Encamên lêgerînê
kevir taş.
n 1. taş 2. taş (bazı yerlerde ve işlerde kullanılmak için bu maddeden özel olarak hazırlanmış malzeme) * kevirê aşê değirmen taşı 3. taş (yapı işlerinde kullanılmak için bu maddeden hazırlanmış malzeme) * kevirên peyarêyê bi awayekî rêk û pêk hatibûn bicihkirin kaldırım taşları düzgünce yerleştirilmişti 4. taş (mücevherlerde kullanılan yüksek değerli taş) 5. taş (dama, domino gibi oyunlarnda kullanılan metal, kemik veya tahta parçalardan her biri) * kevirê domînoyê domino taşları 6. bj taş (bazı organların içinde özelikle idrar kesesi vb. de oluşan türlü biçim ve hacimdeki katı madde) * di gurçika wê de kevir heye böbreğinde taş var
kevir ajotin taş sürmek (dama gibi oyunlarda)
kevir avêtin taş atmak, taşlamak
kevir avêtin (yekî) birine taş atmak
kevir bi (yekî) de gêr kirin (birine) çamur atmak (veya sıçratmak)
kevir bi (yekî) de werkirin (birini) taşa tutmak
kevir biqelişe taş çatlasa (zorlansa, ne yapılsa gerçekleşmesi imkansız)
kevir di cihê xwe de giran e taş yerinde ağırdır
kevir di dilê (yekî) de bûn taş yürekli olmak, merhametsiz olmak
kevir di rû xwe de berdan vazgeçmek
kevir dihilime ew nahilime ağzına taş almış
kevir e çakı gibi
kevir jê bijartin taş ayıklamak
kevir ji kanan nabirin soya çekimini ifade eden bir deyim
kevir kirin taşlamak.
kevir li cihê xwe giran e taş yerinde ağırdır
kevir li gûzika xwe xistin baltayı taşa vurmak
kevir li ser kevir nehiştin taş taş üstünde bırakmamak
kevir nekirin pê de bir taşı bile sükmemek
kevir pê de gêr kirin taşlamak, iğneleyici söz söylemek, zülfü yâre dokunmak
kevir pê de werkirin taşlakmak
kevir pê re hebûn böbreğinde taş olma
kevir tê hatin werkirin taşlanmak
kevir tê werkirin taşlamak
kevir û kuç 1) taş, taşlar 2) dağ taş
kevir û kuç pê de gêr kirin (birini) taşlamak, yermek
kevir û kuçik 1) taş 2) dağ taş * kevir û kuçik bi hev ve bûye leşker dağ taş asker olmuş
kevir û kuçik bi (yekî) de barîn başına taş düşmek (veya yağmak)
kevir û kuçik lê barîn başına taş düşmek (veya yağmak)
kevir û kuçik pê de barîn başına taş düşmek (veya yağmak)
kevir virvirandin taş fırlatmak
keviravêj m 1. taş atıcı 2. mancınık
kevirbir nd/nt taşçı, taşkesen
kevirbirî m taşçılık
kevirbûn m taşlaşma
kevirdar rd 1. taşlı 2. taşlık (taşla döşenmiş yer)
kevirê aramê sabır taşı
kevirê asîmanî nd meteorit, meteor taşı
kevirê beresteyî jeo/m gnays
kevirê bestan m atlama taşı
kevirê biçûk küçük taş
kevirê birandî nd kesme taş
kesme taş
kevirê birîtî nd kesme taş
kevirê bûkan nd dik taş
kevirê çaqmaqan jeo/nd çakmak taşı
kevirê çerxê bileyi taşı
kevirê çikilandî nd dikili taş, obelisk
kevirê dengîn jeo/nd sesli taş
kevirê derewîn yalancı taş
kevirê dureyî nd perlit
kevirê erziromê jeo/nd Erzurum taşı
kevirê falê fal taşı
kevirê fisan yumuşak taş türü
kevirê gindir mindirî moloz taş
kevirê giran ağır top
