Encamên lêgerînê
jigolo jîgolo
jikle jîkle
jîkle m
jile qutik, êlek (ku jin li ser blûz de li xwe dikin)
qutik, êlek (ku jin li ser blûz de li xwe dikin) n
jilet (ji navê çêkerê wê Gilette) jîlet, cilêt
jilet gibi wekî dûzan e, eynî cilêt e
jiletlemek jîlet kirin , dan ber cilêtan
jîlet kirin l/gh, dan ber cilêtan l/bw
jimnastik 1. bedenparêzî, meşq, şino, îdman 2. jîmnastîk
jimnastik yapmak bedenparêzî kirin, îdman kirin, jîmnastîk kirin, meşq kirin
jimnastikçi 1. bedenparêz, meşqker 2. jîmnastîkker 3. mamosteyê jîmnastîkê
1. bedenparêz, meşqker 2. jîmnastîkker 3. mamosteyê jîmnastîkê nd/nt
jinekolog jînekolog
jînekolog nd/nt
jinekoloji jînekolojî
jînekolojî m
jips kevirê kilsê, jîps
kevirê kilsê, jîps nd
jiujitsu gulaşa japon, jîujîtsû
gulaşa japon, jîujîtsû m
jiujitsucu jîujîtsûker
jîujîtsûker n
ji den, dan.
rz/m 1. -dan/-den, -tan/-ten (çıkma hali eki) * ji gund derket köyden çıktı 2. -dan/-den * ev xwarin ji min bu yemek benden
ji (...) bûn 1) aynısı olmak * ev qumaş jê ye bu o kumaşın anısı 2) kopmak, kesilmek * destê wî jê bûye eli kopmuş 3) -den olmak, -e mensup olmak * ev ji wê berê ye bu o qabileden 4) terk etmek, bırakmak, kopmak * paşiyê ji wan bû sonunda onlardan koptu
ji (...) hez kirin (birini) sevmek
ji (....) hatin ecibandin (biri veya birilerinin) takdirini kazanmak
ji (tiştekî) behs kirin (bir şeyden) söz etmek
-den bahsetmek, bir şeye temas etmek, değinmek
ji (tiştekî) bi dûr ketin 1) (bir şeyden) uzaklaşmak 2) (bir şeyi) arkada bırakmak
ji (tiştekî) çêl kirin -den bahsetmek, değinmek bir şeye temas etmek
ji (yekî) aqil stendin (birinden) fikir almak, fikrini almak
ji (yekî) bihartin 1) (birini) aşmak, geçmek 2) boynuz kulağı geçmek
ji (yekî) ders stendin (an jî girtin) birinden ders almak
ji (yekî) din xwarin (birinden) geçinmek (kendi ihtiyaçlarını başkalarından sağlamak) * mêrik pere nade titûnê nakire, ji cigarekêşan dixwe adam para verip tütün almıyor, sigara içenlerden geçiniyor
ji (yekî) gotin xwarin argo adamakıllı azarlanmak
ji (yekî) hatin behs kirin birinin zikri geçmek
ji (yekî) hilanîn (birine) kin beslemek (veya kin tutmak)
ji (yekî) mijûl bûn 1) (biri) hakkında konuþmak 2) fitnelemek
ji ademo bixemo dertli insan oğlu
ji adet der nd gereğinden çok, alabildiğine
ji adet der bûn l/bw 1. aşırıya kaçmak, ölçüyü kaçırmak (yiyip içmekte veya davranışlarda) 2. adet dışına çıkmak
ji adet derketin l/bw 1. açılıp saçılmak (kadın için; eskisine göre ölçüsüz davranışlarda bulunmaya başlanmak) 2. çizmeyi aşmak
ji adet derxistin l/bw 1. aşırıya kaçırtmak 2. vur patlasın, çal oynasın
ji agir re tirûşa (tiştekî) heye ateşe dayanaklı
ji agir revîn ketin alavê yağmurdan kaçarken doluya tutulmak
ji alî tarafından.
ji alî bûn l/bw taraf tutmak, taraf olmak
ji aliyê h 1. -e tarafından * ji aliyê dostên xwe ve pir tê hezkirin dostları tarafından çok seviliyor 2. -e yönden 3. itibarıyla * ji hêla zanînê ve bilgi itibarıyla
ji aliyê (hêla an jî layê) min ve tarafımda
ji aliyê (yekî) bûn -den yana (olmak) * ez dê ji aliyê te bim ben senden yana olurum
ji aliyê (yekî) kirin 1) -den yana çıkmak * tu çima ji aliyê min nakî? sen niye benden yana çıkmıyorsun? 2) (birinin) yanında saf tutmak
ji aliyê (yekî) ve 1) -den yana, -e kalırsa * ji aliyê min ve xweş helal be benden yana helâl olsun 2) -den yana, için * ji alî zarokan ve xeman mexwin çocuklardan yana üzülmeyin 3) tarafında (eliyle, aracılığıyla) * ji aliyê Alî ve hatiye tijekirin Ali tarafında doldurulmuş
ji aliyê bedenê ve bedenen
ji aliyê çepê de soldan
ji aliyê daringî ve maddeten, maddî bakımdan
ji aliyê din ve öte yandan, diğer taraftan
ji aliyê gelekan ve çoklarınca
ji aliyê giyanî ve ruhen
ji aliyê malê dinyayê ve malca * ji aliyê malê dinyayê ve zengîn e malca zengin
ji aliyê mêran (an jî mirovan) ve adamca, adamcasına * ji aliyê mêran ve ji me zêdetir bûn adamca bizden fazlaydılar
ji aliyê min ve tarafımda
ji aliyê olî ve din bakımından, dinen
ji aliyê pereyan ve para bakımından, paraca
ji aliyê qûnê ve lê nêrîn sorumluluktan kaçınmak, yeterince dikkat etmemek
ji aliyê ruhî ve ruhen, ruhî bakımından
ji aliyê wicdan ve vicdanen, vicdani olarak
ji aliyê xwe ve hesabına * jixwe ez ji aliyê xwe ve bi ber dikevim zaten ben kendi hesabıma üzülüyorum
ji aliyê zehf kesî ve çoklarınca
ji aliyê... 1) -e tarafından * ji aliyê dostên xwe ve pir tê hezkirin dostları tarafından çok seviliyor 2) -e yönden
ji aliyê... ve 1) -e bakımından, -e göre * ji aliyê zanistê ve bilim bakımında 2) tarafında (eliyle, aracılığıyla)
ji aliyekî (an jî hêlekê) bir yönüyle
ji aliyekî ve bir yandan (yanda) ..., bir yandan (yanda) * ji aliyekî ve karên malê ji aliyekî ve jî zarok bir yanda ev işleri bir yanda çocuklar
1) bir taraftan 2) bir yönüyle 3) bir bakıma * jinik ji aliyekî ve kêf nake ku mêrê wê bûye mamoste kadın bir bakıma kocasının öğretmen oluşuna sevinmiyor (tiştek an jî kesek)
ji aliyekî ve ...., (tiştek an jî kesek)
ji aqil re zerar e akıla zarar
ji aqilê (yekî) neçûn (birinin) aklından çıkmak
ji aqilê wan re ecêbmayî dimînim aklına şaşayım (veya şaşarım) * ez şaş dimînim ji aqilê wî re ku bi te ewle dibe sana güvenenin aklına şaşayım
ji aqilê xwe avêtin akıldan çıkarmak
ji aş û bajar dereden tepeden
ji aş û bajar peyivîn dereden tepeden konuşmak
ji aş û baş dereden tepeden
ji ava (yekî) bûn (birinin) belinden gelmek
ji ava nêrî mast çêkirin tekeden süt çıkarmak
ji aveynê (yekî) bûn (birinin) sulbünden olmak, belinden olmak
ji avînê ketin l/bw döl vermekten kesilmek
ji awir der alışılanın dışında
ji awirê (...) ve noktaînazardan
ji axa bi lingên xwe re bibêje müsterih ol, benden lâf çıkmaz
ji ba (an jî bal) xwedê de yaradılıştan, doğuştan * çavên wî ji bal Xwedê de kilkirî ne gözleri Allahtan sürmeli
ji ba (cem an jî nik) xwe nebirandin yanından eksik etmemek * cixareyê ji ba xwe nabirîne sigarayı (yanından) eksik etmiyor
ji ba (yekî) derketin (birinin) yanından ayrılmak
ji ba bavê xwe de bêminet e geleceği varsa göreceği de var
ji ba xwe kêm nekirin bulundurmak
ji ba xwe ve nd bilir bilmez
ji bandê weşandin banttan vermek
ji bankayê kişandin bankadan çekmek (veya almak)
ji barajê derbas kirin l/bw barajı aşmak
ji başan pîs tên, ji pîsan baş ak koyunun kara kuzusu da olur (iyiden kötü, kötüden iyi evlat doğar)
ji bav û kalan de atalardan beri
ji bav û kalan ve babadan oğula (atalarından beri), ced be ced * ev ji bav û kalên xwe vedoktor in bunlar babadan oğula doktordurlar
ji bavê adem û bi vir de tiştek ji hev re nehiştin birbirine çok ağır sözler söylemek, sülaleden başlayarak dümdüz gitmek
ji bavê heta neviyan babadan oğula (torunlara doğru zincirleme)
ji bavê xwe bêminet e geleceği varsa göreceği de var
ji bavê xwe de bêminet e geleceği varsa göreceği de var
ji bavê xwe heta kalikên xwe ve babadan babaya
ji baweriyê der rd inanılmaz
ji bêdînan re bêîman lazim in dinsizin hakkından imansız gelir
ji beheca (yekî) re h nispet * ji beheca min re dike bana nispet yapıyor
ji beheca (yekî) re (....) kirin nispet vermek (veya yapmak) * hatiye li ber min sekiniye ji beheca min re nizam çi dike karşıma geçmiş nispet yapıyor
ji beheca neyaran re düşmana inat
ji bêhemdî rd gayri iradî
ji behrê çûn çengek av ‘denizden kum adamda para, etkilemez onu’ anlamında bir deyim
ji bejna xwe girtin l/bw gırtlağından kesmek
ji bela h -den dolayı, -den ötürü
ji bela (yekî) derketin (an jî filitîn) (birinin) belâsından kurtulmak
ji ben filitî ipi kırık (serseri, sorumsuz)
ji ben filitîn l/bw ipi kırmak (savuşup gitmek)
ji bendê derbas kirin l/bw barajı aşmak
ji bênderê para xwe birin l/bw herkes payına düşeni almak
ji benga xwe ketin l/bw formundan düşmek, formdan düşmek
ji ber (ii) h -den dolayı, -den ötürü, münasebetiyle * ji ber nexweşîna xwe nehat hastalığından dolayı gelemedi 2. dolayısıyla, nedeniyle, sebebiyle 3. üzerine * ji ber van gotinan bêhna her kesî derket bu sözler üzerine herkes rahat etti
ji ber (yekî) bar kirin (birinden) dolayı göçmek
ji ber (yekî) dan qaqareş illâllah demek, illâllah etmek
ji ber (yekî) girtin ağzından kapmak
ji ber (yekî) nefilitîn elinden bir şey kurtulmamak
ji ber (yekî) rabûn 1) ayağa kalkmak (saygı göstermek için oturma durumundan ayak üzeri durumuna geçmek) 2) (birinden) dolayı göçmek
ji ber (yekî) ve 1) (biri) için 2) -den taraf, (biri) yerine * ji ber min ve jî silav lê bike benden tarafda selam söyle
ji ber (yekî) xelas bûn elinden kurtulmak
ji ber ... 1) -e yüzünden, -den dolayı 2) sebebiyle 3) (biri) yerine * ji ber min ve tu here sînemayê benim yerime sen sinemaya git
ji ber baranê hatin ber şirikê yağmurdan kaçarken doluya tutulmak
ji ber baranê revîn bi ber çortanê ketin yağmurdan kaçarken doluya tutulmak
ji ber baranê revîn çûn ber tiriyê yağmurdan kaçarken doluya tutulmak
ji ber baranê revîn xwe dan ber çirikê (an jî şirikê) yağmurdan kaçarken doluya tutulmak
ji ber bayê çûn ber barovê (an jî bagerê) yağmurdan kaçarken doluya tutulmak
ji ber bûn (i) l/bw 1. ezberinde olmak 2. bellemek
ji ber bûn (ii) l/bw 1. dölden olmak 2. düşük yapmak, çocuk düşürmek
ji ber bûn (iii) l/bw sökülmek (takılı bir şeyi yerinden çıkarmak)
ji ber canê (yekî) tebatî nehatinê bir dakika yerinde duramamak, sabırsızlanmak
ji ber çavan berze bûn 1) gözden kaybolmak 2) görünmez olmak
ji ber çavan ketin papucu dama atılmak
ji ber çavan winda bûn 1) gözden kaybolmak 2) görünmez olmak
ji ber çavê (yekî) neçûn gözünün önünden gitmemek
ji ber çavê (yekî) nefilitîn (an jî xelas nebûn) gözünden kaçmamak
ji ber çi 1) neden dolayı 2) ne demeye (niçin)
ji ber çi be h nedense * bê ji ber çi be, destê xwe nedayê nedense elini ona vermek istemedi
ji ber çûn l/bw düşük yapmak
ji ber dan alî (birinden) saklamak
ji ber dan derxistin l/bw 1. sureti çıkartılmak, kopyası çıkartılmak 2. söktürmek (takılı bir şeyi yerinden çıkartırmak)
ji ber dan kirin l/bw söktürmek (takılı bir şeyi yerinden çıkartırmak)
ji ber derxistin (i) l/bw 1. çıkarmak (bir şeyi bir örneğe göre yapmak) 2. suret almak, suret çıkarmak (bir belgenin fotokopisini çıkarmak)
ji ber dilopê çûn ber şirikê yağmurdan kaçarken doluya tutulmak
ji ber dîwarê ketî xwe bide alî çürük kimselerden uzak durmak lazım
ji ber eceleyê (tiştek) kirin stûyê (yekî) aceleye getirmek
ji ber êşê tebatî nekirin acıyla yanıp tutuşmak, tütünü tepesinden çıkmak
ji ber girtin l/bw 1. istinsah etmek (bir şeye bakarak aynısını yazmak) 2. kopyalamak 3. suret almak, suret çıkarmak 4. çoğaltmak
ji ber hatin derxistin l/tb 1. kopyası çıkartılmak, sureti çıkartılmak 2. sökülmek (takılı binr şeyin yerinden çıkarılmak)
ji ber hatin kirin l/tb sökülmek (takılı bir şey yerinden çıkarılmak)
ji ber hev hilavêtin l/bw kapışmak
ji ber hev rabûn l/bw 1. bırakışmak, savaşmaktan vazgeçmek 2. hüsümet sonucu karşılıklı olarak yerini yurdunu terketmek, birbirinden dolayı göç etmek
ji ber hev vekişîn l/bw bırakışmak
ji ber hilanîn l/bw hastalık veya bir şey kapmak
ji ber ketin l/bw düşmek (vakti gelmeden ölü doğmak)
ji ber kirin (i) l/bw ezberlemek, ezber etmek, hafızlamak
ji ber kirin (ii) l/bw sökmek (takılı bir şeyi yerinden çıkarmak)
ji ber kirin (iii) l/bw çocuğu almak (ameliyatla çocuğu anasından almak)
ji ber ku ötürü, yüzünden,...den dolayı.
h 1. dolayısıyla, sebebiyle 2. çünkü 3. ötürü, hasebiyle * ji ber ku erka xwe ya li hemberî zarokên xwe neaniye cih... çocuklarına karşı vazifelerini yapmamaktan ötürü...
ji ber man l/bw artmak, arta kalmak * xwarin ji ber ma yemek arttı
ji ber min ve jî paç bike benim yerime de öp (kesek)
ji ber navnotiyê (tiştek) nekirin mum dibine ışık vermez tiştek
ji ber pekîn l/bw önünden fırlamak
ji ber pesnan xeber dan l/bw sayıklamak
ji ber piyên xwe derxistin ortaya çıkarmak, yoktan var etmek
ji ber pozê xwe hilanîn l/bw buluttan nem kapmak
ji ber rabûn l/bw 1. önünden kaçmak 2. önünden kalkmak 3. (birinden) ötürü göç etmek
ji ber sedemê h nedeniyle
ji ber şirikê çûn ber mezîlê yağmurdan kaçarken doluya tutulmak
ji ber tifikê neçûn ber sifikê elini sıcak sudan soğuk suya koymamak (tembelin teki)
ji ber tirsa canê xwe can havli ile
ji ber ve nd 1. (biri) için 2. -den taraf, (biri) yerine
ji ber vê h -den dolayı, -den ötürü, binaen
bu yüzden ber (yekî) ve -den yana, -e kalırsa * ji ber min ve xweşhelal be benden yana helâl olsun
ji ber vê qasê h -den dolayı, -den ötürü, binaen
ji ber vê yekê bu yüzden, mamafih.
h bundan dolayı, bundan ötürü, dolayısıyla, bunun üzerine, binaenaleyh
bu yüzden, -den dolayı, -den ötürü, münasebetiyle
ji ber vekişîn l/bw -den geri çekilmek
ji ber wê h 1. onun için 2. -den dolayı, -den ötürü, binaen
ji ber wê yekê h ona sebeb
ji ber xwe h 1. kendiliğinden, kendinden 2. otomatik olarak 3. kendiliğinden (bir şeyin etkisi olmaksızın kendi kendine ortaya çıkan)
ji ber xwe axivîn l/bw 1. sayıklamak, hezeyan getirmek 2. münasebetsiz konuşmak, mevzu dışı konuşmak
ji ber xwe birin l/bw düşük yaptırmak
ji ber xwe de ezberden (bilmeden, düşünmeden)
ji ber xwe de axaftin sayıklamak.
ezbere konuşmak
ji ber xwe derxistin mec icat etmek
ji ber xwe gotin uydurmak.
ji ber xwe kirin l/bw çocuk aldırmak * jinik zaroka xwe ji ber xwe kir kadın çocuğunu aldırttı
ji ber xwe nexwarî rd herşeye burnunu sokan, herşeye karışan
ji ber xwe ve h 1. kendiliğinden 2. irticalen 3. bilir bilmez * rojê belkî sed carî, min ev ji ber xwe ve dikir günde belki yüz defa, bilir bilmez hep yapardım
ji ber xwe ve avêtin l/bw yalan atmak
ji ber xwe ve çêkirin l/bw (yalan) uydurmak
ji ber xwe ve gotin l/bw uydurmak
ji ber zêde kirin l/bw çoğaltmak
ji ber zêde man baki kalmak, bir şeyden artmak
ji bera berê de ezelden
ji beraziya xwe domuzuna, inadına
ji berê bar kirin l/bw (birinden) dolayı göç etmek
ji berê çepeve kirin atlatmak (saklamak)
ji berê dan alî atlatmak (saklamak)
ji berê danexwarin l/bw (birinden) korkmamak, çekinmemek, lafına lafla karşılık vermek
ji berê de h 1. evelden 2. dünden, çoktan, seve seve * ev ji berê de ji xebatê re hazir e o çalışmaya dünden razı
ji berê derxistin l/bw 1. (bir şeyin) örneğini çıkarmak 2. sökmek (takılı bir şeyi yerinden çıkarmak)
ji berê dîn û har bûn (bir şey için veya bir şeye) deli olmak (çok sinirlenmek) (tiştek)
ji berê girtin l/bw 1. istinsah etmek (bir şeye bakarak aynısını yazmak) 2. (bir şeyin) örneğini almak 2. kopyalamak, kopya etmek (veya yapmak)
ji berê hilanîn l/bw ağzından kapmak
ji berê îdare nekirin l/bw 1. (bir şeye) dayanamamak 2. fazla gelmek (veya gitmek, kaçmak)
ji berê nafilite hangi taşı kaldırsan, altından çıkar (her işten anlayan)
ji berê neqedandin 1. (bir şeye) dayanamamak 2. fazla gelmek (veya gitmek, kaçmak) 3. çekilmez ve katlanılmaz olmak
çok geçmeden (çekilmez ve katlanılmaz olmak)
ji berê nesekinîn l/bw -den dolayı duramamak
ji berê rabûn l/bw 1. önünde ayağa kalkmak 2. (birinden) dolayı göç etmek
ji berê tebatî nehatin (yekî) (bir şeye) dolayı dayanamamak (tiştek)
ji berê ve h çoktan (veya çoktandır)
ji berê vekişiyan l/bw geri çekilmek
ji berê xelas nebûn elinden bir şey kurtulmamak
ji berê xwe xwarin hazırdan yemek
ji berê zêde kirin l/bw çoğaltmak, teksir etmek
ji berêvkî ve h sırayla, sırasıyla
ji berîka xwe dan l/bw cepten vermek
ji berxê mêjok beran çênabe sümüklüden yiğit
ji bestan xeber dan l/bw 1. sayıklamak, hezeyan etmek 2. münasebetsiz konuşmak, mevzu dışı konuşmak
ji betnê xwe derxistin l/bw işkembeden atmak, uydurmak
ji betnê xwe gotin l/bw işkembeden atmak, uydurmak
ji bextra h şansa
ji biçûkan bipirse, ji mezinan bitirse küçüklere sor, büyüklerden kork
ji bihara (yekî) têr nexwarin en iyi olduğu dönemden de birinden yeterince fayda görmemek
ji bil d 1. -dan/-den başka, -den gayri * ji bilî vê bundan başka 2. h başkaca
ji bilî den başka, gayri, maada.
h 1. -den başka, -den gayri, -den hariç, dışında... * ji bilî romanê min tiştek nenivisî roman dışında bir şey yazmadım 2. ayrıca
ji bilî (...) 1) -den hariç, -den başkası 2) dahası (buna ek olarak)
ji bilî vê nd -den başkası, geri
ji bin altından.
h asla, tümden, hiç
ji bin piyan heta nava serî lê nihêrtin tepeden tırnağa süzmek
ji bin serê (yekî) derketin (birinin) başının altında çıkmak
ji bin ta serî baştan aşağı, dip doruk
ji bin ve h alttan alta
ji bin ve ehd lê xwendin (bir kimseye) aba altından değnek göstermek
ji binê (tiştekî) derketin (bir zorluğun) altından kalkmak (tiştek)
ji binê (yekî) derketin (bir şey birinin) başının altından çıkmak * ev tişt ji binê diya Saniye ya Stenbolî derket bu iş Saniye’nın İstanbullu anasının başının altında çıktı
ji binê ebayê derxistin açığa çıkarmak
ji binê konan girtin çingelerden almak (yaramaz, siyah, kara kuru çocuklar için söylenir)
ji binê siya pozê (...) burnunun dibi * berê bavê min nedihişt ku ez ji binê siya pozê wî xwe bidim alî eskiden babam beni burnunun dibinden ayırmazdı
ji binî h 1. dipten 2. temelden 3. kökten 4. sırf, kökten, tümden * ev gotin ji binî fir e bu söz sırf yalandır 5. esasen * ji binî de dizanibû ku wê ev tişt neçe serî bu işin olmayacağını esasen biliyordu
ji binî çûn l/bw mahvolmak, tümden yanmak
ji binî de ketinê heta serî safî kirin (bir servetin) altından girip üstünden çıkmak * ji binî de kete serweta bavê ku ji re mabû, heta serî safî kir babasından kalan servetin altından girip üstünden çıkmıştı
ji binî de rêş kirin l/bw silip süpürmek, çalmak * ketine malê ji binî de rêş kirine eve girip silip süpürmüşler
ji binî de vir bûn aslı astarı (veya aslı faslı) olmamak
ji binî heta bi serî dipten tepeye, dip doruk
ji binî hilqetandin diplemek, kökten koparmak
ji binî vir bûn l/bw kökten yalan, temeli olmayan iftira
ji binî vir e kökten yalan
ji bîr bûn l/bw unutulmak
ji bîr çûn l/bw 1. unutulmak 2. hatırından çıkmak
ji bîr kirin l/bw 1. unutmak * min navê vê çîçekê ji bîr kir bu çiçeğin adını unuttum 2. unutmak (bir şeyi dalgınlıkla bir yerde bırakmak) 3. unutmak (bir şeyi yapamaz duruma gelmek) 4. unutmak (bağışlamak) * min kirên wî ji bîr kirin onun yaptıklarını unuttum 5. unutmak (hatırdan, gönülden çıkarmak) * em kesên ku li hêviya alîkariyê ne ji bîr mekin yardım bekliyenleri unutmayalım 6. alışmak, adapte olmak * min xerîbiya xwe ji bîr kir yabancılığı üzerimden attım
ji bîr ve çûn l/bw 1. esrimek, kendinden geçmek, baygınlaşmak, baygın düşmek, baygınlıklar geçirmek, kendini kaybetmek (bayılmak) 2. çoşup kendinden geçmek, esrimek 3. dalmak
ji bîr ve kirin l/bw unutmak
ji bîra (yekî) derketin aklından çıkmak
ji bîra (yekî) birin l/bw unutturmak
ji bîra (yekî) çûn l/bw unutmak, anımsamamak, hatırından çıkmak
aklından çıkmak, hatırından çıkmak
ji bîra (yekî) neçûn l/bw 1. unutmamak 2. aklından çıkmamak
aklından çıkmamak
ji bîra kirin l/bw unutmak
ji bîra xwe birin l/bw unutmak
ji birçînan h açlıktan
ji birçînan (...) çûn helakê açlıkttan imanı gevremek
ji birçînan (an jî birsiyan) kirin mirin acından ölmek (çok acıkmak)
ji birçînan (an jî birsiyan) mirin acından ölmek, açlıktan ölmek
ji birçînan çavê (yekî) tarî bûn açlıktan gözü (veya gözleri) kararmak (veya dönmek)
ji birçînan dikim bimirim acımdan ölüyorum
ji birçînan dilê (yekî) xewirîn açlıktan gözü (veya gözleri) kararmak (veya dönmek)
ji birçînan hişê (yekî) çûn açlıktan gözü (veya gözleri) kararmak (veya dönmek)
ji birçînan îman ji serê (yekî) derketin açlıkttan imanı gevremek
ji birçînan ketin l/bw açlıktan bitkin düşmek, açlıktan kırılmak, açlıktan ölmek (dayanılmaz derecede acıkmak)
ji birçînan ketin (an jî mirin) açlıktan bitkin düşmek
ji birçînan kirin mirin acından ölmek (çok acımak) * ji birçînan dikim bimirim acımdan ölüyorum
ji birçînan mirin l/bw açlıktan ölmek, açlıktan bitkin düşmek (dayanılmaz derecede acıkmak)
acından ölmek
ji birsînan ketin l/bw açlıktan bitkin düşmek
ji birsînan mirin l/bw açlıktan ölmek, açlıktan bitkin düşmek
ji birsiyan ketin l/bw açlıktan bitkin düşmek, açlıktan kırılmak, açlıktan ölmek
ji birsiyan ketin (an jî mirin) açlıktan bitkin düşmek (yek)
ji bizav xistin l/bw (birinin) cesaretini kırmak
(birinin) cesaretini kırmak
ji bo d 1. için (amacıyla, maksadıyla) 2. için (-dan/-den dolayı, -dan/-den ötürü) * min ji bo xatirê te ev tişt kir senin hatırın için bu işi yaptım 3. için (ötürü) * ji bo ku cejn e nehat bayram olduğu için gelmedi 4. için (özgü, ayrılmış) * min ji bo te pirtûkek anî sizin için bir kitap getirdim 5. için (düşüncesine, kendince, göre) * ji bo min ew yekî cihêreng bû benim için değişik bir insandı 6. için (hakkında) * ji bo wî dibêjin ku ew hunermendekî mezin bû onun için büyük bir sanatçıydı diyorlar 7. için (oranla, göz önünde tutulursa) * ev şewqe ji bo te mezin e bu şapka senin için büyük 8. için (karşılığında, karşılık olarak) * ji bo van eşyayan we çi qas pere da? bu eşyalar için ne kadar para ödediniz? 9. için (uğruna, yoluna) * me ji bo vî welatî çi nekir neler yapmadık bu vatan için 10. için (süre belirtir) * min ev pirtûk ji bo heftiyekê da te bu kitabı bir hafta için verdim 11. üzere * ji bo çûnê rabû gitmek üzere kalktı
ji bo carekê (an jî neqilekê) bir defalık (bir kere yapmaya yetecek kadar) * ji bo carekê ard maye bir defalık un kalmış
ji bo careke bi tenê bir defalık (bir kere yapmaya yetecek kadar)
ji bo çêjê çeşnilik, tadımlık
ji bo çi 1) ne demeye (niçin) 2) nedir ki (hangi nedenle)
ji bo çi be h nedense * bê ji bo çi be, destê xwe nedayê nedense elini ona vermek istemedi
ji bo dengê dinyayê nam salmak için, hava atmak için
ji bo derman jî tune ilâç için ... yok
ji bo gel 1) halk için 2) halka dönük * perwerdeya ji bo gel halka dönük eğitim
ji bo gulê şîlanê dihebîne gülü seven dikenine katlanır
ji bo îro bu günlük * ji bo îro ev qas xebat bes e bu günlük çalışma yeter
ji bo kêfê zevk için
ji bo loqa nan ekmek kavgası için
ji bo nanê xwe ekmek parası * ji bo nanê xwe dinivisîne ekmek parası için yazıp duruyor
ji bo nanekî arvanekî xera dike bir ekmek için koca un çuvalını batırıyor
ji bo navderxistinê süs için
ji bo niha h şimdilik * ji bo niha bes e şimdilik bu kadar yeter
ji bo nimûne h örneğin, söz gelimi
ji bo pê kêfkirinê zevk için (alay etmek için)
ji bo pê tinazîkirinê zevk için (alay etmek için)
ji bo reza xwedê Allah rızası için, hasbetenlillah
ji bo rezaya xwedê Allah rızası için * ji bo rezaya Xwedê, êdî hiş be Allah rızası için artık sus
ji bo rûmetiya (yekî) ... dan (birinin) onuruna ... vermek * ji bo rûmetiya wê xwarineke baş daonun onuruna güzel bir yemek verdi
ji bo serê çivîkê qelî çênabe sinekten yağ çıkarmak?
ji bo şerefa (yekî) ... dan (birinin) onuruna ... vermek * ji bo şerefa wî ziyafetek mezin dabû onun onuruna büyük bir ziyafeteke vermişti
ji bo tehmê çeşnilik, tadımlık
ji bo vê bunun için, bundan dolayı.
1) bundan dolayı, bundan ötürü, bunun üzerine 2) bunun için (dişil bir şey için)
ji bo vê (an jî vî) bu yüzden
ji bo vê êvarê bu akşamlık * ji bo vê êvarê bibexşînin bu akşamlık afedin
ji bo vî 1) bundan dolayı, bundan ötürü, bunun üzerine 2) bunun için (eril bir şey için)
ji bo xatiran hatır için
ji bo xatirê (...) 1) (biri) hatırı için 2) pir aşkına (tiştek, kesek)
(bir şey veya kimsenin) hatırı için * min ev xanî ji bo xatirê erseyê kirîbu evi arsanın hatırı için aldım
ji bo xatirê (yekî) 1) (birinin) hatırı için 2) (birinin) başı için
ji bo xatirê gulê mirov şîlanê (an jî gulşîlanê) dihebîne hatır için çiğ tavuk yenilir
ji bo xatirê gulê mirov şîlanê (an jî şîlavê) jî dihebîne gülü seven dikenine katlanır
ji bo xatirê gulê mirov şîlavê (şîlanê) dike paşila xwe hatır için çiğ tavuk yenilir
ji bo xatirê pîr pir aşkına
ji bo xatirê xatiran hatırı sayılır kimseler için, hatır için
(birinin) yüzü suyu hürmetine (veya yüzü suyuna)
ji bo xatirê xatiran mirov diçe ser dînê kafiran (dixwe goştê qantiran) hatır için herşey yapılır
ji bo xwedê 1. Allah için (gerçekten, doğrusu) * ji bo Xwedê, xweş dipeyîve Allah için, güzel konuşuyor 2. Allah rızası için (ne olursun) * ji bo Xwedê, êdî hiş be Allah rızası için artık sus 3. Allah rızası için (dilenciler sadaka dilenirken söyledikleri söz) 4. Allah rızası için (karşılık beklemeksizin) * min ji bo Xwedê deh rojan lê nihêrt ben ona Allah rızası için, on gün baktım
Allah için, Allah rızası için
ji bo zewqê zevk için
ji bo zik boğaz kavgası (geçim için yapılan didinme)
ji bona bnr ji bo
ji bonî d 1. için 2. üzere * ji bonî çûnê rabû gitmek üzere kalktı 3. bakım, için (noktayı nazarında)
ji boyî bnr ji
ji çalakiyê kirin l/bw faaliyetten alıkoymak
ji çamûrê derxistin (birini) çamurdan çekip çıkarmak
ji can bûn l/bw candan geçmek
ji can kirin l/bw sağ komamak
ji can û dil rd içten, sargın
ji canê (yekî) çêkirin alacağını söke söke almak * ez dê ji canê wî çêkim alacağımı ondan söke söke alacağım
ji canê xwe acis bûn l/bw canından bezmek (veya bıkmak, usanmak)
ji canê xwe de ketin l/bw cansız düşmek
ji canê xwe tirsîn canından korkmak, hayatından kaygı duymak
ji canimî xwedê de h Allah tarafından
ji çaran yek nd dörtte bir
ji çavan dûr (e) ji dilan jî dûr e gözden ırak olan gönülden de ırak olur
ji çavê (yekî) ve reşe vehatin gözü kararmak
ji çavê kor hêstirê sor nayên timsah gözyaşları dökmek
ji çek kirin l/bw silâhsızlandırmak
ji cem yanından.
ji çem derbas bûn di newalê de fetisîn çaydan geçip derede boğulmak
ji çermekî derxistin kirin (an jî xistin) çermekî din hâlden düşürmek, (birini) halden etmek (dayaktan dolayı)
ji çi çaxî de kaç zamandır
ji çi rojî re dihêlin? ne güne duruyor? (ne zamana bırakacak)
ji çiçik kirin l/bw sütten kesmek
ji cih baz dan l/bw yerinden fırlamak
ji cih çûn l/bw yerinden çıkmak (kemik, eklemleri yerinden çıkmak)
ji cih de h anîden
ji cih derketin l/bw yerinden çıkmak (kemik, eklemlerin yerinden çıkması)
ji cih kirin l/bw yerinden etmek
ji cih rakirin l/bw 1. yerinden çıkarmak veya sökmek 2. sürgün etmek
ji cihê (wî) leqandin (bir şeyi) yerinden oynatmak
ji cihê (yekî) berî danê yerinden kovmak (tiştek)
ji cihê dûr h uzaktan
ji cihê xwe bûn l/bw yerinden olmak
ji cihê xwe hilfirîn (an jî hilpekîn) yerinden fırlamak
ji cihê xwe nebûn yerinde kalmak (makam, aşama için değişmemek)
ji cihê xwe nehatin leqandin 1) yerinden uynatılamamak 2) çok zengin olmak
ji cihê xwe veleyîstin yerinden oynamak (yerinden ayrılmak)
ji cihekî re beled bûn bir yeri avucunun içi gibi bilmek
ji cil kirin l/bw soymak (elbiselerini çıkarmak)
ji cilê canê (yekî) jê re nêztir bûn (birine) şahdamarından daha yakın olmak
ji çilexaneyê derketin çileden çıkmak (çile süresini bitirmek)
ji cinetê xeber dan çoban kulübesinde padişah rüyası görmek (yek)
ji çivîkê qelî çênabe sinekten yağ çıkarmak?
ji çiya daketin düze inmek (eşkiyalıktan vazgeçmek)
ji çok û qidûman ketin mecalsız düşmek
ji çokan (an jî qudûman) ketin bitkin düşmek
ji çokan de ketin dizleri kesilmek (veya tutmamak)
ji çokan ketin l/bw bitkin düşmek
ji çokên xwe de ketin dizleri kesilmek (veya tutmamak)
ji dabaşê behs kirin mevzuya girmek
ji damariyê bûn l/bw üvey evlat muamelisi görmek
ji damariyê hesibandin l/bw üvey evlât gibi tutmak (veya saymak)
ji dara kurmî reh jê naçe çürük bir şeyden iyi bir şey elde edilmez
ji daran ketin l/bw çok şaşırmak, hayal kırıklığına uğramak
ji dayik bûn l/bw anadan doğmak
ji dayik ketin l/bw anadan doğmak
ji dê bûn l/bw anadan doğmak
ji dê û bavekî ana baba bir
ji dêl h 1. (biri) yerine 2. -den taraf 3. -den dolayı
ji dêl (yekî) de 1) (birinin) namına 2) -den taraf
ji dêl (yekî) ve 1) (birinin) namına 2) -den taraf
ji dêla h 1. (biri) yerine 2. -den taraf 3. -den dolayı
(biri) yerine * ji dêla min ve tu here sînemayê benim yerime sen sinemaya git
ji dêlê ve h (biri) yerine
ji dêlê veê ve rûyê (yekî) çûn erdê başkasının yerine çok utanmak
ji dem û dewrana xwe ketin çaptan düşmek, formdan düşmek
ji demeke nû ve yeniden yeniye
ji deng birîn l/bw sesini kesmek
ji dengê mele bawer nake ji zirîna keran bawer dike inanması gerekene inanmıyor, inanmaması gerekene inanıyor
ji der de h dışardan
ji der ve h 1. dışardan 2. açıktan 3. haricen
ji der ve anîn l/bw 1. dışardan getirmek 2. dışardan getirmek, ithal etmek
ji derb ketin l/bw 1. çaptan düşmek 2. güçsüz düşmek, takatsız düşmek
ji derba xwe ketin l/bw 1. çaptan düşmek 2. güçten düşmek, gücünü kaybetmek
1) çaptan düşmek 2) gücünü kaybetmek
ji derban ketin l/bw çaptan düşmek
ji derbê ketin l/bw güçten düşmek
1) çaptan düşmek 2) güçten düşmek
ji derbê xistin l/bw güçten düşürmek
1) çaptan düşürmek 2) güçten düşürmek
ji derdan mirin l/bw kahrından ölmek (çok üzülmek)
ji derdanekê xwarin l/bw karavanadan yemek
ji derdê (...) çokên (yekî) lê nesekinîn (birinin) acısına dayanamamak
ji derdê (an jî tunebûna) hêjîran baz dan givîjan incire olan tutkusundan dolayı alıçlara saldırmak
ji derdê (yekî) ne hiş û ne aqil bûn (birinin) acısına dayanamamak
ji derdê (yekî) re bûn derman yaraya merhem olmak
ji derdê (yekî) xwe li hev negirtin (birinin) acısına dayanamamak
ji derî h -den başka, -den gayri, -den hariç, dışında... * ji derî wê, em dê tev bimînin o hariç hepimiz kalacağız * ji derî vê pirtûkê min roman nenivisî bu kitabın dışında roman yazmadım
ji derveyî (tiştekî) bûn (birişten) hariç olmak
ji derveyî (tiştekî) man dışında kalmak
ji derveyî vacê mantık dışı.
ji derziyê heta bi deziyê iğneden ipliğe kadar
ji dest berdan l/bw elinden kaçırmak, fırsatı kaçırmak
ji dest çûn l/bw 1. kendini kaptırmak (bir şeyin etkisinden kurtulamayacak duruma düşmek) 2. kendini kaptırmak (uğraşmaya başladığı bir işten kendini kurtaramamak) 3. elinden kaçırmak, kaybetmek, elde etme imkanını yitirmek
ji dest derketin elden çıkmak
ji dest derxistin l/bw elden çıkarmak
ji dest filitîn l/bw kaçırmak, elden kaçırmak
ji dest hatin derketin elden çıkmak
ji dest hev revandin kapışmak.
l/bw 1. birbirinin elinden kaçırmak 2. rağbet etmek (veya göstermek)
ji dest ketin l/bw elden düşmek
ji dest kirîn l/bw aracısız almak, direkt almak
ji dest nehatin elden gelmemek
ji dest revandin l/bw kaçırmak, elden kaçırmak * me ev fersend jî ji dest revand bu fırsatı da kaçırdık
ji dest û ling bûn l/bw elden ayaktan düşmek
ji dest û pê bûn elden ayaktan düşmek (veya kesilmek)
ji dest xwe berdan l/bw kaçırmak, elden kaçırmak
fırsatı kaçırmak
ji dest xwe dernexistin elden düşürmemek
ji dest xwe derxistin elden çıkarmak
ji dest xwe filitandin l/bw elinden kendini kurtarmak
ji dest xwe kirin treni kaçırmak, elde etme imkanını yitirmek
ji destan 1) elden 2) elden düşme (tiştek)
ji destan çûn (bir şey) elden gitmek
ji destan derbasî destan bûn elden ele geçmek
ji destan filitîn l/bw ipi kırmak (savuşup gitmek)
ji destan hatin revandin l/bw rağbet görmek (veya kazanmak)
ji destan kirîn l/bw aracısız almak, direkt almak
ji destan neketin elden düşürmemek
ji destê (yekî an jî tiştekî) kişandin çekeceği olmak (tiştek)
ji destê (yekî) elinden * bes e, êdî tiştên ku min ji destê te kişandine senin elinden çektiklerim yeter artık
ji destê (yekî) çûn l/bw elinden kaçırmak, elinden kaçmak
ji destê (yekî) filitîn elinden kurtulmak
ji destê (yekî) hatin l/bw 1. elinden gelmek * helbest nivîsandin ji destê wê tê şiir yazmak elinden geliyor 2. becerikli olmak
elinden gelmek * helbest nivîsandin ji destê wê tê şiir yazmak elinden geliyor
ji destê (yekî) nefilitîn (an jî xelas nebûn) elinden bir şey kurtulmamak
ji destê (yekî) nehatin elinden gelmemek * ji bilî rêdanê tiştek ji destê min nayêsana yol vermekten başka elimden bir şey gelmiyor (tiştek)
elinden bir iş (veya şey) gelmemek
ji destê (yekî) neqedandin çekememek * ez ji destê wî naqedînim ben onun bu yaptıklarını artık çekemem
ji destê (yekî) qarîn l/bw elinden illalah etmek, elinden çekmek
ji destê duduyan nd ikinci elden, elden düşme
ji destê hev revandin l/bw kapışmak (birbirinin elinden kapmak)
ji destê hev revandin (an jî kaş kirin) kapış kapış gitmek
ji destê hosteyê xwe derketin usta elinden çıkmak
ji destê xwe berdan 1) elden kaçırmak 2) aldırmak (elindekini başkasına kaptırmak)
ji destê xwe çûn l/bw (biri) çok olmak, hadini aşmak
azmak
ji destê xwe derxistin l/bw elden çıkarmak, elinden çıkarmak
1) elden çıkarmak 2) aradan çıkarmak * eger ez vî karî ji destê xwe derxim ez dê dest bi yê te bikimbu işi arada çıkarsam seninkine başlayacağım
ji destê xwe filitandin aldırmak (elindekini başkasına kaptırmak)
ji destê xwe kirin elden kaçmak
ji destê xwe re baş bûn l/bw yiğit olmak, silâh kullanılmasını iyi becerebilmek
ji destê xwe re giran e eline ağır
ji destê xwe re sivik e eline çabuk
ji destê xwe re texsîr nekirin elini oynatmak
ji destekî h bir elden (aynı kimse tarafından)
ji desthilanînê ketin l/bw karşılık veremeyecek duruma düşmek, cesareti kırılmak
ji desthilanînê xistin l/bw etkisiz hale getirmek, gücünü ve cesaretini kırmak
ji desthilatê bûn l/bw iktidardan olmak
ji desthilatê ketin l/bw iktidardan düşmek
ji destpêkê başlangıçtan beri
ji dev derî zivartin kapıdan çevirmek
ji dev negihîştin diranan l/bw dişlerinin kovuğunu doldurmamak
ji dev şiqitîn l/bw ağzından kaçırmak, ağızdan kaçırmak
ji dev û guh kirin l/bw kafasını şişirmek
ji devan h kulaktan * ji devan aşiqî vê keçikê bûye bu kıza kulaktan aşık olmuş
ji devan bihîstin l/bw birilerinden işitmek
ji devan girtin l/bw 1. ağızdan kapmak 2. kulaktan dolmak
ji devan hilanîn l/bw ağızdan kapmak
ji devan seh kirin l/bw ağızdan kapmak, kulaktan dolmak
ji devê (yekî) (birinin) ağzından * min ev stran ji devê Ronî girt bu şarkıyı Roni’nin ağzından yazdım
ji devê (yekî) derketin 1) ağzından çıkmak * carek ji devê min derket, ez dê bi wê fiyetê bidim bir kez ağzımdan çıktı, o fiyata vereceğim 2) ağzından dökülmek
ji devê (yekî) filitîn l/bw ağzından kaçmak
ji devê (yekî) girtin ağzından kapmak
ji devê (yekî) tişt derxistin ağzını yoklamak
ji devê gorê filitandin (an jî xelas kirin) mezardan çıkarmak (bir kimseyi ölümden kurtarmak)
ji devê hev seh kirin l/bw kulaktan kulağa duymak
ji devê ketiye ji hophopê namîne eski konumunu kaybetmesine rağmen fiyakasını sürdürmek, havasından olmak
ji devê ne guhekî ye deveden kulak bile değil
ji devê re gotin, çima barê te xwar e, got çiyê min li kar e deveye sormuşlar boynun niye eğri, nerem doğru ki diye cevap vermiş
ji devê xwe gotin derxistin baklayı ağzından çıkarmak (açık söylemekten kaçındığı bir sorunu sonunda söylemek)
ji devê xwe şehitîn l/bw ağzından kaçırmak, boş bulunmak (söylenmesi sakıncalı olan bir şeyi söyleyivermek)
ji deveyê (an jî hêştirê) dikeve ji hopehopê namîne (an jî nayê xwarê) eski konumunu kaybetmesine rağmen fiyakasını sürdürmek, havasından olmak
ji deveyê çûn guh deveden kulak
ji deveyê dikeve ji huphupê nakeve eski konumunu kaybetmesine rağmen fiyakasını sürdürmek, havasından olmak
ji deveyê ne guh bûn devede kulak * ew tiştên ku tu dibêjî hîna ji deveyê ne guh e senin anlattıkların daha devede kulak
ji devger ketin l/bw dili tutulmak, konuşma yetisini kaybetmek (herhangi bir sebepten dolayı konuşamaz olmak)
ji devgerê ketin l/bw dili tutulmak (herhangi bir sebepten dolayı konuşamaz olmak)
ji devgerkê ketin l/bw ağzı dili bağlanmak
ji dêvla h (birinin) yerine 2. -den dolayı
ji dewran ketin l/bw devrandan düşmek
ji dewsa h -den dolayı
ji deynan hez kirin l/bw borçlanmaktan kaçınmamak
ji deynan xelas bûn borctan kurtulmak
ji deynê xwe re heqnexweş e alacağına şahin, vereceğine karga (veya kuzgun)
ji deynê xwe re xweş bûn borcunu bilmek
ji dijmin re zarê şîrîn pişta hişk düşmana tatlı dil, güçlü duruş gerek
ji dil h 1. yürekten, candan, cani gönülden, gönülden, kalben, içten, samimî, özden * ji dil û can candan yürekten 2. gerçekten 3. ciddî (önem vererek, gerçek olarak) * ez ji were vê ji dil dibêjim ne vir e size bunu ciddî söylüyorum, yalan değil 4.rd ciddî (titizlik gösterilen, önem verilen) * xebateke ji dil ciddî bir çalışma 5. derin (çok içten gelen) * giramiyeke ji dil derin bir saygı 6. içten, içtenlikli, tabiî * axaftineke ji dil tabiî bir konuşma 7. kıran kırana * gulaşeke ji dil kıran kırana bir güreş 8. yapmacıksız
ji dil (yekî) de birince * ji dil min ve ev ne baş e bence o iyi biri değil
ji dil bûn l/bw samimîleşmek
samimî olmak
ji dil çûn l/bw kalpten gitmek
ji dil de rd/h yürekten
ji dil kirin l/bw içten yapmak, samimi olarak yapmak
ji dil û can canı gönülden.
