Encamên lêgerînê
kim.
kê c kim (bükünlü halde) * kê gotiye kim demiş
kê dibîne önüne gelen * hema kê dibîne derdê xwe ji wan re gilî dike önüne gelene derdini anlatıyor
kêbir m ok ucu
kêç pire.
m nem, ıslaklık
zo/m pire (Pulex)
kêç hilgirtin nem kapmak * barûd ji bo ku li ber baranê şil nebe û kêç hilnegire barut yağmurdan dolayı ıslanıp nem kapmaması için
kêç (ii) m tebeşir
kêç girtin l/gh pirelenmek
pirelenmek
kêç hilgirtin l/gh nem kapmak
kêç ketin (...) pirelenmek
kêç kirin deve pireyi deve yapmak
kêçgirtin m pirelenme
kêçhilgirtin m nem kapma
kêçik m nem, rutubet
kêçxane m rütübetli ev, nemli ev
kêf keyif, zevk.
m 1. keyif, esenlik * kêfa we çawan e? keyfiniz nasıl? 2. keyif (canlılık, tasasızlık, iç rahatlığı) * îroj hîç kêfa min tune bu gün keyfim hiç yok 3. keyif (hoş vakit geçirme) * ew tenê li kêfa xwe difikire o ancak keyfini düşünür 4. keyif (istek, heves, zevk) * bi kêf dest bi vexwarina qehweya xwe kir keyifle kahvesini içmeye başladı 5. keyif (içki kullanıldığında oluşan durum, mestlik) 6. keyif (yolsuz ve kural dışı istek) 7. eğlence (eğlenmek işi) 8. eğlence (eğlenceli ve hoşça vakit geçirten şey) 9. heves (gelip geçici istek) 10. hava, keyif, âlem * kî bi kê ye, her kes li kêfa xwe de ye kim kime herkes havasında 11. kıvanç, neşe * kêfa wî hat cih neşesini buldu 12. sevinç * min kêfa wê anî onu sevindirdim 13. zevk, lezet, tat (hoşa giden durum) 14. fel haz
kêf (yekî) hatin (bir şey birinin) zevkini okşamak
kêf dan l/gh sevindirmek
kêf dan (yekî) haz vermek
kêf hatin l/gh sevinmek
kêf hatin (yekî) aşka gelmek, çalkanmak, çoşmak
kêf jê re hatin l/bw 1. sevinmek 2. mec ısınmak * ez nizanım ji ber çi ye, carek kêfa min ji vî zilamî re nehat bu adama nedense bir türlü ısınmadım
(birini) sevmek, (birinden) hoþlanmak
kêf jê re kirin sevinmek, sevgi gösterisinde bulunmak
kêf jê re nehatin (birini) antipatik bulmak, hoşlanmamak
kêf jê şikandin l/bw 1. hevesini kırmak 2. keyfini kaçırmak, dalgasına taş atmak
kêf jê şikestin l/bw 1. keyfi kaçmak, neşesi kaçmak 2. bıkmak 3. gücenmek, kırılmak
kêf kêfa (wî) ye dört üstü, murat üstü (işi her zaman yolunda olanlar için söylenir)
kêf kêfa (yekî) bûn keyif sürmek
kêf kêfa min e gel keyfim gel * li vê bêndera hênik kêf kêfa min e bu serin harman yerinde gel keyfim gel
kêf kirin keyfetmek.
l/gh 1. keyfetmek 2. eğlenmek 3. sevinmek 4. mec yaşamak (keyfi yerine gelmek, mutlu olmak) * eger ev kar bibe me kêf kir bu iş olursa yaşadık 5. gülmek (mutlu, sevinçli zaman geçirmek) * mêrik di jî û temenê xwe de qet kêf û ken nekir adamcağız ömründe hiç gülmedi
zevk etmek, eğlenmek
kêf lê şeriqîn l/bw sevinci kursagında kalmak * bi hatina wan re kêf li min şeriqî onların gelişiyle sevincim kursağımda kaldı
kêf û eşq eğlence (eğlenceli ve hoşça vakit geçirten şey)
kêf û eşq kirin 1) bayram etmek (veya yapmak) 2) eğlenmek
kêf û eşqa (yekî) anîn eğlendirmek li
kêf û halê (yekî) pirsîn keyif sormak
kêf û şahî eğlence, düğün dernek, keyif ve neşe
kêf û şahî dan (...) (bir şeye) hayat vermek
kêf û şahî kirin eğlenmek
kêf û sefa zevk ve sefa
kêf û sefa kirin sefa sürmek
kêf û seyran gezip eğlenme
kêf û seyran kirin 1) gezip eğlenmek 2) gülüp oynamak (veya gülüp söylemek)
kêf û xweşî kirin (cihekî) ruh kazandırmak (veya vermek)
kêf û zewq zevk u sefa
kêf û zewq kirin 1) zevk etmek, eğlenmek, âlem yapmak 2) saltanat sürmek (bolluk içinde yaşamak)
kêfa (wan) ji hev re nehatin perisi hoşlanmamak
kêfa (wan) şikandin havayı bozmak
kêfa (yekî) anîn 1) (birine) keyif vermek 2) (birini) sevindirmek * zarok bi libatên xwe kêfa me dianî çocuk hareketleriyle bizi sevindiriyordu * hema misêwa ji keçên xama re behsa mêran dikir û kêfa wan dianî genç kızlara habire koca lâfı ederek onları sevindiriyordu 3) (birini) eğlendirmek 4) (birinin) yüzünü güldürmek
kêfa (yekî) birin 1) moralını bozmak 2) (birini) terslemek bi
kêfa (yekî) bûn keyfi bilmek
kêfa (yekî) di ber de man sevinci kursağından kalmak
kêfa (yekî) di gewriya (yekî) de man sevinci kursağından kalmak
kêfa (yekî) hatin 1) keyfi gelmek 2) sevinmek (ji tiştekî re)
kêfa (yekî) hatin cih neşesini bulmak
kêfa (yekî) jê re hatin 1) (bir şeye) heves duymak 2) (birine) sempati duymak (veya beslemek), sevgi beslemek, hoşlanmak * tu jî dizanî ku kêfa min ji siyasetê re nayê biliyorsun ki ben siyasetten hoşlanmam
kêfa (yekî) jê re hebûn hevesi olmak
kêfa (yekî) jê re nehatin (birinden, bir şeyden ) hoşlanmamak
kêfa (yekî) jê şikestin 1) hevesini almak 2) bıkmak 3) (birinden) soğumak
kêfa (yekî) ji (...) re hatin (birinden) hoşlanmak, sevmek
kêfa (yekî) ji dinyayê şikestin dünya gözüne zindan olmak (görünmek veya kesilmek)
kêfa (yekî) ji xwe re anîn kendine hayran etmek
kêfa (yekî) lê anîn sevdirmek (heves duymasını sağlamak)
kêfa (yekî) li cih bûn 1) keyfi yerinde olmak (neşesi yerinde olmak) 2) keyfi yerinde olmak (sağlığı yerinde olmak) 3) yüzü gülmek (sevinci yüzünde belli olmak)
kêfa (yekî) li cih e neşesi yerinde
kêfa (yekî) ne li cih bûn keyfi bozulmak (rahatı kaçmak, canı sıkılmak)
kêfa (yekî) revandin (birinin) keyfini kaçırmak
kêfa (yekî) şikandin 1) hevesini kırmak 2) keyfini kaçırmak, dalgasına taş atmak
kêfa (yekî) şikîn (an jî şikestin) 1) keyfi kaçmak, neşesi kaçmak 2) bir şeyden soğumak, bıkmak * kêfa min ji xwendinê şikiyaye okumaktan soğumuşum
kêfa (yekî) tê de şikestin sevinci kursağında kalmak
kêfa (yekî) tune bûn keyfi bozulmak (hastalanmak)
kêfa (yekî) xera kirin 1) (birinin) keyfini bozmak, keyfini kaçırmak, dalgasına taş atmak 2) moralını bozmak 3) birini terslemek
kêfa (yekî) xweş kirin eğlendirmek (ji)
kêfa (yekî) xwestin canı istemek
kêfa alkol vexwarinê içki âlemi (sefası)
kêfa ber girînê buruk sevinç
kêfa dilê xwe kirin 1) gönül eğlendirmek 2) gönlüne göre eğlenmek, fink atmak
kêfa dilê xwe pê kirin (bir kimse veya şeyle) gönül eğlendirmek
kêfa dinyayê kirin çok sevinmek
kêfa gurê pîr kirin 1) günlünce eğlenmek, gönlüne göre eğlenmek (yaşlılar için söylenir) 2) keyiften dört köşe olmak
kêfa ku ji me re dike xêr e bayram değil, seyran değil, eniştem beni niye öptü
kêfa mirov jê re hatin (birşeyden) hoşlanmak, şirin bulmak, sempatik bulmak
kêfa te Allah selâmet versin (keyfin bilir)
kêfa te diçe çi? canın neyi istiyor?
kêfa wan ji hev şikîn yolları ayrılmak
kêfa xwe anîn l/bw 1. sevgisini belirtmek, hoşnut olmak 2. (bir şeyin) keyfini çıkarmak
kêfa xwe kirin 1) keyif çatmak 2) sefasını sürmek, hayatını yaşamak
kêfa xwe pê anîn 1) (biriyle veya bir şeyle) eğlenmek, hoşça vakit geçirmek 2) (biriyle) gönül eğlendirmek, dalga geçmek (geçici sevgi ilişkisi kurmak) 3) (birinin) gönlü ile oynamak
kêfa xwe pê kirin 1) hevesini almak 2) gönül eğlendirmek, dalga geçmek (geçici sevgi ilişkisi kurmak)
kêfal zo/n kefal (Mugil cephalus)
kêfan kirin bifirin ayakları yere değmemek
kêfanî m keyfiyet
kêfdan m sevindirme
kêfdar rd keyifli
kêfdarî m uçarılık, sefahat
kêfder rd 1. keyif verici 2. sevindirici 3. uyuşturucu (hareketten, gereği gibi düşünmekten alı koyan)
kêfdêr bnr kêfder
kêferat m kefaret
m 1. çaba, gayret 2. didinme, didişme 3. gaile, uğraş, meşgale 4. sıkıntı, kahir, zahmet
kêferat dîtin emek çekmek
kêferat kirin l/gh 1. çabalamak (zor bir durumdan kurtulmak için) 2. didinmek, didişmek 3. uğraşmak
çaba göstermek
kêferat kişandin zahmet çekmek
kêferata (tiştekî) dan (bir şeyin) kefaretini ödemek
kêferata (tiştekî) nayê kişandin kahrı çekilmez
kêferata (wî) tê kişandin kahrı çekilir
kêferata jiyanê 1) yaşama çabası (veya uğraşı) 2) hayat mücadelesi (veya kavgası)
kêferatdar rd 1. çaba gerektiren 2. meşakatlı, gaileli
kêferatî m 1. çaba 2. didinti 2. uğraşı, meşakat
kêferatkirin m 1. çabalama (zor bir durumdan kurtulmak için) 2. didinme, didişme 3. uğraşma
kêfhatin m sevinme
kêfî rd 1. keyfî 2. keyfî (gerçeğe, akla, yol ve yöntemlere uymayan)
kêfirandin m 1. çabalatma 2. uğraştırma
l/gh 1. çabalatmak 2. uğraştırmak
kêfirîn m 1. çabalama 2. uğraşma (bir işi başarmaya çalışma) 3. uğraşma (bir iş üzerinde sürekli çalışma)
l/ngh 1. çabalamak 2. uğraşmak (bir işi başarmaya çalışmak) 3. uğraşmak (bir iş üzerinde sürekli çalışmak) * ez çi qas kêfirîm jî ez bi ser neketim ne kadar uğraştıysamda beceremedim
kêfirîner rd 1. çabalayıcı 2. uğraştırıcı
kêfit m kendine bulaştırma
kêfîtî m keyfilik
kêfitî xwe kirin l/bw kendine bulaştırmak * min malên wan kêfitî xwe nekeriye hiçbir şeylerini kendime bulaştırmamışım
kêfiyet m keyfiyet
kêfjen rd keyif verici, neşe verici
kêfkar rd kaprisli
kêfkarî keyfi.
m kapris
kêfkarî kirin kapris yapmak
kêfkirî rd sevinçli, sevinmiş olan
kêfkirin m 1. keyfetme 2. eğlenme 3. sevinme, seviniş 4. mec yaşama (keyfi yerine gelme, mutlu olma) 5. gülme (mutlu, sevinçli zaman geçirme)
kêfloyî rd sevinçli, neşeli
kêfnexweş rd 1. keyifsiz, neşesiz 2. memnuniyetsiz
kêfnexweşî m 1. keyifsizlik, neşesizlik 2. memnuniyetsizlik
kêfperest rd uçarı, sefih
kêfperestî m uçarılık, sefahet
kêfrevîn rd keyif kaçırıcı şey
kêfsaz nd/nt keyifçi, alemci
kêfşing yengeç.
zo/m yengeç
kêfte m gölet
kêftyar bnr keftar
kêfxwe bnr keyxwe
kêfxweş rd 1. keyifli, neşeli 2. kıvançlı 3. memnun, hoşnut
kêfxweş bûn l/ngh 1. keyiflenmek, neşelenmek 2. kıvanmak, kıvanç duymak, iftihar etmek 3. memnun olmak, hoşnut olmak
hoşnut olmak
kêfxweş kirin l/gh 1. neşelendirmek 2. memnun etmek, hoşnut etmek
hoşnut etmek
kêfxweşbûn m 1. keyiflenme, neşelenme 2. kıvanma, kıvanç duyma, iftihar etme 3. memnun olma, hoşnut olma
kêfxweşbûyîn m 1. keyifleniş, neşeleniş 2. kıvanma, kıvanç duyma, iftihar etme 3. memnun oluş, hoşnut oluş
kêfxweşî m 1. neşe, sevinç 2. kıvanç 3. memnunluk, memnuniyet, hoşnutluk
kêfxweşî dan huzur vermek
kêfxweşî dan (yekî) hal hatırını sormak
kêfxweşî dan hev (birbirinin) hal hatırını sormak
kêfxweşî di hev dan (birbirinin) hâl hatırını sormak
kêfxweşî lê dan hal hatırını sormak
kêfxweşî tê dan hâl hatırını sormak
kêfxweşîya xwe nîşan dan hoşnutluk getirmek
kêfxweşker nd/nt 1. eğlendirici 2. rd memnun edici
kêfxweşkirin m 1. neşelendirme 2. memnun etme, hoşnut etme
kêl m eksiklik, kusur
m 1. mezar taşı 2. dikili taş 3. dik yamaş
m 1. kile (bazı bölgelerde sekiz, bazı bölgelerde de on altı ölçeğe eşdeğer bir ölçü) 2. 16 adet (şey)
1. dikiş (dikilen yer) * kêlên wî bişkivîne dikişi sökülmüş 2. dikiş (dikilmiş iplik yolu) 3. dikiş (dikilecek şey) 4. teyel
kêl (v) m böğür, yan taraf
kêl avêtin (...) dikiş atmak * du kêl avêtin serê wî kafasına iki dikiş attılar
kêl berdan dikişleri sökülmek
kêl dan l/gh 1. dikiş atmak, dikmek 2. ilgilemek, teyellemek
teyel yapmak (veya atmak)
kêl û kêmasiyê malan evlerin eksikleri, kusurları
kêla m nabız sesi
kêla (tiştekî) vekirin bj dikişini almak
kêla gêxiyê 160 kg’ye tekabul ediyor
kêla paliyê bu da farklı bir kiledir
kêla serketinê zafer anıtı
kêlan (i) m 1. belleme, belle kazma (bel küreği ile toprağı işleme) 2. kazma (herhangi bir araçla toprağı açma)
l/gh 1. bellemek, belle kazmak (bel küreği ile toprağı işlemek) 2. kazmak (herhangi bir araçla toprağı açmak)
kêlan (ii) m yayık yayma
l/gh yayık yaymak
kêlandî (i) rd ölçülü
kêlandî (ii) bnr kêlendî
kêlandin l/gh yayık yaymak (yek)
(birine) ot yoldurmak, uğraştırmak
kêlandin (i) m yayık yayma
kêlandin (ii) m ölçme
l/gh ölçmek
kêlangeh sürüme ayrılmış toprak.
m sürüme ayrılmış toprak
kêlanî bnr kalanî
kêlayî rd bellenmiş (bel küreği ile kazılmış olan)
kêlb ê zer sarı kertenkele
zo/n kertenkele
kêlb (i) m saldırı
kêlbe ant/nd köpek dişi
m köpek dişi
kêlbik bir kertenkele türü.
kêlbik (i) zo/n 1. kertenkele, keler 2. kaya kertenkelesi; yaşadığı bölgenin kaya rengine uyumludur
kêlbik (ii) n köpek
kêlbirik (i) zo/n keler, kertenkele
kêlbirik (ii) n çul ve cacimlerde dokunarak şekil alan motif, iki tarafı dişli tarağı andırır
kêlbizer zo/m semender (Salamandra)
kêldan m 1. dikiş atma, dikme 2. ilgileme, teyelleme
kêldayî rd 1. dikişli, dikiş atılmış 2. teyelli, teyellenmiş
kêldayîn m 1. dikiş atış, dikiş 2. ilgileme, teyelleme
kêle m 1. yakacak 2. tezek öbeği
kêlê m dikili taşları devirme oyunu
kêlek yan, yanı başı.
ant/m 1. böğür, yan 2. yan (bir şeyin ön, arka, alt ve üst dışında kalan bölümü) 3. kenar (bir şeyin, bir yerin bitiş kısmı veya yakını)
kêlek dan ber kêlekê yan yana oturmak
kêleka xwe dan (yekî) dirsek çevirmek, sırt çevirmek
kêleka xwe danê karınlamak (gemi yanını dayamak)
kêleka xwe ya birêx nîşanî hevalê xwe nedan sırını en yakın arkadaşına dahi açıklamamak
kêlekanî rd/h yatay
kêlekbir lşk/nd yancı
kêlekî h yanlama, yanlamasına, kılıcına, kılıçlama
kêlên serobero eğreti diki
kêlên xwe dan hev söküklerini dikmek
kêlên xwe pê kirin (birine) süküklerini dikmek
kêlendar nd/nt balık avlamada avlanan balıkları toplayan kimse
kêlendî m tırpan
kêlendî kirin l/gh tırpanlamak
kêlendîkêş nd/nt tırpancı (tırpanla ekin biçen kimse)
kêlendîkêşî m tırpancılık
kêlendîkirin m tırpanlama
kêlendû bnr kêlendî
kêlêr m menteşe
kêlestûn m gök kuşağı
kêlg m 1. tarla, ekin sahası 2. petrol sahası
kêlgeh m çiftlik
kêlgeratîk zo/m bir sürüngen hayvan
kêlî 1.ikincil, tali. 2.ötürü. 3.kaba dikiş, teyel.