kevirê giran di cihê xwe de (an jî baş e) ağır otur ki bey (veya mola) desinler
kevirê giran lîtir (an jî ritil) diavêje taş yerinde ağırdır, ağır otur ki bey (veya mola) desinler
kevirê giran ne elametê avêtinê (an jî daweşandinê) ye ağır taşı kimse ırgamaz
kevirê girêdanê nd anahtar taşı (yapılarda)
kevirê goncê kuvvet taşı (gülle atma gibi)
kevirê goşe nd köşe taşı
kevirê havînê biavêje kadînê sakla samanı gelir zamanı
kevirê hedan mezarın yanlarına konulan taş
kevirê heqîqe akik taşı
kevirê heste jeo/nd 1. çakmak taşı 2. bileyi taşı
kevirê hestem jeo/nd çakmak taşı
kevirê hûr û gir bi hev disekinin bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar
kevirê kefek nd 1. kefeki (delikli, hafif bir tür taş) 2. kösele taşı (mermerleri parlatmakta kullanılan kefeki taşı)
raspa taşı
kevirê kefik nd sünger taşı, ponza
kevirê kilsê nd jips
kevirê kilsînî jeo/nd kireç taşı, kalker, pamuklu taş
kevirê kişikê satranç taşı
kevirê koran (an jî kwîran) körün taşı
kevirê koseleyê nd kösele taşı (üzerinde kösele dövülen taş)
kevirê ku mirov jê hêvî nake jixwe ev serê mirov dişkêne ummadığın taş baş yarar
kevirê lanetê şeytanın laneti
kevirê li kevir ketî beterin beteri var
kevirê lûle jeo/nd lüle taşı, Eskişehir taşı
kevirê maltayê nd Malta taşı, malta
kevirê mezin di cihê xwe de giran e taş yerinde ağırdır
kevirê mîzê idrar taşı
kevirê newalan naçe serê dîwaran önemli olan uygunluktur, aynılık bir şeyi fazla ifade etmez
kevirê oltiyê nd Oltu taşı
kevirê panzehîrê panzehir taşı
kevirê qorê yapılarda dizi taşı
kevirê qorzîbir nd 1. köşe taşı 2. ağır top, önemli kişi
kevirê qozîbir 1) köşe taşı 2) ağır top, önemli kişi
kevirê qulîne delikli taş
kevirê qusekê jeo/nd kalker
kevirê rejî nd maden kömürü
kevirê reş nd kara taş
kevirê şebê jeo/nd kuvarsit
kevirê sebrê sabır taşı
kevirê şedayî nd kesme taş
kevirê şekirî m biçme taş
kevirê sêlakî jeo/nd kum taşı
kevirê selimî mezar taşı
kevirê şemetok nd arduaz, kaygan taş
kevirê seqiyê bileyi taşı
kevirê şetrencê satranç taşı
kevirê şîn nd bakır taşı
kevirê şîrîn nd kesme taş
kevirê siwarbûnê nd binek taşı
kevirê temel temel taşı
kevirê xaran misket olarak kullanılan taş
kevirê xemlê süs taşları
kevirê xîzekî jeo/nd kum taşı
kevirê xwe bi rû (an jî rûberî) xwe de berdan -den vazgeçmek, ilişkiyi kesmek
kevirê xwe di ber xwe de berdan -den vazgeçmek
kevirê xwe kirin ber dilê xwe bağrına taşbasmak
kevirê xwe nerm di ber xwe de berdan -den vazgeçmek
kevirê xwezgîniyê kız istemeye gidenlerin üzerine oturdukları taş
kevirê xwînê nd kan taşı, hematit
kevirê zarok davêjin binê golê mezin nikarin bînin der bir deli kuyuya bir taş atar kırk akıllı çıkaramaz
kevirek danîn ser dilê xwe bağrına taş basmak
kevirek kirin ber dilê xwe bağrına taş basmak * eger kurê min tiştekî wiha bike, ez dê ferz bikim ku miriye û ez dê kevirekî bikim berdilê xwe oğlum böyle bir şey yaparsa onu ölmüş farz ederim, bağrımada taş basarım