1) içtenlikle, cani gönülden (veya canı yürekten), candan, içten, yürekten 2. samimî (candan açık yüreklikle davranan) 3) samimiyetle
ji dil û can gotin içten söylemek
ji dil û can guhê xwe dan (yekî) can kulağı ile (birini) dinlemek
ji dil û can guhê xwe dan ser (yekî) can kulağı ile (birini) dinlemek
ji dil û can xwe xemilandin takıp takıştırmak
ji dil ve çûn l/bw 1. bayılmak, baygınlık geçirmek, içi geçmek 2. içi geçmek (istemeden uyuyu vermek)
ji dilê (yekî) derneketin gönülden çıkarmamak
ji dilê (yekî) hatin içinden gelmek, yüreğinden gelmek
ji dilê safî h kalben, içten, samimi
ji dilê xwe avêtin (birini) gönülden çıkarmak, (birini) defterden silmek
ji dilê xwe re h özene bezene
ji dilê xwe re xemilandin süsleyip püslemek
ji dilî h 1. ciddiyetle 2. m samimîlik, samimiyet 3. mec sıcaklık (sevgi, içtenlik ve sevimlilik)
ji dîn û îman bûn dinden imandan olmak, imanı gevremek
ji dîn û îman kirin dinden imandan etmek
ji dînan re li def û zirneyê bixe anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna az (yek)
ji dînan re tim cejn e deliye hergün bayram
ji dînê xwe derbûn dininden olmak, dini terketmek
ji dinya alemê re dost düşman (veya dosta düşmana) (yek)
ji dinyayê derketin tanınmayacak hale gelmek
ji dinyayê fehm kirin dünyayı anlamak
ji dinyayê sar bûn dünyadan geçmek (veya el çekmek), hayata küsmek
ji diya xwe bûn l/bw anadan doğmak, anasından doğmak
ji diya xwe ketin l/bw doğmak (argo)
ji diya xwe re bûn l/bw doğmak
ji do de h dünden * xwarina ku ji do de maye dünden kalma yemek
ji do heta îro dünden bu güne (çabucak, az zamanda)
ji dost û neyaran re dost düşman (veya dosta düşmana)
ji doxîna xwe re durist e eline eteğine doğru
ji doxîna xwe re mezbût bûn uçkuruna sağlam olmak
ji doxîna xwe re sist bûn uçkuruna gevşek olmak
ji doxînê axaftin l/bw açık saçık konuşmak
ji doxînê axaftin (peyîvîn an jî xeber dan) açık saçık konuşmak
ji doxînê peyîvîn l/bw açık saçık konuşmak
ji doxînê xeber dan l/bw açık saçık konuşmak
ji dozê ketin l/bw davadan vazgeçmek
ji du alî (hêl an jî terefan) ve iki taraftan
ji du deriyan deriyek (lê vekirin) iki rahmetten (veya iyilikten) biri
ji dû neqetîn l/bw (birinin) arkasına düşmek (veya takılmak), peşinden ayrılmamak, ardını bırakmamak
ji dû qetîn (an jî neqetîn) peşini bırakmak (veya bırakmamak)
ji du riyan riyek iki şıktan biri
ji duh de h dünden
ji dûr agahî stendin l/bw uzun kulaktan haber almak
ji dûr de h 1. uzaktan 2. geriden geriye 3. derinden (pek belli olmayan, uzak bir yerden) * ji dûr de dengin dihatin derinden sesler geliyordu
ji dûr de hatin derinleşmek (ses derinden gelmek, az duyulur olmak) * dengê engil her ku çû ji dûr de dihat çıngırak sesi gitikçe derinleşti
ji dûr ve h 1. uzaktan 2. uzaktan uzağa 3. derinden (pek belli olmayan, uzak bir yerden) * ji dûr ve dengin dihatin derinden sesler geliyordu
ji dûr ve derbas bibe uzaktan geç, alagra
ji dûr ve lê temaşe kirin uzaktan seyretmek
ji dûr ve sekinîn uzakta durmak
ji dûrî h uzaktan
ji dûrî ve h 1. uzaktan 2. uzaktan uzağa (ilgisi az olan)
ji dûrî ve lê nihêrtin uzaktan bakmak
ji ejnûyan ketin dizleri kesilmek (veya tutmamak)
ji êk bnr ji hev
ji eksa h inadına
ji eksa (yekî) re 1) (birine) inat, nispet, (birine) nisbet olsun diye * ji eksa min re dike bana nispet yapıyor 2) -e rağmen, rağmına * min ji eksa wî re kir onun rağmına yaptım
(birine) inat olsun diye
ji eksa (yekî) re (tiştek) kirin nispet vermek (veya yapmak) * hatiye li ber min sekiniye ji eksa min re nizam çi dike karşıma geçmiş nispet yapıyor
ji eksa dijminan re düşmanlara inat, el arı düşman gayreti
ji eksa neyar re düşmana inat
ji eksan re h nispet olsun diye
ji emir re amade ye emre amade, emre müheyya
ji emrê (yekî) re çar tirê keran man ölümüne ramak kalmak
ji endamtiyê ketin l/bw üyelikten düşmek
ji erdê heta esman h yerden göğe kadar
ji erdê heya (an jî heta) esman yerden göğe kadar (yek)
ji erk kişandin görevden almak
ji erka xwe bûn l/bw (bir kimse) vazifesinden olmak
ji erkê (vatiniyê an jî peywirê) bi dûr kirin (an jî xistin) görevden uzaklaştırmak
ji erkê avêtin l/bw görevinden atmak
ji erkê kirin l/bw görevinden el çektirmek, görevden alınmak
ji erkê kişandin l/bw azletmek, görevinden el çektirmek
ji êsîrok û evdalokan fikare bikin ağlar gözden, sahte sözden kendini sakın
ji êvarê de h akşamdan
ji êvarê maye (an jî mayî) akşamdan kalmış (veya kalma)
ji evdêl ve beyan e abdala malum olur
ji ewil çêtir bûn görmediğine dönmek, görmemişe dönmek (tam bir sağlığa kavuşmak) (yek)
ji eyar derxistin l/bw (birini) çileden çıkarmak
(birinin) pöstekisini sermek (yek)
ji eyar ketin l/bw (biri) deforme olmak
ji eyar kirin l/bw 1. derisini yüzmek 2. derisini yüzmek (birinin bütün varlığını elinden almak) * eger ew bikeve destê selefxuran dê wî ji eyar bikin tefecilerin eline düşerse, derisini yüzerler
derisini yüzmek (birinin bütün varlığını elinden almak) * eger ew bikeve destê selefxuran dê wî ji eyar bikin tefecilerin eline düşerse, derisini yüzerler (yek)
ji eyarê xwe derketin l/bw zivanadan çıkmak
ji eyarekî derxistin kirin eyarekî din (birinin) pöstekisini sermek
ji eyarekî xistin eyarekî din (birinin) pöstekisini sermek
ji eynî dê û bavî ana baba bir
ji fealiyetê xistin l/bw faaliyetten alıkoymak
ji fedîla dilê xwe re helâlinden
ji fedîlê dil rd 1. karşılıksız, gönülden koparak verilen 2. gönüllü * leşkerê ji fedîlê dilê xwe gönüllü asker
ji fedîlê dilê xwe nd helâlinden, gönlünden koparak, içinden gelerek (verme)
ji fikra xwe nehatin xwarê bildiğinden şaşmamak (veya kalmamak)
ji filan û bêvan şundan bundan
ji filan û bêvan axaftin şundan bundan konuşmak
ji fitratî h yaradılıştan
ji gavişkî h ansızın
ji gef û guran re mil dananîn gürültüye (veya patırtıya) pabuç bırakmamak
ji gef û guran re sekinadî bûn gürültüye (veya patırtıya) pabuç bırakmamak
ji geleviziyan hez kirin l/bw gevezeliği sevmek
ji geranê (an jî tedawulê) rabûn tedavülden kalkmak
ji giramê ketin itibardan düşmek.
ji gît filitîn l/bw vartayı atlatmak
ji gît xelas bûn l/bw vartayı atlatmak
ji gorê vegerîn l/bw Azrailin elinden kurtulmak
ji gotina (yekî) derneketin l/bw öl dediği yerde ölmek, kal dediği yerde kalmak
sözünden çıkmamak
ji gotina xwe nehatin xwarê l/bw sözünün eri olmak
ji gotinan fehm nake lâf anlamaz
ji gotinê derketin l/bw sözünden dışarı çıkmak
ji gotinê fehm kirin l/bw karine ile anlamak, sözün gelişinden anlamak
ji gû bûn l/bw boktan biri olmak
ji gû xerabtir e papuçtan aşağı
ji guneh ketin l/bw suçtan arınmış olmak * pir û kal ji gunehan dikevin yaşlılar suçtan arınırlar
ji gunehan ketin l/bw suçtan arınmış olmak
ji hal de ketin l/bw 1. bitkin düşmek, bîtap düşmek, haşatı çıkmak, bitkin düşmek, hurdahaş olmak, aşırı derecede yorulmak 2. komalık olmak (çok yorulmak) 3. ayakta uyumak 4. hastahanelik olmak (çok dayak yemiş olmak)
1) hâlden düşmek 2) bitkin bir duruma gelmek, pelteleşmek, çok yorulmak, turşusu çıkmak, helâk olmak
ji hal de xistin l/bw 1. hâlden düşürmek 2. hastahanelik etmek
bitkin duruma getirmek, helâk etmek
ji hal ketin l/bw 1. hâlden düşmek 2. işten güçten kalmak, çalışamamak 3. renkten renge girmek
işi bitmek (hâli, gücü kalmamak)
ji hal xistin l/bw 1. hâlden düşürmek, güçsüz düşürmek, bitirmek, ambale etmek 2. apıştırmak (hayvanı çok yorarak yürüyecek gücünü bırakmamak) 3. sucuğunu çıkarmak, paçavraya çevirmek (çok dövmek)
ji halê (yekî) fehm kirin hâlden anlamak (veya bilmek)
ji halê xwe de ketin turşu gibi olmak, çok yorgun düşmek
ji halê xwedê de ketin l/bw canı burnunda olmak (çok yorgun ve bezgin olmak)
ji halê xwedê ketin l/bw argın yorgun düşmek.
ji hayê h haydan, avantadan
ji hayê de hatin l/bw haydan gelmek
ji hayê de hatiye wê di hayê de here jî sel ile gelen yel ile gider
ji hayê hatin haydan gelmek
ji hêba ruh h can havli ile
ji hed derketin l/bw haddini aşmak, çizmeyi aşmak
ji hedê xwe borîn l/bw haddini aşmak
haddini aşmak
ji hedê xwe derbas bûn l/bw haddini aşmak, çizmeden yukarı çıkmak
ji hedê xwe derketin l/bw cıvımak
1) haddini aşmak 2) dışına çıkmak (tanınan hak ve yetkilerini aşmak)
ji hedê xwe zêde haddinden fazla
ji heft bîran av kişandin l/bw bin dereden su getirmek
ji heft kaşan av anîn l/bw bin dereden su getirmek
ji heft saliyan heta heftê saliyan yediden (veya yedisinden) yetmişe (veya yetmişine)
ji heftê erdê ji heştê esman xeber dan ayrıntılı bir şekilde bir şeyden bahsetmek (yek)
ji hêka xwe de h doğuştan, yaradılıştan
ji hêla h 1. -den taraf 2. itibarıyla * ji hêla zanînê ve bilgi itibarıyla
ji hêla (yekî) ve aracılığıyla, tarafından
ji hêla ... ve 1) -e bakımından, -e göre * ji hêla zanistê ve bilim bakımında 2) tarafında (eliyle, aracılığıyla) * ji aliyê Alî ve hatiye tijekirin Ali tarafında doldurulmuş
ji hêla çepê de soldan, sol taraftan
ji hêla cestî ve bedenen
ji hêla dînî ve din bakımından, dinen
ji hêla diravan ve paraca
ji hêla gelekan ve çokllarınca
ji hêla madî ve maddeten, maddî bakımdan
ji hêla manewî ve manen, manevî olarak
ji hêla min ve tarafımda
ji hêla xwe ve hesabına * jixwe ez ji hêla xwe ve bi ber dikevim zaten ben kendi hesabıma üzülüyorum
ji hêla zehf kesî ve çoklarınca
ji hêla... 1) -e tarafından * ji hêla dostên xwe ve pir tê hezkirin dostları tarafından çok seviliyor 2) -e yönden
ji helal û heramê xwedê xistin (birinin) pastırmasını çıkarmak
ji heman da h rapaddak
ji hemd gotin l/bw boşuna söylemek (olumlu anlamda)
ji hemûyan re h herkese, cümleten
ji hemwelatiyê avêtin l/bw vatandaşlıktan çıkarılmak
ji henekan neinitîn (an jî nexeyidîn) şaka kaldırmak, şakaya gelmek
ji heq derketin l/bw 1. hakından gelmek, başa çıkmak, baş gelmek, gücü yetmek 2. becermek, kıvırmak, üstesinden gelmek (güç görünen bir iş veya duruma çözüm bulmak) * gelo zarok dikarin ji heq derkevin? çocuklar becerebilirler mi?
hakkından gelmek (yenmek, öç almak, veya cezasını vermek) * jê bigerin, ji heqê mêrik dertê karışmayın, herifin hakkından geliyor
ji heq nehatin der l/bw altından kalkamamak, üstesinden gelememek * ew bi hêsanî ji heq nayê der o kolay kolay altından kalkamaz
ji heqê (...) nehatin der 1) hakkından gelmemek, hakkından çıkmamak 2) altından kalkamamak, üstesinden gelememek * ew bi hêsanî ji heqê vî karî nayê derbu işin altından kolay kolay kalkamaz
ji heqê (tiştekî) derketin hakkından gelmek, (bir zorluğun) altından kalkmak, becerebilmek, üstesinden gelmek * ji heq vî karî jî derket bu işin hakkından da geldi
ji heqê (yekî) derketin (birinin) hakkından çıkmak, (birinin) yuvasını yapmak
ji heqê kar derketin işin üstesinden gelmek
ji heqê wê derneketin 1) becermemek, hakkından çıkamamak) 2) altından kalkamamak (kendini savunamamak) * sûcbariyên ku wê nikaribe ji heq derkeve ajotin pêş altında kalkamayacağı suçlamalar ileri sürdüler
ji heqê xwe hatin der l/bw becerikli olmak, kendi işini bilmek
ji heqê zehmetiyan derketin güçlüğü (veya güçlükleri) yenmek
ji her bêdînekî re bêîmanek heye her firavunun bir Musa’sı çıkar
ji her darî kevçî çênabe her ağaçtan kaşık yapılmaz
ji her du lingan filitandî bûn l/bw ağzı bozuk, kendini bilmez kimse
ağzı bozuk, kendini bilmez kimse
ji her hevrazekî re derbejêrek heye her yokuşun bir inişi vardır
ji her kesî hêvî kirin l/bw uçan kuştan medet ummak
uçan kuştan medet ummak
ji her tiştî şuradan buradan
ji her tiştî re ê gotin (her şeye) baş sallamak
ji her tiştî re serî hejandin (her şeye) baş sallamak
ji hereketê tê bereket harekette bereket var (yek)
ji heriyê (an jî çamûrê) derxistin (birini) çamurdan çekip çıkarmak
ji hêrsan girî pê girtin l/bw sinirleri boşanmak
ji hesab kuştin l/bw hesaptan düşmek
ji hesab xistin l/bw hesaptan düşmek
ji hesp peya bûn li kerê siwar bûn attan inip eşeğe binmek
ji hespê xwe peya bûn l/bw fikrinden vazgezmek, dediğinden diretmemek, iddiasından caymak
ji hêştirê dikeve ji hopehopê namîne (an jî nayê xwarê) eski konumunu kaybetmesine rağmen fiyakasını sürdürmek, havasından olmak
ji hev birbirinden.
h 1. birbirinden 2. rd benzer 3. rd aynı, özdeş 4. rd komple (aynı madde, kumaş vb. den yapılmış olan)
ji hev behicîn l/bw (birbirini) kıskanmak
ji hev bela wela salkım saçak (parçalara ayrılmış)
ji hev belav bûn l/bw 1. dağılmak 2. dağılmak, parçalanmak (birliği beraberliği bozulmak) * piştî ku taximê gol xwar ji hev belav bû takım gol yiyince dağıldı
ji hev belawela bûn l/bw 1. darmadağın olmak 2. darmadağın olmak, bozgun yemek
bozguna uğramak (veya vermek)
ji hev berdan (i) l/bw bırakmak (yapışık olan bir şey yapışıklıktan kurtulmak) * binê sola min hev berdaye ayakkabımın tabanı bırakmış
ji hev berdan (ii) l/bw boşandırmak
ji hev bişivîn l/bw çözüşmek
ji hev bûn (i) l/bw 1. aynı olmak, özdeş olmak 2. aynı kumaştan olmak
ji hev bûn (ii) l/bw 1. ayrılmak 2. dağılmak, parçalanmak (birliği bozulmak) 3. çözüşmek 4. sökülmek 5. araları açılmak
ji hev çavnebarî kirin l/bw (birbirini) kıskanmak
ji hev cihê bûn ayrışmak.
l/bw 1. (birbirinden) ayrılmak (ortaklığı, birliği dağılmak) 2. ayrılışmak 3. ayırt edilmek
ji hev cihê kirin l/bw 1. (birbirinden) ayırmak 2. ayrıştırmak 3. ayırt etmek
ji hev çixîn l/bw yolları ayrılmak
ji hev cuda bûn l/bw 1. (birbirinden) ayrılma (ortaklığı, birliği dağılmak) 2. ayrılışmak 3. ayırt edilmek
ji hev cuda kirin l/bw 1. (birbirinden) ayırmak 2. ayrıştırmak 3. ayırt etmek, seçmek (ne olduğunu anlamak, fark etmek)
ji hev çûn l/bw 1. (birbirini) bırakmak, sökülmek (yapışık olan bir şey için) 2. (birbirinden) bıkmak 3. araları bozulmak, arayı soğutmak, bozuşmak 4. (birbirine) düşmek, ters düşmek
ji hev da xav bûn l/bw rehavet çökmek (veya basmak)
ji hev dan cihêkirin l/lb ayırtmak
ji hev dan cudakirin l/lb ayırtmak
ji hev dan derxistin l/bw 1. söktürmek (kurulu bir şeyin parçalarını yerinden çıkartırmak) 2. çözdürmek
ji hev dan qetandin l/lb ayırtmak
ji hev dan veqetandin l/lb ayırtmak
ji hev danîn l/bw (bir şeyi) sökmek, demonte etmek, parçalarını birbirinden çıkarmak
ji hev de bela bûn l/bw kaçışmak
ji hev de bela kirin l/bw dağıtmak, bozmak, duman etmek
ji hev de bûn l/bw (birbirinden) sükülmek, kopmak
ji hev de dan xistin l/bw söktürmek (kurulu bir şeyin parçalarını yerinden çıkartırmak)
ji hev de feqîn l/bw bölünmek
ji hev de filitî ye pestil gibi (kımıldamayacak kadar bitkin)
ji hev de filitîn l/bw 1. kırılmak, kırılıp dökülmek, kırıklık duymak 2. hoşaf gibi olmak (çok yorgun olmak)
1) hışır çıkmak, hırpalanıp örselenmek (eşya için) 2) hışır çıkmak (ağır işlerde çalışıp çok yorulmak)
ji hev de hatin xistin l/tb sökülmek (kurulu şeylerin parçaları sökülmek)
ji hev de hilhilîn l/bw elle tutar yeri olmamak veya kalmamak (çok dağınık, bozuk veya berbat bir duruma gelmek)
ji hev de ketin l/bw 1. dökülmek, hırtlambası çıkmak (eskiyip dökülür duruma gelmek, çok eskimiş olmak) 2. kırılmak, kırılıp dökülmek, kırıklık duymak * ez nizanim çi bi min dibe, lê ez ji hev de dikevim bana ne oluyor bilmiyorum ama her tarafım kırılıyor 3. kırılıp dökülmek (çok eskimek) 4. dağılmak, çözülmek (birliğini, beraberliğini yitirmek) 5. hâlden düşmek, hurdahaş olmak, pestilleşmek, aşırı derecede yorulmak 6. haşatı çıkmak, bozulmak
ji hev de kirin l/bw sökmek
ji hev de parçe kirin l/bw 1. parçalamak, paramparça etmek 2. mec parçalamak (birliği bozmak)
ji hev de peritandin l/bw 1. paralemek 2. hor kullanmak
ji hev de şehitîn l/bw felç olmak, yürüyemez duruma gelmek
ji hev de xistin l/bw 1. dağıtmak, bozmak, duman etmek, tarumar etmek, darmadağın etmek 2. sökmek (kurulmuş bir şeyi parçalarına ayırmak) * motor ji hev de xist motoru söktü 3. hor kullanmak
ji hev deranîn l/bw 1. sökmek (kurulmuş bir şeyi parçalarına ayırmak, demonte etmek) * makîneya fotografan ji hev derxist fotograf makinesini söktü 2. sökmek (karışık bir yazıyı okumak) * ez dibêjim qey min ev nivîsa zor ji hev deranî okunması zor olan bu yazıyı söktüm galiba 3. ayırt edebilmek, seçmek
ji hev dernexistin l/bw karıştırmak (ayırt edememek, tam olarak seçememek)
ji hev derxistin sınıflama, tasnif etmek.
l/bw 1. sökmek (kurulmuş bir şeyi parçalarına ayırmak) * makîne ji hev derxist makineyi söktü 2. sökmek (karışık bir yazıyı okumak) 3. çözmek (matematikte bir problemi halletmek) 4. ayrıştırmak 5. ayırt etmek 6. seçmek (ne olduğunu anlamak, fark etmek) 7. işini çevirmek, çekip çevirmek * ê ku ji hev derdixe lawê wan e çekip çeviren oğullarıdır 8. idaresini bilmek, tutumlu davranmak
ji hev dexesî kirin l/bw birbirini kıskanmak
ji hev dilsar bûn l/bw araları açık olmak
ji hev dirêj kirin l/bw sözlü dalaştan sonra kavgaya tutuşmak * gotinek ji wê yek ji wî wisa ji hev dirêj kirin bir lâf ondan bir lâf ondan öylece kavgaya tutuştular
ji hev dûr ketin l/bw 1. (birbirinden) uzak düşmek 2. ayrı düşmek
ji hev fehm kirin 1) (birbirini) anlamak 2) (bir şeyden) ağzının tadını almak
ji hev fesilandin l/bw ayırt etmek, seçmek
ji hev filitandî eteği düşük (pasaklı kadın) (yek)
ji hev filitîn l/bw hamur gibi olmak, pestili çıkmak (yorgunluktan eli ayağı tutmaz olmak)
ji hev girtin l/bw (birbirinden) kapmak
ji hev hatin cudakirin l/tb ayırt edilmek
ji hev hatin deranîn l/tb sökülmek (kurulu şeylerin parçaları sökülmek)
ji hev hatin derxistin l/tb sökülmek (kurulu şeylerin parçaları sökülmek)
ji hev hatin qetandin l/tb ayırt edilmek
ji hev hatin veqetandin l/tb ayırt edilmek
ji hev hestî şikandin l/bw kanlı bıçaklı olmak
ji hev hez kirin l/bw 1. (birbirini) sevmek 2. sevişmek 3. hoşlaşmak
ji hev hilanîn (i) l/bw (birbirinden) kapmak, öğrenmek
ji hev hilanîn (ii) l/bw (birbirine) zıt gitmek, anlaşamamak
ji hev ketin l/bw 1. dağılmak, tarumar olmak 2. dağılmak * teyb ji hev ket teyp dağıldı 3. sökülmek 4. çözülmek, çözüşmek, dağılmak (birliğini, beraberliğini yitirmek)
ji hev kifş kirin l/bw ayırmak (nitelik değişikliğini anlamak)
ji hev kirin l/bw 1. ayırmak, ayırtmak (birbirinden uzaklaştırmak) 2. araya girip ayırmak 3. (birbirinden) ayırma * çermê solê ji hev kirin ayakkabının derisini birbirinden ayırdılar 4. ayırmak, sökmek 5. birbirinden ayırmak, parçalamak (birliği bozmak) 6. sökmek (kurulmuş bir şeyi parçalarına ayırmak) 7. açmak, çözmek (düğümü veya dolaşmış bir şeyi çözmek) * ta ji hev kirin ipi açmak * girêk ji hev vekirin düğümü açmak 8. aralarını açmak * wan em ji hev kirin onlar aramızı açtılar
ji hev kirin der l/bw ayırt etmek * şeva reş, şûva reş, bizina qer berxê li ber ji hev dikim der karanlık gecede, siyah giysiyi, siyah keçiyi, oğlağını emziren anayı birbirinden ayırt ederim
ji hev nas kirin l/bw tanımak, ayırt etmek, seçmek (bilip ayırmak, ne olduğunu anlamak, fark etmek) * piraniya ajelan giyayên ku wê ziyanê bide wan ji hev nas dikin hayvanların çoğu kendilerine zarar verecek otları tanır
ji hev nas nekirin l/bw (birbirinden) ayırt edememek, seçememek
ji hev nasîn l/bw tanımak, ayırt etmek, seçmek (bilip ayırmak)
ji hev ne xweş bûn l/bw (bir şeyle) arası hoş (veya iyi) olmamak
ji hev nebirîn l/bw ara vermemek (ara vermeden, tükenmeden, kesilmeden) * cigarekêşekî wisa bû ku heb ji hebê nedibirand dikişand öyle bir sigara tiryakisiydi ki aravermeden içiyordu
ji hev nebûn l/bw (birbirinden) ayrılamamak * em ji hev nabin biz birbirimizden ayrılamayız
ji hev nefesilandin l/bw karıştırmak (ayırt edememek, tam olarak seçememek)
ji hev neqetîn aralıksız olarak, ara vermeden
ji hev parçe kirin l/bw 1. paramparça etmek, parça parça etmek 2. mec darmadağın etmek, parçalamak (birliği bozmak)
ji hev pelişîn l/bw dağılmak, çözüşmek
ji hev pevjilandin l/bw didik didik etmek
ji hev pevjilîn l/bw didik didik olmak
ji hev qetandin l/bw 1. (birbirinden) ayırmak 2. ayrıştırmak 3. mec parçalamak (birliği bozmak) 4. ayırt etmek, seçebilmek (birbirinden ayırabilmek) * ez merivan ji hev naqetîninim insanları ayırt edemiyorum
ji hev qetîn l/bw 1. (birbirinden) ayrılmak 2. ayrılışmak 3. ayırt edilmek, seçilmek
ji hev re baş bûn (birbirine) iyi davranmak, iyi olmak
ji hev re bûn can cîger (birbirine) can ciger olmak
ji hev re dan dijmînan l/bw küfürleşmek
ji hev re dost bûn l/bw (birbirine) dost olmak
ji hev re kêf kirin l/bw (birbirine) sevgi gösterisinde bulunmak
ji hev re naz kirin l/bw 1. (birbirine) naz yapmak 2. (birbirine) naz yapmak, cilveleşmek
ji hev re nivîsandin l/bw yazışmak, (birbirine) yazmak
ji hev re texsîr nekirin ayrı gayrı bilmemek (veya ayrı gayrısı olmamak)
ji hev re wekî bira bûn kilit gibi olmak
ji hev re xerîbî nekirin kaynaşmak (uyuşmak, yakın ilişki kurmak)
ji hev re zimanê xwe derxistin (birine) dil çıkarmak
ji hev safî bûn l/bw ödeşmek
ji hev sar bûn l/bw arayı soğutmak
ji hev sil ketin l/bw dargınlaşmak
ji hev sû ketin l/bw küsüşmek
ji hev tek rd seyrek * malên ji hev tek seyrek evler
ji hev têr bûn l/bw 1. hasret gidermek * me ji zû de hev nedîtiye, bihêle em hinekî ji hev têr bibin uzun zamandır birbirimizi görmemişiz, bırak biraz hasret giderelim 2. (birbirinden) bıkmak
ji hev û din derxistin l/bw 1. sökmek, demonte etmek 2. çözmek 3. çekip çevirmek
ji hev ve bûn l/bw (birbirinden) ayrışmak, ayrılmak
ji hev vekirin l/bw açmak (birbirinden uzaklaştırmak) * milên xwe ji hev vekirin kollarını açtı
ji hev veqetandin l/bw l/bw 1. (birbirinden) ayırmak 2. ayrıştırmak 3. mec parçalamak (birliği bozmak 4. ayırt etmek, seçebilmek, birbirinden ayırabilmek * ez merivan ji hev naqetîninim
ji hev veqetîn l/bw 1. (birbirinden) ayrılmak 2. ayrılışmak 3. ayırt edilmek, seçilmek
ji hev xatir xwestin l/bw esenleşmek, vedalaşmak
ji hev xelas bûn l/bw 1. (birbirinden) kurtulmak 2. kurtulmak (doğurmak) * jinik berdestî sibehê ji hev xelas bû kadın sabaha karşı kurtulmuş
ji hev xeydan bûn l/bw (bir kimseyle) küs olmak, arası olmamak, araları açık olmak
ji hev xeyîdîn l/bw küsüşmek, dargınlaşmak, bozuşmak
ji hev xistin l/bw 1. sökmek, demonte etmek 2. bozguna uğratmak
ji hev xwîn rijandin l/bw (birbirinden) kan dökmek
ji hev zêde kirin l/bw sözlü sataşmadan sonra kavgaya tutuşmak
ji hewa de h 1. havadan 1. havadan * ji hewayê de jê re tê havadan para kazanıyor
ji hewa de xeber dan havadan sudan (konuşmak)
ji hêwa ruh h can havli ile
ji hewla ruh h can havli ile
ji hêz ketin l/bw güçten (veya kuvvetten) düşmek, zayıf düşmek, mukavemeti kırılmak
güçten düşmek
ji hêz xistin l/bw güçsüzleştirmek, güçsüz etmek, güçsüz duruma getirmek, zayıf düşürmek
güçten düşürmek
ji hezar derdî re derman e bin derde deva
ji hezaran yek binde bir
ji hezarî bêhtir bini aşmak (çok fazla olmak)
ji hezarî zêde bini aşmak (çok fazla olmak)
ji hîkmeta (wî) pirs nayê kirin hikmetinden sual olunmaz
ji hindav de h birden * ji hindav de rabû bi ser min de hat birden kalkıp üzerime geldi
ji hindav de rabûn l/bw davranmak, yekinmek, ok gibi (yerinde) fırlamak
aniden yerinden fırlamak
ji hindav de rabûn ser piyan (an jî lingan) ayağa fırlamak
ji hinekan re lê nayê kimine hay hay kimine vay vay
ji hirçê re quranê nexwîne ayıya Kur’an okuma (tiştek)
ji hirçekî du eyar dernayê tamahkar olandan ne çıkar ki
ji hiş çûn l/bw 1. bayılmak 2. bellek yitirmek (belleğin kısa bir süre durup işlememesi) 3. akıldan çıkmak 4. afyonu başına vurmak
(bir şey) akıldan çıkmak
ji hiş ketin l/bw bellek yitirmek (belleğin kısa bir süre durup işlememesi)
ji hiş neçûn l/bw unutmamak
ji hiş û aqil kirin l/bw aklını çelmek
ji hiş û aqil kirin (birinin) aklını çelmek (niyetinden, kararından caydırmak)
ji hiş ve çûn l/bw 1. kendinden geçmek, bayılmak 2. kendinden geçmek (bir şey karşısında çoşkuya kapılmak, duygulanmak)
ji hişê (yekî) çûn hatırından çıkmak
ji hişê (yekî) derneketin aklından çıkmamak
ji hişê (yekî) neçûn l/bw unutmamak
aklından çıkmak
ji hişê xwe avêtin aklından çıkarmak
ji hişê xwe çûn l/bw 1. kendinden geçmek (bayılmak) 2. kendinden geçmek (bir şey karşısında çoşkuya kapılmak, duygulanmak)
ji hişê xwe derxistin l/bw kafasından çıkarmak
ji hişê xwe ve çûn l/bw bayılmak
ji hola xwe derketin çizmeyi aşmak, hddini aşmak (karek)
ji holê rakirin l/bw 1. ortadan kaldırmak, tasfiye etmek 2. imha etmek, yok etmek
ji hosteyê wî karî re hiştin ingiliz sicimi (veya ipi) ile asılmak
ji hû heta bi mû 1) her şey, ne var ne yok 2) iğneden ipliğe kadar
ji hû heta mû nd 1. iğneden ipliğe 2. noktası noktasına * ji hû heta mû tev got, tiştek nehişt noktası noktasına her şeyi anlttı
ji hundir h içten, derinden
ji hundir de h içten
ji hundir de keleh feth kirin kaleyı içinden fethetmek
ji hundir ve h içeriden, dahilen
ji hundirû ve h 1. içeriden, dahilen 2. rd içerlek
ji hûran heta bi giran iğneden ipliğe kadar
ji hûrê xwe gotin l/bw işkembeden atmak
işkembeden atmak (veya işkembe söylemek)
ji îman bûn imanı gevremek
ji îmana xwe derketin l/bw 1. yemin billah etmek 2. yalan yere yemin etmek
ji însanan (mirovan an jî merivan) fêm dike insan sarafı
ji însanan xalî kirin insansızlaştırmak
ji însanetiyê derketin 1) insanlıktan çıkmak 2) insanlıktan çıkmak (insana özgü niteliklerini yitirmek)
ji inyazan ketin l/bw açlıktan ölmek, açlıktan bitkin düşmek
(an jî mirin) açlıktan bitkin düşmek, açlıktan ölmek
ji inyazan mirin l/bw açlıktan ölmek, açlıktan bitkin düşmek
ji îqtidarê ketin l/bw iktidardan düşmek
ji îro pê ve (an jî de) bu günden itibaren
ji îş û karê xwe man işinden gücünden geri kalmak
ji îşê xwe bûn işinden olmak
ji îşê xwedê axaftin (peyîvîn an jî xeber dan) Allahın binasını yıkmak
ji jêr çavan re derbas kirin l/bw süzmek, gözle süzmek
ji jinan re qebehet e, ji mêran re tomet e kadının yüzünün karası erkeğin elinin kınası
ji jinbava eyşika ereb bûn l/bw üvey evlât olmak
ji jinbavê bûn l/bw üvey evlât muamelesine maruz kalmak
ji jîran re serê xwe (an jî serî) bihejînin anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna az
ji jor yukarıdan.
ji kaniyekî bûn l/bw aynı kumaştan olmak
ji kar avêtin 1) (birini) işten çıkarmak, işine son vermek, yol vermek 2) (birini) açığa çıkarmak (yek)
ji kar de ketin l/bw işten düşmek, çalışamayacak duruma gelmek
ji kar der kirin l/bw işten atmak
ji kar derketin l/bw çıkış almak (işten ayrılmak)
(biri) açığa çıkmak (yek)
ji kar derxistin l/bw 1. içten çıkarmak 2. çıkış vermek (belge düzenleyip işine son vermek)
(birini) içten çıkarmak, açığa çıkarmak (yek)
ji kar hatin avêtin) (biri) işten çıkarılmak, (biri) açığa çıkmak (yek)
ji kar ketin l/bw işten güçten düşmek
ji kar kirin l/bw işten etmek
işinden etmek
ji kar re tune bûn l/bw zora gelememek
ji kar û barê xwe man işinden gücünden geri kalmak
ji kar û îşê (yekî) fehm kirin işi anlamak
ji kar xistina hikûmetê hükümet darbesi, hükümeti devirmek (yek)
ji karê (yekî) kirin (birini) işinden etmek
ji karê xwe bûn işinden olmak
ji karîgeriyê rabûn l/bw yürürlükten kalkmak
ji karîgeriyê rakirin l/bw yürürlükten kaldırmak
ji kaxiz xwendin yüzünden okumak
ji keçanî (an jî keçînî) bekaretini bozmak
ji keçanî xistin l/bw kızlığını bozmak, bekaretini bozmak
ji kêçê xeyîdin rabûn lihêfa xwe şewitandin pire için (veya pireye kızıp) yorgan yakmak
ji keçînî xistin l/bw bekaretini bozmak
ji kêf û zewqa xwe nebûn l/bw keyif ve sefasından olmamak
ji kêf û zewqê qet namîne zevkine mecbur
ji kêfa dilê xwe re h özene bezene
özene bezene
ji kêfa xwe neketin l/bw keyif ve sefasından geri kalmamak
ji kêfan h sevinçten
ji kêfan çargoşeyî bûn l/bw keyfinden dört köşe olmak
ji kêfan çiya dan milê xwe (birinin) düğününde kalburla (elekle) su taşımak
ji kêfan devê (wî) çûn pişt guhê (wî) sevincinden ağzı kulaklarına varmak
ji kêfan devê (yekî) neçûn ser hev sevincinden ağzı kulaklarına varmak
ji kêfan firîn l/bw sevinçten uçmak
ji kêfan hatin ku bifirin yerinden oynamak (çoşkulu, gürültülü, karışık bir zaman yaşamak)
ji kêfan hatin ku biteqin l/bw zevkten dört köşe olmak
zevkten dört köşe olmak
ji kêfan hêstir barandin sevinç göz yaşları dökmek
ji kêfan ji bîr ve çûn ayılıp bayılmak
ji kêfan kirin bi hewa ketin etekleri zil çalmak
ji kêfan kirin bifirin ayakları yere değmemek
ji kêfan kirin firîn sevinçten uşmak
ji kêfan kirin ku bifirin l/bw zilsiz oynamak
zilsiz oynamak
ji kêfan lingê (yekî) erd negirtin sevinçten uçmak
ji kêfan nizane çawa here bastığı yeri bilmemek
ji kêfan rabûn govend girtin (nerede ise) zil takıp oynayacak
ji kêfan stêr ji çavê (yekî) avêtin sevinç göz yaşları dökmek
ji kêfan stêrk (an jî rondik) kirin xwarê sevinç yaşları dökmek
ji kêfan tê ku bi hewayê bikeve (nerede ise) zil takıp oynayacak
ji kêfan tê ku bifire l/bw nerede ise zil takıp oynayacak
nerede ise zil takıp oynayacak
ji kêfan xeriqîn l/bw keyfinden bayılmak
ji kenan hişk (an jî zikopişto) bûn gülmekten kırılmak (katılmak)
ji kenan hişk bûn l/bw gülmekten kırılmak
ji kenan li ser piştê qelibîn l/bw gülmekten yerlere yığılmak
gülmekten yerlere yıkılmak
ji kenan xeriqîn l/bw kahkahadan kırılmak
gülmekten kırılmak (katılmak)
ji kenan zik lê dirîn argo gülmekten çatlamak
ji kenan zikopişto bûn gülmekten kırılmak (katılmak)
ji kengê ve ye kaç zamandır, hanidir, epey zamandır
ji ker de h 1. habersizce 2. sessizce, sessizcene
çaktırmadan, gizliden
ji ker ve h sessizce, sessizcene
ji kerban mirin l/bw 1. kahrından ölmek (çok üzülmek) 2. kahrından ölmek (aşırı üzüntü ölümüne sebep olmak) 3. ölesiye sevmek * ez ji kerban dimirim seni ölesiye seviyorum
ji kerbê (yekî) mirin ölesiye sevmek * ez ji kerbê te dimirim seni ölesiye seviyorum
ji kerê şeytan peya bûn l/bw inadından vazgeçmek
ji kerekî bêtir birçî bûn argo eşek gibi acıkmış olam, çok acıkmış olmak
ji kerema xwe nd lütfen * ji kerema xwe hûn dikarin qelema xwe bidin? lütfen kaleminizi verir misiniz?
ji kerema xwe re nd lütfen
ji kêşê ketin l/bw dengesini kaybetmek
ji kesî re negotin êweleh (an jî eyweleh) eyvallah etmemek
ji keva gazî kirin l/bw kınalar yakmak (birinin uğradğı kötü bir sonuca çok sevinmek)
ji kevir dişikê bir şey yapmak istemeyen
ji kevirê âşê girantir tune lê bi mixekî radibe herşeyin bir mutlaka bir karşı gücü vardır
ji kewna xwe ketin l/bw sönmek (gerilemek, parlaklık ve önemini yitirmek)
ji kewş û kewaşan h çerden çöpten
ji kezeba şewitî xemilandin süsleyip püslemek
ji kezeba xwe jê xeyidîn l/bw (birinden) tam küsmek
ji kirasê mirovatiyê derxistin l/bw insanlıktan çıkmak (tanınmaz hâle gelmek)
ji kirt û nîva xwe nehatin xwarê l/bw nal deyip mıh dememek, Nuh deyip peygamber dememek
1) bildiğinden şaşmamak (veya kalmamak) 2) ayak diremek
ji kîsê (yekî) h 1. kesesinden 2. üstüne * çay ji kîsî Alî ne çaylar Ali’nin üstüne
ji kîsê (yekî) xwarin (birinin) parasını yemek (sırtından geçinmek)
ji kîsê bavê xwe çûn bok yoluna gitmek
ji kîsê kirim xweş dibirim bol keseden atmak, vaad etmek
ji kîsê xelkê xwarin (birinden) yemlenmek
ji kîsê xwe dan l/bw cepten vermek
ji kîsî bavê xwe çûn araya gitmek (karışıklığa kurban olmak, harcanmak)
ji kîsikê xwe xwarin hazırdan yemek
ji kokê rd kökten
ji kokê hel kirin l/bw kökünü (veya kökünde) kazımak
ji kokê rakirin l/bw kökünden sökmek
diplemek, kökten koparmak
ji komayê derketin l/bw komadan çıkmak
ji komê ketin l/bw kümeden düşmek, gruptan düşmek
ji komê te sarkîs nas kir? güvenilmeyen bir kimseyi seçmek
ji ku h nerden, nereden (hangi yerden anlamında yer zarfı) * tu ji ku têyî? nerden geliyorsun? * erebe ji ku hat? araba nereden geldi?
ji ku (...) ku nereden nereye (uzak, dolambaçlı bir ilişki ile) * em ji ku hatin ku nereden nereye geldik
ji ku de h 1. nereden (hangi yerden anlamında yer zarfı) * erebe ji ku de hat? araba nereden geldi? * kevir ji ku de hat? taş nereden geldi? 2. nereden (nasıl, ne gibi bir ilişki ile) * ev kar ji ku de kete bîra te? bu iş nereden hatırınıza geldi?
ji ku de rastî me hat bula bula bunu (onu, bir şeyi, bir kimseyi) bulmak (kötü bir rastlantıyı anlatmak için kullanılır)
ji ku derê h nerden, nereden (hangi yerden anlamında yer zarfı) * tu ji ku derê têyî? nerden geliyorsun? * erebe ji ku derê de hat? araba nereden geldi?
ji ku derê (...) ku derê nereden nereye * em ji ku derê hatin ku derê (uzak, dolambaçlı bir ilişki ile)nereden nereye geldik
ji ku derê de h nereden * kevir ji ku derê de hat? taş nereden geldi?
ji ku derê ye rd nereli * ew ji ku derê ye? o nereli?
ji ku heye? ne arar (veya onda ... ne gezer) * pere ji ku heye? onda para ne arar
ji ku ye rd nereli * ew jinik ji ku ye? o kadın nereli?