m 1. an, lâhza * kêliya ku derbasî hundir bû içeriye geçtiği an 2. d ötürü
kêlî bi kêlî an be an
kêlîç ant/m göz kapağı
kêlik n 1. mezar taşı 2. dikili taş, mezar taşı
kêlik (i) m an (zamanın en kısa birimi)
kêlîk (i) m ayakkabı
kêlîk (ii) m an, lâhza
kêlik (iii) m müslüman olmayan kadın
kêlikê kîlometreyê kilometre taşı
kêlincî m yumruk
kêlindî bnr kêlendî
kêlindîkêş bnr kêlendîkêş
kêlintî bnr kêlendî
kêlîyek bi şûn de h birazdan
kêlkêle bot/m saçaklı bir bitki
kêlnedayî rd dikişsiz
kêlok m Yahudî kadın
kêlpezî n köpek
kêlsim m 1. biçim 2. süs
kêlûn m kenet
kêlûn bûn l/ngh kenetlenmek
kêlûn kirin l/gh kenetlemek
kêlûnbûn m kenetlenme
kêlûnbûyîn m kenetleniş
kêlûnkirî rd kenetli, kenetlenmiş
kêlûnkirin m kenetleme
kêm rd 1. eksik (natamam) * ev pirtûk kêm e bu kitap eksik e 2. eksik (sakat, kusurlu, mükemmel olmayan) 3. eksik (az olan) * wekî ku derdê me kêm e, tu jî ... derdimiz eksikmiş gibi sende ... * tu li me kêm bûyî bir sen eksiktin 4. az, azıcık 5. düşük (az) * faîza kêm düşük faiz * fiyeta kêm düşük fiyat * bi bihayekî kêm da düşük bir fiyatla verdi 6. zayıf * îhtimaleke kêm zayıf bir ihtimal 7. mec dar (az, sınırlı) * em bi van dahatên kêm nikarin tiştekî bikin bu dar gelirle bir şey yapamayız 8. kırık not, zayıf notê kêm kırık not 9. mec kusurlu, özürlü (organları eksik olan) 10. yarım (eksik, tam ve istenildiği gibi olmayan) * mirovê kêm yarım adam 11. âciz, güçsüz, zayıf (güç veya maddî olarak) 12. yetersiz 13. kıt (bol karşıtı) 14. kıt (duygu, söz vb. için; az) 15. mahdut, sayılı, sınırlı 16. sayılı (az görülen, önemli) 17. hor, değersiz, zelil (aşağılanan, hor görülen) 18. mec aşağı (niteliği düşük, adî) * malê kêm aşağı mal 19. nadir, seyrek (az rastlanan) 20. h az (nicelik, güç, nitelik bakımında eksiklik bildirir) * îsal ji rezan kêm ber hat bağlar bu sene az ürün verdi 21. kala (uzaklık veya herhangi saat başı için; kalarak) * ji pêncan re kêm deh deqe li vir bû beşe on kala burdaydı
m iltihap, cerahat, irin
kêm (i) mat/m 1. eksi (–) 2. fiz/mat rd eksi (sıfırdan küçük, önünde eksi işareti bulunan sayı)
kêm bûn azalmak, kıtlaşmak, eksilmek.
l/ngh 1. eksilmek (azalmak) * mêweyên li ser guliyan her diçû kêm dibûn dallardaki meyveler gittikçe eksiliyordu 2. eksilmek (olumsuz kullanıldığında; bulunmak, var olmak) * li vî çiyayî berf kêm nabe bu dağda kar eksilmez 3. azalmak, eksilmek (sayısı azalmak) * di rojên dawî de hejmara me gelek kêm bûbû son günlerde sayımız azalmıştı 4. azalmak (etkisini yitirmek, hafiflenmek) * êşa wê kêm bûye acısı azalmış 5. düşmek (ısı, basınç vb. eksilmek, azalmak) 6. boğuklaşmak * dengên li ber derî her çû kêm bûn kapının önündeki sesler gittikçe boğuklaştı 7. kıtlaşmak 8. seyrekleşmek, tavsamak * seredan bere bere kêm bûn sonra sonra ziyaretler seyrekleşti, tavsadı 9. yıpranmak, eski gücü kalmamak * jîrahiya wê qet kêm nebûye onun zekâsı hiç yıpranmamış
kêm caran 1) bazen, nadiren, seyrek * kêm caran tê van deran buralara seyrek gelir * kêm caran diçim sînemayê nadiren sinamaya gidiyorum 2) arada sırada, bayramdan bayrama
kêm derketin eksik çıkmak
kêm dîtin l/gh 1. azımsamak 2. küçümsemek, hakir görme, hor görmek
1) eksik görmek (gözleri tam seçememek) 2) az görmek, azımsamak 3) küçük görmek (yek)
(birini) küçük görmek, aşağı görmek
kêm girtin l/gh irinlemek, toplamak (çıban, yara için)
iltihaplanmak, cerahatlenmek, irin kapmak
kêm gotin eksik söylemek
kêm hatin xistin aşağılanmak
eksik gelmek
dîtin küçümsenmek, horlanmak
kêm kêm 1) nadiren 2) kırk yılda bir
kêm kêm peyde bûn parmakla sayılmak
kêm ketin l/gh 1. küçük düşmek 2. güçsüz düşmek, güçten düşmek
1) küçük düşmek 2) güçsüz düşmek
kêm kirin l/gh 1. eksiltmek 2. azaltmak 3. azaltmak (etkisini yitirmesine sebep olmak, hafifletmek) 4. düşürmek, indirmek, indirim yapmak, inmek (azaltmak, değerini, fiyatını indirmek) * naxwaze fiyeta malê xwe kêm bike malın fiyatını düşürmek istemiyor * min deh milyon lîreyê din jî kêm kir, dîsa nekirî on milyon lira daha indim almadı 5. kısmak (sesi azaltmak, alçaltmak) * tu dikarî piçekî dengê radyoyê kêm bikî? radyonun sesini biraz kısar mısın? 6. kısmak (ışığını azaltmak) * lembayê kêm bike lambayı kıs 7. kısmak (masrafları azaltmak) * divê ku em mezaxên xwe kêm bikin giderlerimizi kısmak zorundayız 8. almak (gidermek, yok etmek) * hinek av bikê, dê xwêya wê kêm bike içine biraz su koy, tuzunu alır 9. yatışmak (hızı, etkisi azalmak, aşırılığı geçmek) * firtûneyê kêm kir fırtına yatıştı 10. yutmak (ışık, ses için; gücünü azaltmak) * dîwar roniyê kêm dike duvar ışığı yutuyor 11. durumu kötüleşmek, zayıflanmak * roj bi roj kêm dikir gün gün zayıflıyordu
kêm kişandin (birinin) lâfını yemek (birine karşı gelememek)
kêm nebûn l/ngh bitmek tükenmek bilmemek
kêm peyde bûn parmakla gösterilmek
kêm û kasî eksiklik, kusur
kêm û qisûr kusur, eksiklik
kêm û qisûrê (yekî) kirin bin piyê xwe (birinin) kusurlarını bağışlamak
kêm û zêde aşağı yukarı.
kêm xistin l/gh 1. aşağılamak (değerinden düşük göstermek) * malê me kêm mexîne malımızı aşağılama 2. aşağılamak, horlamak, hor görmek
1) küçük düşürmek 2) horlamak (yek)
1) (birini) küçük düşürmek 2) (birinin) ağzına tükürmek
kêm zêde 1) aşağı yukarı, hemen hemen, takriben 2) yaklaşık, kabaca
kêmadan rd besin değeri az olan
kêmagahdar rd dümdüz (bilgisi, görgüsü çok dar bir sınır içinde kalan kimse)
kêmahî eksiklik.
bnr kêmayî (II)
kêmane m azınlık * gelê kêmane azınlık halk
kêmanî m 1. eksiklik, noksanlık 2. eksiklik, kusur (bilerek veya bilmeyerek bir işi gereği gibi yapmamak) 3. boşluk (eksiklik, yoksunluk duygusu) 4. eksiklik, gedik 5. bz açık
kêmanî derketin bz açık vermek (geliri gideri karşılamamak)
kêmaqil rd 1. akılsız, aklı evel 2. anlayışsız 3. geri zekâlı, tahtası eksik(bön, alık)
kêmaqilî m 1. akılsızlık 2. anlayışsızlık 3. geri zekâlık
kêmaqilî kirin 1) akılsızlık etmek 2) anlayışsızlık etmek
kêmar rd azınlık
kêmasî eksiklik, kusur, özür.
m 1. eksiklik * ma di vî karî de kêmasiyek heye? bu işte bir kusur var mı? 2. eksiklik (ihtiyaç duyulan şey) * kêmasiyên malê pir in evin eksikleri çok 3. boşluk (eksiklik, yoksunluk duygusu) 4. eksiklik, kusur (bilerek veya bilmeyerek bir işi gereği gibi yapmamak) 5. ayıp (kusur, eksiklik) 6. özür, kusur 7. mec eksiklik, gedik
kêmasî lê dîtin kusur bulmak
kêmasî tê de dîtin kusur bulmak
kêmasîya (...) dan rûyî (yekî) ayıbını yüzüne vurmak
kêmasîyên (yekî) derketin (birinin) açığı çıkmak
kêmasîyên (yekî) temam kirin açığını kapatmak
kêmatî (i) m 1. eksiklik 2. eksiklik, kusur 3. ayıp 4. açık (bir ihtiyacın karşılamama durumu) * kêmatiya butçeyê bütçe açığı
kêmatî (ii) nd 1. azınlık (bir toplulukta herhangi bir nitelik bakımından ayrı ve ötekilerden salıca az olanlar, çoğunluk karşıtı) 2. sos azınlık, ekaliyet (bir ülkede egemen ulusa göre ayrı soydan ve sayıca az olan topluluk)
kêmav rd suyu az olan
kêmavî m kuraklık, susuzluk
kêmayetî m 1. eksiklik 2. azınlık, ekalliyet
kêmayî m 1. eksiklik 2. eksiklik, kusur (bilerek veya bilmeyerek bir işi gereği gibi yapmamak) 3. boşluk (eksiklik, yoksunluk duygusu) 4. ayıp (kusur, eksiklik) 5. azınlık
kêmayî (i) bağırsak enfeksıyonu sonucu oluşan hastalık (ishal, kusma, göz yaşarması ve burunun akmasına sebeb olan bir hastalık)
kêmayî ji xwe re hesibandin û çûn cem (yekî) ayağına getmek
kêmbawer rd itikatı zayıf
kêmbawerî m itikatı zayıf olma durumu
kêmber (i) rd az verimli, verimsiz 2. mec yetersiz, verimli olmayan
kêmber (ii) rd ensiz (eni az olan şeyler için)
kêmber bûn l/ngh verimsizleşmek, verim düşmek
kêmber kirin l/gh verim düşürmek
kêmberbûn m verimsizleşme, verim düşme
kêmberbûyî rd yanık (verimsiz duruma gelmiş olan)
kêmberî (i) m verimsizlik, fakirlik * kêmberbûna erd toprağın fakirliği
kêmberî (ii) m ensizlik
kêmberkirin m verim düşürme
kêmbiha rd düşük fiyatlı, düşük fiyat 2. ucuz
kêmbiha bûn l/ngh ucuzlamak
kêmbiha kirin l/gh 1. ucuzlatmak 2. ab değer düşürümü
kêmbihabûn m ucuzlama
kêmbihakirin m 1. ucuzlatma 2. ab değer düşürümü
kêmbîna rd gözleri zayıf (gözleri tam görmeyen kimse)
kêmbûn m 1. eksilme (azalma) 2. eksilme (olumsuz kullanıldığında; bulunma, var olma) 3. azalma, eksilme (sayısı azalma) 4. azalma (etkisini yitirme, hafiflenme) 5. düşme (ısı, basınç vb. eksilme, azalma) 6. boğuklaşma (ses için) 7. kıtlaşma 8. seyrekleşme, tavsama 9. yıpranma, eski gücü kalmama
kêmbûna wateyî rz anlam daralması
kêmbûnî m 1. eksiklik 2. kıtlık (ihtiyaca yetmeyecek derecede azlık)
kêmbûyîn m 1. eksiliş (azalış) 2. eksiliş (olumsuz kullanıldığında; bulunuş, var olma) 3. azalış, eksiliş (sayısı azalma) 4. azalış (etkisini yitirme, hafifleniş) 5. düşme (ısı, basınç vb. eksiliş, azalış) 6. boğuklaşma (ses için) 7. kıtlaşma 8. seyrekleşme, tavsayış 9. yıpranış, eski gücü kalmama
kêmdahat rd dar gelirli
kêmdahatî m dar gelirlilik
kêmdar (i) rd eksikli
kêmdar (ii) rd iltihaplı, irinli
kêmderamet rd dar gelirli
kêmderametî m dar gelirlilik
kêmdîtî (i) rd ender, nadide
kêmdîtî (ii) rd hakir görülmü, küçümsenmiş olan
kêmdîtin 1.hakir görmek, hor görmek. 2.az görmek. 3.ara sıra görmek.
m 1. azımsama 2. küçümseme, küçümseyiş, hakir görme, hor görme
kêmek mat/m 1. eksi (–) 2. fiz/mat rd eksi (sıfırdan küçük, önünde eksi işareti bulunan sayı)
kêmendam rd özürlü, sakat
kêmendambûn m özürlü olma (veya oluş), özürlülük * kemendambûna me ji me re nekin kêmasî özlülüğümüzü bize kusur yapmayınız
kêmendamî m özürlülük, sakatlık
kêmeyar rd 1. düşük ayarlı 2. düşük (değeri azalmış) * pereyê kêmeyar düşük para
kêmeyar bûn l/ngh 1. düşükleşmek 2. işportaya düşmek
kêmeyarbûn m 1. düşükleşme 2. işportaya düşme
kêmeyarî m 1. düşük ayarlılık 2. düşüklük
kêmgir nd/nt ihaleyi alan
kêmgirî m ihale
kêmgirtî rd irinli, cerahatlı, abseli
kêmgirtin m irinleme, toplama, apse (çıban, yara için)
kêmgoşt rd incerek (zayıf)
kêmheş geri zekalı.
kêmhêvî rd karamsar
kêmhêvî bûn l/ngh karamsarlaşmak
kêmhêvî kirin l/gh karamsarlaştırmak
kêmhêvîbûn m karamsarlaşma
kêmhêvîbûyîn m karamsarlaşma
kêmhêvîkirin m karamsarlaştırma
kêmhêvîtî m karamsarlık
kêmhêz rd 1. güçsüz 2. zebun (güçsüz, zayıf, âciz)
kêmhêz bûn l/gh güçsüzleşmek
kêmhêz kirin l/gh güçsüzleştirmek
kêmhêzbûn m güçsüzleşme
kêmhêzî m 1. güçsüzlük 2. âcizlik
kêmhêzî bûn l/gh 1. güçsüzleşmek, güçten düşmek 2. âcizleşmek
kêmhêzîbûn m 1. güçsüzleşme, güçten düşme 2. âcizleşme
kêmhiş rd akılsız, geri zekâlı, aptal
kêmhişî m akılsızlık, geri zekâlık
kêmî m 1. eksiklik, noksanlık 2. güçsüzlük, âcizlik 3. rd minimum
kêmî xwe dîtin l/bw küçümsemek, hakir görmek, hor görmek, horlamak
(birini) hor görmek, hakir görmek (yek)
(birini) aşağısamak, (birini) hor görmek (birine) yukarıdan (veya üstten) bakmak
kêmî xwe wê ew dîtiye? vur abalıya he?
kêmik rd eksik (natamam)
m ay tutulması * sibehê heyv kêmik dibe sabahleyin ay tutuluyor
kêmik bûn l/gh ay tutulmak
kêmikbûn m ay tutulma
kêmîtî m 1. eksiklik, noksanlık 2. güçsüzlük, âcizlik
kêmîxwedîtin m küçümseme, hakir görme, hor görme, horlama
kêmjimar m azınlık (sayısal olarak)
kêmkar rd dar gelirli
kêmkarî m dar gelirlilik
kêmkêm rd nadir, seyrek (az rastlanan)
kêmker rd 1. eksiltici 2. kısıtlayıcı 3. yumuşatıcı, hâfifletici 4. kîm indirgen
kêmkerî kîm/m indirgenlik
kêmketî rd 1. küçük düşmüş olan 2. güçsüz, âciz
kêmketin m 1. küçük düşme 2. güçsüz düşme, güçten düşme
kêmkirî rd 1. eksik, eksiltilmiş olan 2. azaltılmış 3. kısık, kısılmış (sesi azaltılmış, alçaltılmış) 4. kısılmış (ışığı azaltılmış 5. indirimli, tenzilâtlı, düşürülmüş (değeri, fiyatı indirilmiş olan)
kêmkirin azaltmak, kısmak.
m 1. eksiltme 2. azaltma 3. azaltma (etkisini yitirmesine sebep olma, hafifletme) 4. düşürme, indirme, indirim yapma, inme (azaltma, değerini, fiyatını indirme) 5. kısma (sesi azaltma, alçaltma) 6. kısma (ışığını azaltma) 7. kısma (masrafları azaltma) 8. alma (giderme, yok etme) 9. yatışma (hızı, etkisi azalma, aşırılığı geçme 10. yutma (ışık, ses için; gücünü azaltma) 11. durumu kötüleşme, zayıflanma
kêmkultur rd kültürsüz
kêmlebat alil.
rd özürlü, sakat, malûl
kêmlebatî m özürlülük, malûliyet
kêmlere m düşük frekans
kêmmesref rd tasarruflu (az masraflı) * jîna kêmmesref tasarruflu yaşam
kêmmesrefî rd ekonomik (az masraflı, kazançlı)
kêmmize rd düşük ücretli
kêmnas rd az bilinen, tanınan
kêmnetewe m ulusal azınlık
kêmnirx rd düşük değerli, değeri düşük, turfa
kêmnirx kirin değersizleştirmek, değerini düşürmek (tiştek)
kêmnirx nîşan dan değerini düşük göstermek
kêmpere rd az paralı, fakir, yoksul
kêmpêşketî rd azgelişmiş
kêmpêşketîbûn m azgelişmişlik
kêmpeyde rd nadir bulunan
kêmpijandî rd az pişmiş
kêmpisporî m uzmanlığı düşük olma
kêmqewet rd 1. güçsüz, gücü az 2. güçsüz, âciz, zebun kimse
kêmqewet bûn l/ngh 1. güçsüzleşmek, gücü azalmak 2. güçsüzleşmek, acîzleşmek, zebunlaşmak
kêmqewet ketin l/gh güçten düşmek, zayıf düşmek
kêmqewet kirin l/gh 1. güçsüzleştirmek 2. güçten düşürmek, zayıf düşürmek
kêmqewetbûn m 1. güçsüzleşme, gücü azalma 2. güçsüzleşme, acîzleşme, zebunlaşma
kêmqewetî m 1. güçsüzlük 2. güçsüzlük, âcizlik
kêmqewetketin m güçten düşme, zayıf düşme
kêmqewetkirin m 1. güçsüzleştirme 2. güçten düşürme, zayıf düşürme
kêmqîmet rd değersiz
kêmqîmetî m değersizlik
kêmrewtek rd az akımlı, düşük akımlı
kêmrexbet rd az rahbetli
kêmron rd loş (az ışık veren şey)
kêmronî rd 1. loş, kısık ışık 2. m loşluk
kêmronî bûn l/ngh loşlaşmak
kêmronî kirin l/gh loşlaştırmak
kêmronîbûn m loşlaşma
kêmronîkirin m loşlaştırma
kêmronîtî m loşluk
kêmrûmet rd 1. onuru zedelenmiş 2. düşük ayarlı şey
kêmrûn rd yağsız (yağı az)
kêmrûnî m yağsızlık
kêmtemenî m yaş küçüklüğü
kêmtir rd 1. daha az 2. aşağı (değer yönünde az) 3. aşağı, küçük (yaşça) * berxê ji salekî kêmtir mefiroşin bir yaşından küçük kuzuları satmayın
kêmtirîn asgari, minimum.