kevirên gewher kıymetli taşlar
kevirên giranbiha değerli taşlar, kıymetli taşlar
kevirên qîmetî kıymetli taşlar, değerli taşlar
kevirfiroş nd/nt taşçı (taş satan)
kevirfiroşî m taşçılık
kevirhez bot/rd taşçıl (taşlı topraklarda yetişen)
kevirîn rd 1. taş, taştan yapılmış veya oluşmuş olan 2. taşlı, taştan * tizbiya kevirîn taşlı tespih
kevirînî rd taşımsı, taştan
keviristan m taşlık
kevirkanî m sapan (taş atma aracı)
kevirkirî rd taşla döşeli
kevirkirin m taşla döşeme
kevirnas m litolog
kevirnasî m taş bilimi, litoloji, petrografi
kevirokî rd taşçıl, taşımsı
kevirşikên nd/nt taş kırıcı
kevirşûşe mîn/m mika
kevirtraş nd/nt taşçı, taş ustası, taş yontucusu
kevirtraşî m taşçılık, taş ustacılığı, taş yontuculuğu
kevirvan nd/nt taşçı (taş ocağından taş çıkaran)
kevirvanî m taşçılık
kevirzanî nd/nt taş bilimci
m taş bilim
kevir 1. ber 2. zinar 3. lat *kevir, bi kêvir dibe dîwar
(navdêr, nêr) ber, kuç, teht, tat, helan, ferş, berd(rengdêr) (mecazî) gelek req.
Herwiha: kevr-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: که‌ڤر.
Bide ber: kevl, kevn, kepir, xilik.
Têkildar: şijik, hestem, kevizgal.
ji: hevreha zazakî kemer (di kurmancî de m ya îranî bi pirranî dibe v), jiari. Ihtimal heye ku ji Proto-hindûewropî h₂éḱmō (kevir) û wisa hevreha rusî камень (kamêni: kevir, ber), yûnaniya kevn ακμή (gupik, serê tehtan yan gir(ik)an û ἄκμων (sindan), inglîzî hammer (çakûç), kurdî esman... K-ya Proto-hindûewropî di zimanên îranî de bi gelemperî dibe s lê ne diyar e ka çima di peyva kevir de wek xwe maye. Lê ne tenê di kurdî de lê herwiha di zimanên baltî de jî du peyvên ji hev cuda bi maneyên ji hev ferq ji eynî rehî peyda bûne ku yek jê maneya kevir dide, yan din jî ya devê amûrên birrok: latviyayî akmens (kevir) û asmens (devê amûrên birrok) û lîtwanî akmuo (kevir) û ašmenys (devê amûrên birrok).
Bikaranîn: Di hin devokan de kevir maneya hemû beran/sengan/kuçan didin lê di hinan de kevir tenê wateya berên gir (wek teht, helan, ferş) dide û yên hûrik ber in ku hevreha berd ya soranî ye..
: kevirî, kevirînBi Zazakî, taş: kemere (m), kerra (m), sî (m); kuçe (m), bere (m), xirxe (m), bir bölümü toprağa gömülü olan büyük taş: luh (n), kerraya erdî (m), büyük taş: hîme (m), iki tarafı düz ve geniş olup kaldırılabilir büyüklükte olan taş: sale (m), taş yığını: qûça kemeran (m), qûça kerrayan (m), qûça sîyan (m), üzeri düz olan büyük ve geniş taş: tehte (m)
kevir anîn bîra dizan (biwêj) ya ku yê hember nafikire, anîn bîrê, şiyar kirin. ez dixwazim meseleyi bitepisînim, ew jî kevira tîne bîra dizan.
kevir avete mêşê, ziyan gihand gameşê (biwêj) bi niyet an jî derbeyeke piçûk encameke mezin derketin. wîjî wer hêvî nedikir, lê kevir avête meşe, ziyan gihande gamê^ê.
kevir avêtin (lêker)ricimandin.
ji: kevir + avêtin
kevir avêtin (yekî) (biwêj) paşgotiniya yekî kirin. hesenê hesikê dîsa keviran diavêje rosto.