ji kûçikê ku reyiya netirse it dişini göstermez
ji kula felekê pê ve tiştek lê tune Allaha bir can borcu var
ji kulê re dibêje pitrûg (birine) vız gelir, hiç bir şeye takmıyor
ji kûr û dûr ve derinden derine
ji kûr ve h derinden (pek belli olmayan, uzak bir yerden) * ji kûr ve dengin dihatin derinden sesler geliyordu
ji kûr ve hatin derinleşmek (ses derinden gelmek, az duyulur olmak)
ji layê din ve h diğer taraftan, öte yandan
ji lep re h aniden
ji leşkeriyê bexşandî bûn çürük (veya çürüğe) çıkmak
ji lew re h 1. ondan dolayı, o sebeble, onun için, dolayısıyla 2. zira
ji lêxistinê re (yek) xurîn aranmak, kaşınmak * ji lêxistinê re tu dixurî sen aranıyorsun âdeta
ji lêzimên xwe zewicîn içerden evlenmek
ji lîgê ketin l/bw kümeden düşmek, ligden düşmek
ji ling û piştê bûn l/bw aşırı yorulmak
ji lingan bûn l/bw ayaktan düşmek
ji maka xwe de h doğuştan, yaradılıştan * ji maka xwe de zeyif e doğuştanr zayı biri
ji maka xwe ve h doğuştan, fıtri olarak
ji makî h doğuştan, fıtri olarak
ji mala zeng û zêrînan soylu soplu
ji malan re divê stûn ji jinan re divê dev û qûn evlere sütun nasıl gerekliyse kadınlar da ağızlarına ve bellerine sahip olmaları gerekli
ji malan re gur e ji me re kor e başkalarına yararlı iken, bizi görmez
ji malê rd gedikli, müdavim * hingî em çûn û hatin em jî bûn yekî ji malê eve gide gele evin gediklisi olduk
ji maliyan xeydan e, ji gundiyan dilgiran e eviyle kavgalı köylülerden alınmış
ji maran tazî, ji guran birçîtir çöldeki hayvanlardan beter aç
ji me çêtir nd cin peri
cin peri
ji me derew (an jî vir!) büyük sözüme tövbe!
ji me derew (an jî vir) ji (...) rast (birinin) yalancısı olmak
ji me re nekin eyb ayıplamayın, kınamayın
ji me vir nd büyük sözüme tövbe!
ji mecal de ketin dermanı kesilmek (veya dermandan kesilmek)
ji mecal ketin l/bw mecalsız düşmek, baygın düşmek
ji mecbûrî mirov goştê tûtikan (an jî mirîşkan) dixwe aş taşınca kepçeye paha olmaz
ji mehê heta mehê ay be ay * dê deynê xwe ji mehê heta mehê borcunu ay be ay ödeyecek
ji mêj ve eskiden beri.
h evelden, ezelden beri, öteden beri, çoktan (veya çoktandır)
ji mêjveyî rd ezelî
ji mêran re lêhatin, ne jêhatin yiğide biraz da şans gerek
ji mêran revîn horoz dan kaçmak (kadın için)
ji mêranî xistin l/bw erkeklikten etmek
ji meriyetê rabûn l/bw yürürlülükten kalkmak
ji meriyetê rakirin l/bw yürürlükten kaldırmak
ji mêşê hilanîn û dan navê l/bw pireye kızıp yorgan yakmak
pireye kızıp yorgan yakmak
ji mêzîn ketin l/bw dengesini kaybetmek
ji mijarê averê bûn l/bw konu dışına çıkmak, uzaklara gitmek
dışına çıkmak, uzaklara gitmek (konunun dışına çıkmak)
ji milê çepê de soldan, sol taraftan
ji milê din nd öte yandan, diğer taraftan
ji min nd 1. benden 2. tarafımdan
ji min bawer nake ji kerê min bawer dike ahmak ahmakın sözüne inanır
ji min berjêr xançepek e benden aşağı kasımpaşa
ji min gotin nd benden söylemesi, benden günah gitti
ji min re çi nd neme lazım (veya neme gerek) * hêrs û şidet ji min re çi ye hırs, hiddet neme gerek
ji min re qet ferq nake gelen ağam giden paşam (benim için fark etmez)
ji min re wisa tê ku ... bana öyle geliyor ki, Allah bilir * ji min re wisa tê ku, wê ev tişt li nava hev bikeve Allah bilir, bu iş karışacağa benziyor
ji min û te re jî xwedê mezin e sen dur hele
ji min vegerin beni rahat bırakın
ji mirovahiyê (mirovatiyê an jî însanetiyê) derketin 1) insanlıktan çıkmak 2) insanlıktan çıkmak (insana özgü niteliklerini yitirmek) (yek)
ji mirovan (an jî însanan) xalî kirin insansızlaştırmak
ji mirovan (an jî merivan) fêm dike insan sarafı
ji mirovan hesibandin (birini) adamdan saymak
ji mista (yekî) derxistin l/bw elinden almak
ji mista xwe derxistin l/bw 1. elinden çıkarmak 2. malını sarfetmek
ji modeyê ketin l/bw demode olmak
ji mû ziravtir ji şûr tûjtir e kıldan ince kılıçtan keskin
ji naliyê mêran adamca, adamcasın
ji nan kirin l/bw görevinden almak
ji nan û avê bûn l/bw yemeden içmeden kesilmek
yemeden içmeden kesilmek (yek)
ji nanê (wî) kirin (birini) ekmeğinden etmek
ji nanê xwe bûn ekmeğinden olmak
ji nav (...) bar kirin göçmek
ji nav (karekî) derketin (bir işin) içinden çıkmak
ji nav birin l/bw ortadan kaldırmak, yok etmek
ji nav çavê (yekî) derxistin söke söke almak
ji nav çûn l/bw ortadan kalkmak
ji nav destan derxistin l/bw el altında çıkarmak
ji nav destê xwe derxistin ellinden çıkarmak
ji nav lepê (yekî) derxistin (birinin) ellerinden kurtarmak
ji nav lingan derxistin l/bw ayaklar altından çıkarmak
ji nav meseleyê derketin işin içinden çıkmak veya sıyrılmak (sorunu çözmek)
ji nav piyan (an jî lingan) xeber dan belden yağı konuşmak, dekolte konuşmak
ji nav piyê xwe derxistin ellinden çıkarmak
ji nav rabûn l/bw ortadan kalkmak, yoğalmak
ji nav van bunlar arasında, bu cümleden
ji nav xwe avêtin dıştalamak
ji nava (wan) vekişîn aradan çekilmek
ji nava xwe dernexistin l/bw ağzından çıkarmamak, kimselere sezdirmemek (sırı saklamak)
sezdirmemek
ji nava xwe derxistin l/bw ağzından çıkarmak
ji nava xwe razî bûn l/bw kendine güvenmek, kendinden emin olmak
ji nava xwe têr göğsünü gere gere, övünerek
ji nava xwe têr axaftin l/bw üst perdeden konuşmak
ji nava xwe têr bûn l/bw kendine güvenmek, kendinden emin olmak
ji navê birin l/bw yok etmek
ji navê dan rakirin l/lb gidertmek
ji navê derketin l/bw 1. aradan çıkmak 2. vazgeçmek, geri çekilmek
ji navê hatin l/bw içinden gelmek * ez ji nava bajêr têm şehrin içinden geliyorum
ji navê hatin rakirin l/tb giderilmek
ji navê hilanîn l/bw gidermek ortadan kaldırmak, tasfiye etmek, yok etmek
ji navê rabûn l/bw 1. yok olmak, ortadan kalkmak, helâk olmak 2. soyu tükenmek * babir dikin ji navê rabin kaplanların soyu tükenmek üzere 3. tükenmek 4. tedavülden çıkmak, işlerlikten çıkmak, maziye karışmak 5. haritadan silinmek, silinmek, silinip gitmek, yok olmak 6. ölmek * ji navê rabûna pîşesaziya biçûk küçük sanayinin ölümü
ji navê rakirin l/bw 1. ortadan kaldırmak, varlığına son vermek, helâk etmek 2. imha etmek, aradan kaldırmak, yok etmek 3. ilga etmek
ji navê vekişîn l/bw vazgeçmek, geri çekilmek
ji navê winda bûn l/bw 1. ortalıktan yok olmak, sır olmak, yitip gitmek 2. silinmek (yok olmak, gözden kaybolmak) 3. (bir kimse) kayıplara karışmak
ji nedî ve h anîden, birden
ji neheqiyê h haksız yere
ji nêz ve h yakından * eger ji nêz ve lê bê nêrîn, wê baş bê dîtin yakından bakılırsa, iyi görülür
ji nêz ve nas kirin (an jî nasîn) yakından bilmek (veya tanımak)
ji nêzan h açlıktan
deliyan açlıktan bitap düşmek
ji nêzan ketin l/bw açlıktan ölmek, açlıktan bitkin düşmek (dayanılmaz derecede acıkmak)
ji nêzan kirin mirin acından ölmek (çok acımak)
ji nêzan mirin l/bw açlıktan ölmek, açlıktan bitkin düşmek (dayanılmaz derecede acıkmak)
acından ölmek
ji nêzik ve yakından * eger ji nêzik ve lê bê nêrîn, wê baş bê dîtin yakından bakılırsa, iyi görülür
ji niha û pê ve d bundan böyle * min vatiniya xwe anî cih, ji niha û pê ve çi hewce dike bila ew biramin ben görevimi yaptım şimdi onlar gereğini düşünsünler
ji niha ve h şimdiden
ji nika û pê de d bundan böyle
ji nika ve h şimdiden
ji nirx ketin l/bw değerini yitirmek
ji nişka ve çûn anîden gitmek
ji nişka ve peyde bûn (birinin) tepesinde bitmek
ji nişkekê h anîden
ji nişkî h anîden
ji niyazan ketin l/bw açlıktan bitkin düşmek
ji not anîn xwarê l/bw not kırmak
ji nû ve yeniden, tekrar, tekrardan, yeniden, baştan * meseleyê ji nû ve vebêje meseleyi baştan anlat
ji nû ve hatin kirin tekrarlanmak, yenilenmek
ji nû ve kirin l/bw yenilemek, tekrarlamak
ji nû ve saz kirin l/bw yeniden yapılandırmak
ji nûçeyê man l/bw haber atlamak
ji nûzîn birîn l/bw sesi soluğu kesilmek
ji nûzîn ketin l/bw sesi soluğu kesilmek
ji ordama xwe ketin l/bw formdan düşmek
ji par re h geride, geriden * kî ji par re man? geride kimler kaldı?
ji par re dan l/bw ertelemek, tehir etmek, geriye atmak
ji par re hatin l/bw geriden gelmek
ji par re hiştin l/bw geride bırakmak
ji par re ketin l/bw ertelenmek
ji par re lê nihêrtin l/bw geriden bakmak
ji par re man l/bw geride kalmak, arkaya kalmak, sonraya kalmak
ji par re vegerîn l/bw yüz geri gitmek
ji paş de h geriden
ji paş ve h arkadan
ji paşê de h önceden
ji pê de ketin l/bw (eli ayağı) çözülmek (gevşemek, güçsüz kalmak) * gava ku xebera sar bihîstiye ji pê de ketiye haberi duyunca eli ayağı çözülmüş
ji pê kirin l/bw ayakkabısını çıkarmak
ji pê xistin l/bw ayaktan düşürmek
ji pêr h önden
ji pêr re h önden
ji pertav de ketin l/bw mecalsız düşmek, bitkin düşmek, bîtap düşmek
ji pertav ketin l/bw bitkin düşmek, bîtap düşmek, güçten düşmek, farımak, takattan (veya kuvvetten) düşmek, çaptan düşmek, yorgun düşmek
ji pêş çav ketin l/bw gözden düşmek
ji pêş çav nehatin l/bw göze gelmemek
ji pêş ve h önden, ön cepheden
ji pêsîrê bûn l/bw sütten kesilmek
ji pêsîrê kirin l/bw sütten kesmek, memeden kesmek
ji pesnan peyivîn l/bw 1. sayıklamak, hezeyan getirmek 2. münasebetsiz konuşmak, mevzu dışı konuşmak
ji pesnan xeber dan l/bw 1. sabuklanmak, sayıklamak, hezeyan etmek 2. münasebetsiz konuşmak, mevzu dışı konuşmak
ji pestan gotin l/bw sayıklamak, sabuklanmak
ji pestan xeber dan l/bw sayıklamak, sabuklanmak
ji pey neqetîn l/bw (birinin) arkasına düşmek (veya takılmak), ardını bırakmamak
ji peywira xwe bûn l/bw (bir kimse) vazifesinden olmak
ji peywirê avêtin l/bw görevinden atmak
ji peywirê kirin l/bw görevden almak
ji pirsan peyîvîn l/bw 1. sayıklamak, hezeyan getirmek 2. münasebetsiz konuşmak, mevzu dışı konuşmak
ji pîso birandin l/bw bütün varlığını yetirmesini sağlamak, iflas ettirmek, meteliğe kurşun attırmak
ji pîso birîn l/bw (para) suyunu çekmek, meteliğe kurşun atmak
ji pişt bûn l/bw belinden olmak, sülbunden olmak
ji pişt ketin l/bw bellinden olmak, sülbunden olmak
ji pişt û qoran bûn l/bw aşırı yorulmak
ji pişta (yekî) bûn l/bw (birinin) belinden olmak, dölünden olmak, , sülbunden olmak
ji pişta (yekî) derxistin l/bw (birinden) çıkarmak (yaptığı masrafı birini çalıştırarak telafi etmek)
ji pişta bavê xwe bûn l/bw 1. babasının sülbunden olmak 2. yiğit olmak
ji pişta bavê xwe çûn l/bw babasının kesesinden gitmek
ji pişta mêran bûn l/bw yiğitlerin soyundan olmak
ji piyan h ayakta
ji piyan man ayakta kalmak
ji qafê xwe avêtin l/bw kafadan atmak
ji qafê xwe derxistin l/bw kafasından çıkarmak
ji qafê xwe gotin l/bw kafadan atmak
ji qam de ketin l/bw ayakta duracak hâli kalmamak, yorgun düşmek
ji qayde der rd kural dışı
ji qet filitîn l/bw ipi kırmak (savuşup gitmek)
ji qewet birandin l/bw 1. güçten düşürmek 2. mec yıpratmak
ji qewet birîn l/bw bw 1. güçten düşürmek 2. mec yıpranmak, eski gücü kalmamak * ez êdî ji qewet biriyame ben artık yıpranmışım 3. içi geçmek (güçsüzleşmek)
ji qewet ketin l/bw 1. güçten (veya kuvvetten) düşmek, zayıf düşmek 2. yıpranmak, eski gücü kalmamak * ez êdî ji qewet ketime ben artık yıpranmışım
ji qewet xistin l/bw 1. güçten düşürmek, zayıf düşürmek 2. mec yıpratmak
ji qeweta çokan bûn l/bw dizleri tutamaz olmak
ji qewetê birîn l/bw 1. güçten düşürmek, çaptan düşmek 2. mec yıpranmak, eski gücü kalmamak
ji qidûm ketin l/bw güçten düşmek, takattan düşmek, farımak
ji qidûm xistin l/bw güçsüz düşürmek, bitirmek
ji qîmet ketin l/bw 1. kıymetten düşmek, değerini yitirmek 2. mec yıpranmak, saygınlığını yitirmek * ji qîmet ketiye saygınlığı yıpranmış
ji qîmet kirin l/bw 1. kıymetten düşmek, değerini yitirmek 2. mec yıpratmak (saygınlığının yok olmasına sebep olmak)
ji qîra (yekî) filitîn l/bw belâsından kurtulmak
ji qirika xwe girtin l/bw gırtlağından kesmek
ji qirikê berjêr h işte öylesine (ilişkileri candan olmama hâlî)
ji qirş û qalan h çerden çöpten
ji qîzanî xistin l/bw bekaretini bozmak, kızlığını bozmak
ji qîzantî xistin l/bw bekaretini bozmak, kızlığını bozmak
ji qudûm ketin l/bw güçten düşmek, farımak, bitkinleşmek, tükenmek
ji qudûman ketin l/bw takattan düşmek, bitkin düşmek
ji qûna xwe sil bûn l/bw burnundan solumak
ji qûntengiyê qûştengî kirin l/bw çaresizlikten reva olmayan bir iş yapmak
ji rastê çûn l/bw göçmek, ölmek * dê û bavê wê piştî ku ji rastê çûn anne ve babası göçtükten sonra
ji rastê dan hilanîn l/lb gidertmek
ji rastê hatin hilanîn l/tb giderilmek
ji rê averê bûn l/bw sapkınlık etmek, dalâlete düşmek, pusulayı şaşırmak, yoldan sapmak
ji rê birin l/bw ayartmak, yoldan çıkarmak
ji rê çûn l/bw orgazm olmak
ji rê derketin l/bw 1. yoldan çıkmak, yoldan sapmak 2. sapmak, yolunu sapıtmak
ji rê derxistin yoldan çıkarmak.
l/bw 1. ayartmak, baştan çıkarmak, yoldan çıkarmak, zihnini çelmek 2. saptırmak
ji rê filitîn l/bw ayaklarını yerden kesmek
ji rê hatin derxistin l/tb saptırılmak
ji rê ketin l/bw sapmak, yoldan sapmak
ji rê kirin l/bw saptırmak
ji rê xalifîn l/bw sapmak, dalâlete düşmek
ji refê xwe qetîn l/bw sürüden ayrılmak
ji rekorê bihartin l/bw rekor kırmak
ji rekorê derbas kirin l/bw rekor kırmak
ji reng çûn l/bw kaçmak (renk uçmak, ağarmak)
ji reng ketin l/bw 1. renk atmak, benzi solmak, renkten renge girmek sararıp solmak 2. kaçmak (renk uçmak, ağarmak)
ji reng û sîfet ketin l/bw 1. renk atmak, benzi solmak, renkten düşmek
ji reng xistin l/bw renk attırmak, renkten düşürmek
ji rengê xwe de neketin l/bw canlılığını, diriliğini korumak, renk vermemek
ji rewacê ketin l/bw revactan düşmek, aktüalitesini kaybetmek, modası geçmek, önemini yetirmek
ji rewtik û mewtikan h çerden çöpten (sağlam, kırılmayacak durumda olan şeylerden)
ji rêzê sıradan.
ji rêzikê der kural dışı.
ji rika h inadına
ji rika (yekî) re (birine) inat olsun diye
ji riya (yekê) derketin l/bw boşamak (kadına yol vermek)
ji riya xwedê ketin l/bw hak yolundan sapmak
ji roja ewil de h öteden beri
ji roja ku ji diya xwe re bûn l/bw doğduğu günden beri
ji roja roj de h ezelden, öteden beri
ji roniya çavan bûn l/bw gözleri göremez olmak
ji rûçikê (yekî) bûn l/bw (birinin) yüzünden olmak
ji ruh bûn l/bw candan geçmek, cansızlaşmak, ölmek
ji ruh çûn l/bw candan geçmek
ji ruh kirin l/bw sağ komamak, canını almak, öldürmek
ji ruhê xwe aciz bûn l/bw canından bezmek (veya bıkmak, usanmak)
ji ruhê xwe de ketin l/bw cansız düşmek
ji rûmet ketin l/bw yıpranmak, saygınlığını yitirmek * ji rûmet ketiye saygınlığı yıpranmış
ji rûmet xistin l/bw yıpratmak (saygınlığının yok olmasına sebep olmak)
ji rûyê d -den dolayı, -den ötürü, ötürü, yüzünden,
ji sedemê d ötürü, dolayı, cihetiyle
ji sedî rd yüzde * ji sedî pênc yüzde beş
ji sedî sed yüzde yüz
ji ser a xwe nehatin xwarê l/bw bildiğinden şaşmamak
ji ser avêtin l/bw sıyırmak (bir şeyin üzerindeki örtüyü çekip almak veya atmak)
ji ser hilanîn l/bw sıyırmak (bir şeyin üzerindeki örtüyü çekip almak veya atmak) * lihêfa ser xwe hilanî üstündeki yorganı sıyırdı
ji ser hiş çûn l/bw şuurunu kaybetmek
ji ser kewna xwe ketin l/bw formundan düşmek
ji ser şûrê tazî venegerî l/bw her belâya bulaşmak
ji ser û guh kirin l/bw kafasını şişirmek
ji ser xwe avêtin l/bw sırtından atmak (başından savmak)
ji ser xwe çûn l/bw kendinden geçmek, bayılmak
ji ser zirtê xwe de ketin l/bw direngenliğini yitirmemek
ji ser zirtê xwe ketin l/bw direngenliğini yitirmemek
ji serê (yekî) zêde bûn l/bw (birine) yeter artar olmak
ji serê rakirin l/bw üstünden kaldırmak
ji serê xwe çûn l/bw sapıtmak (bir kimse umulmuyacak şekilde davranmak)
l/bw 1. (biri) çok olmak, hadini aşmak, kantarın topunu kaçırmak 2. başı dönmek (para veya mevki sebebiyle şaşırıp şımarmak)
ji serê xwe derbas bûn l/bw canına susamak
ji serê xwe derketin l/bw 1. cıvımak, sapıtmak 2. ne oldum delisi olmak, başı dönmek (para veya mevki sebebiyle şaşırıp şımarmak)
ji serê xwe derxistin l/bw kafasından çıkarmak
ji serê xwe gotin l/bw kafadan atmak
ji serê xwe mezintir xeber dan l/bw başından büyük şeylere kalkışmak, şeyhin kerameti kendinden menkul olmak
ji serê xwe têr bûn l/bw işini bilmek, becerikli olmak
ji şerefa (yekî) re vexwarin l/bw (bir şeyin) şerefine içmek
ji şerefa te (an jî we) re h şerefe (veya şerefinize)
ji serekî ve h bir yönüyle
ji serî çûn l/bw sapıtmak
ji serî de h baştan, yeniden, baştan başlayarak, ilk elden * meseleyê ji serî de vebêje meseleyi baştan anlat
ji serî derketin l/bw baştan çıkmak, sapıtmak
ji serî derxistin l/bw baştan çıkarmak, zihnini çelmek
ji serî heta binî h 1. baştan sonuna kadar 2. (bütün) çıplaklığıyla , hiçbir şey saklamaksızın * ji serî heta binî meseleyê ji min re vegot olayı bütün çıplaklığıyla bana anlattı
ji serî ve baştan.
ji seriyan kirin l/bw kafasını şişirmek
ji seriyekî ve h bir yönüyle, bir bakıma
ji şerman rûyê (yekî) nedan l/bw utancından yere geçmek
ji sermanan h soğuktan
ji sermanan qefilîn soğuktan donmak
ji sermanan ricifîn soğuktan titremek
ji sewt birîn l/bw sesi kısılmak, sesi gitmek
ji sewt ketin l/bw sesi kısılmak, sesi gitmek
ji şeytanî re h istemeyerek, elinden olmadan
ji sîleh kirin l/bw silâhsızlandırmak
ji sindoqê derketin l/bw sandıktan çıkmak (seçimle iş başına gelmek)
ji şîr birîn l/bw sütten kesmek, memeden kesmek
ji şîr û aveynê (yekî) bûn l/bw (birinin) sülbunden olmak
ji şîr ve bûn l/bw sütten kesilmek
ji şîr ve kirin l/bw sütten kesmek
ji şîrî heta pîrî h yediden yetmişe
ji sola xwe re gotin l/bw ser çıkar sır çıkmaz
ji star ketin l/bw elle tutar yeri olmamak veya kalmamak (çok dağınık, bozuk veya berbat bir duruma gelmek)
ji stûyê xwe kirin l/bw 1. başından savmak, üstünkörü yapmak, şişirmek, baştan savma iş görmek 2. sorumluluğunu yerine getirmek
ji taf de h anîden
ji taqet ketin l/bw takattan (veya kuvvetten) düşmek
ji te re c sana * min ji te re anî sana getirdim
ji te re çawa baş e wilo bike sen yine bildiğini oku, sen yine bildiğini yap
ji te re çi ye nene lâzım
ji teba nd ne biçim
ji tedawil ê rabûn tedavülden kalkmak
ji tehmê derketin l/bw 1. kabak tadı vermek, boku çıkmak, cılkı çıkmak 2. (iş) şirazesinden çıkmak 3. mec cıvımak
ji tehmê derxistin l/bw 1. kabak tadı vermek, tadını kaçırmak 2. tat vermek, bıktırmak 3. mec cıvıtmak
ji tengahiyê derketin l/bw düze çıkmak, arabasını düze çıkarmak
ji teraqiyê ketin l/bw sönmek (gerilemek, parlaklık ve önemini yitirmek)
ji tevan re h hepsine, cümleten
ji tewşan xeber dan l/bw saçmalamak
ji text de xistin l/bw hal’etmek, tahttan indirmek
ji text ketin l/bw tahttan düşmek
ji text xistin dîr/n hal’etmek, tahtan indirmek
ji tilaya xwe bi bêhn bûn l/bw (bir şeyden) haberi olmak
ji tirsa ruh h can havli ile
ji tirsan li qula mişkan gerîn kaçacak delik aramak
ji torinan rd soylu soplu
ji tozê weşandin l/bw tozunu almak (veya atmak, silkmek veya silkelemek)
ji ûcba d ötürü, -den dolayı
ji usûlê derxistin l/bw 1. usül dışına çıkarmak 2. vur patlasın, çal oynasın
ji vatiniyê avêtin l/bw görevinden atmak
ji vatiniyê kirin l/bw görevden alınmak
ji vê rd buralı
ji vê derê buralı * hûn naşibin yekî ji vê derê siz buralıya benzemiyorsunuz
ji vê derê ji wê derê oradan buradan
ji vê gavê ve h şimdiden
ji vê re c buna (dişil için)
ji vê û ji wê 1) şuralı buralı * hin mirovên ji vir û ji wir şuralı buralı bir takım insanlar 2) öteden beriden
ji vî re c buna (eril için)
ji vir rd buralı
ji vir de û ji wêde öteden beriden
ji vir û ji wir şuralı buralı * hin mirovên ji vir û ji wir şuralı buralı bir takım insanlar
ji vira buradan.
ji wê c 1. ondan 2. nd oradan * ji wê here oradan git 3. rd oralı * hûn jî, ji wê ne? siz de oralı mısınız?
ji wê çaxê ve h o zamandan beri
ji wê derê nd 1. oralı * hûn jî, ji wê derê ne? siz de oralı mısınız? 2. oradan * ji wê derê here oradan git
ji wê gavê ve h o zamandan beri
ji wê hingê ve h o zamandan beri
ji wê re c ona (dişil için) * min ji wê re got ona dedim
ji wehşîtiya xwe h domuzuna, inadına
ji welatiyê derxistin l/bw vatandaşlıktan çıkarılmak
ji wezîfeya xwe bûn l/bw (bir kimse) vazifesinden olmak
ji wezîfeyê avêtin l/bw görevinden atmak
ji wezîfeyê kirin l/bw görevden almak, azletmek
ji wî c ondan (eril için)
ji wî re c ona (eril için) * min ji wî re got ona dedim
ji wî zemanî ve h o zamandan beri
ji wir nd 1. oralı * hûn jî, ji wir in? siz de oralı mısınız? 2. oradan * ji wir here oradan git
ji xafil de h anîden
ji xaftila h ansız, anîden, ansızın, apansız, apansızın, birdenbire, gümbedek
ji xelagê filitîn l/bw açlıktan, kıtlıktan kurtulmak
ji xêra xwedê re h 1. keşke 2. Allah için
ji xewan gêj bûn l/bw uykusu başına sıçramak
ji xewan hêrs bûn l/bw uykusu başına sıçramak (uykusunu iyi almadığından dolayı hırçınlaşmak)
ji xewan ketin l/bw uyku gözünden akmak
ji xewan mest bûn l/bw uykusu başına sıçramak
ji xeynî d -dan/-den başka, -den gayri, -den hariç, ayrıca, dışında... * ji xeynî vê pirtûkê min roman nenivisî bu kitabın dışında roman yazmadım
ji xirecirê netirsîn l/bw kuru gürültüye pabuç bırakmamak
ji xiştînê nehatin xwarê l/bw nal deyip mıh dememek
ji xwarinê bûn l/bw yemeden içmeden kesilmek
ji xwarinê çûn l/bw yemekten kesilmek
ji xwe haliyle, zaten.
ji xwe beran qezî kirin l/bw boş konuşmak
ji xwe çûn l/bw 1. baygınlaşmak, baygınlıklar geçirmek, kendinden geçmek, esirmek 2. kendinden geçmek, transa geçmek 3. dalmak
ji xwe dan kirin l/lb savdırmak
ji xwe de ketin l/bw 1. bitkin düşmek, bîtap düşmek, haşatı çıkmak, pestili çıkmak 2. dökülmek (çok yorgun, hasta olmak) 3. külçe gibi olmak, külçeleşmek (yorgun ve bitkin bir durumda çöküvermek)
ji xwe dernexistin l/bw ketum olmak, olup biteni birine çaktırmamak
ji xwe derxistin l/bw ifşa etmek, dışa vermek, sırrını dışarıya vermek
ji xwe fedî kirin l/bw kendinden utanmak
ji xwe fihêt kirin l/bw kendinden utanmak
ji xwe gerîn l/bw kendini rahat bırakmak * ji xwe bigere, tu çima ew qas lê difikirî? kendini rahat bırak, o kadar ne diye düşünüyorsun?
ji xwe hesibandin l/bw kendinden saymak
ji xwe hez kirin l/bw 1. kendini sevmek 2. zevkine mecbur
ji xwe ketin l/bw 1. bitkin düşmek, bîtap düşmek, haşatı çıkmak, pestili çıkmak 2. dökülmek (çok yorgun, hasta olmak) 3. külçe gibi olmak, külçeleşmek (yorgun ve bitkin bir durumda çöküvermek)
ji xwe kirin l/bw 1. soyunmak 2. silkelemek (üstünden atmak) 3. atmak (sıkıntı dolayısıyla giydiği bir şeyi çıkarmak) * ku hewa pir germ bû saqoyê xwe ji xwe kir hava çok sıcak olunca ceketini attı
ji xwe mezintir xeber dan l/bw başından büyük lâflar etmek
ji xwe neqetandin l/bw kendinden ayırmamak
ji xwe qaîl bûn l/bw kendinden razı olmak, kendinden memnun olmak
ji xwe qebûl kirin l/bw kendinden saymak
ji xwe razî h 1. kendinden emin 2. rd kendini beğenmiş, kuruntulu
ji xwe re (i) h kendine, kendi namına
ji xwe re bar dîtin l/bw ağırsamak
ji xwe re birîn l/bw kesinmek (kendine veya kendisi için elbise kesmek)
ji xwe re bûn l/bw 1. bencilleşmek, bencil olmak 2. yontucu olmak (hep kendine yontmak)
ji xwe re derd çêkirin l/bw kendine sorun yaratmak
ji xwe re dîtin l/bw külahları değiştirmek (veya değiştirmek) * eger tu vî tiştî bikî, tu dê ji xwe re bibînî bunu yaparsan külahları değiştiririz
ji xwe re erk zanîn l/bw kendine ödev bilmek (veya saymak)
ji xwe re heyirî man l/bw neye uğradığını bilememek
ji xwe re jin anîn l/bw evlenmek (erkek)
ji xwe re kirin bar l/bw ağırsamak
ji xwe re kirin demîn l/bw kendine alışkanlık edinmek
ji xwe re kirin erk l/bw kendine vazife etmek
ji xwe re kirin hember l/bw (birini) karşısına almak
ji xwe re kirin kurm l/bw kendine huy edinmek, alışkı haline getirmek
ji xwe re kirin mebest amaçlamak, amaç edinmek.
ji xwe re kirin micir l/bw kendine inanç (veya itikat) haline getirmek
ji xwe re kirin nimûne l/bw örnek almak * ez mirovên jêhatî û durist ji xwe re dikim nimûne ben çalışkan ve dürüst insanları örnek alırım
ji xwe re kirin raqîb l/bw (birini) karşısına almak
ji xwe re kirin war l/bw yurt tutmak, vatan tutmak
ji xwe re kirin xûy l/bw kendine huy edinmek
ji xwe re li hev rûniştin l/bw bir araya gelmek, toplaşmak
ji xwe re mêr dîtin l/bw (kendine) koca bulmak
ji xwe re peywir hesab kirin l/bw kendine ödev bilmek (veya saymak)
ji xwe re şû dîtin l/bw (kendine) koca bulmak
ji xwe re vatinî zanîn l/bw kendine vazife etmek
ji xwe re xatir dîtin l/bw nimet bilmek * vexwendina xwe ya mala me ji xe re xatir dîbînin evimize davet edilmeyi nimet sayarlar
ji xwe re xwestin l/bw 1. kendine istemek 2. kendine yontmak
ji xwe şerm kirin l/bw kendinden utanmak
ji xwe ve h 1. kendinden 2. hele, nihayet
ji xwe ve çûn l/bw 1. esrimek, kendinden geçmek, bayılmak 2. coşup kendinden geçmek, esrimek (bir şey karşısında çoşkuya kapılmak, duygulanmak) 3. dalmak, içi geçmek (istemeden uyuyu vermek) * di hênkahiyê de ji xwe ve çûbû o serinlik içinde dalmıştı 4. sızmak (alkol veya yorgunluk gibi sebeplerden ötürü) * hingî ku alkol vexwar ji xwe ve çû çok içince sızıp kaldı 5. komaya girmek
ji xweda Allah’tan.
ji zariyan hişk bûn l/bw tohumu dökülmek
ji zarokan bûn l/bw kısırlaşmak, çocuk doğuramaz duruma gelmek
ji zik û piştê bûn l/bw katıla katıla gülmek
ji zikê xwe girtin l/bw gırtlağından kesmek
ji zikmakî h anadan doğma, doğuştan, yaradılıştan
ji ziman şemitîn l/bw ağzından kaçırmak
ji zirtan ketin l/bw yelkenleri suya indermek
ji zirtên xwe ketin l/bw yelkenleri suya indirmek
ji zorê re tune bûn l/bw zora gelememek
ji zû de kêfa wî jê şikiyaye dünden ölmüş, çalışma şevki kalmamış
ji zû de rd/h 1. çoktan (veya çoktandır), nice, uzun süreden beri 2. dünden, çoktan, seve seve * ev ji zû de ji xebatê re hazir e o çalışmaya dünden razı
jialîbûn m taraf tutma, taraf olma
jibartî rd 1. ayıklanmış 2. seçilmiş, elleme * rêjûya jibartî elleme kömür
jibartin l/gh 1. ayıklamak, seçmek, öğürtlemek * birinc jibart pirinci ayıkladı 2. mec ayıklamak, elemek (bir görevde gereksiz görülenleri işinden ayırmak) 3. mec ceremesini çekmek 4. tazmin etmek
m1. ayıklama, seçme, öğürtleme 2. mec ayıklama, eleme (bir görevde gereksiz görülenleri işinden ayırma) 3. mec ceremesini çekme 4. tazmin etme
jibartina ziyanê zararı ödeme, tazmin
jibavomayî rd babadan kalma
jibêr rd ayıklayıcı
jiber (i) m 1. ezber 2. h ezbere, ezberde
jibêran ayıklanma
jibêrana siruştî doğal ayıklanma
jiberbûn (i) m 1. ezberinde olma 2. belleme
jiberbûn (ii) m 1. dölden olma 2. düşük yapma, çocuk düşürme
jiberbûn (iii) m sökülme (takılı bir şeyi yerinden çıkarma)
jiberbûyî rd sökük
jiberçûn m düşük yapma
jiberçûna xwînê m kanma
jiberçûyî rd düşük (yaşayabilecek duruma gelmeden doğan yavru)
jiberderxistî rd sökük, sökülmüş olan
jiberderxistin (i) m 1. çıkarma (bir şeyi bir örneğe göre yapma) 2. suret alma, suret çıkarma (bir belgenin fotokopisini çıkarmak)
jiberderxistin (ii) m sökme, söküm (takılı bir şeyi yerinden çıkarma)
l/bw 3. sökmek (takılı bir şeyi yerinden çıkarmak) * pencere ji ber derxist pencereyi yerinden söktü pencereyi yerinden söktü
jibere h ezbere
jibere kirin l/gh ezberlemek
jiberekirin m ezberleme
jibergir nd/nt 1. kopyalayıcı 2. fotokopici
jibergirî m 1. fotokopi 2. röprodüksiyon
jibergirtî rd kopya
jibergirtin m 1. istinsah etme (bir şeye bakarak aynısını yazma) 2. kopyalama 3. suret almak, suret çıkarmak 4. sn/m çoğaltım
jiberker (i) rd benzetici, kopyacı
jiberker (ii) rd ezberci
jiberkerî m ezbercilik
jiberkirî (i) h 1. ezber 2. ezberlenmiş olan
jiberkirî (ii) rd sökük, sökülmüş olan
jiberkirin (i) m ezberleme, ezber etme, hafızlama
jiberkirin (ii) m sökme, söküm (takılı bir şeyi yerinden çıkarma)
jiberkirin (iii) m çocuğu alma (ameliyatla çocuğu anasından alma)
jiberman m artma, arta kalma
jibermayî rd 1. artık * xwarina jibermayî artık yemek 2. artık, baki (bir şey harcandıktan sonra kalan bölümü) 3. ark/m buluntu
jibermayîn m artış, arta kalış
jiberpekîn m önünden fırlamak
jiberrabûn m 1. önünden kaçma 2. önünden kalkma 3. (birinden) ötürü göç etme
jiberxwehêvotî rd 1. öz öğrenimli, otodidakt 2. alaylı (gerekli okul eğitimini görmeden, kendi kendini yetiştirmiş olan kimse)
jiberxwekirin m çocuk aldırma
jiberxwetî m kendiliğindenlik
jiberzêdekirin m 1. çoðaltma 2. sn çoğaltım
jibîrbûn m 1. unutulmak 2. unutulmuşluk
m unutulma
jibîrbûnî m unutulmuşluk
jibîrbûyî rd unutulmuş
jibîrbûyîn m unutuluş
jibîrçûn m 1. unutulma 2. hatırından çıkma
jibîrker rd unutkan
jibîrkerî unutkanlık
jibîrkirî rd unutulmuş, unutulan
jibîrkirin m 1. unutma 2. unutma (bir şeyi dalgınlıkla bir yerde bırakma) 3. unutma (bir şeyi yapamaz duruma gelme) 4. unutma (bağışlama) 5. unutma (hatırdan, gönülden çıkarma) 6. alışma, adapte olma
jibîrnebûyî unutulmamış, hatırda kalmış
jibîrveçûn m 1. esrime, kendinden geçme, baygınlaşma, baygın düşme, baygınlıklar geçirme, kendini kaybetme (bayılma) 2. çoşup kendinden geçme, esrime 3. dalma
jibîrveçûnî m baygınlık
jibîrveçûyî rd baygın (bayılmış, kendinden geçmiş)
jibîrvekirin m unutma
jiçekkirî rd silâhsızlandırılmış
jiçekkirin m silâhsızlandırma
jiçiçikkirin m sütten kesme
jicihçûn m yerinden çıkma (kemik, eklemleri yerinden çıkma)
jicihçûyî rd çıkık, sınık, yerinden çıkmiş olan
jicihçûyîn m yerinden çıkış (kemik, eklemleri yerinden çıkma)
jicihderketî rd çıkık, sınık
jicihderketin m yerinden çıkma
jicihrakirî rd 1. sökük 2. sürgün edilmiş
jicihrakirin m 1. yerinden çıkarmak veya sökme 2. sürgün etme
jicilkirin m soyma (elbiselerini çıkarma)
jid sürat.
jidandî bnr şidandî
jidandin bnr şidandin
jidayikbûn m anadan doğma
jiderbketî rd 1. çaptan düşmüş 2. güçsüz, takatsız
jiderbketin m 1. çaptan düşme 2. güçsüz düşme, takatsız düşme
jidestberdan m elinden kaçırma, fırsatı kaçırma
jidestçûn m 1. kendini kaptırma (bir şeyin etkisinden kurtulamayacak duruma düşme) 2. kendini kaptırma (uğraşmaya başladığı bir işten kendini kurtaramama) 3. elinden kaçırma, kaybetme, elde etme imkanını yitirme
jidestderxistin m elden çıkarmak
jidestketin m elden düşme
jidevgerketin m dili tutulmak, konuşma yetisini kaybetmek (herhangi bir sebepten dolayı konuşamaz olmak)
jidilbûn m 1. samimîleşme 2. içtenlik, özdenlik, samimîlik
jidilçûn m kalpten gitme
jidilkirin m içten yapma, samimi olarak yapma
jidilûcan rd içten
jidilûcanî m içtenlik
jidilûcanîtî m içtenlik
jidilveçûn m 1. bayılma, baygınlık geçirme, içi geçme 2. içi geçme (istemeden uyuyu verme)
jidiyaxwebûn m anadan doğma, anasından doğma
jidozêketî rd davadan vazgeçmiş olan
jieyarketî rd deforme
jieyarketin m (biri) deforme olma
jih kiriş * jihê kevan yay kirişi
n 1. kiriş (hayvan bağırsaklarından yapılan ve bazı müzik aletlerinde kullanılan tel) 2. kiriş (yay kirişi)
jiha n ejderha
jihaldeketî rd bitkin, bîtap, aygın baygın
jihalketî halden düşmek
rd bitkin, bîtap
jihalketîbûn m bitkinlik, bîtaplık, tükenmişlik
jihalketin m 1. hâlden düşme 2. işten güçten kalma, çalışamama 3. renkten renge girme
jihalxistî rd bitkin, bîtap
jihalxistîbûn m bitkinlik, bîtaplık
jihalxistin m 1. hâlden düşürme, güçsüz düşürme, bitirme, ambale etme 2. apıştırma (hayvanı çok yorarak yürüyecek gücünü bırakmama) 3. sucuğunu çıkarma, paçavraya çevirme (çok dövmek)
jihdar rd yaylı, kirişli * amûra jihdar yaylı çalgı
jiheqderketin m 1. hakından gelme, başa çıkma, baş gelme, gücü yetme 2. becerme, kıvırma, üstesinden gelme (güç görünen bir iş veya duruma çözüm bulma)
jihevbûn (i) m 1. aynı olma, özdeş olma 2. aynı kumaştan olma
jihevbûn (ii) m 1. ayrılma 2. dağılma, parçalanma (birliği bozulma) 3. çözüşme 4. sökülme 5. araları açılma
jihevcihêbûn m 1. (birbirinden) ayrılma (ortaklığı, birliği dağılma) 2. ayrılışma 3. ayırt edilme
jihevcihêkirin m 1. (birbirinden) ayırma 2. ayrıştırma 3. ayırt etme
jihevcudabûn m 1. (birbirinden) ayrılma (ortaklığı, birliği dağılma) 2. ayrılışma 3. ayırt edilme
jihevcudakirin m 1. (birbirinden) ayırma 2. ayrıştırma 3. ayırt etme
jihevçûn m 1. (birbirini) bırakma, sökülme (yapışık olan bir şey için) 2. (birbirinden) bıkma 3. araları bozulma, arayı soğutma, bozuşma 4. (birbirine) düşme, ters düşme
jihevçûyî rd 1. sökük 2. bozuşuk
jihevdefiltandî rd dağınık, düzensiz (kimse)
jihevdehirşiyayî rd 1. dağınık 2. yıkık
jihevdeketandî rd dökük (çok eskimiş) * xaniyên hilhilî û jihevdeketandî yıkık dökük evler
jihevdeketandîbûn m döküklük
jihevdeketî rd 1. dökük 2. kırık dökük 3. dağınık 4. dağılmış, çözük 5. hurduhaş, hâlsiz dökülmüş olan 6. haşat
jihevdeketin m 1. dökülme, hırtlambası çıkma (eskiyip dökülür duruma gelme, çok eskimiş olma) 2. kırılma, kırılıp dökülme, kırıklık duyma 3. kırılıp dökülme (çok eskime) 4. dağılma, çözülme (birliğini, beraberliğini yitirme) 5. hâlden düşme, hurdahaş olma, pestilleşme, aşırı derecede yorulma 6. haşatı çıkma, bozulma
jihevderandî rd sökük (kurulmuş bir şey parçalarına ayrılmış olma)
jihevderanîn m 1. sökme, söküm (kurulmuş bir şeyi parçalarına ayırma, demonte etme) 2. sökme (karışık bir yazıyı okuma) 3. ayırt edebilme, seçme
jihevderxistî rd 1. sökük (kurulmuş bir şey parçalarına ayrılmış olma) 2. sökülmüş (okunabilmiş olan) 3. çözük (matematikte) 4. ayrıştırılmış 5. ayırt edilmiş 6.
jihevderxistin m 1. sökme (kurulmuş bir şeyi parçalarına ayırma) 2. sökme (karışık bir yazıyı okuma) 3. çözme (matematikte bir problemi halletme) 4. ayrıştırma 5. ayırt etme 6. seçme (ne olduğunu anlama, fark etme) 7. işini çevirme, çekip çevirme 8. idaresini bilme, tutumlu davranma
jihevdexistî rd sökük (kurulmuş bir şey parçalarına ayrılmış olma)
jihevdexistin m 1. dağıtma, bozma, duman etme, tarumar etme, darmadağın etme 2. sökme (kurulmuş bir şeyi parçalarına ayırma) 3. hor kullanma
jihevfesilandin m ayırt etme, seçme
jihevfilitandî rd ağzı bozuk, çirkef
jihevhezkirin m 1. (birbirini) sevme 2. sevişme 3. hoşlaşma
jihevketandî rd 1. dağınık, tarumar 2. bozuk
jihevketî rd 1. dağılmış, tarumar 2. dağınık 3. sökük 4. çözük, çözüşmüş, dağılmış (birliğini, beraberliğini yitirilmiş olan) 5. kağşak 6. şapşal
jihevketin m 1. dağılma, dağılış, tarumar olma 2. dağılma 3. sökülme 4. çözülme, çözüşme, dağılma (birliğini, beraberliğini yitirme)
jihevketokî rd şapşalca
jihevkifş kirin m ayırma (nitelik değişikliğini anlama)
jihevkirî rd 1. ayırılmış olan (birbirinden uzaklaştırılmış olan) 2. ayırılmış, tahsis edilmiş olan 3. sökük (kurulmuş bir şey parçalarına ayrılmış olma)
jihevkirin m 1. ayırma, ayırtma (birbirinden uzaklaştırma) 2. araya girip ayırma 3. (birbirinden) ayırma 4. ayırma, sökme (kurulmuş bir şeyi parçalarına ayırma) 5. birbirinden ayırma, parçalama (birliği bozma) 6. sökme (kurulmuş bir şeyi parçalarına ayırma) 7. açma, çözme (düğümü veya dolaşmış bir şeyi çözme) 8. aralarını açma
jihevnasîn m tanıma, ayırt etme, seçme (bilip ayırma)
jihevnaskirin m tanıma, ayırt etme, seçme (bilip ayırma, ne olduğunu anlama, fark etme)
jihevparçekirin m 1. paramparça etme, parça parça etme 2. mec darmadağın etme, parçalama (birliği bozmak)
jihevqetandî rd 1. (birbirinden) ayırı 2. ayrıştırılmış 3. mec parçalı, parçalanmış (birliği bozulmuş) 4. ayırt edilmiş
jihevqetandin m 1. (birbirinden) ayırma 2. ayrıştırma 3. mec parçalama (birliği bozma) 4. ayırt etme, seçebilme (birbirinden ayırabilme)
jihevsafîbûn m ödeşme
jihevsilketin m dargınlaşma
jihevsûketî rd küs (olanlar)
jihevsûketin m küsüşme
jihevxeydan rd (birbiriyle) küs, bozuşuk, küsülü * ev her du cîran jihevxeydan in bu iki komşu küsülü
jihevxeyîdîn m küsüşme, dargınlaşma, bozuşma
jihevxistî rd 1. sökük, demonte 2. bozguna uğratılmış olan
jihevxistin m 1. sökme, demonte etme 2. bozguna uğratma
jihêzketî rd güçten düşmüş olan
jihêzketin m güçten (veya kuvvetten) düşme, zayıf düşme, mukavemeti kırılma
jihêzxistî rd güçsüzleştirilmiş
jihêzxistin rd güçsüzleştirme, güçsüz etme, güçsüz duruma getirme, zayıf düşürme
jihî yaylı, kirişli * amûra jihî yaylı çalgı
jihişçûn m 1. bayılma 2. bellek yitirme, belek yitimi (belleğin kısa bir süre durup işlememesi) 3. akıldan çıkma 4. afyonu başına vurma
jihişçûyî rd belleğini yitirmiş olan
jihişçûyîn m 1. bayılış 2. bellek yitiriş 3. akıldan çıkma 4. afyonu başına vurma
jihişker rd bayıltıcı (insanı kendinden geçiren) * bêhneke jihişker bayıltıcı bir koku
jihişketî rd belleğini yitirmiş olan
jihişketin m bellek yitirme, bellek yitimi (belleğin kısa bir süre durup işlememesi)
jihkirî rd rd yaylı, kirişli
jikarketî emekli.
