Encamên lêgerînê
û tecrûbe yaş baş
n 1. yaş, ömür (doğuştan beri geçen ve yıl birimi ile ölçülen zaman) * jiyê min sî û pênc e, otuz beş yaşındayım 2. meteor yaş (bir gök cisminin oluşmaya başladığı günden bu güne kadar geçirdiği zaman)
n 1. kiriş (hayvan bağırsaklarından yapılan ve bazı müzik aletlerinde kullanılan tel) 2. kiriş, yay (yay kirişi) * jiya kemanê keman yayı
g 1. da/de * di civînê de ew jî peyîvî toplantıda o da konuştu * min defter jî kirî defter de aldım 2. da/de (şart bildiren fiilerden sonra ‘bile’, ‘dahi’ anlamını verir) * êdî ew dilê min xweş bike jî qîmeta wî nîn e artık gönlümü alsa da değeri yok3. da/de, dahi, bile * ez jî vê nizanim ben dahi bunu bilmiyorum 4. dahi (şart bildiren fiillerden sonra gelerek şartın geçerli olmadığını bildirir) * ew êdî ku bê jî, min nabîne artık gelse dahi beni bulamaz (yek)
ê xwe tije kirin yaşını doldurmak
de .... de * diya wê jî bavê wê jî hatine babası da annesi de gelmiş
avêtin serê kirişlemek * jî biavêje ser sazê sazı kirişle
jî (iv) n anakök
jîdar (i) rd 1. kirişli 2. mzk yaylı (çalgılar için)
jîdar (ii) rd ömürlü
jîdirêj rd 1. ömürlü * Xwedê wê jîdirêj bike Tanrı ömürlü etsin
jîdirêj kirin ömürlü etmek 2. uzun ömürlü, uzun süreli * hevaltiya wan jîdirêj nebû arkadaşlıkları uzun ömürlü olmadı
jîgolo n jigolo (ji xwe re)
jîgolo girtin jigolo tutmak
jîjk bnr jîjo
jîjo kirpi.
zo/n kirpi (Erinaceus europaeus)
jîk n 1. kiriş (hayvan bağırsaklarından yapılan ve bazı müzik aletlerinde kullanılan tel) 2. kiriş (yay kirişi)
jîker nd/nt kirişçi
jîkle m jikle
jîlet m (yapımcısı Gilette’in adından) jilet wekî
jîlet e jilet gibi
jîletkirin m jiletleme
l/gh jiletlemek
jîmnastîk jimnastik.
m jimnastik, kültür fizik
jîmnastîk kirin jimnastik yapmak
jîmnastîka amrazdar sp âletli jimnastik
jîmnastîkker nd/nt 1. jimnastikçi 2. jimnastikçi (jimnastik hocası)
jîn yaşam, yaşantı, hayat.
l/ngh 1. yaşamak (canlılığını, hayatını sürdürmek, sağ olmak) * Baran hîna dijî? Baran hâlâ yaşıyor mu? 2. yaşamak (varlığını sürdürmek) * masî di avê de dijîn balıklar suda yaşar 3. yaşamak (oturmak, eğleşmek) * em li gund dijîn biz köyde yaşıyoruz 4. yaşamak (geçinmek) * hûn çawa dikarin bi vî pereyî bijîn? siz bu kadar parayla nasıl yaşıyorsunuz? 5. yaşamak (herhangi bir durumda bulunmak veya olmak) * bi tena serê xwe dijî tek başına yaşıyor 6. mec yaşamak (sürmek, devam etmek) * wê bîranîna wî tim bi me re bijî onun anısı bizimle hep yaşayacak 7. mec yaşamak (varlık, endişesiz, hoş vakit geçirmek, keyif sürmek) * ew li cihên xweş dijîn onlar güzel yerlerde yaşıyorlar 8. mec yaşamak (bir durumu yaşar gibi olmak, duyum hissetmek) * wekî ciwanan dijî gençler gibi yaşıyor wekî