kêmtirîn biha (an jî fiyet) taban fiyat, taban fiyatı
kêmtirîn nd 1. en aşağı 2. rd asgarî 3. mat asgari, minimum
kêmtirûş rd 1. dayanıksız, az direngen (kimse) 2. pek canlı olmayan
kêmtirûş bûn l/ngh 1. dayanıksızlaşma 2. zora gelememek
kêmtirûşbûn m 1. dayanıksızlaşma 2. zora gelememe
kêmtirûşî m dayanıksızlık
kêmxebitandî rd az kullanılmış olan
kêmxerab rd ehvan
kêmxew rd uykusuz (az uyumuş)
kêmxew (i) rd az tüylü kadife
kêmxistî rd aşağılatılmış olan
kêmxistin m 1. aşağılama (değerinden düşük gösterme) 2. aşağılama, horlama, hor görme
kêmxizmetkirî rd az kullanılmış olan
kêmxwarin rd kıdasız, az beslenen
kêmxwarinî m 1. beslenme yetersizliği 2. gıdasızlık * ji ber kêmxwarinê nexweş ketiye gıdasızlıktan dolayı hastalanmış
kêmxwê rd tuzsuz (tuzu az olan)
kêmxwerî m beslenme yetersizliği
kêmxwîn rd 1. kansız cansız, kanı az olan 2. bj kansız, anemik
kêmxwînî bj/m kansızlık, anemi
kêmxwînî bûn l/ngh kansızlaşmak
kêmxwînîbûn m kansızlaşma
kêmzana rd zayıf, dümdüz (bilgisi, görgüsü çok dar bir sınır içinde kalan kimse)
kêmzanatî m zayıflık, dümdüzlük
kêmzanîn m az bilme, yetersiz bilgi
kênal bnr kêran
kênc m etki, tesir
kênce n yassı küçük taş
kêr 1.bıçak. 2.yarar, fayda.
m 1. yarar, fayda 2. etki, tesir * nexweşî lê kêr kir hastalık onu etkilemeye başladı (bi)
m 1. bıçak * kêra nan ekmek bıçağı 2. bıçak (çeşitli kesme işlerinde kullanılan keskin ağızlı araç) 3. mec buz gibi * av sar e eynî kêr e su soğuk, buz gibi
kêr âvêtin (...) 1) bıçak atmak * kêr avête armancê hedefe bıçak attı 2) bıçak atmak * kêrek avête zilêm û revî adama bir bıçak attı ve kaçtı
kêr çi qas tûj be ew qas ko dibe keskin sirke küpüne zarar
kêr dan hestî bıçak kemiğe dayanmak
kêr gihîn (an jî gihîştin) hestî bıçak kemiğe dayanmak
kêr lê kişandin bıçak çekmek
kêr li werselê rast hatin tam isabet etmek, darbesini iyi yerleştirmek
kêr sekinî li hestiyan kemiğe dayanmak
kêr xwarin bıçak yemek
kêr (ii) rd (r kalın okunur) 1. tumşuk (kemerli gaga) 2. ucu çengel biçiminde olup biçilmiş ekini toplamada kullanılan saplı araç
kêr (iv) rd (k yumuşak okunur) âlâ, kıyak
kêr dîtin l/gh yararlanmak, fayda görmek
kêr hatin l/gh yaramak, yararlı olmak, faydası olmak, işe yaramak
kêr jê dîtin yararlanmak.
kêr kirin bıçaklamak.
l/gh 1.bıçaklamak (bıçakla bir şey kesmek) 2. bıçaklamak, bıçakla vurmak (öldürmek)
kêr lê dan l/bw bıçaklamak (bıçakla yaralamak)
kêr lê xistin l/bw bıçaklamak (bıçakla yaralamak)
kêra bisûste sustalı bıçak
kêra dirdirkî (an jî diranokî) tırtıllı bıçak
kêra dudev (an jî dudevî) iki ağızlı bıçak
kêra dudev e iki ucu boklu değnektir
kêra kalanî tek ağızlı büyük bıçak
kêra kirtkirtkî tırtıllı bıçak
kêra kurtankeran saraç bıçağı
kêra rezan bağ bıçağı
kêrakî m 1. pazar günü 2. Pazar, panayır
kêran as/n 1. düver, kiriş (mimaride) 2. 2. pala (bir yere çaprazlama konulan yassı kiriş veya kereste)
kêran avêtin serê kirişlemek * em dê kêranan biavêjin ser xanî evi kirişleyeceğiz
kêranbizdî m normalden daha geniş mertekli oda
kêranxane m kirişhane
kêrasî zo/m bıldırcin
kêrbir nd/nt 1. kesimci, bıçakçı (bıçakla kesim işini yapan) 2. kesici (kasaplık hayvanları kesen kimse)
kêrbirî m kesimcilik
kêrbûn m yatkınlık
kêrdank m bıçaklık (bıçak koyacak yer)
kêrdar yararlı.
rd yararlı, faydalı
kêrdar (i) rd bıçaklı
kêrdar bûn l/ngh yararlanmak, faydalanmak
yararlı olmak
kêrdar kirin l/gh yararlandırmak
kêrdarbûn m yararlanma, faydalanma
kêrdarî yararlılık.
m yararlılık
kêrdarkirin m yararlandırma
kêrdîtin m yararlanma, fayda görme
kêre rd sarp
kêre bûn l/ngh sarplaşmak
kêrebûn m sarplaşma
kêrendî m tırpan
kêrendî kirin l/gh tırpanlamak
kêrendîkêş nd/nt tırpancı (tırpanla ekin biçen kimse)
kêrendîkêşî m tırpancılık
kêrendîkirin m tırpanlama
kêresû zo/m bıldırcın (Coturnix)
kêrfiroş nd/nt bıçakçı, çakıcı (satan kimse)
kêrfiroşî m bıçakçılık, çakıcılık
kêrgoşk bnr kergoşk
kêrgû, kêrgûş bnr kergoşk
kêrguh tavşan.
kêrhatî rd 1. yararlı, yarayışlı, faydal 2. kullanışlı 3. elverişli, uygun 4. becerikli 5. yarar (yarayan, elverişli olan) * ji bo danîna çîçekan derdaneke kêrhatî ye çiçek koymaya yarar bir kab 6. nd/rd açık göz
kêrhatî bûn yararlı olmak
kêrhatîbûn m 1. yararlılık 2. kullanışlılık 3. elverişlilik, uygunluk 4. beceriklilik
kêrhatin m yarama, yararlı olma, faydası olma, işe yarama
kêrî m yayık germe tahtası
kêrî nivîsandinê nehatin kaleme gelmemek
kêrik çakı.
m çakı
kêriksaz nd/nt çakıcı (imal eden kimse)
kêriksazî m çakıcılık
kêrindar rd iri kıyım kimse
kêrker nd/nt bıçakçı (imal eden)
kêrkerî m bıçakçılık
kêrkirî rd bıçaklanmış olan
kêrkirin m 1.bıçaklama (bıçakla bir şey kesme) 2. bıçaklama, bıçakla vurma (öldürme)
kêrkuj rd bıçakla öldüren
kêrlêdan m bıçaklama (bıçakla yaralama)
kêrlêdayîn rd bıçaklayış
kêrlêxistî rd bıçaklanmış olan
kêrlêxistin m bıçaklama (bıçakla yaralama)
kêrnehatî rd 1. yarayışsız 2. işe yaramaz 3. yaramaz, işe yaramaz kimse
kêroşk bnr kergoşk
kêrperest rd 1. faydacı, yararlanmacı 2. fel faydacıl, yararcıl, yararlanmacı
kêrperestî m 1. faydacılık, yararlanmacılık 2. fel faydacılık, yararcılık, yararlanmacılık
kêrsaz nd/nt bıçakçı (imal eden)
kêrsazî m bıçakçılık
kêrsim m 1. biçim, şekil 2. eşkâl
kêrsimandin m şekillendirme
l/gh şekillendirmek
kêrsimdar rd biçimli
kêrt m 1. çetele, çentik, kerte, kerti, tırtık, kertik 2. parça, kısım
kêrt avêtin şivikê çetele çekmek (veya tutmak)
kêrt tê de çêkirin çentik açmak
kêrta dergûşê beşik kertmesi
kêrta kêvir değişmez kural (yerinde söz için kullanılır)
kêrtik m eğe
m çentik, kerte, kertik
kêrtik tê de çêkirin çentik açmak
kêrtik kirin (i) l/gh çentmek, çentiklemek, çentik atmak
kêrtik kirin (ii) l/gh eğelemek
kêrtika pehn piyata eğe
kêrtikkirin (i) m çentme, çentikleme
kêrtikkirin (ii) m eğelemek
kêrtkirî rd çentikli, çentiklenmiş olan
kês m kes (iri saman)
kêş m 1. haşare 2. bnr mêş û kêş
m 1. çekim, çekiş, çekme (çekme işi) 2. fiz/ast çekim, cazibe
m 1. çeker (bir tartı aletinin kaldırabildiği ağırlık miktarı) 2. çeki, tartı (ağırlık) 3. mec tartı (ölçü, karar) 4. wj vezin, ölçü
kês (i) bnr keys
kêş (iv) nd/nt içici, keş * ev yekî kêş e bu keşin tekidir
kêş (v) m 1. istif (düzgün yığın) 2. istif (kereste veya ağaç kurutmak için yapmış yığın) 3. yığın * kêşa êzingan odun yığını
kêş (vi) m mal değiş tokuşunda eşitlik derecesi
kêş dan xwe l/bw yeltenmek
kêş kirin (i) fiz l/gh çekimlemek
kêş kirin (ii) l/gh 1. istiflemek, istif etmek 2. yığmak, yığınak yapmak
kêş û hawa mec atmosfer
kêş û megez haşere
kêşa gerdîleyî kîm atom ağırlığı
kêşa kîteyî wj/m parmak hesabı
wj hece vezni
kêşa mîrî nd resmi işlem
kêşak m kızak
kêşan tartmak.
m 1. çekme, çekiliş, çekilme 2. çekim (çekme işi) 3. rz çekim * kêşana lêkeran fiil çekimleri 4. sn çekim * kêşana fîlm film çekimi 5. çeki, tartı, tartma (tartma işi ve biçimi) * komir bi kêşanê tê firotin kömür tartı ile satılı 6. fiz gerilim 7. içme, içiş, içim * kêşana vê titûnê pir xweş e tütünün içimi (veya içişi) gayet hoş
kêşan kirin fiz l/gh çekimlemek
kêşana lêkeran rz fiil çekimi
kêşandî rd 1. çekik 2. çekik (içeriye doğru kaçmış, batık) * birûyê kêşandî çekik kaş 3. içilmiş (sigara gibi şeyler için) 4. tartılı (tartılmış olan) 5. rz çekimli, tasrifli 6. içilmiş olan (sigara vb. için)
kêşandin m 1. çekme, çekiş (bir şeyi tutup kendine veya başka bir yöne doğru yürütme) 2. çekme (taşıt için; koyma, bırakma) 3. çekme, germe 4. çekme (içine alma) 5. çekme (bir yerden başka bir yere taşıma) 6. çekme (bir amaçla ortadan kaldırma) 7. çekme (solukla içine alma) 8. çekme (üzerinde bulunan bir silâha saldırmak için davranma) 9. çekme (güç durumlara uğrama, dayanma, katlanma) 10. çekme, yüklenme (üzerine alma, etkisi altında bulunma) 11. çekme (döşeme) 12. çekme (herhangi bir engel kurma) 13. çekme (ad çekme, niyet, piyango gibi) 14. çekme (çizgi durumunda uzatma) 15. çekme (tıpkısını yazma veya çizme, kopya etme) 16. çekme (bir yerden bir şeyi yukarıya doğru alma) 17. çekme (görüntüyü bir aletle özel bir nesne üzerinde tespit etme) 18. çekme (dikkat, ilgi vb. üzerine toplama) 19. çekme (hoşa gitme, sarma) 20. çekme (bir duyguyu içinde yaşatma) 21. çekme (bir şeyin iç yüzünü anlamak amacıyla birini sıkıştırma) 22. çekme (boya, badan vb. sürme) 23. çekme (bir şeyi emip dışarıya çıkarma) 24. rz çekme, çekimleme, tasrif etme (fiil çekme) 25. çekme, tartma, tartış 26. içme, içiş (sigara vb. için) 27. germe
l/gh 1. çekmek (bir şeyi tutup kendine veya başka bir yöne doğru yürütmek) * derî hindirû kêşand û çû kapıyı şiddetle çekip gitti 2. çekmek (taşıt için; koymak, bırakmak) * hespê ku erebeyê dikêşîne arabayı çeken at 3. çekmek, germek * ben kêşand ipi çekti 4. çekmek (içine almak) * singêr hemû av kişand sünger bütün suyu çekti 5. çekmek (bir yerden başka bir yere taşımak) * debir kêşande bênderê ekini harman yerine çekti 6. çekmek (bir amaçla ortadan kaldırmak) * pereyên xwe yên li piyaseyê kêşandiye piyasadaki paralarını çektmiş 7. çekmek (solukla içine almak) * av kêşand pozê xwe burnuna su çekmek 8. çekmek (üzerinde bulunan bir silâha saldırmak için davranmak) * çeka xwe kişand û bi ser de çû silâhını çekip üzerine yürüdü 9. çekmek (güç durumlara uğramak, dayanmak, katlanmak) * ev deh sal in ku ez vê nexweşînê dikêşînim on yıldır bu hastalığı çekiyorum 10. çekmek, yüklenmek (üzerine almak, etkisi altında bulunmak) * tengaviya vî karî gel dikêşîne bu işin sıkıntısını halk çekiyor 11. çekmek (döşemek) * kablo kêşandin kablo çekmek 12. çekmek (herhangi bir engel kurmak) * divê ku mirov perdeyek bikêşîne vir buraya bir perde çekmek lazım 13. çekmek (ad çekme, niyet, piyango gibi) * piyango kêşandin piyango çekmek 14. çekmek (çizgi durumunda uzatmak) * çixêz kêşandin çizgi çekmek * kil kêşandin sürme çekmek 15. çekmek (tıpkısını yazmak veya çizmek, kopya etmek) * kopya kêşandin kopya çekmek 16. çekmek (bir yerden bir şeyi yukarıya doğru almak) 17. çekmek (görüntüyü bir aletle özel bir nesne üzerinde tespit etmek) * fotograf (an jî fîlm) kêşandin fotoğraf (veya film) çekmek 18. çekmek (dikkat, ilgi vb. üzerine toplamak) * ev kinc pir balê dikêşîne ser xwe bu elbise çok dikkat çekiyor 19. çekmek (hoşa gitmek, sarmak) 20. çekmek (bir duyguyu içinde yaşatmak) * hesret kêşandin hasret çekmek 21. çekmek (bir şeyin iç yüzünü anlamak amacıyla birini sıkıştırmak) * kêşandin ber îfadeyan sorguya çekmek 22. çekmek (boya, badan vb. sürmek) * qatek boyaxa din jî bikêşînê bir kat boya daha çek 23. çekmek (bir şeyi emip dışarıya çıkarmak) * kulek baş dikêşîne baca iyi çekiyor * tilimbe baş avê dikêşîne gelo? tulumba suyu iyi çekiyor mu? 24. rz çekmek, çekimlemek, tasrif etmek (fiil çekmek) 25. çekmek, tartmak 26. içmek (sigara vb. için) 27. germek
m 1. çekme, çekiş (bir şeyi tutup kendine veya başka bir yöne doğru yürütme) 2. çekme (taşıt için; koyma, bırakma) 3. çekme, germe 4. çekme (içine alma) 5. çekme (bir yerden başka bir yere taşıma) 6. çekme (bir amaçla ortadan kaldırma) 7. çekme (solukla içine alma) 8. çekme (üzerinde bulunan bir silâha saldırmak için davranma) 9. çekme (güç durumlara uğrama, dayanma, katlanma) 10. çekme, yüklenme (üzerine alma, etkisi altında bulunma) 11. çekme (döşeme) 12. çekme (herhangi bir engel kurma) 13. çekme (ad çekme, niyet, piyango gibi) 14. çekme (çizgi durumunda uzatma) 15. çekme (tıpkısını yazma veya çizme, kopya etme) 16. çekme (bir yerden bir şeyi yukarıya doğru alma) 17. çekme (görüntüyü bir aletle özel bir nesne üzerinde tespit etme) 18. çekme (dikkat, ilgi vb. üzerine toplama) 19. çekme (hoşa gitme, sarma) 20. çekme (bir duyguyu içinde yaşatma) 21. çekme (bir şeyin iç yüzünü anlamak amacıyla birini sıkıştırma) 22. çekme (boya, badan vb. sürme) 23. çekme (bir şeyi emip dışarıya çıkarma) 24. rz çekme, çekimleme, tasrif etme (fiil çekme) 25. çekme, tartma, tartış 26. içme, içiş (sigara vb. için) 27. tüttürme (sigara, pipo, nargile gibi) 28. dökme (bir yere çokça bir şey yığma, taşıma) 29. aktarma, geçirme (bir şeyi bir yerden başka bir yere taşıma, nakletme) 30. asılma (tutup çekme) 31. çekinme, sürme 32. çekiştirme (tekrar tekrar çekerek koparma) 33. tahta biçme 34. taşıma (bir şeyi bir yerden alıp başka bir yere götürme) 35. germe 36. sürme
kêşandina lûlikan ad çekme
kêşankirin fiz/m çekimleme
kêşanokî h çekikçe
kêşayî rd tartıl
kêşdar rd 1. tartımlı 2. wj vezinli, ölçülü, mevzun
kêşe 1.denge, dara. 2.problem.
m sorun, problem
kêse nd/rd kese, kestirme yol
kêşe û vekêş gel-git, medcezir.
kêşedar rd sorunlu, problemli
kêsek n 1. kesek (toprak için) 2. topak (toprak topağı) * kêsekê xweliyê toprak topağı
kêşekêş m çekişme
kêşgiran rd ağır siklet
kêşî m yığın, istif
kêşik yay kirişi.
m yay kirişi
kêşim m boy pos
kêsim (i) m biçim, şekil
kêsim (ii) m sonbaharda ağaya verilen pirinç, buğday, pekmez gibi gıda
kêsimandin biçimlendirmek, şekillendirmek.
kêsimîn biçimlenmek.
kêşîn l/ngh 1. çekilmek * benê wî kêşiyaye ipi çekilmiş 2. gerilmek 3. tartılmak 4. içilmek 5. akmak * av dikişe su akıyor 6. ilerlemek * hûn bikişin ez li pey we têm siz ilerleyin ben peşinizden geliyorum
kêşîn (i) m kızak üzerinde taşınan meşe yaprakları yığını
kêşîn (ii) m 1. çekilme, çekiliş 2. gerilme 3. tartılma, tartılış 4. içilme 5. akma, akış 6. ilerleme, ilerleyiş
kêşînok rd çekimli
kêşîtî m içicilik
kêşk (i) m evlenmiş kız
kêşk (ii) m sadak
kêşker nd/nt istifçi
kêşkerî m istifçilik
kêşkirî rd yığışık
kêşkirin (i) fiz/m çekimlemek
kêşkirin (ii) m 1. istifleme, istif etme 2. yığma, yığınak yapma
kêsme bnr kesme
kêşmekêş m keşmekeş
kêşmekêşî m keşmekeşlik
kêşsaz wj/rd ölçülü, vezinli
kêşsivik rd hafif siklet
kêsû zo/m kaplumbağa
kêşvan nd/nt 1. çekici (çekme işini yapan) 2. tartıcı
kêşvanî m 1. çekicilik 2. tartıcılık
kêşvekêş m keşmekeş
kêtirvan n deve çobanı
kêvî m karlı alandaki açıklık, kar beneği
kêvik m kenar
kêvjal yengeç.