nd/rd 1. amelimanda, iş yapamaz durumunda olan 2. emekli
jikarketî bûn emekli olmak
jikarketî kirin emekliye ayırmak (çıkarmak veya çıkartmak)
jikarketîbûn m emeklilik
jikarketin emekliye ayrılmak, takatten düşmek.
m işten güçten düşme
jikarkirin m işten etme
jikeçanîxistî rd kızlığını yitirmiş, bekaretini yitirmiş olan
jikeçanîxistin m kızlığını bozma, bekaretini bozma
jikeçînîxistin m bekaretini bozma
jikeva şekir nd bir tür tatlı
jiku nereden, nereli.
jilêt m jilet
jimara awête kompleks sayı
jimara besahiyê yeter sayı
jimara fer mat/nd tek sayı
jimara gerdîleyî (an jî atomî) atom numarası
jimara kit mat/nd tek sayı
jimara pareyî (an jî parjimarî) mat kesirli sayı
jimara pêkhatî karmaşık sayı
jimara pozîtîf mat pozitif sayı
jimara rastî mat gerçek sayı
jimara razber soyut sayı
jimara rêzîn rz/nd sıra sayı
jimara tam mat/nd tam sayı
jimara taybet nd özel sayı
jimara xwînê kan sayımı
jimara zêdek artı sayı
jimara zincîreyî seri numarası
jimara zo mat/nd çift sayı
jimarbar h sayılabilir
jimardar rd 1. sayılı 2. sayman
jimarde m rakam
jimardek m rakam
jimare mat/m 1. sayı 2. sp sayı 3. rakam
jimare kirin l/gh sayılamak
jimare lê danîn l/bw rakamlamak
rakamlamak
jimaredar nd/nt sayman, muhasip, muhasebeci
jimaredarî m muhasebe
jimaredarîtî m saymanlık, muhasebecilik, muhasiplik
jimarekirin m sayılama
jimarên bingehîn (an jî binyat) mat asıl sayılar
jimarên jimarde mat asal sayılar
jimarên kit (an jî fer) tek sayılar
jimarên pêşemîn mat asal sayılar
jimarên rastî mat gerçek sayılar
jimarên rêzda mat ardışık sayılar
jimarên şikestî kesir sayılar
jimarên suriştî (an jî xwezayî) doğal sayılar
jimarên tam tam sayılar
jimareya bikert mat/nd kesirli sayı
jimareya cot mat/nd çift sayı
jimareya pareyî mat/nd kesirli sayı
jimareya rêzda rz/nd sıra sayı
jimareyên cot mat/nd çift sayılar
jimareyên romanî nd Romen rakamları
jimareyî rd 1. sayısal 2. rakamlı * hejmareke sê jimareyî üç rakamlı sayı
jimarî m 1. istatistik 2. rd istatistik, istatistiksel 3. sayım
jimarî kirin l/gh sayımlamak
jimarîkirin m sayımlama
jimarker nd/nt sayman
jimarkerî m saymanlık
jimarkî h 1. sayıca 2. rd sayımsal
jimarnav rz/n sayı, sayı ad
jimarnavê diyarkirî rz/nd belirli sayı
jimarnavê nediyarkirî rz/nd belirsiz sayı
jimarnavê pareyî nd kesirli sayı
jimarnavên bingehîn asıl sayılar
jimarnavên birewîn grup sayılar
jimarnavên hevedudanî bileşik sayılar
jimarnavên komelîn toplu sayılar
jimarnavên rêzê sıra sayılar
jimarnavên rêzîn mat ardışık sayılar, sıra sayılar
jimarnavên sade basit sayılar
jimarnêr nd/nt hesap uzmanı
jimarnêrî m hesab uzmanlığı
jimarok m abaküs, çörkü (sayı boncuğu)
jimartî rd sayılı, sayılmış olan * teyfikên jimartî sayılı tabaklar
jimartin l/gh 1. saymak * darên li bexçe bijimêre bahçedeki ağaçları say 2. saymak (sayıları arka arkaya söylemek) * ji yekê hetanî dehan bijimêre birden ona kadar say 3. sayışmak (çocuk oyunlarında)
m 1. sayış, sayma 2. sayışma (çocuk oyunlarında)
jimartina bi aşkerayî açık sayım
jimartinî rd saymaca
jimartok m abasküs, çörkü, sayı boncuğu
jimaryar nd/nt muhasebeci, muhasip
jimaryarî m 1. muhasebe 2. hesap bilimi
jimaryartî m muhasebecilik, muhasiplik
jimarzan nd/nt istatistikçi, sayımbilimci, sayımlamacı
jimarzanî nd/nt istatistik, sayımsal bilim, sayımbilimi
jimêr m abasüs, çörkü
jimêrek m sayaç
jimêrîng m hesap makinesi
jimêrkar nd/nt sayman, muhasip, muhasebeci
jimêrkarî m saymanlık, muhasebecilik
jimêrker sayaç, saat (su, elektrik ve gaz sayacı için) * jimêrkera elektrîkê elektrik saatı
jimêrkera avê su sayacı
jimêrkera gazê gaz sayacı
jimêryar nd/nt muhasebeci
jimêryariya bilind nd sayıştay
jimêryartî m muhasebecilik
jimodeyêketî rd demode
jimodeyêketin m demode olma
jin kadın, zevce.
m 1. kadın (dişi cinsten erişkin insan) 2. kadın (evlenmiş kız) 3. kadın, karı, zevce * gava ku ez diçim malê jina min ji min re derî vedike eve vardığımda karım bana kapıyı açar 4.rd kadın (analık ve ya ev yönetimi bakımından gereken erdemleri olan) 5. kadın (hizmetçi)
jin anîn l/gh evlenmek (erkek için)
jin anîn ser jina xwe (karısının) üzerine evlenmek, üzerine almak (evli iken karısının üzerine bir başka kadın getirmek)
jin berdan l/gh karı boşamak, kadın boşamak
kadın boşamak
jin bi jinan re kadın kadına
jin darên şikestî ne eksik etek olmak
jin hene darê şikandî (an jî şikestî) ne eksik etek olmak
jin hene jinkok hene kadın var kadıncık var
jin heyata mêr e kadın erkeğin hayatıdır (ji)
jin înandin l/gh eş getirmek, evlenmek (erkek için)
jin ji parsûyê xwar çêbûne kadına güvenilmez, anlamında bir deyim
jin mal û halê dike yuvayı yapan dişi kuştur
jin stûna malan in evi dişi kuş yapar
jin û mêr karıkoca.
karı koca
jin û mêr ji hev cihê rûniştin haremlik selâmlık olmak
jin û mêr ligel hev karılı kocalı
jin û mêr şer kir, kêmaqil bawer kir kadın ile erkeğin arasına girilmez
jin û mêr şer kir, kêmaqilan temaşe kir kadın ile erkeğin arasına girilmez
jin û mêr wek tevr û bêr karı koca kazma kürek gibidir, yek diğerisiz olmaz
jin û mêrî karı kocalık
jin û şû karı koca
jin û şûtî karı kocalık
jina baş jiyan jina xerab jan e iyi kadın erkeğe hayat, kötü kadın ıstıraptır
jina baş taca serê mêran e iyi kadın erkeğin baş tacıdır
jina bimêr evli kadın
jina çê iyi kadın, güzel kadın
jina çê jina mêrê xerab e armutun iyisini (dağda) ayılar yer
jina çê rûyê mirovan spî dike iyi kadın erkeği yüceltir
jina çors patavatsız kadın, şirret kadın
jina dawpîs ifetsiz kadın
jina dawpîsbûyîk iffetsizleşmiş kadın, ötü yoladüşmüş kadın
jina di bênimêjiyan de namazsız, aybaşı durumunda olan kadın
jina di cilan de bûn aybaşı durumunda olan kadın
jina di hayzan de namazsız, aybaşı durumunda olan kadın
jina gerok 1) sokak süpürgesi 2) sürtük (vaktini gezerek geçiren, evinde oturmayan kadın)
jina her kesî genel kadın, orta malı, oruspu
jina hundiran (dışarıda çalışmayıp evinin işlerini yapan kadın)
jina jêhatî rd evcimen
jina kar û îş hamarat taze, becerikli kadın
jina maceraperest vamp, serüvene düşkün kadın
jina malan ev kadını, hamarat taze, becerikli kadın (ev işleriyle uğraşan ve bu işi iyi yapan kadın)
jina mêrane 1) atlar anası (erkekvari kadın) 2) eli bayraklı (veya maşalı), erkek Fatma (veya Ayşe)
jina ne delal çavê meriv diêşîne, ya delal dilê mirov diêşîne çirkin kadın insanın gözlerini incitir, güzel kadın ise insanın yüreğini incitir
jina nelirê kötü yola sapmış kadın
jina qul û bexşeyan sokak kadını
jina revandî rûnê helandî kaçırılmış kadın eritilmiş yağ gibidir
jina spehî û tenspî akça pakça
jina xerab 1) geçimsiz, kötü kadın 2) kötü kadın (oruspu), kötü yola sapmış kadın
jina xerab ne tê kuştin ne tê berdan kötü kadın ne öldürülür ne de bırakılır
jina zarçors sivri dilli kadın
jinane h 1. kadınca, kadınvari 2. rd kadınsı
jinanî m 1. kadınlık, karılık, zevcelik (kadın olma durumu) * jinanî jê re kirin ona kadınlık yaptı 2. kadınlık (kadının gerekli erdem ve niteliği taşıma durumu) 3. rd dişi (kadınlara özgü)
jinanîn m evlenme (erkek için)
jinankî h kadınca, kadınvari
jinantî m 1. kadınlık, karılık, zevcelik (kadın olma durumu) * ji te re jinantî nakim sana kadınlık yapmam 2. kadınlık (kadının gerekli erdem ve niteliği taşıma durumu) 3. kadınlık, karılık (evli olan kadının kocasına göre olan durumu veya görevi)
jinantî kirin kadınlık etmek
jinap amca karısı.
m 1. yenge (bir kimsenin amcasının eşi) 2. yenge (kendinden büyük kadınlara seslenme sözü)
jinapê b yenge (kadınlar için bir seslenme sözü)
jinapî m yengelik
jinatî m 1. kadınlık 2. dişillik
jinavaxwetêr rd 1. fahur, çok böbürlenen 2. yiğit, kendine güvenen
jinavaxwetêrî m 1. fahurluk 2. yiğitlik, babayiğitlik
jinavber rd yok edici
jinavrabûyî rd yok olmuş
jinaxa m ağa eşi
jinbab m üvey anne
jinbaron m barones
jinbav m üvey ana
jinbavîtî m üvey annelik
jinbavtî m üvey annelik
jinbaz nd/rd çapkın, hovarda, zampara
jinbaz bûn l/ngh çapkınlaşmak
jinbazbûn m çapkınlaşma
jinbazî m çapkınlık, hovardalık
jinbazkî h çapkınca
jinberdan m karı boşama, kadın boşama
jinbî m dul kadın
jinbir m 1. yenge (bir kimsenin kardeşinin eşi) 2. yenge, gelin abla 3. yenge (bir erkeğin karısından bahsederken kullandığı ad) * here ji jinbira xwe re bibêje ka ji bo êvarê tiştek dixwaze naxwaze? git yengene söyle akşama bir şey istiyor mu?
jinbira kardeş karısı, yenge.
jinbirî m yengelik
jinbûn m kadınlaşma
jinbûnî m 1. kadınlık (kadın olma durumu) 2. kadınlık (kadının gerekli erdem ve niteliği taşıma durumu)
jinbûra m kaynın eşi
jinbûyîn m kadınlaşma
jincarî rd bakır çalığı olmuş olan
jincarî bûn l/ngh bakırlaşmak (bakır rengini almak)
jincarîbûn m bakırlaşma (bakır rengini alma)
jincarîbûyîn rd bakırlaşış
jindost rd kadıncıl, zendost
jinê dil kir dîwar qul kir kadının fendi erkeği yendi
jinebî m 1. dul kadın 2. rd dul kadın
jinemêr rd kadınlı erkekli
jinemêr hatin kadınlı erkekli gelmek
jinepîr m 1. koca karı 2. rd kocakarı, yaşlı kadın
jinfiroş nd/nt kadın satıcısı
jinfiroşî nd/nt kadın satıcılığı
jingavan m sığırtmaç karısı
jinhebîn rd 1. karısına düşkün 2. kadın düşkünü
jinhebînî kadın düşkünlüğü
jinhez rd kadınsever, kadın düşkünü
jinhezî m kadınseverlik, kadın düşkünlüğü
jinî (i) ant/m diz (kaval, baldır ve uyluk kemiğinin birleştiği yer)
jinî (ii) rd 1. nisaî, kadınla ilgili 2. karılı * di hin civakan de mirov rastî mêrên bi çend jinî tê bazı toplumlarda çok karılı erkeklere rastlanır
jinik m 1. kadın, karı 2. kadıncağız 3. kadın (hizmetçi) 4. bayan
jinika alîcan e, ne dixwe ne dide der û cîran e cimri tamahkâr kadın
jinika aslo bot/nd sulak yerde yetişen, ballı babagillerden, beyazımsı çiçekleri olan, boyu yarım metreyi aşan ve taze iken pişirilerek yenilen bir bitki
jinika bidergûş çocuklu kadın
jinika bikirê kiralık kadın
jinika serayê dîr/nd saraylı
jinikok rd kadıncık, bayancık
jinîn rd dişi (kadınlara özgü)
jinînandin m eş getirme, evlenme (erkek için)
jinînî m dişilik (kadına özgü olma durumu)
jinirxketî rd kadük
rd düşük (eski değerini yetirmiş)
jinirxketin m değerini yitirme
jinîtî m 1. kadınlık, karılık (kadın olma durumu) 2. kadınlık (kadının gerekli erdem ve niteliği taşıma durumu) 3. karılık, zevcelik (evli olan kadının kocasına göre olan durumu veya görevi)
jinîtî kirin kadınlık etmek
jinkok m 1. kadın, kadıncık * jin hene jinikok jî hene kadın var kadıncık var 2. rd kadınsı davranışlı, kılıbık
jinkuj nd/rd kadın katili
jinmam m 1. yenge (bir kimsenin amcasının eşi) 2. yenge (kendinden büyük kadınlara seslenme sözü)
jinmamê b yenge (kadınlar için bir seslenme sözü)
jinmîr m 1. prenses (hükümdar karısı) 2. bey eşi, bey karısı
jinmirî rd eşi ölmüş erkek, dul erkek * jinan bînin ji jinmiriyan re, gaya bînin ji gamiriyan re eşi ölmüş erkeklere kadın, öküzü ölmüşlere de öküz getirin
jinmîrî m prenseslik
jinokî rd kadınsı
jinokîtî m kadınsılık
jinoyî rd karılaşmış (huyları karı gibi olmuş olan)
jinoyî bûn l/ngh karılaşmak
jinoyîbûn m karılaşma
jinperest rd kadıncıl, kadın düşkünü, zampara, zendost (kadınlara düşkün olan)
jinperestî m kadın düşkünlüğü
jintî m elti
jintîtî m eltilik
jinû ant/m diz (kaval, baldır ve uyluk kemiğinin birleştiği yer)
jinûvekirin m yenileme, tekrarlama
jinwarî h 1. kadınca 2. kadınsı
jinwarîtî m kadınsılık
jinwarokî rd kadınsıca
jinxal dayı karısı.
m 1. yenge (bir kimsenin dayısının eşi) 2. yenge (kendinden büyük kadınlara seslenme sözü)
jinxalê b yenge (kadınlar için bir seslenme sözü)
jinxalî m yengelik
jinxapînok n kadın avcısı
jinxapînokî m kadın avcılığı
jinxweh m baldız
jiparedayî rd tehirli, ertelenmiş olan
jipertavketî rd bitkin, bîtap, mecalsiz, dingin, yorgun argın
jipertavketîbûn m bitkinlik, bîtaplık, mecalsizlik, yorgunluk
jipertavketin m bitkin düşme, bîtap düşme, güçten düşme, farıma, takattan (veya kuvvetten) düşme, çaptan düşme, yorgun düşme
jipertavxistî rd bitkin, bîtap, güçsüz düşürülmüş olan
jipertavxistin m bitkin düşürme, bîtap düşürme, güçsüz düşürme, bitirme ji pertav xistin l/bw bitkin düşürmek, bîtap düşürmek, güçsüz düşürmek, bitirmek * ê ku ew ji pertav xistiye, bereyê şer bû onu bitiren savaş cephesiydi
jipêşçavketî rd gözden düşmüş
jipêşçavketin m gözden düşme
jiqamdeketî rd yorgun argın
jiqewetketî rd güçten düşmüş olan
jiqewetketin m1. güçten (veya kuvvetten) düşme, zayıf düşme 2. yıpranma, eski gücü kalmama
jiqewetxistî rd güçten düşmüş olan
jiqewetxistin m 1. güçten düşürme, zayıf düşürme 2. mec yıpratma
jiqidûmketin m güçten düşme, takattan düşme, farıma
jiqidûmxistî rd güçsüz, bitkin düşürülmüş olan
jiqidûmxistin m güçsüz düşürme, bitirme
jiqîmetketî rd 1. değerini yitirmiş 2. kadük
jiqîmetketin m 1. kıymetten düşme, değerini yitirme 2. mec yıpranma, saygınlığını yitirme
jiqîzanîxistî rd kızlığını yitirmiş, bekaretini yitirmiş olan
jiqîzanîxistin m kızlığını bozma
jiqudûmketî rd bitkin
jira h (r kalın okunur) sahi
jirêçûn m orgazm
jirêderketî rd 1. sapkın, sapmış, doğru yoldan çıkmış olan 2. yolsuz (kötü yola düşmüş kimse)
jirêderketîbûn m sapkınlık
jirêderketin m 1. yoldan çıkma, yoldan sapma 2. sapış
jirêderketîtî m sapkınlık
jirêderxistî rd 1. yoldan çıkarılmış 2. saptırılmış olan
jirêderxistin m 1. ayartma, baştan çıkarma, yoldan çıkarma, zihnini çelme 2. saptırma
jirêketane h sapıkça
jirêketî rd sapkın, sapık
jirêketî bûn l/ngh sapıklaşmak
jirêketîbûn m 1. sapıklaşma 2. sapıklık
jirêketin m sapma, yoldan sapma
jirêkirin m saptırma
jirêzê rd sıradan, adî, bayağı
jirûmetketin m yıpranma, saygınlığını yitirme
jirûmetxistin m yıpratma (saygınlığının yok olmasına sebep olma)
jiseravêtin m sıyırma (bir şeyin üzerindeki örtüyü çekip alma veya atma)
jiserêxweçûn m sapıtma (bir kimse umulmuyacak şekilde davranma)
jiserhilanîn m sıyırma (bir şeyin üzerindeki örtüyü çekip alma veya atma)
jiserîçûn m sapıtma
jiserîderketin m baştan çıkma, sapıtma
jiserîderxistin m baştan çıkarma, zihnini çelme
jisîlehkirî rd silâhsızlandırılmış
jisîlehkirin m silâhsızlandırma
jistûyêxwekirî rd şişirmece
jistûyêxwekirin m 1. başından savma, üstünkörü yapma, şişirme, baştan savma iş görme 2. sorumluluğunu yerine getirme
jitaqetketin m takattan (veya kuvvetten) düşme
jitextketî rd düşük (iktidardan düşmüş veya düşürülmüş)
jitîn m içgüdü
jivan m randevu
jivan dan hev sözleşmek (belli bir yerde, belli bir saatte buluşmayı kararlaştırmak)
jivandar rd randevulu
jivandarî m bekleyiş
jivanî m buluşma, randevu
jivjî zo/n kirpi
jiwar m yaşantı
jixwe h 1. zaten, esasen 2. gene, nasıl olsa, esasen * mebêjin ku ji we re bû zehmet, jixwe ez dê bihatama zahmet oldu demeyin, esasen gelecektim 3. elbette, tabiî olarak, haliyle * eger li dersên xwe nexebite jixwe wê disiniêf de bimîne eğer derslerine çalışmasa haliyle sınıfta kalacak 4. öylesine 5. fel/nd kendinde, kendinden
jixwe ve kar kiriye iş ola, iş olsun diye (sanki iş görmüş)
jixwe ve şûşt ji heriyê avêtin ser kema diriyê kaş yapayım derken göz çıkarmak
jixwebawer rd kendinden emin, öz güvenli
jixweber h 1. kendiliğinden, kendi kendine (bir şeyin etkisi olmaksızın kendi kendine ortaya çıkan) * derî ji xwe ber vebû kapı kendi kendine açılıverdi 2. fiz kendiliğinden (iradesiz olarak gerçekleşen) * libata dil jixweber e kalbin hareketi kendiliğindendir 3. bot kendiliğinden (insan eliyle ekilmeden yetişen) 4. sos kendiliğinden (dış etkilerin zorlaması olmadan, iç sebeplerle oluşan) 5.rd enstantane, spontane (anından yapılan) 6.rd otomatik (insan için; irade dışında yapılan davranış) 7. wj/m doğaç, doğaçtan, rtical
jixweber li ber xwe xistin kerameti kendinden bilmek
jixweberhêvotî kendiliğinde eğitimli
jixweberî m 1. kendiliğindenlik 2. doğaçlama
jixweberîtî m kendiliğindelik
jixwebûnî fel/m özdenlik
jixweçûn m 1. baygınlaşma, baygınlıklar geçirme, kendinden geçme, esirme 2. kendinden geçme, transa geçme 3. dalma, dalınç 4. baygınlık
jixweçûyî rd 1. baygın 2. dalgın (kendinden geçmiş) 3. kendinden geçmiş, dağıtık
jixweçûyîn m 1. baygınlaşma, baygınlıklar geçirme, kendinden geçiriş, esirme 2. kendinden geçiş, transa geçiş 3. dalış
jixwede ketin m 1. bitkin düşme, bîtap düşme, haşatı çıkma, pestili çıkma 2. dökülme (çok yorgun, hasta olma) 3. külçe gibi olma, külçeleşme (yorgun ve bitkin bir durumda çöküverme)
jixwedeketî rd bitkin düşmüş olan, bîtap düşüşmüş olan
jixwedêtirs rd dindar, allah yolunda olan
jixweketî rd düşkün
jixweketîbûn m düşkünlük
jixwekirin m 1. soyunma 2. silkeleme (üstünden atma) 3. atma (sıkıntı dolayısıyla giydiği bir şeyi çıkarma)
jixwere (ii) nd/nt yontucu (hep kendine yontan kimse)
jixwerebûn m 1. bencilleşme, bencil olma 2. yontucu olma (hep kendine yontma)
jixwerebûyîn m 1. bencilleşme, bencil oluş2. yontucu oluş (hep kendine yontma)
jixwerekirin l/bw kendine çalışıp didinmek
jixweretî m yontuculuk (hep kendine yontma)
jixwerexwaz rd bencil, egoist
jixwerexwazî m bencillik, egoizm
jixweser rd 1. özerk, otonom 2. rd/h kendiliğinden (bir şeyin etkisi olmaksızın kendi kendine ortaya çıkan)
jixweserî m 1. özerklik, otonomi 2. kendiliğindenlik
jixweveçûn m 1. esrime, kendinden geçme, bayılma 2. coşup kendinden geçme, esrime (bir şey karşısında çoşkuya kapılmak, duygulanma) 3. dalma, içi geçme (istemeden uyuyu verme) 4. sızma (alkol veya yorgunluk gibi sebeplerden ötürü) 5. komaya girme
jixweveçûyî rd baygın (bayılmış, kendinden geçmiş)
jixweveçûyîn m 1. esrime, kendinden geçiş 2. dalış 3. sızma, sızış (kendinden geçme)
jixweyane h spontane
jiyan hayat, yaşam, ömür.
m1. yaşam, hayat, dirim 2. yaşam, hayat (doğumdan ölüme kadar geçen süre, ömür) 3. yaşam, yaşantı, hayat (hayat biçimi, içinde yaşanılan şartların bütünü) * jiyana gund köy hayatı 4. hayat, yaşam (meslek ve durum) * jiyana mamostetiyê öğretmenlik hayatı 5. yaşam, hayat (geçim şartların tümü) * jiyana xwe bi nivîsarên xwe didomîne hayatını yazılarıyla kazanıyor 6. yaşam, hayat (canlılığı gösteren hareket, kaynaşma) * li vê malê jiyan tune bu evde hayat yok 7. yaşam, hayat (canlı varlık, yaşamayı sağlayan şartların tümü) * li heyvê jiyan nîn e ayda hayat yok 8. yaşam, hayat (bir kimsenin tarihi biyografisi, hayat öyküsü, hayat hikayesi) * jiyana Îsmaîl Beşîkçî İsmail Beşikçi’nin hayatı 9. yaşama
jiyan kirin l/gh yaşatmak
jiyana asayî normal yaşam, düzgün yaşam
jiyana bêserûber düzensiz yaşam, bohem hayatı
jiyana bohemî bohem hayatı
jiyana helezî bitkisel hayat (veya yaşam)
jiyana hevbeş (an jî hevpar) ortak yaşam
jiyana hevbeşî nd 1. ortak yaşama 2. biy ortak yaşama
jiyana kar nd iş yaşamı
jiyana kar û bar çalışma hayatı
jiyana nivîskariyê yazı hayatı
jiyana riwekî bitkisel hayat (veya yaşam)
jiyana şevê gece hayatı
jiyana xebatê çalışma hayatı
jiyana xwe bihartin (an jî bihurandin) yaşamını sürdürmek, hayat geçirmek
jiyana xwe derbas kirin yaşamını sürdürmek, hayat geçirmek
jiyana xwe ji dest dan yaşamını yitirmek
jiyana xwe winda kirin yaşamını yitirmek
jiyanbar rd yaşanılır, yaşanabilir
jiyanbarî m yaşanılırlık, yaşanabilirlik
jiyandar rd yaşamlı, yaşayışlı
jiyandêr rd yaşatıcı, yaşatan
jiyandin yaşatmak.
m yaşatma
l/gh yaşatmak
jiyanewarî m yaşayış
jiyangeh m 1. yerleşim yeri (veya birimi) 2. konut 3. biyosfer
jiyanî rd 1. yaşamsal, hayatî, dirimlik 2. mec heyatî, önemli
jiyanîtî m 1. yaşamsallık, hayatîlik 2. yaşarlık
jiyanname m yaşam öyküsü
jiyanok rd yaşamlı
jiyanparêz nd/nt cankurtaran
jiyanparêzî m cankurtaranlık
jiyanrizgarker nd/nt can kurtarıcı
jiyanrizgarkerî m can kurtarıcılık
jiyar m 1. yaşantı (hayat tecrübesi) 2. yaşantı (yaşanılan bir an, hayatın bir bölümü) 3. geçinek
jiyare m risk
jiyê jîriyê ped/nd zekâ yaşı
jiyên deng nd ses kirişleri (veya telleri)
jiyer m yaşantı, yaşam
jiyîn m 1. yaşama, yaşanılma, yaşanma 2. yaşayış, yaşantı (yaşama biçimi)
l/ngh yaşamak, yaşanılmak, yaşanmak
jiyîna hevpişkî nd 1. ortak yaşam 2. biy ortak yaşama
jiyînbar rd yaşanılır, yaşanabilir, yaşayabilir
jiyînbarî m yaşanılırlık, yaşanabilirlik, yaşayabilirlik
jiyîner rd yaşatıcı
jizêrkilkirî rd altın kaplamalı çok güzel şey
jizîvkildayî rd gümüş kaplamalı
ji daçek, daçekek e bo diyarkirina guherrîna yan guherrandina cihê tiştekê/î yan kesekê/î: Ji Kurdistanê çû SwêdêJi malê hat ber dikanêJi avê anî derê. daçekek e bo diyarkirina guherrîna yan guherrandina demê: Ji sala 2000ê ve ez li zankoyê dixwînim.ji havînê ta zivistanê ji spêdê ta êvarê, daçekek e bo diyarkirina dûratiyê: Kurdistan ji vir dûr e. daçekek e bo diyarkirina sedemê/sebebê: Ji sarmayê ye ku nesax bûye, daçekek e bo diyarkirina çavkaniyê: Ev agahî ne ji wê pirtûkê ne. daçekek e bo diyarkirina bikaranîna tiştekê/î bo çêkirina tiştek din: Ev xanî ji mermer e. daçekek e bo diyarkirina rêgirtina li kesekê/î yan tiştekê/î yan jî astengdanîna li ber wan: Ji agir parastin..
Herwiha: -ij j ş -işSerbixwe Dema ev daçek serbixwe tê bikaranîn (anku ti nomîn nadin pey wê), ew dibe
: jê çûn: ji wê (derê) çûn; ji wî (cihî) çûn; ji wan (deran) çûn.
Bikaranîn: ji alî: ji ber: ji bin: ji der: ji hêlê: ji hindirr: ji jêr: ji jor: ji nav: ji rex: ji ser: ji tenişt: ji ber ...: ji ... de: ji ... ve:Daçekên bingehîn, bi, di ji, li.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: ji kurdiya başûrî: le, je, de, soranî: le ...ewe, zazakî: ... ra.
ji: Proto-hindûewropî eǵʰs, eǵʰs (ji) Proto-aryayî heç (li pey, li dûv,) heçeyte li pey çûn) Avar: heç heçeyte li pey çûn) Farisiya Kevin: hec Pûnjabî: hxs Pehlewî: hc, ez, partî: ej Farisî: ez, zi Belûçî: eç, eş Kurmancî: ji, iş Zazakî: zi, ci Avar: hec Sanskrîtî: sec Rûsî: из (iz) Yewnanî: ἐξ (êks) Latînî: ex Lîtvanî: iš, iž, Çavkanî: Cheung p.124, Horn p.18, Watkins p.74, Etymonline
ji (yekî) re bavtî kirin (biwêj) ji kesekî re alîkarî kirin. çav li serê wan û reli bûn. tu dê ji me re bavtiyê bikî! lê ew bi metanet û bi hêvi devinken bû. talip kahn
ji ... de daçek, daçekek e livîna yan livandina ji jêr ber bi jor diyar dike: Ji ji binê çiya de hat ta gihişt gupikê. Tu ji kû de tê?.
Herwiha: ji ... daSerbixwe, jê deNêzîk, ji ... de.
Bide ber: bi ... de, di ... de.
ji: ji + de
ji ... re daçek, bo, ji bo, bona, ji bona, boyî, ji boyî: Ka meseleyê ji min re bêje. Ji wî re nabe. (Bo wî nabe.) Avek ji min re anî. (Avek da min.).
Herwiha: ji ... ra.
Bide ber: bi ... re, di ... re.
ji: ji + re.
: jê re, jê ra
ji ... û pê ve daçek, daçekek e wateya ji vî demî û peş ve dide. Tuxubekî dixe navbera berî niha û piştî niha.
ji wêjeyê: Ruknekê esasî yê têkiliyên di nêvbera serokwezîrê tirkan Recep Tayyip Erdoganî û kurdan de ji dîwarê AKP-ê herifî û Erdogan ji îro û pê ve çi ji xwe bike jî baweriya kurdan bi wî nayêt. Arîkarê Erdoganî, Mir Dengir Mehmet Firatî duhî dest ji hemî wezîfeyên xwe yên di AKP-ê de berda. Bavê wî gelek bi hêrs ket, agir ji devî wî dibariya û ji kurê xwe re got: Ji niha û pê ve carek din bi tena serê xwe ti karî neke Nêzîk, ji ... û pê de.
ji: ji + û + pê + ve
ji ... ve daçek, di hevokê de bikaranîn , Tu ji kî dê ve tî?, Tu ji kî dê ve hatî?, Ez seat ji dehê ve vê dê me.
ji alîkî ve hoker
ji aliyê her kesî ve (rengdêr) ji aliyê her kesî veé.
ji wêjeyê: Di destpêkê de divê ku em diyar bikin ku ev xebat ji ber pêdiviyekê û di maweya pratîkeke perwerde û hîndekariyê de derketiye holê. Mîna ku ji aliyê her kesî veé jî tê zanîn ku li welatê me, ev çend meh e ku rewşeke dagirkeriyê tê jiyîn. Li rojavayê Kurdistanê, ji aliyê Daişê ve beşeke welatê me tê wêrankirin. , Koreyî : 모든 사람에 의해, Tirkî : herkes tarafından
ji aş û baş axaftin (biwêj) qala tiştên vala kirin. ma tu nizanî fayze tenê ji aş û baş diaxêve.
ji av û aqarên xwe dûr ketin (biwêj) derbeder bûn, ji welatê xwe dûr ketin. dilovan ew qasî ji welatê xwe hez dikir, lê ew jî ji av û aqarên xwe dûr ket.
ji avê derbas bûn (biwêj) astengî derbas kirin. vê carê jî ji avê derbas bû, ka careke din wê çawa bike?
ji axê pirtir tune ye, mar bi qinyat dixwe (biwêj) çi qas zêde be jî tedbîr divê. lawo, bi tedbîr, bi tedbîr! ji axê pirtir tune ye, mar bi qinyat dixwe.
ji bavê xwe bêminet bûn (biwêj) ji tu kesî venekişîn. mineta xwe ji tu kesî negirtin. jixwe ew mirovek wisa balkêş e, ji bavê xwe jî bêminet e.
ji bêhavî goştê mirîşkan xwarin (biwêj) carinan mirov ji bêgavî rastî hin tiştên xweşiktir jî tê. ew jî nesîb e. em îro ji bêhavî goştê mirîşkan dixwin
ji behrê xelas bûn, di çem de xeniqîn (biwêj) astengiyên mezin borîn, lê di yên piçûk de xitimîn. ya wan jî karekî karesat bû? ji behrê xelas bûn, di çem de xeniqîn.
ji bejna xwe birîn (biwêj) ji bo tedbîr û pêdiviyekê cil û kincên pêwîst nekirîn. dizanim ku bav û diyên min, ji bo xwendina min ji zikê xwe û ji bejna xwe birîn.
ji bend xelas bûn (biwêj) ji darvekirinê (êxdamê) filitîn. ev cara yekem ê ku wê serokekî wan ji bend xelas bibe.
ji ber di ber xwe de
sedem, sebeb, eger: ji ber çi (çima?/sebeb çi ye?): Ew ji ber çi nehatine? (Sedema nehatina wan çi ye?) Ez ji ber zarrokan xwe naxwaze welatê xwe terk bike. bêyî ku lê bêt nerîn: Ew Quranê ji ber dizane. (Ew dikare Quranê bixwîne bêyî ku li rûpelên wê binere.).
Herwiha: li gel wate 1 û 2, jiber li gel wate 2: ezber, ez ber.
: wate 1: ji ber çi, ji ber hindê, ji ber ku wate 2: jiberker, ji ber kirin, jiberkirin, jiberkirî, ji ber zanîn
ji ber (yekî) neçûn (biwêj) hewldanan ji bo çareseriyê têr nekirin. di hêza kêşe çareserkirinê de nebûn. bi rastî jî min gelekî li ber xwe da, lê min kir û nekir, ji ber min neçû.
ji ber ... girtin (biwêj) ji bo avisbûnê heywan ga dan, jê qetandin. ew cenî jî ji ber wî hespê ereb girtine. ew berx ji ber diya wê girtine, loma wisa çilmisiye.
ji ber baranê çû ber zîpikê (biwêj) li rastî ya hê xerabtir hatin. rebenî got, şikir ez ji vê belaya mezin filitim, lê nizanibû ku ji ber baranê çû ber zîpikê.
ji ber barê xwe revîn (biwêj) binbariya xwe bi cih neanîn. ew niha ciwan e, tor e, xişîm e, ji ber barê xwe direve, lê wê di demekê bi şûn de têbigihîje.
ji ber bestan ve deyn kirin (biwêj) ji ber nexweşî yan jî tiştekî din, be hemdî xwe peyivîn. ji ber ku agirê aras derketibû 39 an ji ber bestan ve deyn dikir.
ji ber birin (lêker) kurtaj kirin, aborsiyon kirin, hemle betal kirin, zarrok ji ber biriné, bi qest zarrok di zikê dayikê de kuştin. Navdêr: jiberbirin.
Têkildar: jiberçûn, jê birin, jê çûn.
Bide ber: anîn ber.
ji: ji + ber + birin.
: jiberber, jiberbirî
ji ber çavan çûyîn (biwêj) xuya nebûn. ez têgihîştim ku ew min naxwaze, loma ez ji ber çavan çûm.
ji ber çavan winda bûn (biwêj) nişkê ve tena bûn, xuya nebûn. û şivanê kaînatê mazda ji ber çavan winda bû. talip kahn
ji ber çavên (yekî) ketin (biwêj) rûmet kêm bûn. p1.ştî wê bûyera jina wîya nû, cimoji ber çavên apê xwe ket.
ji ber çavên (yekî) neçûn (biwêj) ji bîr nekirin. rahişte defter û xama xwe, ku li ser van tiştan binivîse, lê belê çerê ku do ketibûnêji ber çavên wî nediçû ... kamîran haco
ji ber çavên (yekî) revîn (biwêj) ji balê revîn. di dema teselekirinê de nedîtin, dîtina yekî nexwestin. min hemû ji ber çavan derbas kirin, lê dibe ku ew rûpel ji ber çavên min revî be. loma keçik ji ber çavê bavê xwe direvî?
ji ber çavên xwe neqetandin (biwêj) tim di bin çavdêriya xwe de girtin. nizanim çi tê de dîtiye, tu car wê ji ber çavên xwe naqetîne.
ji ber çi (hoker) çima, çire, bo çi, ji çi re, sedem çi ye ku?: Ji ber çi tu nayê? (Sebebê nehatina te çi ye?) Ji ber çi ew digirî?.
Herwiha: jiber çi, ji ber çî, jiber çî, ber çi, berçî.
ji: ji + ber + çi
ji ber çûn 1. (bi zarokeke mirî) berwext welidîn 2. (bi têjikeke mirî) berwext zayîn
(lêker)(Binihêre:) ji ber
ji ber derxistin (lêker)(Binihêre:) ji ber
ji ber ecda xwe revîn (biwêj) ji kerba eşe, xwe bi vî alî wî alî de avêtin. rast e. ez nîve şevê digerim, lê ji xwedê bawer be, ji ber ecela xwe direvim.
ji ber girtin (lêker)(Binihêre:) ji ber
ji ber gotin (lêker)(Binihêre:) ji ber
ji ber hindê (hoker) lew, loma, lewre, ji ber wê yekêé, ji ber wê.
Herwiha: li ber hindê
ji ber ketin (lêker)(Binihêre:) ji ber
ji ber kirin di ber xwe de xwendin û gotin
(lêker) ezber kirin, wisan fêr bûn ku êdî ne hewce ye lê binere daku bizane: Wî Quran ji ber kiriye. (Ew dizane Quranê bixwîne bêyî ku li rûpelên wê binere.), jê kirin, veşelandin, rûs kirin, tazî kirin: Gelek germ e. Saqoyê xwe ji ber xwe bike..
Herwiha: ezber kirin, ez ber kirin, jiber kirin, ji bere kirin, jibere kirin. Tewîn: ji ber -k-. Navdêr: jiberkirin mê, ezberkirin mê.
Têkildar: ji ber zanîn.
ji: ji ber + kirin.
: jiberker, jiberkirî
ji ber kopa tendure neqetîn (biwêj) ji cihê xweş û rehet dûr neketin. me ji bo wêpirsgirêkê şev û roja xwe kiribû yek, lê ew ji ber kopa tendûrê nediqetî.
ji ber ku bi sedema ku
g, sa ku, çimkî, çiku, çunke, sedem ew e ku, sebeb ew e ku: Wî xwe veşart ji ber ku ditirsiya. Kes li malê nemaye ji ber ku newroz e û hemû çûne şahiyê.
Herwiha: ji ber ko, jiber ko, jiber ku.
Bide ber: ji bo ku.
ji: Bi zimanê sûmerî em dibêjin bar ji bo peyva kurdî ji ber ku
ji ber man (lêker)(Binihêre:) ji ber
ji ber rabûn (Binihêre:) ji ber
ji ber serê (yekî) neçûn (biwêj) yek di xewnê de tim dîtin. xwedê xêr bike. îşev heya sibehê xalid ji ber serê min neçû.
ji ber serê (yekî) ranebûn (biwêj) ji bo sedema nexweşî yan jî tiştekî din terka yekî nekirin. di wê odeya nex\\’e. xaneyê de zeyneb bi şev û rojji ber serê seydo ranebû.
ji ber sifikê naçe ber tifikê (biwêj) ji bo kesên teral tê bikaranîn. tu dibêjî, qey qîza kor hûseyin paşa ye, ji ber sifikê naçe ber tifikê.
ji ber wê yekê (hoker) loma, lewra, ji ber hindê, wek encamNêzîk, ji ber vê yekê
ji ber xelayê filitîn (biwêj) ji bo kesên zêde birçî bûne yan jî zêde xwarinê dixwin tê gotin. bawer wer dixwar ku te digot jî ber xelayê filitiye.
ji ber xwe xwe bi xwe
ji ber xwe de gotin derewa bêpere kirin
ji ber xwe ve (biwêj) bi serê xwe, bi biryara xwe, ji nik xwe ve, ji aliyê xwe ve, ne bi biryara yan fermana kesek din: Ew ji ber xwe ve dinivîse.
ji ber xwe ve şerm nekirin (biwêj) bear û bêheya bûn. xwedê we di erdê ke; hûn ji ber xwe ve şerm nakin! şahîne bekirê soreklî
ji ber yekî ve li şûna yekî *"ciranê çê ji ber Xwedê ve digihêje hawariyê"
ji berê de hê zû de
ji beriya emrê xwe xeber dan (biwêj) ji bo zarok an jî ciwanên ku tiştên pir ecêb û kone dibêjin tê gotin. erê, heyran he parçeyelc zarok e, lê ji beriya emre xwe xeber dide.
ji bêriyê tê ji min şîr dixwaze (biwêj) ji bo helwestên berevajî tê bikaranîn. de veca were, têbigihîje, ew bi xwe ji bêriyê tê ji min şîr dixwaze.
ji bestan gotin di ber xwe de gotegot kirin
ji betalî kera bavê xwe da ber dasan (biwêj) ji bo kesên teral û bêkar ku tiştên balkeş dikin tê gotin. ma karê wî çi ye? ji betalî kera bavê xwe dide ber dasan.
ji betanê ûrê xwe diaxive (biwêj) kesê ku li mijarekê dipeyive bê ku tiştek rast jê bizane.
ji wêjeyê: Îşev ji dilê min tê ku biwêjekê binivîsim: Ji betanê ûrê xwe diaxive. Dema ku kesek bêyî ku haya wî ji mijarekê hebe û li ser wê mijarê biaxive, ev biwêj tê gotin.
ji bilî ji xeyrî *"barê ketiyan kes ranake, ji bilî Xwedê"
(hoker) ji xeyrî, ji xeynî, (ew) ne tê de, (ew) ne di nav de, (ew) li derî (hesabê), (ew) ne pê re, (ew) ne li gel: Ji bilî wî, em hemî kurd in. (Tenê ew ne kurd e.) Ji bilî gotinê, ew tiştek din nikarin. (Ew tenê dikarin biaxivin.) Ji bilî wê, min ti kes din nevê. (Min tenê ew divê.).
Herwiha: bilî, ji bil, jibil, jibilî.
Hevwate: ji xeynî.
ji: ji + bil + -î. Bi soranî: bêcge le
ji bilî bûn (lêker)(Binihêre:) ji bilî
ji bilîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ji bilî
ji bin piyan heta nava serî (biwêj) tev de, her der. ew ji bin piyan heta nava serî bibe agir, wê çi bike?
ji bin şefaeta pêxember derketin (biwêj) ji ber gunehkarî ji riya rast dûr ketin. heke tu van gotinên min ji wê re nebêjî tu ji bin şefaeta pêxember derkevî. (nifir)
ji bin serê (yekî) derketin (biwêj) pirsgirêk û plan ji hêla kesekî ve hatin amadekirin. jixwe kifş e ku ew plan hemû ji bin serê wî tolazî derketine
ji binê sola xwe re gotin (biwêj) ji tu kesî re negotin. ma min şîre keran mêtiye? tu wê yekê ji binê sola xwe re bibêje.
ji binî derketin (biwêj) berpirsyariya xwe bi cih anîn, ji binbariyê revîn. hinekî zehmet kişand, lê ji bini jî derket. me ew qas peyrnan û soz dabûn hev, lê wî îtikar kir û ji binî derket.
ji binî ve (biwêj) ji aliyê binî ve, ji jêr ve, bi temamî.
ji wêjeyê: Rojnameya emerîkî Waşington Posta duhî belav kir ko sê balafirên bulxarî yên tejî çekên sivik û giran li balafirxaneya Silêmanîyê danîne. Berdevkê resmî yê hêzên pêşmergeyên Kurdistanê Cebar Yawerî îro got ew nûçe ji binî ve ne rast û derew e..