m 1. yaşam, hayat, dirim * tu tiştek ji jînê ne girîngtir e hiçbir şey yaşamdan daha önemli değildir 2. yaşam, hayat (doğumdan ölüme kadar geçen süre, ömür) 3. yaşam, yaşantı, hayat (hayat biçimi, içinde yaşanılan şartların bütünü) * jîna li gund köydeki hayat 4. yaşam, hayat (meslek ve durum) * jîna mamostetiyê öğretmenlik hayatı 5. yaşam, hayat (geçim şartların tümü) * jîna xwe bi nivîsarên xwe didomîne hayatını yazılarıyla kazanıyor 6. yaşam, hayat (canlılığı gösteren hareket, kaynaşma) * li vê malê tiştek bi navê jînê tune bu evde hayat adına bir şey yok 7. yaşam, hayat (canlı varlık, yaşamayı sağlayan şartların tümü) * li heyvê jîn nîn e ayda hayat yok 8. yaşam, hayat (bir kimsenin tarihi biyografisi, hayat öyküsü, hayat hikayesi) * jîna Îsmaîl Beşîkçî İsmail Beşikçi’nin hayatı
jîn bûn l/ngh yaşamak
jîna kar nd iş yaşamı
jîna şevbihêrkan (an jî şevê) gece hayatı
jînda rd canlandırıcı
jîndar rd 1. canlı, yaşayan, diri (yaşamakta olan) 2. yaşayışlı
jîndarî m 1. yaşamsal, hayatiyet 2. canlılık
jînde rd zinde, dinç
jîndegan rd canlı
jînder nd cansız varlık
jîndewar rd 1. dinç, zinde 2. yaşayan
jîndewar bûn l/ngh dinçleşmek, dincelmek
jîndewar kirin l/gh dinçleştirmek
jîndewarbûn m dinçleşme, dincelme
jîndewarî m yaşam
jîndewarkirin m dinçleştirme
jîndin l/gh yaşamak
jînekolog nd/rd jinokolog
jînekolojî 1. jinokoloji 2. jinokoloji, nisaiye (hastanelerde kadın hastalıklarıyla ilgili bölüm)
jînemûçe m ömürboyu maaş
jînenîgarî m öz geçmiş, yaşam öyküsü, biyografi, hayat hikayesi, biyografya
jînenîgariyî rd biyografik
jînewar n doğal ortam
jîngeh m 1. yerleşim yeri (birimi) 2. çevre, ekoloji
jîngeha çandî kültürel çevre
jîngeha civakî toplumsal çevre
jîngeha siruştî doğal çevre
jîngehî rd çevresel
jîngehzan nd/nt çevrebilimci, ekolojist
jîngehzanî m çevrebilim, ekoloji
jîngiringî hayati önemde.
jînî rd yaşamsal, hayatî
jînkar rd yaşayışlı
jînkuj rd yaşam öldüren
jînname m öz geçmiş, biyografi
jînnameyî rd biyografik
jîno m diz
jînpîv m biyometre
jînyarî m sosyal yaşam
jîps jeo/m jips, alçı taşı
jîqut rd 1. ömürsüz 2. mec kısa süreli, yararsız
jîr zeki, becerikli, mahir, çalışkan.
rd 1. zeki, anlaklı * heywana herî jîr meymûn e en zeki hayvan maymundur 2. zeki (çabuk kavrayan) * xwendekareke jîr zeki bir öğrenci 3. psîk zeki, anlaklı 4. zeki (zekâ varlığı gösteren) * pênûseke wê ya xurt û jîr heye güçlü ve zeki bir kalemi var 5. becerikli, yetenekli
jîr bûn zeki olmak
jîr e akıllı uslu
jîrahî bnr jîrayî
jîrane beceriklice, zekice.
h zekîce
jîrayî m 1. zekâ, anlak 2. zekilik
jîrayî kirin zekice davranmak
jîrek zeki, becerikli, mahir, çalışkan.
