik
kitêbxaneya gelemperî nd kitab sarayı
kitêbxaneya gerok nd seyyar kütüphane
kitekêş rd heceli
kitekit (i) m 1. ayrıntı, detay, tafsilât, teferuat 2. detay, döküm * kitekita hesab hesabın dökümü
kitekit (ii) h tek tek
kitêl m teyel
kitêl kirin l/gh teyellemek
teyel yapmak (veya atmak)
kitêlkirin m teyelleme
kitik kedi.
zo/m kedi (Felis domesticus)
kitik masî zo/nd yayın balığı
kitik ne li mal e navê mişk evdirehman e koyunun bulunmadığı yerde keçiye Abdurrahman Çelebi derler
kitika kûvî zo/nd yaban kedisi
kitim rd kayıtsız
kitim kirin hakkını inkar etmek
kitkêşan m kura çekme
kitkirin m dişleme (çocuklar için)
m tekleme, seyrekleştirme
kitkit m ayrıntı, detay, teferuat
kitkitandin m ayrıntılandırma, ayrıntılarıyla anlatma
l/gh ayrıntılandırmak, ayrıntılarıyla anlatmak
kitkite m ayrıntı
kitkiteyî rd feri, ayrıntılarla ilgili
kitkitî h hece hece
kitkitî kirin l/gh hecelemek
kitkitîkirin m heceleme
kitm rd kayıtsız (nüfus kütüğünde kaydı olmayan)
kitm kirin hakkını inkar etmek
kitm (i) m karalama * kitma yêk û dû kirin birbirlerini karalamak
kitm kirin (i) l/gh karalamak
kitm kirin (ii) l/gh hakkını inkar etmek
kitmkirin (i) l/gh karalama
kitmkirin (ii) m hakkını inkar etme
kitokito rd teke tek
kitrewî m şahisyet
kitût rd 1. bayat (taze olmayan) 2. bayat ekmek, bozulmuş ekmek 3. m ekmek küfü
kitûtî m bayatlık
kitûtî bûn l/ngh bayatlamak
kitûtî kirin l/gh bayatlatmak
kitûtîbûn m bayatlama
kitûtîkirin m bayatlatma
kivan n halaç yayı
kivane n sürme çekme çubuğu
kivarik bot/m mantar
kivasen m labut (bir jimnastik aleti)
kivav bnr kebab
kivgark bot/m mantar mantar
kivî m küçük, dar ağızlı kap
kivil (i) bnr kevil
kivil (ii) n yabanî hayvanlar tarafında öldürülen hayvan parçaları
kivkarik bot/m 1. mantar 2. mec beyaz tenli insan, genelikle kadın için
kivlîşk m kirpik
kivş bnr kefş
kiwan ast/m Satürn
kiwar bnr kewar
bnr kibar
kiwark bot/m mantar
kiwê m isteka
kiwîsî zo/n kaplumbağa (Testudo)
kiwît m ıslık
kiwîtandin m ıslık çalma
l/gh ıslık çalmak
kix nd/rd 1. kıh (çocuk dilinde pis, kirli) 2. kaka (çocuk dilinde pis ve kirli şey) 3. b tu kaka (çocuk dilinde)
kixme (i) m 1. bitki köklerinden yapılmış uçkur 2. cepken
kixme (ii) rd lacivert ile mor arası bir renk tonu
kixs soğan arpacığı.
n arpacık soğanı, ıska
kixse bnr kixs
kixsik m arpacık soğanı, ıska
kixşink m nemli ve yeşil çamur
kiyan l/gh yayık yaymak
kiyan (i) m statu
kiyan (ii) m yayık yayma
kiyanûs kîm/m kiyanus
kiyarek bot/m mantar
kiyarik bnr kiyarek
kiyark bot/m mantar
kiyas m vasiyet
kiyas kirin l/gh vasyet etmek, vasiyette bulunmak
kiyaskirin m vasyet etme, vasiyette bulunma
kiz rd üzgün
kiz (i) m hidet, öfke, kızgınlık
kiz (ii) rd 1. ölgün 2. zayıf
kiz (iv) rd yağlı şey
kiz (v) rd yanık
kiz (vi) m karınca
kiz bûn üzülmek
kiz bûn (i) l/ngh hiddetlenmek, öfkelenmek, kızmak
kiz bûn (ii) l/ngh üzülmek
kiz bûn (iii) l/ngh 1. ölgünleşmek 2. zayıflamak (ışık için) * çavê min kiz bûne gözlerim zayıflamış
kiz kirin üzmek
kiz kirin (i) l/gh hiddetlendirmek, öfkelendirmek, kızdırmak
kiz kirin (ii) l/gh üzmek
l/gh ölgünleştirmek
kiz û zer bûn sararmak
kizandin m eritme
l/gh eritmek
kizb m hidet, öfke
kizb û meyn yalan dolan
kizban m kesilmiş asma çubuğu
kizbelok m kişniş
kizbûn (i) m hiddetlenme, öfkelenme, kızma
kizbûn (ii) m üzülme
kizbûn (iii) m 1. ölgünleşme 2. zayıflama (ışık için)
kizekiz h 1. cızır cızır (acı duymak için) 2. cızır cızır (ateşte et pişirirken) 3) cızır cızır (kesilen camın sesi için) 4. h fısır fısır (ince bir şey yanarken)
kizekiz kirin cızır cızır etmek, cızırdamak
kizgot n iri köz
kizik m m kakırdak
kizin burçak; vicia ervilia
fiğ; vicia sativa
bot/m 1. burçak (Vicia ervillia) 2. burçak (bu bitkinin mercimeğe benzer tanesi)
kizîn m düş yeri
kizînî m 1. cızırtı (acı duyma, içinin cız etmesi) 2. cızırtı (ateşte et pişirirken çıkan ses)
kizînî jê çûn 1) cızırdamak * kizînî ji nava dilê min çû içim cızırdadı 2) cızırdamak (et ateşte pişirildiğinde)
kizînî ji dil çûn yüreği cız etmek (veya cızlamak)
kizînî pê ketin cızırdamak
kizîr yardımcı, hakem.
kizir (i) n bıyığı terlememiş genç
kizîr (i) m dip yanığı
kizir (ii) rd kıraç (verimsiz toprak)
kizîr (ii) n 1. kizir (köy muhtarı yardımcısı) 2. kizir (köy kâhyası) 3. kizir (köy bekçisi)
kizirandî rd ızgara (ızgara edilmiş et)
kizirandin m 1. alazlama 2. ütme, ütüleme (alevde) 3. haşlama (don, kırağı için; bitkilere zarar verme)
l/gh 1. alazlamak 2. ütmek, ütülemek (alevde) 3. haşlamak (don, kırağı için; bitkilere zarar vermek)
kizirî rd alazlı
kizîrî m kizirlik
kizirîn m 1. alazlanma 2. haşlanma (don, kırağı için; bitkilere zarar verilme) 3. mec cız etme, sızlama
l/ngh 1. alazlanmak 2. haşlanmak (don, kırağı için; bitkilere zarar verilmek) 3. mec cız etmek, sızlamak
kizirk bnr kizrik
kizkirin (i) m hiddetlendirme, öfkelendirme, kızdırmak
kizkirin (ii) m üzme
m ölgünleştirme
kizkiz n çedene, çetene (kavrulmuş olanı)
kizkizandin m cızırdama
l/gh cızırdamak
kizkizîn m cızırdanma
l/ngh cızırdanmak
kizmik m 1. harman artığı 2. buğdayı samandan ayıran araç
kiznik bnr kiznok
kiznok bot/m kuş figi
kiznûk bnr kiznok
kizot n 1. kor ateşten bir parça 2. kızarmış odun
kizr m ütme (ütme işi)
kizrik m kakırdak
kizrîk bot/m kökü yenilen bir ot
kizrînekî rd ütme yapılmış olma
kizrûnek rd ütme
kizû rd fesat
kizûr bnr kizir
kizûtî m fesatlık
kizwan bot/m meneviş
kizwet m giyim kuşam, kiyafet
kibar (rengdêr)Wate 1, narîn, xweşik, şirîn, spehî, zarîf, delal, elegant, qeşeng, keşxe, olfatûn, racol.
Herwiha: kîbar, kubar.
ji wêjeyê: Patenta li ser cemedê… sporeke kubar û zarîf e. Hez dikim temaşe bikim.(Hesenê Metê di hevpeyivînekê de li gel Enwer Karahan, Nefel.com, 7/2007).
ji: Ji erebî, têkildarî kebîr.
Bikaranîn: Lêker: kibar bûn, kibar kirin. Navdêr: kibarbûn, kibarkirin Rengdêr: kibarbûyî, kibarkirî.
: kibarane, kibarî, kibarîtî, kibartîWate 2, dua, lava, daxwaz, kibar/kebar, dirûd, diroz, wird, hewîş, parîn, niyaz, bergeran, berger, daxwaz, hêvî, daxwazkirina ji Xwedê.
kibar bûn (lêker)(Binihêre:) kibar
kibar kirin (lêker)(Binihêre:) kibar
kibarane (rengdêr) bi awayekî kibar.
ji: kibar + ane
kibarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kibar
kibarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kibar
kibarî (navdêr, mê) rewşa kibarbûnê, xweşmêrî, camêrî.
ji: kibar + -î
kibarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kibar
kibrîtî (navdêr, mê) dojeyî, tal, bêqam, çêr, dijûn.
ji: kibrît + -î
kiç (di zimanê zarokan de) şikestî
kiç bûn (di zimanê zarokan de) şikestin
kiç kirin (di zimanê zarokan de) şikandin
kiçik (rengdêr) biçûk, hûrik(navdêr, mê) keçik, qîzik, keça biçûk.
Herwiha: kiçk, qicik.
ji: Bi avestayî kuteke, bi farisî dibe kuçek, bi kurdî kiçik.
kiçikî (navdêr, mê) qicikî, biçûçik, qicûcik, hûrikî.
ji: kiçik + -î
kiçk (Binihêre:) kiçik.
Bide ber: kick
kidark (navdêr, mê) kivark, hacîlok.
Bikaranîn: Devoka çiyayê Gabarê.
: kidarkçin kidarkçinî kidarkî kidarknas kidarnasî
kidarkî (navdêr, mê) rewşa kidarkbûnê.
ji: kidark + -î
kidase (navdêr, mê) gidîş, lowe, koma giyayî yan tiştek wek wî.
ji wêjeyê: Piştî qedandina tirpankirina gîya, wî gîyayî tîne gund dike lowe (dike kidase – datîne ser hev û bilind dike).(Bavê Ronahî: Cezayê axafkê, Lotikxane.com, 7/2010)
kif hoker(navdêr, mê) dengê avêtina kilmûşî ji difinê: difina xwe kif kirin (difina xwe ji kilmûşî paqij kirin, kilmûş ji pozê xwe avêtin).
Bide ber: pif, tif .Binêre.
Herwiha: kaf, kef, kîf.
Bikaranîn: Lêker: kif kirin. Navdêr: kifkirin Rengdêr: kifkirî.
: kifker, kifkif
kif kirin (lêker)(Binihêre:) kif
kifên (navdêr, mê) dengê kifkifa agir û avê dengê marî
kifênhatin (navdêr, mê) dengê kifênê jê hatin, :tilîya min bi agirî kevt kifên jê hat , :kifêna marî ya di hêt!
kifêrî (navdêr, mê) gers, gez, saqol, seqawin (Tamarix).
ji: kif +-êrî
kifkarek (navdêr) fîqerojk, karok, kuvarik, kumik, kivark, hacîlok, kakarik, kavkulîlk, feqîrojk, kûvank.
Herwiha: kifkarik.
: kifkarekî
kifkarekî (navdêr, mê) rewşa kifkarekbûnê.
ji: kifkarek + -î
kifker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kif dike.
ji: kif + -ker
kifkif (navdêr, mê) dengê ji dinfna mirov giyandarên nexweşyan lewaz derdikevit, pi4pi4
kifkifî (rengdêr) mirovê kifkifê diket, pişpişî, :zelamekê kifkifî, :jineka kifkifî
kifkifkirin (navdêr)dengê kifkifê jê hatin anîn, :ev peza kilmî4okçend kifkifê dike
kifkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kif kirin
kifkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kif
kifrî (navdêr, mê) bajarrokek e li wîlayeta Silêmaniyê li Başûrê Kurdistanê.
Bide ber: kufrî
kifrît (navdêr, mê) kuftik, şixat, bitik, derbik, ezwaz, kerkût, kirkût, kukurt, newtik, niftik, pêtik, spîçke, zilûke, çixat, çixatik, şemçe, zilikên ku barût bi serikê wan ve heye û agir pê tên hilkirin, gogird, sulf, sulfur, madeyê agirgir û yê bi serê wan zilikan ve, pakêta wan zilikan.
Herwiha: kibrît, kiprît, kivrît, kîbrît, kîfrît, kîprît, kîvrît, kirmît.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کفریت.
ji: ji erebî كبريت (kibrît) jiarami ܟܒܪܝܬܐ/כבריתא (kubrîta/kêbrîta) jiakadi kubrîtu/kibrîtu..
: bêkifrît bikifrît kifrîtdar kifrîtî kifrîtfiroş kifrîtfiroşî kifrîtsaz kifrîtsazî
kifrît kirin (lêker) gogird kirin.
ji: kifrît + kirin
kifrîtdar (rengdêr) bikuftik, bişixat, bibitik, biderbik, biezwaz, bikerkût, bikirkût, bikukurt, binewtik, biniftik, bipêtik, bispîçke, bizilûke, biçixat, biçixatik, bişemçe.
ji: kifrît + -dar.
: kifrîtdarî kifrîtdarîtî kifrîtdartî
kifrîtdarî (navdêr, mê) rewşa kifrîtdarbûnê.
ji: kifrîtdar + -î
kifrîtfiroş (navdêr, mê) kesê/a kifrîtan difroşe.
ji: kifrît + -firoş
kifrîtfiroşî (navdêr, mê) karê kifrîtfiroşiyê.
ji: kifrîtfiroş + -î
kifrîtî (navdêr, mê) rewşa kifrîtbûnê.
ji: kifrît + -î
kifş 1. diyar 2. vekirî 3. berbiçav 4. xuya *destên helawxuran, timî kifş in
1. berçav (rengdêr) diyar, berçav, xuya, eşkere, averû, zelal, aşkira.
Herwiha: kefş , kivş.
Bikaranîn: Lêker: kifş bûn, kifş kirin. Navdêr: kifşbûn, kifşkirin Rengdêr: kifşbûyî, kifşkirî.
ji: Têkildarî keşf.
: kifşî, kifşîtî, kifşker 2. mil, çeng, bal, bask (navdêr, nêr) (Binihêre:) kefş
kifş bûn 1. diyar bûn 2. xuya bûn
(lêker)(Binihêre:) kifş
kifş kirin 1. diyar kirin 2. xuya kirin
(lêker)(Binihêre:) kifş
kifşbar (rengdêr) gihîştbar, xuyabar.
ji: kifş +-bar
kifşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kifş
kifşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kifş
kifşer (navdêr, mê) vedîter, dozînewer, vekolîner, kaşîf.
ji: kifş +-er
kifşî (navdêr, mê) rewşa kifşbûnê, aşkerahî.
ji: kifş + -î
kifşik (navdêr, mê) thumbnan kifşik girtiye , pirbûneke pirçikî ye ji Kuvarikên hûr, çêdibin di mercên terr û germ de, nemaze li ser xwarinê û bûjenên endamî..
Hevwate: genîbûn. , genî.
kifşker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kifş dike.
ji: kifş + -ker
kifşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kifş kirin
kifşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kifş
kifte core xwarineka kurdî ye hevîrê danhêrkî pirî go4tûpîvaz dikin di avkêda tê kelandin yan birinc û goştê vestirî û di rûn yan avê da kelandî, kutilk
kihal (rengdêr) bi granî ji bo şebeş û petêxan fêkîya ne stewiyayî şebeş û petêxên ku ji me re şandibûn giş kihal derketin
kihêl hespê çê *kihêl, di bin mêrxasan de dibezin
(rengdêr) (hespên) rengê wan sorî qehweyî ve (ku wek hespên pirr hêja tên hesibandin).
Herwiha: kehêl.
ji wêjeyê: Erê kuro, tu dibê qey teradîno (serokê Lîbyayê Muammer Qeddafî) dê li berîyek ji berîyên Lîbyayê pez biçêrîne, ê lawo ma Parîs û çadir? Na wile çend deve û hespên kihêl jî bi xwe re bîne Parîsê û bela bêhna rîx û serkulên wan wek parfûma Chanel ê bifûre û hew, wîî!(Lotikxane.com, 11/2007).
ji: Ji erebî.
: kihêlî, kihêlîtî, kihêltî
kihêlî (navdêr, mê) rewşa kihêlbûnê.
ji: kihêl + -î
kiho (Zazaki) (rengdêr). Bi kurmancî: şîn
kij seqa
kijûr arîk
kil [I] dermanekî reş î ku li çavan didin da ku bedewiyê bide û êşan bibire kil [II] her careke çelqandina meşkê
1. rengê li bijangan didin (navdêr, nêr) sirme, maskara, rîmel, rengê reş yê jin li bijangên çavên xwe didin (daku bijang tarîtir yan bihêztir yan stûrtir bibin).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کل.
Bikaranîn: Lêker: kil dan, kil kirin. Navdêr: kildan, kilkirin Rengdêr: kildayî, kilkirî.
ji: hevrehên soranî کل (kil), کڵه (kiłe) û کله (kile), herdu ji erebî كحل (kuḥil - bi erebiya devokî herwiha kol, kiḥel, kiḥil) jiarami ܟܘܚܠܐ (kuḥla), hevreha îbrî כחל, (kaḥal), jiakadi guḥlu. Bi rêya erebî li piraniya dinyayê belav bûye: inglîzî kohl, fransî khôl, almanî kajal, rûsî кайал (kayal)... Ji eynî rehî: alkol, alkohol..
: kilandin, kilder, kilî, kilker
kil dan (lêker)(Binihêre:) kil
kil ji çavan dizîn di kirêtiyê de pispor bûn
kil kirin çav bi kilî reş kirin *kesê ku ket dawetê, dê xwe kil bike
(lêker)(Binihêre:) kil
kil kişandin (lêker)kil kirin, kil dan.
ji: kil + kişandin
kil lê dan (lêker)(Binihêre:) kil
kilam (navdêr, mê) gotin, peyv, kelîme, bêje, çeko, qese, qise, axiftin, stran, gotinên helbestkî yên li gel muzîkê tên gotin, Quran yan pirtûkek din ya pîroz: Sond bi kilamên qedîm!.
Herwiha: kelam, klam.
Bide ber: kelîme.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Navdêr: kilambûn.
: kilambêj, kilambêjî
kilam avêtin ser (biwêj) ji bo miriyan an jî evîndaran stran gotin. li navçeya me, ezîzê ber dilê kîjan malbatê dimir, bang dikirine almaşta siyaro û wê kilam bi zelûlî diavêtin ser miriyên wan û her hes dida giriyandinê.
kilam avêtin ser yekî di stranê de qala yekî kirin
kilam çêkirin (lêker) stran çêkirin.
ji: kilam + çêkirin
kilam gotin (lêker) lawik strîn, strin, stran gotin, stran strin, strîn.
ji: kilam + gotin
kilambêj stranbêj *heke kilambêj destê xwe danî ber guhê xwe, dizane dê çi bibêje
(navdêr) stranbêj, dengbêj, goranîbêj, kesa/ê stranan anku kilaman dibêje, ahengbêj.
Herwiha: kelambêj, klambêj.
ji: kilam + -bêj.
: kilambêjî
kilambêjî (navdêr, mê) rewşa kilambêjbûnê, stranbêjî, goranîbêjî.
ji: kilambêj + -î
kilambûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kilam
kilamên serhewa stranên rûniştî yên dirêj
kilan 1. meşk şilqandin (lêker)(navdêr, mê) (Binihêre:) kan 2. pirrjimar ji kil (navdêr, nêr) (Binihêre:) kil
kilandin 1. pêş û paş livandin k-ya req(lêker)(navdêr, mê) pêş û paş livandin, hejandin, kan, kil kirin (bi taybetî meşk).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کلاندن. Tewîn: Lêker: -kilîn-.
Têkildar: kilîn.
ji: kil + -andin.
: kilandî, kilîner 2. kil dan, reng dan k-ya nerm(lêker)(navdêr, mê) kil dan, rengê reş li bijangên çavan dan.
ji: kil + -andin.
: kilandî, kilîner 3. av germ kirin. Binêre;, kelandin
kilandin/dikilîne/bikilîne 1. (bi meşk an jî sirsûmê) dew kiyan 2. wekî kiyanê hejandin
kilavûz (navdêr, mê) berdestname, rêbername, şîret, manûel, katalog, rêberk
kilaw pûşiya serê jinan; mêzer
kilb mixê dirêj û stûr; mûrç
kilçan çiraya destan
kilçêv pênûsa kilkirinê
kildan derdana ku kil tê de tê parastin
1. fileyên Iraqê (navdêr) fileyên Başûrê Kurdistanê û Iraqê.
Têkildar: aşûrî, siryanî .Binêre.
Herwiha: ermenî.
: kildanî 2. bi kilan rengdan. Binêre;, kil
kildanî (navdêr, mê) siryanî, aşûrî, rewşa kildanbûnê.
ji: kildan + -î
kildank (navdêr, mê) tûrik an qutîkeke biçûk e kil û kilçîv tê da di tên hilgirtin.
ji: • kil + dank
kilê çavên mirovan dizîn (biwêj) ji bo diz û diziya bi hûner tê gotin. ka çi malbat e, çi malbat e, welehi kile çav e mirov ji didiz.in.
kilê sibhanî kirin (biwêj) xwe zehf xemilandin. ma tu nabînî, jinike kile sibhanî kiriye.
kilêb alava kaxkirinê
kilek rûn li ser dilê xwe dan (biwêj) dile xwe rehet kirin. çhna ku bawerjina xwe berda, hezkiriya wî ya bere kilek rûn li ser dilê xwe da.
kilekil dengê domdar ê ku ji kiyana meşk an jî sursûmê tê
kilî (navdêr, mê) rewşa kilbûnê.
ji: kil + -î
kilîd (navdêr, nêr) kilîd, mift, enextar, asinkê derî pê têt vekirin, amûra qilf pê vedibe yan têt girtin, (mecazî) çare, çareserî, hel, (mecazî) pirr giring.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: کلید.
Herwiha: kilîld kilît klîd klît.
ji: ji yunanî κληΐς (klêys) ji Proto-hindûewropî kleh₂us (kilîl/qilf). κληΐς (klêys) ya yûnanî herwiha serekaniya clé û clef yên fransî ne. Clef ya fransî jî îcar serekaniya qilf ya kurdî ye..
: kilîdk
kilîd bûn (lêker)(Binihêre:) kilîd
kilîd kirin (lêker)(Binihêre:) kilîd
kilîdbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kilîd
kilîdbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kilîd
kilîdçêkerî (navdêr, mê) çilingarî, hesinsazî.
ji: kilîd +-çêkerî
kilîddank (navdêr, mê) kilîldank.
ji: kilîd +-dank
kilîdfiroş (navdêr, mê) kilîlfiroş, miftefiroş.
ji: kilîd +-firoş
kilîdfiroşî (navdêr, mê) kilîlfiroşî, miftefiroşî.
ji: kilîd +-firoşî
kilîdger (navdêr, mê) kilîlger.
ji: kilîd +-ger
kilîdgerî (navdêr, mê) kilîlgerî, miftegerî.
ji: kilîd +-gerî
kilîdkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kilîd kirin
kilîdkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kilîd
kilîdsaz (navdêr, mê) kilîlsaz.
ji: kilîd +-saz
kilîdsazî (navdêr, mê) kilîlsazî, miftesazî.
ji: kilîd +-sazî
kilikî kirin (biwêj) aciz kirin. eman di desti ve jiniki de, bi xwedi ez kilikî kirim.
kilîkilî darkutik
kilîl 1. mifteh 2. zirze *kilîla malê, bi deriyê gomê nayê
(navdêr, nêr) kilîd, mift, enextar, asinkê derî pê têt vekirin, amûra qilf pê vedibe yan têt girtin, (mecazî) çare, çareserî, hel, (mecazî) pirr giring, ava ku ji difina mirovan tê.kilmîş, kilmûş, paçê sipî yê ku li serê bûkê tê danîn roja dawetê.
Herwiha: klîl.
Bide ber: kulîlk.
ji: ji yunanî κληΐς (klêys) ji Proto-hindûewropî kleh₂us (kilîl/qilf). κληΐς (klêys) ya yûnanî herwiha serekaniya clé û clef yên fransî ne. Clef ya fransî jî îcar serekaniya qilf ya kurdî ye..
: kilîlk
kilîl kirin 1. dadan 2. zirze kirin *derê xwe rind kilîl ke, cîranê xwe diz dermexe
(lêker) xilqandin.
ji: kilîl + kirin
kilîldank (navdêr, mê) kilîddank.
ji: kilîl +-dank
kilîlfiroş (navdêr, mê) kilîdfiroş, miftefiroş.
ji: kilîl +-firoş
kilîlfiroşî (navdêr, mê) kilîdfiroşî, miftefiroşî.
ji: kilîl +-firoşî
kilîlger (navdêr, mê) kilîdger.
ji: kilîl +-ger
kilîlgerî (navdêr, mê) kilîdgerî, miftegerî.
ji: kilîl +-gerî
kilîlî 1. lîlandin, tilîlî (navdêr, mê) tilîlî, Dengê lîlandinê, halê lîlandinê, Hima hima tenê pîrek dikin kilîlî.
Têkildar: lîlandin, kilîlî kirin.
Bikaranîn: Wexta ku bûk û zave dest di destê hev de li ber malê ji texsîyê daketin, dayîka zave û pîrekên din kirin kilîlî. 2. ji kilîl. Binêre;, kilîl
kilîlk (navdêr, mê) kilît, mifte, nifte.
ji: kilîl +-k
kilîlsaz (navdêr, mê) kilîdsaz.
ji: kilîl +-saz
kilîlsazî (navdêr, mê) kilîdsazî, miftesazî.
ji: kilîl +-sazî
kilîm (navdêr, mê) berrik, xawlî, xalîçe, merş, mafûr, rayex, mêzer, galt, hêsîl, berr, codelîk, nalîk, lalîk, gildik, nivînên ku binê malê pê tê raxistin daku ne sar be (carinan ji ber delaliya wan dîwar jî pê tên raxistin).
Herwiha: kîlîm, klîm.
Bide ber: kelîme, kilam, kilîp.
Têkildar: betenî, doşek, sucatk.
ji: hevreha farisî گليم (gilîm), aramî גלימא (gelîma) û tirkî kilim, hemû ji yunanî κάλυμμα (kalumma: betenî) ji καλύπτō (kalupto: niximandin, nixamtin) ji Proto-hindûewropî kel-upio (niximandin) ji kel- (parastin) ku herwiha serekaniya peyvên kîler û kulîn (embar) e jî.
kilîma (navdêr, mê) hewa, seqa, keş, avûhewa, hewakêşk, amûrên ku hewayê odeyan yan tirimpêlan diguherînin daku bêhna wan nexweş nebe yan jî ew zêde germ yan zêde sar nebin.
Herwiha: klîma.
Bide ber: kilîm.
ji wêjeyê: Yê Geverî bi vê yekê diqehire, hema zû bi zû camên penceran hildide jor û qilîmayê jî vedike da ku zirkêtik nêzîkî wî nebe û pê li gazê dike. (Lotikxane.com, 7/2010)
kilîmfiroş (navdêr, mê) merşfiroş, cacimfiroş.
ji: kilîm +-firoş
kilîmfiroşî (navdêr, mê) merşfiroşî, cacimfiroşî.
ji: kilîm +-firoşî
kilîmker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kilîm dike, merşker.
ji: kilîm + -ker
kilimkotî 1. kesê ku ser û sîçeyê wî baş naxuye 2. tiştê ku xuyana wî li mirovî xweş nayê
kilîn/dikile/bikile 1. (mast) hatin kiyan 2. wekî kiyanê hejîn
kiling (navdêr, mê) çavmark, maroje, melajo, riwekek e ku bistîkên wê yên stûr tên kelandin û xwarin.
Herwiha: kilig.
: kilingçin, kilingçinî, kilingçîn, kilingçînî, kilinistan, kilingfiroş, kilingfiroşgeh, kilingfiroşî, kilingnas, kilingnasî. Navê zanistî: Asparagus
kilingfiroş (navdêr, mê) kesê/a kilingan difroşe.
ji: kiling + -firoş
kilingfiroşî (navdêr, mê) karê kilingfiroşiyê.
ji: kilingfiroş + -î
kilisandin (navdêr, mê) pêvenûsandin, têdan, pêradan, :pilasterê bi destê xwe ve bi kilisînenûsandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کلساندن
kilisandin/dikilisîne/bikilisîne bi hev ve zeliqandin
kilîse (navdêr, mê) xilwet, dêr, keşîşxane, manastir peristgeha fileyan, manastir.