Bide ber: bi ti şêweyî.
ji: ji + bin + î + ve
ji binî ve bûn (biwêj) ji bo kesên ku karên xwe ne eşkere û bi xayînî dimeşînin tê gotin. kazim mirovekîji binî ve ye. mirov nikare pê bawer be.
ji binî ve rêç kirin (biwêj) hemû xelas kirin. heya em hatin, dilbirîn hemû xwarinji binî ve rêç kiribû jî.
ji bîr bûn (lêker) hatin jibîrkirin, li bîra kesekî neman, feramoş bûn. Navdêr: jibîrbûn.
Dijwate: hatin bîrê.
ji wêjeyê: Em vegerin ser mijara xwe ya bingehîn ku hunermendê jibîrbûyî Dilgeş e. Ji bilî zor û zehmetiyên jiyanê, feqîr û belengaziyê, gera li kolanên xerîbiyê, malmîrata nexweşiya şekir jî roj bi roj perçeyekî ji laşê pîrê strana şoreşgerî, pîrê Ola Êzîdiya Dilgeş didize.(Xebat Şakir: Hunermend Dilgeş bê xwedî ye!, Lotikxane.com, 8/2009).
ji: ji + bîr + bûn.
: jibîrber, jibîrbûyî
ji bîr kirin 1. ji balê avêtin 2. dest jê vekişandin *"her çiqas bibî mîr, xwe meke ji bîr"
(lêker) ji bîrê çûn, li bîrê neman, nehatin bîrê, tiştek ku berê dizanî êdî nezanîn: Maça te ti car ji bîra min nakim!, Ma kurd dê Helepçeyê ji bîr bikin!?, Min navê wî ji bîr kiriye. (Min navê wî dizanî lê êdî nizanim.).
Herwiha: ji bîra kirin. Navdêr: jibîrkirin, jibîrakirin.
Hevwate: ji bîrê çûn.
Dijwate: hatin bîrê.
Bide ber: bîr kirin.
ji: ji + bîr + kirin.
: jibîrker, jibîrkirî, jibîrneker, jibîrnekirî
ji bîra xwe têr av venexwarin (biwêj) bi xwe ji keda xwe sûdewar nebûn. bîra ramana me encax biliostekê bi kêr de çû, yanî me ji bîra xwe ter av venewxar. rênas jiyan
ji bîrê çûn (biwêj) ji bîr kirin, li bîrê neman, ji bîra kirin: Tu qet ji bîra min naçî. (Ez qet te ji bîr nakim.). Navdêr: jibîrêçûn.
Dijwate: li bîrê man, hatin bîrê.
: jibîrêçûyî
ji bitrî hatin beran (biwêj) ji ber hinek derfet an jî xisletên nebaş ziyan dîtin. wê ji ber wan derfetên xweşik xwe winda kir û ji bitrî hate beran.
ji bo (yekî) qar dîtin (biwêj) jê re kêmasî û ecêb dîtin. ji bo yen din na, lê tenê ji bo min qar dibînin.
ji bo çavekî, dihebînim çiyayekî (biwêj) carinan ji bo rûmet û xatirê kesekî yan jî pêdiviyekê, bedelên mezin jî tên dayîn. ez çawa bikin, ji bo çavekî, dihebînim çiyayekî. keçikeke min tenê ye, ji bo xatirê wê çi pêwîst be, dikim.
ji bo çilê xwe dike gilê (biwêj) ji bo kesên ku bi nefsa xwe nikarin tê bikaranîn. xwedê tu kesekî nexe rewşa wî. ji bo çilê xwe dike gilê.
ji bo derdek, merdek (biwêj) ji bo çareseriya pirsgirêkê kesên alîkar û fedekar divên. ji bo derdek, merdek. xwedê îdare kiriye, egît nebûya ew yek pêknedihat.
ji bo golikan, diçe şolikan (biwêj) bi hincetan hinek tiştan armanca xwe ya rasteqîn bi cih anîn. armanc ne ew e, lê ji bo golikan, diçe şolikan.
ji bo hemeteyê ji bo her îhtimal û bilaniyê
ji bo mirovekî, wêran dike gundekî (biwêj) pir bihêrs û eks bûn. emîn yekî dînik e, ji bo mirovekî, wêran dike gundekî.
ji bo paniya lingê xwe erdek hişk dîtin (biwêj) ji xwe re mal û milkek bi dest xistin. şikir ji xwedê re wî jî di dawiya dinê de ji bo paniya lingê xwe erdek hişk dît.
ji bo xatirê xatiran çû ser dînê gawiran (biwêj) ji bo xatirê hinek kesên hêja mirov dikare gelek bedelan bide. heke xatirê nîgarê nebûya ew yek nedibû, çawa bikim, mirov ji bo ser xatirê xatiran, diçe ser dînê gawiran.
ji bo xwedê gotin (biwêj) a rastî çi ye, ew gotin. heyran, teref negire. hema te çi dîtiye, ji bo xwedê bibêje.
ji bo xweveçartinê li qulekê gerîn (biwêj) pû tirsîn. dema kekê min eşref bê, ji bo xwe vesêre, ew ê li qulekê bigere.
ji camêriya xwe (biwêj) bi xêra xwe, ji qenciya xwe, ji kerema xwe, bêzehmet.
Herwiha: ji camêriya xwe re, ji camêriya xwe ra
ji canê xwe bêzar bûn (biwêj) gelekî aciz û zivêr bûn. vê erebeyê wisa kir ku ez ji canê xwe bêzar bûm.
ji canê xwe bûn (biwêj) mirin. wî jî wisa hêvî nedikir, lê ji ber agirê nefsa xwe, ji canê xwe jî bû.
ji canê xwe hez kirin (biwêj) berjewendiyên xwe yên ezîtî derxistin pêş. hewê wisa ji canê xwe hez dike ku diçe ku derê mîndera xwe jî bi xwe re dibe.
ji çav derbas kirin (biwêj) bi gelemperî lê nêrîn. min helbestên wî ji çav derbas kirût, ne xirab in.
ji çav derxistin (biwêj) ji nav hesaban derxistin. dev jê berdan. piştî wê bûyerê, wî jinik ji çav derxist.
ji çavan dûr ketin (biwêj) ji bo demekê li hawir xuya nebûn. lawo divê tu demekî ji çavan dûr bikevî, ku ew vê yekê ji bîr bikin.
ji çavan xew barîn (biwêj) xewa yekî gelekî hatin. hema ç.aw’a xwe gihande malê, min mêze kir ku, ji çavan xew dibare.
ji çêleka ku heft sal in stewr e, dikare elbek şîr bidoşe (biwêj) ji bo kesên pêkhatî û kone tê gotin. hay lo loi ew dikare ji çêleka ku heft sal in stewr e, elbek şîr bidoşe.
ji çi re (hoker) çima, çire, ji ber çi, bo çi, sedem çi ye ku?: Ji çi re tu nayê? (Sebebê nehatina te çi ye?) Ji çi re ew digirî?.
Herwiha: ji çi ra.
ji: ji + çi + re
ji cihekî xalî nebûn (biwêj) ji mirovên biesil û esas re tê gotin. bi saloxên saloxdaran ew ne ji cihekî xalî ye; sula- leya wî digihîje heya bedirxan begê.
ji çîka çavan parastin (biwêj) pir rûmet dayîn. zehf jê hez kirin. tu qet nekeve tatêlê, ez bawer im ku ew ê wî ji çîka çavan biparêze.
ji çiyayê girîdaxê berf baxişandin (biwêj) tiştekî metah nekirin. wî çi qencî bi min kiriye? ma ji çiyayêyê girîdaxê berf baxi-şandiye min? (qerf)
ji çîzê derketin (lêker) ji hedê derketin, ji sînorê derketin, ji rê derketin, har bûn, bi hêrs bûn.
ji wêjeyê: Pozbilindîya Amerîkayê di çavên Ewropayê de hêdî hêdî ji çîzê derdikeve Haa wisa were rê. Çîzê dernekeve. Hebûn û tunebûna Xwedê re jî eleqedar nebe jêder
ji darê darîn, textîn, ji textê, darî
ji darî (navdêr, mê) darîn, textîn, text.
ji: ji +-darî
ji dayik bûn (lêker) hatin dinyayê, welidîn, zan, Xwedê dan, çavên xwe li jiyanê vekiriné, dest bi jiyanê kirin: Celadet Elî Bedirxan sala 1897 li Stenbolê ji dayik bû û sala 1951 li Şamê mir..
Herwiha: ji da bûn, ji day bûn, ji dayk bûn, ji dayîk bûn, ji dey bûn, ji deyik bûn, ji deyîk bûn, ji deyk bûn, ji dê bûn. Navdêr: jidayikbûn, jidabûn, jidaybûn, jidaykbûn, jidayîkbûn, jideybûn, jideyikbûn, jideyîkbûn, jideykbûn, jidêbûn.
ji: ji + dayik + bûn.
: jidayikbûyî.
Dijwate: mirin, koça dawîn kirin, wefat kirin, wexer kirin, çûn ber dilovaniya Xwedê
ji deftera xwe derxistin (biwêj) têkilî birîn. wî dawiya dawî navê wê keçikê ji deftera xwe derxist.
ji dêl ve 1. dewsa ku 2. beramberî
ji delavan ketin çiravan (biwêj) ji rewşa baş daketm rewşa xirab. tu li çarenûsê binihêre; ew reben ji delavan ketin çiravan.
ji dengê mele bawer nake, ji zirîna kerê bawer dike (biwêj) ji bo helwestên berevajî tê gotin. kuro ev li ku mezin bûye ? ji dengê mele bawer nake, ji zirîna kerê bawer dike.
ji dêr û mizgeftê man (biwêj) di hewldana wergirtina tiştek baştir de hem tiştên xwe ji dest dan û hem jî negihiştin tiştê baştir.
ji wêjeyê: Bi axaftina zimanê cîran, me xwe bextewar û nûjen hîs dikir, cîran jî bi qûna xwe bi me dikeniya. Bi axaftina zimanê cîran, em ji kurdayetiya xwe bi dûr diketin, cîran jî qerf û henekên xwe bi me dikir. Piştî demekê ku hişê me dihat serê me, em ne diman kurd û ne jî dibûn cîran. Yanî em diman ji dêrê jî û ji mizgeftê jî…
ji der ve mele ye, ji dil ve file ye (biwêj) ji bo kesên durû tê bikaranîn. bawer dikim ku tu jî tsgihîştî. erê, ew mirovekî ji der ve mele ye, ji dil ve file ye.
ji derdan rû berdan (biwêj) ji dest kul û derdan pejmûrde û perîşan bûn. mixabin, mêrik ji derdan rû berda.
ji derdan têr bûn (biwêj) zêde derd kişandin. ma wê çi bibe, êdî em ji derdan têr bûn.
ji derdê (yekî) kevir helîn (biwêj) xwedî derdê giran bûn. ji derdê wê dayikê kevir heliyan.
ji derge û dîwanan derketin (biwêj) ji rewşa asahî dûr ketin. xwedê kesî nexe rewşa wan, ew ji derge û dîwana xwedê der-ketine.
ji derî (navdêr, mê) ji bil, êdî, ji bilî, xeynî, dujna, dijn, ji xeynî.
ji: ji +-derî
ji dermanê çavan re peyda nebûn (biwêj) zû bi zû peyda nebûn. malavawo, welehî ji dermanê çavim re peyda nabe.
ji derve dervekî, derve, sethî, xwiyayî
ji derveyî (navdêr, mê) li derveyî.
ji: ji derve +-yî
ji derziyê heta deziyê (biwêj) ji tiştên piçûk heya mezin, her tişt. .// derziyê bigire heta deziyê, çi pêdivî hebû, me kh
ji dest (yekî) ew qas hatin (biwêj) zerengî ew qas bûn. ez çi bildin ezbenî, ji dest min jî ew qas tê.
ji dest (yekî) filitîn (biwêj) ji bin bandor û xezebê rizgar bûn. got erê weleh mihemed efendî, ez poşman bûm, lê êdîji destê minfilitî. rojên barnas
ji dest (yekî) girîn (biwêj) gelek eziyet û zor dîtin. belengazê fazil ji dest birayê xwe yê mezin digirî.
ji dest (yekî) hayê kirin (biwêj) ji dest yekî eman gotin, zivêr bûn. hemû cîran ji dest vê jinikê hayê dikin
ji dest (yekî) kişandin (biwêj) ji khinen kesekî gelek eziyet û xirabî ditin. xwede dizane xatiya sedefe gelek ji dest wî ktire xwe kişaitd.
ji dêst (yekî) tiştek nehatin (biwêj) bêzereng û kêrnehatî bûn, di dêst de derfetek tune bûn. qet bi wê hêvî nebe, ew yeke tune ye, tiştek ji destê wê nayê. ez jî dizanim ew dixwaze, lê tiştek ji dest wê rebenê jî nayê.
ji dest çûn (lêker) xusirîn, winda kirin, dorrandin, têk çûn, xusaret bûn, di kontrolê de neman: Ji ber sarmayê, hemû tiriyê rezê me ji dest me çû.. Navdêr: jidestçûnNêzîk, ji dest dan.
Dijwate: bi dest ve hatin, bi dest ketin.
ji: ji + dest + çûn.
: jidestçûyî
ji dest dan (lêker) xusirîn, winda kirin, dorrandin, têk çûn, xusaret bûn: Min di wê bazarrê de pirr ji dest da. (Ez xusirîm.) Di teqînê de pênc kesan jiyana xwe ji dest da. (mirin) Divê em bidestketiyên xwe baş biparêzin û ji dest nedin.. Navdêr: jidestdanNêzîk, ji dest çûn.
Dijwate: bi dest ve anîn, bi dest xistin.
ji: ji + dest + dan.
: jidestdayî, jidestder, jidestkerî
ji dest derbas kirin (biwêj) yek bi yek seh kirin. tesele kirin, kêmasî temam kirin. tu meraqan meke, min ew ji dest derbas kiriye. min ew avîzeya kevin ji dest derbas kir, parçeyên xirabûyî jî çêkirin.
ji dest derxistin (biwêj) malek an jî eşyayek firotin. zeyno gelekî hew! da xwe, di axiriyê de ew ji destê xwe derxist.
ji dest hatin (biwêj) pekhatî bûn. xwedî merîfet û hûner bûn. bele gava ku bavo li otele bû, hemû karin temîre, yen otele nayîl dikirin. kare ji nû ve bisazkirina kaniyen şikestî û ceryane jî baş ji destan dihat. felat dilgeş
ji dest hev revandin ji aliyê her kesî ve hatin xwestin
(biwêj) pir ecibandin. zêde rûmet dan. me bawer nedikir ku em bikaribin bifroşin, lê me çawa ku bir bazarê, gel ji dest hev revand.
ji dest ketin (biwêj) ji hal ketin. bê hêz ketin. weleh hema sertîfê dersimi jî weke çêleka me ya beş ji dest ketiye.
ji dest revîn (biwêj) zept nekirin. ji erk û kontrolê derketin. heya ez zivirîm hêla rastê, ji dest min revî.
ji dêst stendin (biwêj) ne bi riza û daxwaza kesekî, hin derfet an jî tişt jê girtin. qijikî ew bû û ew erebe bû, ew jî ji dêst girtin.
ji dest û pê bûn (biwêj) ji ber nexweşî lan jî seqetbûnekê, dest û pê nexebitîn, gelekî betilîn, westîn. di wê fabrîqeyê de kerem ji dest û piyan bû. ji ber çêkirina wî dîwarî, ez ji dest ci piyan bum.
ji dest û piyan ketin (biwêj) gelekî betilîn, westîn. heya me ew kuleşa li patosê xist, em ji dest û piyan ketin.
ji dest xwe revandin (biwêj) firsend wenda kirin. heya me telefon kir û pere peyde kirin, me ew erebe ji dest xwe revand.
ji dest zimanê xwe kişandin (biwêj) ji dest axaftinên ne di cih de ketin astengiyê. wê di vê dinyayê de çi kişand, ji dest zimanê xwe kişand.
ji destê te vir de (biwêj) heya ku dixwazî. zeviyên me wisa girtine ku ji destê te vir de genim heye îsal.
ji desthilanîn ketin (biwêj) erk winda kirin. ji hêz ketin. ku bêhna têlo diçe leşkeren sînor, leşker di cih de ji desthilanîn dikevin, dilê wan diêşe. helîm yûsiv
ji desthilanînê ketin (biwêj) erk û bandora xwe winda kirin. pişti afatê apê bawer ji desthilanînê ket.
ji destpêkê ve (hoker) ji serî ve, ji binî ve, ji pêşiyê ve, ji ewilî ve.
Dijwate: ji dawiyê ve, ji dûmahîkê ve
ji dêv derketin (biwêj) bêhemd û bêdaxwaz tiştek gotin. armanca wê jî ne ew bû, lê hew mêze kir ji dêv derket.
ji dev gerandin (biwêj) li ber mirinê bûn. ji dest nexweşiyeke giran di axaftinê de astengî kişandin. wexta kurê wî xwe gihande ser, ji dev gerandin ketibû jî.
ji dev û diranên xwe birîn (biwêj) ji mesrefên xwarin û vexwarinê kêm kirin. ji bo ku erseyekî bikire, ûsiv ji dev û diranên xwe birî, lê dîsa jî nebû.
ji devê (yekî) girtin (biwêj) berî yekî eynî tişt gotin, gotina yekî bi navê wî ji kesekî din re gotin. zîwere xendûkî gotin ji deve zilame gundî girt. hesen zinar ew wan tiştan ew qas nizane, wî ji deve hinekan girtiye.
ji devê gur der ketin (biwêj) gelekî hincirîn. ketibû rewşeke wisa ku te digot nû ji deve gur derketiye.
ji devê xwe revandin (biwêj) gotinek behemd û bedaxwaz û ne li cih gotin. wî jî nedixwest wilo bibeje, lê ji deve xwe revand.
ji devê xwe şihitîn (biwêj) gotinen ne di ch de ji dev revîn. ew bi litige xwe biketa ew qas mezin nedibû, ewji deve xwe şihitiye.
ji deveyê guh filitîn (biwêj) parçeyek pir piçûk man. na keçê, parçe parçeyî bibû, hema ji deveyê guh filitî bû.
ji deveyê ketiye, hop hop jê tê (biwêj) ji bo kesên li gel rewşa xwe ya xerab dîsa jî xwe qure dikin û tiştekî nayînin ser barê xwe tê gotin. camêrî qet îstifa xwe xera nake. ji devê ketiye, hop hop jê tê.
ji deveye re sol çêkirin, jûjî piyen xwe rakirin (biwêj) hinek kes hede xwe û zerengiya xwe nizanin. ji deveye re sol çêkirin, jûjî piyen xwe rakirin. evdilcebar xwe winda kiriye, ji bîr kiriye be bare wî çiqas e.
ji devgerkê ketin (biwêj) ji ber nexweşî yan jî sedemeke din di peyvandine de astengî kişandin. dema ku bi şev di we newala kûr û xalî de derbas bûm, ji devgerke ketin1.
ji dil (hoker) cidî, tewa, giran, ne qestokî, ne henekî, xwesteka ku mirov bi îradeya xwe ve tîne cih, daxwazkirî, ne bi darê zorê.
Herwiha: jidil.
: jidilî, jidilîtî, jidiltî
ji dil bûn (biwêj) dilsoz û samîmî bûn. belkî baweriya te bi wî lawikî nayê, lê bi min ew ji dil e.
ji dil çûn (lêker)(Binihêre:) ji dil
ji dil gotin (biwêj) bi dilê sax peyivîn. ji ber ku wî rexneyên xwe ji dil digotin dilê min jê nema, hê bi ser de ez pê dilşad jî bûm.
ji dil û can 1. ji hinavan 2. samîmî
ji dil xwestin (lêker)(Binihêre:) ji dil
ji dilê (yekî) girtin (biwêj) xeyidîn, dil şikestin. bi rastîjî wan gotinên wê ji dilê min girtin.
ji dilê (yekî) xwîn çûn (biwêj) gelekî xemgîn bûn. ere tiştek nedigot, lê min dizanibû kuji dile wî xwîn diçe.
ji dilê xwe avêtin (biwêj) dev ji hezkirinê berdan. berê ji evîna wê sexweş bûbû, lê zû ew ji dilê xwe avêt.
ji dilê xwe têr bûn (biwêj) bi xwe bawer bûn. bêkompleks û bi xwe re lihevhatî bûn. ew mirovekî ji dilê xwe têr e, tiştên wisa piçûk mezin nake.
ji dîn û îman derketin (biwêj) bêhnteng bûn. pir hers bûn. pişti wan gotinan, fexoji dîn û îman derket.
ji dinyayê re bûn sitûn (biwêj) ma tenê bi te maye alîkarî û pekanîna karan? kuro tu dê çawa wî bari hilgirî, ma ji dinyayê re tu dê bibi situn ? (qerf)
ji dinyayê sar bûn (biwêj) moral xera bûn. ve keçika min wisa kir ku ez ji dinyayê sar bûm.
ji dinyayê tiştek fem nekirin (biwêj) jîr û serwext nebûn. evdirehmanê reben ji dinyayê tiştekî fent nake ku ji te re jî alîkariye bike.
ji diya min re her der teşt e (biwêj) ji bo rewşa xwe winda kirin an jî hay ji xwe tunebûne û serxweşiye tê bikaranîn. qet qala kerem neke, ketiye rewşeke wisa ku her der ji bo wî teşt e. (bnr. çîrok) ji diya min re her der teşt e. pêxwasekî amedê araq bi dizî aniye ku li mal vexwe. hinekî vedjxwe, lê mêze dike ku zêde gerrn e. ji ber ku araqa germ zêde keli jê dide ser mirov, zû serxweş dike û telimê jî nade, ji bo ku sar bibe dixe sarincê. lê bi şûşeye nikare bixe sarmce, çimkî dizane ku dê fêm bikin araq e, teşqele wê di mal de derkeve. araqê dixe tasekê û dixe sarincê. ew xwe dirêj dike û li benda sarbûna araqê dimîne. di wê navberê de diya wî ji nav rez tê. gelekî betiliye û ji german şewitiye. hema çawa ku xwe digihîne sarincê wê ava sar a di tasê de bi ser xwe dike. heya ku têdigihîje tama wê tirş û tal e, têra xwe vedixwe. tu wateyekê nadiyê, hinekî dike kutekut lê du re serê wê xweş dibe, sivik dibe. pişti demekê bi şûn de radibe ji bo bevîr bike ku nan bipêje. teşte tîne datîne û ard tîne li moxilê dike. lê ji ber ku êdî zêde serxweş bûye, xwe şaş dike, ard li ber dera malê belawela dike. serad di dest de, li çarkunciken malê doç dibe. zarokên jinikê bi tirs û şaşwazî li diya xwe temaşe dikin û dibêjin: davê teşt wa ye, tu çima art! di ser teflê le mtixil nakî? lawikê ku araq xistiye dolabê têdigihîje ku diya wî araqa wî vexwariye. ji xwîşk birayên xwe yên matmayî re bi ken dibêje: ji diya min re her der teşt e!
ji dola bavê xwe bûn (biwêj) şibandina bavê xwe. ji tovê (toximê) bavê xwe bûn. di dilê xwe de got: heger em vê yekê ji te re bihêlin, bila em ne ji dola bave xwe bin. zinar soran
ji dostê xwe re dost, ji dijminê xwe re dijmin bûn (biwêj) li gorî rewşe helwesta rast gir tin. ew ji dostên xyve re dost, ji dijminên xwe re dijmin in. ew bi sifra xwe dewlemend, bi dilê xwe nerm, bi qewlê xwe zexm in, bi mêraniya xwe navdar, bi dinê xwe bawer, bi şere xwe asê ne... mehmed uzun
ji doxîna xwe re durist bûn (biwêj) di hela namûsê de qewîn û durist bûn. tu li gotinên vi wî menêre, ew mirovekîji doxîna xwe re dirust e.
ji du deriyan deriyek vebûn (biwêj) çareseriyek ditin. xweha min, tu qet mereqan meke, helbet xwedê wê ji du deriyan deriyekî ji me re veke.
ji dû qûna (yekî) neqetîn (biwêj) ji tiştek an jî kesekî dûr neketin, zêde daxwaz kirin. çima ku gebar soza karmendiyê dabûyê, zohat bi şev û roj ji dû qûna gebar nediqetî.
ji edetê der bûn (biwêj) tiştekî awarte bûn. ya ku aram dike ji edetê der e.
ji elo dibire, dide welo (biwêj) ji bo kesên ku neheqî û cudatiyê dikin tê gotin. mixabin karê wî jî ew e ku ji elo dibire dide fvelo.
ji emrê xwe zêdetir xeber dan (biwêj) ji bo kesên pir zana, cezû û kone tê gotin. heyran ew keçika manioste mistefa jî ji emrê xwe zêdetir xeber dide.
ji êqil der bûn (biwêj) ji mantiq dûr bûn. gava em daketin jêr, li çi binihêrim ew der jî alemek e, lê alemeke ava. rê, avahî, tevger tiştekî ji eqil der bû. osman sebrî
ji êqil kêm bûn (biwêj) di hêla têgihîştin, fehm û ferasetê de qels bûn. jixwe ew reben ji êqil kêm e, ma tu çijê hêvî dikî?
ji erdê heta esmên neheq bûn (biwêj) bi awayekî vebirî neheq bûn. ew çi dibêje bila bibêje, lê li hemberî wê jinikê, ji erdê heya esinên neheq e.
ji erş û kurş xeber dan (biwêj) ji bo kesên ku gotinên mezin dikin tê bikaranîn. erê, parçeyek zarok e, lê maşaelah wisa şatirşûmanî ye ku, ji erş û kurş xeber dide. (qerf)
ji erş û kurş zanibûn (biwêj) zehf zêde zane bûn. na loi wî dibistana servekirî xwendiye, loma wisa ji erş û kurş dizane. (qerf)
ji êş bê, serî ar be, kes jê bawer nake (biwêj) ji bo kesên derewîn û sextekar tê gotin. ma tu jî nizanî, ku ew ji eş bê, serî ar be, kes jê bawer nake.
ji eşîran eşîra me, ji gundan gundê me, ji malan mala me, ji mala me jî ez û birayên xwe, lê zedê zêde jî ez (biwêj) ji bo kesên zêde ketine nav behra ezîtiyê tê gotin. aryan jî wekî wî yê ku gotiye: ji eşîran eşîra me, ji gundan gundê me, ji malan mala me, ji mala me jî ez û birayên xwe, lê zedê zêde jî ez¦ dibêje.
ji esmanan hatin xwarê (biwêj) ma zehf birûmet e, an pir taybet e? çi ye, we pîpikek xistiye qûna wî, ma ew ji esmaltan hatiye xwarê? (qerf)
ji evdan re dost û yar e, ji min re gurê har e (biwêj) tenê ji min re xerab e. her hal ew jî ji encama helwesta min e. ji evdan re dost û yar e, ji min re gurê har e.
ji eyarê xwe derketin (biwêj) pir hêrs bûn. wî yê bêar wisa kir ku ez ji eyarê xwe derketim.
ji giran girê xerezê, kulê avêt li ser merezê, ez dev jê bernadim, heta xwê şîn nebe û qantir nezê (biwêj) ez tu car dev jê bernadim. wî sond xwariye ku dev jê bernede; ji bo wê jî tim dibêje: ji giran girê xerezê, kulê avêt li ser merezê, ez dev jê bernadim, heta xwê şîn nebe û qantir nezê.
ji girêza devê (yekî), seyekî têr xwarin (biwêj) ji bo kesên qilêr, sist û pêknehatî tê gotin. ji girêza devê wî seyek têr dixwe, ew jî hatiye qala rêveberiyê dike.
ji gorê rabûn (biwêj) ji bo tiştên ne guncan tê gotin. heta miriyên sedsalan jî serê xwe ji tirbê hildin û ji gorê rabin, çavên bavê temo û tavbanûyê, ku ne bi hukmê rehm, dilovanî û însaniyê be, bi hekîm û tixtoran qet sax nabe. mehmed uzun
ji gorepanê polos kirin (biwêj) ji qadê rakirin. wan bêbavan ew ji gorepanê polos kirin (argo)
ji gotina (yekî) derneketin (biwêj) wekî gotin û daxwaza yekî kirin. çawa zaroken xwe perwerde kirine nizanim, lê tu car ji gotina wan dernakevin.
ji gotina xwe daketin (biwêj) dev ji gotina xwe berdan.. hev û din didan ber boçan, heta her du berx sist dibûn. ne qolçiya ji gotina xwe dadiket ne fesîh. helîm yûsiv
ji guhan ketin (biwêj) ji ber dengen pir bilind û xirecire, gelekî aciz bûn. heyran ji desti def û zirneya wan mirlivan, em ji guhan ketin.
ji guhê xwe bawer nekirin (biwêj) eceb man. pir balkeş ditin. dema ku min ew gilî ji wî bilnstin, min ji guhê xwe bawer nekir.
ji gulê xerabtir tiştek negotin (biwêj) tu tiştekî xerab negotin. hema ji firis bipirse, heke min ji gule xerabtir tiştek jê re gotibe, bila bibeje.
ji gur birçîtir, ji mar tazîtir bûn (biwêj) ji bo kesên pir xizan tê gotin. bi xwe ji gur birçîtir, ji nuir tazîtir e. hatiye qîza fesîh begi jî dixwaze.
ji gur û delegurê re tu rê neman (biwêj) hemû derfet û maf zept kirin. beli, tu rast dibijî, li ji gur û delegure re tu re neman.
ji guranxwariyan pûrt jî bimîne baş e (biwêj) li gorî we rewşa xirab, tiştekî piçûk jî rizgar bibe, baş e. ji guranxwariyan pûrt ji bimîne baş e. ya ku ew ketibû nav, wa ye dîsa ji devi gur filitiye.
ji hal de ketin (biwêj) pir betilin. bi gotinek din ez kerixî bûm. ji hal de ketibûm û bêtaqet bûbûm. firat cewerî
ji hal de xistin (biwêj) pir hincirandin, dakutan. wî lawiki te yi nehs, neviyi min ji hal de xistiye. gur: gotin
ji halê (yekî) re halek dîtin (biwêj) ji derd û pirsgirêka yekî re çareyek dîtin. min di serê xwe de girt û ez ketim odeya wî û min got: ji vî halê min re halekî bibîtie.
ji halê xwe razî bûn qîma xwe bi rewşa heyî anîn
ji hatin (lêker) pê qedîn.
ji: ji + hatin
ji hebek tirî mehserek çêkirin (biwêj) pir bimerîfet bûn. ew çijinek e? ji hebek tirî mehserekê çêdike.
ji hebûn û tunebûnê fêm nekirin (biwêj) ji bo kesên ji rewşê fem nakin tê gotin. ew ê bêfêm nan bi guhê xwe xwariye, ew ji hebûn û tunebûnê çifêm dike?
ji hedê xwe derbas kirin (biwêj) ji rewş û pileya asahî derbas kirin. me got pêçî li ber wê helwesta wî bigire, lê bêrîvanê jî ew yelc ji hedê xwe derbas kir.
ji heft bîran av kişandin (biwêj) ji xwe re hincet afirandin. min jê teyîb xwest, ji bo ku nede. wî ji heft bîran av kişand.
ji heft canan canek di (yekî) de neman (biwêj) gelekî nêzîkî mirinê bûn. ji heft canan canek di mele de nema. ew tirsiyan ku mele êdî mir û wê bi kuştina mele bên bersûckirin. cankurd
ji heft gulan gulek neqetandin (biwêj) bi mirazê xwe şad nebûn. bêşans bûn, pir ciwan bûn. wê qirikê ji heft gulan gulek neqetand, kî li şûma wê bûya dê wer bikira. heyfê hê ji heft gidan gulek neqetandibû.
ji hej xistin (biwêj) bi lêdan an jî tiştekî din ji quwetê xistin. wisa dabûn kazim ku ji hej xistibûn.
ji hekê pekê fêm nekirin (biwêj) ji tewsê fêmnekirin. firat hê xişîm e, ji hekê pekê fêm nake.
ji hekîman re dive du fincan, yek kase xeraban, yek kase qencan (biwêj) çareserî bi du aliyen berevajî ve pek te. bi chtina min ji hekîman re dive du fincan, yek kase xiraban, yek kase qencan
ji hêlînê çû kulînê (biwêj) ji bo kesên teral û caneza tê gotin, ji bo karê pir sivik û hêsan tê bikaranîn. ji hêlînê diçe kulînê, wê jî dike meseleyekê. karê çi, halê çi, hemaji hêlînê diçe kulînê.
ji heq derketin (lêker) karîn, şiyan, bi ser ketin: Ez ji heqê vî kar dernakevim. (E nikarim vî karî bikim. Ev kar ji taqeta min zêde ye.). Navdêr: jiheqderketin.
ji: ji + heq + derketin.
: jiheqderketî, jiheqderkev
ji heqê (yekî) derketin (biwêj) pedivî bi cih anîn. paşî be ke diziya min kiriye, ez ê ji heqe xwe û wan derkevim. dost çiyayî
ji heqê (yekî) nehatin der (biwêj) pek neanîn, pê nikaribûn. em bi guhare bawer bûn, lê ew jî ji !ieq wî nehate der.
ji heqê xwe hatin der (biwêj) kare xwe birin serî, li ser kare xwe hakim bûn. tu nekeve tateli, ew dikare ji heqe xwe be der.
ji her du lingan filitandî bûn (biwêj) ji bo kesên hay ji helwest û axaftina xwe de nîn in tê gotin. ya sitar! kuro, ew e ji her du lingan filitandî we ji ku hanî?
ji her seriyekî dengek der ketin (biwêj) ji bo tevlihevî û teşqeleye tê gotin. bi wan re peymanek naye kirin, çimld di we malbate de ji her seriyekî dengek derdikeve.
ji her xwe de derxistin (biwêj) bi derewî tiştên nebûyî gotin. bawer bike tu tiştekî wer tune, hema selîm wan ji ber xwe de derdixe.
ji her zeviyeke kersekek anîn (biwêj) ji her dereke mehneyek anîn. gerçî ew ji her zeviyeke kersekekî tine, lê bawer im ku ez ê di dawiye de wî binini ser re.
ji hêrana ritlek genim re çi şîş, çi tevere (biwêj) ji bo ew qas tiştên piçûk ketin kitekiteyan ne pêwîst e. min ji te re got, ji hêrana ritlek genim re çi şîş çi tevere? (qerf)
ji hesabe (yekî) kuştin (biwêj) ji hesab an jî ya heyî daxistin, jê kêm kirin. ew e mesrefa min jî ji wî hesabe min bixe.
ji hespa (yekî) re gotin ker (biwêj) tiştekî xerab negotin. heyran tu çi ji min dixwazî, ma min ji hespa te re gotiye ker e?
ji hespê peya bûn, li kerê siwar bûn (biwêj) ketin rewşek he xerabtirîn. rewşa şexmûs he xerabtir e, ew ji hespe peya bû, li kerê siwar bit
ji hespe xwe peya bûn (biwêj) fikir û ramana xwe guherandin. dev ji ramana xwe ya bere berdan. bele we jî bere wisa digot, lê dû re nizanim çi hû. ji hespe xwe peya bu.
ji hev jev, jihevcuda, jêk, ji hevdu
ji hev belav kirin (biwêj) belawela kirin, tar û mar kirin. xera kirin. maşelah rindoye xelîl çawa kete nav ew gişt ji hev belav kirin.
ji hev berdan (lêker)(Binihêre:) ji hev
ji hev birin (lêker)(Binihêre:) ji hev
ji hev bûn (biwêj) ji hev dûr ketin. tekili birîn, ji hev û din qetîn. kesî bawer nedikir ku ew ji hev bibin, lê wa ye bi awayekî fennî, ew jî ji hev bûn. ew her du rûpel jî ji hev bûn.
ji hev cihê bûn (lêker)
ji hev cihê kirin (biwêj) di derkê de bûn, fêm kirin. edî neviya min mezin bûye, dikare erênî û neyîniyan ji hev cihê hike.
ji hev çixîn (biwêj) rê ji hev qetîn. di serî de baş debar dikirin, lê dû reji hev çixîn ji hev de hilhilîn pir xerabe û jihevdeketî bûn. makîneya wan a cilşo, hema ji hev de hilhiliye.
ji hev çûn (lêker)(Binihêre:) ji hev
ji hev danîn (lêker)(Binihêre:) ji hev
ji hev de ketin (biwêj) pir betilin, ji hal ketin, xerabe bûn. şikestin, hûr xaş bûn. heya min ew beton avêt, ez ji hev de ketim. mêrik erebeyek jihevdeketî aniye dixwaze wê bi ser min ve bike.
ji hev de şehitîn (biwêj) şû bûn, felç bûn, rewş xera bûn. rostem rojekê heya êvarê xebitî, ji hev de şehitî.
ji hev derbas bûn (biwêj) dev ji hev berdan. têkilî birîn. kes nizane di navbera wan de çi derbas bûye, lê êdî xuya ye ku ji hev derbas bûite.
ji hev derxistin (biwêj) naverok û taybetî nas kirin, rewş fêm kirin, pêk anîn, bi ser ketin. wê çawa ku bi wî re axivî, ew ji hev derxist. maşelah keçika me çawa ku çû ser wî karî, di navîna du rojan de ew kar ji hev derxist.
ji hev dirêj kirin (biwêj) piştî axaftineke normal, mezinbûna devjeniyê. gotinek ji wê yek ji wî, wisa ji hev dirêj kirin. zana farqînî
ji hev direvin, roja revê tev direvin (biwêj) bi hev û din re baş debar nakin, lê di rojên tengasiyê de xwe dikutine hev. di civaka fêodal de wisa ye, exrebe û lêzim jev direvin, lê roja revê tev direvin.
ji hev filitîn bûn (biwêj) têkilî hatin birîn. radibe kêrika xwe derdixe û dest pê dike, hebo - hebo karikan serjê dike, heya tevan diqedîne, dibêje: oxl ez û we em ji hev filitîn. muhemmed garsî
ji hev gerandin (biwêj) ferq kirin. di derka tiştekî de bûn. di dawiyê de wê jî ji hev gerand ku ne wisan e.
ji hev hestî şikandin (biwêj) bi hev û din re dijminatî kirin. wan ji hev hestî şikatidine, ew tu car nayên ba hev.
ji hev ketin (lêker)(navdêr, mê)Wate1, belav bûn. hilweşiyan. Bi awayekê tirajîk û dijwar dewleta Yugoslavyayê ji hev ket. ji www.nefel.com/kolumnists/kolumnist_detail.asp?MemberNr12&RubricNr24&ArticleNr2969 2, xirabbûna tiştekî. sola min ji hev ket û qulqulî bû
ji hev kirin (biwêj) ji hev dûr xistin. têkilî bi dawî kirin, tiştek ji hev qetandin. xwedê dizane wan her du ciwanan ji hev hez dikirin, lê dê û bavên wan ew ji hev kirin. wî ew her du texteyên dolabê ji hev kirin.
ji hev kişandin (lêker)(Binihêre:) ji hev
ji hev nas kirin (biwêj) derka di navberê de fêm kirin. jixwe ew bi hêsanî rewşa wan a rojane ji hev nas dikin.
ji hev nebûn (biwêj) ji hev neqetîn, ji hev pir hez kirin. ew her du parçe ji hev nabin, naxwe kar nameşe. ew her du heval ji hev nabin, naxwe, wê bibihecin.
ji hev nexweş bûn (biwêj) ji hev aciz bûn, navber xweş nebûn. gotina zerdeşt derbas nabe, çimkî vê gavê ew ji hev ne xweş in.
ji hev re xweş bûn (biwêj) ji hev razî nebûn. nizanim çi di navbera wan de derbas bûye, lê her du jî ji hev nexweş in. ji li ev nebirîn li dû hev rêz kirin, navber nedan. ew bi xwe hebên cixareyan ji hev nabire û bi xwe jî ji wê helwesta xwe serbilind dibe.
ji hev safî bûn (biwêj) ji hev xelas bûn. ji hev veqetîn, deyn an jî pirsgirêka di navbera hev de çareser kirin. pişti zewaca sili û du salan ew ji hev safî bûn. şilcir min ew beşa deynê xwe ya dawiyê jî da û em ji hev safî bûn.
ji hev sar bûn (biwêj) têkilî sist bûn. piştî wê geşta gund heqî û xeyrî ji hev û din sar bûn.
ji hev sû ketin (biwêj) ji hev xeyidîn. bi rastî jî ew ji bo tiştekî tune ji hev sû ketin.
ji hev têr bûn (biwêj) piştî têkiliyeke dirêj ji hev û din aciz bûn, bi hesreta demeke dirêj bi hev û din re hesret deranîn. jixwepiştîsê-çar salan bi şûn de jin û mêrji hev têr dibin. heta ku ew ji hev û din têr nebim, destê hev û din bernedan.
ji hev tingijîn (biwêj) ji hev xeyidîn. her du jî ji hev tingijîne, hema li mehneyan digerin ku teşqeleyeki der-xin.
ji hev û din re hevrîşken avê çêkirin (biwêj) dek û dolab li serê hev çêkirin. buxza wan kuta nebû, hêjî ji hev û din re hevrîşken avê çêdikin.
ji hev û din re mer in, ji xelkê re bêr in (biwêj) tenê goştê canê hev xwarin, lê ji kesên dereke re baş in. ancax zora wan digihîje hev; ji hev û din re mêr in, ji xelkê re bêr in.
ji hev vekirin (Binihêre:) ji hev
ji hev veqetandin (lêker) Ji hev cuda kirin, ji hev cihê kiriné, ji hev dûr xistin.
ji wêjeyê: Me dît ku daxwazeke pir mezin ji bo dersên zimanê kurdî heye û di destpêkê de beşdarên elman û kurdên ku bi kurdî nedizanîn û beşdarên ku tenê dixwestin fêrî xwendin û nivîsandina zimanê kurdî bibin bi hevre xwendin. Paşê me ew kurs ji hev veqetandin û êdî kursên ji bo xwendin û nivîsandina kurdî û yên zimên cûda bûn..
Têkildar: veqetîn, veqetandin.
ji: ji hev + ve- + qetandin
ji hev xav bûn (biwêj) sist bûn, teraliyê bi ser de girtin. nizanim çi di wê xwarinê de hebû, hema emiralî li wir ji hev x»v bû û raza.
ji hev xelas bûn (biwêj) têkilî qut kirin, ji bo jinên ku dikevin ber tengasiya zarokanînê ango ji zayînê re tê gotin. êdî ji hev xelas bûn, dikan mikan nema. jinik berdestî sibehêji hev xelas bû. zana farqînî
ji hev xistin (lêker)(Binihêre:) ji hev
ji hev zayîn li hev zêde bûn
ji hêz xistin (biwêj) ji taqet xistin, xistin rewşek zor. kesî bi wî hovî nikaribû, her gulîzerê ew ji hêz xist.
ji hezar derdî re derman bûn (biwêj) pir xêrxwaz û alîkar bûn. xwedê emrê wê dirêj ke, xasêya zurbe begê, ji hezar derdî re derman e.
ji hezarî yek kêm caran û ne her tim/degme caran
ji hindik re jî ji gelekî re jî şikir negotin (biwêj) çav têr nebûn. malxirabo, ka mirovek çawa ye? ne ji hindik re, ne jî ji gelekî re şikur dibêje.
ji hinekan re deyşt e, ji hinekan re teyşt e (biwêj) ji hinekan re baş pêk tê, ji hinekan re jî xerab. ev dinya dinyayek wisa ye, ji hinekan re deyşt e, ji hinekan re teyşt e
ji hişê (yekî) derneketin (biwêj) ji ber girîng girtin an jî hezkirinê tim fikirîn. min dikir û nedikir ew keçik ji hişê min dernediket.
ji hişê xwe derxistin (biwêj) li ser we yeke fikirîn, xwe jê dûr negirtin. yek çareya min hebû, ew jî ew keçik ji hişê xwe derxistin hû
ji hîva çardehşevî re 'tu dernekeve ez derkevim' gotin (biwêj) ji bo kesên pir bedew tê gotin. qîza seyide xalepirekan keçikek wisa bû ku ji hîva çardehşevî re digot: tu dernekeve, ez derkevim.
ji holê rakirin (lêker) nehêlan, ji nav birin, birhandin, hilweşandin, qirr kirin, îmha kirin.
Herwiha: ji ortê rakirin. Navdêr: jiholêrakirin, jiortêrakirin.
ji: ji + hol + -ê + rakirin.