rd 1. zeki, anlaklı * heywana herî jîrek meymûn e en zeki hayvan maymundur 2. zeki, yatkın (çabuk kavrayan) * xwendekareke jîrek zeki bir öğrenci 3. becerikli, yetenekli 4. nd/nt akil adam
jîrek bûn zeki olmak
jîrekatî m anlıkçılık, entelektüalizm, zihniye
jîrekbûn m 1. zekâ 2. zekilik
jîrektî m zekâ, zeyreklik, zekâvet
jîrên me sekinîn dînên me bi pêş ketin akıllı düşününceye kadar deli çocuğunu (veya oğlunu) everir
jîrî m anlak, zekâ, zeyreklik
jîrik nd/nt 1. akıl hocası, akıl öğreten, öğüt veren (birine yol gösterip akıl öğreten kimse) 2. akıl kethüdası, bilmiş (herkese akıl öğretme merakında olan kimse) 3. akıllı (karşısındakinin düşüncesizliğini belirtmek için söylenen uyarma sözü) 4. akîl, akıllı, bilici
jîrika poran akıl hocası (herkese akıl öğretmeye meraklı kimse)
jîrikî m 1. akıl hocalığı 2. akîllik, bilicilik
jîriktî m akıllılık
jîriktî kirin akıllılık etmek
jîrîya tevayî ped genel zekâ
jîriyî rd anlaksal
jîrtî m zeyreklik
jîrzan nd/nt filosof
jîrzanî m düşünbilim
jîujîtsû m jiujitsu (Japon güreşi)
jîujîtsûker n jiujitsucu
jîvan m 1. randevu 2. vakit, zaman
jîvan dan randevu vermek
jîvan dan hev l/bw randevulaşmak
jîvan girtin (an jî stendin) gün almak, randevü almak
jîvanya (yekî) hebûn randevusu olmak
jîwar bnr cîwar
jîwer m 1. saadet 2. edebiyat çevresi
[I] daçekek e û wateyê xurt dike mînak: ez jî hatim [II] umir, temen [III] qews, kevan
.
Herwiha: hoker, herwiha, herwisan, hem, him, lê zêde, û: Ez jî dixwazim bêm. Wî du bira jî hene. Ez dê bikirrim û bifiroşim jî.heta bi...gihê, heta bi marî gihê,xweliyê bi qinyat dixwe. heta bi Kosovayê gihê,azadiya xwe heciland..
Herwiha: jik, jîkBi Kirmaşanî, îş. Bi soranî: -îş.
ji: hevreha devokî ya kurmancî jik û ji (bi maneya herwiha, jî), soranî -îş, zazakî cî, farisî نیز (nîz) û pehlewî nîz (herdu bi metatezê), sanskrîtî च (ça), albanî dhe (û), latînî -que, yûnaniya kevn τε (tê: jî, herwiha, û) hemû ji Proto-hindûewropî -kʷe (û)..
jî derî (navdêr, mê) jê pêştir, ji bilî.
ji: jî +-derî
jîbon (navdêr) hin cûnên meymûnan in.
Herwiha: cîbon, gîbon
jîdar (rengdêr) bitêl , têldar.
ji: jî +-dar
jîdirêj (rengdêr) berxwedar, binesîb, bextiyar.
Bikaranîn: Lêker: jîdirêj bûn. Navdêr: jîdirêjbûn
jîdirêj bûn (lêker)(Binihêre:) jîdirêj
jîdirêjbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) jîdirêj
jîdirêjî (rengdêr) temendirêjî
jîgolo (navdêr, nêr) zelamên leşfiroş, mêrên ku fihûşê dikin anku seksê difiroşin jinan.
Herwiha: cîgolo, gîgolo.
ji wêjeyê: Rojnamê cîh daye dîtinên xortekî Kurd bi navê Erkan ku bi xwe wek Jîgolo (mêrê ku bi peran xwe difiroşe jinan) dixebite.(Lotikxane.com, 5/2008).
ji: Ji frensî gigolo ji gigue.
: jîgolotî, jîgoloyane, jîgoloyî
jîgolotî (navdêr, mê) karê jîgoloyan, leşfiroşî, fihûş, seksa ku zelam difiroşin û jin dikirrin.