bnr kêvjar
kêvjar ast/m Yengeç
zo/m yengeç
kêvjik m çapak (göz çapağı) * kêvjika çavê wî paqij kir göz çapağını temizledi
kêvjik girtin l/gh çapaklanmak
kêvjikgirtî rd çapaklı
kêvjikgirtin m çapaklanma
kêvroşk bnr kergoşk
kêwî m kar beneği
kêwrîşk bnr kergoşk
kêwroşk bnr kergoşk
kêysigan n 1. iri yarı canavar, daha çok iri yapılı ayı için 2. mec iri yapılı insan
kêz m böcek, böcü (kelebek, kurt ve tırtılın dışındaki küçük hayvanlar)
kêz û kêzik börtü böcek
kêzê jî hatiye rêzê bir de sen eksiktin
kêzik böcek.
m böcek, böcü (kelebek, kurt ve tırtılın dışındaki küçük hayvanlar)
kêzik û mêşikên riwekan zo bitki bitleri
kêzika daran zo kabuk böcekleri
kêzika devçetel zo/nd makaslı böcek
kêzika fisek zo/nd osurgan böceği (Brachynus crepitans)
kêzika gêrgêrok zo/nd tespih böceği (Arma dillidium vulgare)
kêzika gûgerîn zo/nd mayis böceği
kêzika heacê zo/nd uğur böceği
kêzika konê pîrê zo örümcek (Aranea)
kêzika mêwan nd asma biti, filoksera
kêzika pehnikî zo/nd kalkan böceği
kêzika qalikan zo kabuk böcekleri
kêzika reş zo/nd kara fatma (Carabus)
kêzika rêxê zo/nd mayis böceği (Melolontha vulgaris)
kêzika xalo zo/nd uğur böceği
kêzika xarxarok zo/nd tespih böceği (Arma dillidium vulgare)
kêzika zîvîn zo/nd gümüşçün (Lepisma saccharina)
kêzikên daran nd fidan biti
kêzikên gêrgêrok zo tespih böcekleri
kêzikên mêwan nd asma biti, filoksera
kêziknas nd/nt böcek bilimci, entomolojist
kêziknasî m böcek bilimi, entomoloji
kêzim m 1. bağ destek ağacı 2. kazık
kêzîn büz.
m 1. künk, büz, boru 2. kanal, kanalizasyon, lağım 3. kaçak (bir kaptan, bir borudan sıvı kaçması) 4. sızıntı, kaçıntı 5. iki evin arasındaki dar sokak
kêzîn kirin l/gh sızıntı yapmak
kêzînkirin m sızıntı yapma
kêzm m direk, kazık
kêzmûk m kılçıklı saman
kêzok m böcek (kelebek, kurt ve tırtılın dışındaki küçük hayvanlar)
kêzxatûn zo/m hanım böceği, gelin böceği, uç uç böceği, uğur böceği (Coccinella septempunctata)
1. çi kes, kî 2. pirsa ku bersîva wê kirde ye *gava Xwedê ji yekî re li hev tîne, nabêje: 'tu kurê kê yî?'
kê bihîstiye ku maldar kuştiye (biwêj) mirovên dewlemend, zû bi zû xwe naavêje nav xeteriyan. yen cibil ji her tiştî re amade ne. ka kê bihîstiye ku maldar kuştiye?
kê dinya xwar, ê bêfedî (biwêj) kesên bêar û bêfedî di hêla aborî de gelek caran zêdetir pêşve diçin. ev sistema dinyayê sîstemeke bêdad e, lewma dibêjin: kê dinya xwar? yê bêfedî.
kê dinya xwar, ê di ber ehmaqan de xwar (biwêj) yên ku gêj û ehmeqan bixapînin, gelek caran di hêla aborî de pêşve diçin. kê dinya xwar ? yê di ber ehmaqan de xwar. her çiqas yên ku vê dikin gelek bin jî, karekîpir qilêr û bêdad e.
kê dîtiyê, kalê biguhar, pîra lingxirxal, zivistana dû bihar (biwêj) ji bo tiştên ecêb û bêîmkan tê gotin. erê ew dibêje, lê bila xwe bixapîne. kê dîtiyê kalê biguhar, pîra lingxirxal, zivistana dû bihar.
kê ketî rakir, xwediyan (biwêj) dîsa di dawiya dawî de, xwediyên mirov bi mirov dibin xwedî. kê ketî rakir, xwediyan. xwedê kesekî bêxwedî neke.
kê kir û kê xwar! (biwêj) qet kifş nake, kî dê bike û kî dê bixwe. divê mirov zêde mezin xeber nede. kî dizane gelo kê kir û kê xwar? kê kir xatûn, mêr kir xatûn; kê kir darqûn, mêr kir darqûn. helwesta mêran a li hemberî jina wan pir girîng e. kê kir xatûn, mêr kir xatûn; kê kir darqûn, mêr kir darqûn. mêr ku rûmeta jina xwe negire zor e.
kê kir, kê nekir, sêwiyê bêar kir (biwêj) mirovên sêwî bi hêsantir tên tawanbarkirin.ma wê tiliya xwe dirêjî kê bilan? kê tir kir, kê nekir, sêwiyê bêar kir.
kê kire kê! (biwêj) kê zora kê bir. li vî welatî dad nîn e. heke tu dikarî derkeve ser. çimkî zagona vir, kê kire kê ye.
kê kîrê min kire bizine (biwêj) ji bo kesên ku rastiye înkar dikin tê gotin. tu dibêjî ew kar wî nekiriye, xwe nebeledî diaveje û wekî melaye gund dibêje: ke kire min kire bizine? (bnr. çîrok) li gundeki melayek di newaleke de bizinekc digire û pê re dikeve tekiliya zayendt. dema ku mela li ser kar e, yekî gundi lê derdikeve. mela dibine ku wa ye gundi bi ser de te her du 9aven xwe digire. dema ku gundi jê dipirse û dibêje: mela tu çi dikî? mela çavên xwe vedike û bi awayeki şaşwazi û nebelcd dibêje: ke kire min kire bizine?
kê nanê min xwar, tirba min kola (biwêj) yen ku tu qenciye pê dikî, gelek caran bi te xirabiye dike. ev jî dinyayeke wisa ye. ke nane min xwar, wî tirba min kola.
kê nexweş rakir, ê ku pirs kir (biwêj) serdan û dilkirin ji bo nexweşan wekî dermanan bi ker te. ke nexweş rakir, e ku dil pirs kir. serdan ji bo nexweşan moral e.
kê seh kiriye, ke xwendiye (biwêj) hinek nedîtî bi gotin û texmînan tiştan dibêjin. hûn hema di ber xwe de didarizînin, lê ke s eh kiriye, ke xwendiye?
kê tiliya xwe xistiye çavê xwe (biwêj) kes bi xwe xerabiya xwe naxwaze. yaho çima ez gej im, ma ezxera xwe naxwazim? ma ke tiliya xwe xistiye çavê xwe?
kê tir kir, xeribe gund kir (biwêj) çi tawan û tiştên xerab hebin, dixin stûye yen bekes ci bêxwedî. ku kesekî min jî hebûya, kesî nikaribû ez tawanbar bikirama. loma gotine: ke tir kir, xeribe gund kir.
kêber (navdêr, mê) keyber, sertîr.
ji: kê +-ber
kêberî (navdêr, mê) pêşbirk, pêşbazî, milmilane, sîbaq, misabeqe.
ji wêjeyê: Li gor vê daxuyaniyê, Yûsif Mihemed herwiha ragihand: “Bi bexetewerî ve kêberiyên siyasî yên Herêma Kurdistanê bandor li ser wêrekî ya Hêzên Pêşmerge nebûye û çend roj berî niha li sînorê Kerkûkê serkevtinek mezin bi dest xistin.”.
ji: ji kêber ji kê (kî) + -ber + -î
kêbirk (navdêr, mê) pêşbazî, pêşbirk, hevrikî, berebezî, berêkane, hawirkanî, riberiz, kêbirk, milmilane, dijberî, reqabet, misabiqe, sîbaq, yariya yan karê ku du yan zêdetir kes dikin daku diyar bibe ka kîjan zîrektir e: kêbirka bezînê, kêbirka helbestan.
ji wêjeyê: Rûdaw: Meha bê li Herêma Kurdistan’ê hilbijartinên parlemen û serokatiya herêmê tên encamdayîn. Di nav wan lîsteyan de lîsteyek bi navê Lîsta Destûrî heye ku kêbirkê dike, erê vê lîsteyê têkilî bi partiya we ve heye?(Rojnameya Rûdaw ji Elî Fileyhî dipirse, Rudaw.net, 7/2009).
ji: kê + birin - -in + -k.
: kêbirkane, kêbirkî, kêbirkvan, kêbirkvanî
kêbirkane (rengdêr) bi awayekî kêbirk.
ji: kêbirk + -ane
kêbirkê (navdêr, mê) leystokeke kî ji kê dibe, berîkanê
kêbirkî (navdêr, mê) rewşa kêbirkbûnê.
ji: kêbirk + -î
kêbirkvanî (navdêr, mê) karê kêbirkvanan.
ji: kêbirkvan + -î
kêç cureyekî bihokên biçûk e, di qirejiyê de û bi xwînê dijî
Hevwate, biranguh.
Bide ber: kêz .Binêre.
Herwiha: kaç, keç, kiç, koç, kuç, kûç. Têkilî: spih. Navê zanistî: Siphonaptera.
ji: hevreha soranî kêç, farisî kek, keyk, pehlewî keyk, tacikî kayk jiari. Hêjayî gotinê ye ku navê proto-hindûewropî yê vê heşerê, wek yê gelek heywanên din jî, di zimanên îranî de nemaye û bi peyveke din hatiye guherandin. Hevwateya vê peyvê bi proto-hindûewropî plusis bû ku sanskrîtî plusi, lîtwanî blusà, rûsî bloxa, albanî plesht, yûnanî psulla, latînî pulex, spanî pulga, frensî puce, îtalî pulce, ermenî lu, inglîzî flea... jê peyda bûne. Di nav zimanên îranî de ev peyva proto-hindûewropî di peştûyî de wek vreje û di yixnî de jî wek frîgo hatiye parastin.Bi Kirmaşanî, keyk
kêç gincî kirin (biwêj) temahkar û xesîs bûn. hesen ketiye rewşeke wer, ku keçan gincî dike.
kêç girtin (lêker)(Binihêre:) kêç
kêç ketin (lêker) kêç girtin.
ji: kêç + ketin
kêç xesandin (biwêj) vala gerîn, tu kar nekirin. teralî kirin. neheqiye li cimşît nekin lawo, (!) cimşît heya evare keçan dixesine. (argo)
kêçgir (navdêr, nêr) (navdêr, mê) mirovê kêçan digire û di kujit
kêçgirtin girtina kêçan û ku tin, pend, :korê(khor)kêç girtî ang;dema tiştek bi kevit destê mirovekî û êdî ji destan qurtal ne be
kêçketin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêç
kêf zewq û sefa
(navdêr, mê) xweşî (bi taybetî ya dilî).
Herwiha: keyf.
Hevwate: lezet, şadî, xweşî, zewq.
Dijwate: derd, keser, kul, kovanî, xem.
ji: Ji erebî ﻑﻴﻜ (keyf).
Bikaranîn: Lêker: kêf kirin, kêf girtin. Navdêr: kêfkirin, kêfgirtin, kêfçûn Rengdêr: kêfkirî.
: bikêf, bikêfî, kêfdar, kêfdarî, kêfder, kêfderî, kêfî, kêfîtî, kêfxweş, kêfxweşî
kêf dan (lêker) xweşî dan.
ji: kêf + dan
kêf girtin (lêker)(Binihêre:) kêf
kêf hatin (lêker)(Binihêre:) kêf
kêf jê re hatin 1. zewq jê wergirtin 2. tahmijîn 3. hez kirin
(lêker) li xweşiya yekî/ê çûn, hez kirin, Kêfa min ji te re tê. Kêfa min ji bezê re tê.
kêf kirin (lêker) şa bûn, kêfxweş bûn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کێف کرن
kêfa (yekî) di cih de bûn (biwêj) kêfxweş bûn. ... wê rojê ziyafeta goştê mirîşkan hebû. kêfa min jî li cihê xwe bû. r. karaya
kêfa (yekî) di gewriyê de man (biwêj) di rewşa xweş de astengî derketin. salan mehan carekê dê kêfxweç bûya, lê kêfa wê di gewriyê de ma.
kêfa (yekî) hatin cih (biwêj) piştî hinek tiştên neyînî rewş baş bûn. dû re rewş baş bû û kêfa dewran hate cih.
kêfa (yekî) jê re hatin (biwêj) ji kesekî yan jî ji tiştekî hez kilin. ji ber ku sîdar biçûkê hemû birayan bû, kêfa dapîra wî pirjê re dihat.
kêfa (yekî) xera kirin (biwêj) ji rewşa yekî ya xweş re astengî derxistin. heke wî kêfa min xera nekira, bawer bike, wê bibûya cara min a heri xweş.
kêfa dil xwestin (biwêj) li gorî daxwaza xwe kirin. çend hefteyan li ser hev işkenceyi dikin. heta kêfa dilê wan dixwaze dikin saracan. sûleyman demir
kêfa gurê pîr kirin (biwêj) rewş xweş û geş bûn. gava tiştêla mirovekîxweş û xwarin û vexwarina wî di cih de be, dibêjin: ‘ew kêfa gurê pîr dike. ’ feqî huseyn sagmç
kêfa me bi xunafê xweş bû, wê jî kurekî mirî anî (biwêj) hêvî pêk nehatin. eni bi wê bawer bûn, kêfa me bi xunafê xweş bû, wê jî kurekî mirî anî.
kêfa min nîn e, îro nakim fîtînî, sibe dikim fïtînî (biwêj) dilê min çawa bixwaze, wisa dikim. kes nikare têkildarî min be. kêfa min nîn e, îro nakim fîtînî, sibe dikim fîtînî.
kêfa mîran kirin (biwêj) kêfeke pir xweş kirin. rewşa salih wisa xweş e ku kêfa mîran dike.
kêfa xwe pê anîn (biwêj) tiranê xwe bi yekî kirin, bi kesekî re di nav têkiliya zayendî de bûn. çima ku cevdet mirovekî saf û bêdeng bû, wan lotiyan kêfa xwe pê dianîn. wî segbavî kêfa xwe bi keçika wan anî, dû re pişta xwe dayê û çû.
kêfa xwe pê revandin (biwêj) ji bo dem derbaskirin û dilxweşkirinê bi tiştekî re yan jî bi kesekî re bi awayekî demborî mijûl bûn. wî bênamûsî keça reşit, a pazdehsalî xapand, kêfa xwe pê revand û di dawiyê de pihînek da qûnê û avêt ser mala bavê.
kêfa xwe xera nekirin (biwêj) ji bo bûyer an jî pirsgirêkekê dev ji rehetiya xwe bernedan. ew qas tişt hatin serê me, mêrikî qet kêfa xwe xera nekir.
kêfanî (navdêr, mê) kêf, xweşhalî.
ji: kêf +-anî
kêfanok (rengdêr) tişta/ê ku kêfê didin
kêfçûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kêf
kêfdarî (navdêr, mê) gewzgerî, sefahet.
ji: kêf +-darî
kêfdêr (navdêr, mê) tiryak, narkotik, tevzîner, tevizder, bêhişker.
ji: kêf +-dêr
kêferat (navdêr, mê) ked, keftûleft, têkoşîn, xebat, cehd, hewl, zehmetî, zehmetkêşî, bedel, berdel, ? kerb, kîn, qehr.
Herwiha: kêfirat, kifaret, kufaret.
ji wêjeyê: Li cihê xwe, mîna salvegerên xwelîreng yên wê gurmînê; gurmîna bêdengiya dijwar a dilê sûrê, bimîne. Laşê wê sûrê ji rim û zextên şevistanê daweşîne, milên xwe nêzî navtêdayîna asoyên xemgîn bike û agirê dilê min hînî zimanê birîndar ê kulîlkan û hînî elfabeya şermokî ya jiyanê bike û kêferata sûrê ya di gewriya dîrokê de bi xunavê bipesinîne!.
ji: ji erebî كفارة (kefaret) ji كفر (reş kirin, jê birin, niximandin), hevreha aramî כפרא (kipara: bedel), akadî keparu (jê birin). Ji heman rehî: kufir..
Bikaranîn: Lêker: kêferat kirin. Navdêr: kêferatkirin Rengdêr: kêferatkirî.
: kêferatî
kêferat kirin (lêker)(Binihêre:) kêferat
kêferat kişandin (lêker)(Binihêre:) kêferat
kêferatî (navdêr, mê) rewşa kêferatbûnê.
ji: kêferat + -î
kêferatkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kêferat kirin
kêferatkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêferat
kêfgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêf
kêfhatî (rengdêr) (Binihêre:) kêf
kêfhatin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêf
kêfî (navdêr, mê) zewqî, coşdarî, tesadifî.
ji: kêf + -î
kêfirîn (lêker)(navdêr, mê) tê koşîn, lebikîn, xebitîn, bilîn, lebitîn, cehd dan, hewl dan, mihawile kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کێفرین. Tewîn: Lêker: -kêfir-.
ji: Têkildarî kêferat
kêfitî (navdêr, mê) kêfîtî.
ji: kêf +-itî
kêfiyet (navdêr, mê) kalîte, çawanî, wesf, çilotî, keyfiyet
kêfkar (navdêr, mê) lêzok, kaprîsdar.
ji: kêf +-kar
kêfkarî (navdêr, mê) şeng, bikêf, bişahî.
ji: kêf +-karî
kêfkarî kirin (lêker) lêzokî kirin, nige kirin, kaprîs kirin.
ji: kêfkarî + kirin
kêfker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kêf dike, kêfxweşker, şadker, komîk, pêkenok.
ji: kêf + -ker
kêfkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kêf kirin
kêfkirin (navdêr) demên dilveker derbaz kirin, bi keyf ketin, :em dê çîn seyranê ji xwe ra tê keyfê bi kin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کێفکرن
kêfperest (navdêr, mê) gewzeger, dilkoçer.
ji: kêf +-perest
kêfperestî (navdêr, mê) gewzegerî, dilkoçerî.
ji: kêf +-perestî
kêfşing kevjal
kêfxweş 1. kesê ku temtêla wî baş e 2. kesê ku ji tiştekî razî ye 3. şa û şanaz
(rengdêr) kesa/ê di hest bi keyfê ango xweşiyê dike.
Herwiha: keyfxweş, keyfxoş, keyfxuş, keyfxwiş, keyfxwoş, keyfxwuş, kêfxoş, kêfxuş, kêfxwiş, kêfxwoş, kêfxwuş.
Hevwate: bikêf, bikeyf, dilşad, dilxweş, bextiyar, bextxweş, bextewer, kêfdar, keyfdar, şad.
Dijwate: biderd, bikovan, bixem, derdgiran, keserdar, keserkûr, kovandar, xembar, xemgîn.
Bikaranîn: Lêker: kêfxweş bûn, kêfxweş kirin Navdêr, mê: kêfxweşbûn, kêfxweşkirin.
ji: kêf + xweş.
: kêfxweşî
kêfxweş bûn 1. jê razî bûn 2. şa bûn 3. halxweş bûn
(lêker)(Binihêre:) kêfxweş
kêfxweş kirin 1. jê razî kirin 2. şa kirin 3. halxweş kirin
(lêker)(Binihêre:) kêfxweş
kêfxweşbar (rengdêr) şabar.
ji: kêfxweş +-bar
kêfxweşbûn (navdêr)(Binihêre:) kêfxweş
kêfxweşî 1. razîtî 2. şadî 3. halxweşî
(navdêr, mê) dilşadî, dilxweşî, bextiyarî, bextewerî, zewq, keyf, siûd, şadî, kamiranî, kêfxweşbûn, rewşa kêfxweşan, coş, kêf, dilxweşbûn, şahî.