Herwiha: kelîse, kenîse, kinîse.
ji: Ji latînî ecclesia
kilîta dil vekirin (biwêj) weki daxwaz û hestan nezîk bûn. xwe gihandia kûrahiya giyana kesekî. celîle ûso bi awayekl wisa gerîn nizîkî sedefi bû, ku di dawiyi de kilîta dile we vekir.
kilîta reş li derî ketin (biwêj) mal belav bûn, mîrate bûn. wî rebenî gelo çi kiribû ku wisa kilîta reş li derî ket?
kilîta ziman vekirin (biwêj) yek dan axaftine. piştî si mehan min kilîta zimanê we vekir.
kilitker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kilit dike, mifteker.
ji: kilit + -ker
kilker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kil dike.
ji: kil + -ker
kilkî (navdêr, mê) dûvikî.
ji: kil +-kî
kilkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kil kirin
kilkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kil
killêdan (navdêr, mê) (Binihêre:) kil
kilmûş (navdêr, nêr) ava ku ji difina mirovan tê (bi taybetî dema sarmayê girtibe).
Hevwate: •lîçik •çilim.
Herwiha: kilmîş, kilmwîş.
Têkildar: bilxem, gilîz, kif, tif.
Bide ber: kelmêş.
: kilmûşo, kilmûşok, kilmûşokî.
Bi zaravayên kurdî: hewramî: kurmancî: lîçik, çilim, kilmûş soranî: çilim, zazakî:
kilmûş kirin (lêker)(Binihêre:) kilmûş
kilmûşdar (rengdêr) kilmîşî.
ji: kilmûş +-dar
kilmûşî (navdêr, mê) kilmîşdar, çilmî.
ji: kilmûş +-î
kilmûşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kilmûş kirin
kilmûşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kilmûş
kilor kade kilox qafê sêrî, tepa sêrî
simît, bagel, nanên gilover yên nava wan kun/qul û bi gelemperî bikuncî, Ji bo marên xwe li hev digerînîn û xwe dikin wek teker an sêlekê tê gotin, Ez ji nav zevîyê me dihatim mal. Berî ez têkevim hendir hima min dît wa marekî xwe li ber derî kiriye kilor. Marek reş bû û kilorek pir mezin bû. Ez vegeriyam û min rahişt darek dirêj û min pê mar kuşt. Bêxwediyo hima hima nêzîka 2 metro û nîvan bû.(rengdêr) gilover.
Herwiha: nan: kilorik kilork qilor qilorik qilork
kilor dan (lêker) bûn gilok, lif dan.
ji: kilor + dan
kilorbûn (navdêr, mê) hestikulî, didankunî, kirmxwarî, kevn.
ji: kilor +bûn
kilorî (navdêr, mê) kunikî.
ji: kilor +-î
kilorker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kilor dike.
ji: kilor + -ker
kilotî (navdêr, mê) giloverî, gilovertî, gilolî.
ji: kil +-otî
kilox (navdêr, nêr) Pêkhateya ku ji hemû hestiyên serî çêbûye. Beşê hestî yê serê ajal û mirovan. Hemû organ û endamên serî li ser wî rûdinê. Ev pêkhateya hestî mejî ji derve diparêze
kiloxperest (navdêr, mê) qoqperest, qiloxparêz.
ji: kilox +-perest
kiloxperestî (navdêr, mê) qiloxparêzî.
ji: kilox +-perestî
kiloz (navdêr, nêr) cerr, kûz, şerbik, kuloz, den, kûzik, kuloz, şerb, hin cûn aman in ku ji axa sor hatine çêkirin û bi pirranî biçembil in(û berê bi taybetî bo hilgirtina avê ji kaniyan ta malê dihatin bikaranîn), kûp.
Herwiha: kuloz, kilozk, kilûz, kilûzk, kulozk
kils xweliyeke ji kevirê spî yê nerm tê çêkirin û xanî pê tên boyaxkirin/ seyandin *derba evdan, esasê kilsê ye û xera nabe
(navdêr, mê) gêç, seb, kirêc, kepîr, ziqil, ramux, qisil, tebeşîr, mermer, madeyek avakirnê yê wek çîmentoyê ye û spîve ye, ramûx, cas.
Herwiha: kilis, kisil, kisl.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کلس.
ji: hevreha farisî کرس (kirs) jiakadi ?? (kîru) jisumeri ?? (gir). Ji heman rehî herwiha ܓܝܪ/גיר (gîr) ya aramî, גיר (gîr) ya îbrî, կիր (kir) ya ermenî, kireç ya tirkî, جير (cîr) ya erebî, къирæ (kîre) ya osetî, კირი (kiri) ya lazî... Herwiha gêç ya kurdî jî dîsa ji eynî rehî ye..
Bikaranîn: Lêker: kils bûn, kils kirin, kils girtin. Navdêr: kilsbûn, kilskirin, kilsgirtin Rengdêr: kilsbûyî, kilskirî.
ji wêjeyê: Cihên wan di mejiyê min de hêlîn çêkirine, ew di guhên min de azana meleyên muxurbe û eşayê, di bîranînên min de mîna kevirê di kilsêdeçikandî nin; di her bang û qêrînên dûrişimên salên heftêyî de şopa lingên şoreşeke serqot, di pêxîla awirên hezkirinên min de şûna dewibandina humikeke li hewasekinî û di ramûsanên lêvhungivînîn de tevziyeke naşîtiyê ye..
: kilsî, kilsîn
kils bûn (lêker)(Binihêre:) kils
kils girtin (lêker)(Binihêre:) kils
kils kirin (lêker)(Binihêre:) kils
kilsbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kils
kilsbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kils
kilsdar (rengdêr) kirêcdar, bikirêc, bikils.
ji: kils +-dar
kilsfiroş (navdêr, mê) kirêcfiroş.
ji: kils +-firoş
kilsgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) kils
kilsî (navdêr, mê) rewşa kilsbûnê.
ji: kils + -î
kilsker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kils dike, kirêcker.
ji: kils + -ker
kilskirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kils kirin
kilskirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kils
kilsxane cisane
kiltî (navdêr, mê) sinetkerî, mîzokbirî.
ji: kil +-tî
kilûb (navdêr, mê) yane, klûb, zandor, taxim, kom, tîm, koz, ref, revde, ferîq, civat
kilyar (navdêr, nêr) werzik, tilozî, qitî, xirtik, tirozî, ecûr, incûr, bejik, qitîk, şelengo, qitik, xita, xitî, xitîk, qatîk, xite
kim 1. cûnek pêlavan. Binêre;, şim 2. cilek serî ye. Binêre;, kum 3. ajelek xwijok. Binêre;, kimkim 4. bikim. Binêre;, bikim
kimê parçeyê ku pê devê derdankên şûşeyî tê girtin
kimêd (navdêr) hin cûn hespên beza ne, jêhatî, zîrek(mecazî).
Herwiha: kumêd.
Têkildar: kihêl.
ji wêjeyê: »Kimêdê Gewre« navê romana Sidîq Hamid Nizarkî ye. Pirtûk ji qebareyê navincî ye û ji 101 rûpelan pêk têt. Ev pirtûk ya 174-ê ye ku ji nav weşanên şaxê Dihokê yê Yekîtiya Nivîskarên Kurd derdikeve û ew li çapxaneya Hawarê li Dihokê hatiye çap kirin.(Kawar Hemîd Bavî, Kulturname.com, 11/2009)
kimêtî (navdêr, mê) parazitî.
ji: kim +-êtî
kimik (navdêr, mê) kator, şe(h), pûşî, ta­rik, katar, xîlok, kim, kum, telik, telpik.
ji: kim +-ik
kimil 1. kaw û kibar 2. qure
kimil kimil meşîn qure qure bi rê ve çûn
kimkim (navdêr) margîsk, meqezer, marmêlke, bûkmar, hin cûn ajelên mîna maran in lê çarpî ne, marmarok bend.
Herwiha: gimgim, gimgime, gimgimok, gumgum , gumgume, gumgumok, kimkime, kimkimok, kumkum, kumkume, kumkumok.
ji wêjeyê: Heger hûn dev ji alema mirovahiyê berdin, -qet wan têkilî vî tiştî nekin- bi tenê li cîhana kûçikan, li ya gêrikan, li ya gumgumok û marmarok û li ya wawîkan binêrin; hûn li avî û bejayiya vê dinyayê, li qewim û ahlên herî rezîl û riswa, li milet û qebîleyên herî bi paş de mayî jî binêrin, ne mimkun e ko hûn li ucûbeyeke –wek dewleta tirkan- weha rast werin. Ne mimkun e ko hûn li naxireke din, li keriyekî din, li refekî din û li dahbe û yamyamên weha ecêb, rast werin..
: kimkimî bend
kimkimî (navdêr, mê) rewşa kimkimbûnê.
ji: kimkim + -î
kimşik kofî, popîn, şe, kulik, kimşika mirîşke
kimt (navdêr, nêr) gupik, lûtke, gumt, serê çiyayan yan giran, bilindtirîn cih yan niqte.
Herwiha: gimt, gumt, kumt.
Têkildar: qumtil.
ji wêjeyê: Û hevalê kimtên wanyên bi mij û dûman,û tê de dengê xwe berdin,û zarîna dengê mebikeve nav kortal û geliyanû bêcaniya erdên jêrîn bihejîne;û pêlên ava heftrengên xemzebaznalîna me bigehînedeşta Sirûç û Diyarbekrê;û beriya mêrxasên Berazan;û kalîna berxantev şehîna hespanli me vegerînin.(Celadet Bedirxan: Bilûra min)
kin 1. kurt, nedirêj 2. qol *kirasê hesûdan, hemasa kin e
kin bûn 1. kurt bûn 2. vekişîn 3. qol bûn
(lêker)(Binihêre:) kin
kin kirin 1. kurt kirin 2. vekişandin 3. qol kirin
(lêker)(Binihêre:) kin
kin lê xistin (biwêj) zede dirêj nekirin. xwedi kir ku wî ji kin !e xist, naxwe ez nedigihîştim çivini, (argo)
kinahî 1. kurtî, nedirêjahî 2. qolî
kinare alaveke mûsîqayî ye, ûd
kinaye (navdêr, mê) metonîm
kinbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kin
kinc çek, libas, cil *kinca ku ket ber pîneyan û serê ku ket ber şîretan, bi kêrî tiştekî nayên
(navdêr, nêr) cil, libas, cilik, cilûberg, tiştên mirov li xwe dike (wek: pantolon, gumlek, kiras, fîstan, derpî, qapût, saqo, çakêt, fanêle û hwd).
Bikaranîn: Navdêr: kincwergirtin.
Herwiha: kin.
: kincir, kincî
kinc danîn (lêker) tazî kirin, cil danîn.
ji: kinc + danîn
kinc kirin (lêker) şiyan, nixaftin, delîn kirin.
ji: kinc + kirin
kinc li xwe kirin çek/cil li xwe kirin
kinc wergirtin (Binihêre:) kinc
kinca zivir cilên ku di dema lixwekirinê de laşê mirovî aciz dikin
kincandin (lêker)xurandin, xurmiçandin.
ji: kinc +-andin
kincbar (rengdêr) peritînbar.
ji: kinc +-bar
kincbarîtî (navdêr, mê) perîtînbarîtî.
ji: kincbar +-îtî
kincbir (navdêr, mê) meqesdar.
ji: kinc +-bir
kincbirîn (lêker) fesal.
ji: kincbir +-în
kincdanîn (navdêr, mê) tazîkirin, cildanîn.
ji: kinc +danîn
kincdank (navdêr, mê) cildank, dolaba cilan, dolaba kincan, sayekod, gardirop, xardirop.
ji: kinc +-dank
kincî (navdêr, mê) rewşa kincbûnê.
ji: kinc + -î
kincik (navdêr, mê) qerpal, gincir, rîtol.
ji: kinc +-ik
kincîn (lêker) xwirîn, xurmiçîn. Tewîn: -kinc-.
ji: kinc +-în
kincir (navdêr)
kincirkî (navdêr, mê) bi kincirî.
ji: kincir +-kî
kinckirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kinc kirin
kinckirin (navdêr, mê) desteyê cilan, cil, kinc, damezrandin.
ji: kinc +kirin
kincwergirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) kinc
kincxane (navdêr, mê) cilxane.
ji: kinc +-xane
kind 1. zilet, ketîtî 2. bêrûmetî
kinda tirs û birsê bêrûmetiya newêrektî û zikbirçîtiyê
kindik rindik û çîçik
kindir bendê stûr ê pemboyî yê ku piranî pê devê telîsan tê dirûtin
(navdêr, mê) kinif, şedanok, kirkirk, qirkezank, kezank, qinabgiyayek e ku bi taybetî bo çêkirina kanabîsê navdar e, bendê ku li stûyê golikan ve grê didin da ku golik nemijin. Her wiha ji bo pirr cûre şixulan tê xebitandin.
Herwiha: kendir.
Bide ber: kundir, gindir, kengir.
ji: jitirki kendir yan ji zimanekê din yê tirkîkî, bide ber tirkmenî kendir, Tatarî kinder, кендір (kendir), başkîrî киндер (kinder), çuvaşî кантăр (kantăr), qereçay-balkîrî кендир (kendir), qereqelpakî kendir, xakasî киндір (kindír)....
: kinifçin kinifçîn
kindirê (yekî) darve kirin (biwêj) biryara mirine dan. wan ji zû de biryar dane û kindire wî darde kirine, lê rewş destûri nade wan. kilek ruu. .li bo rûne ku careke di keyana meşk an jî nehere de derdikeve tê gotin. ew jî nezîkî giraniya kîloyeke ye.
kindirê (yekî) qut kirin (biwêj) ji jiyanê qut bûn. lawo lawo, xwedê kindirê te qut bike, (nifir)
kindirvan (navdêr, mê) benfiroş.
ji: kindir +-van
kinê (navdêr, mê) naznav û bangkirina jina ciwan hûrik navek kurdî jinaneye
kinêr birîna ku tê de kêm civiyaye hev; kînor
(navdêr, mê) devî anku terraşeke gêlasên hûrik e.
Herwiha: kenêr kenêre kenêrk kinêre kinêrk.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کنێر.
ji: hevreha îtalî qneu ji rehekî hevbeş yê deverên Deryaya Navîn lê zêdetir agahî li ser nînin. ji?. Navê zanistî: Prunus mahaleb
kinêt k-ya nerm(navdêr, mê) binyat, ejdad, binemal, dûnde, zarrok û nevî, malbat, mal û mirov, xizm, kesûkar.
Bide ber: kirêt.
: bêkinêt, bêkinêtî, bikinêt, bikinêtî, kinêtdar, kinêtdarî, kinêtî.
ji: Bi esehî nayê zanîn, dikare bi metatezê . Ji ermenî: ընտանիք (əntanikʿ) bi ketina kiteya destpêkê ən û be ku forma pirhejmar ji peyva ընտանի (əntani: malbatî, malî, xwemalî, ne biyanî) + -ք (-k: -k, -ik), ընտանի (əntani) bi xwe ji ermeniya kevn ընդ (ənd: hind, hindav, rex, alî, li gel, nêzîk) +‎ տան (tan) ku formeke çemandî ji peyva տուն (tun: mal, xanî, ode, mezel) e +‎ -ի (-i: -î) yan jî ji erebî قناعة (qenaet: qenaet, bawerî) be anku maneya peyvê ji bawerkirinê guherîbe û bûbe yên pêbawer, yên ji eynî binemalê.
kinêtdar (rengdêr) bibinyat, biejdad, bibinemal.
ji: kinêt + -dar.
: kinêtdarî kinêtdarîtî kinêtdartî
kinêtdarî (navdêr, mê) rewşa kinêtdarbûnê.
ji: kinêtdar + -î
kinêtî (navdêr, mê) rewşa kinêtbûnê.
ji: kinêt + -î
kinêzet 1. şirdan 2. silsile, xeleq
king hêt
(navdêr, nêr) ran, hêt, tilor, rihnparçeya lingî ji navtengê ta çokî.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: كنگ.
Herwiha: qing
kinga (hoker) çi demê, çi çaxî, çi wextî, çi gavê: Kengî tu dê bigihî malê?, çi dema (ku), çi çaxê (ku), çi wextê ku, çi gava (ku): Kengî tu bixwazî, ez hazir im..
Herwiha: kengê kengî kingê kînga kîngêBersiv hingê hîngê wê demê wê gavê wî çaxî wî wextî. Bi soranî: key
kingê (hoker) çi demê, çi çaxî, çi wextî, çi gavê: Kengî tu dê bigihî malê?, çi dema (ku), çi çaxê (ku), çi wextê ku, çi gava (ku): Kengî tu bixwazî, ez hazir im..
Herwiha: kengî kengê kinga kînga kîngêBersiv hingê hîngê wê demê wê gavê wî çaxî wî wextî. Bi soranî: key
kinî (kurmancî) (navdêr, mê) kurtî, kurtasî, kurtayî, kinikî, kinbûn, kurtbûn, rewşa tiştên kurt anku kin.
Dijwate: kinahî, kinatî, kinayî, kinîtî, kintî.
ji: kin + -î
kinif (navdêr, mê) kindir, şedanok, kirkirk, qirkezank, kezank, qinabgiyayek e ku bi taybetî bo çêkirina kanabîsê navdar e, benê ku ji wê riwekê tê çêkirin.
Herwiha: ginif.
Bi alfabeyên din: کنف.
ji: hevreha farisî کنف (kenef) û کنب (keneb), pehlewî keneb, tacikî канаб (kanab), osetî gän, jiari. Heman peyv ji zimanên îranî ketiye gelek zimanên din jî: tirkî kenep, ermenî կանեփ (kanep), erebî قنب (qunneb/qinneb), rûsî конопля (konoplya), yûnanî κάνναβις (kannebis), latînî cannabis, fransî chanvre, spanî cáñamo, holendî hennep, almanî Hanf, inglîzî hemp, swêdî hampa, fînlendî hamppu... Bi rêya yûnanî peyv wek navê giyayê bêhişker kannabis li hemû dinyayê belav bûye..
: kinifçin kinifçîn
kinik 1. bejnkurt, xirdik 2. qolik
kinik im ji malê re, dirêj im ji şale re (biwêj) her karî pêk tînim. ji bêgavî divê ez bibêjim. kinik im ji malê re, dirêj mi ji şalê re.
kinikî (navdêr, mê) kinî, kurtî, kurtasî, kurtayî, kinbûn, kurtbûn
kinîşt (navdêr, nêr) qirêja bi ber çavan ve dema ku mirov şiyar dibe.
Hevwate: şelîq.
Bide ber: gilîz kilmîş
kinîşte (navdêr, mê) hewra, sînagog, peristgeha cihûyan, xaniyê ku cihû (anku yehûdî anku mûsewî) lê dicivin û dua û nivêjan lê dikin.
Herwiha: kenîse, kenîşte, kinîse.
Bide ber: camî, dêr, mizgeft.
ji: jiibri כנסת (kinesset civîn) ji בית כנסת (beyt kinesset mala civînê), hevreha aramî ܟܢܘܫܝܐ (kinûşya: civîn, kombûn).
: kinîştî
kinkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kin kirin
kinkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kin
kinoş bexîl, çikûs
kinoşe gêzî, siqayîl
kinûş rengê benefşî yê lap vekirî
kinûşk (navdêr, nêr) pembe, helesor, şîrik, pîvazî, rengê sorî vebûyî: Yek ji van rengan: Reng,FEC3AC,FEBFD2,FF7FCF,FD3F92.
: kinûşkî, kinûşkîtî
kinûşke (navdêr, mê) gezik, sivnik, şijing, sivirge, melkes, hêvalek, hîvalek, gurza giyayî yan firçeya ku erd pê tê malîn, xeleng, pijdanok, sorsorik, giyayek e ku bi taybetî bo çêkirina wî amûrê malînê tê bikaranîn.
ji: Herwiha milkis ji erebî ܟܢܫ (k-n-ş-: malîn, maliştin) + kurdî -ke, hevreha erebî + كنس (kenese: malîn, maliştin, gêzik kirin). Ji rehê peyva erebî: kenas, melkes, milkis.
kinûşkî (navdêr, mê) rewşa kinûşkbûnê.
ji: kinûşk + -î
kip (navdêr, mê) pêjn, deng, kipên, dengê nizm û yan gotina kurt: Xwe mit kir û kip jê nehat..
Bikaranîn: Lêker: kip kirin. Navdêr: kipkirin Rengdêr: kipkirî.
Bide ber: kîp.
: kipandin, kipên, kipîn
kip kirin (lêker)(Binihêre:) kip
kip sekinîn (lêker) çik sekinîn, tîk sekinîn, çîk sekinîn, çîç bûn.
ji: kip + sekinîn
kipî (navdêr, mê) hişkî.
ji: kip +-î
kipker (navdêr, mê) mitker, tepeserker.
ji: kip +-ker
kipkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kip kirin
kipkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kip
kir [I] guhê kin, kur kir [II] îş û çalakî kir [III] îşkar *kiran
(lêker) dema borî ji (lêker)a kirin(navdêr, mê) kiryar, kirin.
ji: kirin.
Bikaranîn: Lêker: kir kirin. Navdêr: kirkirin, kirdan Rengdêr: kirkirî
kir î (navdêr, mê) kirr, kur.
ji: kir +-î
kir kirin (lêker)(Binihêre:) kir
kir kirin, pir kirin (biwêj) bi viran xwe pêkhatî û nîşan dan. lafekî kirin. nazim kir kir, pir kir. lê di dawiyê de gotina xwe bi cih an1.
kir û bira xwe kirin (biwêj) biryara peymana xwe dan. pirsgirêk kuta kirin. jixwe wan kir bira xwe berê kirine, hema emê fatihayekê bixwînin û temam.
kira xwe kiranî kirin 1. tenê bi gotina xwe kirin 2. dora xwe nedan tu kesî 3. mafê xwe bi ser kesî ve bernedan *bi dinê bişêwire, kira xwe jî kiranî bike kir û nekiran ji xwe re bir
kiranewe (Soranî) (lêker)(navdêr). Bi kurmancî: vebûn.
Têkildar: kirdinewe
kiranî kirarî
kiranî kirin hesab kirin
(navdêr, mê) hesab kirin, hesibandin, jimardin, jimartin, jimêrîn.
ji: kir +-anî + kirin
kirar (r) di hevokê de xwediyê çalakiyê; fail, kirox, kirde
(navdêr) (rêziman) subje, kirde, fail, kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî dike: Di hevoka Ew nanî dixwe. de ew kirar e, nanî bireser e û dixwe (lêker) e. subje.
ji: kirin - -in + -ar
kirarî 1. hesab 2. xwedîtî 3. kirdetî
(navdêr, mê) muamele.
ji: kirar +-î
kiras kinca tenik a ku di bin de tê lixwekirin *bej na heyranê, her kiras lê tê
(navdêr, nêr).
Bide ber: bîkînî derpî êlek fîstan tenore.
ji: hevreha soranî kiras, farisî kirbas, kerbas, kerpas, pehlewî kirpas, bi rêya aramî ܟܪܒܣܐ (kerbasa) ji yunanî κάρπασος (kárpasos). Herwiha bide ber avestayî kihrp (leş)..
Bikaranîn: Lêker: kiras kirin. Navdêr: kiraskirin Rengdêr: kiraskirî.
: binkiras hevalkiras
kiras avêtin (lêker) kiras guhartin.
ji: kiras + avêtin
kiras guherandin (biwêj) guherîn, ketin rewş û teşeyeke din. bere osman ne wisa bû lê dû re wî jî kiras guherand.
kiras hatin (lêker) ketin cilan, ketin hayzeyan, ketin kirasan.
ji: kiras + hatin
kiras kirin (lêker)(Binihêre:) kiras
kiras kişandin (lêker) kiras kirin.
ji: kiras + kişandin
kirasê bêpêsîr li yekî kirin tiştê nemayî anîn sêrî û kepaze kirin
kirasê bêpêsîr bi stûyê (yekî) de danîn (biwêj) iftira kirin. bêbextî li yekî kirin. min tişteki wisa ji wan hêvî nedikir, hema li cihê sekini kirasekî bêpêsîr di stûyê min de danîn.
kirasê mirinê çirandin (biwêj) xeteriya girîng raborandin. di wê demê de simko kirasê mirinê çirand.
kirasê qetlê li xwe kirin (biwêj) bi karên xeter re mijûl bûn. a rastî ûso hema kirasê qetlê li xwe kiriye û ketiye pêçiya mer ikan.
kirasê wî spî ye, sabûna wî bideyn e (biwêj) ji bo rewş û karên çiloçepî tê gotin. ez çi bibêjim? kirasê wî spî y e, sabûna wî bideyn e.
kirasê xwe dirrandin (biwêj) xwe har û dîn, zêde qehirîn, zêde hêrs bûn, xwe pirr aciz kirin.
Herwiha: kirasê xwe dirandin, kirasê xwe çirrandin, kirasê xwe çirandin.
ji wêjeyê: Pehlewanên me, weku Şakilî û Camêr kirasê xwe didirînin û dibêjin: Emê çawa (L`) û (H`) bi latînî binivîsin, lê ew ji xwe napirsin çima (L) bi elfabaya erebî bi remza ` hatiye destnîşankirin, lê em neşên eynî remzê deynin ser ya latînî jî /L/. Her weha jî H dişêt bibe /H`/..
ji: kiras + -ê + xwe + dirrandin
kirase xwînê li xwe kirin (biwêj) iftira avetin kesekî. ew in benamûs bi qeleşî kirase xwîne li xwe kirin û jiyana heyder heram kirin.
kirasekî ji egir li xwe kirin (biwêj) ketin nav karekî xeter. bi ve helweste te kirasekî ji egir li xwe kir, xwedê axiriya te bi xir bigerîrie.
kiraskirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kiras kirin
kiraskirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kiras
kiraskişandî (rengdêr) kiraskirî.
ji: kiras +kişandî
kiraskişandin (navdêr, mê) kiraskirin.
ji: kiras +kişandin
kirasnekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kiras kirin
kiraşo (hoker) dema kincşuştinê.
kird (Soranî) (lêker) kir, dema borî ji lêkera kirdinKurdî (Zazaki) (navdêr) kurd.
ji wêjeyê: Na grûba kurde ke zafane xo “kird” yan zî “kirmanc” name kena, hema vajêne ke pêru sermîyan û roşinbîrê na grûbe, destpêk ra hetanî nika heme prosesanê mucadeleyê neteweperwerîya kurdî de ca girewto..
: kirdkî
kirdan [I] darikê ku gilfika hêvîr pê tê mehtkirin û vekirin; kerdenek, hestîvk kirdan [II] egîd û jêhatî
(navdêr, mê) tûx ı.
ji: kir +dan
kirdan î (navdêr, mê) tûx.
ji: kirdan +-î
kirdanek (navdêr, mê) balor, şewebe, satif, merdane, kirtnak, kirdane, kirdang, tûx, tîrik, tîr, şûpik, darikê tîrê, darkilor, şapik.
ji: kirdan +-ek
kirdar karguzarê fermanên xwediyan
(rengdêr) pêkhêner, kiryar, xebatker.
ji: kir +-dar
kirdar kirin (lêker)(Binihêre:) kirdar
kirdarbar (rengdêr) kird arî, karbar.
ji: kirdar +-bar
kirdarî karguzariya fermanan
(navdêr, mê) kêrhatî, sade, pexşanî, bêzar, şanoyî.
ji: kir +-darî
kirdarîkî (navdêr, mê) bi kirdarî, bi karîgerî.
ji: kirdarî +-kî
kirdarkî (navdêr, mê) bi rastî.
ji: kirdar +-kî
kirdarkirî (rengdêr) serhatî, pispor.
ji: kirdar +kirî
kirdarkirin (navdêr, mê) dadan, gerandek, geranek.
ji: kirdar +kirin
kirdaskî (Zazaki) (navdêr) kurdî, kurmancî.
ji wêjeyê: Eke ma no xususîyet kurmanckî (kirdaskî) reyde muqayese bikin, na çeku her hîrê halan de zî kurmanckî de sey “golik” nusîyêna. Yanî, kurmanckî de hetanî ke çeku mîyanê cumle de nêyero şuxulnayîş, bellî nêbeno ke çeku nêrî, makî yan zafhûmar a. La kirmanckî (Zazaki) de çeku bi tena sereyê xo zî taybetîya xo nîşan dana. No xususîyet qedîmbîyena lehçe zî nawneno.
kirde kirar
(navdêr) (rêziman) subje, kirar, fail, kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî dike: Di hevoka Ew nanî dixwe. de ew kirde ye, nanî bireser e û dixwe lêker e..
ji: kirin - -in + -de
kirdetî sexbêriya karekê pêkhatî
(navdêr, mê) kirarî.
ji: kirde +-tî
kirdewar (navdêr, mê) subjektîv.
ji: kirde +-war
kirdewarî (navdêr, mê) subjektîvîte.
ji: kirde +-warî
kirdeyî (navdêr, mê) ew, wî, yekjimar.
ji: kirde +-yî
kirdin (Soranî) (lêker) kirinKurdiya başûr (lêker) kirinszb (lêker) kirin
kirdinewe (Soranî) (lêker)(navdêr). Bi kurmancî: vekirin.
Têkildar: kiranewe
kirdkî (navdêr, mê) kurdkî, kurdî, zazakî, dimilî, kirmanckî.
Herwiha: kirdî.
ji: kird + -kî
kirê heqê ku berdêla tiştekî kirêkirî ye; deman
1. bi pare bikaranîna malê xelkê (navdêr, mê) îcra, îcar, îcare, bikaranîna malê kesekî bi heq anku bi pare (bi taybetî di xaniyê kesekî ve jîn û her meh diravek diyarkirî dan xwedana/ê wî xanî).