Herwiha: cîgolotî, gîgolotî, cîgoloyî, gîgoloyî, jîgoloyî.
ji wêjeyê: Erkanê me ji rojnamê re dibêje:”Jîgolotî bûye pîşe û beşek ji beşên bazirganiyê. Bi taybet di mehên havînê de xortên ji rojhilata Tirkiyê (Kurdan qest dike) tên bajarên wek Antalayyê û derdê dilê jinên Ewrûpî derman dikin.(Lotikxane.com, 5/2008).
ji: jîgolo + -tî
jîgoloyane (rengdêr) bi awayekî jîgolo.
ji: jîgolo + -ane
jîjo jûjî
jîkele 1. nipnû 2. ter û taze
jîker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê jî dike.
ji: jî + -ker
jîkurtî (rengdêr) temenkurtî, kêm
jîle (navdêr, mê) êlek, qutik, êlek (ku jin li ser blûz de li xwe dikin).
ji: hevreha tirkî jile, herdu ji frensî gilet (> inglîzî gilet) ji erebî jispani chaleco جليقة (celîqet) jitirki yelek ji tirkiya kevn yél- (pif dan, pif kirinê). Ji eynî rehî: cil, cilik, êlek.
jîlêt (navdêr) devik, gûzan, amûrê ku mirov pê rihên xwe ditiraşe.
Herwiha: cilêt, cîlêt, jilêt.
ji: Ji frensî gilette
jîmnastîk (navdêr, mê) bedenparêzî, meşq, antreman, îdman.
ji: jîmnastî +-k
jîmnastîk kirin (lêker) bedenparêzî kirin, îdman kirin, meşq kirin.
ji: jîmnastîk + kirin
jîn jiyan, heyat *"jin kaniya jînê ye"
(lêker) li jiyanê bûn/man: Dapîra wî sed û du salan jiya. jiyan domandin: Tevî hemî kuştaran jî Neteweya Kurd her dijî. mal li derekê hebûn: Ew li Ewropayê dijî. debara jiyana xwe kirin: Ger tu bêkar bimînî, dê çawan bijî?, zewq ji jiyanê wergertin: Bi rastî ew dizanin çawan xweş bijîn. berdewam bûn: Ew miriye lê romanên wî her dijîn.(navdêr, mê) rewşa piştî welidînê û berî mirinê, can, ruh: jiyana xwe ji dest dan (mirin), hemî dema ku kesek sax e: Hemî jiyana xwe me xweşî nedîtiye. tiştên dijîn bi hev re: Ew pisporê jiyana şêran e. hemî dema tiştek dixebite yan tê
Bikaranîn: Jiyana van lampeyan ne dirêj e. awayek yan parçeyek ji jiyanekê: jiyana kurdan ya civakî jiyana min ya li derveyî welat, çalakî, aktîvîte: Ev bajarr bi şev jî tijî jiyan e. xweşî, rehetî: Me ti jiyan nîne. awayê jînê: Pirraniya mirovên vî bajarrî jiyanek dijwar dijîn. jiyanname, biyografî hemî bûyerên giring yên jiyana kesekê/î (bi taybetî dema tê nivîsîn): Wî pirtûka Jiyana Celadet Alî Bedirxan nivîsiye. mijara berhemek hunerî: Helbestên wê li ser jiyanê ne. giyan, ruh, saxî, rih, jiyan, heyat, tendiristî, sehet, hebûn, debar, maldar kirin, jî, temen, kirin, jiyar, jiyan kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ژین.
Herwiha: jiyan. Tewîn: Lêker: -jî-.
Hevwate: Navdêr: heyat. Biwêj: jiyan(a xwe) ji dest dan: mirin.
ji: Têkildarî jî (navdêr) û jiyan, Proto-hindûewropî: gwei- (jîn), Proto-aryayî: ǰai (jîn) Avestayî: jwa- (jîn) Farisiya Kevin: jīw- (jîn) Pûnjabî: jyw- (jîn) Middle Persian: zyw- (jîn) , harezmî: zyw- (jîn) Sogdî: zw- (jîn) Farisî: zīy- (jîn) pe: žwak- (jîn) … ir Kurmancî: jîn (jîn) Kurdî (Soranî): jîn (jîn) Hewramî: jîwa- (jîn) Zazakî: cu, cuye, ciwayen (jîn) Sanskrîtî: jīv- (jîn) Latînî: vīvo (jîn) Yewnanî: bio- (jiyan) enk: cwic (lez) Înglîzî: quick (lez) ... Çavkanî: Cheung p.222, Watkins p.33, Etymonline, Hem-rıstım: jîndar, zindî.