: jiholêraker, jiholêrakirî
ji hole rakirin (biwêj) tune kirin. tarûmar kirin. wan çawa kirin nizanim, li me hew meze kir ku ew qas mal û milk ji hole rakirine jî.
ji hû heta mû (biwêj) ji piçûk heta mezinan an jî ji hûran heya giran. ji hû heta mû ew mal hemû di deste biraziye min re derbas dibe.
ji iletî yekî re tiştek kirin ji bo silkirina yekî tev gerîn
ji îmana xwe derketin (biwêj) li cihê tune ango ji ber sedemeke nerast derew sond xwarin. xwede ji dizane, pixember jî dizane ku mehmûd ji îmana xwe derket.
ji înê heya înê, çêkir cila mehînê, ew jî kin e, nagihîje ser qûnê (biwêj) ji bo kesên peknehatî û bezereng tê bikaranîn. ji dest we tiştek naye. ji îne heya îne, çekir cila mehîne, ew jî kin e, nagihîje ser qûne.
ji inyazan ketin (biwêj) ji ber birçînanji hal ketin. wan heta ew rojî gir tin, ji inyazan ketin.
ji îro pê ve ji niha şunde
ji îşê xwedê xeber dan (biwêj) qala tiştên pir mezin û nediyar kirin. hîve idî dev ji îşê qûlan berdaye, jî îşê xwedê xeber dide.
ji jinan dotmam, ji şûran şûrê şam (biwêj) jina ku exrebe be, he nezîktir û germtir e. jina mirov ji xwexutiya mirov be bi baş û bi bawer dibe. çi go tine: ji jinan dotmam, ji şûran şûre şam. (bnr. çîrok) mirovekî bi navê enter, bazirgan bûye. ji bo malê xwe bibe welaten dûr û bazirganiye bike, li heviya bihare bûye. mirove bazirgan. ji bo ku bazirganc wî zehf di serme de nemine, dixwaze di destpeka bihare de ango di newroze de here kare xwe. li ser şîreta bave xwe, tam di destpeka çileyan de çil mewujan dike berîka xwe û roje mewujeki dixwe ku çil mewûj kenge kuta bûn ew jî bazirgane xwe bi re bike. mirove bazirgan ioje mewujeki dixwe, lê du mewûj bi hev du ve dizeliqin û wan herd uyan wekî mewûjekî dixwe. ji ber we jî rojeke zû bazirgane xwe bar dike. ji ber ku rojek pêş de derketiye, kerwane xwe bal khiye, di re de ba û bahozeke pir mezin çedibe. zûamen wî yen ku bazirgan diajon li ber sir û sermaye yeko yeko diqetîlin û dimirin. di dawiye de tene xwediye bazirgan dimine. ew jî zikê deveyeke xwe diqelişîne, hûre we vala dike û dikeve nav ku bi wî awayî xwe ji sermaye bipareze. di nav hûre deveye de xwe kom dike û meze dike, gava ku dibe bager, qefesa deveye te şidandin, dibe sayî, (ango jî bager disekine) qefesa deveye sist dibe. we şevê heft earan dibe sayî û heft caran dibe bahoz. ji ber ku nîve we şevê dikeve ber bandora newroze, sibetire hewa dibe sayî, roj germ dibe û bager datîne. xwediye bazirgan paşde vedigere û bi zor û zehmet di dawiye de xwe digihîne mala xwe. her du jinen wî diçin pêşiya wî. jina biyan hema xwe diaveje hembeza mere xwe û dibêje: ez î.şev gel eki kelim tutelu te û xew qet ucke/e çavên nûn. jina wî ya ku di heman deme de dotmama wî ye jî zede tiştekî nabeje. merik dibêje: kî ku di ethe (meraq) min de be we bizanibe, ka îşev çend caran bûye sayî û çend caran bûye bager? jina wî ya biyan dibêje: min dit ku du caran hû sayî, du caran hû bager. jina wî ya dotmam ku rastî jî ji bo mere xwe we şevê heya sibehe li ber pencere maye û ranezaye dibêje: ez nuxwazim lekeyim çavê keseki, lê min dît heft curan hû sayî, heft camn hû bager û bahoz. piştî van gotinan, merik dest di stûye dotmama xwe re dibe û dibêje: ji jinan dotmam, ji şûran şûre şam.
ji jiyane sar kirin (biwêj) xirabî an jî neyîniyeke mezin bi yekî kirin. çencl kesati zebûne neqişand dile we û çend ıcesan ew ji jiyane sar kir... gûlay ersoy
ji kaniya xortan av vexwarin (biwêj) gihîştin, kamil bûn. şikir idî penverjîji kaniya xortan av vexn’ar.
ji kaniyeke av vexwarin (biwêj) ji jederkeke sûd wergirtin, tekildar bûn. ji mînorskî bigirin heta nîkîtîn, ji m. emin zekî bigirin heta kemal burkay di pirtûken xwe yen li ser dîroka kurdan nivîsandine de hemûyan ji kaniya şerefname av vexwaritie. xelîl dost
ji kaniyeke bûn (biwêj) ji heman koke bûn. ma te çi ji hevî dikir? ma tu nizanî ew her du jî ji kaniyeke ne.
ji kar ketin (biwêj) kar û bar pê nebûn. piştî we nexweşiye, xelîl ji kar ket.
ji karê jî, ji yarê jî bûn (biwêj) ji her du helan jî kerek nedîtin. rewşa emîneye he zor e, ew ji kare jî ji yare jî bit.
ji kê re dibêjim birawo, ji min re dibêje biraxwaro (biwêj) li hemberî niyeta erênî ya neyînî dîtin. çima gelo, ji kê re dibêjim birawo, ji min re dibêje biraxwaro.
ji keçanî xistin (biwêj) bakirbûna qîzeke bi dawî kirin. lawik sûsan revand û şeva peşîn ew ji keçanî xist.
ji keda xwe têr nexwarin (biwêj) beşans bûn. encameke erênî ji keda xwe negirtin. zarçîne ew qas kedeke mezin da, li sed car heyf ku ji keda xwe ter nexwar.
ji kefan firîn (biwêj) pir şad bûn. dema ku min bihîst neviye min bû, ez ji kefan firîm.
ji kenan ziko pişto bûn (biwêj) gelekî kenîn. di we lîstike de em wisa bi halê çavmoriye keniyan, em ji kenan ziko pişto bûn.
ji kera xwe peya nebûn (biwêj) ileli ji bo ya xwe israr kirin. dile egîd bege ne dil, lê kevir bû. ew ji kera xwe peya nedibû û... mehmed uzun
ji kerban barek xwê xwarin (biwêj) dil şewitin. wa ye te xuyan ku meyreme ji kerban barek xwe xwariye.
ji kerben nezanan, xwedê çû ezmanan (biwêj) nezanî tiştekî wer xerab e ku xwedê jî pê aciz dibe. ma ji nezaniye xirabtir çi heye? ji kerben nezanan, xwedê çû ezmanan.
ji kerê de ketin (biwêj) pozîde bûn, moral xirab bûn. xatûn, mîna ku ji kerê (de) bikeve, li hemberî tevgera min sik û sar bû û enir1. musa vazgali
ji kerê ket, ya stûkur; ji hespe ket ya elah (biwêj) yen ji hespe bikevin zede tiştek pê nayen, lê yen ji kerê bikevin, dikevin rewşeke xerab. tu li gevdeye wan menere. ji kerê ket, yu stûkur; ji hespe ket ya elah.
ji kerê re gotin bilîze, çirtik avetin (biwêj) her kes a ku dikare pek tîne. ma we tiştekî çawa jê hevî dikir? ji kerê re gotin bilîze, çirtik avetin.
ji kerê re gotin dayê (biwêj) ketin rewşek pir zor. welehî ew ku bikeve deste min, ez ê wisa bikim ku ew ji kerê re bibeje daye.
ji kerê şeyten peya bûn (biwêj) dev ji inyada xwe berdan. baş bû ku pişti hatina kekê xwe ji kerê şeyten peya bû.
ji kerema xwe heke zehmet nebe
(biwêj) bi xêra xwe, ji qenciya xwe, bêzehmet, ji camêriya xwe, tenikî.
Herwiha: ji kerema xwe re, ji kerema xwe ra
ji kerî por kir hirî (biwêj) ji dinyayê tiştek fêm nekirin. rast e, kal bûye, lê ji kerîtî, por kir hirî.
ji kerrî ve (biwêj) bi bêdengî, ji bêdengî ve.
Herwiha: ji kerî ve, ji kirî ve, ji kirrî ve
ji kesekî/tiştekî dûr ji (kesekî/tiştekî) dûrkeep away from-den uzak Ji tavê dûr bixe. Keep away from sunlight. Güneş ışığından uzak tut.
ji keva gazî kirin (biwêj) ji ber ziyana kesekî dilşad bûn. tişten wisa bi min xweş nayên, lê xwedê ya rasti hez kiriye, bi wê ıcetina wê min ji keva gazî kir.
ji kevir nermtir çi hebe xwarin (biwêj) di xwarinê de cudatî nekirin, zehf çilek bûn. maşelah sinbil ji kevir nermtir çi hebe dixwe. mele casim wekî hirçekî, ji kêvir nermtir çi hebe dixwe û xelas dike.
ji kevirê hesteyan ketin (biwêj) gelek zehmet û eziyet kişandin, zehf feqîr bûn. heya me xwe ji wê belayê rizgar kir, kevirê hesta ji me ketin. rewşa malbata rizgoyê fesîh wer xera bûye, ku kevirê hest a jê di kevin.
ji kewna xwe ketin (biwêj) bandor kêm bûn, hikim derbas nebûn. piştî teqawîtbûnê qadir ji kewna xwe ket.
ji kezebê gotin (biwêj) ji dil û can axivîn. bi dilsozî anîn ziman. ji ber ku helbesvan ji kezebê diaxive û keze-ba xwe radixe. ıc.ar helbesthez jî wekîpisîka birçî ya dilkezeb, bê serî li helbestê digere. adar jiyan
ji kezebê nalîn (biwêj) gelekî êşîn. ji dest jina xwe emerê seyrê ji kezebê dinale.
ji kîjan pexemberî bawer dike belî nebûn (biwêj) ji bo kesên ne bibawer tê bikaranîn. qet garise xwe nedin ser warîse tahar, ew bi kîjan pexemberî bawer dike ne belî ye.
ji kîr û quzekî ketin (biwêj) exrebeye hev û din e pir nezîk bûn. ma tu kesekî xerîb di nav me de heye? em gişk ji kîr û quzekî ketine.
ji kirase mirovatiye derxistin (biwêj) xistin rewşeke ji asahiye dûr. gelekî lê dan an jî guherandin. her çar lawen simko ew ji kirase mirovatiye derxistibûn.
ji kire gewro daketin jêr (biwêj) ikna bûn, qebûl kirin. 2. ji hovbûn û beteşetiye hinekî dûr ketin. bere li esmanan digeriya, lê baş e, wa ye ji kire gewro daketiye jer. we çawa kiriye? wa ye ew nexeri-tandî hinekî ji kire gervro daketiye jer.
ji kire gewro hatin (biwêj) ji bo kesên nezan û hov dibêjin. kuro ew hareme, nikare bipeyîve jî tu dibêjî ji kire gervro hafiye.
ji kîsê bavê xwe çûn (biwêj) be sedem û ji bo tiştên ne hêja mirin, telef bûn. ew belengaz hema li cihekî tune ji kîsê bave xwe çû.
ji kîsê kirim, xweş dibirim (biwêj) ji bo kesên bi malê hinekên din qencî û xêrê dikin tê gotin. bi malexelke qencî kirin pir hesan e, çi gotine, ji kîsê kirim, xweş dibirim.
ji kîsê xelkê xwarin (biwêj) be zehmet û beleş pek anîn. weleh kef kefa wîye, ji kîsê xelkê dixwe.
ji kîsê xwe xwarin (biwêj) ziyana xwe bi xwe kişandin. wî çi kir, bi xwe kir. di dawiye de ji kîsê xwe xwar ¦ kire gervro: li hela serhede di navbera parezgeha îdhe navçeya bazîde de çiyayek ase, xalî ye. ev çiya wekî nîşana hov bûn, nezanîn û asebûnc li hereme te binavkirin.
ji kit û nîva xwe nehatin xwarê (biwêj) ji inyada xwe venegerîn. dinya bû yek, e w ji kit û nîva xwe nebat xware.
ji koka xwe qetîn (biwêj) ji qewm, lêzim an jî ji welatê xwe dûr ketin. ma hindik bû? ew ji koka xwe qetî û bûn ûcûbeyekî nedîtî.
ji kokê bintûtî, hîmî, ji binî
ji kokê ve birîn (biwêj) bi awayekî radikal nêzîk bûn. belê min got, got lê min negot hema ji kokê ve bibire.
ji komê sarkîs nas kirin (biwêj) yê ku herî lê nayê û berevajî ye hilbijartin. ez çawa bikim heyran? lawê min çû ji komê sarkîs nas kir.
ji kûçikan minekartir bûn (biwêj) ji bo pêwîstiyekê yan jî hewcedariyekê amade bûn, ji bo kesên şareza ku zanebû-na xwe di heman demê de peşkeş dikin jî tê gotin. ew zarokên baro ji kûçikan minekartir in. tu hela devê xwe veke, mêze bike bê çawa ji kûçikan minekartir in.
ji kul û derdan, rû berdan (biwêj) rewşên xerab, encamên xerab dertînin. wî rebenîjî zehf rojên xerab derbas kirin. ji kul û derdan rû berdan.
ji kula re hoker xwedê gravî,bi wê niyetê,bi wê mebestê ji kula re em diçûn bajêr lê em hatin gund
ji mala xwe têrnan e, ji mêrê xwe têrgan e (biwêj) her daxwaz û pêdivî miyaser bûn. ma êdî wê çi bixwaze, ji mala xwe têrnan e, ji mêrê xwe têrgan e.
ji malê, yekî qalê (biwêj) ji her malekê yek karê zibaretiyê pêk bine, bes e. ji malê, yekî qalê. ku pev re kar bê kirin, dê zûtir biqede.
ji mêj ve 1. di berê de 2. hê di zû de
(hoker) ji zû ve, ji berê, demeke dirêj e ku
ji mêla bang dan (biwêj) her kes ancax dikare kar û pîşeyê xwe pêk bîne. ma te çijê hêvî dikir ? ji mêla bang dan.
ji meram ketin (biwêj) ji mêrên ku di hêla zayendî de qels dibin re tê gotin, zêde tirsîn, dibêjin xoşeng ji mêranî ketiye û jina wî jî li cem nasekine, gava min pişta wî cendekê birîndar quliband, tevzînokên sawnak ketin nava min. qirika min zuha bû, belin li min çikiya. ku gotin rast be, hinekî ji mêraniya xwe jî ketibûm. evdile koçer
ji mêran mêr, ji jinan jin bûn (biwêj) bi her du awayan jî pêk anîn. ji wî re çi? ew ji mêran mer, ji jinan jin e.
ji merivan hesibandin (biwêj) rûmet dan. ma çima min seyîdxan ji merivan hesiband, xerabiyek kir?
ji meriyetê rabûn (biwêj) ji zagon û yasayên heyî derketin. ew zagon ji meriyeti rabûye, êdî tu bandora wê tune. ji mesrefê nerevîn pedivî çi be, kirin. ya xwedatî ew ne mirovekî wisan e ku ji mesrefê bireve.
ji meydanê ketin (biwêj) tek çûn. kêm bûn. êdi dema wî derbas bû, êdî ew ji meydane ket.
ji mikra ji bo, ji ber ku, loma
ji min e, lê ne li min e (biwêj) belê dola min e lê ne wekî min e. rast e, min gihand, lê mixabin ji min e, lê ne li min e.
ji mino, li mino (biwêj) belê min mezin kiriye, lê zilm û neheqiyê li min dike. ev çi bela ye min bi xwe aniye serê xwe? ji mino, li mino!
ji mirine filitîn (biwêj) ji mirinê xelas bûn. vê cavê bi rastî jî ji mirine zor filitîm.
ji mirine wê de çi heye (biwêj) herî mezin û xeter mirin e, ez ji wê re jî amade me. heyran ez li hember wan amade me, ma ji mirine wê de çi heye?
ji mirovatiya xwe şerm kirin (biwêj) ji ber bûyereke pir şermî aciz bûn. mirov ji mirovatiya xwe şerm dike ku van rojan bi bîr bîne. m. ranf çiçek
ji mirovatiye derketin (biwêj) ketin rewşek perîşan û xerab. ji dest wan zarokên xwe yên rezîl nitro ji mirovahiyê der-ket.
ji mista xwe derxistin (biwêj) firsend revandin, malê xwe serf kirin, ji destê xwe derxistin. ew jîpoşman bûn, lê jî mista wan derket. lê mêze kir ku ziyana wî dê çêbibe, ew pez hemû ji mista xwe derxist.
ji mûyekî werîsek çêkirin (biwêj) tiştên pir piçûk, pir mezin kirin, destberdayî û bitedbîr bûn. heyran bes e êdî. te jî mûyekî werîsek çêkir. maşelahjina wî yeke wisan e ku ji mûyekî werîsekî çêdike.
ji nan û avê qut bûn (biwêj) tiştek nexwarin û venexwarin. ev çawa nexweşîye nizanim, di navîna du rojan de keçi-ka min jî nan û avê qut bû.
ji nanê xwe bûn (biwêj) ji kar derketin. kar ji dêst çûn. ma ew kirinên wî ji çi re bû derman? tenê ya ku bû ew bû ku. jî nanê xwe bû.
ji nav ... derketin (biwêj) xwe jê veqetandin. têkiliya xwe jê birîn. tu bi ya min bikî, tu yêji nav wî karî derkevî, xêra ku ji wan tê, bila ji xwedê bê.
ji nav besaban derxistin (biwêj) bi tiştekî nehesibandin, ji rewşa asahî borandin. madem ku wî ezji besaban der-xis- tim. divê ez jî wekî wê bersivekê bidim. me got. lê me negot ew qasîjî besaban jî derxîne.
ji nav birin (lêker) nehêlan, ji holê rakirin, birhandin, hilweşandin, qirr kirin, îmha kirin.
Herwiha: ji nêv birin, ji navê rakirin. Navdêr: jinavkirin, jinavêkirin.
ji wêjeyê: Berî çend salan rêxistinên mafên mirovî eşkere kirin ku diyardeya xetenekirinê li Başûrê Kurdistanê heye. Paşî hejmareke kêm a saziyên medyayê hinek gutar û raport belav kirin û ew mijar azirand. Di encam de deshelatdarên deverê diyarkirin ku ewê wê diyardeya nemirovane ji nav bibin û wê zulmê li ser keçên herêmê rakin..
ji: ji + nav + rakirin.
: jinavraker, jinavrakirî
ji nav çûn (biwêj) hilweşîn, ruxîn, têk çûn, xirab bûn, wêran bûn, neman.
Herwiha: ji nêv çûn. Navdêr: jinavçûn.
Têkildar: ji nav birin.
ji wêjeyê: Ev pira delal roj bo rojê hildiweşe û ber bi xerabbûnê ve diçe û çi destên avaker heta niha negehiştine wê ji bo ku wê ji hilweşiyanê rabigirin û wê nûjen bikin û delaliya wê biparêzin. Hinek deng li vir û li wir ji bo parastina vê gencîneya dîrokî û mîmariyetê ya Kurdistanê bilind dibûn lê encam nebûn. Belkî ev briyara hikûmetê, herçend dereng jî hat, bikeve jiyanê û wê pira kevnar û rûyê dêrîn yê bajarê Zaxoyê û mîratekê me yê dîrokî ji navçûnê biparêze..
ji: ji + nav + çûn.
: jinavçûyî
ji nava xwe têr bûn (biwêj) bi xwe ewle bûn. di pirsa tecrûbe û zanîna xwe ya li ser otêlan de, tu car dor nedi-da kesî, çimkî di vê yekê de ji nava xwe têr bû. felat dilgeş
ji navê xwîn çûn (biwêj) gelekî li ber xwe ketin, xemgîn bûn. ez baş dizanim ku ji navê xwîn diçe, lê li hemberî dost û dijminan li xwe nade der.
ji nedî ve (hoker) ji nişkê ve,bi carekê û bêhay; ji nedî ve baran bariya
ji nexweşan re çûn berfê (biwêj) ji bo karên lezgîn tê bikaranîn. dewre berf zû dihele.) maşelah resoyê xunavê wer çeleng e ku dikare ji nexwesan re biçe berfê.
ji nêz de bêhn ji devê (yekî) hatin (biwêj) gelekî birçî bûn. di wê rêwîtiyê de ji nêz de bêhn jî devê me dîhat.
ji nêz de mirin ji birçînan mirin
ji nigê nig ve vegerîn (biwêj) ji cihê çûyî pir zû vegerîn. jixwe em zêde nesekinîn, hema em ji nigê nig ve vegerîn.
ji nişkê ve bêyî sedemeke diyar û di wê gavê de
(hoker) demildest, kitûpir, tavilê, teqafilî, me hind dît, bi surprîz, qewimîna tiştekî yê ku mirov nedipa ku dê biqewime: Duh sirpîsax bû lê îro ji nişkê ve ket nav nivînan û mir. Demek dirêj wek dost û heval li gel min suhbet kir lê ji nişkê ve darbeyek li min da. Dinya tav û sahî bû lê ji nişkê ve bû şirrebaran..
Herwiha: ji nişka, ji nişkan, ji nişka va, ji nişkan va, ji nişkan ve, ji nişka ve, ji nişkê, ji nişkê va.
ji: ji + nişk + -ê + ve
ji nû ve (1 şîrove)bi careke din .
(hoker) dîsan, cardin, dubare, ducarî, ji serî ve, ji destpêkê ve, cardî, dîsa, hê carek din.
Herwiha: ji nuh va, ji nuh ve, ji nû va, ji nwî va, ji nwî ve, ji nî va, ji nî ve.
ji: ji + nû + ve.
: jinûve
ji nû ve bismillah (biwêj) dîsa di serî de dest pê kirin. heke ku nebû em ê bêjin ji nû ve bismilah û çêkin.
ji nû ve ji diya xwe bûn (biwêj) zêde serfiraz û rehet bûn. dêma ku lawê min ew dibistan qezenc kir, te digot, ez ji nû ve ji diya xwe bûm.
ji orta quran’ê xeber dan (biwêj) a rast gotin. qet nexeyîde, mêrik hema ji orta quran’ê xeber dide.
ji paniyê xwîn nehatin (biwêj) ne exrebeyê nêzîk e ku dil pê biêşe. ji wî re çi, ew dikare her tiştî jî bibêje. ji paniyê xwîn nehatiye ku dit biçewite.
ji par re hanêmanê, ji pêr re korpoçmanê (biwêj) ji dûr ve xweşik xuyandin, lê ji nêzîk ve sosret û bedcure bûn. ji par re hanêmanê, ji pêr re korpo^manê. ew jî şansê belengazê wî kurapê min ê piçûk bû.
ji paran ve ji aliyê piştê ve; paş ve
ji parxanên (yekî) girtin (biwêj) xeyîdîn, şikestin. wan gotinên xwîşka zerê wisa ji parxanên çeto girtin ku rengê wî hate guherandin.
ji paş ve xwezî ya minê, ji pêş ve xwelî li serê minê (biwêj) xuyang û rastî ne wekî hev bûn. gava ku bedran piştî ew keçik ji nêzîk ve dît, hema ji xwe re got: ji paş ve xwezî ya minê, ji pês ve xwelî li serê mine.
ji paşiya êlê girtin (biwêj) ji bo kesên ne bedew, qemer û bêqedir tê gotin. tu dibêjîqeyjipaşiya êlêgirtine. (qerf) ji perê esmanan hatin pir cuda û taybet bûn. helbet mihyedîn jî wê têkeve dorê, ma ew ji perê esmaltan hat iye? (qerf)
ji pêla xwe nehatin xwarê (biwêj) dev ji gotina xwe bernedan. kî kete navberê jî, ew ji pêla xwe nehate xwarê.
ji pertav ketin (biwêj) ji hêz û taqetê ketin. êdî kal bûye, ji pertav ketiye.
ji pêş (yekî) şerm kirin (biwêj) ji bo kesên di nav helwestên fedîkar de tê gotin. welat tiştinin wer eyb digotin ku min ji pêç wî vefedî kir.
ji pêş çavan neçûn (biwêj) tim xeyal kirin, tim li ser fikirîn. ez çi dikim bikim, ew li pêç çavên min naçe.
ji pêş çavên xwe avêtin (biwêj) ji ber sedemekê êdî girîngî nedan yekî, dev jê berdan. pişti wê bûyerê, ferzende ew ji pêş çavên xwe avêt.
ji pey qûna (yekî) neqetîn (biwêj) gelekî bi kesekî ve zeliqîn. di radeya acizkirinê de bi kesekî re têkildar bûn. erez êdî bi şev û roj ji pey qûna wê matoşqê naqete.
ji pezê pir, ma kavira kur (biwêj) ji bo kesên ku berê zengîn bûne lê dû re ketine rewşa xizanî tê gotin. ez rewşa wîdiza-nim. ji pezê pir, ma kavira kur.
ji pira rastiyê qetîn (biwêj) ji heqî û duristiyê dûr ketin. heyfa fexredîn ku ji wî temenî bi şûn de ji pira lteqiyê dûr ket.
ji pira rastiyê re derbas bûn (biwêj) rastî û mafdarî ispat bûn. ji koço re tu gotin nemaye, ew ji pira rastiyê derbas bûye.
ji piran pir, ji hindikan hindik (biwêj) her kes û her tişt li gorî çendahî û tibaba xwe encam dide. her kes wekî quweta xwe lawo. ji piran pir, ji hindikan hindik diç.e.
ji pirça însên însan nas kirin (biwêj) ji bê kesên pisporê însanan in tê bikaranîn. ew mirovekî wisan e ku jipirça însên insan nas dike.
ji pîrî, hatiye nêrî (biwêj) ji bo helwesta kal û pîran a ku serê piran di hêla zayendî de dixe rewşeke eletewş tê bikaranîn. qet qala wê melce, jinik ji pîrî, hatiye nêrî.
ji pisîkê re gotinê gûyê te derman e, wê jî gotiye elba wê bizêran e (biwêj) hinek ji ber pesnan xwe winda dikin. ya wê jî bûya ya pisîkê. ji pisîkê re gotinê gûyê te derman e, wê jî gotiye elba wê bizêran e.
ji pişta bavê xwe nebûn (biwêj) wekî bavê xwe nebûn. tu dibêjî qet ji pişta bave xwe nîn e.
ji piştê ve qelişîn (biwêj) gelekî dexesî kirin. xwe zehf nade xuyan lê ez dizanim, çima ku min ev xelat girt, ew ji piştê ve qelişî.
ji piştstû ve serjê kirin (biwêj) li hemberî kesekî gelekî bikîn û buxz bûn. hêrsa xanimê wisa ji gogê re tê ku dixwaze wê ji pişt stn ve serjê bike.
ji piyan ve (hoker) li ser lingan, li ser piyan, ne rûniştî yan paldayî: Ez seetekê ji piyan ve li benda te sekinîm..
Herwiha: ji piya ve.
ji: ji + pî + -yan + ve
ji piyên xwe re sivik bûn (biwêj) çapik û çeleng bûné, bi lezgînî meşîn. kes nikare bi wî re bimeşe, ew ji piyên xwe re pir sivik e.
ji post kirin gurandin
ji pozê şer ketin (biwêj) ji bo mirovên qure û xwe zêde diecibînin tê gotin, ji bo kesên xurt û çak tê gotin. tu jî forsa vî kûçilcî binêre, tu dibêjî ji poz, ê yêr ketiye. du lawên wê hene, maşelah tu dibêjî her du jî ji pozê ÿ
ji pozê şeytên ketin (biwêj) pir zana û çavbel bûn. faysal wisa koneye. jên tu dibêjî ji pozê seytên ketiye.
ji qal û belayê xeber dan (biwêj) ji dema berê xeber dan, ji tiştên mezin xeber dan. kî wekî wî jiyaye, ew ji qal û belayê xeber dide. eman dev ji wî mêrikî berdin lo! wa ye, ji qal û belayê xeber dide.
ji qalikê xwe derneketin (biwêj) ji şerman an jî ji dest tirs û tadeyê deng dernexistin, ji mala xwe derneketin. keçik ji sehma bavê xwe nikare ji qalikê xwe derkeve. jixwe ew wisan e, heya tiştekî girîng nebe, ji qalikê xwe tu car dernakeve.
ji qapaniya xwe daneketin (biwêj) ji fors û rûmeta xwe derbas nebûn. eferim ji wî re, çiqas tişt di serî re derbas bûn, dîsa jî ji qapaniya xwe daneket.
ji qatûtya mêran, navê dîkan danîn evdirehman (biwêj) mirov ji bêgavî bi tiştên ne resen û kêm jî îdare dikin. em jî bêgav inan. çawa dibêjin? ji qatûtya mêran, navê dîkan danîn evdirehman.
ji qedera xwe razî bûn (biwêj) bi dilxweşî nebe jî rewş pejirandin. dilê mexpcdê tune bû, lê di rûyê bavê xwe de ji qedera xwe razî bû û ew nîşanîpejirand.
ji qedir û qîmet ketin (biwêj) bêrûmet bûn. çima ku keça wî wisa kir, ew ji qedir û qîmet ket.
ji qêf seqet bûn (biwêj) dîn, kêmaqil û gêj bûn. ev lawik ji qêf seqet e, xwe jê biparêze.
ji qehran tetirxanî bûn ji kerban mirin
ji qehran xwe diavêje behran (biwêj) ji ber derd û kulan, tiştên nemayî û ecêb kirin. aso dest bi eraqê kiriye; çawa bike rebenî ji qehran xwe diavêje behran.
ji qenciya xwe (biwêj) bi xêra xwe, ji kerema xwe, bêzehmet, ji camêriya xwe.
Herwiha: ji qenciya xwe re
ji qeramê ketin ji qudûm ketin
ji qestan qestîka
ji qevd û bendan xelas bûn (biwêj) serbest û azad bûn. andok ancax ji wan qeyd û bendan xelas bûye, qet disekine?
ji qewet birîn (biwêj) ji hêz xistin, bê taqet kirin. jinikê ew di nava mehekê de ji qewetê birî.
ji qewet ketin (biwêj) bêhêz û bêtaqet bûn. piştî wê nexweçiyê ez ji qewet ketim.
ji qewetê der bûn (biwêj) ji zerengî û hêzê zêdetir bûn. helbet min jî dixwest ez tenê wî karî bikim, lê xwedê jî dizane ku ji qeweta min der e.
ji qewm û lêzimên xwe man (biwêj) ji kok û binyada xwe qetîn. mirov ku ji qewm û lêzimên xwe bimîne, pir zor e.
ji qirêjê mar vereşîn (biwêj) pir pîs û qilêr bûn. malxerabo wisa pîs e, ku ji qirêjê mar vedireşin.
ji qudûm ketin (biwêj) ji hêz ketin, bê taqet man. wê xebatê wisa kir ku ez ji qudûm ketin1.
ji qûlan şerm nekirin (biwêj) bêar bûn. tu dê ji mirovên ji qûlan şerm nekirî re çi bibêjî?
ji qûna xwe xolî bûn (biwêj) ji kesên zû dixeyîdin re tê gotin. eman tiştekî jê re nebêjin. jixwe ji qûna xwe xolî dibe.
ji qûnê fihêt dikir, tir nedikir (biwêj) ji bo kar û ramana çiloçepî tê bikaranîn. ew jî mirovekî wisa ye, ji qûnê fihêt dikir, tir nedikir. (qerf)
ji qûnê ketin (biwêj) şibandin. ji dolê bûn. ew jî ji qûna wê ketiye, ma nabînî eynî wekî wê dibêje.
ji quran’ê kirasek li xwe kir, dîsa jî kesî jê bawer nekir (biwêj) ji bo kesên derewîn û sextekar tê gotin. sertif ji quran’ê kirasekî li xwe bike, dîsa jî kes jê bawer hake.
ji rastiyê neqetîn (biwêj) durist û dadwer bûn. ew ne mirovekî wisan e ku ji rastiyê biqete.
ji rê der bûn (biwêj) ne asahî bûn. ne ji yên ji rêzê bûn. ya ku mistoyê bedir dibêje jî ji rê der e.
ji rê derxistin (biwêj) yek xistin nav kar û barên nerast. wê eyşana cemîleyê keçika zezê jî ji rê derxist.
ji rê man (biwêj) bi derengî ketin. heke ew ne bindest bûna, ew qas ji rê nediman.
ji rê û dirban derketin (biwêj) ji ya asahî dûr ketin. wekî zagon û rêçikên civakê hereket nekirin. 1sal jî yargul tarn ji rê û dirban derketiye.
ji refê xwe qetîn (biwêj) ji qewmê xwe, ji êl û eşîra xwe, ji malbat û hevalên xwe dûr ketin. ez ji refê xwe qetiyame, ketime rêyeke hatenehatê.. veysel çamhbel
ji rehetiya can pê ve rehma xwedê (biwêj) a girîng rehetiya can e. êdîji wê zêdetîr tu çi dixwazî? ji rehetiya can pê ve rehma xwedê.
ji rex re derbas nebûn (biwêj) ji bo kesên bêhnteng û bieks tê gotin. qurban, ka felemez çijehr e, mirov newêre ji rex re derbas bibe.
ji rêzê asayî
remakî, adî, asayî, elelade, normal, edetî
ji rêzê der bûn (biwêj) wekî asahî û surişt nebûn. ew kirinên wîji rêzê der bûn.ji bo wê jî gelekî bal dikişandin.
ji rikan ji ber înad û hêrsê
ji rikanî yekî ji bo hêrsa yekî bîne
ji riya (yekî) derketin (biwêj) ji bo berdana jinekê yan jî mêrekî astengî dernexistin. jinikê lê mêze kir nabe, lewma ji riya mêrê xwe derket.
ji riya xwedê ketin (biwêj) ketin nav helwestên neheq û nebaş. ... ma tu ji riya xwedê ketiyî ku welê dikî gazî? osman sebrî
ji roja roj de (biwêj) ji roja roj veé.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: ژ ڕۆژا ڕۆژ ده
ji roja roj ve (biwêj) ji destpêkê ve, ji roja ku hebûye heta niha, herdem.
Herwiha: ji roja roj de.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: ژ ڕۆژا ڕۆژ ڤه.
ji wêjeyê: serokê berê yê Partiya Sosyalîst ya Kurdistanê Kemal Burkay got piştî guhertina rewşa Tirkiyeyê ew vegeriyaye welêt. Ew ji roja roj de li dijî şidetê bûye û mihawele kiriye ku pirsgirêk bi riyên aştiyane çareser bibin.
ji rû xwe kirin (biwêj) ji ser serê xwe avêtin. girîng negirtin. wê gelek tişt digotin, lê di wê dema teng de ji rû xwe kir û pişta xwe dayê û çû.
ji ruhê xwe aciz bûn (biwêj) zivêr bûn. vê jinikê wisa kir, ku ez ji ruhê aciz bum.
ji ruhê xwe bihurîn (biwêj) aciz bûn, ji bo xwefedakirinê amade bûn. zozanê wisa kir, ku xalid ji ruhê xwe bihurî. ji bo azadiya welatê xwe, ew xort û keçên ciwan ji ruhê xwe bilinrîn.
ji rûmet ketin (biwêj) bêrûmet û bêqedir bûn. wî jî wisa nekira, ji rûmet nediket.
ji rûmet xistin (biwêj) bê rûmet kirin. wê dêla bêheya, bavê xwe yê wekî teyrekî spî ji rûmet xist.
ji rûyê (yekî) jehr barîn (biwêj) pir hêrs bûn, rengiz û cirnexweş bûn. di wê têkiliyê de ji rûyê zeynel jehr dibariya. ji rûyê aydilê jehr dihare, dê çawa bê hez kirin?
ji rûyê (yekî) nûr barîn (biwêj) ji wech xuyang û hestekî erênî weşîn. bi xuyangê jî kifş e ku ew mirovekî baş e, ma tu lê nanihêrî ji rûyê wî nûr dihare?
ji rûyê (yekî) re nedîtin (biwêj) ji ber rûmet an ji ji sedemeke din ji kesî daxwaza karekî nekirin. tenê meta besna li ba min bû, dilê min li ser min diçû, lê min ji rûyê wê re nedît ku ez bibêjim ji min re şer-betekê çêbike.
ji rûyê (yekî) xêr nehatin (biwêj) bêkêr û bedoxir bûn. xêr ji rûyê wî nayê, tu bi ya min bikî qet pê re nekeve têkiliyê.
ji rûyê me dike, li simbêlê me dixe (biwêj) bi derfetên yekî qencî bi yekî kirin. erê, ew jî xwe wekî xwedîqencî nîşan dide, lê ji rûyê me dike, li simbêlê me dixe.
ji seba nefsê, kete hepsê (biwêj) ji bo kesên bi nefsa xwe nikarin tê gotin. bi rastî astenga li ber mirovan a herî mezin nefs e. wa ye evdilrehîm jî ji seba nefsê kete hepsê.
ji sed cihî birîndar im, êdî nikarim bêjim sax im (biwêj) ji bo rewşa pir xeter tê gotin. van ezxwarim. ji sed cihî birîndar im, êdî nikarim bêjim sax im.
ji sedê sed sedased
ji sedî 1. ji hejmara sedî pareke diyar 2. rêjeya sedekê; (%)
ji şekir taltir gotinek negotin (biwêj) ti bili tiştekî xweş tu tiştên xerab negotin. heta wî çaxî gotineke ji şekir taltir ji hev re negotibûn. sûleyman demir
ji şeniya mezin bûn (biwêj) ji malbateke girîng û maqûl bûn, biesil û esas bûné, zadegan bûn. heke ew jî li şeniya mezin nebûya, ew dilnizmî nîşan nedida.
ji ser a xwe nehatin xwarê (biwêj) ınyad kirin. dev ji gotina xwe bemedan. ew gund hemû bû yek, lê dîsa jî ew ji ser a xwe nehat xwarê.
ji ser a xwe neketin (biwêj) ji bili gotina xwe ya tu kesî nepejirandin. min jê re yeko yeko îspat jî kir, lê dîsa jî ew ji ser a xwe neket.
ji ser kerê de ketin (biwêj) ketin rewşek nebaş. bi şermî ketin. rewşa ku keleş ketiyê bi rastî jî zor e, belengazî ji ser kerê de ketiye.
ji ser pişta xwe avêtin (biwêj) xwe ji astengiyekê rizgar kirin. di dawiyê de peldayê got, bes e û ew mêrik ji ser pişta xwe avêt.
ji ser re wer kirin biwêj(lêker) rabûna avê, ser re çûna avê, tijî bûna avê ye di dereke de, wek biroş, qaw, robar û di cihî tê de derketin.
Herwiha: ji ser ra wer kirin. Navdêr: jiserrewerkirin, jiserrawerkirin.
: jiserrewerkirî
ji ser riya xwe derneketin (biwêj) ji doz û ramana xwe neqetîn. di navberê de ew qas dem û ew qas bûyer derbas bûn, lê dîsajî ew ji ser riya xwe derneket.
ji ser serê (yekî) neçûn (biwêj) aciz kirin. kuro ew çi belaye, derketiye riya min, dikim naldin ji ser serê min naçe yaho.
ji ser serê xwe def kirin (biwêj) qewirandin. ji ber wan kirinên wî, dê rojek li wir jî wî ji ser serê xwe def bikin.
ji ser şûre tazî venegerîn (biwêj) xwe li bela û qotikan dan. jixwe ew wisa ye, tişt ji ser şûrê tazî venagere, ka xwedê dawiya dê wî çawa bike.
ji ser ve tûtik û şûtik, ji bin ve rişk û nûtik (biwêj) ji bo tiştên xuyangxweş, lê bingeh xerab tê bikaranîn. tu wisa li xuyanga wê mêze neke, xwedê dizane, ji ser ve tûtik û şûtik, ji bin ve rişk û nûtik.
ji ser xwe avêtin (biwêj) binbarî hilnedan, ji ser serê xwe def kirin. belê mijareke girîng bû jî lê wê ji ser serê xwe avêt.
ji ser zirtê xwe de ketin (biwêj) li ber xwe dan. têkçûn nepejirandin. wan kir û nekir, ew dîsa jî ji ser zirtê xwe de ket.
ji serê (yekî) zêde bûn (biwêj) ji yê li hember piçûktir û bêhêztir bûn. çi xem! çi derci, çi dinya! seriyekpîvaz, nan û dew, ji serê me zêde bû, ew bû her ew. felat dilgeş
ji serê xwe derbas bûn (biwêj) mirin dan pêş çavên xwe. ji xwe ew di wê oxirê de ji serê xwe derbas bû.
ji serê xwe derketin (biwêj) bitrî bûn, xwe winda kirin. hingî ku bûye serokê kooperatîfê, cemşît ji serê xwe derketiye.
ji serê xwe têr bûn (biwêj) hakimî kar û barê xwe bûn. bi serkeftî pêk anîn. tu nekeve tatêla wê, ew ji serê xwe têr e.
ji serî heya piyan (biwêj) tev de, hemû, gişt. ne yek an ji dudu, di vê hewldanê de azîneya wan ji serî heya piyan çewt e.
ji serî kelek goşt derketin (biwêj) ji bo kesên kêmaqil tê bikaranîn. malavawo, tu çi ji wî hêvî dikî? tu bawer bike, di şûna mêjî de wê ji serê wî kelek goşt derkeve.
ji serî kirin (biwêj) ji ber teşqele û axaftinê aciz kirin. wan zarokên wê malê ent ji serî kirin.
ji serî ve (hoker) ji nû ve, dîsan, cardin, dubare, dîsa, ji destpêkê ve.
Herwiha: ji serî da, ji serî de, ji serî va.
Bide ber: ji binî ve
ji serî zêde bûn (biwêj) ji ya heyî razî bûn. ango wê hingê ku em xwe pê de berdin, divê em dev ji tiraliya xwe benlin. ew ji ji serê me zêde ye, wisa nîn e? kawa nemir
ji sewt ketin 1. lap westîn 2. ji ber qîrînê êdî deng jê derneketin
ji şeyê hîro ketin (biwêj) ketin rewşeke xirab. pir eziyet kişandin û betilîn. belengazê tahar di wê meseleyi de wisa bû ku ji şeye hîro ket.
ji simêla xwe fedî nekirin (biwêj) ji mêraniya xwe fedî nekirin. tu ji wê zarokê fedî nakî, ji simbêla xwe fedî bike.
ji şimikê heta kumikê ji kincên seran hetanî kincên lingan şimşal
ji şîr birîn (biwêj) ji bo zarokên ku diya wan êdî wan namêjîne tê bikaranîn. şikir, êdî zaroka te mezin bûye, divê tu ji şîr bibirî.
ji şîr vebûn (biwêj) êdî şîrê dayika xwe yan maka xwe nemêtin anku venexwarin. Navdêr: jişîrvebûn.
Têkildar: ji şîr vekirin.
ji: ji + şîr + vebûn.
: jişîrvebûyî, jişîrvenebûyî
ji şîr vekirin (biwêj) êdî zarrokê/a xwe nemêjandin, êdî şîrê xwe nedan zarrokê/a xwe. Navdêr: jişîrvekirin.
Têkildar: ji şîr vebûn.
ji: ji + şîr + vekirin.
: jişîrvekirî, jişîrvenekirî
ji şîrî heta pîrî (biwêj) ji piçûk heta mezinan. ew silaleyek derewîn e. ji şîrî heya pîrî hemû derewan dikin.
ji siya (yekî) tirsîn (biwêj) ji yekî gelekî tirsîn. tu wisa li lafekiya wî menêre, ew ji siya felemez ditirse.
ji siya xwe sil bûn (biwêj) ji bo kesên gelekî newêrek tê gotin. bi zimên kes bi wî nikare, lê ji siya xwe sil dibe.
ji siya xwe xeyidîn (biwêj) bi xwe ji xwe xeyîdîn, pir xeydok û mizmiz bûn. mala seyranê neşewite, hema ji siya xwe jî dixeyîde.
ji sola xwe re gotin (biwêj) raz ji tu kesî re negotin. te eyb kir, tu ji min bawer be, ji sola xwe re bibêje wê yekê.
ji şorê derketin (biwêj) ji hed derbas kirin. ji qeysa asahî derxistin. wî heta niha ji cemo re dabû hev û îşev êdî her tiştji şore derketiye. musa vazgali
ji star ketin (biwêj) pir hincirîn, belawela bûn, teqaze bûn, ji hêla aborî de ketin rewşeke xeter. wê qundaxê wisa kiriye ku bûka reben ji star ketiye. heya xelef ew bûk anî, bavê keçikê ew ji star xist, debara wî ya rojane jî nema.
ji tama ... têr nebûn (biwêj) pir lê xweş hatin. di nav daxwaza careke din de bûn. ew ji tama wê jinikê têr nebûye. bawer im ku wê careke din here wir.
ji taqet ketin (biwêj) gelekî betilîn. pêmerkirina wî baxçeyê zerîfe xanimê wisa zor bû ku ez ji taqet ketim. ji laqet xistin bê hêz kirin. ji hai xistin. bi wan dek û dolaban wan dixwest ku min ji taqet bixin, lê min ji zu de bergira xwe girtibû.
ji tarîtiyê derketin (biwêj) ji nepeniyê rizgar bûn. bi xêra jînê ’ ev bûyerji tarîtiyê derket û gihîşt ronayiyê. m. emin borzarslan
ji te hez dikim (biwêj) te dievînim, hez ji te dikimé, evîndarê te me nêr , evîndara te me mê , aşiqa te me, ez ji te hez dikim, ez hez ji te dikimé, ez hej te dikim.
ji: ji + te + hez + kirin. Bi soranî: من حه‌زم لێته, من عاشقی تۆم, من عاشقتم
ji te re dirêj be ji min re bi erdê re dikişe (biwêj) heke ji te re ne xem be, ji min re qet nîn e. min got, em wî barî hilnegirin, lê heke ji te re dirêj be, ji min re bi erdê re dikişe.
ji te viço, ji min jî viço (biwêj) tu çawa, ez jî wisa. xebûrji zeynel re got, ji te viço, ji min jî viço.
ji teêla (yekî) girtin (biwêj) ji gotinekê yan jî kirinekê aciz bûn û tengijîn. wan gotinên rewçenê ji teêla (tehêla) wnrdekê girtin, loma wisa teşiya xwe hilda û çû.
ji tehmê derxistin (biwêj) ji hedê asahî û xwezahî derbas kirin. berê helwesta tahar baş bû lê dû re ji tehinê derxist.
ji tengasiyê derxistin (biwêj) ji rewşa asteng û neyînî rizgar kirin. a rastî heke mistejê dest neavêtayê, rosto zorji wê tengahiyê derketa.
ji teresbûna kûçikê me, rovî qula xwe li ber dîwarê me çêkiriye (biwêj) yê ku berpirsyar e, heke vatiniya xwe bi cih neyîne, ji kesên dilnexwaz re rê vedibe. ji teresbûna kûçikê me, rovî qula xwe li ber dîwarê me çêkiriye. divê valalû pêk neyên, ku pêk hat dê bê tijîkirin.
ji tesîra zana, xweda bir ezmanan (biwêj) ji zanebûn û şarezahiyê xwedê jî serfiraz dibe. ji tesîra zana xweda bir ezmanan. ji zanebûnê xwedê û pêxeniber jî memnûn dibin.
ji tewşan xeber dan (biwêj) ne bi aqil û feraset, vala xeber dan. tu girh nede wî jixwe hema ew ji tewşan xeber dide. ji text ketin erk winda kirin. êdî şey ê wî naxebite, ew jî ji text ketiye.
ji text xistin (biwêj) bandor û erk ji dest derketin. wan di vê dawiyê de xembarjî ji text xistin.
ji teyran, ew ne tu teyr e (biwêj) li gorî rewş û radeya ku ew tê de ye ew ne tiştekî metah e. min wer nizanibû, lê wisa tê xuyan ku ji teyran ew ne tu teyr e. me bi diyarî û xelatên mîna heyat, ruh, hiş, mirovatî û mumîniyê xemiland. mucteba baravî
ji tiliya xwe bibêhn bûn (biwêj) hay pê hebûn. tu wisa li wî menêre, ew ji tiliya xwe bibêhn e.
ji tirikan derketin (biwêj) pir lêdan xwarin. lawê simko wisa li zerdeşt dabû, ji tirikan derketibû.
ji tirsan li qula mişkan gerîn (biwêj) pir tirsîn. dema ku leşker diketin gund emrah ji tirsan li qula mişkan digerî.
ji tiştekî re bûn derman (biwêj) ji tiştekî re bi kêr hatin, bûn çareserî. şikirji xwedê re, wa ye sefkan jî ji tiştekî re bû derman.
ji tu gûyî re bi kêr nehatin (biwêj) bi kêrî tiştekî nehatin. heçiya rosto ye ji tu gûyî re bi kêr nayê. (argo)
ji tunebûna şêran, rovî xwe nîşan dikin wekî mêran (biwêj) ji bêgavî, bi ya heyî îdare kirin. em çawa bikin ji bilî wê tu riya me tune bû. ji tunehû-ita sêran, rovî xwe nîşan dikin wekî mêran.
ji vê dinyayê nebûn (biwêj) hay ji der û dora xwe û ji bûyeran nebûn. malxirabî, wisa bêxem ê ku tu dibêjî tu ne ji vê dinyayê yî.
ji vê pê ve xeberoşk in (biwêj) a rast tenê ev e. yên ji vê pê ve tev de pûç in. min ji te re ya rast got. bawer bike ji vê pê ve xeberoşk in.
ji vir heta mala xwedê (biwêj) bi awayekî vebirî, sedî sed. heyran, min bi çavên xwe ew bûyer dît, zerîfe ji vir heta mala xwedê heheq e.
ji viran kî miriye (biwêj) derew kirin ne karekî pir zor e. ji viran kî miriye, mêze kir ku rewş hinekî tevlihev e, wisa ji xwe re li hev anî.
ji waran man ji pêşketinê şunde man *“pesin daye, ji waran maye”
ji wê ji vê, ji wir
ji wî (navdêr, mê) jê.
ji: ji +-wî
ji xaftila gavişkî, nagah, nagihanî, xirp, lepira, bêxeber, ji gavişkî
ji xamê derxistin (biwêj) nû ji rewşa awarte ya xweş derxistin, baş gihandin. ji dozê re amade bûn. kifş e ku wî ew nû ji xamê derxistûie, ma nanihêrî çawa dibiriqe? wî hespa xwe nû ji xamê derxistiye, loma wisa pê bawer e.
ji xav ve bûn (biwêj) sexbêr nebûn, miqate nebûn, hay jê neman, konsantre nebûn.