Bikaranîn: Lêker: bi kirê dan: tişta/ê xwe bo demekê dan kesekî daku ew kes pare bide xwedana/ê tiştî bi kirê girtin: tişta/ê kesekî demekê bi kar anîn û ji ber hindê pare dan xwedana/ê wî kirê dan: heqê bikaranîna tişta/ê kesekî dan kirê kirin: bi kirê dan yan bi kirê girtin. Navdêr: bikirêdan, bikirêgirtin, kirêdan, kirêkirin Rengdêr: bikirêdayî, bikirêgirtî, kirêdayî, kirêkirî.
ji: Belkî ji girê yan jî kirrîn yan jî bi rêya ermenî կիրակի /kiraki/ (kirê) ji ermeniya kevn կիւրակէ /kiwrakē/ (kirê) ji yewnaniya kevn κυριακή /kyriakê/ (kirê).
: bikirêgir, bikirêgirî, bikirêder, bikirêgirî, kirêdar, kirêdarî, kirêder, kirêderî, kirêgir, kirêgirî, kirêkar, kirêkarî, kirêker, kirêkerî
kirê dan (lêker)(Binihêre:) kirê
kirê kirin tiştek heta maweye kifşkirî bi berdêlekê dan kesekî din; deman kirin
(lêker)(Binihêre:) kirê
kirêc (navdêr, mê) kils, gêç, seb, kepîr, ziqil, ramux, qisil, tebeşîr, mermer.
Bikaranîn: Lêker: kirêc girtin, kirêc kirin. Navdêr: kirêckirin, kirêcgirtin, kirêcbûn Rengdêr: kirêckirî
kirêc girtin (lêker)(Binihêre:) kirêc
kirêc kirin (lêker)(Binihêre:) kirêc
kirêcbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kirêc
kirêcdar (rengdêr) bikirêc, bikils.
ji: kirêc +-dar
kirêcfiroş (navdêr, mê) kilsfiroş.
ji: kirêc +-firoş
kirêcgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) kirêc
kirêcker (navdêr, mê) kilsker.
ji: kirêc +-ker
kirêckirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kirêc kirin
kirêckirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kirêc
kirêdan (navdêr, mê) (Binihêre:) kirê
kirêdar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) yê ko di xanîyê kirê da di jît.
Dijwate: kirêder
kirêdarî (navdêr, mê) demanî.
ji: kirê +-darî
kirêder (navdêr, nêr) (navdêr, mê) yê ko xanî tirombêl dikan htd bi kirê di dit, xudan
kirêdêr (navdêr, mê) demandêr.
ji: kirê +-dêr
kirêgir (navdêr) kesa/ê tiştek bo xwe bi kirê digire.
Bide ber: kirêdar, kirêder, kirêkar.
ji: kirê + -gir.
ji: kirêgirî
kirêgirî (navdêr, mê) karê kirêgiriyê, kirêkerî.
ji: kirêgir + -î
kirêgirtî (rengdêr) mirovê bi kirê hatî girtin jibo pare û malî, xwefiro, dardest, caş
kirêgirtin (navdêr, mê) mirov xanî dikan û htd bi kirê ji yekî di wergire
kirêkar (navdêr) pale, taşeron, karkerê bikirêgirtî, kesa/ê ku bo kesek din kar dike, karker.
Herwiha: krêkar.
ji: kirê + -kar.
: kirêkarî, kirêkarîtî, kirêkartî
kirêkarî (navdêr, mê) rewşa kirêkarbûnê.
ji: kirêkar + -î
kirêker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kirê dike, kirêgir.
ji: kirê + -ker
kirêkerî (navdêr, mê) kirêgirî.
ji: kirê +-kerî
kirekir dengê domdar ê ji hêrana tiştê hişk tê
kirekir kirin ji ber hêrana tiştekî mînanî şêkir û hwd deng derxistin
kirêkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kirê kirin
kirêkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kirê
kirêt 1. qirêj 2. gemar 3. sik, lewitî
(rengdêr) kirh, ne bedew, ne ciwan, ne delal, ne rind, ne spehî, ne xweşik, kesa/ê yan tişta/ê dêmê wê/wî anku xuyanga wê/wî ne bi dilê mirovî, qirêj, pîs, ne paqij, nr pak: lîstikên kirêt (lêb, hîle).
Herwiha: krêt.
Bide ber: kirêBinere.
Herwiha: xîret.
Bikaranîn: Lêker: kirêt bûn, kirêt kirin. Navdêr: kirêtbûn, kirêtkirin Rengdêr: kirêtbûyî, kirêtkirî.
ji: . Ji ermenî: կեղտ (kêłt) - L û R di kurdî de adeten bi hev diguherin. Herwiha bide ber kirh ji tirkî û qirêj ji erebî..
: kirêtî
kirêt bûn (lêker)(Binihêre:) kirêt
kirêt dîtin (lêker)sik dîtin, şoret dîtin, zist dîtin.
ji: kirêt + dîtin
kirêt kirin (lêker)(Binihêre:) kirêt
kirêtbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kirêt
kirêtbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kirêt
kirêtî (navdêr, mê) kirhî, pîsî, ne delalî, ne bedewî, ne spehîtî, ne ciwanî, ne keşxetî, ne qeşengî.
Herwiha: krêtî.
ji: kirêt + -î
kirêtîtî (navdêr, mê) bizdihînîtî.
ji: kirêt +-îtî
kirêtker (navdêr, mê) pîsker.
ji: kirêt +-ker
kirêtkî (navdêr, mê) zistane, sikane, şoretane, bi kirêtî.
ji: kirêt +-kî
kirêtkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kirêt kirin
kirêtkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kirêt
kirêtkirinî (navdêr, mê) dıstortlonıst.
ji: kirêtkirin +-î
kirêtnebûyî (rengdêr) bêkêmasî, bêqûsur, nelewitî.
ji: kirêt +nebûyî
kirêvok (navdêr) zirkêtkên biçûk, mozik, mozên hûrik.
ji wêjeyê: corek dîtir jî heye, em dibêjine wan kirêvok. Ew jî rengzer û ji vê ya ku dibêjinê moz an zirkêtk ê biçûktir e,... ziravtir e.
kirêyar (navdêr, mê) kirêdar.
ji: kirê +-yar
kirgîz (navdêr, mê) tirkîk, ozbek, teter
kirgîzî (navdêr, mê) zimanek tirkîkî ye û bi taybetî li Kirgîzistanê tê peyivîn(navdêr) kirgîz, kirgîzistanî, welatiya/ê Kirgîzistanê, kesa/ê ji Kirgîzistanê(rengdêr) her tişta/ê kirgîzan yan zimanê wan yan yê Kirgîzistanê.
Herwiha: kirgizî, kîrgîzî.
Têkildar: Kirgîzistan.
ji: kirgîz.
: kirgîzîtî
kirgîzistan Serenav,mê, welatek e li navenda parzemîna Asyayê.
Herwiha: Kirgizistan, Kîrgîzistan, Qirgîzistan, Qirxîzistan.
ji: kirgîz + -istan.
: kirgîzistanî, kirgîzistanî
kirgîzîtî (navdêr, mê) rewşa kirgîzîbûnê.
ji: kirgîzî + -tî
kirh (rengdêr) kirêt, ne bedew, ne spehî, ne delal, ne xweşik, ne ciwan, ne rind, ne can, ne şirîn, kesê/a ku gotinên wî/ê ne xweş in, çors xweşik meşik e lê mirovekî pir kirh e.
Herwiha: kirih, kirr, kirrih, kirrh.
ji wêjeyê: Aferîdên heyî û hêçî dijî besî min in. Xweşik bin kirh bin, ne xem e.Bes tenê bila mirov bin..
ji: Ihtimalen jitirki kir (pîsî, kirêtî), têkilî kirli (pis, qirêjî). Heman peyv di zimanên din jî yên tirkîkî - azerî, ozbekî, tirkmenistanî... - de heye loma ya kurdî ji tirkî ye, ne berevajî. Ji eynî rehî bi ihtimaleka biçûk kirêt û qirêj..
: kirhî, kirhîtî, kirihtî
kirhî (navdêr, mê) kirêtî, pîsî, ne delalî, ne bedewî, ne spehîtî, ne ciwanî, ne keşxetî, ne qeşengî.
Herwiha: kirhîtî, kirihî, kirihîtî, kirihtî.
ji: kirh + -î
kirî 1. ya ku hatiye kirin (rengdêr) ya/yê ku hatiye kirin.
ji: kirin - -in + -î
kiribûm (lêker) ji kirin.
Herwiha: kirîbûm.
Dijwate: nekiribûm.
Têkildar: kiribû, kiribûyî, kiribûn, kirîbûn (devokî)Demên din, bikim, dikim, kirim, kirime
kirîger bikir, muşterî
(navdêr, mê) bikir, kirox.
ji: kirî +-ger
kirik (navdêr, mê) kirin, çêkirin.
ji: kir +-ik
kirîlî (navdêr, mê) alfabeya ku zimanê rusî û hin zimanên din pê tên nivîsîn(rengdêr) tişta/ê bi wê alfabeyê hatiye nivîsîn.
Herwiha: krîlî, kîrîlî, sirîlî, sîrîlî .Binêre.
Herwiha: kurdî-kirîlî.
Bide ber: aramî, erebî, latînî
kirim 1. ajelek xwijok. Binêre;, kirm 2. ji kirin (lêker) ji kirin.
Dijwate: nekirim.
Têkildar: kir, kire, kirî, kirin, kirîn Demên din, bikim, dikim, kirime, kiribûm
kirime (lêker) ji kirin.
Herwiha: kirîme.
Dijwate: nekirime.
Têkildar: kiriye, kiriyî, kirine, kirîne (devokî)Demên din, bikim, dikim, kirim, kiribûm
kirin (lêker)(navdêr, mê) bi cih anîn, pêk anîn, encam dan: Tu çi dikî? Neke!, Min hemû ev kar kiriye. lîstin, leyizîn: Ez futbolê dikim. (Ez futbolê dilîzim.), zewicîn, qebûl kirin Min go tu xwe darva bikî jî ez te nakim, niha jî çi dikî bike, qet xema min nîn e. Ji http://www.welat.com/nivis.aspx?n_id400, hewl dan, mebest kirin, helwest nîşan danBi vî awayî min kir ku ferheng hîn baştir bi kêrî bikarhêneran bê û bikarhîner jî bi awayekî baş jê sûd wergirin Ji http://www.yekbun.com/?y86.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: كرن. Tewîn: -k-, (-ke-) ku-conj-irin. Biwêj: kirin zikê xwe: daûrandin, daqurtandin, bi hesûdî xwarin.
ji: Bi pehlewî kerten, partî kirden, avestayî kiriten, Proto-hindûewropî: kwer- (kirin) Proto-aryayî: kar- (kirin) Avestayî: kar- (kirin) Farisiya Kevin: kar- (kirin) Pûnjabî: kr- (kirin) Middle Persian: kwn- (kirin) Sogdî: kwn- (kirin) Kîrîbatî: kudēn/kun- (kirin) Osetî: kond/kēnyn (kirin) Farisî: kardan/kun- (kirin) … ir Hewramî: kerday (kirin) Zazakî: kerden (kirin) Kurmancî: kirin (kirin) Kurdî (Soranî): kirdin (kirin) Hewramî: kerday/ker- (kirin) Zazakî: kerdene/ken-) Sanskrîtî: kar- (kirin) ... Çavkanî: Cheung p.237, Hevreh: kar.
Bikaranîn: Lêker: kirin birin. Navdêr: kirinbirin.
: çêkirin, dakirin, jê kirin, hilkirin, kar, ker, kir, kirin şelê xwe, kirî, kiryar, pêk kirin, rakirin, vekirin, werkirin, darvekirin, parvekirin.
Bi zaravayên kurdî: hewramî: kerdey, kurmancî: kirin, soranî: kirdin, zazakî: kerdene (lêker), kerdiş (nav), Kurdiya başûr: kirdin, Lekî: kirdin
kirin abîde (lêker)bîrdarî kirin.
ji: kirin +abîde
kirin agir û berî canê xwe dan (biwêj) qenci lê kirin, lê li hemberî qenciye xirabî ditin, ji ber azîneke çewt nezîkbûne yek azirandin û xerabtir kirin. wî qenci lê kir, lê çi zanibû ku we bike agir û berî canexwe bide? bavi wî tim lê da, lê da, heta ku kire agir û berî canê xwe da.
kirin aqilê xwe (biwêj) biryareke vebirî girtin. bibiryar bûn. we kiriye aqile xwe, tu bibejî jî nebejî jî we bike.
kirin armanc (lêker) kirin mebest, kirin mexsed.
ji: kirin +armanc
kirin av (lêker) helandin.
ji: kirin +av
kirin avantaj (lêker) faydedar kirin.
ji: kirin +avantaj
kirin axîn (lêker) axîn rahilan, axîn rahiştin.
ji: kirin +axîn
kirin axurê (lêker) hewandin.
ji: kirin +axurê
kirin bahane (lêker) kirin mehne, kirin hêncet.
ji: kirin +bahane
kirin balî (lêker) kirin ding.
ji: kirin +balî
kirin baq (lêker) deste kirin, baq kirin, gidîş kirin, taxe kirin, pimag kirin, kirin gurz, kirin qevd.
ji: kirin +baq
kirin baraj (lêker)kirin bend.
ji: kirin +baraj
kirin barebar (lêker)kirin borînî, kirin borebor, kirin qîrinî, kirin qîrewîr, kirin berînî.
ji: kirin +barebar
kirin barîn (lêker) kirin qîrîn, kirin qîjîn, qa­rewar kirin, qijînî kirin, qîrînî kirin, axaz kirin.
ji: kirin +barîn
kirin bend (lêker)kirin baraj.
ji: kirin +bend
kirin bende (lêker) bendî kirin, bende kirin, kole kirin, kirin kole.
ji: kirin +bende
kirin benîşt (lêker) kirin melhem.
ji: kirin +benîşt
kirin ber xwe (lêker) (cil) li xwe kirin: Bêyî ku tu saqoyê xwe bikî ber xwe, li vê sarmayê nabe tu ji malê derkevî!. Navdêr: kirinberxwe.
ji: kirin + ber + xwe
kirin berê (lêker) xistin navê, kirin navê, dixebite, xistina berê.
ji: kirin +berê
kirin bikêrhatî (lêker)kirin guncav, guncandin, adaptasyon, lêanîn, rikibandin, bikêranîn, adaptekirin, intiqab, lê anîn, adapte kirin, intiqab kirin.
ji: kirin +bikêrhatî
kirin bilqebilq (lêker) kirin bilqînî, bilqebilq kirin, bilqînî kirin.
ji: kirin +bilqebilq
kirin bilqînî (lêker) kirin bilqebilq, bilqebilq kirin, bilqînî kirin, bilqik dan.
ji: kirin +bilqînî
kirin bin hevşiya xwe (biwêj) xistin bin kelîja xwe. wan ew keçik jî kirine bin hevşiya xwe.
kirin binçav (lêker) ragirtin, xistin binçav, binçav kirin, jêrçav kirin, kirin nezaretê.
ji: kirin +binçav
kirin birebir (lêker) kirin xirecir.
ji: kirin +birebir
kirin birin (lêker)(Binihêre:) kirin
kirin boraq (lêker) kirin qurban, qurban kirin.
ji: kirin +boraq
kirin borebor (lêker) kirin borînî, kirin qîrinî, kirin qîrewîr, kirin berînî, kirin barebar.
ji: kirin +borebor
kirin borînî (lêker) kirin borebor, kirin qîrinî, kirin qîrewîr, kirin berînî, kirin barebar, kirin qîrînî, borebor kirin, birebir kirin.
ji: kirin +borînî
kirin carecar (lêker) kirin qajeqaj, carîn, carînî kirin, kirin carînî, carecar kirin, carînîkirin, carecarkirin.
ji: kirin +carecar
kirin çavê (lêker) di çavê.
ji: kirin +çavê
kirin çavên (yekî) (biwêj) kirin an jî gotina xwe wekî minet li serî xistin. ku qahir qenciyeke piçûk bi kesekî bike, sed carî jî dike çavên wî.
kirin cebarê (lêker) kirin cilsê.
ji: kirin +cebarê
kirin çelpînî (lêker)kirin şeqînî, kirin şîrqînî, şeqîn, şeqînî kirin, kirin reqereq.
ji: kirin +çelpînî
kirin çelqînî (lêker) (cumburdamak) çeliqîn, kirin çelqeçelq.
ji: kirin +çelqînî
kirin çeqînî (lêker) qirçîn, qiçqiçîn, qirpîn, kirin qirçînî, kirin çirkînî, çirkîn, çeqîn, kirin qirçîn, qirçînî kirin.
ji: kirin +çeqînî
kirin çimeçim (lêker) mizmizandin, minminandin, çimçimandin, kirin mizemiz, kufîn, kirin miremir.
ji: kirin +çimeçim
kirin çingeçing (lêker)kirin tingînî, dengvedan.
ji: kirin +çingeçing
kirin çingînî (lêker) çingîn, çingînî kirin, çingeçing kirin, kirin tingînî, tingeting kirin, tingînî kirin.
ji: kirin +çingînî
kirin çipeçip (lêker) kirin çirpeçirp, kirin çirpînî.
ji: kirin +çipeçip
kirin çipînî (lêker) kirin pitînî, kirin tepînî, kirin repînî, teqereq kirin, tepetep kirin, reperep kirin.
ji: kirin +çipînî
kirin çira (lêker) kirin şagirt.
ji: kirin +çira
kirin çireçir (lêker) çirîn, kirin çirînî.
ji: kirin +çireçir
kirin çirkeçirk (lêker) kirin çirkînî.
ji: kirin +çirkeçirk
kirin çirkînî (lêker)kirin qirçîn, kirin qîrçînî, qirçîn, qiçqiçîn, qirpîn, kirin qirçînî, çirkîn, kirin çeqînî, çînn, kirin çîrînî, çeqîn, qirçînî kirin.
ji: kirin +çirkînî
kirin çîrrok (lêker) neql kirin, ders dan.
ji: kirin +çîrrok
kirin civak (lêker) kirin civat.
ji: kirin +civak
kirin civat (lêker) kirin civak.
ji: kirin +civat
kirin çîzeçîz (lêker) kirin çîrînî, çîreçîr kirin, kirin çîzînî, kirin çîreçîr, kirin çîreçîr, çiveçiv kirin, çivteçivt kirin.
ji: kirin +çîzeçîz
kirin cizeciz (lêker)kirin vizeviz.
ji: kirin +cizeciz
kirin çîzînî (lêker) kirin çîrînî, çîreçîr kirin, kirin çîzeçîz, kirin çîreçîr, çiveçiv kirin, çivteçivt kirin.
ji: kirin +çîzînî
kirin çizînî (lêker) çizeviz kirin, kirin kizînî.
ji: kirin +çizînî
kirin çol (lêker) kirin beyaban.
ji: kirin +çol
kirin cot (lêker)cot kirin.
ji: kirin +cot
kirin dafikê (lêker) xistin tele, xistin dafikê, kirin faqê.
ji: kirin +dafikê
kirin dengî (lêker) (nûçe, raz, sir) pişkinandin, dan gotin.
ji: kirin +dengî
kirin der (lêker) derxistin, derêxistin, êxistin, deranin, anîn der, derkirin.
ji: kirin +der
kirin dest (lêker)girtin, kontrol kirin.
ji: kirin +dest
kirin destê (lêker) dan destê.
ji: kirin +destê
kirin devê (lêker) dewisandin devê, ebandin devê.
ji: kirin +devê
kirin dîl (lêker) kirin êsir, dîl girtin, êsîr girtin.
ji: kirin +dîl
kirin dimîn (lêker) kirin gumîn, kirin zimîn, kirin wîzîn, zimzimandin, kirin xumîn, dimînî kirin, gumînî kirin, zimînî kirin, wîzînî kirin.
ji: kirin +dimîn
kirin dimînî (lêker) gurmîn, xurmîn, kirin gurmîn, kirin xurmîn, kirin gumîn, kirin himînî, kirin ximînî.
ji: kirin +dimînî
kirin ding (lêker) kirin balî.
ji: kirin +ding
kirin dorê (lêker) ferd, şexs, nefer, senifanfin, polandin, xistin rêzê, rêzandin, sêwirandin.
ji: kirin +dorê
kirin edet (lêker) kirin xûy.
ji: kirin +edet
kirin ewteewt (lêker)ewtîn, reyin.
ji: kirin +ewteewt
kirin eyar (lêker) kirin hîz.
ji: kirin +eyar
kirin eyb (lêker) lome kirin, lewme kirin, lê girtin, eyibandin, şermezar kirin.
ji: kirin +eyb
kirin fealiyetê (lêker) verê kirin.
ji: kirin +fealiyetê
kirin fîrefîr (lêker) xumînî kirin, kirin xumexum, kirin fîrinî.
ji: kirin +fîrefîr
kirin fisefis (lêker)kirin fisnî.
ji: kirin +fisefis
kirin fisînî (lêker) pistepist kirin, pisepis kirin, fi­sefis kirin, pispisandin, fisfisandin, kirin pistînî, pistîn.
ji: kirin +fisînî
kirin fîtefît (lêker) kirin wîçewîç, kirin wîtewît, kirin wîçînî.
ji: kirin +fîtefît
kirin fîxan (lêker) zarîn, fîxan kirin, kirin zarezar.
ji: kirin +fîxan
kirin frensî (lêker) kirin Franiz.
ji: kirin +frensî
kirin gêjî (lêker) gêjahî çêkirin.
ji: kirin +gêjî
kirin gilok (lêker) kirin kulû.
ji: kirin +gilok
kirin giregir (lêker) kirin gurinî, kirin gurmînî, kirin hingînî, guregur kirin, kirin xurmînî.
ji: kirin +giregir
kirin girew (lêker) girew kirin.
ji: kirin +girew
kirin girik (lêker)gilokî kirin, girikî kirin.
ji: kirin +girik
kirin girtîgehê (lêker) hebs kirin.
ji: kirin +girtîgehê
kirin gorê (lêker) kirin tirbê, veşartin.
ji: kirin +gorê
kirin gujînî (lêker) kirin xuşînî, kirin şirînî.
ji: kirin +gujînî
kirin gumîn (lêker) gurmîn, xurmîn, kirin gurmîn, kirin xurmîn, kirin dimînî, kirin himînî, kirin ximînî, gumîn, kirin dingînî.
ji: kirin +gumîn
kirin guncav (lêker) guncandin, adaptasyon, lêanîn, rikibandin, bikêranîn, adaptekirin, kirin bikêrhatî, intiqab, lê anîn, adapte kirin, intiqab kirin.
ji: kirin +guncav
kirin guregur (lêker) xulexul kirin, xumxumîn.
ji: kirin +guregur
kirin gûrî (lêker) kirin mişar, kirin xetik, kirin dep.
ji: kirin +gûrî
kirin gurmîn (lêker) gurmîn, xurmîn, kirin xurmîn, kirin gumîn, kirin dimînî, kirin himînî, kirin ximînî, gumîn.
ji: kirin +gurmîn
kirin gurmînî (lêker) kirin gurinî, kirin hingînî, guregur kirin, kirin xurmînî.
ji: kirin +gurmînî
kirin gurz (lêker) deste kirin, baq kirin, gidîş kirin, taxe kirin, pimag kirin, kirin baq, kirin qevd.
ji: kirin +gurz
kirin hêcet (lêker) kirin mehne, kirin bahane.
ji: kirin +hêcet
kirin hevseng (lêker) hevsengandin.
ji: kirin +hevseng
kirin hewar (lêker) hawar daxistin, hawar xwestin.
ji: kirin +hewar
kirin hewz (lêker)bend kirin, bendandin, dîwar berdanîn, pêş girtin.
ji: kirin +hewz
kirin hilqînî (lêker)hêlincîn, kirin arqînî.
ji: kirin +hilqînî
kirin himînî (lêker)gurmîn, xurmîn, kirin gurmîn, kirin xurmîn, kirin gumîn, kirin dimînî, kirin ximînî, gumîn.
ji: kirin +himînî
kirin hindirr (lêker) xistin hundir, berdan hundir, tehm dan, nakin) hundir.
ji: kirin +hindirr
kirin hingînî (lêker)kirin gurinî, kirin gurmînî, guregur kirin, kirin xurmînî.
ji: kirin +hingînî
kirin hîqehîq (lêker) hîqehîq kirin.
ji: kirin +hîqehîq
kirin hîsehîs (lêker)kirin vîzevîz.
ji: kirin +hîsehîs
kirin hîz (lêker) kirin eyar.
ji: kirin +hîz
kirin îdeal (lêker) kirin mengî.
ji: kirin +îdeal
kirin intînî (lêker) intîn, inteint kirin.
ji: kirin +intînî
kirin îş (lêker)îş dan, şixul dan.
ji: kirin +îş
kirin îsawî (lêker) kirin fileh, kirin mesîhî, kirin xiristiyan, kirin mexîn.
ji: kirin +îsawî
kirin jinûmêr (lêker)mehr, jinûmêrî.
ji: kirin +jinûmêr
kirin kalekal (lêker) kirin nalenal.
ji: kirin +kalekal
kirin kalînî (lêker) kalekal kirin, kirin merînî, kirin kalekal.
ji: kirin +kalînî
kirin kelef (lêker) kirin gac.
ji: kirin +kelef
kirin kemînê (lêker) kirin lepikê, kirin faqê.
ji: kirin +kemînê
kirin ketin (lêker) kesek bikeve.
ji: kirin +ketin
kirin kewarê (lêker) kirin sîloyê.
ji: kirin +kewarê
kirin kirpekirp (lêker) kirin qirçeqirç.
ji: kirin +kirpekirp
kirin kirpînî (lêker) kirin qurpînî, qurpînîjê hatin.
ji: kirin +kirpînî
kirin kirtekirt (lêker)kirin xişexiş.
ji: kirin +kirtekirt
kirin kirtînî (lêker) kirin xirtînî, kirin xirtexirt, kirin xirînî, kirin xirexir.
ji: kirin +kirtînî
kirin kitêb (lêker) kirin pirtûk.
ji: kirin +kitêb
kirin kizekiz (lêker) kirin kizînî.
ji: kirin +kizekiz
kirin kizînî (lêker) kirin çizînî, çizeviz kirin, kizekiz kirin, kirin kizekiz.
ji: kirin +kizînî
kirin kole (lêker) bendî kirin, bende kirin, kole kirin, kirin bende.
ji: kirin +kole
kirin kolonî (lêker)ked xwarin.
ji: kirin +kolonî
kirin komirr (lêker) komir kirin, rêjî kirin, xijîlekî kirin.
ji: kirin +komirr
kirin kurdî (lêker)kurdî kirin.
ji: kirin +kurdî
kirin kurepist (lêker) kirin kuste-pist, kirin piste-pist.
ji: kirin +kurepist
kirin lat (lêker) kirin refik.
ji: kirin +lat
kirin lemelem (lêker) pel dan.
ji: kirin +lemelem
kirin lepikê (lêker) kirin faqê, dafik danîn, lepik danîn, tapik danîn, kemîn danîn.
ji: kirin +lepikê
kirin leqeleq (lêker)geqezetîkirin, laqirdîkirin.
ji: kirin +leqeleq
kirin lod (lêker)lod kirin, kom kirin.
ji: kirin +lod
kirin lûlik (lêker) pêçandin.
ji: kirin +lûlik
kirin mane (lêker) kirin hêncet, kirin bahane.
ji: kirin +mane
kirin mebest (lêker) kirin armanc, kirin mexsed.
ji: kirin +mebest
kirin melhem (lêker) kirin benîşt.
ji: kirin +melhem
kirin mengî (lêker) kirin îdeal.
ji: kirin +mengî
kirin meriyetê (lêker) xistin meriyetê.
ji: kirin +meriyetê
kirin mesîhî (lêker) kirin fileh, kirin îsawî, kirin xiristiyan, kirin mexîn.
ji: kirin +mesîhî
kirin mexel (lêker) merixandin, mexel kirin.
ji: kirin +mexel
kirin mexsed (lêker) kirin mebest, kirin armanc.
ji: kirin +mexsed
kirin minet (lêker)minet kirin.
ji: kirin +minet
kirin mirçemirç (lêker) kirin mirçînî.
ji: kirin +mirçemirç
kirin mirçîn (lêker) kirin mirçemirç.
ji: kirin +mirçîn
kirin miremir (lêker) kufîn, kirin mizemiz, minminandin, kirin çimeçim.
ji: kirin +miremir
kirin mirinî (lêker) nirinî kirin, mirinî kirin, kirin nirinî, nirenir kirin, miremir kirin.
ji: kirin +mirinî
kirin mirremirr (lêker) azirandin.
ji: kirin +mirremirr
kirin mişar (lêker) kirin gûrî, kirin xetik, kirin dep.
ji: kirin +mişar
kirin mizemiz (lêker) kufîn, kirin miremir, mizmizandin, minminandin, çimçimandin, kirin çimeçim.
ji: kirin +mizemiz
kirin nalenal (lêker) kirin kalekal.
ji: kirin +nalenal
kirin nav (lêker)tê xistin, ê xistin, lê rûniştandin, ra dan, têre kirin, têxistin, êxistin nav, xistin, tê kirin.
ji: kirin +nav
kirin nava (lêker) xistin nava.
ji: kirin +nava
kirin nava keşekî gû û agir berdane (biwêj) yek rezîl kirin. ma rezîl û ruswakirin jî tiştek e? pelşîna zohati dîno kirin nava keşekî, gû û agir berdane.
kirin navê (lêker) herimandin, lewitandin, hetikandin, xistin navê, kirin berê, dixebite, tevlî kirin, teva kirin, kirin tev, şidandin, dericandin.
ji: kirin +navê
kirin ofînî (lêker) kirin ufînî.