: jîndar, jîndarî, jînî, jînname, jînnamekî, jînamenivîs, jînamenivîsî, jînameyî, jînnîgar, jînnîgarî, jînnîgarkî, jînnîgarnivîs, jînnîgarnivîsî
jîndar 1. candar, giyanewer 2. nemirî
(rengdêr) biruh, bican, candar, tişta/ê yan kesa/ê dijî anku ne mirî ye.
Herwiha: jiyandar, jîyandar.
Hevwate: bijîn.
ji: jîn + -dar.
Bikaranîn: Lêker: jîndar bûn, jîndar kirin. Navdêr: jîndarbûn, jîndarkirin Rengdêr: jîndarbûyî, jîndarkirî.
: jîndarî
jîndar bûn (lêker)(Binihêre:) jîndar
jîndar kirin (lêker)(Binihêre:) jîndar
jîndarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) jîndar
jîndarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) jîndar
jîndarî (rengdêr) jiyan bi ser birin, dinyadarî
jîndarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye jîndar kirin
jîndarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) jîndar
jînde (navdêr) jîndar, giyandar, canewer, giyanewer, benderuh, zindî, zînde, mirov û ajel û hemû tiştên biruh.
ji wêjeyê: Mirov goya jîndeyê herî biaqil e belêm bi tabûyan jiyan li xwe kiriye jahr û mirin!(Rojan Hazim: Tabû û tolerans, Xweza.com, 7/2004).
ji: jîn + -de.
: jîndehî, jîndetî, jîndeyî
jînde bûn (lêker)(Binihêre:) jînde
jînde kirin (lêker)(Binihêre:) jînde
jîndebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) jînde
jîndebûyî (rengdêr) (Binihêre:) jînde
jîndekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye jînde kirin
jîndekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) jînde
jîndenas (navdêr, mê) biyolog, jiyannas
jîndenasî (navdêr, mê) biyolojî, jiyannasî
jîndetî (navdêr, mê) rewşa jîndebûnê.
ji: jînde + -tî
jîndewar (rengdêr) candar, zîndewer.
Bikaranîn: Lêker: jîndewar bûn, jîndewar kirin. Navdêr: jîndewarbûn, jîndewarkirin Rengdêr: jîndewarbûyî, jîndewarkirî
jîndewar bûn (lêker)(Binihêre:) jîndewar
jîndewar kirin (lêker)(Binihêre:) jîndewar
jîndewarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) jîndewar
jîndewarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) jîndewar
jîndewarî (navdêr, mê) tenduristî, zîndetî, mecal.
ji: jînde +-warî
jîndewarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye jîndewar kirin
jîndewarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) jîndewar
jînekolojî (navdêr, mê) nexweşîna pîrekan, nexweşîna jinan.
ji: jînekoloj +-î
jînenîgarî serpêhatiya kesekî ya di jiyanê de
jînenîgerî (rengdêr) jiyanname
jînewe (Soranî) (lêker)wate, vejîn
jînewer (navdêr, mê) Afirandîyên dijîn, şêweyên jiyanê ku wek hebûnek têne hejmartin wekî ajalan, riwekan, kavkulîlkan (kuvark), bakterîyan, Şêweyek jiyanê ku ji beşên pêwendîdar û rêxistinkirî ku her yek karekî cûda dike pêk hatiye.
Bide ber: bûnewer, hûrjînewer, jiyan
jîngeh cihê ku jiyana giyaneweran lê didome *“viran, ji tu kesî re jîngeh ava nekiriye”
(navdêr, mê) cihê mirov lê dijî, derdor, hawirdor (bi taybetî siriştê derdorên mirovî).
Herwiha: jînga, jînge, jîngih, jiyanga, jiyange, jiyangeh, jiyangih.
ji: jîn + -geh.
: jîngehî, jîngehnas, jîngehnasî, jîngehparêz, jîngehparêzî, jîngehvan, jîngehvanî, jîngehzan, jîngehzanî
jîngehhez (navdêr) kesên ku ji jîngehê hez dikin.
Têkildar: jîngehparêz, jîngehperwer, jîngehnas.
ji wêjeyê: Li Amadê li Parka Sumer behişta (cinet) jîngehhezan!(Hircok.blogspot.com, 10/2009).
ji: jîngeh + hez.