Herwiha: keyfxweşî.
ji: kêfxweş + -î.
Bikaranîn: Lêker: kêfxweşî dan. Navdêr: kêfxweşîdan
kêfxweşî dan (lêker)(Binihêre:) kêfxweşî
kêfxweşî dan (yekî) (biwêj) bi kesekî re eleqeder bûn, hal û hewal pirsîn, xêrhatin dan. nizanim min pê çi kiribû? wî li wir jî çavên min jî nihêrî, lê qet kêfxweşî neda min.
kêfxweşîdan (navdêr, mê) (Binihêre:) kêfxweşî
kêfxweşîkî (navdêr, mê) bi keyfxweşî.
ji: kêfxweşî +-kî
kêfxweşîkirin (navdêr)silavkirin, çewanî û çakî di gel hevdu kirin, :noke kabirayekî keyfxwe îdigel min kir lê ez wî na nasim!
kêfxweşîtî (navdêr, mê) xweşhalî, kêfxweşînî.
ji: kêfxweş +-îtî
kêfxweşker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kêfxweş dike, kêfker, şadker.
ji: kêfxweş + -ker
kêfxweşkî (navdêr, mê) bi şadî, bi keyfxoşî, bi tazeyî, taze kî.
ji: kêfxweş +-kî
kêfxweşkirî (rengdêr) şadkirî, temarkirî.
ji: kêfxweş +kirî
kêfxweşkirin (navdêr)(Binihêre:) kêfxweş
kêjmale (navdêr, nêr) (navdêr, mê) xerçeng, kêvjal, kevjal, penceşêr, kêmjale, kêşmale
kêk (navdêr, mê) kulîçe, kulêre, paste, kulîparçe, perxaç, poxaça, xwarinên ku hinekî dişibin nanan lê şirîn in, kade, kesme, kadik.
Herwiha: kek , keyk.
: kêkî
kêkî (navdêr, mê) rewşa kêkbûnê.
ji: kêk + -î
kêl [I] dirûnên girs, şêl kêl [II] kevirên ku mezelên miriyan pê tên nasîn kêl [III] gav, kat
(navdêr, mê) kevirê li ser gorrê yê ku navê kesa/ê mirî yan jî duayek li ser hatiye nivîsîn (carine jî bênivîs in).
Bikaranîn: Lêker: kêl kirin, kêl dan. Navdêr: kêlkirin, kêldan Rengdêr: kêlkirî, kêldayî.
Bide ber: kal, kel, kil, kol, kul
kêl avêtin (lêker) kêl dan.
ji: kêl + avêtin
kêl dan (lêker)derab dan, deribandin, şelandin, hene kirin, kefandin, xeritandin, henc kirin, girhîvas kirin, şûl kirin, kefkirin, şel dan, kêldan, henckirin.
ji: kêl + dan
kêl î (navdêr, mê) dirwar, tik, cûn, wesle, çat.
ji: kêl +-î
kêl kirin bi dirûnên girs dirûtin, şêl kirin
(lêker)(Binihêre:) kêl
kêl lê pişkivîn (biwêj) kêmasî lê çêbûn. xwedê dizane he ma ku kêlek li min bipişkive, wê min bikin destan û bi şev û roj li her derê bibêjin.
kêl sî (navdêr, mê) teşe.
ji: kêl +-sî
kêlan (lêker)û(navdêr, mê) cot kirin, kolana ne kûr (bi taybetî ya zeviyan bo çandinê): Traktor zeviyê dikêle..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کێلان.
Herwiha: kêlandin, kêlîn. Tewîn: Lêker: -kêl-.
Bide ber: kolan.
: kêlayî
kêlan/dikêle/bikêle [I] erd kolan [II] zevî cot kirin
kêlanbar (rengdêr) çandinbar.
ji: kêlan +-bar
kêlanê (navdêr, mê) yarî yarîyeka kevina kurdewarî ye mirov xwe dikin du bir û her alek hemberî hevdu sê kêlan di venin (çikilînin) alê hersê kêlên berdijê xwe bêxit serdikevit û xal bo di hên nvîsîn bira hersêkêlên hemberî xwe bêxit û çi yên wê neketibin dê sê xalan bi dest xweve hînit û sersax bit lê eger yek yan du kêl di ketî bin kêlên berdij hemûyan bêxit xalekê dê wergirit û cihên xwe gihorin
kêlanêkirin (navdêr)yarîya kêlan di kin, :genc hemî yên li danga gundî kêlanê di kin
kêlangeh erdê ku ji cotkirinê re hatiye veqetandin
kêlb (rengdêr) hov, har(navdêr) (nêr ) gumgumok, marmaroş, dîlmar, margîsk, kêlbezer,meqezer, qimqimok,marmaroş, kelpezî, kêlbik, fatik, dêmar,dêlemar, bûkemar, marmarok, dîlmar, dêlmar, kêlbesor, dakmar, beqmar, cureyek xijindeyan e ku hêk dikin û çarpê digerin û xwînsar in, (Lacertus).
ji: bi kêmî bi maneya har, hov ji erebî كلب (kelb: se, seg, kûçik)
kêlbe (navdêr, nêr) didan, diran (hestiyên di devî de yên ku xwarin pê tê hêrandin), hestî.
Bide ber: kêlbetan
kêlbese (rengdêr) dijûn yê didanên wî mîna kêlbeyên seyan bin
kêlbetan (navdêr, nêr) pencik, pens, pense, amûrekî pêzeftkirinê ye.
Herwiha: kelbetan, kelpetan, kerbetan, kerbeten, kerpetan, kerpeten.
Bide ber: kêlbe
kêlbetîj (rengdêr) candarên dirinde yên xudan didanên tîj
kêlbik (navdêr, mê) marmêlke, kelpezî, fatik, dêmar, bûkemar, marmarok.
ji: kêlb +-ik
kêldan (navdêr, mê) dirûtina cilikan, :kêlî lêdan
kêldayî (rengdêr) dirûtî, deribandî, şelandî, derabdayî, girhîvaskirî, şûlkirî.
ji: kêl +dayî
kêlek 1. hind, tehêl, 2. hêl, alî *kêleka xwe ya birêx, li rêhevalan mede kêleka xwe dan kêleka bokeberanan tevî mêrxasan rabûn û rûniştin
(navdêr, mê) al, alî, la, teref, hêl, tenişt, rex, tenişt, herdu beşên leşî yên dikevin navbera piştê û zikî û di bin destan ve ji binkefşê ta navtengê digirin, nik, cem, bal, ba.
Bide ber: goşe, kujî.
: kêlekî, kêlekanî
kêleka xwe ya birêx nîşanî hevalên xwe nedan (biwêj) sir û kêmasiyên xwe ji kesî re negotin. ew ne mirovekî wisan e ku kêleka xwe ya bi rêx, nîşanî hevalên xwe bide.
kêlekî (navdêr, mê) rewşa kêlekbûnê, pelkî.
ji: kêlek + -î
kêlendî (navdêr, mê) tirpan, qirim, tilwar, şalok, amûrek bidestik û serikqoz e bo dirûna giyayî û dexlûdanî ye û ji şalokê dirêjtir e.
Herwiha: kêlindî, kêrendî, kêrindî.
ji: . Ji ermenî: գերանդի (gêrandî).
Bikaranîn: Lêker: kêlendî kirin. Navdêr: kêlendîkirin Rengdêr: kêlendîkirî
kêlendî kirin (lêker)(Binihêre:) kêlendî
kêlendîkêş (navdêr, mê) tirpankêş.
ji: kêlendî +-kêş
kêlendîkêşî (navdêr, mê) tirpankêşî, qirimkêşî.
ji: kêlendî +-kêşî
kêlendîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kêlendî kirin
kêlendîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêlendî
kêlêr (navdêr, mê) siyare, menteşe, qolop, şarnîr, rizde, encame.
ji: kêl +-êr
kêlî 1. bîsk, xulek 2. karê ku ewqas ne pêwist e û di asta duyemîn de tê 3. bone 4. dirûna girs, şêl
1. dirûna cilan (navdêr, mê) dirûna yan pînekirina cilan bi derziya destî.
Herwiha: kêlîk.
Bide ber: kalî, kelî, kêl, kilî, kolî, kulî.
Bikaranîn: Lêker: kêlî lê dan, kêlî kirin. Navdêr: kêlîlêdan, kêlîkirin Rengdêr: kêlîlêdayî, kêlîkirî.
: kêlîkar, kêlîkarî, kêlîker, kêlîkerî
kêlî kirin (lêker)(Binihêre:) kêlî
kêlik [I] demeke pir hindik; xulek kêlik [II] kevirê serê mezelê miriyan; kêl
(navdêr, mê) kêl, gorîçe.
ji: kêl +-ik
kêlîkarî (navdêr, mê) rewşa kêlîkarbûnê.
ji: kêlîkar + -î
kêlîkek (navdêr, mê) bîstek, bîskek
kêlîker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kêlî dike.
ji: kêlî + -ker
kêlîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kêlî kirin
kêlîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêlî
kêlindî alava çandiniyê ya ku pê giya û zad tê çinîn
kêlkêlî kirin şêlşêlî kirin, bi dirûneke demdemî dirûtin
kêlkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kêl kirin
kêlkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêl
kêlnedayî (rengdêr) bêkêl, nedirûtî.
ji: kêl +nedayî
kêlpizer (navdêr)navdêr e nêr e (navdêr, nêr) (navdêr, mê) kêlpizer ; ajalek e ji gumgumokê mezintir e û li ser çar linga ye , zikê xwe zer e , pir li havînê dertê.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
kêlûk jina nemisilman an jî ji neteweyeke din
kêlûn kilîla mezin a darînî an jî hesinî ya ku ku pê dergehên mezin tên dadan
kêm [I] ava birîn û pizrikê; cerahat kêm û amas cerahat û îltihab kêm [II] 1. hindik 2. biçêx 3. nekemilî *aqilê kêm, riya xwar ber bi hevalê xwe dixe
1. ne bes (rengdêr) hindik, ne bes, ne têra tiştekî yan kesekî, tişta/ê beşek yan perçek yan çendek jê nîne, netemam, ne zêde, ne gelek, ne pirr, ne mikemmel, ne niwaze, bi qisûr.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کێم.
Hevwate: piçek, hindik. Hoker: kêmekê.
Dijwate: gelek, pirr, zehf, zêde, zor.
Bide ber: hin, hindek, hinek.
Bikaranîn: Lêker: kêm bûn, kêm kirin. Navdêr: kêmbûn, kêmkirin Rengdêr: kêmbûyî, kêmkirî.
ji: jiari, hevreha soranî کێم (kêm) û که‌م, farisî کم (kem), pehlewî kem..
: kêmanî, kêmasî, kêmatî, kême-, kêmenetewe, kêmî, kêmtir, kêmtirîn, kêmûkasî, kêm endam
kêm bûn 1. nekemilîn 2. hindik bûn 3. daketin *gotin: 'kero, dehşikek ji te re çêbû'; got : 'alifê min kêm bû û barê min jî zêde bû'
(lêker) Ketina rewşek kêm; hejmar, mîqdar yan hêz û şiyana tiştekî daketin, hendik bûn yan jî jar bûn.
ji wêjeyê: Raporeke van demên dawîn ya li ser rewşa medyaya Amerîka mercên ku medya tê de ye baş eşkere dike: Rojname divê rêyeke weha peyda bikin ku “berî ku dahata wan yên ji kaxezê bi temamî kêm bibe, bi wê rêyê bikarin zêdebûna muşterîyên li ser înternetê veguhezînin pereyan û têra xwe karê jê bikin ku bikarin li ser lingan bimînin..
Bide ber: kêm, kêmbûn.
ji: kêm + bûn
kêm caran car caran, salê carekê, car carinan, kêm kêm, hema hema, nadîren
kêm derketin (lêker)(Binihêre:) kêm
kêm dîtin (lêker) hindik dîtin, hindik dîtin.
ji: kêm + dîtin
kêm dîtîn (biwêj) piçûk dîtin. rûmet nedan. heke wê demê wî cemîle kêm nedîta, belkî jî niha rewş bi awayekî din bûya.
kêm endam (navdêr, nêr) Kesên ku endam yan organên bedena wan seqete yan xwedî kêmanîy e. Ev kêmanî dibe asteng li pêş kirina karên rojane.
ji wêjeyê: Rêveberê çavdêriya kêm endaman li parêzgeha Duhokê ragehand piştî hikûmeta herêma Kurdistanê biriyar day ku heyivane muçeyekê 150 hizar dînarî bo kêm endaman bihête mezaxtin li roja 1/10 rêveberiya navibirî dest bi rêvebirina mamelên welatiyan kiriye û rojane ji dem jimêr heştî spêdê heta pêncî êvarî lîjneyên rêveberiyê navên welatiyan tomar dikin..
ji: kêm + endam.
: kêmendamî
kêm girtin (lêker)(Binihêre:) kêm
kêm hatin (lêker)(Binihêre:) kêm
kêm hatin dîtin (lêker)(Binihêre:) kêm hatin
kêm hatin xistin (lêker)(Binihêre:) kêm hatin
kêm hebûn (lêker)(Binihêre:) kêm
kêm ketin (lêker)(Binihêre:) kêm
kêm kirin 1. hindik kirin 2. daxistin 3. jê birîn
Tewandî(lêker) Kirin rewşek kêm; hejmar, mîqdar yan hêz û şiyana tiştekî daxistin, hendik kirin yan jî jar kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کێم کرن.
ji wêjeyê: Netewe yên Êkgirtî jimara karmendên xwe li Iraqê kêm kir û nuha kêmtir ji 50 karmendan mane ji ber pirsa parastinê..
Bide ber: kêm, kêmkirin.
ji: kêm + kirin
kêm man (lêker)tune bûn.
ji: kêm + man
kêm û zêde 1. hindik û pir 2. virde û wêde 3. di vê navberê de
kêm xistin (lêker)(Binihêre:) kêm
kêm zêde hema bêje, bi texmînî, nêzik kirin, nêzikbûn, hema hema, gêre vêre, jorejêr, heta radeyeke, pirr hindik, hesabê teqrîbî, hesabê texmînî, teqriben, nêzî
kêmandin (lêker)daxistin, dabirrîn, erzan kirin, erzankirin, kêm kirin.
ji: kêm +-andin
kêmanî 1. kêmasî 2. xeletî 3. qusûr *kêmaniya kesekî, ji kesekî din re nabe bar
(navdêr, mê) kêmî, hindikî, eqeliyet, mînorîte, kêmtir ji nîvê, hindiktir ji 50 , ne 1/2 yan zêdetir, hindikanî.
Dijwate: ekseriyet, pirranî, majorîte, zorbe, zorîne.
Bide ber: kêmasî.
ji: kêm + -anî
kêmanî derketin (lêker)(Binihêre:) kêmanî
kêmaniya (yekî) danîn ber bêvilê (biwêj) kêmasiyek an jî çewtiyeke yekî jê re gotin, bi bîrê xistin. nesîmeyê jîji wê rojê pê ve, her gav li pêş bavê wê, li pêş nas û nenasan, ev kêmaniya wê dida ber bêvilê. enver karahan
kêmaqil (navdêr, mê) balûle, dînik, ehmeq, bêaqil, aqilsivik, nezan, bêhiş
kêmaqil bûn (biwêj) di hêla têgihînê de qels bûn. kuro, ew yekî kêmaqil e. te çawa dikana xwe teslîmî wî kir?
kêmaqilî (navdêr, mê) bêaqilî.
ji: kêmaqil +-î
kêmaqilî bûn (lêker)(Binihêre:) kêmaqilî
kêmaqilî kirin (lêker) bêaqilî kirin.
ji: kêmaqilî + kirin
kêmar 1. hejmara hindik 2. neteweya ku di nav neteweyeke din de hejmara wan ne zêde ye
kêmasî 1. karê ku li gorî pêdiviyê nehatiye qedandin 2. qusûr û nivîşkanî *her xweşikek, kêmasiyeke wê heye
(navdêr, mê) tişt jê ne kêm, netemamî, nekamilî, împerfektî: Kêmasî di me hemiyan de hene. Li kêmasiyên min biborin. qisûr, tine, êb, netemambûn.
Bide ber: kêmanî.
Bikaranîn: Lêker: bêkamasî hebûn, kêmasî hebûn. Navdêr: kêmasîhebûn.
ji: kêm + -asî.
: bêkêmasî, bikêmasî
kêmasî hebûn (lêker)(Binihêre:) kêmasî
kêmasîhebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kêmasî
kêmasîkirin (navdêr) encam nedane karî wek pêdvî, :ewî çi caran kamasî di karê xwe da ne kirî ye, :kirin
kêmasiya (yekî) li rûyê wî xistin (biwêj) çewtî û xetaya kesekî jê re eşkere gotin. bahadîn jî di nav wan dilnexwazan de kêmasiya e elemez û rûyê wî xist.
kêmavî (navdêr, mê) zuhayî, hişkî, bêavî, bêbaranî, kêmbaranî, zuhabûn
kêmbar (rengdêr) daweşînbar.
ji: kêm +-bar
kêmbaranî (navdêr, mê) zuhayî, hişkî, bêavî, bêbaranî, kêmavî, zuhabûn
kêmbawer (rengdêr) mirovê kesatî ya wî lawaz, reşbîn
kêmbawerî (rengdêr) bêbawerî, reşbînî
kêmber endazeya ku ne fireh e; berteng
kêmberî (navdêr, mê) bêberayîtî, bêberî.
ji: kêm +-berî
kêmbiha (rengdêr) erzan, ne giran, ne bihadar, teqrîben bêbiha, bênirx.
Herwiha: kêmbeha, kêmbuha.
ji: kêm- + biha.
Bikaranîn: Lêker: kêmbiha bûn, kêmbiha kirin. Navdêr: kêmbihabûn, kêmbihakirin Rengdêr: kêmbihabûyî, kêmbihakirî.
: kêmbihayî
kêmbiha bûn (lêker)(Binihêre:) kêmbiha
kêmbiha kirin (lêker)(Binihêre:) kêmbiha
kêmbihabûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kêmbiha
kêmbihabûyî (rengdêr) (Binihêre:) kêmbiha
kêmbihakirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kêmbiha kirin
kêmbihakirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêmbiha
kêmbihayî (navdêr, mê) rewşa kêmbihabûnê.
ji: kêmbiha + -î
kêmbîr (rengdêr) mirovê zû tiştî jibîr dike, bîrkurt
kêmbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kêm
kêmbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kêm
kêmdar (rengdêr) kêmgirtî, nêmgirti, bikêm.
ji: kêm +-dar
kêmdarkirî (rengdêr) bêzar kirî.
ji: kêmdar +kirî
kêmdîtî (rengdêr) terwende, nayebe, nedîtî, nadîde, kêmpeyda.
ji: kêm +dîtî
kêmdîtin (navdêr, mê) çavtarîbûn, xirab dîtin
kêmek di hesabdariyê de nîşaneya ji hejmarekê daxistina yeke dîtir, (-)
(navdêr, mê) kêm.
ji: kêm +-ek
kêmendam kesê ku endamekî wî nivîşkan e
(rengdêr) seqet yan kor yan kerr yan lal, rêkxistina ku endamên wê kêm in.
ji: kêm + endam.