ji: kirin +ofînî
kirin orrîn (lêker) kirin wîzîn, wizînî kirin, orînî kirin, zimzimîn.
ji: kirin +orrîn
kirin par (lêker)dabeş kirin, parve kirin.
ji: kirin +par
kirin pêçekê (lêker) pêçandin.
ji: kirin +pêçekê
kirin pelişîn (lêker) hilweşîn.
ji: kirin +pelişîn
kirin pestîl pelçiqandin
kirin pifepif (lêker) (ba)kirin guveguv.
ji: kirin +pifepif
kirin pilepil (lêker)kirin mizemiz.
ji: kirin +pilepil
kirin pîroz (lêker)keramet danê.
ji: kirin +pîroz
kirin pirtûk (lêker) kirin kitêb.
ji: kirin +pirtûk
kirin piste-pist (lêker)kirin kuste-pist, kirin kurepist.
ji: kirin +piste-pist
kirin pistînî (lêker) pistepist kirin, pisepis kirin, fi­sefis kirin, pispisandin, fisfisandin, kirin fisînî, pistîn.
ji: kirin +pistînî
kirin pitînî (lêker) kirin wîrînî, kirin tepînî, kirin çipînî.
ji: kirin +pitînî
kirin pitpit (lêker) mirîşka avî, henefî.
ji: kirin +pitpit
kirin pûkînî (lêker) pûkandin, pûkîn.
ji: kirin +pûkînî
kirin qajeqaj (lêker) kirin carecar, carîn, carînî kirin, carecar kirin.
ji: kirin +qajeqaj
kirin qajînî (lêker) kirin qîrînî, qîr dan, ajûtin, kirin qîjînî.
ji: kirin +qajînî
kirin qayde (lêker)rêzikî kirin, qayde kirin.
ji: kirin +qayde
kirin qeft (lêker) deste kirin, baq kirin, gidîş kirin, taxe kirin, pimag kirin, kirin gurz, kirin baq.
ji: kirin +qeft
kirin qîjeqîj (lêker)qêrîn, hawardan, kirin barebar, kirin qajewaj, kirin qîjewîj.
ji: kirin +qîjeqîj
kirin qîjîn (lêker) kirin qîrîn, kirin barîn, qa­rewar kirin, qijînî kirin, qîrînî kirin, axaz kirin.
ji: kirin +qîjîn
kirin qîjînî (lêker) kirin qîrînî, qîr dan, kirin qajînî, ajûtin.
ji: kirin +qîjînî
kirin qirçeqirç (lêker) kirin kirpekirp.
ji: kirin +qirçeqirç
kirin qirçîn (lêker) kirin qîrçînî, kirin çirkînî, qirçîn, qirpîn, kirin qirçînî, çirkîn, kirin çeqînî.
ji: kirin +qirçîn
kirin qirçînî (lêker) qirçîn, qiçqiçîn, qirpîn, kirin çirkînî, çirkîn, kirin çeqînî, qirçînî kirin, kire qirçînî, çıtlamakxhtml, çînn, kirin çîrînî, çeqîn, kirin qirçîn.
ji: kirin +qirçînî
kirin qîreqîr (lêker)qirîn, kirin qîrceqîrc.
ji: kirin +qîreqîr
kirin qirik (lêker) kirin rijik.
ji: kirin +qirik
kirin qirpînî (lêker) kirpin, kirin kirpinî, kirpînî kirin, çıtırdamakxhtml.
ji: kirin +qirpînî
kirin qirreqirr (lêker)kirin şingeşing, zingîn.
ji: kirin +qirreqirr
kirin qîrrîn (lêker) îlan kirin, girîn, girî kirin, kirin qîjîn, kirin barîn, qarewar kirin, qijînî kirin, qîrînî kirin, axaz kirin.
ji: kirin +qîrrîn
kirin qorînî (lêker) orîn, morîn, qorîn, mûrîn, kirin orînî, kirin morinî, kirin mûrînî, mûremûr kirin.
ji: kirin +qorînî
kirin qûna segan û derxistin (biwêj) rezîl kirin. yasin çima ku li hemberî ape xwe denge xwe zede bilind kir, bave wî ew kire qûna segan û derxist.
kirin qurban (lêker) kirin boraq, qurban kirin, gorî kirin, fîda kirin, feda kirin.
ji: kirin +qurban
kirin rapor (lêker) ragihandin, rapordan, xeberdan.
ji: kirin +rapor
kirin rê (lêker)keyskirin, sererastkirin, keys kirin, sererast kirin.
ji: kirin +rê
kirin rejî (lêker) rejî.
ji: kirin +rejî
kirin reperep (lêker)tepetep kirin, reperep kirin.
ji: kirin +reperep
kirin repîn (lêker) kirin tepin, reperepkirin, tepetep kirin.
ji: kirin +repîn
kirin repînî (lêker)kirin tepînî, kirin qerpînî, kirin qurpînî, teqereq kirin, kirin çipînî, tepetep kirin, reperep kirin.
ji: kirin +repînî
kirin reqereq (lêker) kirin şîqînî, kirin şeqînî, şeqîn, şeqînî kirin, kirin çelpînî.
ji: kirin +reqereq
kirin rêzê (lêker) rêzandin, senifandin.
ji: kirin +rêzê
kirin rijik (lêker) kirin qirik.
ji: kirin +rijik
kirin ringering (lêker) zengil lêxistin, kirin çîngeçîng.
ji: kirin +ringering
kirin rojevê (lêker) xistin rojevê.
ji: kirin +rojevê
kirin roman (lêker)romanî kirin.
ji: kirin +roman
kirin şagirt (lêker) kirin çirax.
ji: kirin +şagirt
kirin sekûk (lêker) kirin refik, mişar kirin.
ji: kirin +sekûk
kirin selikê (lêker) kirin sepetê, xistin sepetê.
ji: kirin +selikê
kirin sepetê (lêker) xistin sepetê, kirin selikê.
ji: kirin +sepetê
kirin şeqînî (lêker) şeqîn, şeqînî kirin, kirin şîqînî, kirin reqereq, kirin şîrqînî, kirin çelpînî.
ji: kirin +şeqînî
kirin ser (lêker)veser kirin, lehiqandin, efzûnandin, îlawe kirin, xistin ser.
ji: kirin +ser
kirin serê (lêker) xistin serê, li serê, temam kirin, tewaw kirin.
ji: kirin +serê
kirin sere (lêker)bestandin.
ji: kirin +sere
kirin şêrt (lêker) zûlzûlî kirin, kirin zûl.
ji: kirin +şêrt
kirin şert (lêker)ferz kirin, merc kirin, jê xwestin, îtîraz.
ji: kirin +şert
kirin şikê (lêker) xistin gumanê, xistin wasewasê.
ji: kirin +şikê
kirin sîloyê (lêker) kirin kewarê.
ji: kirin +sîloyê
kirin sindoqê (lêker) ambalaj kirin.
ji: kirin +sindoqê
kirin şingeşing (lêker) zingîn, kirin qirreqirr, kirin tiqetiq, kirin zirrezir.
ji: kirin +şingeşing
kirin şingînî (lêker) şingîn, çingîn, kirin çerqînî.
ji: kirin +şingînî
kirin şirînî (lêker) şirşirîn, kirin şireşir, kirin şûrînî.
ji: kirin +şirînî
kirin stuî (lêker) bi, bi ser.
ji: kirin +stuî
kirin şûna (lêker) îkame, kirin şûni, kirin şûnê, îkame kirin.
ji: kirin +şûna
kirin şûnê (lêker) danîn şûne, şûn dan, rê dan, qebûl kirin, teslîm kirin, îkame kirin.
ji: kirin +şûnê
kirin şûnî (lêker) îkame, kirin şûna.
ji: kirin +şûnî
kirin şûreşûr (lêker) şirin.
ji: kirin +şûreşûr
kirin şûrînî (lêker)şirşirîn, kirin şirînî, kirin şireşir, kirin şirini, şureşur kirin.
ji: kirin +şûrînî
kirin şûv (lêker)kirêb kirin.
ji: kirin +şûv
kirin talûkeyê (lêker) xistin talûkeyê.
ji: kirin +talûkeyê
kirin tava bejingê (biwêj) ji bo karen pûç tê gotin. ya ku ew dike, kirin tava bejinge ye.
kirin tayê tereziyekê (biwêj) wekî hev û din girtin. ew her du gelekî ji hev û din cûda ne, lê zetixane ew her du jî kirine taye tereziyeke.
kirin tedawilî (lêker) xistin tedawulê.
ji: kirin +tedawilî
kirin tepetep (lêker) kirin reperep.
ji: kirin +tepetep
kirin tepînî (lêker) kirin repînî, kirin qerpînî, kirin qurpînî, teqereq kirin, kirin pitînî, kirin çipînî, tepetep kirin, reperep kirin.
ji: kirin +tepînî
kirin tepûrep (lêker)şemate kirin, hêwirze kirin.
ji: kirin +tepûrep
kirin teqîn (lêker) îmana.
ji: kirin +teqîn
kirin teşeyê (lêker) teşe dan, şekil dan, Teşe dan.
ji: kirin +teşeyê
kirin tevî (lêker) tevlî kirin, teva kirin, kirin tev, kirin navê, xistin ser, kirin ser, berî ser, berdan nav.
ji: kirin +tevî
kirin tingînî (lêker)kirin çingînî, çingeçing kirin, tingeting kirin, tingînî kirin, çingîn, çingînî kirin.
ji: kirin +tingînî
kirin tirbê (lêker) kirin gorê, veşartin.
ji: kirin +tirbê
kirin torbe (lêker) kirin tûrik.
ji: kirin +torbe
kirin tûrik (lêker) kirin torbe.
ji: kirin +tûrik
kirîn û firotan standin û dayîn
kirîn û firotin, dinya sotin (biwêj) yên ku bi bazirganiyê re mijûl dibin, dinyayê dişêlînin. kirîn û frotin, dinya sotin. eşedibilah gelekî rast gotine.
kirin ûdê (lêker) xistin ûdê.
ji: kirin +ûdê
kirin vizeviz (lêker)kirin cizeciz.
ji: kirin +vizeviz
kirin vîzîn (lêker) kirin hîsehîs.
ji: kirin +vîzîn
kirin vizînî (lêker) vizeviz kirin, kirin wîzînî, wîzînîjê hatin.
ji: kirin +vizînî
kirin waqînî (lêker) wîqîn, waqîn, kirin wîqînî, kirin wîqewîq, kirin waqewaq.
ji: kirin +waqînî
kirin war (lêker) kirin welat.
ji: kirin +war
kirin welat (lêker) kirin war.
ji: kirin +welat
kirin wîçewîç (lêker) wîçîn, wîtîn, wîçînî kirin, wîtînî kirin, kirin wîtewît, kirin wîçînî.
ji: kirin +wîçewîç
kirin wîçînî (lêker) kirin wîçewîç, kirin wîtewît, wîçîn, vîçîn, vîçevîç kirin, wîtîn, wîçînî kirin, wîtînî kirin.
ji: kirin +wîçînî
kirin wîtwît (lêker) wîçîn, wîtîn, wîçînî kirin, wîtînî kirin, kirin wîçewîç, kirin wîçînî, kirin fîtefît.
ji: kirin +wîtwît
kirin xelek (lêker) kirin xelqe, xelekî kirin, xelkoyî kirin.
ji: kirin +xelek
kirin xetik (lêker) kirin mişar, kirin gûrî, kirin dep.
ji: kirin +xetik
kirin xewê (lêker) xewandin, nivandin, xewisandin, xistin xewê.
ji: kirin +xewê
kirin xirecir (lêker) kirin birebir.
ji: kirin +xirecir
kirin xirexir (lêker)kirin xurexur.
ji: kirin +xirexir
kirin xisar (lêker) belav kirin, destbelavî, pere virvirandin.
ji: kirin +xisar
kirin xişexiş (lêker)kirin kirtekirt.
ji: kirin +xişexiş
kirin xişînî (lêker) kirin xuşînî, xuşîn, xuşexuş kirin, xişexiş kirin, bûn reqereq, bûn xişexiş, bûn xirexir, bûn qirçeqirç, kirin qirtînî.
ji: kirin +xişînî
kirin xîzînî (lêker)kirin xirînî, xirexir kirin, xîzexîz kirin.
ji: kirin +xîzînî
kirin xulam (lêker)dîl girtin, êsîr kirin.
ji: kirin +xulam
kirin xumîn (lêker) kirin dimîn, kirin gumîn, kirin zimîn, kirin wîzîn, zimzimandin, dimînî kirin, gumînî kirin, zimînî kirin, wîzînî kirin.
ji: kirin +xumîn
kirin xurexur (lêker)kirin xirexir.
ji: kirin +xurexur
kirin xurînî (lêker)xurînî kirin, xurexur kirin.
ji: kirin +xurînî
kirin xuşînî (lêker) xuşîn, xuşexuş kirin, kirin xuşexuş, kirin xulînî, kirin xulexul, xişexiş kirin, kirin xişînî, bûn reqereq, bûn xişexiş, bûn xirexir, bûn qirçeqirç.
ji: kirin +xuşînî
kirin xûy (lêker) kirin adet.
ji: kirin +xûy
kirin xwarê (lêker)xistin xwarê.
ji: kirin +xwarê
kirin xwê (lêker) xwê kirin.
ji: kirin +xwê
kirin yek yek kirin, gihandin hev
kirin yezdan (lêker) kirin xweda.
ji: kirin +yezdan
kirin zarezar (lêker) zarîn, fîxan kirin, kirin fîxan.
ji: kirin +zarezar
kirin zimîn (lêker) kirin dimîn, kirin gumîn, kirin wîzîn, zimzimandin, kirin xumîn, dimînî kirin, gumînî kirin, zimînî kirin, wîzînî kirin.
ji: kirin +zimîn
kirin zingezing (lêker) zingîn, kirin zingînî, zingezing kirin.
ji: kirin +zingezing
kirin zingînî (lêker) zingîn, kirin zingezing, zingezing kirin, ziringîn.
ji: kirin +zingînî
kirin zirtexaneya pîrhevokan (biwêj) berûmet û benirx kirin. ji lewraji bona ve yekî te ez avitim pişt guhi xwe, te ez ji çav û dil dûr xistim, te ez kirim zirtexaneya pîrhevokan... celadet alî bedirxan
kirin zirtezirt (lêker)zirtezirt kirin, zirtikîn.
ji: kirin +zirtezirt
kirin zûl (lêker) zûlzûlî kirin, kirin şêrt.
ji: kirin +zûl
kirin/dike/bike 1. pê kanîn 2. bi cih anîn 3. danîn *tiştê ku destan kir, kesan nekir
kirîn/dikire/bikîre 1. standin 2. bi berdêlekê tiştek wergirtin
kirinder (navdêr, mê) derkirin, derêxistin
kirinên xwe li serî xistin (biwêj) kirinen xwe wekî minet dayîn ber hinekan. ya ku ew dike tu ne kar e, kirinen xwe li serê me dixe.
kiringir (navdêr, mê) gumgumok, qimqimok, qertiş, kelbizin, kimkimok, bûkamar
kiringirî (navdêr, mê) girîkirin
kirinok (navdêr, mê) kerinek, kirkirk, kirik, kirkiritk, qerinok, çeq, keritang, kikirok, kirtik, qaqirçik, karkarik, kirmitîk, qerinek, qiratik.
ji: kirin +-ok
kirişîyayene (Zazaki) (lêker) vequhêzîn
kirişnayene (Zazaki) (lêker) veguhêztin
kirişnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin vequhêztin
kiriştene (Zazaki) (lêker) guhêztin
kirîv kesê ku zarok di pêşa wî de tê sinetkirin
(navdêr) dost, heval, birader, yar, hogir, hevrê, hevbend, hevgir, Hindik maye bibin kirîvên hev.
Herwiha: krîv, krîb.
ji: hevreha pehlewî kirbe, kirpek, pazendî kirpeger, hemû jiarami ܩܪܝܒܐ (qerîva: lêzim, kesê nêzîk, birayê axretê, babê axretê), hevreha erebî قريب (qerîb: nêzîk) ku serekaniya peyva eqrebe ye..
: kirîvahî, kirîvanî, kirîvantî, kirîvatî, kirîvayî, kirîvînî, kirîvîtî, kirîvtî
kirîvantî (navdêr, mê) kirîvtî.
Bide ber: kirîv.
ji wêjeyê: Emerîka û xalê me Bûşh dîsa dixwaze navbera xwe û Tirkiyê nerm bike û kirîvantîyê bi hevre detnin. Têkilîyên ku ji ber sedema başûrê Kurdistanê sar bibûn, germtir dibin û herdu alî jî dixwazin pişta hevdu bifirkînin û bûyera çewalan ji bîr bikin. (Lotikxane.com, 07/2008)
kirîvaxwînê (navdêr, nêr) (navdêr, mê) dema mirovek kurê xwe liber hevalê xwe sinet bikit dê bin kirîvên xwînê yên hevdu, ang, :dost û birayên xwînê
kirîvî kesên ku bi sinetkirina zarokan a di pêşên hev de bûne dostên hev *mirîşk û rovî, danaynin kirîvî
1. hevaltî (navdêr, mê) dostanî, hevalî, biraderî, yaranî, hogirî, hevrêtî, hevbendî, hevgirî: Ez bi kirîviya we gelek serbilind im. (Gelek serbilind im ku kirîva/ê we me.).
Herwiha: kirîvahî, kirîvanî, kirîvanîtî, kirîvantî, kirîvatî, kirîvayî, kirîvînî, kirîvîtî, kirîvtî, krîvahî, krîvanî, krîvanîtî, krîvantî, krîvatî, krîvayî, krîvî, krîvînî, krîvîtî, krîvtî.
ji: kirîv + -î
kiriyar bikirê daîmî
kiriyarî kirîna daîmî
kiriye (lêker) ji kirin.
Herwiha: kire (devkî, devokî).
Dijwate: nekiriye.
Têkildar: kirime, kiriyî, kirine, kirîne (devokî)Demên din, bike, dike, kir, kiribû
kirkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kir kirin
kirkirik xurtxurtûk
kirkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kir
kirkirîn/dikirkire/bikirkire (dil) bijîn û daxwaz kirin
kirkirk xaşxaşk
(navdêr, nêr) beng, kinif, kindir, şedanok, qirkezank, kezank
kirkirkê filehan li ser serê (yekî) qelandin (biwêj) lê zilm û zor kirin. welehî malbata jina wî kirkirkê filehan li ser serê kemal qelandin.
kirkirok boriya ku xwarin tê re derbasî aşikê dibe
kirkit (navdêr, nêr) kirkut, kirkûk, şehik, hepo, kerkît, helac, kerkut, hepik, amûrê wek şeyekî ku di dema tevnkirina berrik û xalîçeyan de tê bikaranîn.
ji wêjeyê: Gava tevna çêkirina palas/ xaliyan datînin benê ku di navbera tevnê re derbas dikin bi vî şehî pêşve tînin û ew ben ê hanê cih lê xweş dibe palas pê saxlem dibe.
kirkitandin (lêker)kotin/koştin, arîtandin, kurisan­din, purisandin, kevaştin, kwîtin, revaştin, kojandin, kiritandin, merisandin. Tewîn: -kirkitîn-.
ji: kirkit +-andin
kirkûk (navdêr, nêr) kirkut, hepik, şehik, hepo, kerkît, helac, kerkut, kirkit, amûrê wek şeyekî ku di dema tevnkirina berrik û xalîçeyan de tê bikaranîn.
ji wêjeyê: Gava tevna çêkirina palas/ xaliyan datînin benê ku di navbera tevnê re derbas dikin bi vî şehî pêşve tînin û ew ben ê hanê cih lê xweş dibe palas pê saxlem dibe.
kirkût (navdêr, mê) şixat, bitik, derbik, ezwaz, kerkût, kifrît, kirkût, kukurt, newtik, niftik, pêtik, spîçke, zilûke, çixat, çixatik, şemçe, zilikên ku barût bi serikê wan ve heye û agir pê tên hilkirin, pakêta wan zilikan
kirkut (navdêr, nêr) hepik, kirkûk, şehik, hepo, kerkît, helac, kerkut, kirkit, amûrê wek şeyekî ku di dema tevnkirina berrik û xalîçeyan de tê bikaranîn.
ji wêjeyê: Gava tevna çêkirina palas/ xaliyan datînin benê ku di navbera tevnê re derbas dikin bi vî şehî pêşve tînin û ew ben ê hanê cih lê xweş dibe palas pê saxlem dibe.
kirm (navdêr) hin cûn ajelên xwişok yên mîna maran in lê pirr biçûk in.
Herwiha: kurm, kurmik, kwurm.
Hevwate: cotkar (kurmikê ku piştî baranê ji axê derdikevi), malik/malûlk, tîjmar, tîzmar.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کرم.
Bide ber: cirm, qurm, zîro.
ji: Ji Proto-hindûewropî kwrmi- ji wer- (“gerrîn, zivirrîn”); Proto-aryayî kirmi-, avestayî kirime, pehlewî kirm, parsî kirm, farisî کرم (kirm), soranî کرم (kirm), zazakî kerm, Belûçî kirm, sanskrîtî कृमि (kṛ́mi), inglîzî worm, latînî vermis, frensî ver, rusî червь (çêrvi), Proto-hindûewropî: kwrmi- (kirm) ji wer- (“gerrîn, zivirrîn”), Proto-aryayî: krmi (kirm) Avestayî: kirime- (kirm) Middle Persian: kirm (kirm, mar) Sogdî: kirm (mar) Pûnjabî: kirm (---) Farisî: kirm (kirm), kirmiz (sor) (< sanskrîtî) Belûçî: kirm (kirm) Kurmancî: kirm, kurm (kirm) Kurdî (Soranî): kirm (kirm) Zazakî: kerm (kirm) Osetî: kelm (kirm; mar) Sanskrîtî: krmi (kirm), krmice (sor) Latînî: vermis, vermin Înglîzî: worm Frensî: ver Rûsî: червь (çêrvi)... Çavkanî: Horn p.190, Watkins p.46, Etymonline Pokorny: 649.
: kirmewî, kirmik, kirmî, kirmîtî
kirman duz, keleh
kirmanckî (navdêr) zazakî, dimilî, zaravayek zimanê kurdî ye û li hin deverên Bakurê Kurdistanê tê peyivîn (bi taybetî li Dêrsimê, Çewligê û Amedê).
Bide ber: kirmancî kurmancî.
ji wêjeyê: Deniz Gunduzî komela Dêrsimî ya Anqara de kirmanckî ser o qisey kerd. No qiseykerdiş 28.05.2011 de saete 13.00 de komela Dêrsimî de virazîya. Qiseykerdişê Deniz Gunduzî Leyla Adabeyî bi zerrweşî akerd û seba ameyîşê ey zaf sipasî kerd. Îdarekerdoxa qiseykerdişî, mamostaya Kurdî-Derî Ayşe Navruz bî. (Deniz Gunduz li Komeleya Dêrsimê ya Enqereyê li ser kirmanckî axivî. Ev peyivîn li 28.05.2011 seet 13.00 hat kirin. Leyla Adabeyî axivîna Deniz Gunduzî vekir û ji ber hatina wî gelek spasî kir. Birêvebera peyivînê, mamosteya Kurdî-Derê Ayşe Navruz bû.).
ji: kirmanc + -kî
kirmaşan Serenav,mê, parêzgeh û bajarek li Rojhilatê Kurdistanê ye
kirmaşanî (navdêr) Kurdên ku li parêzgeha Kirmaşanê dijîn. Zarava Kurdên Kirmaşanê û zarava sereke ya kurdiya başûrî..
ji wêjeyê: Xuem Kirmaşanî farsî nîezanim, we zwani Kurdî qezad we gyanim..
ji: Kirmaşan
Kirmaşanî(navdêr, mê) zaravayekî kurdî ye û bi taybetî li başûrê Rojhilata Kurdistanê tê peyivîn.
Bide ber: lorî, kelhûrî, feylî.
ji: Kirmaşan + -î
kirmê şîrî heta pîrî ye (biwêj) xirabiyên ku mirov di zarrokiya xwe de bike dê di meziniya xwe de jî bidomîne.
Herwiha: kurmê şîrî heta pîrî ye.
ji wêjeyê: De werin li lîstikên dewleta Elî Osman binerin û kirasê xwe neçirînin. Tirkên ku qaşo dixwazin di sedsala 21ê de hinekî bibin insan û bêhna insanetîyê ji wan bê, dev ji dek û dolabên xwe bernadin û kerê Kurdan bera nizanim ser çiyî xwe didin. Ê helbet belasebeb negotine “Kurmê şîrî heta pîrî ye” canim, ma jina qereçî dibe xatûn? Na.
kirmî (rengdêr) rizî, kûfîkî, genî, tiştên ku kirm yan bakterî ketiniyê, tiştên ku kirm yan bakterî di nav de hene û loma êdî nayên xwarin yan bêhnek nexweş jê tê.
Herwiha: kurmî.
ji: kirm + -î.
: kirmîtî, kurrimîn
kirmî bûn (lêker)(Binihêre:) kirmî
kirmî kirin (lêker)(Binihêre:) kirmî
kirmîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kirmî
kirmîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kirmî
kirmik (navdêr, mê) kinco, zehmetkêş, rêncber, xurek, xwarin.
ji: kirm +-ik
kirmikî (navdêr, mê) pîs, nizim.
ji: kirmik + -î
kirmîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kirmî kirin
kirmîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kirmî
kirmişandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kirmişandin
kirmişandin (lêker)(navdêr, mê) girtin, zeft kirin, pêçan, şidandin, niximandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کرمشاندن. Tewîn: Lêker: -kirmişîn-.
Têkildar: kirmişîn.
ji wêjeyê: Romana xurt û sergewer dikare xwe bi her awayî bikirmişîne, bikeve her dirûvî û cihê cihê ji her mêjiyî, ji her bedewiyê û her mezinahiyê re bibe navgîn. Dikare bang li her nîgaşbaziyê û rastîbîniyê/ê bike û gelek deriyên nepenî yên gerdûnê li mirov veke.(Adar Jiyan: Roman sîtava jiyanê ye, Fortunecity.co.uk, jêwergirtin: 9/2006).
: kirmişandî, kirmişîner
kirmişîn (lêker)(navdêr, mê) hatin kirmişandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کرمشین. Tewîn: Lêker: -kirmiş-.
Têkildar: kirmişandin.
: kirmişiyayî, kirmişî, kirmişok, kirmişoke, kirmişokî
kirmnas (navdêr, mê) helmîntolog.
ji: kirm +-nas
kirmnasî (navdêr, mê) helmîntolojî.
ji: kirm +-nasî
kirmok (navdêr, mê) kirmoke, kirrnik, meyrok, meyrek, mîrok.
ji: kirm +-ok
kirmxur (navdêr, mê) kurmxwer.
ji: kirm +-xur
kirmxwarî (rengdêr) kevn.
ji: kirm +xwarî
kirmxwer (navdêr, mê) kurmxur.
ji: kirm +-xwer
kirnî (navdêr) noj, sincik, ziç, gene, temî, qijnik, kişnax, qişnax, qirad, qirnad, kêzikek hûrik e ku bi taybetî xwîna sewalan dimêje.
Herwiha: qirnî.
Bi alfabeyên din: کرنی.
ji wêjeyê: Behsa pakêta kurdî tê kirin. Di vê pakêtê de çend pirs li hişê min dinişin û wekî noj û kirniyekê jê ve nabin. Gelo naveroka vê pakêtê ‘jêk-ve-kirin û lêk-ve-kirin’a kultur û kevnetorê me yê dêrîn nebe?. Navê zanistî: Ixodida Nivîsa stûr. Bi zaravayên din: soranî: ? zazakî: kerce hewramî: ?.
ji: Peyveke kurdî-îranî ye, ihtimal e ku têkilî peyva ker (dewar) e, bide ber kerce ya zazakî, hevreha کنه (kenê) ya farisî ye ku wek kene ketiye tirkî jî. Herwiha bide ber erebî قراد (qirad).
kirnoş secde
kirok (navdêr, mê) kirdar, qisas.
ji: kir +-ok
kirp [I] levenê ter ê ku jê ka tê bidestxistin kirp [II] (r) giraniya dengê ku ji devan belav dibe
kirpandin (navdêr, mê) xistina tiştê req û nîvreq ber didanan û kirpe kirp jê peyda dibe, :mi4ik nanî di kirpîne.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کرپاندن
kirpandin/dikirpîne/bikirpîne (r) 1. li serê rawestîn 2. giranî dan ser 3. kirekir kirin
kirpekirp (navdêr, mê) deng kirpên, :kirpekirpa didanêt kitikê dihêt ta hestîyan di xut
kirpînî kirpin, kirin kirpinî, kirpînî kirin, kirin qirpînî, çitirdamak, çitirti, qurpînî, tirkînî
kirpînî kirin (lêker) kirpin, kirin kirpinî, kirin qirpînî, kirpînî, çitirdamak, kirpîn.
ji: kirpînî + kirin
kirpînîkirin (navdêr, mê) kirpin, qirpîn, qirpînîkirin, çitirdama, qurpînîkirin.
ji: kirpînî +kirin
kirr 1. kirrandin, kirritandin (navdêr, mê) kirrandin, kirritandin, kelotin.
: kirrandin, kirrandî, kirrîner, kirrînerî 2. bêdeng (rengdêr) mit, bêdeng, bêpêjn, kesa/ê yan tişta/ê ti deng anku pêjn jê nayê.
Herwiha: kerr, ker, kir.
Bikaranîn: Lêker: kirr bûn, kirr kirin. Navdêr: kirrbûn, kirrkirin. Navdêr: kirrbûyî, kirrkirî.