: jîngehhezî
jîngehhezî (navdêr, mê) rewşa jîngehhezbûnê.
ji: jîngehhez + -î
jîngehî (navdêr, mê) rewşa jîngehbûnê.
ji: jîngeh + -î
jîngehnasî zanistên ku pisporiya wan ristiya der û dorê ye
jîngehparêz (navdêr, mê) ekologîst, hawirdorparêz, siriştparêz
jîngehvanî (navdêr, mê) karê jîngehvanan.
ji: jîngehvan + -î
jîngehzan (navdêr, mê) jiyangehzan.
ji: jîngeh +-zan
jîngezan pişka biyolojiyê ya ku lêkolînan li ser têkiliyên jîndaran û jîngehên wan dike.
ji: jîngeh + zan
jînhat (navdêr, nêr) (navdêr, mê) navek kurdî yê jin yan û mêrane
jînî (navdêr, mê) rewşa jînbûnê, jiyanî, jîndarî.
ji: jîn + -î
jînjan (navdêr, nêr) (navdêr, mê) navek duzayende
jînkarî (navdêr, mê) debar, bijêw, jîwarî, hebûn, man.
ji: jîn +-karî
jînname (navdêr, mê) jîyanname.
ji: jîn +-name
jînsal (navdêr, mê) temen, jî
jînşê 1. kesê ku dikare bijî 2. kesê ku dikare xwe ragire û nemire 3. berxwedêr
jînvan navek kurdî duzayende
jînwar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) navek kurdî duzayende
jînyar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) navek kurdî duzayende
jîr 1. biaqil 2. hişmend 3. jêhatî 4. zîrek
jîr bûn (lêker)(Binihêre:) jîr
jîr kirin (lêker)(Binihêre:) jîr
jîrahî (navdêr, mê) jîrayî, jîrî, jîrtî, hiş bûn.
ji: jîr +-ahî
jîrane wekî/sezayî jîran
(rengdêr) zîrekane, pehlewanî, hi yarî
jîrayî (navdêr, mê) jîrî, zeka, zîrektî, jîrektî.
ji: jîr +-ayî
jîrbêjî (navdêr, mê) lojîk, vac, mantiq, beraqilî, hişmendî
jîrbêjîkî (navdêr, mê) bi jîrbêjî.
ji: jîrbêjî +-kî
jîrbêjîkirî (rengdêr) hişdarîkirî.
ji: jîrbêjî +kirî
jîrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) jîr
jîrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) jîr
jîrek jîr
(rengdêr) jêhat, zîrek, çalak, çeleng, fêris, pêşketî, jîr
jîrekane (rengdêr) bi zîrayî, zîrekî.
ji: jîrek +-ane
jîrekatî (navdêr, mê) entelektualîzm.
ji: jîrek +-atî
jîrekî (navdêr, mê) bi şehrezayî, bi jêhatînî, jîrkî.
ji: jîrek + -î
jîrektî jîrî
(navdêr, mê) jîrî, jîrayî, zîrektî, zeka, jîrtî.
ji: jîrek +-tî
jîrfon (navdêr, mê) jîrtelefon, smartfon
jîrî 1. biaqilî 2. hişmendî 3. jêhatîtî 4. zîrektî
(navdêr, mê) aqil, zeka, zîrekî, jêhatin, hêginî, lîmet, hiş, dahîtî, jîrbûn, taybetmendiya kesên jîr, hinêra famkirin û fêrbûna tiştan, awiz, hişyarî, hişmendî, têgihiştin, famatî, fama, çelengî, fêrisî, egîdî, gernasî, çalakî, aktîvî, xurtî, rewanî, segvanî, zîrekbûn, zekîtî, deha, jêhatîtî, mejî.
Herwiha: jîrîtî, jîrtî.
ji: jîr + -î
jîrî tî (navdêr, mê) şehreza yî.
ji: jîrî +-tî
jîrîkî (navdêr, mê) bi jîrî.
ji: jîrî +-kî
jîrkî 1. ji dema ku (hoker) , (devokî) ji dema ku ... ve, jcirkû.