kevir avêtin hev (biwêj) di pişt hev û din de paşgotiniya hev kirin. nizanim sedem çi ye, lê van rojan seydo û paris yeman keviran diavêjin hev.
kevir barandin (biwêj) bê însafî, bê gumanî kirin. alîkarî nekirin, di derbarê kesekî de tiştên xerab gotin, tawanbar kirin, çikusî kirin. kuro te kevir barandin, tu neçûyîalîkariya wan. eman bila kenan neçe bal wî, welehî serdar keviran dibarîne wî. destên wî bûn qurom, kevir barandin, çar quriş nedan wîfeqîrî.
kevir barîn (biwêj) tiştekî bêîmkan, zor û ecêb bûn. -keçê, ma hema naxwazin bila neçin zivistanê. ma te negot, wê kevir bibarel. sêwî ne, gune ne! felat dilgeş
kevir bi ser de wer kirin (biwêj) ne bi awayekî rasterast lê bi peyaman, bi tên û niçan ve û bi gazincan yek rexne kirin. ez têdigihîjim ku ew wan keviran bi ser min de wer dike, lê ez xwe naxime hevalê wî.
kevir bi ser yekî de gêr kirin 1. lome û gazinc lê kirin
kevir biguh bûn (biwêj) ji bo li her derê guman û şikbirina neyaran tê bikaranîn. bi rastî carinan ew qas zêde kevir biguh bûn jî ziyanê elide mirov.
kevir bûn (lêker)(Binihêre:) kevir
kevir dihilime, ew nahilime (biwêj) ji bo kesên ku napeyivin tê bikaranîn. gêlo mirovekî wisa ye ku kevir dihilime, ew nahilime.
kevir hêran (biwêj) gelekî bihêrs bûn, gelekî bihêz bûn. ji ber ku keçika wî revandine, resûl keviran dihêre. maşelah wisa ne, ku rahêjiyê wê kevir bihêre.
kevir kirin 1. rê bi keviran çêkirin bi keviran bera yekî dan, ricim kirin
(lêker)(Binihêre:) kevir
kevir li ber piyên (yekî) bûn penêr (biwêj) kar baş meşîn. înşelah kevir li ber piyên wê bibin penêr, wê jiyana me xelas kir. (dia)
kevir li cêr ket an cêr li kevir ket (biwêj) gelo heq kir an bi rasthatinekê pêk hat? bi rasti jî ez gumanan dikim, gelo kevir lê cêr ket an cêr li kevir ket?
kevir li cêr ket, wey li halê cêr, cêr li kevir ket wey li halê cêr, wisa yan jî wisa wey li halê cêr (biwêj) ha bi wî awayî ha bi vî awayî, her ziyan tê dîtin. kevir li cêr ket, wey li halê cêr, cêr li kevir ket, wey li halê cêr, wisa an jî wisa wey li halê cêr. di dawiyê de ew ê ziyanê bibîne.
kevir li kêw neket, kew li kêvir ket (biwêj) ne bi pêkhatinê lê bi rasthatinê bi ser ketin. ew jî işi xwedê ye, me tiştekî wisa hêvî nedikir, lê xwedê dizane, kevir li kêw neket, kew li kêvir ket.
kevir li ser kêvir nehiştin 1. her tişt rûxandin û tepeser kirin 2. qir û pir kirin
kevir li ser kêvir neman tu tişt di dêst de neman
kevir li ser keviran nehiştin (biwêj) tar û mar kirin. ji bin ve xera kirin. leşker û cehşan gundê me wisa kirin ku kevir li ser keviran nehiştin.
kevir û kuçik bi halê (yekî) girîn (biwêj) di nav rewşeke pir bi xeter de bûn. sêvo di rewşeke wisa de bû ku kevir û kuçik bi halê wê digiriyan.