: kirrî kirrîtî kirrker kirrtî
kirr bûn (lêker)(Binihêre:) kirr
kirr kirin (lêker)(Binihêre:) kirr
kirrandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kirrandin
kirrandin (lêker)(navdêr, mê) kelotin, dan ber didanan, bi didanan goşt ji hestî vekirin.
Herwiha: kirandin, keritandin, kirritandin, kiritandin. Tewîn: Lêker: -kirrîn-.
Têkildar: kirrîn.
Bide ber: birandin, çerandin, çirrandin, dirrandin, firrandin, mirrandin, nirrandin, şirrandin, virrandin, xirrandin, zirrandin.
ji: kirr + -andin.
: kirrandî, kirrîner, kirrînk 2.qusandin, por,yan jî rîyê jêkirin,traş
kirrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kirr
kirrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kirr
kirrî (rengdêr) standî, tiştên ku hatine kirrîn.
Herwiha: kirî.
Dijwate: firotî.
ji: kirrîn - -în + -î
kirrîdar (rengdêr) bikirr, kirrox, kirryar, kirriger, xerîdar, mişterî.
ji: kirrî +-dar
kirrîn (lêker)(navdêr, mê) bi paredanê wergirtin, bi diravdanê bi dest xistin: Te tirimpêla xwe bi çendê kirriye? Min xaniyek bi 150 000 euroyan kirrî..
Herwiha: kirîn.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: کڕین. Tewîn: Lêker: -kirr-.
Hevwate: standin, stendin.
Dijwate: firotin.
Têkildar: kirê.
Bide ber: kirin .Binêre.
Herwiha: birrîn, çirrîn, dirrîn, hirrîn, mirrîn, nirrîn, qirrîn, sirrîn, şirrîn, tirrîn, wirrîn, zirrîn.
ji: Proto-hindûewropî: kwrei- (kirrîn) , Proto-aryayî: xrey- (kirrîn) Middle Persian: xiryn- (kirrîn) Sogdî: xiryn- (kirrîn) Hotenî: xn- (kirrîn) Farisî: xerîden/xer- (kirrîn), gîlekî: heên/hin- (kirrîn) ... ir Kurdî: kirrîn/kirr- (kirrîn) Zazakî: herînayen/her- (kirrîn) Sanskrîtî: kirey (kirrîn), rusiya kevn: kirenuti (kirrîn) ... Çavkanî: Cheung p.446.
: bikirr, bikirrî, kirryar, kirryarî
kirrîner (navdêr) kojer, kojek, didantûj, dirantûj, mirova/ê yan ajelê/a ku tiştan bi kirrandinê dixwe: Mişk û sivor ajelên kirrîner in..
Herwiha: kirîner, kirritîner, kiritîner.
ji: kirrandin.
: kirrînerî
kirrînerî (navdêr, mê) rewşa kirrînerbûnê.
ji: kirrîner + -î
kirrînkar (navdêr, mê) kirryar.
ji: kirrîn +-kar
kirriyayî (rengdêr) bidestxistî, dabînkirî, temînkirî, kirrî, standî.
ji: kirriyay + -î
kirrker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kirr dike.
ji: kirr + -ker
kirrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kirr kirin
kirrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kirr
kirrox (navdêr) bikirr, mişterî, kirryar, zibûn, kesa/ê ku tiştan dikirre.
Herwiha: kirox.
Dijwate: firoşkar.
ji wêjeyê: Batemanê xwediyê Poppyê û jina xwe Alanê xwestine ku yanzdeh kudikên xwe bifiroşin. Gelo wê kirrox derkevin ji bo kirrîna kudikan?.(Lotikxane, 5/2007).
ji: kirrîn - -în + -ox.
: kirroxî, kirroxîtî, kirroxtî
kirrox dîtin (lêker) kiryar dîtin, bikir dîtin, muşterî dîtin.
ji: kirrox + dîtin
kirroxî (navdêr, mê) rewşa kirroxbûnê.
ji: kirrox + -î
kirryar (navdêr) bikirr, mişterî, kesa/ê ku tiştan dikirre: Ez kirryarê vê dikanê me. (Ez tiştên xwe ji vê dikanê dikirrim.), zibûn, kirrox.
Herwiha: kiryar.
Bide ber: kiryar.
Dijwate: firoşkar .Binêre.
Herwiha: kirar.
ji: kirrîn - -în + -yar.
: kirryarî, kirryarîtî
kirryarî (navdêr, mê) bikirrî, karê kirryaran, jiyana kirryaran, reftara kirryaran.
Herwiha: kiryarî.
Têkildar: kirryarparêz, kirryarparêzî.
Dijwate: firoşkarî.
ji: kirryar + -î
kirt 1. dengê kotinê 2. bertîl, qirt 3. parçe
(navdêr) Dengê kirt, dengê ji li hev ketin an ketina tiştekî tê, Bi alet an amarekî tûj gava kêleka tiştekî bê qewartin an rihoştin kortikek çêdibe. Navê vê kortikê kirt an kirtike.
Bikaranîn: Lêker: kirt bûn, kirt kirin. Navdêr: kirtbûn, kirtkirin Rengdêr: kirtbûyî, kirtkirîJi . Ji wêje: Ewil serekkomar Sezer di derîyê gorê re derbas dibe û dehere nig Misto. Camêr serokkomar e û serokkomariya xwe bikar tîne; ji bavê kê zêdeye bê kirt!, lotixane.com, 28/03/07(Binihêre:) kirtînî kirtîn kirtînî jê anîn
kirt birîn (biwêj) bi awayekî zû û vebirî kirin. ıvi gelek tişt digotin, lê dema ku min ew yek got, dengê xwe kirt birî.
kirt bûn (lêker)(Binihêre:) kirt
kirt kirin (lêker)(Binihêre:) kirt
kirt û pehn serobero, keteber
kirtbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kirt
kirtbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kirt
kirtekirt dengê domdar ê kotina tiştekî hişk an jî nîvhişk
kirtekirt kirin ji ber kotina tiştekî hişk an jî nîvhişk deng derxistin
kirtemûk cureyekî çêreyê ye û nepijî tê xwarin
kirtik parçe kirtik
kirtikî parçeparçeyî, parparî, zîvalzîvalî
kirtîn (navdêr, mê) Dengê kirt (Binihêre:) kirt kirtînî kirtînî jê anîn
kirtînî (navdêr, mê) navê dengê kirtîn(Binihêre:) kirt kirtîn kirtînî jê anîn
kirtînî jê anîn (lêker) kirtîn jê anîn, deng jê derxistin (Binihêre:) kirtînî jê derneketin kirtînî jê derketin
kirtkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kirt kirin
kirtkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kirt
kirtkirt (navdêr, mê) dengê didanên giyandaran wek mişk dema tiştekî yan xwarinekê ker diket, :kirtkirta wî ye yê çinîkên nanî di kirî di kirînit
kirtkirtkî (navdêr, mê) kirtkirî, dirdirkî, dirinek, diranokî.
ji: kirtkirt +-kî
kirtkirtkirin (navdêr)dengê kirtkirtê înan
kirtmirt (navdêr, mê) pixpelax, qirşûqal, gilêş, qedûped, kerûper, pirtpal, kelmel, teftal, potpertal
kirtnak (navdêr, mê) tîrik, tîr, kirdanek, şûpik, darikê tîrê, darkilor.
ji: kirt +-nak
kirtop (navdêr, mê) petat, kartol.
Bikaranîn: Di devoka Akrê de.
ji: (Binihêre:) kartol
kirtopk kartol
(navdêr, mê) binerdik, kartol, patat, qompîr, yerelmasi.
ji: kirtop +-k
kirû rûdan, bûyer
(navdêr, mê) kiryar, kirin, kar, tişta/ê ku tê kirin yan hatiye kirin.
ji wêjeyê: Rengdêra ‘baş’ê, ji bo bûyer an jî kirûyên erênî tê gotin. Heger bûyer, kirû an jî tiştek bi hişmendiyê re li hev be û ji alî êqil ve hatibe qebûlkirin di statuya “baş”ê de ye. Tiştên ku dûrî êqil û fêmkirinê bin û di çarçoveya lojîk de cih negirtibin nikarin baş bin. ‘Baş’ piştî muhakeme, qenaet û erêkirina êqil biwesif dibe..
ji: kirin - -in + -û
kirûng (navdêr, mê) orispî, fahîşe, qehbe,virq,virqonek, forq,jinên ji rê derketî, jina ku ganan dide zelamên ne mêrê wê (bi taybetî bi pare), felte, gander.
Herwiha: krûng.
Bide ber: bilh, gewad, hîz, qûnder, pezeveng, qewad.
: kirûngî
kirûr hejmara nîvmîlyonê
(hejmar) nîv milyon, 500 000, pêncsed hezar, (mecazî) hejmareke gelek mezin.
ji: hevreha yan ji farisî کرور (kirûr), urdûyî کروڑ (kroṛ: deh milyon), hindî करोड़ (kroṛ: deh milyon)) ku wek crore (deh milyon) ketiye inglîzî jî.
kiryar [I] xwediyê çalakiyê; fail, kirox kiryar [II] pêkanîn
1. tişta têt kirin (navdêr, mê) tişta/ê hatiye kirin tişta/ê têt kirin yan dê bêt kirin (bi taybetî tiştek xirab).
ji: kir + -yar.
Bikaranîn: Lêker: kiryar bûn, kiryar kirin. Navdêr: kiryarbûn, kiryarkirin Rengdêr: kiryarbûyî, kiryarkirî 2. kesa/ê dikirre. Binêre; kirryar
kiryar bûn (lêker)(Binihêre:) kiryar
kiryar dan (lêker)kar kirin, îş kirin.
ji: kiryar + dan
kiryar dîtin (lêker)ki­rox dîtin, bikir dîtin, muşterî dîtin.
ji: kiryar + dîtin
kiryar kirin (lêker)(Binihêre:) kiryar
kiryarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kiryar
kiryarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kiryar
kiryardan (navdêr, mê) (Binihêre:) kiryar
kiryarkî (rengdêr) pratîkal, çespanî, emelî, pratîkî, konkret, reel
kiryarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kiryar kirin
kiryarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kiryar
kiş 1. beradana sewalên bibask 2. banga navtêdana kûçikan
hoker(navdêr, mê) dengê ku pê gazî mirîşkan û hin heywanên din tê kirin.
Bide ber: kişmiş.
ji wêjeyê: Yek dibêjî, Madem ku tu li Ewropayê dijî, heqê te tune ku tu ji mirîşka Stî Emîneyê re bêjî kişşşş jî...(Evdile Koçer: Soza Emîne Aynayê û çend pêşniyarên xwendevanan, Pen-kurd.org, 7/2009).
Bikaranîn: Lêker: kiş kirin. Navdêr: kişkirin.
: kişker, kiş kirin, kişkirin, kişkirî
kiş kirin 1. nav tê dan 2. teşwîq kirin
(lêker)(Binihêre:) kiş
kişamet (navdêr, mê) ihtiram, rêzdarî, rêzgirî, rêz, qedir, qîmet, rûmet, nirx.
Herwiha: giramî, gramet, gramî
kişandî (rengdêr) kaşkirî, vekişandî, vekişiyayî, rakişiyayî, rakişandî, çivandî, tewandî, şidandî, kêşandî, weznandî, wezinandî
kişandin (lêker)(navdêr, mê) bi alî xwe ve birin, li dû xwe birin, pîvan, giraniya tiştekê/î jimartin, dûkêlê tûtinê yan yê tilyakê birin gewriya xwe, birnût birin difina xwe, ajotin dewam kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کشاندن.
Herwiha: kêşandin, kêşhan, kêşihan, kêşhîn, kêşihîn, kêşîn, kişan, kişandin, kişhan, kişihan, kişhîn, kişihîn, kişîn. Tewîn: Lêker: -kêş-.
ji: kêş + -an, Proto-hindûewropî: kwels- (kêlan, kolandin) , Proto-aryayî: karš- (kêşan, rakêşan) Avestayî: karš- (kêşan, rakêşan; kolan, kêlan) Pûnjabî: kyšt- (kêlan, kolandin) Middle Persian: krš- (kêşan, rakêşan) Sogdî: xrš- (kêşan, rakêşan) Farisî: kašīdan/kaš- (kêşan, rakêşan) Belûçî: kašit/kaš- (kêşan, rakêşan) Osetî: xēssyn/xast- (birin) Kurdî: kêşan, kişandin- (kêşan, rakêşan) Zazakî: kirişten /kirêş-) ir Sanskrîtî: karš- (kêşan) ... Çavkanî: Cheung p.242, Hevreh: kaş kirin.
: dakêşan, hilkêşan, kêşayî kêşok, kêşokî, rakêşan, vekêşan şihîn
kişandin ber (navdêr, mê) nêzîkî, dan ber.
ji: kişandin +-ber
kişandin birin (lêker) girtin birin.
ji: kişandin + birin
kişandin/dikşîne/bikşîne 1. kaş kirin 2. pîvandin
kişandiyokî (navdêr, mê) hinek kişandî, hinekkaşkirî.
ji: kişandî +-yokî
kişayî (navdêr, mê) bizavkirî.
ji: kiş +-ayî
kişdar (rengdêr) kişok, lastîkî, elastîk.
ji: kiş +-dar
kişf (navdêr, mê) îcad, keşf, dahênan, danîn, vedîtin, peydakirin.
Bikaranîn: Lêker: kişf bûn, kişf kirin. Navdêr: kişfbûn, kişfkirin
kişf bûn (lêker)(Binihêre:) kişf
kişf kirin (lêker)(Binihêre:) kişf
kişfbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kişf
kişfkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kişf
kişî ser hev kirin (biwêj) ji bo têkiliya heywanan a zayendî tê gotin. wî hesp û mehîn kişî ser hev kirin.
kişif ser vekirî ji ber ku kişif raza bûm navêşî bû me dij, nuxumandî jê, kişif bûn, kişif kirin ji erebî:keşif
kişik lîstika mîran/lîstika sedrencê
(navdêr, mê) şetrenc, şaxmat, lîstikek stratejîk e ku du kes dijî hev kabikên xwe li ser malikên 8x8 dilivînin û tê dikoşin ku berikên hev bixwinBerikên kişikê, kiş (şah), ferz (wezîr), fîl , hesp, req (qele), pêyok (pîyon).
Herwiha: kişk.
ji wêjeyê: Berî lîstika kişikê tiştekê pîs dihate dîtin,yên bileyîstinare beredayî digotin.lê êdî ne wisaye,li dibistanande liser xwendekaran kirin çalakîyek pêwîst û federasyonên kişikê hatine ava kirin,xwendekar dikevine pêşbazîyê..
: kişikî, kişiklîz, kişiklîzî, kişikvan, kişikvanî
kişikbaz (navdêr, mê) setrencbaz.
ji: kişik +-baz
kişikbazî (navdêr, mê) şetrencbazî.
ji: kişik +-bazî
kişikî (navdêr, mê) rewşa kişikbûnê.
ji: kişik + -î
kişikvanî (navdêr, mê) karê kişikvanan.
ji: kişikvan + -î
kişîn (lêker)(navdêr, mê) dirêj bûn. bi hêleke an bi herdu hêlan de dirêj bûn, vezelîn , xuşîn, bi erdê re xuşîn, herikîna av û tiştê ronî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کشین.
Herwiha: kêşiyan, kêşan, kêşihan, kêşhîn, kêşihîn, kêşîn, kişan, kişiyan, kişhan, kişihan, kişhîn, kişihîn, kişîn. Tewîn: Lêker: -kêş-.
ji: kêş + -an.
: helkişîn/hilkişîn, vekişîn, kişiyayî
kişîn ber (navdêr, mê) nêzikî, tang dan.
ji: kişîn +-ber
kişîn/dikişe/bikişe 1. herikîn 2. vekişîn 3. (sewalên marîjok) meşîn *av dikişe, lê aş li cihê xwe dimîne
kişîna qalikê xwe (biwêj) bê helwest man. dev ji tevgerê berdan. berê ûsivê eliyê devav hinekî xwe gijeve kir, lê dû re ew jî kişiya qalikê xwe.
kişînbar (rengdêr) dirêjbar, nerm.
ji: kişîn +-bar
kişînek (navdêr, mê) miqnatîs, hesindiz, meqletîz.
ji: kişîn +-ek
kişîner (navdêr, mê) rakêşer, kişînok, kêşvan, dilkêş, dilniwaz, dilhebîn, cazib, celpker.
ji: kiş +-îner
kişînîtî (navdêr, mê) dirêjîtî.
ji: kişîn +-îtî
kişînok (navdêr, mê) dilkêş, cazîb, cazîbedar, celpker, dilniwaz, rakêşer, kişîner, kêşvan.
ji: kişîn +-ok
kişînokî (navdêr, mê) dilkêşî, cazibe, dilniwazî, cazîbî.
ji: kişînok + -î
kişînzanî (navdêr, mê) hevristzanî, pîvzanî.
ji: kişîn +-zanî
kişiselleştirilmiş (navdêr) kesanekirî, şexsîkirî.
ji: kişiselleştirme
kişîyayene (Zazaki) (lêker)hatin kuştin
kişker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kiş dike.
ji: kiş + -ker
kişkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kiş kirin
kişkirin (navdêr, mê) ajawe, provoke, ajîtasyon, şarandin, arandin, lêsorkirin, kiş, ajîte, teşwîq, handan, ajawekirin, sîqilandin, fîtkirin
kişkişandin (navdêr, mê) kişkirin, arandin, şarandin, kiş, lêsorkirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کشکشاندن
kişkişandin/dikişkîne/bikişkişîne xwe wekî maran bi erdê erd re kişandin
kişkişî hev kirin 1. kesek/ segek berdan kesekî/ segekî din 2. nav tê dan kişt û kal çandinî, ziraet
kişkişî kirin (biwêj) hadandin. rakirina helanan. xelo ji wî rûyê xwe yê spî şerrn nedikir û tim zarokên xwe kişkişî vir û wir diki rin.
kişkişîn gijgijîn, pişpişîn, pişpişan, pimpişîn, hilpişîn, poxpoxîn, qepişîn, hilhatin, pirpişîn, kelîn, xirikîn, kaşbûn, xijikîn, xijbûn, xirxirîn, xiriqîn, kaş bûn, xij bûn, xiriqîn /ngh
kislan (rengdêr) tiral, tembel, arode, teral, terale, têral, têrale, tirale, kesa/ê nikare yan naxwaze tiştekê/î bike tevî ku ew tişt ne dijwar e jî, bêxîret, leşgiran, zexel, kasûlî, gewende, destgiran, qûngiran, moris.
Herwiha: keslan.
Dijwate: zîrek çeleng fêris çalak.
ji: Herwiha keslan كسلان (keslan) ji كسل (kesel: tembelî, tesel, kislanî), hevreha aramî ܟܫܠܐ (keşla: têkçûn, biserneketin), îbrî כשל (keşel).
: kislanî kislanîtî kislantî
kislanî (navdêr, mê) bêxîretî, arodetî, tirralî, zexelî, tembelî, şirrî, arodebûn, rewşa kislanbûnê.
ji: kislan + -î
kişmiş (navdêr, mê) tiriyê ku libên wî hûrik û bêdendik in, mewîjên ji wî tirî.
Bide ber: gijnîj.
ji: hevreha farisî كشمش (kişmiş), jiari. Kişmiş (tiriyê hûrik) ya tirkî û azerî û ქიშმიში (kišmiši: mêwîj) ya gurcî ji îranî hatine wergirtin.
kişnax (navdêr, mê) kirnî, noj, sincik, ziç, gene, temî, qijnik, qişnax, qirad, qirnad
kişnîş şirîn e, lê dûv li gewriyê dimîne (biwêj) hinek tişt kirina wan xweş e, lê carinan bedelan dixwazin. kişnîş şirîn e, lê dûv li gewriyê dimîne. divê mirov ji bo temah û berjewendiyan zêde xwe nerşîne.
kişok (navdêr, mê) xuşende, xişok, xijende, kaşok.
ji: kiş +-ok
kişokî (rengdêr) elastîkî, vekişokî, nermî.
ji: kiş +-okî
kisp kusp
kispik kuspik
kişt (navdêr, mê) miqamên sivik.
Herwiha: qişt.
Bide ber: kiştûkal.
ji wêjeyê: Demek e min ji xwe re werzişeke taybetî peyda kiriye. Hero berî êvaran dema ku karê min kuta dibe, ez dest bi rewanwerzişê dikim. Rewanwerzişa min jî weha ye. Ez digel miqamekî kurdî yê kişt yan dîlana qolanî dikim yan jî bi ahenga wî miqamî werzişê dikim. Ev corê werzişê hem ji laş re hem jî ji rewanî re sûdmend e. Lewra ku mirov bi wê werzişê demekê dewr û berên xwe ji bîr dike û diçe cîhaneke nadiyar.(Perwîz Cîhanî: Kekê min çawîş e, Kulturname.com, 6/2010)
kiştene (Zazaki) (lêker) kuştin
kiştiş (Zazaki) (navdêr) kuştin, qetil.
ji wêjeyê: Kiştişê 33 leşkeran vernî ro çareserîye girewto
kiştkar (navdêr, mê) çandiyar, cotyar.
ji: kişt +-kar
kiştûkal (navdêr, mê) çandinî, zîraet, cotkarî.
Bikaranîn: Lêker: kiştûkal kirin. Navdêr: kiştûkalkirin Rengdêr: kiştûkalkirî.
Herwiha: kişt û kal
kiştûkal kirin (lêker)(Binihêre:) kiştûkal
kiştûkalkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kiştûkal kirin
kiştûkalkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kiştûkal
kiştûqal (navdêr, mê) cotkarî, zîraet, cotyarî, çandin, cotemenî, werzêrî, felahî, karûbarên çandinê û dirûnê, karê cotkaran, cotkirin.
Herwiha: kişt û qal, kişt-û-qal.
ji: kişt + û + qal.
: kiştûqalî, kiştûqalnas, kiştûqalkar, kiştûqalvan, kiştûqalnasî, kiştûqalkarî, kiştûqalvanî
kiştûqalî (navdêr, mê) rewşa kiştûqalbûnê.
ji: kiştûqal + -î
kiştûqalkar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kiştûqal dike.
ji: kiştûqal + -kar
kiştûqalkarî (navdêr, mê) rewşa kiştûqalkarbûnê.
ji: kiştûqalkar + -î
kiştûqalvanî (navdêr, mê) karê kiştûqalvanan.
ji: kiştûqalvan + -î
kisûr (navdêr, nêr) cang, caw, çît, qumaş, fason, kemxe, pirtî, pate, paçe, xak, kereseyê cilan, tiştê ku tê dirûn û dibe cil.
Herwiha: kusûr.
Bide ber: qisûr.
: kisûrî
kisûrî (navdêr, mê) rewşa kisûrbûnê.
ji: kisûr + -î
kiswahili Swahilî (navdêr) zimanê swahilî
kişwer (navdêr, mê) parzemîn, qarre, kontînent, welat, dewlet.
ji: jiari, hevreha farisî کشور (kişver), pehlewî kişver. Li gor Cemal Nebez ji kiş (hişk) + -wer (war) jiari, hevreha farisî کشور (kişver), pehlewî kişver. bi wêna Cellikanî ji kiş bi kurdî (şah,key,qiral,padîşah) + -wer (war)
kişwergir (navdêr, mê) cihangir, kişwerkêş.
ji: kişwer +-gir
kişwerkêş (navdêr, mê) cihangir, kişwergir.
ji: kişwer +-kêş
kit 1. lib, heb 2. fer
1. yek ji cotekî k-ya nerm(navdêr, mê) yek ji cotekî, fer: Kitek pêlava min winda ye. Kita piyê çepê. , ne cot: 1, 3, 5, 7 û 9 kit in lê 2, 4, 6 û 8 cot in..
Herwiha: kît.
Hevwate: ferd.
Dijwate: cot.
Bide ber: lib, tek, heb.
ji: Ji peyvek proto-îranî ya ku herwiha serkaniya van peyvan e: tak, tek û belkî yek..
: kite, kitkit, kitkite
kit kirin gez kirin
(lêker) gez kirin, kêş, kêşan, pîvan, teqilandin.
ji: kit + kirin
kitan 1. cureyekî qumêş e 2. kincên ji vî qumaşî
1. cilekî bi ser ve (navdêr, nêr) riwekek e ku bi taybetî cawekî anku çîtekî nerm jê tê çêkirin.
Herwiha: ketan, keten.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کتان.
ji: ji erebî کتان (ketan) jiarami כתונא/כתתנא (kettana/kitûna) jiakadi kitunnu (1. kitan 2. pembû). Heman peyv serekaniya قطن (quṭin: pembû) ya erebî ye ku bi maneya pembû ketiye gelek zimanên ewropî de jî: inglîzî cotton, fransî coton, îtalî cotone, holendî katoen, spanî algodón (ji forma diyar ya erebî el-qutin), portugalî algodão....
ji wêjeyê: Bilind e bejn û bala teLi ser taca te esman eKitanek rengsipî daye Serê Zozan û SîpaneLi jorê kanî û cobarWeku hêstir dibarin xweşLi jêrê te dibînim ezBihuşt û bax û bistan eKirasek etlezîn kesk eBi rengê rojê nexşîn e Li bejna te dibînim xweş Bi surme şal û mîtane Çi rengşêrîn e yara min Şepal û nazik û şox e Ferat û Dicle û Xabûr Bi ser bejnê de berdane.. Navê zanistî: Linum usitatissimum
kitana jinê li serî bûn (biwêj) ji bo mêrên tirsek û serjinikî tê gotin. eleke tu neyê, kit ana jina te li serê te be.
kitana te li qirika te bigere (biwêj) înşelah kitana wê li qirika wê bigere. (nifir)
kitanok (navdêr, mê) şaşik, şaş, tar, lihafe, mêzere, pêç, serpêç.
ji: kitan +-ok
kitaw (hewramî) (navdêr) pirtûk, kitêb, kîtab
kite (navdêr, mê) hece, parçeyên ku mirov dikare peyvekê lê parve bike dema mirov peyvê dibêje, Kurdistan sê-kîteyî ye ji ber ku dikare wiha bêt gotin: Kur.dis.tan (anku mirov dikare li cihê niqteyê bisekine.), Dest peyvek yek-kîteyî ye. (ji ber ku divê mirov wê bi carekê bibêje), Bi-har du-kîteyî ye lê wî-kî-fer-heng çar-kîteyî ye..
Herwiha: kît, kîte.
Têkildar: vekît.
ji: kit + -e.
: kitandin, kitandî, pirrkîteyî, yekkîteyî
kite gotin (lêker) vepîtandin vekîtandin.
ji: kite + gotin
kite kirin (lêker)(Binihêre:) kite
kitêb pirtûk
Furqan, Quran, Mishef
(navdêr, mê) pirtûk, komek perran ango kaxezan yên bi nivîs û/yan wêne yên di nav bergekê de hatine çapkirin.
Herwiha: kitab, kîtab.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کتێبHevreh, katib, mekteb.
Bide ber: belavok, defter, kovar, namilke, rojname.
ji wêjeyê: - Ma lê, ji te xeyidîme, ma çawan ji te naxeyidim. Te ez avêtim nav kitêb û kaxizan, te ez kirim hogir û hevala bermayên qaşûlên dar û qirş û hevsera caw û potikên zibilgehê..
ji: ji erebî كتاب ji كتب (ketebe: nivîsîn) jiarami כתבא (ketaba: 1. kêlî kirin, bi hev ve dirûn/dirûtin 2. nivîsîn)..
: kitêbdank, kitêbdost, kitêbdostî, kitêbfiroş, kitêbfiroşgeh, kitêbfiroşxane, kitêbgeh, kitêbhez, kitêbhezî, kitêbik, kitêbî, kitêbk, kitêbxane, kitêbxanevan, kitêbxanevanî, kitêbyar, kitêbyarî
kitêbfiroş (navdêr, mê) kesê/a kitêban difroşe.
ji: kitêb + -firoş
kitêbfiroşî (navdêr, mê) pirtûkfiroşî.
ji: kitêb +-firoşî
kitêbfiroşxane (rengdêr) bi awayekî kitêb.
ji: kitêb + -ane
kitêbhez (navdêr, mê) pirtûkhez.
ji: kitêb +-hez
kitêbhezî (navdêr, mê) pirtûkhezî.
ji: kitêb +-hezî
kitêbî (rengdêr) nivîskî, ketbî, ya/yê kitêban anku pirtûkan, ya/yê di kitêban de, ya/yê taybetmendî kitêban: zimanê kitêbî zimanê kitêban, zimanê di kitêban de tê bikaranîn, zimanê nivîskî, zimanê standard (ne zimanê axiftina rojane, ne devokên herêmî).
Herwiha: kîtabî, ketbî.
Hevwate: nivîskî, standard.
ji: kitêb + -î
kitêbk (navdêr, mê) broşûr, namilke, belavok, pamflet, daxwiyanî
kitêbnivîs (navdêr, mê) daner, nivîskar, pirtûknivîs.
ji: kitêb +-nivîs
kitêbok (navdêr, mê) pirtûkçe.
ji: kitêb +-ok
kitêbxane (navdêr, mê) pirtûkxane, xaniyê kitêban, cihê pirtûkan, cihê pirtûk anku kitêb bo xwendinê yan êmanetkirinê lê hene, kitêbfiroşgeh, kitêbfiroşxane, cihê pirtûk anku kitêb lê tên firotin, hemî kitêb: Wî kitêbxaneya kurdî bi 5 pirtûkan dewlemend kir..