Herwiha: cîkî cîrkî jîkî.
ji wêjeyê: birano kî ji we gotina `jîrkî` bi kar tîne... li ba me bi wateya `ji dema ku` tê.... ew di pirtûka Celadet Bedirxan û Roger Lescot derbas dibe... Lê ji bilî Efrînê min li tu der ew nebîst.... Jîrkî ez hatim vî bajarî, min tu polîsek nedît. ango: ji dema ku ez hatim vî bajarî. Jîrkî bi devoka Efrînê - û herweha ku nêzîkî herêma Behdînan û devoka Zizîrê ye - ji aliyê ku û dibe î mînak zeytûn > zeytîn, tembûr > tembîr - dibe hemberî peyva `j`cirkû` ya ku li Kobaniyê tê bikaranîn. Di nerîna min de jî ew asîmîlasyona van peyva ye ji-cara-ku. jêder Li cem me li Çewligê/Bîngolê cîrkî an jî cîkî heye tê wateya ji dema tiştek lê bûyiye vir ve tê karanîn. jêder
jîrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye jîr kirin
jîrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) jîr
jîrtelefon (navdêr, mê) jîrfon, smartfon, telefonên jîr, telefonên destan yên ku herwiha taybetmendiyên kompûterên destan jî tê de hene.
ji wêjeyê: Di eslê xwe de hinek parçeyên IPhoneyê jî Samsung çêdike û difiroşe Appleyê. Di dîzayna rûperê destpêkê de wekheviyek di nêvbera Galaxy S II û Iphoneyê de hebe jî Samsung dikare bi nûvekirina (update) programa jîrtelefona xwe guhortineka biçûk bike û ji Appleyê xelas bibe..
ji: jîr + telefon, wergerra smartphone (smart + phone) ya inglîzî.
: bêjîrtelefon bêjîrtelefonî bijîrtelefon jîrtelefonçêker jîrtelefondar jîrtelefondarî jîrtelefonî jîrtelefonsaz jîrtelefonsazî jîrtelefonvan jîrtelefonvanî
jîrtelefondar (rengdêr) bijîrfon, bismartfon.
ji: jîrtelefon + -dar.
: jîrtelefondarî jîrtelefondarîtî jîrtelefondartî
jîrtelefondarî (navdêr, mê) rewşa jîrtelefondarbûnê.
ji: jîrtelefondar + -î
jîrtelefonî (navdêr, mê) rewşa jîrtelefonbûnê.
ji: jîrtelefon + -î
jîrtelefonvanî (navdêr, mê) karê jîrtelefonvanan.
ji: jîrtelefonvan + -î
jîrzanî (navdêr, mê) zana, seyda, hindûzan (sanskrîtî.
ji: jîr +-zanî
jîvan heyz
jîwarî (navdêr, mê) debar, bijêw, jînkarî, hebûn, man.
ji: jî +-warî
jîwer (navdêr, mê) şaristanitkiri), jiyarî, jiyar.
ji: jî +-wer
jîy di lêş de rehên stûr
(n) (temen, emr) age
(adv.) also, as well
too, also, as well (used after the word it refers to: ez jî ‘I too ...’)
enclitic also, even, emphasizes preceding word
too, also, as well (used after the word it refers to: ez jî ‘I too ...’)
jî (herwiha) also
jî- see=jiyan(to live), jîn
jîlet (m.) razor blade
jîn to live
life
jîv.i. to live
jîn dan to give life
jîndar (adj.) alive, strong
alive, living; dinya jîndar=the world of the living
jînekolojî gynaecology
jînenîgarî (n) biogpraphy; (adj.) biogpraphic
jîngeh domicile
jîn  life
jîr intelligent, bright, clever, shrewd, brilliant
talented, skillful.
clever, smart, wise
jîrî f. diligence, talent
auch
Lebensdauer
Sprungfeder
und
jîn Leben
jîndar lebend
lebendig
jîr aktiv
geschickt
intelligent
klug
schlau
jîr klug
jîr û beza geschickt und schnell
jîrane geistreich
jîrî intelligenz
Verstand
jîyin leben
n. bijî, bijîyê kevanî n.
n. dul, dulbend n.
rd. kî, zî, jî, çî
m. meres (kutik) n.
n. cu, e m., rî, cusere, rîw, emir n.