kevir û kuçik bi ser (yekî) de barîn (biwêj) li rastî zilm û zorê hatm. ketin rewşeke xerab. -kevir û kuçikê xwedê ser me de bibarin, wekî barîne, ka çi ji destê me merûmê xwedê tê ... tosinê reşît
kevir û kuçik li min barîn, xêr û xweşî li te barî (biwêj) bila tu di nav xweşiyê de bî, lê xerabî û xeterî hat serê min. rewşa min pir xeter bû. min ku dît a li erdê dirêjbûyî keçika min e, kevir û kuçik li min barî, xêr û xweşî li te barî.
kevir xistin ber dilê xwe (biwêj) li ber xwe dan. xwe ragirtin. ne karê berxwedanê bût, lê wê kevir xiste ber dilê xwe û di cihê xwe de sekin1.
kevirandin (lêker) şikêr, kevirkirin, berkirin.
ji: kevir +-andin
keviravêj (navdêr, mê) çimçîr, agiravêj, mencenîq.
ji: kevir +-avêj
kevirbir (navdêr, mê) kesê ku keviran dibire, difiroşe yan jî ji kana keviran keviran derdixe;berdbir, qator.
ji: kevir +-bir
kevirbirî (rengdêr) (Binihêre:) kevir
kevirbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kevir
kevirbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kevir
kevirdar (rengdêr) biber, berdar, kevirî, bikevir
kevirê (yekî) li ciyê rast nesekinîn (biwêj) kar baş nemeşîn. halê wî ne baş e, kevirê wî li cihekî rast nasekine.
kevirê (yekî) qulibîn (biwêj) rewşa yekî xera bûn. qet qala wî meke, jixwe kevirê wî qulibiye.
kevirê arbeşk (navdêr)(navdêr, nêr) kevirê ku agir jê dertê, kevirê heste û çaqmaqan.
Herwiha: kevirê agirbeşk.
ji: kevirê pişkên êgir jê dertên
kevirê biçûk (navdêr, mê) berhûr, zixur, kevirok.
ji: kevirê biçû +-k
kevirê giran bûn (biwêj) ti bo kesên zana û birûmet tê bikaranîn. di wê malbatê de kevirê giran resul e, hûn wî bînin, karê we temam e.
kevirê goşe bûn (biwêj) girîng û bi qiymet bûn. helbet wê li dora mehdî herin û werin, ew jî dizanin ku ew kevirê korsê ye.
kevirê havînê, biavêje kadînê, dê lazim bibe çile û kanûnê pend, pendek kurdî ye
kevirê kefik (navdêr, mê) ponza, tuf.
ji: kevirê kef +-ik
kevirê kehrebar cureyekî kevirên miqnatisî ye û jê mûriyên gerdenî û tizbiyan tên çêkirin
kevirê ku ew dayne, kes nikare hilîne (biwêj) ya ku ew pêk bîne kes nikare. ezbenî, tu çi dibêjî? ka kevirê ku ew dayne, kî dikare li ilde?
kevirê xwe bi rûberî xwe berdan (biwêj) dev ji armanc û niyeta xwe berdan. berê niyeta wî pir xerab bû, lê piştî xeberdana bavo, kevirê xwe bi rûberî xwe berda.
kevirek (navdêr) netewandî û nediyar yekjimara kevir
kevirekî hil ke, pirsa xwe li bin ke (biwêj) careke din qala wê mijarê meke. kevirekî bit ke, wê pirsa xwe li bin ke. te çi got min nebihîst.
kevirên di pêsa xwe de hurşandin (biwêj) dev ji şer an jî inyatê berdan. nerm bûn. berê wê jî xwe lingê xwe da erdê, lê baş bû ku dû re kevirên di pêşa xwe de hurşandin.
kevirên xwe xistin cêba xwe (biwêj) tedbîra xwe girtin, bi xinisî tevgerîn. ew çi ne wisa bêhesab e, kevirên xwe xis-tiye cêba xwe û ha tiye. tit bi wî nizanî ew çi kûçik e, ew tim kevirên xwe dixe cêba xwe.
kevirheste cureyekî kevirên ku di ber beraşê hesteyan de tê bicihkirin û bi zivirandinê çîk vedide
kevirîn (rengdêr) berî, tişta/ê ku ji kevirî yan keviran hatiye çêkirin yan çêbûye: xaniyê kevirîn, pirr req, mîna keviran.