Herwiha: kîtabga, kîtabgah, kîtabge, kîtabgeh, kïtabgih, kîtabxane, kitêbga, kitêbgah, kitêbge, kitêbgeh, kitêbgih, kutubga, kutubgah, kutubge, kutubgeh, kutubgih, kutubxane, kutûbga, kutûbgah, kutûbge, kutûbgeh, kutûbgih, kutûbxane.
ji: kitêb + -xane.
: kitêbxanevan
kitêbxanevan (navdêr) pirtûkxanevan, kesa/ê ku li pirtûkxaneyekê kar dike.
Herwiha: kîtabxanevan.
ji: kitêvxane + -van.
: kitêbxanevanî
kitêbxanevanî (navdêr, mê) rewşa kitêbxanevanbûnê.
ji: kitêbxanevan + -î
kitêbxanevantî (navdêr, mê) pirtûkxanevantî.
ji: kitêbxane +-vantî
kitekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kite kirin
kitekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kite
kitekit (rengdêr) yek bi yek, her yek carekê, her carekê yek, ne bi hev re, ne pêkve(navdêr, mê) detay, teferuat, tefsîl.
Herwiha: kitkit.
ji wêjeyê: Herdu wezaretên plandanînê yên Iraq û Herêma Kurdistanê li ser mekanîzmeke bo senifandina hemû şîrketên li sertaserî Iraq û Herêma Kurdistanê, li hev kirin. Duhî di civîneke rojnamegeriyê de Serokê Komîsyona Senifandina Şîrketan li Herêma Kurdistanê Eyub Gelanî û Birêvebera Giştî yaKarûbarê Yasayî li Wezareta Plandanînê ya Iraqê Seadiye Mihemed, kitekitên vê mijarê aşkere kirin..
ji: kit + -e- + kit.
: kitekitane, kitekitî
kitekitane (rengdêr) bi awayekî kitekit.
ji: kitekit + -ane
kitekitî (navdêr, mê) rewşa kitekitbûnê.
ji: kitekit + -î
kitik pisîk
(navdêr)bi gelemperî zayendmê, ajelek e dişibe pilingan lê jê biçûktir e û kedî ye û bi dengê miyaw yan mirr bang dike, pisîk û ajelên nêzî wan (wek şêr, piling, panter, leopard, jaguar û hwd).
Herwiha: kit , kitîk, kitk, ketik, kêtik, kêtk, ketîk, ket, ketk.
Hevwate: pisîk, pişîkBi zimanê zarrokan, pişê, pişo.
ji: kit + -ik, ji zimanekî afrîkayî li hemû dinyayê belav bûye: hevreha kelhûrî kite, erebî قط (qiṭ), tirkî kedi, ermenî կատու (katu), yûnanî γάτος (gatos), latînî cattus, inglîzî cat (bixwîne: ket), almanî Katze, fransî chat (bixwîne: şa)... Herwiha peyvên pisîk/pisîng/pişîk yên kurdî jî hevrehên xwe yên navneteweyî hene: soranî پشیله/pişîle, kelhûrî پشی/pişî, belûçî پشی (pişî), farisî پیشی (pîşî), azerî û tirkmenî (tirkmenistanî) pişik, çagatayî پیشیک (pîşîk), romanî pisicã... Dîsa gîvirr (kitikên gir yên kûvî) jî hevrehên xwe di zimanên din yên îranî de hene: soranî گورپه/gurpe (kitikên nêr), belûçî گربگ (gurbeg: kitik), farisî گربه (gorbê: kitik): b ya farisî di kurmancî de gelek caran wek v ye (wek چوبان/çoban şivan). Cihguherîna rb (ya di gorbêde) û vir (ya di gîvirr de) jî bi metatezê: gîrv > gîvirr yan gobrê > gorbê. Herwiha belkî peyva kitik têkilî li gel peyva kedî (kehî, navmalî, ne-kûvî) jî hebe, bi taybetî bide ber hevreha kedi (kitik, pisîk) ya tirkî ku pirr dişibe peyva kedî ya kurdî. Bi heman awayî belkî gîvirr (kitikên kûvî) têkilî peyva kûvî be ku li hin deveran wek kîvî tê gotin..
: kitikane, kitikî. Navê zanistî: Felis catus. Bi soranî: پشیله (pişîle)
kitikane (rengdêr) bi awayekî kitik.
ji: kitik + -ane
kitikî (navdêr, mê) rewşa kitikbûnê.
ji: kitik + -î
kitikîkî (navdêr, mê) wek kitikê.
ji: kitikî +-kî
kitjimar (rengdêr) yekjimar, tek, ne pirrjimar, ne komî, ne cem.
Herwiha: kitjimare, kit(hejmar) kithijmar.
Bide ber: katjimêr.
Dijwate: pirrjimar.
ji wêjeyê: Di kurmanciyê da, ergatîvîtîyeka şeqkirî (split) heye. Bi vê ramanê ko rewşa fiilên derbaz (transitive) ji ya fiilên nederbaz (intranitive) derheqa ergatîvîtiyê da li dema niha û nehatî da ji rewşa wan li dema bihurî cida ye. Li demên niha û nehatî (present and future), fiil di bin bandora biker anko subjektî da dihê xebitandin, ne xem e ka fiil derbaz e an nederbaz. Bi gotineka dî, eger biker kithejmar be, fiil jî li goreyê wî kithejmar dibe, eger biker pirrhejmar be, fiil ji pirrhejmar.(Lezgînê Çalî: Zimanê kurdî zimanekê ergatîv e!, Nefel.com, 7/2009).
ji: kit + jimar.
: kitjimarane, kitjimarî, kitjimarîtî, kitjimarkî, kitjimarkîtî, kitjimartî
kitjimarane (rengdêr) bi awayekî kitjimar.
ji: kitjimar + -ane
kitjimarî (navdêr, mê) rewşa kitjimarbûnê.
ji: kitjimar + -î
kitkit (rengdêr) yek-yek, lib-lib, heb-heb, yek bi yek, êk bi êk, detayî, her yek bi carekê, ne hemû yan gelek di eynî carê de, her yek, hemû: Navên wan kitkit ji min re bibêje..
Herwiha: kitekit, kite-kit, kit-kit.
ji: kit + kit.
: kitkitî
kitkit rakirin (Binihêre:) kitkit
kitkitandin (lêker)vegotin, hekyat kirin. Tewîn: -kitkitîn-.
ji: kitkit +-andin
kitkitî tartarî
(navdêr, mê) rewşa kitkitbûnê.
ji: kitkit + -î
kitkitî bûn yek li vir û yek li dera han bûn; tartarî bûn
kitkitî kirin yek danîn li vir û yek li dera han; tartarî kirin
kitle (navdêr, mê) blok, kom, grûp, lîg, girse, girse, fraksiyon, gumlat.
Herwiha: kitle.
ji wêjeyê: Duh şandeyeke bilind ya Kutleya Sedir bi serokatiya endamê Kutleya Sedir Beha Erecî serdana Polîtburoya YNK-ê kir û digel kargêrê polîtburoya YNK-ê Mela Bextiyar û hejmarek ji endamên PB ya YNK-ê li baregeha PB civiya.(Pukmedia.com, 7/2007).
: kutlewî, kutleyî
kitlî (navdêr) avkelînk, amanê ku av tê de tê kelandin (wek çaydankan e).
ji: ji inglizî kettle (yan jirusi котёл kotyol) Tirkî: niftekirî , qefaltî , qufaltî , kilîtkirî , girtî , dadayî , radayî
kitûmat tekûtûk, kêm.
Herwiha: kit-û-mat, kit û mat
kitûpir (hoker) ji nişkê ve, demildest, tavilê, teqafilî
kitûtî (navdêr, mê) mijûtî, kartûtîbay.
ji: kit +-ûtî
kitûtî bûn (lêker) mijûyî bûn, kartû bûn.
ji: kitûtî + bûn
kitûtî kirin (lêker) mijûyî kirin, kartûkirin.
ji: kitûtî + kirin
kitûtîbûn (navdêr, mê) mijûyîbûn, kartûbûn.
ji: kitûtî +bûn
kitûtîkirin (navdêr, mê) mijûyîkirin, kartûkirin.
ji: kitûtî +kirin
kivark (navdêr) fîqerojk, karok, kifkarek, kumik, hacîlok, kûvank, kakarik, kavkulîlk, feqîrojk, kuvarik.
Herwiha: kivar, kivarik, kuvark, kuvark, kûvarik.
Bide ber: feqîroşk.
: kivarkî , kivarikê lingan, kivarknas, kivarknasî, kivarkyar, kivarkyarî, kivarkzan, kivarkzanî. Navê zanistî: Basidiomycetes
kivarkî (navdêr, mê) rewşa kivarkbûnê.
ji: kivark + -î
kiwang (navdêr, mê) argeh, kuçk, argûn, agirgeh, sope
kiwê ko
kix (di zimanê zarokan de) qirêj û gemarî
zz, pîs, pîs e (nexwe)(peyvek bo zarrokan tê bikaranîn daku ew tiştek pîs nexwin yan dest nekinê): Dema zaroka bîst mehî xwast zelqa mirîşka bibe devê xwe dayîka wê jêre got kix! Piştre wê zarokê fêm kir ku tiştekî pîs e û lazim nexwe û destê xwe bi destmala xwe yî rengîn paqij kir..
Bide ber: bive, tix, kixe.
: kixehî, kixetî, kixeyî
kix bûn (di zimanê zarokan de) qirêj û gemarî bûn
kix kirin (di zimanê zarokan de) qirêj û gemarî kirin
(lêker) gemar kirin, lewitandin, rêvin kirin, germegû kirin, qirêj kirin.
ji: kix + kirin
kixe zz(rengdêr) pîs (tiştê ku nabe mirov bixwe yan wek din bike di devê xwe de).
Bide ber: bive, tixe
kixs kixse, kixsik, fîsqe
kixsik kixs, kixse, fîsqe
kiyan 1. entîte, dewlet (navdêr, mê) entîte, dewlet, birêveberî, desthilat.
Bide ber: giyan.
ji: ji erebî كيان (kiyan), hevreha aramî ܟܝܢܐ (kiyana) ji rehê k-w-n- (hebûn, peyda bûn, mewcûd bûn) 2. meşk şilqandin Binêre: kan 3. pirhejmarî ji peyva kî Binêre: kî
kiyan/dikê/bikê 1. mast di meşkê de kilandin 2. çelqandin *ê ku dêw dikê, qunê jî ba dike
kiyas (navdêr, mê) hosî, wesyet, qewiyatî, qewîtî
kiyoto Serenav,mê, bajarrek Japonyayê ye û paytextê wê yê berê bû, peymanek Neteweyên Yekbûyî ye bo sekinandina germbûna seqayê cîhanê.
ji: Ji japonî 京都 (kyōto) ji 京 (kyō, mezin) + 都 (bajarr).
: kiyotoyî, kiyotoyîtî
kiz [I] bêhna kizirînê *bîna kiz, tê ji mala diz kiz [II] mirovê ku baş li ser û sîçeyê xwe dinêre kiz [III] zû û hêsa
1. ne xurt (rengdêr) qels, lawaz, zeîf, bêhêz, ne xurt, ne bihêz, ne geş, ne ron, kêm-ronahî, dengnizm, ne dengbilind, kêm-deng, ava qend û rûnan ku bi destên mirov ve diçespeHer çi ciyê kiz e ... Mêş lê vizeviz e.
Bikaranîn: Lêker: kiz bûn, kiz kirin. Navdêr: kizbûn, kizkirin Rengdêr: kizbûyî, kizkirî.
ji: hevreha soranî kiz, pehlewî kes (kêm, biçûk) jiari.
: kizandin, kizandî, kiziyayî, kizî, kizîn, kizîner, kizîtî, kizker, kiztî
kiz bûn (lêker) lawaz bûn, ji hêz da ketin, qels bûn.
Bide ber: kiz, qels.
ji wêjeyê: Hema ji roja lêdana Îranê ev karwanê pertal û metayên Îranê ko ber bi Kurdistanê dihên dê bisekinin. Wî çaxî xelik neçar dibe tiştê girantir yê tirkî an urdinî bikire. Ev ziyanek e ko bi berîka xizanan dikeve.Mişe malbatên kurdan li herdu aliyên sînorî bi rêya vê bazirganiyê dijîn. Roja ev bazirganî kiz bibe, zaroyên wan malbatan jî kiz dibin. (nefel.com, Şerê çaverêkirî yê Emerîkayê û Îranê bi nihêrîneka kurdane ,08/2008)
kiz girîn 1. bi hêsanî girîn 2. zûzûka girîn
kiz kirin (lêker)(Binihêre:) kiz
kizandin (lêker)helandin, pişaftin, vehelandin, pişivandin, bivaştin, bahatin, bihûjtin. Tewîn: -kizîn-.
ji: kiz +-andin
kizav (navdêr, mê) hewl, mihawele, têkoşîn, xebat, xîret, bizav, melavî.
Herwiha: kezav
kizbûn (navdêr)(Binihêre:) kiz
kizbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kiz
kizekiz kirin (lêker) kirin çizînî, çizeviz kirin, kirin kizînî.
ji: kizekiz + kirin
kizgirî (navdêr, mê) karê kizgiriyê, kelogirî, girî, girîn, rondik barandin, kiz.
ji: kizgir + -î
kizgirîk (navdêr, mê) kelegirî, kizgiryok
kizgiriyok 1. kesê ku bi hêsanî digirî 2. kesê ku zûzûka digirî
kizgiryok (navdêr, mê) kizgirîk, kelegirî, :kizgiryok kefte hefka wê
kizî (navdêr, mê) rewşa kizbûnê, kêmanî, qelsî, sistî, zeîfî, melûlî, zelûlî, zenûnî, bêhêvîtî, dilsarî.
ji: kiz + -î
kizik kezî, kirtkirtîk
(navdêr),mê, bezên dûvê heywanan yên qelandî li ber taştê kizik xweş in; şorbeya bi kizikan hingî xweş e merev devê xwe dişewitîne, kebaba dûngê pezî
kizîkirî (rengdêr) pelpelkirî.
ji: kizî +kirî
kizîn (lêker) wizwizkirin, kufîn, fişîn.
ji: kiz +-în
kizin Navê giyayekî ye, weke nîskê ye. Ji bi heywanan tê çandin, ji bi bibe êm. Bi tirkî dibêjin: burçak, bi ingilîzî dibêjin vetch.
(navdêr, mê) giyayek û liba wê ku tenê ji bo heywanan dihê çandin dermliya me hingî kizin xwariye, nepixiye$wergerrAlmanî : Platterbse, Wicke, Farisî : ماش, Tirkî : burçak, küşne
[I] xortê ku hîna simbêlên wî dernehatine kizin [II] erdê ku ne berdar e *mêrê serjinik, berxê mîjo, şûva bi kizin tu tişt jê dernayê
kizîn ji dilê (yekî) hatin (biwêj) dil şewitîn, xemgîn bûn. wî car caran di bin çavati re li jina xwe dinihêrî û kizîn ji dilê wî dihat tosinê reşît
kizînî (navdêr, mê) çizînî.
ji: kizîn +-î
kizinî bi dil xistin (biwêj) dil şewitandin. di hêla hestyarî de bandoreke tund li ser kesekî kirin. wê zaroka seqet kizinî bi dilê min xist.
kizinî ji dilê (yekî) çûn (biwêj) dil şewitîn, li ber xwe ketin. wexta keça wê defn di kirin, kizinî ji dilê diya wê çû.
kizir rengdêr.
Herwiha: kizr, axa hê baş zuha nebûye lê êdî ne pirr şil e jî.
Bide ber: hişk şil terr zuha.
Bikaranîn: Lêker: kizir bûn kizir kirin Navdêr, mê: kizirbûn kizirkirin.
ji: Belkî bi metatezê ji Proto-hindûewropî kseros (hişk), hevreha yûnanî ξηρός (ksêros: hişk), belkî sanskrîtî क्षार (kṣārá: tûj, dijwar), ermeniya kevn չոր (čʿor: hişk --> kurdî çirr). Lê dikare bi heman awayî bi metatezê ji zimanekî tirkî be, bo nimûne jitirki kıraç (kizir, beyar) ji kır (deşt, beyar)..
: kizirî kizirîtî
kizîr 1. wezîr 2. şêwirmendê mîr 3. navberkar *ez mîr tu mîr, kî dê bibe kizîr
(navdêr, nêr) (navdêr, mê) kesê/a ku di derheqê tiştekî de bi bangkirinê gel agahdar dike,bangker
kizir bûn (lêker)(Binihêre:) kizir
kizir kirin (lêker)(Binihêre:) kizir
kizirandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kizirandin
kizirandin (lêker)(navdêr, mê) (k-ya req) şewitandina mû yan jî pirçê, rewisandin: Me porê qusandî di tifikê de kizirand. (-ya nerm) ziwa kirin, zuha kirin: Tavê ax kizirandiye..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کزراندن.
Herwiha: kuzirandin (tenê k-ya req û tenê bi maneya sotina sivik). Lêker: Lêker: -kizirîn-.
Têkildar: kizirîn.
ji: kizir + -andin.
: kizirandî kizirîner
kizirandin/dikizirîne/bikizirîne pûrta ser çêrmî bi êgir şewitandin *agir girtibû mala yekî, yekî jî ser û pê ber dikizirandin
kizirbûn (navdêr, mê) dema tişt kizir dibe, :kengê dê der û kolan kizr bin?
kizirî (navdêr, mê) rewşa kizirbûnê, şewitî.
ji: kizir + -î
kizirîn (lêker) şewitîna mû yan jî pirçê, dema min cixare vêxist simbêlên min kizirîn. Tewîn: -kizir-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کزرینHerwuha, kizûrî, kizirandin
kizirîn/dikizire/bikizine 1. pûrta ser çêrmî bi êgir şewitîn 2. ji dil û hinavan şewitîn
kizirîyayene (Zazaki) (lêker) kizirîn
kizirkirin (navdêr)mirov tiştî kizir dike, :hevîrî bi arî kizir bi ke!
kizirnayene (Zazaki) (lêker) kizirandin
kizirnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin kizirandin
kizker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kiz dike.
ji: kiz + -ker
kizkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kiz kirin
kizkirin (navdêr)(Binihêre:) kiz
kizûrî (navdêr, mê) mûyên şewitandî, min digot qey bêhna pîşo ye lê ev bêhna kizûrî yeherwuha, kizirîn, kizirandin
kizûtî (navdêr, mê) ewanî, gelacî, fesadî.
ji: kiz +-ûtî
kizwet 1. qiyafet 2. ser û sîçe
ki­rox dîtin (navdêr, mê) kiryar dîtin, bikir dîtin, muşterî dîtin.
ji: k +-i­rox + dîtin
kia kurteya "killed in action" (di çalakiyê de mirî).
kibbutz (pirh.) -butzim) li Îsraîlê cotkariya kollektîv.
kibe derz û qelşên ji ber sermayê li ser dest û piyan vedibin, qelş.
kibitz tevgerîna bi vî rengî.
kibitzer (zimanê k.) bînerê ku li pişt leyistikvanên îskambilê rûdine û kaxezên di destan de dibîne 2. kesê ku her şîretan li xelkê dike, kesê ku destê xwe li her tiştî wer dike.
kiblah qible.
kibosh ( argo.), (kevn.) tişta pûç, betal, bêwate. put the kibosh on erza yekî şikandin, hetikandin, ava rûyê yekî rijandin, sitar û mehwar li ber nehêliştin.
kick pehîn
pîn
pehîn, pehîn lê dan, zîtik avêtin 2. dehfdan (tifing), paşveavêtina topê 3. (DYA), (zimanê k.) li ber de rabûn, desthilanîn, gilî û gazind kirin 4. pehîn li derê qûna yekî dan. 5. piştguh kirin, haya xwe jê çênekirin 6. bajar bi bajar çûn, bi welatan ketin 7. rokirin û pîvan, tê fikirîn. 8. (DYA), (argo.) bertîl dan, bi ser navê bertîlê parvekirin. 9. (DYA), (argo.) mirin.
kick a goal piyê xwe li talê dan û gol avêtin.
kick against the pricks tevî xusara xwe li ber de rabûn.
kick around (DYA), (zimanê k.) bikaranîna ji bo niyet û mebestên xirab, suîstîmalkirin
kick at pehîn lê dan.
kick back şûndehatin, hilpetikîn (tifing)
kick off di futbola Amerîkayê de bi lêdana talê lîstik dan destpêkirin
kick the bucket (argo.) sekitîn, mirin.
kick the habit (DYA), (argo.) dev ji bikaranîna madeyên hişber.
kick up (DYA), (argo.) fîtkirin, engizandin.
kick up a row (argo.) şer derxistin. pehîn 2. (DYA), (zimanê k.) di ber dçûn, desthilanîn jê gilî kirin, gazind 3. (DYA), (argo.) qewet, tundî (ereq), karîgeriya teşwîqê (madeya tilyaq, hişber, tevzîner) 4. (DYA), (argo.) kelecan, zewq 5. (DYA), (argo.) qewet, hêz, enerjî, şewq, taqet, deyax 6. (DYA), (argo.) mêl, mereq, hewes 7. paşdeavêtin, hiltepîn 8.pehîna xwe li talê xistin .
kick up one heels xwe dan ber kêf û zewqê, xwe li nav kêfê dayîn.
kickback (zimanê k.) bertekdana nepayî, bertekdana eksî 2. (DYA), (argo.) li ser zext an peymanekî para ku ji meaş an komisyonekî hatî standin.
kicker kes an tiştê lê dikute 2. (DYA), (zimanê k.) navno, gazindok, kesê ku ji kesê ne qaîl û qîma xwe bi tu tiştî nayîne 3. (DYA), (argo.) xala nepenî ya ku wê mijar an meseleya guftûgoyê bitemametî biguherîne 4. (DYA), Kanada, (zimanê k.) motora pêvekirî.
kickoff ( futbol )lêdana despêka leyîstikê, pehîn an lêdana pêşîn 2. destpêkirin.
kickshaw tişta bêqîmet, qultopilto 2. xwarina sivik yên ku ber dil digire, berdilk.
kid (-ded, -ding) kar, karik 2. koseleyê ku çermê karikan çêdibe 3. goştê karikan 4. (zimanê k.) zarok 5. (zimanê k.) ketin xir, henek kirin 6. karik anîn, zayîna bizinê.
kid glove, kid gloved, with kid gloves kesê zêde zîz û sêhrek, nazik û nazenîn.
kiddy (argo.) kurik, sebîk, zarok.
kidnap . (-ed, - ing veya -ped, - ping) bi darê zorê revandina yekî, ji bo standina fîdyeyê revandina mirovan.
(mirovek) bi kutekî revandin. dîl girtin. ji bo pereyan an jî tiştek din, kesekî revandin. zarok revandin.
kidney gurçik
gurçik/ tişta wekê gurçikê 3. tebîet, xûy, cure, celeb, çeşîd, tîp.
kidney bean fasûlî.
kidney machine mekîna gurçikan.
kidneywort cureyek riwek e, (bot.) Cotyledon umbelicus.
kief (binêr.) kef .
kier teşta cilan, lodika kincan.
kigali Kîgalî, paytextê Rûandayê .
kilderkin kemoleyek heştî lîtir 2. pîvanek ku hijdeh galon tê dike.
kill kuştin 2. ajalê ku di nêçîrê de hatî kuştin, nêçîr,seyd.
kuştin, qetl kirin, xwîna yekî li destê xwe gerandin (mec.) 2. tune kirin, ji nav birin, ji holê rakirin 3. (DYA), ( argo.) peroşandin, kela yekî rakirin, bikelecankirina kesekî (slang) xwarin 4. (çapg.) jê birin, jê derxistin 5. ji desthilanînê xistin 6. xwe mijûl kirin, wextê xwe bi tiştên bîqîmet re bihartin 7. veto kirin, red kirin, herê nekirin.
kuştin, bikuje
kill off kuştina bitemametî, ferman rakirin, qir û qelana tiştekî birin.
kill off all enemies kuştin( hemû dijminan) .
kill time dem bihartin, xwe mijûlkirin.
kill two birds with one stone bi kevirekî du teyr kuştin, bi tîrekî du nîşan hildan, lêlêkirin lolo jê re hatin.
kill with kindness bi pesinandinê bêhna yekî teng kirin.
killdeer tîtirwas,ziqawle (zool.) Charadrius vociferus.
killer kes an tişta ku dikuje 2. ( (DYA), ( argo.) kesê ku zêde balkêş û cezbedar.
killer whale nehengek ji cinsê delfînê ku bejna wê digihije heta heşt, deh mîtroyan.
killick (behr.) lengerê biçûk, kevirek mezin ku ji cihê lengerê di nêv qutiyek darîn de hatî avêtin behrê .
killing kuştin, kujer, qesas, qatil 2. lêdan, mirin (nêçîr, (zimanê k.) jêgirtin ,lêdan qezenca mezin 3. kujende, bikuj 4. (zimanê k.) tişta ku cihê pêkenînê, tişt an kesê ku mirov ji kenan dibehecîne 5. pir, zor, qayîm, zexm.
killingly rewşa ku dike mirov ji kenan bibehecîne.
killjoy erzşikên, kesê ku kêf û xweşiya mirovan dibe.
kiln kuçika xist an ya kilsê, firin, tenûr.
kilndry di kuiçikê de ziwakirin.
kilo (pêqertaf) hezar. kêlo, kêlogram 2. kêlometir..
kilocalorie hezar kalorî.
kilocycle kilohertz kilocycle , kilohertz yekeya pîvanê ya pêlên radyoyê, di çirkekî de perîyeod an çerxek.
kilogram kêlogram, kêlo .
kiloliter kêlolîtir.
kilometer kêlometir.
kilowatt kêlovat.
kilt (Îskoç.) etegê ku li Îskoçyayê mêr werdigirin, tekê Îskoçyayê 2. tiştek anîn ser halê tekê Îskoçî, plî kirin.
kiltie (Îskoç.) eskerê ku tekên bi vî rengî li xwe dike.
kimono kirasê dirêj yê Japonî, kîmono.
kinaesthesia kinesthesis kînestetiya, kesê ku bi destlêdanê bi tiştekî dihese an ku hest bi tiştekî dike.
kinaesthetic (psik.) kînestetîk.
kind babet
zayend
cure, celeb, cins 2. xûy, sinc, tebîet, exlaq. mîzac.
dilovan, dilrehm, piyar, mûşfîk, qenc, xêrxwaz 2. kesê ku rehm di dila de heyî, kesê ji xelkê hez dike 3.sernerm, pindirî, hêmin. 4. bi dilrehmî 5. ji dil, bi dilsozî.
kindergarten zarokxane, kreş.
kindergartner mamoste an xwendekarê zarokxaneyê.
kindhearted dilpak, dilçak, xêrxwaz
kindle sotin
pêkirin, agir berdan, agirpêkirin 2. gurkirin, agir geş kirin, hişyar kirin 3. wekê guriyê ronîkirin 4. pêktin, sojîn 5. pêketin, agir pêketin, şewitîn 6. îsîn, teyîsîn, biriqîn 7. vejîn, hişyarbûn.
kindle agir pêketin
kindliness, kindness xêrxwazî, dilrehmî, qencî.
kindling wood darik û êzingên ku mirov pê sobeyê pê dike, çira.
kindly dilrehm, dilpak
kindness Kubarî. Kubartî. Başî. Dilovanî
kindred xizm, lêzim, meriv xweyî 2. neseb/lêzimî, merivantî 4. kesên ku lêzimên hev in 5. kesên ku dişibin hev, kesên ku ji heman regez û ziryetî ne.
kine (pirh.), (kevn.) dewar, çêlek.
kinematic ical kinematic , ical tişta derheqê lebat û tevgerê de.
kinematics (fîz.) zanista hereketê, kînematîk.
kinematograph (binêr.) cinematograph.
kinesis (paşqertaf) livîn, lebat, tevger, bizav, tevger 2. parbûn, levabûn, dabeşîn.
kinesthetic (binêr.) kinaesthetic.
kinetic lebatî, livî, kînetîk.
kinetic energy enerjiya kînetîk.
kinetics beşa fîzîkê ya ku karîgeriya hêzan ya di warê tevgerandin û veguheztina cîsman vedikole, zanista kînetîkê.
kinetoscope navê berê yê mekîna sînemayê.
king key
serdarî kirin, qralî kirin.
qral,serdar, şehînaşh, împerator 2. kesê ku rêveberiyê dike 3. şarezayê meseleyekî, hosta 4. şahê kişikê, şahê şetrencê 5. keşeyê îskambîlê 6. kevirê çûyî damayê, dama 7. (pirh.), b.h. di Ehda Berê de kitêba Qralan.