Herwiha: ji xav vebûn. Navdêr: jixavvebûn.
Têkildar: ji xav ve kirin.
ji: ji + xav + ve + bûn.
: jixavveber, jixavvebûyî
ji xelaya nebî filitîn (biwêj) pir birçî bûn. hêdî bixwe kuro, qey tu ji xelaya nebî filîtî?
ji xelayê derketin (biwêj) gelekî çavçil bûn. kuro tu dibêjî ji xelayê derketiye, ne zik ter dibe, ne jî çav têr dibin.
ji xelkê re dengbêj e, ji min re ker û gêj e (biwêj) ji bo xwe na, lê tenê ji min re kêrhatî nîn e. ez jî nizanim çima wisa ye, ji xelkê re deng-bêj e, lê ji min re gêj e.
ji xelkê re edet e, ji min re qebhet e (biwêj) ez bêşans im. ew jî şans e, ezbenî. ji xelkê re edet e, ji min re qebhet e.
ji xelkê re xerat e, ji xwe re malmîrat e (biwêj) kêra (sûd) wî digihîje xelkê, lê ji xwe re xêra wî nîn e. ji xelkê re xerat e, ji xwe re malmîrat e. belê, kêra wî digihîje her kesî, lê tenê xêra wî ji wî xwe re tune.
ji xênî (biwêj) ji xeynî daçek, + (navdêr, nêr) ji xanî
ji xewnê hişyar bûn (biwêj) ji rewşeke xweş an jî ji xeyaleke rengîn derbasî rewşa rasteqîn bûn. ji bo berevajî wê jî dibe. te çi kir! mîna ku her çar li benda wê gotinê bin û ji xewneke reş şiyar bibin, ji cih hatin avêtin. pîr rustem
ji xeybê fek bûn (biwêj) welidîn, ji dayik bûn, hatin dinyayê. Navdêr: jixeybêfekbûn.
ji wêjeyê: Ez Ehmedê Xanî me, piştî te bi sî û pênc salan ji xeybê fek bûme (Ji dayik bûm). Ez kurê miletekî me ku bawer nakim te navê wî bihîstibe. Bawer nakim ku yek ji hemwelatiyên te yên niha jî min nas dike. Ez jî mîna te ketim ber pêlên bêhêvîbûnê. Min jî çîroka xortekî nivîsî ku şerê kirêtiya civaka feodal bi ciwaniya evînê dikir mîna ku çawa lehengê kitêba te şerê aşebayê welatê xwe bi rima xwe ya şikestî dikir.
ji xeynî (hoker) ji bilî, ji xeyrî, (ew) ne tê de, (ew) ne di nav de, (ew) li derî (hesabê), (ew) ne pê re, (ew) ne li gel: Ji xeynî wî, em hemî kurd in. (Tenê ew ne kurd e.) Ji xeynî gotinê, ew tiştek din nikarin. (Ew tenê dikarin biaxivin.) Ji xeynî wê, min ti kes din nevê. (Min tenê ew divê.).
Herwiha: ji xeyn, jixeyn, jixeynî, ji xên, ji xênî, jixên, jixênî, xeyn, xeynî, xên, xênî.
Hevwate: ji bilî.
ji: ji + xeyn + -î. Bi soranî: bêcge, bêcge leBi kelhorî, bêcge, bicoz
ji xeynî / ji xeyrî tiştê navborî ne tê de
ji xeyrî (hoker) ji bilî, ji xeynî, (ew) ne tê de, (ew) ne di nav de, (ew) li derî (hesabê), (ew) ne pê re, (ew) ne li gel: Ji xeyrî wî, em hemî kurd in. (Tenê ew ne kurd e.) Ji xeyrî gotinê, ew tiştek din nikarin. (Ew tenê dikarin biaxivin.) Ji xeyrî wê, min ti kes din nevê. (Min tenê ew divê.).
Herwiha: ji xêrî, xeyrî.
ji: ji + xeyrî
ji xeyrî te tu jê awarte yî
ji xwarinê bûn (biwêj) xwarin nexwarin. ji e.şcja keçika gurcî, musa ji xwarinê bû.
ji xwe beran qezî kirin (biwêj) vala û pûç peyivîn. wê çi bibêje, hema ji xwe beranan qezî dike.
ji xwe dernexistin (biwêj) di derka bûyîn an jî hebûna tiştekî de nebûn. bi nexweşiyeke xeter ketibû, lê wê heya vê dawiyê jî ji xwe dernexistibû.
ji xwe dûr xistin (biwêj) têkilî birîn an jî sar kirin. nizanim çi difikirî, lê hêdî hêdî ew ji xwe dûr xist.
ji xwe fihêt bûn (biwêj) ji bo mirovên, bi şanaz û giran tê bikaranîn. xezal keçeke wisa ji xwe fihêt e, ku mirov jê re heweskar dimine.
ji xwe kirin Tewandî(lêker)(navdêr, mê) ji xwe danîna cilêkî an jî tiştekî li xwe kirî: Tu yê herî rakevî, ev cilên han ji xwe bike..
Têkildar: ji xwe danîn, li xwe kirin, cil.
Dijwate: li xwe kirin.
ji: ji + xwe + kirin.
: jixwekirî
ji xwe mezintir xeber dan (biwêj) gotinên ne di radeya xwe de gotin. ji hedê xwe raborandin. qet qala wî nekin. ew ji xwe mezintir xeber dide.
ji xwe razî bûn (biwêj) bi xwe re lihevhatî bûn. jinik ji xwe razîye, wisa zû bi zû nakeve bin bandora hinekên din.
ji xwe re bargiranî kirin (biwêj) ji ber nezanî û çewtiyan karê xwe zêde û giran kirin. ya ku tê xuyan her ew e, ku tu bi vî awayî tenê ji xwe re bargiranî dikî
ji xwe re bûn (biwêj) jîr û pêkhatî bûn. heke delîl hinekî ji xwe re bûya, niha dewlemend bû.
ji xwe re cih vekirin (biwêj) ji bo armancên pêşerojê, amadehî kirin. ew çi şeytan e, bi wan kirinan ew tenê ji xwe re cih vedike.
ji xwe re deriyekî din dît in (biwêj) çareseriyeke din, vebijarkek din dîtin. lewre keçikên gnndên me heramiya, hin gihîştin hembêzên germ û yên mayî jî ji xwe re deriyekî dîtir dîtin. h. kovan baqî
ji xwe re dirî, ji xelkê re çavên xwe didirîne (biwêj) ji bo helwesta ne di cih de û çavnebar tê gotin. ev çi mirovekî ecêb e. ji xwe re dirî ji xelkê re çavên xwe didirîne.
ji xwe re kirin derd û kul (biwêj) zêde girîng girtin. meta min jî hema çi hebe ji xwe re dike derci û kul û dû re jî nexweş dikeve.
ji xwe re kirin kurm (biwêj) wekî cir an jî xislet pejirandin an jî bi kar anîn. berê me jî guh nedayê, lê me hew nihêrî ku ew yekji xwe re kiriye kurm jî.
ji xwe re kirin micir (biwêj) wekî bawerî û raman pejirandin. perîşanê piştî lêkolîneke dorfireh ew yek ji xwe re kire micir.
ji xwe re rêyek vejibartin (biwêj) ji bo çareseriya pirsgirêka xwe, der barê rêbazê de biryar dan. êdî divê ji vê saetê bi şûn de ez jî ji xwe re rêyekê vejibêrim.
ji xwe re rêyek vekirin (biwêj) ji bo pirsgirêka xwe çareseriyek dîtin. çawa bike qirikê? wê jî ji xwe re rêyek vekir û tê de hêdî hêdî dhneşe.
ji xwe şerm nekirin (biwêj) ji bo kesên bêar û bêrê tê bikaranîn. kes wekî wî tune. mirovê ku ji xwe şerm neke, tu dê çi jê re bibêjî?
ji xwe ve çûn (biwêj) ji ser hişê xwe ve çûn. xewirîn, xeriqîn. ji dest birçî bûnê lawikê xwendekar ji nişka ve ji xwe ve çû.
ji xwe zêdetir bûn (biwêj) ji xuyanga xwe bêhtir bûn. yên ku xelîl nas dikin, dizanin ku ew ji xwe zêdetir e.
ji xwedê netirsîn, ji qûlan şerm nekirin (biwêj) bêînsaf û bêdad bûn. bi adar re qet hevaltî dibe? ew mirovekî ji xwedê netirs û ji qûhin şerm nekirî ye.
ji xwedê pê ve kesî nedîtin (biwêj) kesî rûmet nedan. kesî guh nedan. di wê rewşa min a xerab de, ji xwedê pê ve kesî ez nedîtim.
ji xwedê taqet kirin (biwêj) ji gunehan netirsîn, ji xwedê şerm nekirin. te çawa ji xweclê taqet kir ku tiliya xwe dirêjî wî am û tamî kir?
ji xwedî ye, ne ji doxê ye (biwêj) her çi hebe ji xwedê ye. tu çi dibêjî kuro, ji xwedê ye, ne ji doxê ye.
ji ya şeytên hatin xwarê (biwêj) hatin ser riya rast. dev ji xerabiyê berdan. semsam gotê: memo, bo xatirê xwedê, nebe sedema xwîndariyê di naybera me de, ji ya şeytên were xwarê. eladdîn secadî
ji ya xwe daketin (lêker) dest jê berdan, dev jê berdan, êdî nekirin, êdî li gel neman, bela xwe jê vekiriné, jê gerrîn, destên xwe jê şûştin, êdî mayê xwe tê nekirinJi Çapemeniyê, Ligel her cure berpêyan jî ew ji ya xwe daneket -http://www.diyarname.com/yedek/modules.php?nameNews&filearticle&sid1154, Her çendîn Atalay, Ahmet Türk, dozggêr û dadwerên Diyarbekirê ev îdîaya Hatip Dicle redkir jî CHP ji a xwe daneket û mesele bir parlamentoyê -http://www.netkurd.com/?modnews&optionview&id3777
ji ya xwe nehatin xwarê (biwêj) dev ji gotin û armanca xwe bernedan. tu caran ji ya xwe nedihate xwar, tawîz ji ya xwe nedida... selman dilovan
ji yekî lê xistin, ji yekî lîstin (biwêj) divê her yek pêdiviyekê bike ku hev û din temam bikin. ma bi tenê ji hêlekê ve dibe ? ji yekî lê xistin, ji yekî lîstin.
ji yekî ra lê hatin (biwêj) Jêre li hev hatin, Xwedê jêre li hev anî. Ku ji yekî lê hat her kes dibê eferîn. Wek dilê mirov bixwaze karê yekî meşîn, İro ji min ra lê hat û li orta vê zivistanê tav derket û hewa pir germ bû, em jî çûn pîknîkê.Jêder
ji yekî re jî ho, ji hezarî re jî ho (biwêj) ku min ev kar kir, kêm an jî zêde derk nake. şivanê gund dixwest ku zêde pez biçerine, digot: ji yekî re jî ho, ji hezarî re jî ho.
ji yekî tijîbûn (biwêj) ji yekî acizbûn, jêqeherîn: gava yek tiştekî zêde dike bi awayeke kuêdî nayê tehemulkirin.
ji: •ji yekî tijîbûn
ji yekî/tiştekî zil çûn jê aciz bûn û dûrî wî sekinîn; nefret kirin
ji zar û ziman ketin (biwêj) zêde gotin, zêde axaftin. min wisa jê re got. ji zar û zi man ketim, lê tu tesîr jê nekir.
ji zarokan bûn (biwêj) ji bo jinên ku nikarin zarokan bînin tê gotin. piştî wê nexweşiyê, kawê di wî temenê ciwan de ji zarokan bû.
ji zikê xwe birîn (biwêj) di hêla xwarin û vexwarinê de mesref kêm kirin. me lê mêze kir ku bi vî awayî nabe, me berêji zikê xwe birî.
ji zikê xwe hez kirin (biwêj) çilek û nefsek bûn. ev jinik piştî ew qas qelewbûnê, hê jî ji zikê xwe zêde hez dike.
ji zikê xwe têr bûn (biwêj) bi xwe, xwe û rewşa xwe razî bûn. bi xwe re lihevhatî bûn. bextewarî li serê wî be, digel ew qas tiştan dîsa ew ji zikê xwe têr e.
ji ziman ketin (biwêj) zêde axaftin. wê wisa xeber da ku ji ziman ket.
ji zimanê xwe ve saxlem bûn (biwêj) raz negotin, di tiştên veşartî de pê bawer bûn. berzencî jl zimanê xwe ve saxlem e, tu dikarî pê bawer bî.
ji zirtan ketin (biwêj) ji ber têkçûn an jî rewşa neyînî moral xera bûn. mafê pesn û axaftinê di xwe de nedîtin. ji ber ku serokê wan hate girtin, ew ji zirtan ketin.
ji zû ve (hoker) ji mêj ve, ji berê ve, demek dirêj e ku, demek dirêj bû ku.
Herwiha: ji zû da, ji zû de, ji zû va, ji zûda, ji zûde, ji zûva, ji zûve, jizûda, jizûde, jizûva, jizûve, zû da, zû de, zû va, zû ve, zûda, zûde, zûva, zûve.
ji: ji + zû + ve
jibarî (navdêr, mê) tawan, tomet, xirabî, gunehkarî, cirm, cerîme, cînayet, sûc, binas
jiberbirin (navdêr, mê) kurtaj, abort, aborsiyon, hemle betal kirin, zarrok ji ber biriné, bi qest zarrok di zikê dayikê de kuştinLêker, ji ber birin.
Têkildar: jiberçûn, jê birin, jê çûn.
Bide ber: anîn ber.
ji: ji + ber + birin.
: jiberber, jiberbirî
jiberbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ji ber
jiberçûyî (navdêr, mê) beravêtî, bnr komprime.
ji: ji berçû +-yî
jibergir (navdêr, mê) fotokopîker.
ji: ji ber +-gir
jibergirî (navdêr, mê) fotokopî.
ji: ji ber +-girî
jibergirtî (navdêr, mê) kopî, nisxe, lasa, texlîd, dubare, dupat, liberçêkirî, rûnivîs
jibergirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) ji ber
jiberker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê jiber dike, kopyaker.
ji: jiber + -ker
jiberketin (navdêr, mê) (Binihêre:) ji ber
jiberkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ji ber kirin
jiberkirin (navdêr, mê) Bo lêkerê binere: ji ber kirin bêyî nerîn zanîn ezberkirin, zanîn ku bêyî lê binere bibêje: Wî Quran ji ber kiriye. (Ew dikare Quranê bixwîne bêyî ku li rûpelên wê binere.).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ژبه‌رکرن.
Hevwate: ezberkirin.
Bide ber: jibîrkirin.
ji: ji + ber + kirin.
: jiberker jiberkerî jiberkirî
jiberxistî (navdêr, mê) jiberhavêtî, êxistî, jiberhavête.
ji: ji berxis +-tî
jiberxweve (rengdêr) spontan, neplankirî, jixweber
jibilîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ji bilî
jibîrkirî (rengdêr) tişta/ê ku hatiye jibîrkirin, feramoş, nehesibandî.
Herwiha: jibîrakirî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ژبیرکری.
Têkildar: jibîrker ji bîr kirin jibîrkirin.
Bide ber: bîrkirî jiberkirî
jidandî (rengdêr) ne sist,ne nerm hevsarê hespê jidandî ye;fêkiyek jidandî ye;kesekî xurt e lê jidandî ye..
Herwiha: jidandindij sist gewş nerm, Farisî سفت, محكم
jidarçêkirin (rengdêr) dar.
ji: ji +-dar +çêkirin
jidayikbûyî (rengdêr) welidî, zayî, hatin dinyayê, Xwedê dan
jiderketin (navdêr, mê) aîdê bûn, jihatin.
ji: ji +derketin
jidil (rengdêr) cidî, samîmî, ciddî, ne henek, ne galte, ne qerf, ne yarî, ne tinazî, ne tirrane, ne sersar, ne xemsar.
ji wêjeyê: Serokê herêma Kurdistanê, di projeya reformê de, jidil û rijd e û dixwaze bigihê encamekê. Lê ev kar bi tenê nayê kirin..
ji: ji + dil.
Bikaranîn: Lêker: jidil bûn, jidil kirin. Navdêr: jidilbûn, jidilkirin Rengdêr: jidilbûyî, jidilkirî.
: jidilî, jidilîtî, jidiltî
jidil axaftin (lêker)(Binihêre:) jidil
jidil bûn (lêker)(Binihêre:) jidil
jidil kirin (lêker)(Binihêre:) jidil.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ژدل کرن
jidilbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) jidil
jidilbûyî (rengdêr) (Binihêre:) jidil
jidilçûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ji dil
jidilî (navdêr, mê) rewşa jidilbûnê, dostaneyî, samîmiyet, cidîtî, cidîbûn, rastgoyî, aşkeretî, dilgermî, dilsaxî, dilpakî, cidiyet, dilsozî.
ji: jidil + -î
jidilkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye jidil kirin
jidilkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) jidil.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ژدلکرن
jidilxwestin (navdêr, mê) (Binihêre:) ji dil
jih [I] têla saza musîqayî [II] 1. rûdiyê zirav 2. bendê ku ji rûdiya zirav tê bidestxistin
jiha ziya, ejdeha
jihalçûn (navdêr, mê) ekstasî, jiserxweçûn, bêhişbûn, hayjixweneman
jihalçûyî (rengdêr) mendehoş, mest, serxweş, sermest, gêj, bêhay, bêaga, mitrî, bêhiş, bicoş, coşdar, bikêf.
ji: ji hal çûn
jihaldeketî betilî, bêhal, bêzar, etilî, bêhêzî, ze bûn, bêçaretî, neçarî, xişûxalî, pirr westiyayî, westiyayî
jihevbelav belavbûyî, bêlbûyî.
ji: jihev- +
jihevbelavbûyî belewela, jihevdeketî
jihevbûn (navdêr, mê) jevbûn.
ji: jihev- + +bûn
jihevcuda ji hev, jev.
ji: jihev- +
jihevdeketî belewela, jihevbelavbûyî
jihevderanîn (navdêr, mê) jihevderxistin, jihevdexistin.
ji: jihev- +der +kirin
jihevderxistin (navdêr, mê) jihevdexistin, jihevderanîn.
ji: jihev- + +derxistin
jihevdûrketin (navdêr, mê) veqetîn, bêlbûn.
ji: jihev- +dûr +ketin
jihevhezkirin (navdêr, mê) hevhebandin, pevşadbûn, pevkêfkirin.
ji: jihev- +hez +kirin
jihevketî (rengdêr) sist, cuda, veqetandî, hizhizî, hilhilî, hidimî
jihevketin (navdêr, mê) jevbelavî.
ji: jihev- + +ketin
jihevkirî (rengdêr) veqetî, bêlbûyî, jihevbûyî
jihevkirin (navdêr) jêkvekirin, cudakirin, :dujminî em ji hev kirîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ژهه‌ڤکرن
jihevnaskirin (navdêr, mê) zanîn, nasîn (jihevderxistin.
ji: jihev- +nas +kirin
jihevparçekirin (navdêr, mê) jihevkirin, jihevqetandin.
ji: jihev- +parçe +kirin
jihevqetandin (lêker) jihevkirin, jihevparçekirin.
ji: jihev- +qet +-andin
jihevqetîn (lêker)derxistin, rakirin, ponijîn, alînegir.
ji: jihev- +qet +-în
jihevsafîbûn (navdêr, mê) xêş, deyndabirbûn.
ji: jihev- +safî +bûn
jihevveqetîn (navdêr, mê) şikîna zewacê, şikîna dumahrê, hevberdan.
ji: jihev- +veqet +-în
jihevxeyidînî (navdêr, mê) jevxeydan, jihevsûketin, ji hevsilketin.
ji: jihevxeyidîn +-î
jihevxistin (navdêr, mê) jihevkirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ژهه‌ڤخستن
jiholêrakirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ji holê rakirin
jiholêrakirin (navdêr, mê) îmha, birandin, qelandin, qirrkirin, telaftin, nehêlan, tinekirin, kuştin, jinavbirin
jiîşderxistî (navdêr, mê) jikarderxistî, jiîşavitî.
ji: ji +-îş +derxistî
jiîşderxistin (navdêr, mê) jikarderxistin, fesix, betal.
ji: ji +-îş +derxistin
jij (di zimanê zarokan de) goşt
bizimanê zarokan: goşt
jikarderxistî (navdêr, mê) jiîşderxistî, jiîşavitî.
ji: ji +-kar +derxistî
jikarderxistin (navdêr, mê) jiîşderxistin, fesix, betal.
ji: ji +-kar +derxistin
jikarketî karnişîn
jikokkirî (rengdêr) (Binihêre:) kok
jikokkirin (navdêr)(Binihêre:) kok
jilqandin (navdêr, mê) keyîn
jimar 1. hejmarên ji yekî heta nehan 2. reqem
(navdêr, mê) (hejmar) micar, reqem, nimre.
: jimarnas, jimarnasî, jimarî, jimartin, jimartî.
ji: Bi avestayî mer-, bi pehlewî şumâr, bi zazakî amar, bi kurdî dibe jimar. Peyva jimarê bi Kurdî herî kevin e.Jibo agahîyên berfireh li hejmarbinêre
jimardar (rengdêr) hejmardar.
ji: jimar +-dar
jimare 1. reqem 2. hejmar
jimareya cot reqemên wek: 2, 4, 6, 8, 10...
jimareya sereke reqemên ji 1’ê hetanî 9’an
jimareya şkestî reqema ku tê de piştî reqema tam yeke
jimareya tam hemû reqemên ku li pey reqema sereke reqemeke şikestî nayê
jimareya tek reqemên wek 1, 3, 5, 7, 9...
jimareyên romî border1 cellpadding5 cellspacing0 aligncenter----- ! Hejmarên romî(girek, hûrek) ! tîpên taybet ! Hevberên wan bi hejmarên erebî---------- I, i Ⅰ 1----- II, ii Ⅱ 2----- III, iii Ⅲ 3----- IV, iv Ⅳ 4----- V, v Ⅴ 5----- VI, vi Ⅵ 6----- VII, vii Ⅶ 7----- VIII, viii Ⅷ 8----- IX, ix Ⅸ 9----- X, x Ⅹ 10----- L, l 50----- C, c 100----- D, d 500----- M, m 1000-----, ↁ 5000-----, ↂ 10,000
jimarîn (lêker) jimareyî, hejmarî.
ji: jimar +-în
jimarkarî (navdêr, mê) bîrkarî.
ji: jimar +-karî
jimarker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê jimar dike.
ji: jimar + -ker
jimarkerî (navdêr, mê) muhasebevan.
ji: jimar +-kerî
jimarkî (navdêr, mê) bi jimarî.
ji: jimar +-kî
jimarnas (navdêr) bîrkar, matematîsyen, matematîsyen, matematîknas, matematîkvan, numerolog, pispora/ê numerolojiyê, kesa/ê ku li gor baweriyan wateyên nepenî û mîstîk di jimaran de dibîne.
Herwiha: hejmarkar, hejmarnas, hejmarvan, hejmarzan, hijmarkar, hijmarnas, hijmarvan, hijmarzan, jimarekar, jimarenas, jimarevan, jimarezan, jimarkar, jimarvan, jimarzan.
ji: jimar + -nas.
: jimarnasane, jimarnasî, jimarnasîtî
jimarnasane (rengdêr) bi awayekî jimarnas.
ji: jimarnas + -ane
jimarnasî zanistên pisporiya wan têkildarî hesaban û jimartinê ye
(navdêr, mê) matematîk, jimêryarî, bîrkarî, hesab, jimartin, hejmartin, zanista jimaran û jimartinê, numerolojî.
Herwiha: hejmarnasî, hejmaryarî, hejmarzanî, hejmêrnasî, hejmêryarî, hejmêrzanî, hijmarnasî, hijmaryarî, hijmarzanî, hijmêrnasî, hijmêryarî, hijmêrzanî, jimarenasî, jimareyarî, jimarezanî, jimaryarî, jimarzanî, jimêrnasî, jimêryarî, jimêrzanî.
ji: jimar + -nasî yan jimarnas + -î
jimarnekirî (rengdêr) bêjimar.
ji: jimar +nekirî
jimarnêr (navdêr, mê) hesabdar, pisporê hesaban, jimêryar, hejmaryar.
ji: jimar +-nêr
jimarte Jimartehesab,tisteki hesabê wê hatî kirin,berhesab,hesabkirî
jimartî (rengdêr) hejmartî, hijmartî, hesabkirî, mehsûb, hesêbkirî, ya/yê ku hatiye jimartin, hesibandî.
ji: jimartin
jimartin (Binihêre:) hejmartin
jimartinnasî (navdêr, mê) arîtmetîk, jimartin, hejmartin, hesibandin, hesab, zêdekirin, carkirin, parvekirin)
jimebaştir (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ecine, jimeçêtir
jimeçêtir (navdêr, nêr) (navdêr, mê)Wate
jimêrvan (navdêr, nêr) (navdêr, mê) kesê karê hijmartin û vavartina hatî mezaxtinê dike
jimêryar (navdêr, mê) amêrê hijmartinê
jimêryarîtî (navdêr, mê) hesapgêrî, hejmaryaritî, jimaredarî, hesabdarî, hejmarvanî.
ji: jimêryar +-îtî
jimêryartî (navdêr, mê) hejmaryartî, jimaredarî, hejmarvantî, hesapgêrî.
ji: jimêryar +-tî
jimîn (navdêr, mê) çêrr,xeber,dijûn
jin 1. mirova mê 2. hevsera mirovî *"axa jin û mêrî ne ji hev be, tev nagere"
(navdêr, mê) pîrek, afret, kuflet, kulfet, mirovên mê (taybetî yên mezin): Du jin û sê zelam bûn. kebanî, kevanî, bermalî, pîrek, kuflet, kulfet, zewce, kesa zewicî, kesa şûkirî: Jina Elî.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: ژن kurdî-krîlî: жьн.
Herwiha: jink jinik jinkok (ji bo jinên nejidil yan zahirî, jinên ku karên xwe nejidil dikin).
Bide ber: mêr, zelam.
Têkildar: bakîre, dayik, keç, qîz, xama, zerîBinere.
Herwiha: hevser, hewî.
ji: Ji Proto-hindûewropî gʷḗn (jin), Proto-aryayî cenH (jin), têkildarî जनि (cani, jin), avestayî ???? (cini), pehlewî zen, osetî зæнæг (zarrok, dûndeh), farisî زن (zen), zazakî cenî, rusî жена (jêna), polonî zenă, yûnaniya kevn γυνή (gunê -> jîne- > jînekolojî/jînekolog), ermenî կին (kin), swêdî kvinna, norwecî kone, danmarkî kvinde, inglîzî queen (şabanû, qralîçe)... Proto-hindûewropî: gʷḗn- (jin) Proto-aryayî: cen- (jin) Avestayî: cēnî- (jin) Middle Persian: zen (jin) Pûnjabî: cin (jin) Farisî: zen (jin), kurmancî: jin (jin) Kurdî (Soranî): jin- (jin) Belûçî: cen- (jin) Zazakî: cînî (jin)...Sanskrîtî: cāni- (jin) Yewnanî: gyne- (jin) Ermenî: kin- (jin) enk: cwēn- (jin) Înglîzî: queen- (şabanî, kabanî, qralîçe) Çavkanî: Watkins p.34, Horn p.148 Pokorny: 473.
: jinane, jinbaz, jinbazî, jinik, jinî, jinkî, jinnas, jinnasî, jinparêz, jinparêzî, jinperist, jinperistî, jinperwer, jinperwerî, jinûmêr, jinûmêrî, jinzan, jinzanî
jin жена (di wateya hevjînê de)
jin anîn (lêker)bo navdêrê binere jinanîn, (kurr) zewicîn, keçek kirin jina xwe, bûn mêrê jinekê.
Herwiha: jin hanîn, jin ênan, jin hênan, jin hînan, jin înan.
Bide ber: mêr kirin, şû kirin.
Têkildar: zewicandin.
ji: jin + anîn.
: jinîner, jinînayî
jin berdan (lêker)(Binihêre:) jin
jin biriye, hê qelen nebiriye (biwêj) ji bo kesên deynê xwe nadin tê gotin. qet qala wî heqvermezî neke lo! wî jin biriye, hê qelen nebiriye.
jin bûn (lêker)(Binihêre:) jin
jin çav li der e, mêr xwelî li ser e (biwêj) jin ku bi mêrê xwe re sadiq nebe, rewş xeter e. berevajiyê wê jî eynî ye, jin çav li der e, mêr xwelî li ser e.
jin çûn hewaran, mêr ketin kewaran (biwêj) navê mêran derketiye, lê jin ji wan xurtir in. tu li xuyangê men êre, jin çûn hewaran, mêr ketin kewaran.
jin dan (lêker)(Binihêre:) jin
jin derkete ser serî, dê avête ber dêrî (biwêj) gelek caran jin ku zêde rû hildidin, ji xwesû û xezûrên xwe re jî bêrûmetiyan dikin. jin derkete ser serî, dê avête ber dêrî. rewşa şabêdîn jî ji wê zêde ne cuda ye.
jin e, lê kirasê mêran qetandiye (biwêj) mîna mêran e. çi jin e, çi jin e? hema jin e, lê kirasê mêran qetandiye.
jin kirin (lêker)(Binihêre:) jin
jin û mêr şer kir, kêmaqilan jê bawer kir (biwêj) divê mirov bi şere jin û mêran nexape, ew şer jî dikin, ji hev û din hez jî dikin. şerê mêr ûjinan wekî pêdiviyeke jiyana hevbeş e. jin û mêr şer kir, kêmaqilan jê bawer kir.
jin xwestin (lêker) jin anîn.
ji: jin + xwestin
jina (yekî) bî hîştin (biwêj) mêrê jinekê kuştin. ez ku hêrs bibim, sê mêran dikujim, paşê taştê dixwim. ez jina mirov bî dikelim. harbi soylu
jina bi kofî û kitan bûn (biwêj) jina bi taqî û gihîştî bûn. xanê jineke bi kofi û kitan e, lê bi vê hew klana xwe dibe peşkeniya xelkê.
jina bî ye, dest li ber rû ye (biwêj) ji ber paşgotiniyan, jinên bî zêdetir li ser xwe serwext dibin. çawa bike rebenê? jina bî ye, dest li ber rû ye.
jina malkir bûn (biwêj) ji bo jinên pêkhatî tê gotin. ya xwedatî, eyşana faris jineke malkir e.
jina mêrê çê ye, dinê jê re dê ye (biwêj) mêr ku baş be, rewşa jinê jî baş dibe, li der û dor rûmeta wê zêde dibe. jina mêrê çê ye, dinê jê re dê ye. têkiliya mêr û jinê pir girîng e.
jina mêrê çê, derî li ser piştê (biwêj) jinên ku mêrên wan xurt in, her kes jê vedikişin. jina mêrê çê ye, derî li ser pişte, dijminjî her tiştî hesab dike.
jina mêrê xerab e, hem diz e, hem qaw e (biwêj) mêr ku xirab be, rûmet û qedrê jinê jî kêm dibe. jina mêrê xerab e, hem diz e, hem qaw e. helwesta mêr a li hemberîjinê, bandorê dide ser xuyanga derve jî.
jina pîr (berê) xanim, xatûn, pîrejin, (d, y, a), (argo) jin
jina qul û bexşeyan bûn (biwêj) ji bo jinên di riya xerab de tê gotin. ew jina qul û bexşeyan e.
jina tiyê min, destê min hişt, hat rûyê min (biwêj) ji bo hewldanên çiloçepî tê bikaranîn. jixwe ew kesên ecêb jî rastî min tên. jina tiyê min, destê min hişt, hat rûyê min.
jinam (navdêr, mê) amojin, jinap, jinmam, jina mamê kesekê/î, jina apê kesekê/î, pîreka amê kesekê/î.
ji: jin + am.
Bide ber: jinbira, jinxal
jinane 1. wekî mirova mê 2. her tiştê têkildarî jinê
(rengdêr) nivşêmê, cil pêlav zêr kar û htd yên jinan, :ev kirase jinaneye!
jinanekî (navdêr, mê) bi jinaneyî.
ji: jinane +-kî
jinaneyî (navdêr, mê) mêyî.
ji: jinane +-yî
jinanî (navdêr, mê) jinantî, jinîtî.
ji: jin +-anî
jinanî kirin (lêker) mêbazî kirin.
ji: jinanî + kirin
jinanîn (navdêr, mê) (kurr) zewicîn, keçek kirin jina xwe, bûn mêrê jinekê.
Herwiha: jinhanîn, jinênan, jinhênan, jinhînan, jinînan.
Bide ber: mêrkirin, şûkirin.
Têkildar: zewicandin.
ji: jin + anîn
jinantî jinanî, jinîtî, jinbûnî
jinantî kirin (lêker) jinîtî kirin.
ji: jinantî + kirin
jinap jina mamê mirovî; amojin
(navdêr, mê) jina mamê kesekê/î, jina apê kesekê/î, pîreka amê kesekê/î.
Hevwate: amojin, jinam, jinmam.
ji: jin + ap.
Bide ber: jinbira, jinxal
jinapî (navdêr, mê) amojinî, mamojinî.
ji: jinap +-î
jinatî (navdêr, mê) mêyîtî, mêyatî, jinîtî.
ji: jin +-atî
jinavbirin (navdêr, mê) îmha, birandin, qelandin, qirrkirin, telaftin, nehêlan, tinekirin, kuştin, jiholêrakirin
jinaxa (navdêr, mê) jina axayekî, xatûn.
Hevwate: axajin.
ji: jin + axa.
: jinaxatî, jinaxayane, jinaxayî
jinaxatî (navdêr, mê) rewşa jinaxabûnê.
ji: jinaxa + -tî
jinaxayane (rengdêr) bi awayekî jinaxa.
ji: jinaxa + -ane
jinbav hewiya diya yekî
(navdêr, mê) kesa jina bavê kesekî/ê ye lê ne dayika wê/wî bi xwe ye.
Herwiha: jinbab.
Hevwate: dêmarî.
Bide ber: jinap jinbira jinmam jinxal.
ji: jin + bav.
: jinbavî
jinbavê jina bavê, birçî me li ber dolabê (biwêj) ji bo zilm û eziyeta jinbavan û zorbûna karê dolabê tê bikaranîn. sêwîtî û derdê jinba-van bi rastî jî zor e. loma gotine: jinbavê jina bavê, birçî me li ber dolabê.
jinbavî (navdêr, mê) rewşa jinbavbûnê.
ji: jinbav + -î
jinbaz (navdêr, mê) jinhez, keçxapînok, tolaz, tolaz.
ji: jin +-baz
jinbazî (navdêr, mê) tolazî, tewlazî, qopikî, xweberdatî, pûşilpîsî.
ji: jin +-bazî
jinberdan (navdêr, mê) (Binihêre:) jin
jinbira jina birayê mirovî
(navdêr, mê) jina birayê kesekê/î, pîreka birayê kesekê/î, kufleta birayê kesekê/î.
Hevwate: birajin.
ji: jin + bira.
Bide ber: amojin, jinam, jinap, jinbira, jinmam, jinxal(Binihêre:) bûra, diş, tî
jinbirî (rengdêr) (Binihêre:) jin
jinbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) jin
jinbûnî (navdêr, mê) jinanî, jinantî, jinîtî.
ji: jin +-bûnî
jinbûyî (rengdêr) (Binihêre:) jin
jindan (navdêr, mê) (Binihêre:) jin
jinê ruhikê, dayê huhukê (biwêj) ji bo mêran, jin ji dê girîngtir e. jinê ruhikê, dayê buxukê. erê lawo, ez têdigihîjim ew jî tiştekî asahîye.
jinê were kokila minê, ez ê te bigerînim li dora dinê (biwêj) ji bo kesên ji jina xwe zehf hez dikin tê bikaranîn. maşelah, hema bahadîn fini dibêje: .line were kokila mine, ez ê te bigerinim li dora dine.
jinebî 1. jina ku mêrê wê miriye 2. jina berdayî *"jinebî dibêjin: ‘ez dizanim’ ; qîz dibêjin: ‘tu dizanî’ "
jineke min heye, li mala bavê xwe ye (biwêj) ji bo tiştên kernehatî û pûç tê gotin. got, jineke min beye li mala bave xweye. hevalo, em qala ya di dest de dikin.
jinfiroş (rengdêr) gewende, qewad, pezeweng, qebrax, hîz, pêzeweng, bênamûs
jingar (navdêr, mê) oksîdkirin, oksandin, jeng.
ji: jin +-gar
jingargirtî (navdêr, mê) jingarî.
ji: jin +-gar +girtî
jingarî (navdêr, mê) jingargirtî.
ji: jin +-garî
jinhez (navdêr, mê) jinbaz, keçxapînok, tolaz, tolaz.
ji: jin +-hez
jinî (navdêr, mê) rewşa jinbûnê, jinîtî, jinbûn.
ji: jin + -î
jinik jin
jinik dibê mêro top li te keve, merik eger ez ji ber tifike derkevim (biwêj) heta ku mirov firsend û derfetan ji neyaran re pek neyine, neyar nikarin tiştekî pek binin. jinik dibe mero top li tekeve, merik eger ez ji ber tifike derkevim. heke ku ew neyi we dere, ew yek jixwe pek naye
jinînayî (rengdêr) mêrê zewicî, bijin, kesê bûye mêrê jinekê.
Herwiha: jinaniyî jinhaniyî jinênadî jinênayî jinhênadî jinhênayî jinhînayî jinhînadî jinînadî.
Têkildar: jinîner.
Bide ber: mêrkirî şûkirî zewicî.
ji: jin + înayî
jinîtî (navdêr, mê) jinanî, jinantî.
ji: jin +-îtî
jinîtî kirin (lêker) jinantî kirin.
ji: jinîtî + kirin
jinkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye jin kirin
jinkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) jin
jinkok jina bêkêr a ku tenê navê wê jin e *"hin jin in û hin jinkok in"
jinmam (navdêr, mê) jina mamê kesekê/î, jina apê kesekê/î, pîreka amê kesekê/î.
Hevwate: amojin, jinam, jinap.
ji: jin + mam.
Bide ber: jinbira, jinxal
jinmîr (navdêr, mê) şabanî, sitî, xatûn, qiralîçe, melîke, jinpaşa
jinmîrî (navdêr, mê) şahbanotî, prensesti.
ji: jinmîr +-î
jinok (navdêr, mê) rebenok.
ji: jin +-ok
jinokî (rengdêr) jinwarî, jinane.
ji: jin +-okî
jinoyî bûn (navdêr, mê) serjinikî bûn.
ji: jin +-oyî + bûn
jinoyîbûn (navdêr, mê) serjinikîbûn.
ji: jin +-oyî +bûn
jinpaşa (navdêr, mê) şabanî, sitî, xatûn, qiralîçe, melîke, jinmîr
jinperest (navdêr, mê) tolaz, doxînsist, doxînşil, filîte.
ji: jin +-perest
jinpisman (navdêr, mê) jina pismamê mirovî, jina kurê mamê mirovî
jinpisxal (navdêr, mê) jina kurê xalê mirovî
jintî [I] pîrektî [I] jina birayê mêrê bûkê *"jintî bi hev re baş bin, bira dê neşaş bin"
(navdêr, mê) jina tiyê kesekê, tîjin, jinîtî, afretî, kufletî, kulfetî, pîrekî, kevanîtî, kabanîtî, jinbûn, taybetmendiyên jinan.
ji: jin + tî yan jin + -tî
jinû (navdêr, nêr) parçeya lingê mirovî ya diçeme anku ditewe, ji navtengê ta çokî: Were rûne ser jinûyê min..
Hevwate: çok, çong, kab, kabok.
Herwiha: ejno, jenû, juni, junî.
Bide ber: ling, nig, pê, pî.
: jinû dan
jinûmêr (navdêr) jinek û mêrê xwe, mêrek û jina xwe.
Herwiha: jin-û-mêr, jin û mêr.
ji: jin + -û- + mêr.
Bikaranîn: Lêker: jinûmêr bûn, jinûmêr kirin. Navdêr: jinûmêrbûn, jinûmêrkirin Rengdêr: jinûmêrbûyî, jinûmêrkirî.
: jinûmêrî, jinûmêrîtî, jinûmêrtî
jinûmêr bûn (lêker)(Binihêre:) jinûmêr
jinûmêr kirin (lêker)(Binihêre:) jinûmêr
jinûmêrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) jinûmêr
jinûmêrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) jinûmêr
jinûmêrî (navdêr, mê) hevserî, zewac, izdiwac, malbat, jinûmêrbûn, jiyana jinûmêran, rewşa yan statûya jinekê û mêrê wê.
Herwiha: jinûmêrîtî, jinûmêrtî.
ji: jinûmêr + -î
jinûmêrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye jinûmêr kirin
jinûmêrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) jinûmêr
jinûveçêkirin (navdêr) Dîsa çêkirin, cardin çêkirin.
ji wêjeyê: Bi daxwaziya jinûveçêkirinê daxwaziya garantiya mûçeyan ya dewletî jî tê kirin û ger ev bê pejirandin dê mûçeya meha tebaxê jî di van rojên nêzik de bê dayîn..
ji: ji + nû + ve + çêkirin
jinwarî (navdêr, mê) jinane, jinankî, jinokî.
ji: jin +-warî
jinxal jina xalê mirovî; xalojin
(navdêr, mê) jina xalê kesekê/î, pîreka xalê kesekê/î, kufleta xalê kesekê/î.
Hevwate: xalojin.
ji: jin + xal.
Bide ber: amojin, jinam, jinap, jinbira, jinmam(Binihêre:) bûra, diş, tî
jinxalî (navdêr, mê) xalojinî.
ji: jinxal +-î
jinxas (rengdêr) (navdêr, mê) jina wêrek, jinên bisteh, jinên cesûr, jinên qehreman, jinên gernas û egîd: Leyla Qasim jinxaseke kurd bû ku ji aliyê hikûmeta Iraqê ve hat li sêdarêdan..
ji wêjeyê: Loma vê pengavê, xelekê qeyd û zinciran şikand, bi çirûskekê tariyeke mezin rakir welat rohnî kir, mejiyê jengirtî/zengirtî qelişand hişmendiyeke nûjen afirand, şûna tirsê wêrekî/mêrxasî/jinxasî danî, hêvî û bawerî anî, giyana gel zindî kir, û hwd..
ji: jin + xas (anku jina taybet) li gor mêrxas hatiye çêkirin.