Herwiha: kevirî.
ji: kevir + -în.
: kevirînî, kevirînîtî, kevirîntî
kevirînî (navdêr, mê) rewşa kevirînbûnê.
ji: kevirîn + -î
kevirk (navdêr, nêr) berik
kevirkan (navdêr, mê) berdeqanî, kevirkanî, kevkanî, kewkanî
kevirkerî (navdêr, mê) berketî.
ji: kevir +-kerî
kevirkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kevir kirin
kevirkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kevir
kevirnasî (navdêr, mê) berdnasî, lîtolojî, lîtîlojî, petrografi, petrolojî.
ji: kevir +-nasî
kevirok (navdêr, mê) kevirê biçûk.
ji: kevir +-ok
kevirtraş bertraş, kevirbir, berbir, qator, peykertiraş
kevirtraşî bertraşî, kevirbirî, berbirî, qatorî, peykertiraşî
kevirtraşî kirin (lêker) peykertiraşî kirin.
ji: kevirtraşî + kirin
kevirvan (navdêr, mê) ber, kevir.
ji: kevir +-van
kevirzan (navdêr, mê) pisporê keviran, petrolzan, neftzan.
ji: kevir +-zan
kevirzanî (navdêr, mê) berzanî.
ji: kevir +-zanî
kevir (m.) stone
m. stone, rock
kevirê helan marble
kevir n. kemere, bere, sî, kera, kuçe, xirxe, kavêre, siye, emere m.
kevir bir m/n. berbir, kemerbir, sîbir n.
kevir birîn tg. bere birnayene kemere birnayene, sîye birnayene
kevir deranîn tg. bere vetene, kemere vetene, sîye vetene
keviravêj m. kewkanî, mancinik, berestox, kemerestox n.
kevirbirî m. berbirîye, kemerbirîye, sîbirîye, berbirênî, kemerbirênî, sîbirêni m.
kevirbûn m. kemerebîyayis, berebîyayis, sîbîyayis n.
kevirê asîmanî n. kemera asmênî, asmênbere m.
kevirê avahîyê berê awayiye, kemerê awavîye, berê avahîye
kevirê domînoyê kemerê domînoye
kevirê ês n. bera areyî, kemera areyî, arsî, kera areyî, sîya areyî m.
kevirê gamê n. berê misoneyî, kemera misoneyî m.
kevirê gewherî n. bera gewherî, kemera gewherî, sîya gewherî m.
kevirê giranbuha berên giranbahayî, kemerên giranbahayî zh.
kevirê gorê n. bera gorne, kemera mezele, sîya gorne m.
kevirê gosê n. kemera çengeyî, bera koseyî m.
kevirê granît n. bera granîtî, kemera granîtî, sîya granîtî, granîtbere, granîtsîye m.
kevirê helan n. bera mermere, kemera mermere, sîya mermere, mermerbere, mermersîye m.
kevirê hesan n. bera hesanî, kemera saneyî, sîya hesanî m.
kevirê heste n. kemera çaqmaqî, sîya çaqmaqî, adirgebere, bera çaqmaqî m.
kevirê hêtûnê n. bera kirêrî, sîya kirêd, kemera kirêd, kirêcbere, kirêcsîye m.
kevirê hinglîska n. bera engistaneyî, kemera îstaneyî, sîya engîstaneyî n.
kevirê kefek n. kefeke, kemera kefe kîm.
kevirê kefik n. sungerbere, kemera sungerî m.
kevirê kilsînî n. kalkere, bera kirêd, kirêcbere m.
kevirê lûle n. kemera luleye, bera luleye, lulbere m.
kevirê mermer n. bera mermere, mermerbere m.
kevirê oltiyê n. kemera oltîyî, oltîye, oltîkemere m.
kevirê pis n. bera pûre m.
kevirê pixtok n. pûre, pixtoke, pox, kemera pixtoke, bera pûre m.
kevirê qusekê m. kalkere, bera kirêd, kirêcbere m.