şah
king bench lijneya dadgeha bilind ya ku demekî li Îngîlîstanê qral bi xwe serokatiya wê dikir.
king counsel (Îng.), (dad.) şêwirmendê qralî yê dadmendiyê.
king crab ajaleka behrê ye ku dişibe nalan û wekê kêvjalan e.
king english (binêr.) English.
king evil (kevn.) nexweşiya bûrikê, nesaxiya zîpikê.
king it serdarî kirin 2. xwe li qraliyê danîn, xwe li serdariyê qewiamandin.
king liness heybet û ezameta qralan, heşmet.
king post stûnê navê yê di bin bên de, bav.
king row di leyza damê de rêza ku kevirên çûyîn damê lê datînin.
king snake marek mezin û bêzirar e ku marên din dikuje lê zikê xwe bi mişkan têr dike û li Amerikaya Başûr dijî, (zool.) Lampropeltis getulus.
king, kilor (goşt) no quarter zalim, stemkar, xedar.
kingbird çûka qral, cinsek ji mêşxweran e.
kingbolt kilîda sereke, mifteya esasî.
kingcraft hunera qraliyetê.
kingdom qraliyet, serdarî 2. desthilatdarî, hikomet 3. s serwerî, fermanrewayî 4. endamê qraliyê 5. (biyol.) alem.
kingdom come dinyaya din, axret, buhuşt, cinet.
kingdom of heaven elatê ku Xwudê lê hukm dike.
kingfish uskumruya mezi, zîperdasî 2. (DYA), (zimanê k.) giregir, rîspî zilamê bipişt yê taxekî an partiyekî.
kingfisher masîgir, (zool.) Alcedo atthis.
kinglet qralê biçûk 2. çivîkek biçûk ku dişibe çivîka şeytanokê.
kinglike wekê qralan, hêjayî qralan.
kingly aîdî qralan 2. hêjayî qralan 3. şahane, muhteşem, layiqî qralan, bimirês.
kingpin di lîstika bowlîngê de darikê ku li pêşiyê ye 2. (zimanê k.) ser, serok.
kingship serdarî, qralî.
kingsize (zimanê k.) ya ku ji pîvanên normal mezintir (cixare)
kink kendîr, levalîna têl an tayî 2. ramana xerîb, fikra seyr, kaprîs 3. qerimîn, firka masûlkeyan ya ku diêşîne 4. (behr.) wekê kendîrê li hev alîn 5. gerandin, li hev alandin. 6. (argo.) mustehcen 7. xerîb, seyr.
kinkajou ajalek guhandar e û ji pisîkan mezintir e bi xwarina goşt xwe xweyî dike li ser daran dijî û li Amerikaya Başûr tê dîtin, (zool.) Po tos flavus.
kinky alayî, girêft, tevlihev
kino kino gum dermanê ku ji darên tropîkal çêdibe û şîrik û zemqa sor ya ku di debaxtiyê de ji bo hişkkirin û çewsandinê tê bikar anîn 2. dara ku ev zemq jê çêdibe.
kinsfolk (pirh.) xizm, lêzim, meriv.
kinshasa Kînşasa, paytexta Koamara Kongoyê.
kinship xizimatî, merivantî, lêzîmî, xweyîtî 2. li hev şibîn
family malbata mezin ya ku hemû mirovên hev di nêv hev de dimînin.
kinsman (pirh.) -men) lêzimê mêr.
kinswoman (pirh.) .-women) lêzimê jin.
kiosk qesr, havîngeh 2. kolika ku lê rojname tên firotin 3. xincîka cihê sazan.
kip çermê çêlikên ajalan.
kipper çîroz 2. hişkkirin an li ber dû kirina masiyan.
kirghiz Qirgiz 2. zimanê Qirgeyan, Qirgikî.
kirk (Îskoç.), (Îng.), (leh.) dêr.
kirkman keşe an endamê dêra Îskoçî.
kirkyard goristan an hewşa dêrê.
kirman cureyek mehfûrên Îranê.
kirschwasser (Al.) fişne, albalû.
kirtle (kevn.) kirasê jinan, dêrê 2. (kevn. )çakêt an saqoyê mêran.
kismet çarenûs
qismet, qeder, nesîb, sihûd, bext.
kiss paçkirin
ramûsan
ramûsîn
maçkirin, ramûsan 2. destlêdanek sivik 3. di bîlardoyê de bi lêdana sivik lêdana li xaran 4. maç , ramûsan 5. mizişa hindik 6. cureyek bonbon ya ku gelekî sivik e. 7. derbxwarin û ketin erdê. 8. kêzika xwînmij.
kiss and be friends li hev hatin.
kiss away the hurt bi ramûsanê xweşkirina nexweşînê.
kiss the book sondxwarina li ser Kitêba Muqeddes, bi Kitêba Muqeddes sond xwarin.
kiss the dust serî xwar kirin, çok danîn, stû xwar kirin
kissable tişta ku hêjayî maçkirinê ye.
kissing bug kêzikek jehrîn ya ku lam û lêvêb mirovan gez didin,(zool.) Reduvius personatus
kit cewrika pisîkan. kemana sêtêl ya ku berê mamosteyên kemanê bikar dianîn.
tehîn 2. taximê hacet û alavan 3. taximê nehatî mıntekirin 4. çenteyê taximê.
kitchen metbex, şikev, pêjgeh, lênangeh, 2. koma şêwirmendên taybet yên serokwezîr.
mitfex
kitchen cabinet dolaba metbexê kitchen garden dehl, hewşa sebzeyan.
kitchen stuff tişt û miştên ku ji bo çêkirina xwarinê tên bikar anîn, zewade, pelîse 3. dohnê ji ber xwarinê mayî.
kitchenette metbexa biçûk.
kitchenmaid kevanî, bermalî, aşpêj.
kite bafirok
firfirok, bafirok, kolare 2.kulemar, başoke (zool.) Milvus 3. (zool.) Milvus milvus 4. ajalek ji cinsê cirboqan, (zool.) Milvus regalis 5. (baz.) bonoya sexte 6. (behr.) babirka biçûk ya ku dema bayek sivik derdikeve bi dîrekî ve tê daleqandin. 7. ji bo sextekariyê çêkirina bonoyên dexel. 8. bi bonyên sexte pere berhevkirin 9. bihewakirina bafirokan.
kite flying bafirok li ba kirin
kith (kevn.) dostên hev. kith and kin heval û hogir 2. xizm û meriv.
kitsch huner an wejeya erzan, wêjeya bêqalîte 2. wêjeya qemyonan, jargona mînîbûsên ferxika kêvroşkê 3. zayîn, cewrik derxistin (kitik) 4. şevezeng, lîstikvan.
kittenish wekê cewrika kitikê
kittiwake cureyek qaqlîbaz.
kitty cewrika kitikê, kitkok 2. di hin lîstikên îskambîlê de kaxezên ku piştî kaxez tên gerandin derdikevin holê 3. pereyê ku di hin lîstiên kaxezîn de ji bo armancekî hatîn hilanîn.
kittycornered (binêr.) cater cornered .
kiwi çivîkek ku tenê li Zelanda Nû dijî, kîvî, (binêr.) apteryx 2. (leş.), (argo.) pîlotê ku balafir bi dest nakeve, pîlotê ku nikare bifire.
kizik insect
kibrît match.
kibrîtfiroş matchseller
kifş clear, apparent
kil f. collyrium. Also see: kil kirin
kil kirin to paint the eyes with collyrium
kim m. corner
kin short.
kinc pl clothes
kincik m. rag
kinî f. shortness. Also see: bi kinî
kinsol (m.) consul
kinûşik (f.) broom
kir see; kirin
‘he/she did’ wî bi qasî deh salan li wir kar kir ‘he worked some ten years there’ (3 sg. of the simple past tense of the verbkirin ‘to do, to make’)
‘…made it’ Siyabendî daxwazek kir. ‘Siyabend made a wish’ (3rd prs. sng. past simple form for the verb kirin ‘to do/ make’)
kir nekir whatever he/she did.
whatever he/she did.
kir, kiryar deed
kiras (m.) shirt
m. shirt
kirde subject
(f.) subject (of verb)
kirê rent
(f.) rent,
kirê kirin to rent
to rent
kirêgir lessee
kirêgirî tenancy
kirêker lessor
kirêkerî tenancy kirin to render; to do; to make
kirêt (adj.) hateful, horrible, ugly, bad
ugly, shameful.
kirêtî (f.) ugliness
f. ugliness, defilement, shame
kirêwe m. blizzard
kirîbûn ’we, you, they had bought’ Xezalê du kîlo bacan û du kîlo jî porteqal kirîbûn ‘Xezal had bought two kilos of tomatoes and two of oranges.’ (pl. of the past perfect tense for the verb kirîn‘to buy’)
kirîn (bikire) to buy
to buy
to buy (kir-)
kirv.t. to buy
kirin (bike) to do, to put, to make
(li xwe kirin) to put, to dress, to get dressed
(lê kirin) to put... upon
v.t. to do. Also see: kirin ku, ji xwe kirin, li xwe kirin, kirin û nekirin
v.t. to do. Also see: kirin ku, ji xwe kirin, li xwe kirin, kirin û nekirin
kirin hawar to call for help
kirin hemwelatî to naturalize, to grant citizenship
kirin ku (+ pres. subj.) to make (as if to do s.th.), almost to do s.th.: wî kir ku tiştekî bibêje, lê negot=he almost said something, but he didn’t
kirin mêvan to host
kirin nava tiştekî to put into something
kirîn û firotin (f.) trade
kirin û nekirin te dikir û nedikir=do what you might; min kir û nekir=no matter what I did
kirine û nekirine whatever they have done; no matter what they have done
whatever they have done; no matter what they have done
kiriyar (m.) customer, buyer
kirname deed (as a document)
kirrîn to buy; to purchase
kirryar vendee, buyer, purchaser
kirû fact, event, phenomenon
kirûmat in stony silence
kiryar acting, doer, maker, performer
kişandin (bikişine) to pull, to drag
kişînv.t. to pull, draw;
kişanek (f.) magnet, miqnatîs
kişkişandin (bikişkişîne) to drag
v.t. to drag
v.t. to drag
kit alone
kite, kîte syllable
kitêb book
(f.) book
(=pirtûk) f. book.
kitêbok booklet
kitebxane (f.) bookshop, library
kitêbxane (=pirtûkxane) f. library
kitekit  detail
kitik (n.) cat
kitkit f. detail
kivş = kifş
= kifş
kizirandin (bikizirîne) to frying hair, feather etc.
kichererbse nok
nok
nok
noqit
kichern tîqetîq
tiqetiq
kiefer (baum) darçîn
kienspan dara çira
darçîn
kiepe sepet
kiesel xîç
kieselstein xîç
kieselsteinchen çanxil
xîç
kilo kîlo
kilometer kîlometre
kind çêjik
gede
kar
mindal
mindal
tifal
veled
weled
zar
zarok
zarok
kind und kegel zar û zeç
kinder ewled
kindergarten zarokxane
kinderklapper xişxişok
kinderschar zarûzêc
zavûzêç
kinderwagen girgirik
kinderzeit bicûkahî
zarokatî
kinn çen
çen
zenî
zenî
kino sînema
kippen xwar kirin
kirche dêr
dêr
kilîse
xaçxane
kirsche gêlaz
kîraz
kissen balgeh
balgih
balgî
balgîh
balguh
balîf
balîf
belgî
yastiq
balîv
kitz kar
kibrît Schwefel
Streichholz
kifik Schimmel
kifikîn bûn verschimmeln
kifko bûn verschimmeln
kifrît Schwefel
Streichholz
kifş bekannt
klar
offensichtlich
öfnungsvoll
kifş kirin ans Licht bringen
aufdecken
enthüllen
kifşbûn entstehen
kifşkirin erklären
erläutern
kihêl Araber (Pferd)
Vollblut-
Vollblutpferd
Zuchtpferd
kil Antimonpulver
Augenschminke
Schminke für die Augenlider
kilam Ausspruch
Floskel
Formel
Gesang
Lied
Volkslied
Wort
kilam gotin singen
kilandin abkochen
kochen lassen
kilaş leichter Sommerschuh
kilb dick Nagel
lang
kilçan Taschenlampe
kildan einfassen
quellen
schminken
schmücken
verzieren
kildayî bedeckt
überzogen
kilîse Kirche
kilît Schloss
Schlüssel
Türschloss
kilît kirin abschließen
schließen
kilor Kringel (im Tandir gebacken)
Pastete (im Tandir gebacken)
rundes Gebäck (im Tandir gebacken)
kils Kalk
kilxan Staub
kimber Gürtel
kimî dauernd in Bewegung
hin und her
Kommen und Gehen
süße Gestalt
süßes Aussehen
kimkim dauernde Bewegung
dauerndes Kommen und Gehen
kin klein
kurz
kin kirin abkürzen
kinbûn Abkürzung
verkürzen
kinc Anzug [m.]
Kleid
Kleidung
kincê binî Unterwäsche
kincjixwekirin sich entkleiden
kinclixwekirin sich kleiden
kindir dicke Seil
Hanf
Kordel
Seil
Strick
kinêzet Folge
kinoş kleinlich
knauserig
kinoşe Besen
kir Vermissen
kira Miete
kirakos Reit- und Frachttierverleiher
Spediteur
kiras Hemd
Kleid
Unterhemd
kirde Subjekt
kirê Miete
kirê kirin mieten
vermieten
kirê tiştekî hatin etwas vermissen
kirê yekî hatin jdn vermissen
kirêt abscheulich
grauenhaft
schlecht
schmierig
schmutzig
widerwärtig
kirêt kirin beschmutzen
verderben
verunreinigen
kiretî Beschmutztsein
Gemeinheit
Hässlichkeit
Unsauberkeit
kirêtî Abscheulichkeit
Beschmutztsein
Gemeinheit
Hässlichkeit
Schändlichkeit
Schmutzigkeit
Unsauberkeit
kirîbatî Patenschaft
Patenschaft bei der Beschneidung
kirîf Pate
wahrer guter Freund
kirîger Kunde
Kundin
kirin machen
Tat
tun
kirîn kaufen
kirin bin zikê xwe mit Füßen treten
kirin dest erbeuten
in seine Gewalt bringen
kirin ne kirin bemühen, nach Kräften sich ~
sein bestes tun
kirin pitpit grollen
nörgeln
kirin serê xwe aufsetzen
kirîv Pate (bei der Beschneidung)
wahrer guter Freund
kirîvatî Patenschaft
Patenschaft bei der Beschneidung
kirtûpan Hast
Hetze
kirû Ereignis
Vorfall
kiryar Anwendung
Macher
kişandin dauern
hochziehen
wiegen
kişandin aushalten
erdulden
ertragen
tragen
ziehen
kisik Sack
kişik Schachspiel
kişîn abtreten
schleichen
kişîn zurücktreten
zurückziehen, sich ~
kişkirin warnen
kişmiş kernlose Weintraubenart
Korinthe
kişmîş Rosine
kişyan ziehen
kitaba cilwe Buch der Enthüllung
Buch der Pracht
Buch des Glanzes
kitêb Buch
kitkit Detail
Einzelheit
kivarik Pilz
kivş bekannt
offensichtlich
kivş kirin ans Licht bringen
aufdecken
enthüllen
kizî Freudlosigkeit
großer Schmerz
Schwäche
Verdruss
kizin Platterbse
Wicke
kizîn Freudlosigkeit
große Sorge
großer Schmerz
Schwäche
Verdruss
kizirandin austrocknen
braten
grillen
rösten
verbrennen
versengen
vertrocknen
vertrocknen lassen
kizwet Kleidung
kişin kizin; vicia ervilia
kizin; vicia sativa
kibar rd. nazik, kibar, narîn, torin
kibarî m. nazikîye, kibarîye, narînîye, torinîye, nezaket, kibarênî, nazikênî m.
kibdar rd telqin, telqdar
kibrît m. nifte, kibrîte, kivrîte, kirvîte m.
kicir n. çu, pil, çuwe, zope, zompe n.
kiçûle n. têlê kindirî, lîfê kindirî n.
kidak n. sewze, zebze, zerzewat, zewze n.
kidarik m. bot. piya, sungê daran n.
kidas m. kure, loda velgî m.
kidase m. kure, loda velgî m.
kifêrî m. seqawêl, saqol, desta, siqafil, seqaviyel n.
kifik m. mijike, pepike, kufike, kewk, kufe m.
kifkarik m. bot. sung, patike, kufarike, qampîreke, sêng, kuwarik, sînge n.
kifko bûn lng. . kufik bîyene, kewk bîyene
kifr rd. kafir
m. milqî, xeber, nenge, kifir, milqe, melqe n.
kifr kirin lg. milqî kerdene, xeberdayene, kîfir kerdene, nenge qnayene, cevernayene?
kifrbaz m/n. milqîker, nengebaz, milqebaz, kifirbaz, nengeker, xeberdayox n.
kifrit m. nifte, kibrîte, kivrîte, kirvîte m.
kifrit vêxistin tg. nifte re dfîstene, nifte tafîstene
kifrkirin m. milqîkerdis, xeberdayis, nengegnayis, kifirkerdis n.
kifs rd. kifs, areste, bellî, negar, areze, eskere, belû, malûm, asaye, eyan, bewlî
kifs bûn lng. . kifs bîyene, negar bîyene, bellî bîyene
kifs kirin lg. kifs kerdene, bellî kerdene
kifskirin m. kifskerdis, bellîkerdis, asayis n.
kifte n. kufte, kifte, kofte m.
kihêl n. zoo. kehêl, kîhêl n.
kijole m. çeper, somîn n.
kil m/n. sunetker, sunetcî n.
m. kil, sir m., surme n.
m. kil, xil n.
kil kirin lg. sirme kerdene, kil kerdene
lg. . kil kerdene, çeng kerdene, estene. *dan kilkirin llb. dayene kilkerdene
kil kisandin lg. sirme kerdene, kil kerdene
kilabe m. kilame., bowse, kelame., kelome., kelme., kelûme n.
m. kulbe, esfe, yewfek, kalun, gelberî, kalon, kalum n.
kilam m. lawike, deyîre, kilame., deyre, lawuke, dêre, kelom, dîyre m.
kilam bûn m. lawikebîyayis, deyîrebîyayis, kilamebîyayis n.
kilam gotin lg. . lawike vatene, deyre vatene, kilamevatene
kilambêj m/n. lawikvaj, deyîrvaj, kilamvaj n.
kilambêjî m. lawikvajîye, deyîrvajîye, kilamvajîye, lawikvajênî, deyîrvajênî m.
kilandin lg. . sanitene, kil kerdene, sunayene
kilaw n. kila, kilawe, kelawe, kulaye, kur, kilaye m.
kilb m. kilîk, kib, bizmarê dîwarî n.
n. ana. qîlp, kelb, qîl, didanê çimî n.
kilçan m. elektrîka destan m.
kilçêv m. qelema sirmeyî, qelema kilî, sirmeqele m., kilqeleme m.
kildank m. sirmedang, kildang n.
kilêjî m. ana. tizmorîye, asteyê boçikî, kateyê boçikî m.
kilekor rd. xîpikkor, çimkor
kilîçe m. kakij, peksîmet, kijnan, nano kakij, nano husk n.
kilig m. bot. melejûn, metje, kilig n.
kilik m. balîsna (estunan de) m.
n. milik, kilik, hurguç, diguç /?.
rd. qolik, qol
kilîlk m. keseke, kilît, zirze, qefîl, qifil, zerze, qeflik, topa kilîtî n.
kilîlka solê m. muz. kilîtê solî n.
kilîm m. gelte, kilîme m.
kiling /??. bot. melejûn, merje, kilig n.
kilîs m. zoo. tîncmase n.
kilisandin lg. . kirêc kerdene, kirêcnayene
m. kirêckerdis, kirêcnayis n.
kilîse m. kilîse, dêre, kilîsone, qilîsone m.
kilît m. keseke, kilît, zirze, qefîl, qifil, zerze, qeflik, topa kilîtrî n.
m. kilît, ziwanê kilîtî, mifte, anaxtar, mefte, zonê
kilita kontakê m. kilîtê kontakî n.
kilita sîfredar m. kilîto sîfreyin n.
kilkê pîl m. ana. serdos, serpol, çengel, kilikê harmeyî n.
kilkirî rd. sirmekerde, kilkerde
kilmûç m. çilm, xirnik, zux, çilante, tin, lîke, fis, pilx, çil, g’lane n.
m. ax, belxem, axî n.
kiloç n. îstîrî, qoç, estere, îstrî, estire, îstrî, strî, estrî, istrî, istere, istirrî, êstîrî, istre, istîrî n.
kilom n. cog. gir, tûm, tîl, tap, qîl, pul, tûmik, tilik, komik, qot, tepe, tile n.
kilor m. bijike, bicike, bijika ronine m.
kilor revandin bijike (domanî ke raye ra sonê, biçike pojenê kenê linge ra û kesê na bicike remneno)
kilora biçûk m. serbijik, kêleke/i.
kilot rd. gilor, gilover, gindolek, kilol, girover, gilovir, gulover, qilor, gulyer, qanqol, gir, xir
kilox m. ana. tasa serî, tapika serî, qaqote, kakate, qoqe, qaf m.
kils m. kirêc, kirêj, kîryec n.
kils bûn lng. kirêc bîyene
kils kirin lg. . kirêc kerdene, kirêcnayene
kilsdar rd. kirêcin
kilsinî bûn lng. kirêc bîyene
kilsker m/n. kirêcker n.
kilskirin m. kirêckerdis, kirêcnayis n.
kiltî m. sunetkerîye, sunetcîyîye, sunetcîyênî, sunetkerênî m.
kilût m. mijika nanî, kufika nanî m.
kim n. kum n., kilame., kulik n.
kimê m. tip. nezil n.
m. tapa, xazik, tipa m.
m. bîyo. engle, parazît, aselex n.
m. piya, sungê daran n.
kimêtî m. engleyîye, parazîtîye, parazîtênî m.
kimêyî bûn lng. sung bîyene, patike bîyene, qampîrek bîyene
kimik m. kilaweke, kumik, kulik, pûmpil, pilike m.
kimres rd. dexes, çimnêbar, çimteng, mûr, hesud, çimsîya, mudî, hasud, hasid
kimsik m. kilaweke, kumik, kulik, pûmpil, pilike m.
kin rd. kilm
kin birîn lg. . kilm birnayene, kilmîyene
kin bûn in g. risîyene, kilm bîyene, desîyene (qûmas...)
kin girtin lg. . kilm girewtene
kin histin lg. . kilm verdayene
kin kirin lg. . kilm kerdene, kilmnayene
kinasî m. kilmîye, kilmênî m.
kinayî m. kilmîye, kilmênî m.
kinbûn m. risîyayis, kilmbîyayis, desîyayis (qûmas...) n.
kinc n. kince, pîstike, rile, berge, çeke, libase, kiswete, belge m.
kinc ê sevê n. rilên sewe, kincên sewez n.
kinc ji xwe xistin lg. xo selênayene, kincên xo vetene, kincî xo ra kerdene
kincandin lg. hûrnayene, kinitene, wûrnayene, vûrînayene, wirnayene
m. hûrnayis, kinitis, wûrnayis, vûrînayis, wirnayis n.
kincbir m/n. kincbirnayox, meqesdar, kincbir n.
kincdank m. bergdang, kincdang, dolabê kincan, garderob, crildang n.
kincê dirûtî n. kinca destîye, berga destîye m.
kincêfermî n. kincên fer m., belgên res m., rilên resmî zh.
kincso m/n. kincsutox, rilsutox n.
kincsok m. robarxane, kincsuxane, keyeke n.
kincsor rd. surela, kincsur
kincsotî m. kincsutoxîye, rilsutoxîye, kincsutoxênî, cilsutoxênî m.
kincxane m. mixazaya rilûbergan, mixazaya kincûkolan m.
kind m. zîlet, xorvînîyayis, nizmvînîyayis, nizmdîyîyayis, xordîyiyayis n.
kindir n. kindir n.
kindirfiros m/n. kindirrotox n.
kindirfirosî m. kindirrotoxîye, kindirrotoxênî m.
kindirvan m/n. kindircî, kindirwan n.
kindirvanî m. kindircîyîye, kindirwanîye, kindircîyênî, kindirwanênî m.
kindirxe m. bot. qindirme n.
kinê kutilkî rd. kilmeko kupisin
kinê minê h. nêmecet mêmecet, nêmçe mêmçe
kinemine rd. serobero, bêîtîna, kortopal, çilovilo, rastameye
kinêr m. bot. arguda çeqere, wenca çeqere, çeqerwenca m.
m. bot. kenêre, dara kenêre m.
m. kergane, surbine, kule, kunêre, qînore, kinore, surbune m.
kinêt m. serm, ayb, sarm, sarme n.
kinf m. bot. kino, kenewîr, kindir, kenew, kindirê hîndî, kendir n. *rûnê kinfan n. ronê kinoyî, ronê kenewîrî n.
kinî m. kîlmîye, kilmênî m.
kinif m. bot. kino, kenewîr, kindir, kenew, kindirê hîndî, kendir n.
kinik rd. kilmek, mirik
kinikî rd. kilmek, kirek
kinîse m. kilîse, dêre, kilîsone, qilîsone m.
kinist m. silor, lîç, seleq, zîrç, pilisk, sortik, zîç, silor, lîs n.
kinîwal m. bot. sîrê kesikan n.
kinkirin m. kilmkerdis, kilmnayis n.
kinkor m. bot. kinkor, kilkor n.
kinose m. gez, havêlik, gezik, gisik, geze, avîlik, gezî, geje n.
kinrik n. qerpik, ginrir, pagk, resele, girês, kewril, kortik, selte, çurtal, ginrik, pinrir, çaput n.
kinûsik rd. pembe, pempe, penbe
kipkesk rd. kipkewe
kir rd. kir, keçel, gurî, gir, keçelek
m. kîn, kir, xinc, bend, qerez, kênat, xerez n.
rd. kur, kir
kirandin lg. kirtnayene
kirang m. xozan n.
kirar n. qûmas, qûmas n.
m. rz. kerdox n.
kirarî m. mat. kirarîye, muamele m.
kirarîya arîtmetîk n. mat. kirarîya arîtmetikî, muamela arîtmeti kîm.
kirarîya paranê m. mat. kirarîya parekerdisî, muamela parekerdisî m.
kiras m. bêdestmajîye m.r kince m.r kincî zh.r adet n.r kincanroginayis n.r serê asme n.r bênimajîye m.r bêdestmacîye m.
n. fistan, entarî n.
n. kiras, kirbas, kuras n.
kirasê mar n. vere, pirên, pirênê marî, viyêr, verre n.
kirçom m. kirçom n.
kirde m. rz. kerdox n.
kirdeya nependî m. kerdoxo nimite, kerdoxo wedarde n.
kirdeya vesartî m. kerdoxo nimite, kerdoxo wedarde n.
kirê m. kîre, kîra, kîrî m.
kirê bûn lng. kîre bîyene
kirê dan lg. . kîre dayene
kirê girtin lg. . kîre girewtene
kirê kirin lg. . kîre kerdene, deman kerdene, îcare kerdene
kirêb m. filane, suve, filhane, filhone, filhun m.
kirêb kirin lg. . filane kerdene, suve kerdene
kirêbî rd. filanin, suvin
kirêc m. kirêc, kirêj, kîryec n.
kirêc bûn lng. kirêc bîyene
kirêc girtin lg. kirêc girewtene, kirêc giredayene
kirêc kirin lg. kirêc kerdene, kirêcnayene
kirêca mermer m. kirêcê mermere n.
kirêcdar rd. kirêcin
kirêcfiros m/n. kirêcrotox n.
kirêcker m/n. kirêcker, kirêcnayox n.
kirêckirin m. kirêckerdis, kirêcnayis n.
kirêdar m/n. kîredar, kîrecî, kîredar n.
kirêgir m/n. demanker, kîreker, kîrecî, îcareker n.
kirêjiyok m. ana. kerike, gosê teberî m.
kirêkar m/n. karker, xebatkar, gurekar, emele n.
kirêker m/n. demanker, kîreker, kîrecî, îcareker n.
kirêkirî rd. kîrekerde, demankerde, îcarekerde. *bi kirê girtin lg. . bi kîre girewtene, kîre kerdene
kiremît m. kasik, kîremît, xilik, kîramîd n.
kirêrî m.
kirêriya kirêcê n. kureya kirêcî, kirêcxane, ocaxa kirêri m.
kirêt m. qilêr, gemar, leym, sîlaf, lîm, lîêm n.
rd. çîrkîn, pîs, kerx, pêlos, nêwesik
kirêt bûn lng. qilêrin bîyene, leymin bîyene, gemarin bîyene, qevçil bîyene, sîlafin bîyene, germaxijin bîyene, gendin bîyene, qevçilin bîyene, germaxin bîyene
lng. . çirkîn bîyene, pîs bîyene, kespar bîyene, kerx bîyene
kirêt ditîn tg. çirkîn vînitene, kespar vînitene, pîs vînitene
kirêt kirin lg. qilêrin kerdene, gemarnayene, gemarin kerdene, leymin kerdene, gemernayene, gemirnayene
tg. çirkîn kerdene, pîs kerdene, grkînnayene
kirêtbûn m. qilêrinbîyayis, leyminbîyayis, gemarinbîyayis, qevçilbîyayis, sîlafinbîyayis n.
m. çirkînbîyayis, pîsbîyayis, kesparbîyayis n.
kirêtî m. qevçilîye, çîrkef, çepelîye, pîsîye, qîlêrîye, leymîye m.
kirêtkî rd/h. çirkînane, pîsane, çirkînkî
kirêtkirin m. çirkînkerdis, pîskerdis, çirkînnayis n.
kiridar m/n. hêrînayox, musterî, misterî n.
kiridarî m. hêrînayoxîye, musterîyênî, hêrînayoxênî m.
kirîger m/n. hêrînayox, musterî, misterî n.
kirin m. kerdis, kerdene n.
m. kerdis, îcra, bicaardis, caardis n.
lg. kerdene n.
kirîn lg. hêrînayene, erînayene, êrînayene, erênayene, êrnayene
m. hêrînayis, erînayis n.
kirin benîst kerdene, benîst kerdene, qonik kerdene
kirin çîrinî lng. . çirayene, çizayene, çîrayene
kirin çîzînî lng. . çirayene, çizayene, çîrayene
kirin navê mîyan kerdene, mabeyn kerdene, orte fîstene, mabeyn vistene
kirin sindoqê sandiqe kerdene
kirin xwe tz. xo rikerdene
kirincok nefel; medicago
kirinok m. ana. kirtik, goçînek, gueçînek n.