: kêmendamî, kêmendamîtî, kêmendamtî
kêmendamî (navdêr, mê) seqetî, kûdî, qorimî, qopî, qotî, lingerî, kulekî, seqetbûn, rewşa kêmendambûnê.
ji: kêmendam + -î
kêmendazî tevgerîna ne li gorî pêwistiyê
kêmendazî kirin (peywir li gorî pêwistiyê) bi cih neanîn
kêmfirsendî kirin (biwêj) ji bo berjewendiyên xwe kêmasî yan jî qelsiya kesan wekî firsend bi kar anîn. ez zeynebê tu caran nabexşînim, ji ber ku wê kêmfirsendî kir.
kêmgirî (navdêr, mê) îhale.
ji: kêm +-girî
kêmgirtî (rengdêr) (Binihêre:) kêm
kêmgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêm
kêmhatî (rengdêr) (Binihêre:) kêm
kêmhatin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêm
kêmhebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kêm
kêmhedam (navdêr, nêr) (navdêr, mê) kêmendam
kêmheş (navdêr, nêr) kesê/a ku tiştan zû jibîdike
kêmheşî (navdêr, mê) rewşa zû jibîrkirinê. ev çi kêmheşiya te ye wuha
kêmî 1. hindikayî 2. biçêxî 3. kêmasî
(hoker) kêmtir ji, hindiktir
ji: Kêmî deh kesan hatin wir.(navdêr, mê) hindikî, ne gelekî, ne zehfî, ne mişetî, ne pirrî, ne hindî ku pêdivî ye, kêmanî, hindikanî, mînorîte, eqeliyet, kêmtir ji 50.
Herwiha: kêmîtî, kêmtî.
ji: kêm + -î
kêmîkî (navdêr, mê) bi kêmî.
ji: kêmî +-kî
kêmîne (navdêr, mê) kêmanî, kêmî, hindikî, eqeliyet, mînorîte, kêmtir ji nîvê, hindiktir ji 50 , ne 1/2 yan zêdetir.
Dijwate: ekseriyet, pirranî, majorîte, zorbe, zorîne.
Bide ber: kemînî.
ji wêjeyê: Ev çar partî baş dizanin ko xelkê Kurdistanê wê çendê fehm dikin ko yekek ji esesên sereke ên demokrasiyê hizra hilbijartina demokratîk qonaxa dawîn e û di hilbijartinê de jî piranî û kêmîne hene û piraniya her hilbijartinek li gor proje û baweriyên ko cemawer li ser rey dane îdareya welêt bi warên cihê ên aborî, kulturî, siyasî û civakî bi rê ve dibe û li gor nêrîn û qena’tên xwe gav diavêje ne ko li gor proje û bawerî û nêrîna ko di hilbijartinan de ser neketine. Ev jî ne dahênanek e ko me çêkiriye, belku ev qanûn û rê û rêzikên gişt welatên demokrat e di cihanê de.(daxwiyaniyek ji Partiya Demokrat ya Kurdistanê û Yekîtiya Niştîmanî ya Kurdistanê, li gor Nefel.com, 1/2009).
ji: kêm + -îne
kêmitî (navdêr, mê) kemîtî, netekûzîtî.
ji: kêm +-itî
kêmjale (navdêr, nêr) (navdêr, mê) xerçeng, kêvjal, kevjal, penceşêr, kêjmale, kêşmale
kêmkar (navdêr, mê) kêmdahat.
ji: kêm +-kar
kêmker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kêm dike, zêfîner, lawazker, biçûker, astengker, sînordarker, tengker.
ji: kêm + -ker
kêmkerî (navdêr, mê) lêvegerkerî.
ji: kêm +-kerî
kêmkêş (navdêr, mê) siviktir.
ji: kêm +-kêş
kêmketin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêm
kêmkî (navdêr, mê) bi kêmî, bi hindikî, hema, hindikkî.
ji: kêm +-kî
kêmkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kêm kirin
kêmkirin (navdêr, mê) karê jar kirin yan jî daxistina hejmar, mîqdar yan hêz û şiyana tiştekî, jê birin, hindikkirin, lawaz, valakirin, daweşîn, neman, zerer, dij, tarî kirin, daxistin, sist, naqis, kêmtir, hêdîkirin, têderxistin, nizmkirin, kurtbûn, kurtkirin, kinkirin, jêderxistin, danîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کێمکرن.
ji wêjeyê: Nûcêfî gotibû; “Her kêmkirinek di hejmara kursiyê Neynewayê de, tê wateya bezandina mafê parêzgehê. Eeger careke din yasaya hilbijartinan neyê verastkirin, ew beşdarî hilbijartinên dahatû yên Iraqê nabin.”.
Bide ber: kêm, kêm kirin.
ji: kêm + kirin
kêmkirinbar (rengdêr) helweşînbar, sivikirinbar, kêmkirind ar.
ji: kêmkirin +-bar
kêmkirinbarî (navdêr, mê) kêmkirind arî.
ji: kêmkirinbar +-î
kêmkirinbarîitî (navdêr, mê) biçûkirinbar.
ji: kêmkirinbarî +-itî
kêmlebat kesê nivîşkan
kêmlebatî rewşa nivîşkaniyê; seqetî
kêmmayî (rengdêr) mehrûm, kêm.
ji: kêm +mayî
kêmnas (navdêr, mê) nûnas, nûhat, derveyî, nenas, tewrende.
ji: kêm +-nas
kêmnasî (navdêr, mê) kêmpeyda, kêmdîtî, nûhatî, tewrende.
ji: kêm +-nasî
kêmnetewe gelê kêmar
kêmnirx (rengdêr) erzan, kêmbiha, bênirx, bêqîmet.
Herwiha: kêmnerx.
ji: kêm + nirx.
: kêmnirxî
kêmnirxî (navdêr, mê) rewşa kêmnirxbûnê.
ji: kêmnirx + -î
kêmpeyda (rengdêr) kêm, nadir, tiştên ku pirr kêm peyda dibin yan tên dîtin yan bihîstin, bêzin.
Herwiha: kêmpeyde.
ji: kêm + peyda.
: kêmpeydatî, kêmpeydayî, kêmpeydayîtî
kêmpeydabûnî (navdêr, mê) fewqaladeyî.
ji: kêmpeyda +-bûnî
kêmpeydatî (navdêr, mê) rewşa kêmpeydabûnê.
ji: kêmpeyda + -tî
kêmpirç (rengdêr) (navdêr, mê) şamî, kêmporr, bêpirç, bêporr
kêmporr (rengdêr) (navdêr, mê) şamî, kêmpirç, bêpirç, bêporr
kêmradan (navdêr, mê) avkêmbûn.
ji: kêm +radan
kêmtir (rengdêr) hindiktir, piçektir.
Dijwate: pirrtir, zêdetir, zaftir, mişetir, pêtir, pitir, pirtir, bêtir, bêhtir, bihtir.
ji: kêm + -tir
kêmtir kirin (lêker)(Binihêre:) kêmtir
kêmtirîn (rengdêr) piçektirîn, hindiktirîn, ji hemûyên din kêmtir, herî kêm, bi kêmî, herî kêm, ne kêmtir ji ...: Kêmtirîn deh kes mirin. (Yên ku mirin ne ji deh kesan kêmtir bûn lê belkî zêdetir bûn..
ji wêjeyê: Divê kurd kêmtirîn Kurdistaneka federe bixwazin(sernavê nivîsarek Îbrahîm Guçlu, Netkurd.com, 8/2009).
ji: kêm + -tirîn
kêmtirînkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêmtirîn
kêmtirkar (navdêr, mê) nermkar.
ji: kêmtir +-kar
kêmûkurî (navdêr, mê) kêmasî, êb, qisûr.
Herwiha: kêmûkurrî.
Bikaranîn: Bi taybetî di soranî de.
ji wêjeyê: Bila mikur bêm ko min nekariye tiştekî binivîsim! Qanûneke baş e an xirab e, nizanim! Çi kêmûkuriyên wê hene nizanim! Ez ji ba xwe ve hest dikim ko dillerzêneka ne pêwist ketiye nav rojnamevanan û bê sebeb ew qanûn ji wan re bûye xem, çima? Ezê hewl bidim li xwarê şiroveya vê bikim.(Bedran Ehmed: Qanûna rojnamevaniyê derkeve çi ye û dernekeve çi ye!, Nefel.com, 12/2007).
ji: kêm + -û- + kurrî
kêmûzêde (rengdêr) ne kêm ne zêde, navincî, pitir yan kêmtir
kêmxistin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêm
kêmxwê (rengdêr) xwarina ku xwêya wê kêm e.
Dijwate: têrxwê.
Têkildar: bêxwê, bixwê.
ji: kêm + xwê.
: kêmxwehî, kêmxwêtî, kêmxwêyî
kêmxwêtî (navdêr, mê) rewşa kêmxwêbûnê.
ji: kêmxwê + -tî
kêmxwîn (rengdêr) mirovê xwîna wî kêm be
kêmxwînî cureyekî nexweşiyên ku têkildarî xwînê ye
(rengdêr) derd nexweşîyeke mirovî digire ji encamê kêmbûna xwînê di canî da.
Bikaranîn: Lêker: kêmxwînî bûn, kêmxwînî kirin. Navdêr: kêmxwînîbûn, kêmxwînîkirin Rengdêr: kêmxwînîbûyî, kêmxwînîkirî
kêmxwînî bûn (lêker)(Binihêre:) kêmxwînî
kêmxwînî kirin (lêker)(Binihêre:) kêmxwînî
kêmxwînîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kêmxwînî
kêmxwînîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kêmxwînî
kêmxwînîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kêmxwînî kirin
kêmxwînîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêmxwînî
kêmyab (rengdêr) kêm, nadir, pelate, kêmpeyda, nedîtî, nebînayî, nadîde.
ji: kêm.
: kêmyabane, kêmyabî, kêmyabîtî, bêmyabtî
kêmyabane (rengdêr) bi awayekî kêmyab.
ji: kêmyab + -ane
kêmyabî (navdêr, mê) rewşa kêmyabbûnê, kêmî, nadir, kêmpeydatî.
ji: kêmyab + -î
kênc (navdêr, mê) bandor, hîkarî, tesîr, werêç, kelij, rayda, kartêkirin, bandûr, gotinên mirov dibêje daku xelk pê bikene.
Bide ber: gênc
kêndir (navdêr, nêr) ben, bizîng, werîs.
Bikaranîn: kurmanciya Efrînê, Semsûrê
kênek (Zazaki) (navdêr) keçik, qîzik.
Dijwate: lajek
kêr [I] fêde, sûd kêr [II] alava qutkirinê *kêr, kalanê xwe nabire
kêr bi hestî ketin (biwêj) xeterî û zor hatin pileya dawîn. de tu çi dikî bike, êdî kêr bi hestî ketiye.
kêr bûn (lêker)(Binihêre:) kêr
kêr dan (lêker)kêrlêdan.
ji: kêr + dan
kêr gihiştin hestî (biwêj) êdî sebr û tehemil neman.
ji wêjeyê: Leyla Zanayê nerazîbûna xwe li hemberî şideta polîs û eskeran ya li Kurdistanê nîşan da û ji serokwezîrê Tirkiyeyê Recep Tayyip Erdoganî re got: — Tu tank û polîsên xwe paşde bikişîne, heger gelê kurd kevir avêt hingê berpirsiyarî ya min e. Ne tu û ne jî partiya te ji vî gelî mezintir e. Ev gel dixwaze ko dergehên zîndanan bên vekirin, û ciwanên li serê çiyayan dakevin û ji bo gelê xwe siyasetê bikin. Kêr giha hestî. Ew krediya ko gelê kurd dabû te xelas bû. Li vî welatî gelek tiştên tarî hene ko nahêlin ev problem çareser bibe û ji vê ditirsin. Heta ko ev problem çareser jî nebe ew tirs jî her dê mezintir bibe.
kêr kirin 1. bi alava qutkirinê birîn 2. hesta yekî herişandin 3. bi kêrê lê xistin
(lêker)(Binihêre:) kêr
kêr kişandin (yekî) (biwêj) ji bo dijminatiyê hewl dan. heyder kêr kişimde celîl
kêr lê bikeve xwîn jê nayê (biwêj) şaşwazî bûn, dest ji emelan sar bûn. pir xemgîn bûn. dema ku nexwesnêrê ji wan re got: -bila serê we sax be. hevalê wejiyana xwe winda kir, kêr li knrkeran biketa xwîn ji wan nedihat. hesen zinar
kêr li sifra nan lê dixwe xistin (biwêj) îxanet kirin. li hemberî yê qencîkirî xayînî û bêbextî kirin. piştî ew qas qenciyê, zoro çû, kêr li sifrn nun lê dixwe xist.
kêra xwe di bêrikê de dîtin (biwêj) di derka dijminahî û dilnexwaziya yekî de bûn. kî çi dibêje bila bibêje, min kêra xwe di bêrîka wî de ilîtiye.
kêra xwe tûj kirin (biwêj) xwe ji bo niyetêke ne erênî amade kirin. wî ji bo heyder kêra xwe tûj kiriye, xwedê axiriyê xêr bike.
kêrakî roja yekşemê
kêran darê stûr ê ku davêjin ser banekî fireh û ên biçûk jî li ser wî datînin; garîte
(navdêr, nêr) karîte, max, beşt, nîre, ribanek, girş, şeqle, gelender, onî, mertek, mirdiyaq, garîte, darê yan asinê dirêj û qayîm (bi taybetî yê ku ban xwe li ser radigire).
Bide ber: kêlan.
: kêranî
kêrandin (navdêr, mê) çêkirina tiştê bi kêrî karînanê bihêt, nûjenkirin, bijînkirin, bdn, :ez di kêrînim em di kêrînîn tu di kêrînî hûn di kêrînin ew di kêrîne…it ewan di kêrînin pr, :dêbi +bdn bdb, :di kêrand di kêrandin db dûr, :kêrandibû kêrandibûn (f), :bi kêrîne bi kêrînin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کێراندن
kêranê ber çavên xwe nedîtin, zilikê ber çavên xelkê dîtin (biwêj) kêmasî û çewtiyên xwe yên mezin na, lê yên xelkê yên pir piçûk dîtin. ew qas jî nabe lo! bager kêranê ber çavê xwe nabîne, lê zilikê ber çavê xelkê dibîne.
kêranfiroş (navdêr, mê) beştvan, beştfiroş.
ji: kêran +-firoş
kêranî (navdêr, mê) rewşa kêranbûnê.
ji: kêran + -î
kêranîn (navdêr, mê) bi karanîn, kar pê kirin, bi kêr înan
kêranxane (navdêr, mê) dîrckxane.
ji: kêran +-xane
kêrat (navdêr, mê) kêrat: xirnûf, xerûb, darek e ku hin kulîlkên zer yên avşîrîn dide ku zarok dikarin bimêjin, berê wê wek fasûliyan e û kewal dixwin, Kêrat: navekî mêran.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: کێرات.
ji: hevreha soranî کێرات (kêrat), ji yunanî κεράτιον (kêration) ji κέρας (şax, strû) ji proto-hindûewropî ḱer- (ser, şax, strû - ku serekaniya ser ya kurdî ye jî). Peyva yûnanî hem serekaniya navê vê darê yê zanistî ye ku Ceratonia siliqua ye û hem jî serekaniya peyva قيراط (qîrat: qelp, qelpik) ya erebî ye. Bi rêya peyva erebî herwiha bi maneya yekîneya pîvana zêrr û gewherên din yên bihagiran wek karat li dinyayê belav bûye ji ber ku berê orijînaliya gewheran beramberî berên hin daran dihat pîvan: inglîzî û frensî carat, îtalî carato, rûsî карат (karat), portugalî û spanî quilate, çînî 克拉 (kèlā).... Navê zanistî: Ceratonia siliqua
kêratî (navdêr, mê) yekşem, lehd.
Herwiha: kêrakî.
Bide ber: kêrhatî.
Bikaranîn: devoka Serhedê.
ji wêjeyê: Li hêla Tetwanên mirovên temenbilind ji roja yekşemê re dibêjin kéêatî. We qet bihîstiye? Ez bawer dikim ku bi ermenî ye. jêderNesrîn Rojkan di kzk de, 2/2014.
ji: . Ji ermenî: կիրակի (kîrakî: yekşem) ji ermeniya kevn կիւրակէ (kîwrakê: yekşem) ji yunanî Κυριακή (Kuriakê: yekşem) κύριος (serwer, xweda - mebest jê Îsa ye anku roja Îsayî ku di filetiyê de roja pîroz ya hefteyê ye.)
kêrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kêr
kêrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kêr
kêrdarî (navdêr, mê) bikêritî, kêrhatîbûn, sûdmendî, havildarî, kelkdarî, feydedarî.
ji: kêr +-darî
kêrdew (navdêr, mê) amûrek meşkê
kêrê 1. kû derê, kû 2. kêr (tewandî) , kêr
kêrê nabe ber gê, gê tîne ber kêrê (biwêj) ji bo karên çiloçepî tê gotin. jixwe ew tişt wisa karan çiloçepî dike. kêrê nabe ber gê, gê tîne ber kêrê.
kêrg (navdêr) kêroşk, kerguh, xirrnîfk
kêrhatî (rengdêr) bikêr, bimifa, sûdmend, bifêde, bifeyde, sûdder, bisûd, bikelk, bixêr, biber, guncav, minasib, jêhatî, mifadar, bikar, baş, qenc, rind, xêrdar.
Herwiha: bikêrhatî.
Dijwate: bêkêr, kêrnehatî.
ji: bi kêr hatin.
Bikaranîn: Lêker: kêrhatî bûn, kêrhatî kirin. Navdêr: kêrhatîbûn, kêrhatîkirin Rengdêr: kêrhatîbûyî, kêrhatîkirî
kêrhatî bûn (lêker)(Binihêre:) kêrhatî
kêrhatî kirin (lêker)(Binihêre:) kêrhatî
kêrhatîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kêrhatî
kêrhatîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kêrhatî
kêrhatîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kêrhatî kirin
kêrhatîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêrhatî
kêrhatinî (navdêr, mê) kêrhatî, destdayî.
ji: kêrhatin +-î
kêrhatinkî (navdêr, mê) bi kêrhatinî.
ji: kêrhatin +-kî
kêrik 1. kêra berikê 2. kêra kalanî *hesinê bê esas, ne dibe kêrik ne jî das
(navdêr, mê) kêrên biçûk, çeqok, çeqo, kêr.
Herwiha: kêrk.
ji: kêr + -ik
kêrika goşt (navdêr, mê) kêrika ku goşt pê tê jêkirin
kêrîşk (navdêr, nêr) (navdêr, mê) candar giyandarekê şîrdere malî û kûvîye, xirnîk
kêrker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê kêr dike.
ji: kêr + -ker
kêrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kêr kirin
kêrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêr
kêrnehatî 1. bêkêr 2. bêfayde 3. jinkok/mêrkok *jina kêrnehatî, avê dirijîne û dibêje: 'xêr e'
(rengdêr) bêkêr, bêwec, bêmifa, bêsûde, bêkelk, pûç, bêber, bêxêr, xirab, nebaş, tiştê ku nikare bo armancek baş bêt bikaranîn, tiştê ku ti mifa ji bikaranîna wî nîne, bêqezenc, bêfêde, nekêr, nebikêrhatî, bêsûd, lawaz.
Herwiha: bikêrnehatî, nekêrhatî.