: jinxasane jinxasî jinxasîtî jinsaxtî
jinxasane (rengdêr) bi awayekî jinxas.
ji: jinxas + -ane
jinxasî (navdêr, mê) rewşa jinxasbûnê.
ji: jinxas + -î
jirêçûn (navdêr, mê) orgazm, balfirrîn, pişthatin, vexweşîn, veresîn
jirêderketî (rengdêr) har, averêbûyî, rêşaş, raşehitî, rêderketî.
ji: +
jirêderketin pilûçî, rêşaşî, biserdeçûn, hatin xapandin, çewtî, şaşî, xeta, ayîlî, xeletî, averêbûn
jirêderxistin xapandin, rêşaşkirin, şaşkirin, daherîzandin, averêkirin, xericandin, çepandin, jirêkirin, sermestî, cezbkirin, mestkirin
jirehkirin (navdêr)(Binihêre:) reh
jiserrewerkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ji ser re wer kirin
jiserxweçûn (navdêr, mê) ekstasî, jihalçûn, bêhişbûn, hayjixweneman
jiserxweçûyîn (lêker) xwe winda kirin
jişîrvekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ji şîr vekirin
jivan (navdêr, mê) hevdîtina plankirî, çavpêketin, rendevû, gihiştin hev (nemaze hevdîtina du evîndaran daku bizanin ka dê kêrî hev bên): Min û yarê li nav gulistanê jivan e. (Min û wê niyet e ku li nav gulistanê hev bibînin.), hevrikî, berêkane, pêşbazî, rikeberî, rikmane: Stranbêj kom bûne jivana stiranan daku bizanin ka kî ji hemûyan xweştir distire. asteng, asêtî, pirsgirêk, arîşe, zehmetî.
Bikaranîn: Lêker: jivan kirin. Navdêr: jivankirin Rengdêr: jivankirî.
Herwiha: civan.
Bide ber: ciwan, şivan.
Têkildar: jivandin, jivîn
jivan kirin (lêker)(Binihêre:) jivan
jivankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye jivan kirin
jivankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) jivan
jivîn (lêker) hev dîtin, jivan kirin, çûn/hatin jivanê, rendevû kirin.
Herwiha: jiviyan. Tewîn: Lêker: -jiv-.
Bide ber: civîn.
Têkildar: jivandin.
: jiviyayî jivî
jiwan (navdêr) jivan
jiwar (navdêr) êş
jixwe hema wisa
1. bêguman (hoker) , zaten, zatî, bêguman, helbet, diyar e ku, xuya ye ku.
Herwiha: jixo, jixu.
ji: ji + xwe.
Bikaranîn: Navdêr: jixweçûn, jixwekirin Rengdêr: jixweçûyî
jixwebawer (rengdêr) piştrast, kesa/ê ku bawerî bi xwe û şiyana xwe heye, kesa/ê ku ji xwe natirse, kesa/ê ku bawer dike ku dikare bi ser bikeve.
ji wêjeyê: Herriya xwe li dinyaya janan dihêlî û jivanê bi mirinê re dikî mîna yê piştî karek giran betilî lê jixwebawer xwe pal dide bal yara xwe.(Axel Fredenholm: Refên stêran şevê ron dikin (10 helbest), wergerrandin: Husein Muhammed, Kovara Mehname, hejmar 59, sala 2004).
ji: ji + xwe + bawer.
: jixwebawerane, jixwebawerî, jixwebawerîtî, jixwebawertî
jixwebawerane (rengdêr) bi awayekî jixwebawer.
ji: jixwebawer + -ane
jixwebawerî (navdêr, mê) rewşa jixwebawerbûnê, xwebawerî, yeqîn.
ji: jixwebawer + -î
jixweber [I] sirûştî, xwezayî [II] (ji bo karekî bihurî) nepêwist
(rengdêr) spontan, resen, orijînal, jiberxweve.
ji: ji + xwe + ber.
: jixweberî, jixweberîtî
jixweberî (navdêr, mê) rewşa jixweberbûnê, bixwebixweyî, bixweberî, bêhazirîkirin.
ji: jixweber + -î
jixweberitî (navdêr, mê) spontaneîzm.
ji: jixweber +-itî
jixweçûn (navdêr, mê) (Binihêre:) jixwe
jixweçûyî (rengdêr) (Binihêre:) jixwe
jixwekirî (rengdêr) (navdêr, mê) tiştekî ji yekî/ê hatîye danîn.
Bi alfabeyên din: ژخوه‌کری.
Herwiha: jixokirî.
Hevwate: jixwedanînî.
Dijwate: lixwekirî.
Têkildar: ji xwe danîn, ji xwe kirin, li xwe kirin, cil, cilûberg.
ji: ji + xwe + kirî
jixwekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) jixwe
jixwerazî pozbilind, qure, jixwebawer, bixwebawer, bêfilbilind
jixwexilas (rengdêr) bêçare, bêtaqet, bêzever, ne jêhatî, ne xurt, nekar, neşê.
Herwiha: jixwexelas.
ji: ji + xwe + xilas.
: jixwexilasane jixwexilasî jixwexilasîtî jixwexilastî
jixwexilasane (rengdêr) bi awayekî jixwexilas.
ji: jixwexilas + -ane
jixwexilasî (navdêr, mê) rewşa jixwexilasbûnê.
ji: jixwexilas + -î
jixweyî (navdêr, mê) rewşa jixwebûnê.
ji: jixwe + -yî
jiyan rewşa ruhberiyê a ku bi mirinê diqede; heyat
(navdêr, mê) rewşa piştî welidînê û berî mirinê, hemî dema ku kesek sax e: Hemî jiyana xwe me xweşî nedîtiye. can, ruh: jiyana xwe ji dest dan (mirin), tiştên ku bi hev re dijîn: Ew pisporê jiyana şêran e. hemî dema ku tiştek dixebite yan tê
Bikaranîn: Jiyana van kompûteran ne dirêj e. awayek yan parçeyek ji jiyanekê: jiyana kurdan ya civakî jiyana min ya li derveyî welat, xweşî, rehetî: Me ti jiyan nîne. çalakî, aktîvîte: Ev bajarr bi şev jî tijî jiyan e. awayê jînê: Pirraniya mirovên vî bajarrî jiyanek dijwar dijîn. jiyanname, biyografî, hemî bûyerên giring yên jiyana kesekê/î (bi taybetî dema tê nivîsîn): Wî pirtûka Jiyana Celadet Alî Bedirxan nivîsiye. mijara berhemek hunerî: Helbestên wê li ser jiyanê ne. Jiyan: navek jinan e(lêker) li jiyanê bûn: Dapîra wî sed û du salan jiya. jiyan domandin: Tevî hemî kuştaran jî Neteweya Kurd her dijî. mal li derekê hebûn: Ew li Ewropayê dijî. debara jiyana xwe kirin: Ger tu bêkar bimînî, dê çawan bijî?, zewq ji jiyanê wergertin: Bi rastî ew dizanin çawan xweş bijîn. berdewam bûn: Ew miriye lê romanên wî her dijîn..
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: ژیان.
Herwiha: jîn, jîyan. Tewîn: Lêker: -jî-.
Hevwate: Navdêr: heyat. Biwêj: jiyana xwe ji dest dan: mirin.
ji: Ji Proto-hindûewropî gʷey- (jîn, jiyan), Proto-aryayî ǰai-, têkildarî ciwa- (jiyan) ya avestayî, cîw- (jiyan) ya farisiya kevn (zindegî ya farisiya nû), जीवति (cîvati jiyan) ya sanskrîtî, жить (jîti jiyan) ya rusî, dzivs (jiyan) ya latviyayî, gývas (jiyan) ya lîtwanî, vivus (jiyan) ya latînî, կեամ (keam jiyan) ya ermeniya kevn, կեցցե (keççe her bijî, aferin!), cwic (jîndar) ya inglîziya kevn > quick (lezgîn; bi lez) ya inglîziya nû. Proto-hindûewropî: gwei- (jîn), Proto-aryayî: ǰai (jîn) Avestayî: jwa- (jîn) Farisiya Kevin: jīw- (jîn) Pûnjabî: jyw- (jîn) Middle Persian: zyw- (jîn), harezmî: zyw- (jîn) Sogdî: zw- (jîn) Farisî: zīy- (jîn) pe: žwak- (jîn) … ir Kurmancî: jîn (jîn) Kurdî (Soranî): jîn (jîn) Hewramî: jîwa- (jîn) Zazakî: ciwayen (jîn) Sanskrîtî: jīv- (jîn) Latînî: vīvo (jîn) Yewnanî: bio- (jiyan) enk: cwic (jîndar) Înglîzî: quick (bi lez) ....
Bikaranîn: Lêker: jiyan kirin. Navdêr: jiyankirin.
: jiyandar, jiyandarî, jiyanî, jiyanname, jiyannamekî, jiyannamenivîs, jiyannamenivîsî, jiyannameyî, jiyannîgar, jiyannîgarî, jiyannîgarkî, jiyannîgarnivîs, jiyannîgarnivîsî
jiyan kirin (lêker)(Binihêre:) jiyan
jiyan lê heram bûn (biwêj) ji ber pirsgirekeke, jiyan dijwar bûn. ji ber we keçika we ya bear jiyana li goge heram bu.
jiyana rojane jîna/heyata her rojê
jiyana xwe herimandin (biwêj) ji ber çewtiyen xwe jiyana xwe dijwar kirin. zerdaye bi deste xwe jiyana xwe heram kir.
jiyana xwe ji dest dan (biwêj) (mirov) mirin, wefat kirin, rehmet kirin, çûn ber rehma Xwedêé, çûn ber dilovaniya Xwedêé, çûn rehmetê, jiyana xwe winda kiriné, şehîd bûn, hatin kuştin
jiyana xwe winda kirin (biwêj) (mirov) mirin, wefat kirin, rehmet kirin, çûn ber rehma Xwedêé, çûn ber dilovaniya Xwedêé, jiyana xwe ji dest dané, çûn rehmetê, şehîd bûn, hatin kuştin
jiyandarî (navdêr, mê) rewşa jiyandarbûnê.
ji: jiyandar + -î
jiyandî (rengdêr) jîndî, azoqekirî.
ji: jiyand + -î
jiyandin (lêker)(navdêr, mê) sax kirin, jiyan danê, anîn jiyanê, geş kirinn, xurt bûn, ji nû ve jiyan lê peyda kirin, dîsan dest bi jiyanê kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ژیاندن. Tewîn: Lêker: -jîn-, -jiyî-.
Têkildar: jiyan, jîn.
: vejandin, vejandî, vejiyandin, vejiyandî, vejîner
jiyandin kirin (lêker)(Binihêre:) jiyandin
jiyandinbar (rengdêr) piştgirtinbar.
ji: jiyandin +-bar
jiyanî (navdêr, mê) rewşa jiyanbûnê, jîndarî, heyatî, zîndewerî, giyanî, zîndeweriyî, jînî, bijîgarî, kirarî, pratîkî.
ji: jiyan + -î
jiyanî kirin (lêker) geş kirin.
ji: jiyanî + kirin
jiyanîkirî (rengdêr) geş kirî.
ji: jiyanî +kirî
jiyanîkirin (navdêr, mê) geşkirin.
ji: jiyanî +kirin
jiyanîtî (navdêr, mê) heyatiyet.
ji: jiyan +-îtî
jiyankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye jiyan kirin
jiyankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) jiyan
jiyanname (navdêr, mê) mirov dîroka jiyana xwe yan ya yekî di nivîse yan tomar di ke kanê çi kirîye ji kîrê ye kî bû û htd
jiyannas (navdêr, mê) biyolog, jîndenas
jiyannasî (navdêr, mê) biyolojî, jîndenasî
jiyar 1. heyata rojane 2. awayê domandina heyatê 3. şaristanî
(navdêr, mê) bijewî, debar, îdare, risq, xwirak û vexwirak û tiştên din yên pêdivî bo jiyanê: Jiyara wan bi xwedîkirina sewalan û çandinê dibe. Jiyar bi vî muçe û meaşê nizm nabe. şaristanêtî, medeniyet.
Herwiha: jiyare.
Bide ber: rîsk.
ji wêjeyê: Baştirkirina jiyan û jiyara welatiyan bi rêya sûdwergirtina zanistiyane ji beranîna serwet û samanên Kurdistanê û pêkanîna projeyên stratejîk; adilane dabeşkirina dahat û projeyên li Kurdistanê bi awayek wisan ku hejariyê nehêle û delîvên wekhev yên kar û beranînê bo welatiyan peyda bike.(Xala 15ê ji Bernameya Lîsteya Hevpeyman ya Kurdistanê Bo Hilbijartinên Encûmena Niştimanî ya Kurdistanê û bo Encûmena Niştimanî ya Iraqê, Kovara Mehname, hj. 61, 2/2005)
jiyarî şareza
(navdêr, mê) şaristanitkiri), jîwer, jiyar, bawermend, dinyayî.
ji: ji +-yarî
jiyarkî (navdêr, mê) bi jiyarî, bi terzimanî, bi sernermî.
ji: jiyar +-kî
jiyayî (rengdêr) akincîbûyî.
ji: jiyay + -î
jiyîn / dijî / bijî 1. nemirin û heyata xwe berdewam kirin 2. ber xwe dan
jib (behr.) babirka flokê.
jib sheet kendîra ku pê babirka flokê tê rastkirin.
jibe (behr.) dema ku keştî an kelek bi aliyê bayê de diçe pê bumbayê guhertin an kavançokirina seren an babirkê 2. (DYA), (zimanê k.) lêçûn, lê şikîn.
jidda lengergeha Cîddeyê ku li Erebîstanê ye.
jiffy jiff jiffy, jiff (zimanê k.)gav, kêlî, bisk.
jig reqsek bilez û livlivok, reqsa cîgê 2. mûzîka vê reqsê 3. cureyekê şewk û nîkê.
jigger (bin.) chigoe. (behr.) babirka bocurum an mancanayê 2. keştiyek biçûk ya babirkê 3. darikê serî hesinkirî ku pê golfê dileyîzin 4. şûşeya biçûk ya camîn ya ku di çêkirina koktêylê de wek pîvan tê bikar anîn.
jiggered (zimanê k.) pîsê heram.
jiggle xwe çengkirina girankî û hêdîka 2. liv û tevgera lerzok 3. hejîna sivik 4. (bin.) joggle.
jigsaw bireka ceyranê ya simtinê.
jigsaw puzzle tiştoneka ku ji darikên ku pê birreka ceyranê hatine birrîn hatine pê.
jihad cîhad.
jill keç, qîz.
jilt herênekirina dildarê xwe, xapandina dildarê xwe 2. keça ku pêşniyara dildariyê herê nekiriye.
jim crow (DYA), (argo.) zencî.
jimcrow (DYA), (argo.) tişta ku reşikan ji xelkê din cihê dike, ferqa di nêv reşik û xelkê mayî de.
jimmy şivikê hesinî yê diz bi xwe re digerînin 2. şikandin an vekirina tiştekî pê vî şivikî.
jimsonweed tatula, (bot.) Datura stramonium.
jingal cureyek yê top û tifingan e ku bi piranî li Çîn û Hîndîstanê bikar tên.
jingle çingînî 2. helbesta bêaheng 3. helbesta biçûl ya ji bo dilxweşkirinê (di şêweyê mamikan de) 4. cureyek erebe ye ku li ser du tekeran e û sergirtî ye û li Îrlanda û Awistiryayê tê dîtin 5. strana kurt 6. şinginandin, çinginandin 7. lêkirina helbestên bêwezn.
jingo (pirh.) -goes) kesê ku hesta neteweperweriyê tîne û digihîne heta asta serxwebûnxwaziyê, alîgirên şerî.
jingoism nijadperestiya tûj.
jingoistic tişta ku bi ser siyasetekî ve be.
jinni cin, yên ji me çêtir.
jinriksha, jinriksha,jinrikisha paytona Japonî ya duteker ku ji aliyê kesekî an du-sê kesan ve tê kişandin.
jinx (argo.) tişt an kesê bêyom tê hesibandin, bêyomî 2. lingê yekî li derekî nehatin.
jitney (DYA), (zimanê k.) siwareya ku rêwingan bi erzanî dibe û tîne.
jitterbug (-ged, - ging) (DYA) kesê ku ji işqa mûzîka cazê dîn dibe 2. kesê ku wekê dînan li ber mûzîka cazê direqise 3. nûtirîn biwêjên argoyê 4. (argo.) civata mûzîk û mûzîsyenên cazê 5. mûzîka cazê 6. lêxistina mûzîka cazê.
jitters (DYA), (argo.), (pê theyê) acizbûna zêde. jittery kesê zêde hêrsbûyî. get the jitters hêrsa yekî rabûn, bi tirsê ketin.
jiujitsu (bin.) jujitsu.
ji from
prep. from
from
from
from
ji ... dest kişandin to withdraw from ...
ji ... nefret kirin v.t. to hate, abhor
v.t. to hate, abhor
ji ... pakhilanîn v.t. to get rid of
v.t. to get rid of
ji ... re for ...
ji ... ve from ...
ji alîkî on the one hand
ji alîyê ... ve by (passive agent), on the part of
ji alîyê din on the other hand
ji aliyê min ve from me
ji alîyekî on the one hand
ji ber due to
ku because
because of
ji ber Because of; due to; owing to
ji ber ... because of ...
ji ber ... ve (ccmp.) before
ji ber girtin to copy
ji ber jmartin v.t. to reel off from memory
v.t. to reel off from memory
ji ber kirin to learn by heart
memorize, memorise, learn by heart
v.t. to memorize
v.t. to memorize
ji ber ko because
ji ber ku because
=çinku. Because
because, since
because (conj.)
=çinku. Because
ji ber ku Because of the fact that; due to the fact that
ji ber man to remain
ji ber şîr ve kirin milk
ji ber vê hinde since, as
ji ber vê yekê that is why, for this reason, therefore
ji ber wergirtin to derive a yield from
ji ber zanîn v.t. to memorize
v.t. to memorize
ji berdêla … instead of
ji berevajîyê contrariwise, conversely
ji bilî furthermore
also
ji bin destê by, by means of
ji bîr kirin to forget
v.t. to forget.
v.t. to forget.
ji bîr neke do not forget
ji bîra kirin to forget
ji bo to
for
(1) for (also ‘ji bo’ with this meaning); (2) to (3) at e.g. ez ne xirab im bo xwarinçêkirinê. ‘I am not bad at cooking.’
ji bo ku =da ku. so that, for
ji bo min for me
ji bo nimûne as an example, for example
ji bona to
ji bona min for me
ji çek kirin (ji çek kirin) to disarm
ji dayikê bûn v.i. to be born.
ji dêla instead, instead of
ji dêla ... instead of
ji dema ku since
ji derî anîn, ji derve anîn to import
ji derve (adv.) out
from outside
ji dest bûn to lose, to be left without: destên me ji te bûne = we have been left without you.
ji dest kirin v.t. to lose
v.t. to lose
ji dil heartily, willingly
ji dûr ve from afar
ji hal ketin to be exhausted, worn out
ji halê xwe razî bûn to be contented
ji heftan çar ket seven minus four
ji hev danîn to dismantle
ji hev de xistin to break up.
ji hev derxistin to to tell apart, to discern
ji hev ketin to fall apart
ji hev kirin to separate
ji hev qetandin to part from one another
ji hev re to each other
ji hingî ve (adv.) since then
ji îro û pê de starting fro
ji jorê from the top of
ji kengê ye when, since when
ji kerema xwe please
please, if you would be so kind
ji kîsê xwe out of one’s own pocket
ji ku where from?
where from?
ji kû? whence ?
ji lewra ku this is why, for that reason
ji mêj ve from long ago
ji milê din on the other hand
on the other hand
ji nav birin to destroy, to spoil
ji navê rakirin to eliminate
ji neçarî with no alternative. Also see: neçar, neçar man, neçarî
with no alternative. Also see: neçar, neçar man, neçarî
ji niha şûn de henceforth
ji niha û pê vê henceforth, from now on
ji nişka ve (adv.) suddenly, all of a sudden, suddenly
(=ji nişkê ve) suddenly
ji nişkê ve suddenly
ji nîvê riyê from the half way
ji nû ve again
all over again
ji par re from last year
from behind
ji qesta willfully
ji rê derxistin to mislead, to pervert, to damage
ji rê şaş bûn to go astray
ji vê çaxê ve since
ji vê kêliyê û pê de from now on, henceforth
ji vir pê ve from now on
ji wê ve there, over there
ji weşdaketî scattered about
ji xew rakirin to rouse from sleep
ji xeynî other than - ji bilî behr û dêrê ‘Other than the sea and the church’
ji xeynî ... other than ...
ji xeynî wê furthermore, besides, aside from, but the, all but
ji xwe kirin to take off (clothes), disrobe: min kincên xwe ji xwe kir=I took off my clothes;
ji xwe razî (adj.) pretentious
ji zû de for a long time
from early on
ji zû ve for a long time
for a long time, since long
jibartin (v) to compensate, to redress; (n) redress, compensation, restitution
jidil serious
jihevdeketî fragmented, fallen apart: civateke jihevdeketî=a fragmented society
jihevketî see: jihevdeketî
jimar number (gram.)
f. number
jimar, jimare number
jimarî numeral, numerical
jimartin to count
jimartin (yek, du, sê...) to count; (hesab kirin) to calculate
jimaryar account
jimaryarî book-keeping, accountancy
jin woman; (kevanî, bermalî) wife
(f.) woman, spouse
woman
f. woman, wife.
woman
jin anîn to get married (man)
jinbav (j.) step-mother
jinbî, jinebî widow
jinik (f.) woman
f. woman
jinmam uncle’s wife
uncle’s wife
jinmîr (f.) queen, princess
jinûvezayin f. rebirth, renaissance
jivan rendezvous
jixweberper se, automatically
jixwerazî complacent
jixwerekirinmal seisin
jiyan life
1. f. life 2. jîv.i. to live
jiyîn (f.) life
(bijî) to live
= jiyan (to live)
= jiyan (to live)
ji  (prep.) from
ji als (vergl.)
aus
dass
seit
von
ji ... de von
ji ... hez kirin lieben
verlieben
ji ... lazim e brauchen
ji ... re zu
ji ... virda seit
ji ber wegen
ji ber ... re vor
ji ber kesekî ve anstatt
anstelle von
vor
ji ber ku da
weil
ji ber man übrigbleiben
ji ber vê yekê daher
deshalb
ji ber xwe ve für sich
für sich selbst
vor
ji bi vê yekê anders
ji bilî außer
außer dass
ji bîr kirin vergessen
ji bo çi wofür
wozu
ji derve vor draußen
ji dest çûn abhanden kommen
verloren gehen
verschwunden sein
ji dest hatin die Möglichkeit haben
ermöglichen
zustande bringen
ji dest kesekî aufgrund
wegen
ji dil von Herzen kommend
ji dil û can freundlich
lieb
ji hêla ... de vonseiten
ji heqên tiştekî derketin etwas gerecht werden
mit etwas zurechtkommen
ji hev einander
gegenseitig
wechselseitig
ji hev çûn abweichen
ji hevre çûn auseinandergehen
trennen, sich ~
ji holê rabûn verschwinden
zerstört werden
ji îro şûnda von jetzt an
ji jîr vekirin von der Brust entwöhnen
ji kar havitin abberufen
ji kerem xwe re bitte
ji kerema xwe bitte
ji kerema xwe ra Bitte
ji ku woher
ji kuderê woher
ji lewre darum
das ist, weil
deshalb
deswegen
weil
ji mêj ve schon immer
seit langem
seit langer Zeit
seit längerer Zeit
vor langer Zeit
ji nav...re zwischen
ji navberê inzwischen
ji niha şinda von nun an
ji nişkê ve plötzlich
ji nû ve erneut
wieder
ji pozê kesekî mû ne birîn unnahbar sein
zu keinem Zugeständnis bereit sein
ji rê derketin abweichen (vom Weg)
ji ser zincîrê re çêkirin postieren, sich auf der Kette ~
ji vir von hier
ji wê de drüben
jenseits
von weit her
ji wê pê de abseits
ji wî von ihm
ji wî tirê ku er denkt
er meint
ji wî wetrê ku er denkt
er meint
ji xeynî außer
außer es
mit Ausnahme von
neben
ohne
ji xwe außer
außerdem
ferner
irgendwie
jedenfalls
natürlich
offensichtlich
sogar
sowieso
überdies
übrigens
zudem
ji xwe çûn geraten, außer sich ~
ji xwe kirin ausziehen (sich etwas)
ji xwe razî bûn anmaßend sein
zufrieden, mit sich ~ sein
ji xwe re mit sich
ji xwe ve çûyîn ohnmächtig
ji ya yekî kirin jdm etwas erfüllen
jdm willfahren
richten, sich ~ nach
ji zû va lange Zeit
ji...pê we außer
ji...ve gemäß
jiberkirin auswendig lernen
jibona für
um
wegen
zu
jihev kirin auseinander bringen
entzweien
jimare Nummer
Ziffer
jin Frau
jin anîn (männer) heiraten
jin berdan scheiden, sich ~
verstoßen
jinane weiblich
jinbira Tante (Frau des Bruder)
jinebî Witwe
jivan Termin
jixwe bereits
sowieso
jixweber spontan
jixwerazî anmaßend
arrogant
eingebildet
jiyan Leben
jiyîn Existenz
leben
ji ber çi b. çirê, seba çiyî, çinay rê
ji ber çûn tng. doman versîyene, gede versîyene, lorik versîyene, qeçek versîyene, mindal versîyene, putversîyene
ji ber ku h. çirake, çunke, zîra, coka, cora, cokana, cuwera, seba naye, çimke, çunkî, çimkî, çirêke, cokona, gke, cueka
g. seba ke, qando ke
ji ber man tng. vêsî mendene, ver ra mendene, zêde mendene, rira zêde mendene
ji ber vê naye ra, naye ser ro, naye ser
ji ber vê qasê naye ra, naye ser ro, naye ser
ji ber xwe xo verde, xo bi xo, xode
ji ber xwe kirin xo verkerdene ji berê ve verê ra, rew ra, rew de
ji bilî rd. qederî, xêca, zobîna, basqe, xeyrî, xeyca, sewbîna, zobî, zovî, sewbî
ji bin h. cara, demge, hergiz, qet, çerê, hêç, çi, qetya, çi rey, binra, bincara, esla, qetîyen, çerey, qe, qeytan, dinya de, riyê
ji bin ve rd. bine ra, di bine ra
ji binî h. bingeh ra, hîm ra, binase ra, esasen, binaçe ra, bin ra
ji bîr bûn tng. vîrî ra bîyene, vîrî ra sîyene, vîrî ra kerîyene
ji bîr kirin tg. vîrî ra sîyene, vîrî kerdene, vîrî ra kerdene
ji bo pêq. seba, qandê, lî, serba, qaydê, semedê ..., sebeta, serva, semeta, sava vq.
ji bo çi b. seba çiyî, çinayî rê
ji bo ku g. seba ke, qando ke
ji çek kirin bêçeknayene, bêçek kerdene, bêsîla kerdene, çekan ra kerdene kr.
ji cî derketin tng. cara vejîyene, reyîyene, rayayene
ji dêla pêq. hurêndî..., herêndî..., hurêndîye...
ji der rd. teber ra, tever ra
ji derî rd. qederî, xêca, zobîna, basqe, xeyrî, xeyca, sewbîna, zobî, zovî, sewbî
ji dest girtin tg. dest ra girewtene
ji dest û pê bûn tng. dest û lingan ra bîyene, dest û payan ra bîyene
ji dil rd. zere ra, pîze ra, samî m., zereûcan ra, pîzeyo safî ra, can ra
ji dil bûn tng. samîmî bîyene, zerera bîyene, pîzera bîyene, canra bîyene, zereûcanra bîyene
ji dil hatin tng. zere ra ameyene, pîze ra ameyene, zerî ra ameyene
ji dil û cantî m. samîmîyîye, zererayîye, pîzerayîye, samîmîyet, samîmîmênî, zererayênî, bizereûcanîye m.
ji dîya xwe bûn tng. maya xo ra bîyene, bîyene, dinya ameyene
ji fitratî h. bîyayis ra, fitrat ra, fitraten ji hayê hay ra
ji fitratîde hatin tng. hay ra ameyene ji hêla madî ve bareyê madî ra, derbarê madî ra, madeten, hetê madî ra
ji hal ketin lng. rewse ra kewtene, hal ra kewtene
ji hêla ... hetê ... ra, hêmê ... ra
ji hev rd. yewbînî ra
ji hev cudabûn lng. yewbînî ra ravisîyene, yewbînî ra raqetîyene, yewbînî ra ciyabîyene, yewbîn ra arzîbîyene
ji hev dan cudakirin llb. yewbînî ra dayene raqetnayene, yewbînî ra dayene ravisnayene, yewbînî ra dayene ciyakerdene
ji hev dan qetandin llb. yewbînî ra dayene raqetnayene, yewbînî ra dayene ravisnayene, yewbînî ra dayene riyakerdene
ji hev dan veqetandin llb. yewbînî ra dayene raqetnayene, yewbînî ra dayene ravisnayene, yewbînî ra dayene riyakerdene
ji hev de xistin tg. yewbîrnî ra cêserfîstene, yewbîrnî ra kerdene, yewbînî ra ravisnayene, cêserfîstene
ji hev derxistin tg. yewbîrnî ra cêserfîstene, yewbîrnî ra kerdene, yewbînî ra ravisnayene, cêserfîstene
ji hev dûr ketin tng. yewbînî ra durî kewtene, yewbînî ra cêserkewtene
ji hev geriyan tng. werê ameyene, hurê ameyene, ast bîyene, hast bîyene, verê omeyene
ji hev hatin cudakirin yewbînî ra ameyene raqetnayene, yewbînî ra ameyene ravisnayene, yewbînî ra ameyene ciyakerdene, cîya kerîyene
ji hev hatin qetandin yewbînî ra ameyene raqetnayene, yewbînî ra ameyene ravisnayene, yewbînî ra ameyene riyakerdene, riya kerîyene
ji hev hatin veqetandin yewbînî ra ameyene raqetnayene, yewbînî ra ameyene ravisnayene, yewbînî ra ameyene riyakerdene
ji hev hezkirin tg. yewbînî sînîtene, yewbînî ra heskerdene
ji hev ketin tng. yewbînî ra kewtene
ji hev kirin lg. yewbîrnî ra cêserfîstene, yewbîrnî ra kerdene, yewbînî ra ravisnayene, cêser fîstene
ji hev qetandin lg. yewbînî ra ravisnayene, yewbînî ra parçekerdene
ji hev sil ketin tng. yewbînî ra heredîyene, yewbînî ra miradîyene, yewbînî ra cigirîyene
ji hev silketin m. yewbînîraheredîyayis, yewbînîramiradîyayis, yewbînîracigirîyayis n.
ji hev sû ketin tng. yewbînî ra heredîyene, yewbînî ra miradîyene, yewbînî ra cigirîyene
ji hev sûketin m. yewbînîraheredîyayis, yewbînîramiradîyayis, yewbînîracigirîyayis n.
ji hev veqetîn tng. yewbînî ra ravisîyene, yewbînî ra raqetîyene, yewbînî ra riyabîyene, yewbînî ra arzîbîyene
ji hev xeyîdîn tng. yewbînî ra heredîyene, yewbînî ra miradîyene, yewbînî ra cigirîyene
m. yewbînîraheredîyayis, yewbînîramiradîyayis, yewbînîracigirîyayis n.
ji hêz ketin lng. hêze ra kewtene, quwete ra kewtene, derbe ra kewtene
ji kerban mirin tng. tetirxan bîyene, qehr ra merdene, rabariyene
ji kerema xwe h. keremê xo ra, bi keremê xo, lutfe n.
ji kerema xwe re h. keremê xo ra, bi keremê xo, lutfen
ji navê mîyan ra, orte ra, werte ra
ji navê hilanîn tg. çîne kerdene, orte ra ravaznayene, helak kerdene, qelênayene, kistene
ji navê rabûn tng. çîne bîyene, orte ra vîndî bîyene, orte ra ravastene
ji navê rakirin lg. çîne kerdene, orte ra ravaznayene, helak kerdene, qelênayene, kistene
ji navê winda bûn lng. çîne bîyene, orte ra vîndî bîyene, orte ra ravastene
ji niska ve h. xafil de, niska ra, taf de, niskawe ra, xaftil ra
ji niskavde h. xafilde, niska ra, taf de, niskawe ra, xaftil ra
ji nû ve newe ra, ancî, reyena
ji nû ve avakirin lg. . newe ra awankerdene, newe ra sazkerdene
ji nû ve sazkirin newe ra awankerdene, newe ra sazkerdene kr.
ji sedî m. sedra, prosent, sedde n.
sedra
ji sedî sed h. sed ra sed, miheqeq
ji xaftila h. xafil de, niska ra, taf de, niskawe ra, tut de, xaftil ra
ji xwe c. re xo, ere xo
h. xora, zaten, zayi, hora, xira, xoma
ji xwe re xo rê, nameyê xo rê, nameyê xo ser
ji zikmakî h. bîyayis ra, fitrat ra, fitraten
jibartî rd. weçînite, vîjnaye, bêznaye
jibartin m. cere m., cirm, cerîme n.
tg. weçînitene, vîjnayene, bêznayene
m. weçînîtis, vîjnayis, beznayis, weçînayis, bêznayis n.
jiber h. ezbere, ezber ra
m. ezber n.
jibêr rd. weçînitox, vîjnayox
jiber kirin tg. ezber kerdene, xîtiknayene, xitimnayene
jiberçûyî rd. versîyaye
jibergir m/n. fotokopîcî, pisknîgarwan n.
jibergirî m. fotokopî, pisknîgar n.
jiberker rd. ezberker, ezberri
jiberkerî m. ezberkerîye, ezbercîyîye, ezbercîyênî m.
jiberxwe rd./h. xover, spontane, xoverbîyayis, bixo, xoser
jiberxwe hêvotî rd. otodîdakt, xobandekerde, xoperwerdekerde
jibîrbûn m. vîrîrabîyayis n.
jibîrbûnî m. vîrîrabîyayisîye m.
jibîrkirî rd. vîrîrakerde, vîrîrasîye
jibîrkirin m. vîrîkerdis, vîrîrasîyayis n.
jibona pêq. seba, qandê, lî, serba, qaydê, semedê ..., sebeta, serva, semeta, sava
jibonî pêq. seba, qandê, lî, serba, qaydê, semedê ..., sebeta, serva, semeta, sava
jiboyî pêq. seba, qandê, lî, serba, qaydê, semedê ..., sebeta, serva, semeta, sava
jiçekkirin m. bêçeknayis, bêçekkerdis, bêsîlakerdis n.
jidandin tg. sidênayene, pêt kerdene, sedênayene, zexm kerdene, pêtnayene
jideh rd. mat. desra
jidil m. zerera n.
jidil avêtin lg. zere ra estene, zerî ra estene, qelb ra estene
jidil û can rd. zere ra, can ra, zere û can ra, can û bas ra, samîmî
jidilbûn m. samîmîbîyayis, zererabîyayis, canecanbîyayis n.
jidilî m. samîmîyîye, zererayîye, pîzerayîye, samîmîyet, samîmîmênî, zererayênî, bizereûcanîye m.
jih n. dul, dulbendik n.
jihev rd. he m., eynî, pisk, bi xo
jihevketî rd. cêrakewte, sakote, hezhezîye
jimar m. hûmar, amar, amor, mare, more n.
m. mat. hûmar, amar, amor, mare, more n.
jimara besayî n. hûmarê besîye, nîsap n.
jimara besayiyê n. hûmarê besîye, nîsap n.
jimara gilover n. mat. hûmaro gilover n.
jimara pareyî n. mat. hûmaro kesîrin n.
jimara rastî n. hûmaro rastkên, rastehûmar n.
jimara sikestî pj. hûmarnameyên kesîrî, hûmarnameyên sikîyayî
jimara tam n. mat. tamhûmar, hûmaro tam n.
jimara tek n. mat. hûmaro tek, hûmaro kit n.
jimara zo n. hûmareyo çift, çifthûmare n.
jimardar rd. hûmarin, hûmardar, hûmarde
jimare m. hûmar, amar, amor, mare, more n.
m. mat. hûmare, reqem n.
m. mat. hûmar, amar, amor, mare, more n.
m. reqem, hûmare n.
jimare lêdanîn tg. reqem piranayene, hûmare piranayene
jimarên jimarde hûmarnameyên bingehî
jimarên pêsemîn pj. hûmarnameyên bingehî
pj. mat. hûmarên bingehênî, hûmarên esasî
jimareya cot n. hûmareyo çift, çifthûmare n.
jimareya ferazî n. hûmaro ferazin, hûmaro texmînin, hûmaro ferazî n.
jimareya parjimarî n. mat. hûmaro kesîrin n.
jimareya razber n. mat. hûmaro nêvînitbar, hûmaro razbar, hûmaro abstre n.
jimareya rêzda n. hûmarnameyo rêzkî, hûmaro rêzkî n.
jimareya rêzîn n. hûmarnameyo rêzkî, hûmaro rêzkî n.
jimareyên jimarde pj. mat. hûmarên bingehênî, hûmarên esasî
jimareyî rd. hûmareyî, reqemên, hûmareyên
bw. hûmareyin, reqemin
jimarî m. hûmardis, tedat n.
jimartin lg. hûmardene, amardene, mardene, amaritene, amartene, mordene, ombordene, homaritene
m. hûmardis, amardis, mardis, homaritis n.
jimartina bi askerayî m. hûmardiso eskerayî n.
jimêrek m. hûmardoxe, hûmarkere m.
jimêrker m. hûmardoxe, hûmarkere m.
jimêrkera gazê m. hûmardoxa gazî, hûmarkera gazî m.
jimêrmend m/n. muhasebecî, hûmarkar, hesabdar, hûmardar, hesabgîr, muhasîb n.
jimêrmendî m. muhasebecîyîye, hesabdarîye, hûmarkarîye, hesabgîrîye, muhasîbîye, hûmardarênî, muhasebecîyênî, hesabdarênî m.
jimêryar m/n. muhasebecî, hesabdar, hûmarkar, hesabgîr, muhasîb n.
jimodekewî rd. demode, moderakewte
jin m. cinîye, cinî, cinîke, cênîye, cênike, ceneke, cenî, cinike m.
jin anîn tg. cinîye ardene, zeweriyene
jin berdan m. cinîyeraverdayis n.
jin û mêr cinî û mêrde.
jin û sû cinî û mêrde
jin xwastin tg. cinîye wastene, cinîye wastene
jina jêhatî cinîya çêre, çêkere, keyekere
jina malan m. çêwaye, cinîya keyan, kebanîye, kebonî, kewunî m.
jina qul û bexseyan rinîya zuqaqan, cinîya kuçeyan
jina xerab çimtebere
jinane rd. cinîkî, cinîyane
jinanî m. cinîyîye, cinîyênî m.
jinankî h. cinîyane, cinîyankî
jinap m. najnîye, datrinîye, dedrinî, cinîya apî, nacnîye, amorine, amojen, niaziniye, nîyaj, emrike, emce, nîaj m.
jinbav m. damarî, zirmaye, mêrî, dêmarî, domarî, dumarî, domirî m.
jinbî m. vîyaye, cinîya vîyaye m.
jinbira m. veyve, cinîya birayî, birarinîye m.
jincarî bûn lng. jengarî bîyene, jengarîyene
jincarîbûn m. jengarîbîyayis m.
jindost m. birake, doste, yare, metrese m.
rd. cinîperest, cinîdost, zinpare
jindostî m. cinîperestîye, zinpareyîye, cinîperestênî, zinpareyênî m.
jinebî m. vîyaye, cinîya vîyaye m.
jinetî m. cinîyiye, cinîyênî m.
jinî m. ono. zanî, çok, zonî, junî, çuk, zune, çoq, çuek, çîok n.
jinik m. cinîye, cinî, cinîke, cênîye, cênike, ceneke, cenî, cinike m.
jinitî m. cinîyîye, cinîyênî m.
jinitî kirin tg. cinîyîye kerdene, cinîyênî kerdene
jinkok m. riwanike, cuyanike, cinîkeke/r /.
jinmam m. najnîye, datrinîye, dedrinî, cinîya apî, nacnîye, amorine, amojen, niaziniye, nîyaj, emcike, emce, nîaj m.
jinmar m. marûbere, cinîya marûbere m.
jinokî rd. cinîyane, cinîkî, fênda cinîyan
jinperest rd. cinîperest, cinîdost, zinpare
jinperestî m. cinîperestîye, zinpareyîye, cinîperestênî, zinpareyênî m.
jintî m. cêrîye, veyve m.
jintîtî m. cêrîyîye, veyvîye, cêrîyênî m.
jinû m. ana. zanî, çok, zonî, junî, çuk, zune, çoq, çuek, çîok n.
jinxal m. xalcinîye, xalocine, xalcinî, cinîya xalî, cunîya xalî, xalocune, xalcen m.
jinxapînok rd. cinîxapanok, xapanokê cinîyan
jirêzê h. rêzera, dorera, sireden
jisedî rd. mat. sedra
jivirê rd. tîyayin, tikayin, nacayin
jiwê rd. uca ra, oca ra, wica ra
jiwê derê rd. uca ra, oca ra, wica ra
jiwê ve rd. uca ra, oca ra, wica ra
jixwe xo ra, xo de
h. xora, zaten, zayi, hora, xira, xoma
jixwe ve çûn m. xereqîyayis, xewirîyayis, bêheskewtis, xorasîyayis, xeriqîyayis, balmisbîyayis n.
lng. xereqîyene, xewirîyene, bêhes kewtene, xo ra sîyene, xeriqîyene, balmis bîyene, firîyene, bolmîs bîyene
jixweber rd./h. xover, bixo, xoser, bîzatihî
rd./h. xover, spontane, xoverbîyayis, bixo, xoser
jixweser rd./h. xover, bixo, xoser, bîzatihî
jixweserî rd. otonom, xokeya, xomûxtar, serxo, xoser
jixweveçûyî rd. xayîs, xereqîyaye, bêhes, xewerîyaye, xorasîyaye, xewirîyaye
jiyan m. cuyane m.r heyat n., rîwîyane m.
jiyana hevbesî n. cuyana sîrige m., heyato sîrig n.f cuyana paredare m.r cuyana ortaxe m.
jiyana hevpiskî n. cuyana sîrige m.r heyato sîrig n.r cuyana paredare m.r cuyana ortaxe m.
jiyana xwe derbas kirin lg. cuyana xo ravîyarnayene, heyatê xo ravîyarnayene, cuyana xo derbazkerdene, rîwîyana xo ravîyarnayene
jiyandêr rd. cuyannayox, rîwîyannayox
jiyandin lg. cuyannayene, rîwîyannayene, cuynayene, rîwnayene
m. cuyannayis, rîwîyannayis, cuynayis n.
jiyanî rd. cuyanî, heyatî, rîwîyanî
jiyîn tng. cuyene, rîwîyene, cuwîyene
m. cuyayis, rîwîyayis n.
jiyînandin lg. cuyannayene, rîwîyannayene, cuynayene, rîwnayene
jilet cîlet (n)
jimnastik jîmnastîk (n)
jilêwandin şarandin, lê sor kirin, kiş kirin, kişkişandin
jilêwe kiş, kişkirin, şarandin, lêsorkirin, kişkişandin
jimar jimar, hejmar
hesab
jimardin jimartin, hejmartin, hijmartin
jimare jimar, hijmar, hejmar, nimre, reqem
jimaregir jimaregir, hesabgir, kesa/ê karê jimartina / hesabkirina lêçûn û dahateyan dike
jimaregirî jimaregirî, hesabgirî, jimartina / hesabkirina lêçûn û dahateyan
jimareyî jimareyî, jimarî, tiştê bi jimaran / hejmaran e
jimarkar jimarkar, makîneya hesabkirinê
jimarko hiljimar, statîstîk, jimarko
jimaryar bn jimaregir
jimêre jimêre, di matematîkê de beşa jimare û jimartina wan
jin jin, pîrek, kabanî, kevanî, jinik
jin-be-jin pêguhorkanê, jin-bi-jin (t dema zavayek xwişka xwe dide birayê jina xwe û wa du malbat li hev tên bêyî ku next / qelen ji hev bistînin)
jinane jinane, mîna jinan
ya / yê / yên jinan
jinanî jinanî, jinok, serjin, jinik, nemêr, nezelam
jineşa şabanû, jina şah / padişah / qral / melik
jinêtî jinî, jinîtî, jinbûn
jinewtin bn bîstin
jinxuşk, jinxwişk diş, xwişka jina kesekî
jiwan bn juwan
jiyan jiyan, heyat
jîn
jiyandin jiyandin, wa parastin ku sax bimîne
bi hestekê / di rewşekê de jiyan
jiyandinewe vejandin, vejiyandin, dîsan jîndar / geş / sax kirin
jiyanewe vejîn, vejiiyan, dîsan sax / jîndar bûn, dîsan geş bûn
jiyanî jiyanî, hindî jiyanê giring
jiyar jiyar, bingehîn, pir giring / fer / mihim
jiyarî jiyarî, debara / îdareya jiyanê
ji xew rabûn 일어나다 (i-ro-na-da)
ji kerema xwe re пожалуйста
ji sibê heta êvarê с утро до вечера
ji de. la vazo falis de la tablo
el. li eliris el la urbo
ji ber pro
ji ber çi kial
ji ber ku ĉar
ankaŭ
ji ber sedemekî ial
ji berê ve ekde
ji bilî krom
ji bilî vê cetere
ji bîr kirin forgesi
ji bo por. Plumon estas por skribado
ji bo ku ankaŭ
ji derekî hatin deveni
ji dest çûn perdi
ji dest dan perdi
ji holê rakirin forigi
ji kerema xwe bv.
bonvulu
ji nû ve denove.
ji pêş ve anstataŭ
ji tiştekî ia
ji xeynî krom
ji xêynî vê cetere
jimar nombro
jimartin kalkuli
jin virino
jivîn renkonti
jiyan (lêker) loĝi
(lêker) vivi
(nav) vivo
jiyîn (lêker) vivi