kirinxwe tz. xo ra dayene, pira girewtene, xo têrapîstene, pagirewtene
kirîsk m. zoo. çîrçîrik n.
kirîv m/n. kerwa, kerba, kewra, kirwa n.
kirîva m/n. kerwa, kerba, kewra, kirwa n.
kirîvatî m. kerwayîye, kerwayênî m.
kirîvî m. kerwayîye, kerwayênî m.
kirîvtî m. kerwayîye, kerwayênî m.
kirîya xanî m. kirîya keyeyî, kirîya çêyî m.
kiriyar m/n. hêrînayox, musterî, misterî n.
kirkas birin lg. kas-kus berdene
kirkirik n. kirkirik n.
kirkirk n. ana. kirtik, goçînek, gueçînek n.
kirkirok m. ana. kirtik, goçînek, gueçînek n.
m. bot. qencenîske m.
m. ana. zulzulike, qirqilançike, zuqlike, zuriqe, zuqluqe, qîlqançike m.
kirkirpo kîm. pixtokîye, pixtokênî m.
kirkirpok rd. pixtok
kirkirpokî bûn lng. . pixtok bîyene, pixtokîyene
kirkirpokî kirin lg. pixtok kerdene, pixtoknayene
kirkirpokîbûn m. pixtokbîyayis, pixtokîyayis n.
kirkirpokîkirin m. pixtokkerdis, pixtoknayis n.
kirkisandin lg. wekerkesnayene, rabilnayene, wefirnayene, weqofnayene
m. wekerkesnayis, rabilnayis, wefirnayis, weqofnayis n.
kirkisîn lng. . wekerkesîyene, rabilîyene, wefirîyene, weqofiyene
m. wekerkesîyayis, rabilîyayis, wefirîyayis, weqofiyayis n.
kirkît m. kelkît, kerkît n.
kirkût m. kîm. kukird, kikurd, kerkud, kirkud n.
m. nifte, kibrîte, kivrîte, kirvîte m.
kirlent m. kirlente m.
kirman m. sargeh, setergeh n.
kirmanc m/n. kirdas, kurmanc n.
kirmisandî rd. qermiçnaye, q’qirnaye, calaznaye, qurmiçnaye, çungirnaye, qirmoçnaye, qirmiçnaye
kirmisandin lg. qermiçnayene, çungirnayene, çiqirnayene, calaznayene, qurmiçnayene, qirmoçnayene, qirmiçnayene
kirmîsîn lng. . qermiçîyene, qurmiçîyene, qirmiçîyene, çungirîyene, qirmoçîyene, çiqirîyene, calaziyene
kirmisîn m. qermiçiyayis, çungirîyayis, calaziyayis, qurmiçîyayis, çiqirîyayis, qirmiçîyayis, qirmoçîyayis n.
lng. . nexilîyene (meywe)
kirnas rd. rîdirneyin, dirneyin, awleyin
kirnî n. zoo. pende, gene, qirnî, kene, ken n.
kirose m. parxêl, erebaneyê astoran, erebeyê astoran n.
kirosk m. sekoke, saxtêre, qorçe, qoçike, qoxe, seqoqe, qorçêre, sekoke, querç, qorçe, siqoqe m.
m. bot. sekokêre, saxtêre, qoçikêre, qoxêre, qoçikêre, seqoqe, darsaxtêre, qorçêre, dara sekoke, sekoke, querç, qorçêre, siqoqe m.
kirotî m. rasîtîz m., rasîtîye, rasîtênî m.
kirp m. telqe, çewrnayis, teqil n.
kirpandin lg. . kirpnayene, qirpnayene
lg. . telqnayene, bi telqe vatene
m. telqnayis, bitelqevatis n.
kirpekirp rd. kirpekirp
kirpîn lg. . kirpayene, qirpayene
m. kirpayis n.
kirpinîkirin m. kirpnayis, kirmnayis n.
kirt m. kert, niqîr, deye, kertik n.
m. xirt, qirt, kirt n.
kirt kirin lg. . çep kerdene, grpnayene, çipnayene, kirpnayene, qirpnayene
lg. . kirpnayene, kirtnayene
lg. . kert kerdene, deye kerdene, niqir kerdene, kertik kerdene, kertnayene
kirt û pirt rd. teftal, kel û mel, çî- m., qivir zivir, çirt-virt, taftal
kirtan n. kirdan n.
kirtik m. kert, niqir, deye, kertik n.
m. ona. kirtik, goçînek, gueçînek n.
m. êge, beradî, durpî, dîyerpue, yege n.
kirtik kirin lg. . beradî kerdene, êge kerdene, durpî kerdene
kirtikkirin m. beradîkerdis, êgekerdis, durpîkerdis n.
kirtim rd. pêro, têvter, he m., umum, têde, he m., kulî, têdir, piyêr, tîede, tîedî, pîyor
kirtîn lng. kirtayene, xirtayene, kirçayene
kirtinî m. kirtîye, xirtîye, qirtîye m.
kirtkirî rd. kertikin, kertkerde, dirdirikin, kertkertilcin
rd. kertkerde, niqirkerde, deyekerde, kertikkerde
kirtkirin m. kertkerdis, deyekerdis, niqirkerdis, kertikkerdis, kertnayis n.
kirtkirtkî rd. kertikin, kertkerde, dirdirikin, kertkertikin
kirtnak m. dingore, balore, merdane m.
m. tîre, tîra nanî m.
kirtol n. ferk, kirpe, keskuel, kakil, kirpik, lekuere n.
kirtûpan rd. serobero, bêîtîna, kortopal, çilovilo, rastameye
kirû m. qewime m., cirîye m., satîye m., hêkete m., tesqel n., weqa m., hedîs n., hewadîs n.
kirûr m. nêmmîlyone, pansêhezar m.
kirvatî m. kerwayîye, kerwayênî m.
kiryar rd. kerdox, faîl
m/n. hêrînayox, musterî, misterî n.
kiryarî m. hêrînayoxîye, musterîyênî, hêrînayoxênî m.
kis m. per, kis, tiz, fit n.
kis kirin lg. . per kerdene, fît kerdene, tiz kerdene, kis kerdene, qurdî kerdene, gij kerdene
kisandî rd. sente, sencaye
kisandin lg. . antene, celb kerdene
m. antis, celbkerdis n.
/g. sentene, sencayene, setene
m. sentis n. kisandinsigantene, kiristene, kiristene, kirisnayene, kirêstene, kiryesayene
lg. . xo zere antene, xo antene
antene, tewênayene, raantene
kise kirin lg. kisenayene, kise kerdene (kerge)
kisik m. kisike, satrance m.
kisikbaz m/n. kisikcî, kisikbaz n.
kisikbazî m. kisikbazîye, kisikcîyîye, kisikcîyênî, kisikbazênî m.
kisîn lng. . ancîyene, oncîyene, uncîyene, oncyene
lng. . ancîyene, xijîyene (mar)
kiskisandin lg. . kas kerdene, kerandene, xij kerdene, kerantene, kirantene
m. kaskerdis, kerandis, xijkerdis, kirantis n.
lg. per kerdene, fît kerdene, tiz kerdene, kis kerdene, qurdî kerdene, gij kerdene
m. perkerdis, fîtkerdis, tizkerdis, kiskerdis, qurdî kerdis, gijkerdis n.
lg. wekerkesnayene, rabilnayene, wefirnayene, weqofnayene
m. wekerkesnayis, rabilnayis, wefîrnayis, weqofnayis n.
kiskisîn lng. . wekerkesîyene, rabilîyene, wefîrîyene, weqofîyene
m. wekerkesîyayis, rabilîyayis, wefirîyayis, weqofîyayis n.
kismis m. kîsmîse m.
m. bot. hengura mirçikan, engura mîçiko m.
kisok rd. xijok, kasanek, kasok, xijolek
kispûkar n. kar û bar, kar û gure, kar û debar, kar û îs, mesxale n.
kisre m. tawig, tawik, tawûg n.
kisteban m. gistanik, engistane, gistane n.
kistek n. kindir, qirnab n.
kistukal m. zîret n., dtkarîye m., rencberîye m., dtyarîye m.
kisûr n. qûmas, qûmas n.
m. kusur, kîsur n.
kit rd. mat. tek, kit
kit kirin lg. firknayene, sêrek kerdene, kit kerdene, fîrk kerdene
kitan m. bot. zegerek, keten, kitan n.
kitêb m. pirtûk, kitab n.
kitêba miqades m. pirtûko muqades n.
kitêbhez m/n. pirtûkhes, bîblîyoftl, pirtûkhesker n.
kitêbok m. pirtûkek, pirtûkçe, kitabek n.
kitêbxane m. pirtûkxane, kutibxane n.
kitêbxanetî m. pirtûkxanecîyîye, kutibxanecîyênî, pirtûkxanewanîye, pirtûkxanewanênî m.
kitekit m. kitekit, detay, kit-kit, teferuat n.
kitik m. zoo. pisinge, pisînge m.
kitikî rd. kufikin, mijikin, pepikin, kufkin, mijkin
kitim rd. kitim, bêqeyd, qeydnêkerde, kitimnift
kitkit m. kitekit, detay, teferuat, kit-kit n.
kitkite m. kitekit, detay, teferuat, kit-kit n.
kitorker m/n. xelekwan, helqecî n.
kitûk rd. kartû, beytutî, kartî
kitûkbûn m. kartûbîyayis, beytutîbîyayis n.
kitût m. mijike, pepike, kufîke, kewk, kufe m.
kivî n. zoo. kuzeyê yo
kivlosk rd. qermiçin, qermoçkin, qurmeçin
kiwark m. bot. sung, patike, kufarike, qampîreke, sêng, kuwarik, sînge n.
kiwît m. gozerîye, fîqe, fîtike, vizde, fîte m.
kiwîtandin lg. . fîqnayene, gozerîye cinitene, fîtike cinayene, fîtike kuyene, vizde cenayene, fîtike pirodayene, fîtike cinitene
kixe m. kix, ey (ziwanê domanan de) n.
kixs m. kixse, qerece, kesha, kîxsa, kesa, kisxe n.
kixse m. kixse, qerece, kesha, kîxsa, kesa, kisxe n.
kixsik m. kixse, qerece, kesha, kîxsa, kesa, kisxe n.
kiyarek m. bot. sung, patike, kufarike, qampîreke, sêng, kuwarik, sînge n.
kiyas m. wesête, wesî, weysete, wesî m.
kiz rd. jar, weza, ruç, zayif, kelax, req, zaîf
rd. mêjengdar, puzxin, endîseyin, xemdar, mêjengbar, xembar, mêjengin, xemin, xelxeleyin
rd. melus, melul, milul
n. qar, hîdet, qahr n.
kiz kirin lg. hêrsnayene, sunayene, dgirnayene, qarnayene, hêrs fîstene, nêrnayene, bajnayene, karawnayene, su fîstene, beajnayene, qehrnayene, beacnayene
kizandin lg. rovilêsnayene, helênayene, vilêsnayene, helnayene
m. rovilêsnayis, helênayis, vilêsnayis n.
kizav bizav m. dayis û girewtis, alvêr n.
kizbelok m. bot. xîloke, çimga, pues m., gilîlok m.
kizik n. bizêreke m., bijtike m., bijrikîz/r., xijikî zh., bizêrekî zh.
kizin kişin; vicia ervilia
kişin; vicia sativa
n. bot. kusne, kisne, kusnî n.
kizîr n. kizîr, telal, qîrox, delal n.
kizirandin lg. kizirnayene, tezelnayene, pirênayene
kizirin lng. . kizirîyene, tezelîyene
kizirîn m. kizirîyayis, tezelîyayis n.
kizkirin m. hêrsnayis, sunayis, nêrnayis, dgirnayis, qarnayis, hêrsfîstis, bajnayis, karawnayis, sufîstis, beajnayis, qehrnayis, beacnayis n.
kizrik n. bizêreke m., bijtike m., bijrikî zh., xijikî zh., bizêrekî zh.
kizwan m. bot. viliskêre, qizbanêre, viniskêre, dara qizbane, viniskêre, qizwane, qizbane m.
kift omuz
kilame türkü
kilaweke ibik
kilikê hermî omuz başı
kilmnuşte kısaltma
kir penis
sik
kirdan yaşlı erkek manda
kirmanc Kırmanc
Zaza
kirmanckî Kırmancca
Zazaca
kirta encek
encik
enik
köpek yavrusu
kurt yavrusu
kirte encek
encik
enik
köpek yavrusu
kurt yavrusu
kisî am
ferç
kişin burçak; vicia ervilia
fiğ; vicia sativa
kitab kitap
ki ke Siz söyleyiniz ki biz de söyleyelim. (Şima vajêne ke ma zî vajî.)
kibar kîbar, -e
kibarlık kîbarî (m), kîbarîye (m)
kibrit kibrît (n), nifte (m)
kile 1)qînate (m), çap (n), ribik (n), şinik (n), debo (n), nêmtimin (n) 2)kod (n), kodik (n)
kiler mêneb (n), dunike (m), bano peyên (n), kîler (n), gole (m), qibe (m)
kilim kilîme (m)
kilit (asma kilit) keseke (m), topa kilîtî (m), zerze (n), kilît (n), qefil (n)
kilo kîlogram (n), kîlo (n)
kilogram kîlogram (n)
kilometre kîlometre (n)
kilometrekare kîlometrekare (n)
kim kam, -e; kamî, kê; kamkes, -e; çikes, -e, kamik, -e
kimlik nasname (n)
kimse kes, -e; yew, -e
kimsesiz bêkes, -e
kimya kîmya (m)
kimyasal gübre zibilo kîmyayî (n), zibilê kîmyayî (n), gubre (n)
kimyon kîmyon (n)
kin rike (m), kîn (n), xerez (n)
kinci kîndar, -e; rikdar, -e
kindar b. kinci
kip rawe (m)
kira 1)kîra (m) 2)deman (n)
kiracı (kiralayan) kîradar, -e
kiralama 1)kîrakerdiş (n) 2)demankerdiş (n)
kiralamak 1)kîra kerdene 2)deman kerdene
kiraz gilyaze (m)
kiraz ağacı gilyazêre (m)
kiriş-I kêran (n), şirît (n)
kiriş-II (duvar için) mûndî (m), kîrîş (n)
kirmen b. iğ
kirpi jûje (n), dije (n)
kirpik bijangî (zh), mujeyî (zh)
kirve kerwa, -ye
kişi kes, -e; ten
kişisel bilgisayar komputura kesî/şexsî (m) (TE)
kişniş kîşnîş (n)
kispet kisvetî (zh)
kisve b. kıyafet
kitabın kaynakları çimeyê kitabî
kitap kitab (n)
kitap rafı refê kitaban (n)
kitaplık kitabgeh (n)
kitaplık rafı refê kitabgehî (n)
kivi kîwî (m)
kibrît şixar, şixart, kibrît, gogird
kiç keç, qîz, kiç, dot
kiçane keçane, mîna keçan yan yên keçan
kiçênî, kiçêtî keçanî, dema mirovekê ya ew tê de keç e / bû
kiçetîw keçsêwî, keça bav yan dayik yan herdu nînin
kiçeza keçeza, nevî, zarokên keça kesekî
kiçinî keçok, mîna keçan (t peyvek neşirîn e bo kuran / zelaman)
kiçke bn kiçole
kiçkole biçûk, biçûkok, biçkok
kiçole keçik, kiçik, keçên biçûk
kif pif
kif bûn pif bûn, perçivîn, nepixîn, werimîn
kif kirdin pif kirin, perçivandin, nepixandin, werimandin
kifin kifin, kefen, cilên (t spî yên) li miriyan dikin û wan binax dikin
kifindir kifindirîn, ya / yê rê lê nikare bêt girtin
berxwedêr
kifir kufur, kifir, guneh, bêîmanî
kifirbaz kufurbaz, gunehkar, bêîman
kift betilî, westî, tehibî, mandî, westiyayî
kij demsal, werz, heyam
kil kil, dermankek reş e li mijûlankên / bijangên çavan têt dan
çêkirina ceran û alavên dî ji axê bi agirdanê
kila bn kela
kilaf, kilafe gulolk, gog, hol, tepik, benê / deziyê / rîsê li hev hatiye alandin û wek gogekê lê hatiye kirin
kilaş kalik, pêlava / sola serê wê ji rîs hatiye çêkirin
kilaşçin kalikker, kalikçêker
kilaw kulav, kum, tiştek e mirov dike serê xwe t daku serê xwe biparêze
kilawasin kumzirx, kumasin, kulavasin, kumê / kulavê madenî / asinî / hesinî
kilawçin, kilawdirû kulavçêker
kilawe gupik, gupîtk, lûtke, serikên çiyayan
kilawkure bn kilawne
kilawne navê firindeyekê ye
kilawqij perûk, pirça / porê çêkirok / nerastîn
kilawzirê kumzirx, kumasin, , kumê / kulavê madenî / asinî / hesinî
kilçan fanos, lampe
kilçêwk kilçîv, kilçîvik, çîvê / çîvikê / pênivîskê kildanê
kildan kildan
kildank, cihê alavên kildanê tê de tên parastin / ragirtin
kildûman mij, moran, dû, mij û moran
kile bn helm
kiler embar, depo
kilês birihayî, qelihayî, qir, nemayî
demborî, kevnbûyî
kilês bûn birihîn, qelihîn, qir bûn, neman
dem lê borîn, kevn bûn, êdî kêr nehatin
kilês kirdin birihandin, qelihandin, qir kirin, nehêlan
kilêse dêr, kilîse, perestgeha îsawiyan
kilêşe kefş, binkefş
gulte
kilêsman seramîk
kilift stûr, qalind
asê
kilîl kilîl, kilît, vekerk, enextar
kilîle cihê kilîl dikin tê re
gulolika berfê, komikek berfê ya hewa bi xwe re dimeşîne
kilîm kilîm, xalîçe, berik, mehfûr, merş
kilk kilik, kurî, dûv, daw, kurîk, dûvik, dawik, tiştek dirêj e bi derqûna gelek cûn lawiran / ajalan / heywanan ve
destik, li alavên pêkarkirinê (wek bivir / das / kêr) cihê mirov dikare destê xwe biavêjiyê û pê bibire
çembil, li amanan / firaxan cihê mirov dikare destê xwe biavêjiyê û pê rabike
(pence) til, tilî, tibl
(pênûs) qelem, pênivîsk
kilk kirdin kilik / kurî / dûv qusandin / kurt kirin
kilo gumtil, gumtilk, kom, komik
kiloc bn şêwe
kilol bextreş, bêsiûd
kilolî bextreşî, bêsiûdî
kilonce bn kulonce
kilor xulole, dara jixwe kunek yekderî li qurmê wê heye
kiloş cehê li ber gihiştinê lê yê hê nehatiye dirûn
kilpe qirç, qirçik, çirûsk, çirîsk (yên agirî)
kilpe lê helsan hilbûn, (agir) berbûnê, vêketin, geş bûn
kilpûhûr gurmij, agirê pir gur
kilt navê giyayekê ye hin cûnên tilyakê jê tên çêkirin
kiltûr kiltûrik, tûrikê alavên kildanê
kin nik, cem, bal, ba, def, deve
rex, tenişt: Malyan le kin malman e Mala wan li rex mala me ye
kina, kinaçe bn kiç
kinan, kinanewe (giyayek çandî) şên nebûn, çênebûn
kinar rex, kinar, qerax, lêwar
kinar, navê darekê û fêkiyê wê ye
kine lêkolîn, hûrlênerî, ezmûn, ceribandin, vekolîn
kinekar lêkol, hûrlêner, ezmûnker, ceribîner, vekol
kinêr navê giyayekî ye
king qûn, paşî, pişt, derqûn
kingder qûnde, qûnder, kesê qûna xwe dide / difiroşe (herw. mecazî)
kinge- qopik, bermayiya nayêt bikaranîn ya hin tiştan: kingecigere qopikê cigareyê, pirtika nekêşandîmayî ya cigareyê
kundiloşk, qut, qutok, kurt, kin: kingeçinoke kundiloşk, quto / qutê, bejnbost
biçûk kingeşer pevçûn, lêkdan, lihevxistin
kingir kereng, kengir, giyayek xwarbar e
ben, dezî, ta, rîs
kingxilîskê qûndaxwişk, qûndaxwişînk, xwexwişandina jêrve li ser qûnê
kingxişkê qûnxwişk, qûnxwişînk, meşîna li ser qûna (t zarok dema hê nikarin xwe li ser piyan bigirin lew qûna xwe dixwişînin ta ku xwe digihînin tiştekî)
kinîwal pîvazterk
kinoşe bn gesk
kip kip, kesa/ê bi demkî ker, kesa/ê bo demek neberdewam tiştan nabîze
mit, ciyê / kesê / tiştê qet ti deng jê nayên
kip, dengek pir kêm
kipene bêkipên, bêdeng, mit
kipî kipî, keriya / kerbûna neberdewam
mitî, rewşa tê de ti deng nayên bîstin
kir kir, mit, ker, bêdeng, bêpêjn
kurk, mirîşk û çengdarên dî dema li ser hêkên xwe rûdinin daku wan bimeriqînin û çûçelokan / çêlikan jê derbixin
kir kewtin kurk bûn
kiras kiras
gumlek, qemûs
kiraw kirî, hatî kirin, (ya / yê) hatiye kirin
kirawe vekirî, dijw. girtî
kirç qirç, dengê qirçe-qirç
kirç, kirçûkal req (fêkî / keske ji ber ku hê negihaye)
kird kir, dema borî ji lêkera kirdin ango kirin
kirdar lêker, verb
kirar, kiryar, kirin, kir
kirdarî kirarî, pratîkî, jiyanî
kirdarî lêkdiraw lêkera hevdudanî
kirdarî têneper lêkera gerneguhêz, întransîtîv verb
kirdarî têper lêkera gerguhêz, transîtîv verb
kirde kar, xebat: Kirdey min û birdey ewe Ez dikim û ew dixwe
kirdegar Yezdan, Afirîner, Xwedê
kirdekar rêveber
çêker
kirdewe kirar, kir, kirin
reftar, rabûn-û-rûniştin
kirdgar bn Kirdegar
kirdin kirin
kirdinewe vekirin, dijw. daxistin, girtin, girê dan
kire conî, cuhnî
destar
kirê kirê
paletî
miz, heq, heqdest, meaş
kirêbar kirêbar, mizê / heqê barhilgirtinê
kirek bêruh, nejîndar
kirêkar kedkar, pale, şolker, îşker, karker
kirêkarî paletî, kedkarî, karkerî, palehî, şolkerî, îşkerî
kirêne berzûr, zeviya ber / kevir / xij lê pir in lew kêrî kêlan û çandinê nayê
kirêş keveşk, kepek, pab, serebêj
kirêşawî keveşkî, kepekî, pabawî, serebêjî
kirêwe berfebahoz, rewşa seqayî ya tê de bi hev re berf dibare û bayê tund tê
kirîn kirîn, standin, stendin, dijw. firotin
kirisp kerefs, giyayek xwarber e
kirîv heval, hogir, dost, yar
xizm, lêzim, mirov, eqreba
kirk deşt, nizmistan, nizmgeh, rastgeh
kirkewtû kurk, kurkbûyî
pûjber, kesa/ê ketiye hizir û pûnijina û kûr difikire
kirkirage kerik, kirik, kerika guhî
kirm kirm, kurm
kirmanc kurmanc, kirmanc, kurd
kirmancî kurmancî, kirmancî, kurdî, kurdiya bakur
kirmawî, kirmê , kirmol
kirmdil biguman, bişik, kirmdil
kirok kakil
gewer
nav, hindir
kirosk cûnek hirmiyan çolê ye
kiroştin kirandin, keritandin, bi dengê kire-kir tiştek req xwarin
kirot cûnek hirmiyan e
kirtnak tîrok
kirûhur dengûdor, dengê bilind û berdewam
kirûzanewe kizîn (girîna zarokan / savayan)
kirûze kiz, kizgirî, giriyê savayan / zarokan
kiryar bikir, kiryar, kesa/ê dikire
mişterî
kiş bn kişûmat
kişan kişîn, kêşîn, xwe kişandin / kêşan
xwişîn
qeliqîn, velivîn, lebitîn
(stêr) darijîn, xwiricîn
jêk çûn, ji hev çûn
kisok bn seg
kisp kerb, kîn, qehr
kispûko kerb, kîn, qehr, kerb û kîn
kisse kişe! bigire! (bang li se / kûçik)
kişt çandin, cotkarî, çandinî, zîraet
kiştek ben, dezî, rîs, benik, ta
kiştgeh cotgeh, çandingeh, zevî
kiştkar cotkar, cotyar, çîner
kiştûkal çandinî, cotkarî
kişûmat mit, kir, bêdeng, bêpêjn
bindest, çewisandî
kişûmatî mitî, kirî, bêdengî, bêpêjnî
bindestî, çewisandinî
kitêb pirtûk, kitêb, kîtab
kitêbbaz pirtûkbaz, kitêbbaz, kesa/ê pir dixwîne
kesa/ê serê xwe ji pirtûkan / kitêban venake û karek dî nake
kitêbevan pirtûkxanevan, kesa/ê li ber pirtûkxaneyekê kar dike
kitêbfiroş pirtûkfiroş, kitêbfiroş, kesa/ê pirtûkan / kitêban difiroşe
kitêbxane pirtûkxane, kitêbxane, ciyê pirtûkan
kitik kitik, pisîk, pişîk
kitiknewtîne belakir, kesa/ê dixwaze her belayan peyda bike
kitkî kufîkî, kifîkî, rizî, genî, fistewî
kitûpir tavil, tavilê, di cih de, di cî de, derhal, serdanser
kiwê kû, kû der, kîj cî, kîjan cih: le kiwê li kû, li kû ve, li kû derê
le kiwêwe ji kû ve, ji kû, ji kû derê
kiwêle kole, xulam, xizmetkar, berdestk
kiwêledar koledar, xwediyên koleyan, kesên kole hene
kolekirî, kesên hatine kolekirin
kiwêledarî koledarî, pergala / sîstema hebûna / kolekirina / firotina / kirîna / xwedîkirina mirovan wek kole
kiwêletî bn kiwêleyî
kiwêleyî koleyî, koletî, rewşa koleyan
kiwênderî kûderî, xelkê kîj derê / deverê / bajarî / welatî: Êwe kiwênderîn? Hûn kûderî ne? Hûn ji kû ne?
kiwêr kor, kore, ya / yê nikare (ti tiştî bi çavên xwe) bibîne
bêûcax
(kaniya) hişk(bûyî)
kiwêra (di) kû re, (di) kêrê re, çawan wa zû: Kiwêra hatît!? Kû re hatî!? Çawan wa zû hatî!?
kiwêrane korane, mîna koran
kiwêraw korav, ava hêdîka dimeşe (ya çem / rûbar)
kiwêrayî bn kiwêrî
kiwêrdere kordere, ava / çemê / rûbarê çikbûyî / hişkbûyî
kiwêredê gundên varê / avarê, gundên marjînal
kiwêrekanî korekanî, kaniya hişkbûyî, kaniya (êdî / niha) av jê nayê
kiwêremar koremar
kiwêremûşe şêlîbîn, kesa/ê bi çavên xwe baş nabîne
kiwêrerê korerê, rêya dawî lê tê û bi derek din ve naçe
tengerê, rêya teng
kiwêreşeqam korekolan, korekuçe, kuçeya / kolana dawî lê tê û bi derek din ve naçe
kiwêrewerî tengasî, tengavî, rewşa dijwar
kiwêrî korî, koreyî, kortî, korbûn
kiwêstan zozan, deverên hîn(ik) yên (t koçer) havînan lê dijîn dema ji germiya li deştan direvin, dijw. deşt
kiwêstanî zozanî
kiwêt (hespên) kihêl
kiwêwe kû ve, kû de: Le kiwêwe gerawît? Ji kû ve vegeriyayî?
kiwêxa axa, muxtar, serokê / serdarê gundekî / hozekî / êlekî / eşîrekî
kiwêxayetî axatî, muxtarî, serdarî
kix kix, pîs e, nexwe, biavêje (bo bangkirina li zarokan)
kiz kêmron, nîvtarî, mat
kiz, bêhêvî, dilsar, xeyalşkestî
rîsî, giyayê nû hatiye dirûn û hê hişk nebûye
solhe, birincê nû hatiye dirûn û hê hişk nebûye
kizandinewe kuzurandin, bi êşek tûj şewitandin / sojandin / suşandin
kizanewe kuzurîn, bi êşek tûj şewitîn / suşîn
kize jan, azar, êş, şewat
kizele bn kizole
kizî kêmronî, nîvtarîtî, matî
kizî, bêhêvîtî, dilsarî
kizir kizir, nîvziwa, erda ne herî û ne jî toz
kizole kizok, bêhêvî, dilsar
kip kirin 닫다 (dad-ta)
kirin 사다 (sa-da)
하다 (ha-da)
kirin делать
kia çawa (bi çi cure)
kial çima, ji ber çi?
kiam kengî, kîjan demê?
kie li ku, li ku derê
kiel bi çi cure, çawa?
kies ya/yê kê?
kio çi?
kiom çiqas? Çend heb?
kisi maçî kirin, ramûsan.
kiu kî? (ew kesê )ku...
kiras robo
kirin fari.
kirrîn aĉeti
kitêb libro
kitêbxane biblioteko
kitik kato