Dijwate: kêrhatî.
ji: kêr + ne- + hatî
kêrnehatî bûn (lêker)(Binihêre:) kêrnehatî
kêrnehatî kirin (lêker)(Binihêre:) kêrnehatî
kêrnehatîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) kêrnehatî
kêrnehatîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) kêrnehatî
kêrnehatîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kêrnehatî kirin
kêrnehatîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêrnehatî
kêrperest (navdêr, mê) havilperest, sûdegir, kelkperest, sûdewart, sûdeperest, liştok, feydexwaz, behreger, feydeperest, mefaperest, menfeetperest.
ji: kêr +-perest
kêrperestî (navdêr, mê) havilperestî, sûdegirî, kelkperestî, sûdewartî, sûdeperestî, liştokî, feydexwazî, behregerî, feydeperestî, mefaperestî, menfeetperestî.
ji: kêr +-perestî
kêrsek (navdêr, mê) gumtil, şaltî, girik, kêsek, gilok, gulolk, gulat, telte, girikên axê: gumtileke axê, gumtila şekirê/xwê, teltî.
ji wêjeyê: Hevalno, dema em axê dikolin û ax dibe girik girik, em ji wan parçeyên axê yên mezin re dibêjin şaltî. Gelo hewe jî ev gotin bihîstiye? - Kêrsek an jî telte jêder
kêrt (navdêr, mê) kortik, korta biçûk , xêzik.
Bikaranîn: Lêker: kêrt kirin. Navdêr: kêrtkirin Rengdêr: kêrtkirî.
ji wêjeyê: Ji ber kêrt û kortên rêya bêasfalt û çexmûra şiliya baranê giran diçû Almanî Schlitz, Înglîzî kerf, Tirkî çentik, çetele, kerti, tırtık, tırtıl, Almanî Schlitz, Înglîzî kerf, Tirkî çentik, çetele, kerti, tırtık, tırtıl
kêrt kirin (lêker)(Binihêre:) kêrt
kêrtik [I] kewre kêrtik [II] girtik, girnoz
(navdêr, mê) kirt, kirtik, kêrt, niqrik, tîj, gen, xertik.
ji: kêrt +-ik
kêrtik kirin bi kewreyê tûj kirin
(lêker)niqirandin, kirt kirin, gen kirin, kêrt kirin, kirtkirin, kêrtikkirin, kertik kirin, niqirkirin, niqirkdan, niqirk dan.
ji: kêrtik + kirin
kêrtikî kirin 1. girtikgirtikî kirin 2. qelîştekên biçûk tê de çêkirin
kêrtikkirin (navdêr, mê) niqirandin, kirt kirin, gen kirin, kêrt kirin, kirtkirin, kertik kirin, kêrtik kirin, niqirkirin, niqirkdan, niqirk dan.
ji: kêrtik +kirin
kêrtkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kêrt kirin
kêrtkirin (navdêr) nikrandin, têkolan, qewartin
kêş [I] kêşan *diran biêşe, derman kêş e kêş [II] û mêş 1. heşerat 2. bihok 3. kêzik kêş [III] 1. pîvan 2. di pîvanê de wekhevî kêş [IV] 1. keyskirî 2. tiştê baş jenandî êş [V] erdê ku bi ava lîçan tê avdan kêş [VI] kesê ku bûjenên sermestiyê dikêşe kêş [VII] doz
1. erebok, erebane (navdêr, mê) kêşe , kole , qol, erebane, erebok, hin cûn erebok in ku li pey dewaran tên kişandin.
Bikaranîn: Lêker: kêş kirin. Navdêr: kêşkirin Rengdêr: kêşkirî.
Herwiha: kaş kêşe
kêş î (navdêr, mê) vezandin, kişandin, kişandin.
ji: kêş +-î
kêş kirin (lêker)(Binihêre:) kêş
kêş û vekêş 1. birin û anîn, kaş û berkaş 2. bilindbûn û daketina ava deryayan; med û cezr
(navdêr) çûnehat (Ji ber sedema hêza rakêşê ya cismên asmanî, bandoran wan yê li ser hev dike ku asta bahrê biguhere).
ji wêjeyê: Pirsek tê hole gelo her tim rewşenbîr li gel pêşveçûn û çaksazi yê ye? Nexêr, carna ji hindek rewşenbîr di bine sedema ku dolaba çaksaziyê ne zivire û di bin kelim di rêya bizava nujenkrinê da û livlivîn wê ne ye xurt be, evjî li demê rewşenbîr li gel desthilatdariya olî -siyasî be (ji bo parastina berjewndiyên xwe tayibet û kesokî )û xwedan dîtnên kurt be li demê ev cure tuxmê rewşenbîran zêde bin wê bibe diyardeyeke pir tirsanek u kojek, çunke we hewil biden her hizrek yan pirojektekî ronakbîrî nûxwaz bimrînin û nehêle serhilbide, di virda rolê desthilatdaran bi hêz tê hole û hewil diden pitirya rewşenbîran bêxne bin baskên xwe da , bi her şêweyekî be û dikene xwedan paye û cihên bilind, lewma dûbergî di keve nav taxa rewşenbîran û kêş û vekêş çêdibe û ew bixwe ve mişul di bin eve jî bandora xwe ya nîgêtivî dixe ser piroseyê. ,.
ji: kêş + û + vekêş
kêşan/dikêşe/bikêşe 1. neqil kirin 2. pîvandin 3. dûyê baçikê hilkişandin gewriya xwe
kêşandî (rengdêr) mewzûn, pîvayî, pîvandî, kêşayî
kêşanî (navdêr, mê) rakêşanî.
ji: kêş +-anî
kêşayî (rengdêr) mewzûn, pîvayî, pîvandî, kêşandî
kêşbar mal û milkê ku raguhastina wan pêkan e
(rengdêr) tiştê ku dikare bê kişandin.
ji wêjeyê: w:Samî Tanrêzimana kurmancî; çapa berfirehkirî, rûpel: 304.
Bi alfabeyên din: elfabêya erebî: کێشبار.
Dijwate: .
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
kêşdar (rengdêr) hevrist.
ji: kêş +-dar
kêşe 1. arîşe, gelemşe, mesele 2. hevseng
1. nakokî yan pirsgirêk (navdêr, mê) nakokî, nelihevî, dubendî, pirsgirêk, arîşe, problem, mişkîle, krîz, qeyran, dîlema, pirs, doz, bela, nexweşî.
Dijwate: çare.
ji: Belkî ji kêşan.
: bêkêşe, bêkêşetî, bêkêşeyî, bikêşe, bikêşetî, bikêşeyî, kêşedar, kêşedarî, kêşehez, kêşehezî, kêşekirr, kêşekirr, kêşekirrî, kêşesaz, kêşesazî, kêşeyar, kêşeyarî
kêşedar (rengdêr) astengdar.
ji: kêşe +-dar
kêsek (navdêr, mê) Axa li ser hev hişk bûye û gilokan an tertên piçûk çêdike. Piştî cotkirina erd gelek kêsek çêdibin (Binihêre:) tert
kêşekî (navdêr, mê) bi kêşeyî.
ji: kêşe +-kî
kêşekirî (rengdêr) şerkirî, cengkirî.
ji: kêşe +kirî
kêşer (navdêr, mê) kişandin, rakişan, kişan, hilmêjk.
ji: kêş +-er
kêşeya neteweyî meseleya miletekî
kêşeyên navneteweyî hevsengên di navbera koma gelan de
kêşeyî (navdêr, mê) gelşeyî, arîşeyî, problematîk.
ji: kêşe +-yî
kêşî (navdêr, mê) vezandin, kişandin, kişandin.
ji: kêş + -î
kêşik (navdêr, mê) colank, çinçîr, hêlûç, gangol, gengola, hamak, çincîr
kêşim bejn û bal
kêşîtî (navdêr, mê) hevristîtî.
ji: kêş +-îtî
kêşkêşk (navdêr, mê) kaşûn, palak, xijîjank, skî, kaşkaşok
kêşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye kêş kirin
kêşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) kêş
kêşmale (navdêr, nêr) (navdêr, mê) xerçeng, kêvjal, kevjal, penceşêr, kêmjale, kêjmale
kêşman (Binihêre:) kêş
kêşmekêş (navdêr, mê) dubendî, nelihevî, nakokî, dîlema, lihevnekirin, arîşe, kêşe, pirsgirêk, problem.
ji wêjeyê: Gelo dê çend meh bi vê kêşmekêşê ve borin heta komisyon bêt çêkirin û dê çend wext bo wê komisyonê bimîne da ew bi karûbarên xwe di wextê destnîşankirî de rabe!(Serokwezîrê Iraqê komisyoneka nû bo pirsgirêka Kerkûkê çê dike, Nefel.com, 7/2006).
: kêşmekêşî
kêşmekêşî (navdêr, mê) rewşa kêşmekêş heye, halê kêşmekêşiyê, anarşîzm, alozî, tevlihevî, geremolî.
ji wêjeyê: Bi vê hevpeyivînê careka din diyar bû ku kêşmekêşî û bêprogramîyeka mezin di pirsa zimanê yekgirtî û perwerdeyê de li nav me heye(ISRARA ”ZIMANEKÎ YEKGIRTΔ STALÎNÎZM E, Netkurd.com.com, 05/02/2008)
kêşok (rengdêr) cazib, balkêş, dilniwaz, dilkêş, kêşwer
kêşsaz (navdêr, mê) bibeşavend, biqafiye.
ji: kêş +-saz
kêste (navdêr, mê) gundek e li devera Behdînan.
: kêsteyî, kêsteyîtî
kêşvan (navdêr, mê) kişîner, qapanê), kişînok.
ji: kêş +-van
kêsvês kirin (biwêj) ji hev belav kirin. pirsgirêk bi dawî kirin. heta me xwe gihande maritf axa meseleya wan kêsvês kiribû û çûbû gundê xwe.
kêşwer cazibedar, baldiz
(rengdêr) cazib, balkêş, dilniwaz, dilkêş, kêşok
kêtre (navdêr, mê) xirabî, pîsî.
ji wêjeyê: Li herêma Botan bêjeya kêtre bi menaya karekê gelek xirab têt bi kar anîn..
ji: jiereb طثرة (ṭeṯre) jiarami ܬܛܪܐ (têtra). Herwiha
Bide ber: kirêt.
kêvjal kevjal
kêvjing (navdêr, mê) kevjal, kerevîd, kerevîdes, istakoz, karavide
kêvrîşk/kêvroşk sewaleke giyaxur a ku lingên wê yên pêşîn kin in û bi beza xwe ve navdar e, kerguh *adarê kêvrîşk sibehan xwîn dimîze, nîvro xwe davêje ber siya darê
kêwî (Soranî) kûvî, ne kedî, çiyayî, zozanî, ne deştî.
Bide ber: rêwî.
: kêwîtî
kêwîtî (navdêr, mê) rewşa kêwîbûnê.
ji: kêwî + -tî
kêz cureyekî bihukan e
(navdêr, mê) hin candarên biçûk yên mîna mêşan yan jê mezintir lê û nafirrin.
Bide ber: gêrik, mêrî, pêşû.
: kêzik.
ji: Bi zimanê sûmerî ji bo kêzik/kêz em dibêjin kazaza û kaz/kuzazu. Peyvên kurdî û sûmerî gelek nezik in.
kêza deqdeqî (navdêr) xalxalok, kêzxatûn, sosîn, sosik, kêzika hecê, kêzika xalo, solik, horhorîk, hechecok, sûsnîmûsnî.
Herwiha: kêzika deqdeqî kêzka deqdeqî
kêza gûgerrînk (navdêr, mê) kêza gûgerrok, buxuçik, kêza gû, kêzikek e bi wê tê nasîn ku gogên ji axê yan rîxê digindirrîne anku girrêl dike.
Herwiha: kêza gûgerînk, kêza gûgerrîng, kêza gûgerîng, kêzika gûgerrînk, kêzika gûgerînk, kêzika gûgerrîng, kêzika gûgerîng, kêzka gûgerrînk, kêzka gûgerînk, kêzka gûgerrîng, kêzka gûgerîng.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: (binere jor), soranî: ?, zazakî: golal (ji gi + leyr), hewramî: ?
kêzgilolk kêzika gûgerîn
(navdêr, mê) kêzik kêzeka reşerîxa candaran dike gilolk jibo xwarina xwe û têjikan di nav da dike
kêzgûgerîn (navdêr, mê) kêz kêzgilolk
kêzî (navdêr, mê) kêz.
ji: kêz +-î
kêzik kêza biçûk kêzim kêzim
(navdêr, mê) kêzên biçûk.
Herwiha: kêzk.
ji: kêz + -ik, Bi zimanê sûmerî ji bo kêzik/kêz em dibêjin kazaza û kaz/kuzazu. Peyvên kurdî û sûmerî gelek nezik in..
ji wêjeyê: Kêzik ji malbata kurm û kêzan e. Bi hejmara xwe lawirên herî zêde ne. Heta nuha 300 hezar cinsên wan hatine dîtin. Perikên wan gelekî tenik in, lê qalikên wan pir hişk in. Piraniya wan gezok in.
kêzika hecê (navdêr) xalxalok, sosîn, sosik, kêzika xalo, kêzxatûn, solik, horhorîk, kêza deqdeqî, hechecok, sûsnîmûsnî.
Herwiha: kêza hecê kêzka hecê
kêzika kulfê ketin nav dilê (yekî) (biwêj) înşelah kêzika kulfê têkeve nav dilê wê. (nifir)
kêzika xalo (navdêr) xalxalok, sosîn, sosik, kêzika hecê, kêzxatûn, solik, horhorîk, kêza deqdeqî, hechecok, sûsnîmûsnî.
Herwiha: kêza xalo kêza xaloyî kêzka xalo kêzika xaloyî kêzka xaloyî
kêziknas (navdêr, mê) buxiknas, entomolojîst.
ji: kêzik +-nas
kêziknasî (navdêr, mê) entomolojî.
ji: kêzik +-nasî
kêzîn [I] kîzên kêzîn [II] 1. borî, lûle 2. cihoka binaxeya gemarê 3. gizirîna tiştê avî
(lêker)tehtê qalpax, lexem.
ji: kêz +-în
kêzîn kirin 1. (tiştê avî) ji ber çûn 2. gizirandin
(lêker) kêzîn.
ji: kêzîn + kirin
kêzînîkirî (navdêr, mê) nihûnkirî.
ji: kêzîn +-î +kirî
kêzînîkirin (navdêr, mê) nihûnkirin.
ji: kêzîn +-î +kirin
kêzm 1. darê ku wekî piştekê tê bicihkirin 2. sing, şêt
kêzok (navdêr, mê) hipî.
ji: kêz +-ok
kêzxatûn (navdêr, mê) xalxalok, sosîn, sosik, kêzika hecê, kêzika xalo, kêzek mîna nîv-gogê ye û rengê pişta wê bi gelemperî sor e lê pîneyên reş lê hene, solik, horhorîk, kêza deqdeqî, hechecok, sûsnîmûsnî.
Herwiha: kêzxatîn, kêzxatînk, kêzxatûnk, kêzxatwîn, kêzxatwînk.
ji: kêz + xatûn.
ji wêjeyê: Kêza Kêzxatûn, xwediya şimka reqreqûn, xwediya şara pitpitûn, xwediya kirasê geretûn...(Ji zargotina kurdî)
who (in oblique case)
see=kî
who (in oblique case)
kêf joy
f. pleasure, joy. li kêfa wê nedihat=she wasn’t enjoying it.
f. enjoy, joy (kêf hatin: to be happy)
kêf û sefa pleasure
kêfî arbitrary; whimsical
kêfxweş happy.
happy
kêfxweşî f. happiness, pleasure, rejoicing.
kêl m. grave
kêlek (f.) edge
f. side, edge
kêlî (f.) second (time)
kêliyê û pê de (ji vê kêliyê û pê de) from now on, henceforth
kêm little, few; (ne têr, ne bes) insufficient
(adj.) little, less
few; little; lacking
few, little bit. Also see: kêm kirin, kêm mabû ku, kêmanî, kêmasî, kêm û zêde, bêkêmasî, bi kêmanî
few
kêm bûn (vi) to decrease, to reduce, to lessen
kêm caran rarely
rarely
kêm kirin (vt) to decrease, to reduce, to lessen
to reduce, to diminish
v.t. to lessen.
v.t. to lessen.
kêm mabû ku (+ subj.) almost: kêm mabû ku dila te ji kêfa ji sînga te derkeve=your heart almost leapt out of your breast from joy.
kêm û zêde passably, approximately
more or less
kêmanî minority
f. deficiency, inadequacy.
kêmasî shortcoming
(f.) bad, imperfeotion, defect, deficiency
f. paucity.
kêmdîtî (adj.) rare
kêmenetewe ethnic minority
kêmî xwe ditin to despise
kêmtemen minor, underage
kêmtir (adj.) less, little
kêr (1) knife
(f.) knife, use, accident,
f. knife
1. f. knife 2. f. benefit, profit, effect. Also see: bi kêrî ... hatin
kêr kirin to stab, to knife
kêrker stabber
kêrûşk rabbit
kês = keys
= keys
kêşan v.t. to pull, draw; cixare kêşan=to smoke cigarettes
(1) to pull (2) to last (3) to smoke (cixare kêşan)
v.t. to pull, draw; cixare kêşan=to smoke cigarettes
kêşîner attractive
kêşînerî attraction
kêvroşk f. rabbit
kêz f. bug, insect.
kêzik (f.) insect
f. bug
kê  (pron. pers.) who
welche
welcher
welches
wem
wen
wer
wessen
kêç Floh
kêf Begehren
Freude
Lust
Spaß
Vergnügen
Wohlsein
Wunsch
kêf hatin freuen, sich ~
glücklich sein
kêf jê re hatin gern haben
mögen
kêf kirin amüsieren
amüsieren, sich ~
erfreuen
sich wohlfühlen
kêfa kesekî kirin jdn amüsieren
jdn belustigen
jdn erfreuen
kêfa yekî anîn angenehm sein
befriedigen
gefallen
kêfa yekî hatin freuen, sich ~
froh sein
glücklich sein
kêfçîbûn Genießen
Genuss
kêfxweş erfreut
froh
fröhlich
zufrieden
Zufriedenstellung
kêl grob genäht
langer Stein
kêlek Kante
Rand
Richtung
Rubrik
Seite
kêlendî Sense
kêlendîn abmähen
kêlî Augenblick [m.]
Moment
Weile
kêlik Augenblick [m.]
Moment
Weile
kêlîk Augenblick [m.]