jîdirêj rd. cuderg, emrderg, rîderg, emirderg, rîwderg
jîgolo n. jîgolo, gampolker, gampolcî n.
jîjk n. zoo. juje, dije, duce, zuze, dice,jije, joje n.
jîjkî derya n. zoo. jujeyê awe, jujeyê deryayî n.
jîjo n. zoo. juje, dije, duce, zuze, dice, jije, joje n.
jîkele rd. sawî, saba, sawe, sebî
jîlet m. jîlet, cîlet n.
jîmêrker m. hûmardoxe, hûmarkere m.
jîmnastîk m. jîmnastîk, gîmnastîk n.
jîn lng. cuyene, rîwîyene, cuwîyene
m. cuyayis, cuwîyayis, rîwîyayis n.
m. cuyane m.r heyat n. , rîwîyane m.
jîndar rd. cande, gande, candar, ganî, gîyande, cunde
jîndarî rd. cuyanî, heyatî, rîwîyanî
m. candarîye, gandarîye m.
jînde rd. cande, gande, candar, ganî, gîyande, cunde
jîndewar rd. cande, gande, candar, ganî, gîyande, cunde
jîndewar bûn tng. cande bîyene, gandeyîyene, gîyande bîyene
jîndewarbûn m. candebîyayis, gandebîyayis n.
jîndewarî m. candeyîye, gandeyîye m.
jînenîgarî m. cuyannîgarîye, bîyografî, rîwîyannîgarîye, cuyanname m.
jînenîgarîyî rd. bîyografîk, cuyannîgarîyên, cuyannameyên
jînenname m. cuyannîgarîye, bîyografî, rîwîyannîgarîye, cuyanname m.
jîngiringî rd. cuyanî, heyatî, rîwîyanî
jînî rd. cuyanî, heyatî, rîwîyanî
jînsal n. cu, e m., cusere, rî, emir n.
jîr rd. çêr, zîrek, cîr, cîrek, zîr
jîr bûn tng. çêr bîyene, zîrek bîyene
jîrane rd. çêrane, zîrekane, zîrekî, çêrkî
jîrayî m. zîrekîye, zeka, feraset, çêrîye m.
jîrek rd. çêr, zîrek, cîr, rîrek, zîr
jîrek ane rd. çêrane, zîrekane, zîrekî, çêrkî
jîrî m. zîrekîye, zeka, feraset, çêrîye m.
jîrîya tevayî n. zîrekîya pêroyî, zekawo pêroyî, fireseto pêroyî n.
jîvan m. randevu, termîn, randewî n.
jîvan dan tg. randevu dayene, termîn dayene
jîvan girtin tg. randevu girewtene, termîn girewtene
jîy n. gilinde, gilîye m.
jîyan m. cuyane m.r heyat n. , rîwîyane m.
jîmnastîk idman
jimnastik
bn jiyan
jîhatin pêşketin, peresîn, firajî
jîjk bn jîşk
jîlemo xwelî (t ya germ / sor)
jîn bn jiyan
jîname jînname, jiyanname, jînenîgar, bîbliyografî, çîrokjiyan, çîroka jiyana kesekê/î
jîndar jîndar, sax, nemirî
saxlem
jîndarî jîndarî, saxî, nemirinî
saxlemî, tenduristî
jîr jîr, ya / yê dikare / dişê (zû yan bi asanî) tê bigihe / fam bike
aşt, tena, rehet, tebitî, vehewayî (t zarok dema nagirî)
jîrane jîrane, bi jîrî, wek jîran
aştane, tenayane, wek yên aşt / tena
jîrbêj jîrgo, (mirova/ê) bi mantiqî / lojîkî karên xwe dike
jîrbêjane jîrgoyane, wek jîrgoyan
jîrbêjî jîrgoyî, mantiq, lojîk
jîrî jîrî, hêza / şiyana têgihîna / famkirinê (t zû yan bi asanî)
jîrkele aşt, tena, rehet, tebitî, vehewayî (t zarok dema nagirî)
jîşk jûjî, jûje, jîjo
jîwar jîwar, pozîsyon, rewşa / pileya mirovek di jiyana xwe de tê de
jîy... bn jiy...