Moment
Weile
kêlindî Sense
kêlindîn abmähen
kêlpidan Zange
kêm Defekt
mangelhaft
Mikrobe
minus
selten
ungenügend
wenig
kêm kirin einschränken
nachlassen
reduzieren
verringern
kêm zêde einigermaßen
mehr oder weniger
ungefähr
kêmanî Fehler
Makel
Mangel
Schwäche
kêmasî Defekt
Fehler
Fehlerhaftigkeit
Makel
Mangel
Mangelhaftigkeit
Unvollkommenheit
kêmbiha dürftig
niedriger Preis
kêmî Defekt
Mangel
kêmkirin reduzieren
vermindern
kêmû û zêde etwa
ungefähr
kêmut Rundhorn beim Amboss
Vierkanthorn beim Amboss
kêmuzeyde einigermaßen
mehr oder weniger
ungefähr
kêndir Hanf
Seil
Strick
kêr brauchbar
Funktion
gut,
Messer
notwendig
nützlich
schlau
spitz
stramm
tauglich
verschlagen
von guter Qualität
kêr hatin nützlich sein
zu etwas nütze sein
kêrakî Sonntag
kêran Balken
Kantholz
Querbalken
kêrî Gebirgsrücken
kês Anlass
Gelegenheit
kêş Abhang
Hang
Steilhang
Versmaß
kêşan wiegen
kêşan erdulden
ertragen
ziehen
kêşe Problem
kêşîn sich wiegen
kêvjale Krabbe
Krebs
kêwrîşk Hase
kêwrûşk Hase
kêwşingm Krebs
kêz Insekt
Röhre
kêzik insekt
Käfer
c. kam, kom, kamik, komik, kim
kêç m. zoo. keke, kêk m.
kêç ketin lng. . kekî rikewtene
kêçî derya m. zoo. zirkeke, karîdese, keka deryayî m.
kêf m. keyf, kêf n.
kêf ajotin lg. keyf ramitene
kêf derxistin lg. keyf vetene
kêf hatin lng. . keyf ameyene
kêf kirin lg. . keyf kerdene, sa bîyene
kêf û sahî m. keyf û sahîye, keyf û esq, keyf û sefa m.
kêf û zewq m. keyf û sahîye, keyf û esq, keyf û sefa m.
m. zewqûsefa, sahîye, zewqûsayî, keyfûzewq n.
kêf xira kirin lg. keyf xirabkerdene, keyf xerepnayene
kêf xwastin lg. keyf wastene
kêfal n. zoo. serekol, kefal n.
kêfaret m. mijûlîye, mesqele, xecel, mijûlayî, mesxele, xejel, mujîlîye m.
m. zahmet n. , çetinîye m., mesqe n., zehmet n.
kêfaret kirin lng. . cebelîyene
kêfdar rd. keyfin, keyfwes
kêferat m. qêret, cehd, hewl, xîret, cat, xeyret, qîret, xêret n.
kêfî rd. keyfî, giredayisê wazî
kêfirîn lng. . cebelîyene, bilîye kewtene, pê mijûl bîyene, pê xecelîyene
m. cebelîyayis, bilîyekewtis, pêmijûlbîyayis n.
kêfîtî m. keyfîye, keyfîyênî m.
kêfîyet m. çitoyîye m., mahîyet n., wesif n., bergehîye m., keyfîyet n., esas n.
kêfpirsîn lg. keyf persayene
kêfrevandin lg. keyf remnayene
kêfrevîn lng. . keyf remayene
kêfsing m. zoo. kerkence, çarpenrîke, kerkinca awî, kerkince, kerkance, kirkince m.
kêfte m. pingawe, pengawe m.
kêfxwe bûn m. keyfwesbîyayis, keyfinbîyayis n. *li gorî kêfa xwe h. goreyê keyfê xo, goreyê zerîya xo
kêfxwes rd. keyfin, keyfwes
rd. zerewes, xosnûd, memnun, zeresa, keyfwes, weshal, zerexos
kêfxwes bûn lng. . keyfwes bîyene, keyfin bîyene
lng. zerewes bîyene, sa bîyene, zeresa bîyene, xosnûd bîyene, keyfwes bîyene
kêfxwes kirin lg. zerewes kerdene, zeresa kerdene, xosnûd kerdene, keyfwes kerdene
kêfxwesî m. zerewesîye, xosnûdîye, weshalîye, memnunîye, xosnûdênî, weshalênî, zerewesênî m.
kêfxwesî dan lg. keyfwesîye dayene, zerewesîye dayene
kêl m. gornbere, gornkêle, kêlike, hemde, berkole, gornsîye, kemera mezele, kemera gorne, kêle, berkuele m.
n. zoo. kel, hevur, tik, keleje, nêrî, kelece, kelîce, kilîce, keleze, kilînce, kelje n.
m. qînate, kod, debo, sinik n.
m. kêl, sul, gav, çêl n.
kêl dan lg. sul kerdene, henc kerdene, kêl kerdene, selnayene, çêl kerdene, gav kerdene, sulnayene
kêlan lg. kinitene, mer kerdene
lg. . ramitene, cite ramitene
kêlb m. zoo. marîceke, kirpe, marûla, meleke, milawine, marmalûke, malmalike, malba, malwa m.
kêlbe m. qetul, dardês, hefte n.
kêlbik m. zoo. marîceke, kirpe, marûla, meleke, milawine, marmalûke, malmalike, malba, malwa m.
kêlbizer m. zoo. kelpe, semendere m.
kêldan m. sulkerdis, henckerdis, kêlkerdis, selnayis, çêlkerdis, sulnayis n.
kêldayî rd. sulkerde, gavkerde, çêlkerde, kêlkerde, selnaye
kêlek m. kîste, kaleke, nekse, kiste m.
kêleka behrê n. kista deryayî, kaleka deryayî m.
kêlendî m. kelendire, çelemtu, qiri m., tirpane, kelandire m.
kêlendî kirin lg. kelendir kerdene, qirim kerdene, tirpan kerdene, çelemtu kerdene
kêlendîkês m/n. kelendirantox, çelemtuantox, qirimantox, qirimcî, tirpancî n.
kêlendîkêsî m. kelendirantoxîye, çelemtuantoxîye, qirimantoxîye, qirîmcîyênî, tirpancîyênî, kelendirantoxênî, çelemtuantoxênî, qirimantoxênî m.
kêlendîkirin m. kelendirkerdis, qirimkerdis, tirpankerdis, çelemtukerdis n.
kêlêr m. qilope, mentese n.
kêlg m. hêga, zi m., hîga, yega n.
kêlî m. vîste m., hêne m., lehza m., qas n., vîsteke m.
kêliç m. ono. banê çi m., çermeyê çi m., qapaxê çimî n.
kêlik m. game., hêne, tir m., hing, hele, linge, hek, hile m.
m. gornbere, gornkêle, kêlike, hemde, berkole, gornsîye, kemera mezele, kemera gorne, kêle, berkuele m.
kêlindf m. kelendire, çelemtu, qiri m., tirpane, kelandire m.
kêling m. kelendire, çelemtu, qiri m., tirpane, kelandire m.
kêlûde m. qalik, qasil, çekûle, qafik, çule, tofil, pûr, çek n.
kêlûn kirin lg. kilît kerdene, qefelnayene, zirze kerdene
kêlûnkirî rd. kilîtkerde
kêm rd. kêm, kêmpeyda, sêrek, nadir
rd. kêm, ke m., nuxsan
m. ricaw, rêm, îzra, rîm, lêm, leym, lîm, rîem, reym n.
kêm bûn lng. . kêm bîyene
kêm dîtîn lg. kêm vînitene
kêm girtin lg. ricaw girewtene, rêm girewtene
kêm hatin lng. . kêm ameyene, rîrê nêvetene
kêm kêm h. kêm doliman, nadîren, kêm kêm, senik reyan, sêrekane
kêm kirin lg. kêm kerdene, kêmnayene, waro dayene
kêm tirîn rd. tewr kêm, tewr senik, senikêrên, mînîmum, kêmêrên, asgarî, mînîmal
kêm zêde h. cêrecor, teqrîben, cêr û cor, kêm zêde
kêma mîdeyê m. tip. gastrît, rêmê madeyî, îltihabê madeyî n.
kêmahî m. kêmîye m., evyj m., qusi n., kêmanîye m., noxsanîye m., owc m., kêmasîye m., kêmasênî m., kêmênî m.
kêmanî derketin lng. . kêmîye vejîyene, evvj vejîyene
kêmanîa n. kêmîye m., ewj m., qusir n., kêmanîye m., noxsanîye m., owc m., kêmasîye m. , kêmasênî m., kêmênî m.
kêmaqil rd. famkor, vîrekor, kêmhes, kêmaqil, kêmmezg, bêfam, korefam, korfêm, bêfehm
kêmaqilî m. bêaqîlîye, bêhesîye, kêmaqilîye, bêaqilênî m.
kêmaqilî kirin lg. bêaqîlîye kerdene, bêhesîye kerdene, kêmaqilîye kerdene, bêaqilênî kerdene
kêmasî m. kêmîye m., evyj m., qusir n. , kêmanîye m., noxsanîye m., owc m., kêmasîye m., kêmasênî m., kêmênî m.
kêmatî m. ekalîyet n., senikayîye m.
kêmatîya budçeyê n. kêmîya butçeye m.
kêmav rd. kêmaw
kêmavî m. kêmawîye, kêmawênî m.
kêmayetî m. ekalîyet n., senikayîye m.
m. kêmîye m., evyj m., qusi n., kêmanîye m., noxsanîye m., owc m., kêmasîye m., kêmasênî m., kêmênî m.
kêmayî m. kêmîye m., evyj m., qusir n., kêmanîye m., noxsanîye m., owc m., kêmasîye m., kêmasênî m., kêmênî m.
kêmber rd. kêmver, bêver, kemver
kêmberî m. kêmverîye, bêverîye, kêmverênî, bêverênî m.
kêmbîr rd. kêmvîr
kêmbûn m. kêmbîyayis n.
kêmcaran h. kêm doliman, nadîren, kêm kêm, senik reyan, sêrekane
kêmdahat rd. kêmdeber, kêmdîlig
kêmdar rd. ricawin, rêmin
kêmdîtî rd. nêdîye, kêmdîye, nadîde, nêvînite
kêmek m. mat. kêmek (-) n.
kêmeyar rd. kêmeyar, eyax
kêmgirtî rd. ricawgirewte, rêmgirewte
kêmgirtin m. ricawgirewtis, rêmgirewtis n.
kêmhis rd. famkor, vîrekor, kêmhes, kêmaqil, kêmmezg, bêfam, korefam, korfêm, bêfehm
kêmî m. kêmîye m.r evyj m., qusir n., kêmanîye m., noxsanîye m., owc m., kêmasîye m., kêmasênî m., kêmênî m.
kêmkirin m. kêmkerdis, senikkerdis, kêmnayis, seniknayis n.
kêmmesref rd. teserûfin, kêmmesrefin
kêmnetewe m. ekalîye n., senikayîye m.
kêmpeyda rd. kêm, kêmpeyda, sêrek, nadir
kêmqîmet rd. kêmbaha, kêmsedr, bêsedr, nêgiranbaha, bêqîmet, bêrîmet, bênirx, nêhêca
kêmronî rd. kêmrostî, rostrîsihêl, los
kêmronîî bûn lng. kêmrostî bîyene, rostrîsihêl bîyene, los bîyene
kêmronîî kirin lg. kêmrostî kerdene, rostrîsihêl kerdene, los kerdene
kêmronîîbûn m. kêmrostîbîyayis, rostrîsihêlbîyayis, losbîyayis n.
kêmronîîkirin m. kêmrostîkerdis, rostrîsihêlkerdis, loskerdis n.
kêmtir rd. kêmêr
kêmtirker rd. kêmêrker, kêmêrnayox
kêmxistin lg. kêm warodayene, honur sikitene, tehkîr kerdene, qij warodayene
m. xorkerdis, kêmwarodayis, qijwarodayis, nizmkerdis, xornayis n.
kêmxistina nirx m. devaluasyon, warodayisê nirxî n.
kêmxwîn rd. kêmgonî, anemîk, bêgonî
kêmxwînî m. kêmgonîye, anemîkîye, bêgonênî, kêmgonênî m.
kêmxwînî bûn lng. kêmgonin bîyene, bêgonî bîyene
kênc m. bandûre, tesîr, bandore m.
kêr m. kardî, kard m.
m. havile, kêr, nef, fayde, îstîfade m.
kêr kirin g. kardî kerdene
kêra diranokî n. kardîya birekine, kardîya dirdirikine, kardîya kertkertkine, kardîya fekbirekine m.
kêra dirdirkî n. kardîya birekine, kardîya dirdirikine, kardîya kertkertkine, kardîya fekbirekine m.
kêra kirtkirtkî n. kardîya birekine, kardîya dirdirikine, kardîya kertkertkine, kardîya fekbirekine m.
kêra nan n. kardîya nanî m.
kêra rezan n. kardîya rezan m.
kêra tuj kardîya tuje, kardîya girotê *kêr dan hestî bw. kardî xo do re aste, kardî xo no re aste, kardî reste aste
kêran n kêrang, çêran, sirît, kêran, keron, çêrang, kiron n. *kêranê ber çavê xwe nabîne, zilikê ber çavê xelkê dibîne kêrangê verê çimê xo nêvîneno, qirsê verê çimê sarî vîneno
kêrandin lg. . kêrnayene
kêranîn lg. karardene, gurenayene, bi karardene
kêrat m. bot. zergulî m.
kêrdank m. kardîdang n.
kêrdar rd. havildar, kêrdar, kêrin, nefin, faydeyin, havilin
kêrdar bûn lng. . cira havile vînitene, cira kêr vînitene, havildarîyene, kêrdar bîyene, havildar bîyene, kêrdariyene, fayde tira vênayene, cira havile wedayene, cira nefîyene
kêrdar kirin havildarnayene, kêrdar kerdene, havildar kerdene, kêrdarnayene
kêrdarbûn m. cirahavilevînitis, cirakêrvînitis, havildarîyayis, kêrdarbîyayis, havildarbîyayis, kêrdarîyayis, faydetiravênayis, cirahavilewedayis n.
kêrdarkirin m. havildarnayis, kêrdarkerdis, havildarkerdis, kêrdarnayis n.
kêre m. cog. ase, hiysar n.
kêre bûn lng. . ase bîyene
kêrfiros m/n. kardîrotox n.
kêrfirosî m. kardîrotoxîye, kardîrotoxênî m. *kêr gihan hestî bw. kardî xo do re aste, kardî xo no re aste, kardî reste aste *kêr gihaste hestî bw. kardî xo do re aste, kardî xo no re aste, kardî reste aste
kêrhatî rd. kêrameye
kêrhatin lng. . kêr ameyene
m. kêrameyis n.
kêrî m. loleb, lolev (meske de) n.
kêrî kirin lg. pare kerdene, parî kerdene, paye kerdene, bes kerdene, bare kerdene, pisk kerdene
kêrik m. gilazinge, kardîya kalenî, kardî m.
kêrker m/n. kardîvirastox, kardîcî n.
kêrperest rd. havilperest, kêrperest, kêrd, fayded, listek
kêrperestî m. havilperestîye, kêrperestîye, kêrcîyênî, faydecîyênî, listekîye, havilperestênî, kêrperestênî m. *bi kêr hatin lng. . bi kêrameyene, kêr ameyene
kêrsim m. tîtik, nejir, xemel, sus n.
kêrt m. kert, niqir, deye, kertik n.
kêrtik m. kert, niqir, deye, kertik n.
kês m. xîz, kês, kirkotî, gêle, çês n.
m. antis n.
m. cele n., rebeqe n., gidîse m., sele n.
m. ede. wezn, pêm n.
kês kirin lg. nîjnayene, lod kerdene, pêser qeldayene,îstif kerdene, pêsernayene, stok kerdene
kêsa kîteyê n. wezna hêceye m.
kêsan lg. antene, ontene
m. antis n.
m. antis, celb n.
m. senc,sence n. kêsansigsentene, sencayene, setene
m. sentis n.
m. rz. antis, tewenayîs n.
kêsana lêkeran n. rz. antisê karan n.
kêsandî rd. sente
kêsandin lg. antene, ontene
lg. sentene, sencayene, setene
m. sentis n.
kêsdar rd. ede. weznin, pêmin
kêse m. perse, alange, problem, persgire, mesele, aloz m.
rd. kêse, kilmebir, kilmeraye, raya kilme
kêse birin tg. kêse birnayene, kilm birnayene
kêsim n. tose, sikil, sikl n.
kêsîn lng. . andyene, ondyene, undyene, oncyene
kêsvan m/n. sentox n.
kêvjal m. zoo. kerkence, çarpencike, kerkinca awî, kerkince, kerkance, kirkince m.
kêvjar m. zoo. kerkence, çarpencike, kerkinca awî, kerkince, kerkance, kirkince m.
kêvjehr m. zoo. kerkence, çarpencike, kerkinca awî, kerkince, kerkance, kirkince m.
kêvjik m. silor, lîç, seleq, zîrç, pilisk, sortik, zîç, silor, lîs n.
kêwrisk m. zoo. hergos, hargos, herose, argos, hargus, awrês, ewrês, arwês, arbês, awris, ariwes, arus, aros n.
kêyîn lg. sanitene, kil kerdene, sunayene
kêz m. zoo. lulik, golal, gol n.
kêzik m. zoo. lulik, golal, gol n.
kêzika devçetel m. zoo. fekmeqes, meqesek, lulikofekmeqes n.
kêzika gugerin m. zoo. lulikê rixe, golala gî, lulikê silî, lulikê d, gagolî, luliko qogn, gulal, luliko sîya n.
kêzika hacê m. zoo. xalofir, xaualok, lulikê oxirî, bawkalik, bext, koskar, luliko sur n.
kêzika rêxê m. zoo. lulikê rixe, golala gî, lulikê silî, lulikê d, gagolî, luliko qoçin, gulal, luliko sîya n.
kêzika xalo m. zoo. xalofir, xabcalok, lulikê oxirî, bawkalik, bext, koskar, luliko sur n.
kêzikaavê m. zoo. lulikêawe m.
kêziknas m/n. luliknas, entomolojîst, golalsinas n.
kêziknasî m. luliknasîye, entomologî, golalsinasîye, entomolojî m.
kêzin m. kanalîzasyon, porxank n.
kêzîn m. lexem, laxim, leqem, lixem n.
kêzxatun m. zoo. xalofir, xabcalok, lulikê oxirî, bawkalik, bext, koskar, luliko sur n.
kêna kız
kêneke kız
kêran kiriş (dam direklerinin üzerine sıralandığı kiriş)

kê: Kê ye? Kî ye? Bo kê ye? Bo kê ye?
kêç kêç, spih
kêçawî kêçewî, kêçan-girtî
kêl (berdî ser gorekan) kêl, kevirê li ser gorê tê vedan û pirî caran tekstek li ser tê nivîsîn
(kox) kol, kolik, kox, koxik, xanîkê bêserûber
kêlan kêlan, bo çandinê ax (ne kûr) kolan, cot kirin, gasin lê dan
kêlge kêlgeh, zevî, cihê kêlanê
kêlraw kêlayî, (ne kûr) kolayî
kêr kîr, xir, pido, doqişk, organê cinsî yê mêran
xet, rêz
kêrat kêrat, teraş, devî, tiraş
kêrd bn çeqo
kêrzil pozbilind, difinbilind, kesa/ê xwe pir mezin dihesibîne
kêrzilî pozbilindî
kêş kêş, kêşandin, kişandin
giranî, qursî
kêş, pîvana helbestan
kêş kirdin kêşandin, kişandin, kêşan
kêşan kêşandin, kişandin, kêşan
(xayandin) vekêşan (Civîn dê du saetan vekêşe ango Civîn dê du saetan dirêj be)
kêşanewe vekişandin, paşve kişandin / kêşan
kêşdar dirêjvekêş, bûyera demek dirêj didome
kêşe pirsgirêk, arîşe, kêşe, problem, girift, dubendî
ked, rênc, rêncberî
kêşe dan ked kirin, rêncberî kirin
kêşedar bn kêşdar
kêşk kêşik, alava tişt pê tên kişandin
kêşman kêşman, dirêjker: gurîsî kêşman werîsê kêşman, werîsê li werîsek din hatiye zêdekirin daku dirêjtir bibe û bigihe ciyekî
kêşmekêş şerenîx, nîgaş, gengeşe, rikmane
kêşran kişîn, kêşîn, hatin kişandin / kêşandin / kêşan
kêşraw kêşayî, kişandî, kêşandî
kêw çiya
kêwî kûvî, kovî (dijberî 'kedî', 'kehî')
hov, wehşî
kêwî agirpirjên volkan, çiyayê agiravêj
kêwîle dêm, beyar, giyayê / fêkiyê bi xwe (ne bi avdana bi destê mirovan) çêdibin
kêyetî, kêyêtî kesîtî, kiyetî, nasnav, îdentîte
kêf anîn ŝati. Mi ŝatas esperanton.
kêfxweş feliĉa
gaja
kêfxweş bûn ĝoji
kêlek apud
kêlî momento
kêm kelka
kêm bûn manki
kêmî almenaŭ
kêrhatî havebla
utila
kêşandin tiri
kêz insekto
kêzik insekto