Encamên lêgerînê
jêr rd 1. alt (ast, üst karşıtı) 2. alt (bir kaç şeyin içinde bize uzak olanı) 3.m alt (birkaç şeyden yere yakın olanı)* qata jêrê alt kat 4. alt (tamlamalarda; sınıflamalarda ikinci derecede anlamında) 5. aşağı (bir şeyin alt bölümü) * jêra bîrê tarî ye kuyunun aşağısı karanlık 6.rd aşağı (bir yere göre daha alçak yerde olan) * taxa jêr aşağı mahalle
jêr û jor aşağılı yukarılı
jêrav m su altı
jêravahiyî rd alt yapısal
jêravayî 1. altyapı (bir yapı için gerekli olan yol, kanalizasyon, elektrik, su gibi tesisatların hepsi) 2. sos/m alt yapı
jêrawirandin m 1. -den geçirme 2. -den aşırma
jêrawirîn m 1. -den geçme 2. -i geçme (bir şeyi veya kimseyi geride bırakma) 3. -i aşma
jêrax m toprak altı, yer altı
jêraxîr rd toprak altıya ilgili, yer altıyla ilgili
jêrazî rd 1. (birinden) razı, memnun 2. -den hoşnut
jêrazîbûn m 1. (birinden) razı olma, memnun olma 2. -den hoşnut kalma
jêrazîman m 1. (birinden) razı kalma 2. -den hoşnut kalma
jêrbihurk m alt geçit
jêrçav nd gözaltı
jêrçav kirin l/gh göz altına almak
jêrçavî m göz altı
jêrçiq m alt şube
jêrdest rd 1. ast 2. ezilen, mazlum
jêrdestî m 1. astlık 2. mazlumluk
jêre rd alt (tamlamalarda; sınıflamalarda ikinci derecede anlamında)
jêre li çepikan dan (an jî xistin) alkış tutmak
jêrebeş m alt bölüm
jêrebihur m alt geçit
jêreçene ant/m alt çene
jêreçerm ant/n deri altı
jêreçîn m alt sınıf
jêrecure biy/m alt cins, alt tür
jêrederbas m alt geçit
jêrefamîle zo/m alt familya
jêrehabûn m (birinden veya bir şeyden) kurtulma
jêrejor h alt üst
jêrejor kirin l/gh alt üst etmek (alt yüzünü üst yüzüne getirmek) * nanê sêlê jêrejor kir gözlemeyi alt üst etti
jêrejorkirî rd alt üst edilmiş (alt yüzü üst yüzüne getirilmiş)
jêrejorkirin m alt üst etme (alt yüzünü üst yüzüne getirme)
jêrelêv ant/m alt dudak
jêreliq m alt şube
jêremalbat zo/m alt familya
jêreman m 1. (birine) kalma 2. (birine) intikal etme (miras olarak babadan oğula geçme) 3. yanına kâr kalma
jêrenivîs sn/m alt yazı
jêrenivîs nivîsandin alt yazılamak
jêrenivîsdar sn/rd alt yazılı
jêrenot m dipnot, çıkma yapma, tahşiye
jêrerd n yeraltı
jêreşandî rd alacak olan, alıcı
jêrevandin m -den kaçırma (yasal olmayan yoldan mal çıkarma)
l/gh -den kaçırmak (yasal olmayan yoldan mal çıkarmak)
jêrevîn m 1. (bir yerden) kaçma 2. (birinden) kaçma (kendini göstermeme, rastlamamaya çalışma) 3. (birinden veya bir şeyden) çekinme, sakınma 4. (bir şeyden) kaçma, kaçınma, imtina etme
l/ngh 1. (bir yerden) kaçmak 2. (birinden) kaçmak (kendini göstermemek, rastlamamaya çalışmak) * tim ji bavê xwe direviya babasından sürekli kaçıyordu 3. (birinden veya bir şeyden) çekinmek, sakınmak 4. (bir şeyden) kaçmak, kaçınmak, imtina etmek
jêrewaştin m silme (kazıyarak veya sürterek yok etme)
jêrhişî psî/m bilinç altı
jêrî rd aşağı, alt ile ilgili
jêrihotin m silme, hakketme (yazı ve şekilleri kazıyarak veya sürterek yok etme)
jêrin alt, alt taraf.
jêrîn rd aşağı, alt ile ilgili
jêrizgar rd (bir şeyden) azade
jêrizgarbûn m 1. (birinden veya bir şeyden) kurtulma 2. vaziyeti kurtarma
jêrmal m bodrum
jêrnav n yazı alt başlığı
jêrnivîs alt yazı
jêrsor fiz/m kızıl ötesi
jêrtirîn rd 1. asgarî 2. edna, en aşağı
jêrxan bnr jêrxane
jêrxane 1. altyapı (bir yapı için gerekli olan yol, kanalizasyon, elektrik, su gibi tesisatların hepsi) 2. sos/m alt yapı
jêrxaneyî rd alt yapısal
jêrzanav m alt kimlik
jêrzemîn m zeminlik, ev altı, bodrum
jêr 1. bin, bintar 2. qûntar 3. (di erdnîgariyê de) aliyê başûr jêr
daçek(navdêr, mê) xwarê, binî, ne jor, ne silal, ne serî: hatin jêr (ji cihekê bilind hatin cihekê nizm), başûr, cinûb, rexê ku dikeve destê çepê dema ku mirov berê xwe dide rojavayê.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ژێر.
Dijwate: jor.
Bide ber: evraz, nişîv.
ji: hevreha soranî ژێر (jêr), zazakî cêr, farisî زیر (zîr, zêr), belûçî چره (çire) û شره (şire), pehlewî ejêr, ezêr, heç-ezêr, avestayî heçe-eðeiri (ji heçe ji + eðeiri binî), hemû ji Proto-hindûewropî sekʷ- + ndʰero (çûn binî). Binêre: ji + ni-..
: jêra, jêrda, jêrde, jêrî, jêrîn, jêrva, jêrve, jêrxan, jêrê, jêrva, jêrve
jêr erd e, jor esman e (biwêj) rewş zor û bêderfet e. ez jî di nav de gut bûme û marne, jêr erd e, jor esman e.
jêr- pêşgir, pêşbendikek e diyar dike ku tiştek li jêr tiştek din e: jêrban, jêrdest, jêrzarava.
Hevwate: bin-.
Dijwate: jor-, ser-.
ji: jêr
jêrakirin (navdêr, mê) jêbirin, kêmkirin.
ji: jê +rakirin
jêrav (rengdêr) bin-av, di bin avê de, paqij, pak, bijûn, xawên, temîz.
ji: jêr + -av.
: jêravî, jêravîtî
jêrav bûn (lêker) pak bûn.
ji: jêrav + bûn
jêravî (navdêr, mê) rewşa jêravbûnê.
ji: jêrav + -î
jêrawirandin (navdêr, mê) jêbuhartin, jêderbaskirin.
ji: jê- +rawir +-andin
jêrazîbûn (navdêr, mê) teswîb, pejirandin, qebûlkirin, pêrazîbûn, pesindkirin, sencandin
jêrbor (navdêr, mê) binbor, rêjêr, rêbin
jêrçande (navdêr, mê) binçande, pişkçande, parçande, beşçande, hûrçande, komek kesên ku bi hin awayên jiyana xwe (bo nimûne bi cilên xwe) ji çandeya derdorên xwe hinekî cuda ne: jêrçandeya ciwanên anarkîst/hîphopê û hwd..
ji: jêr- + çande, wergerra subculture ya inglîzî
jêrçûn (navdêr, mê) daketin.
ji: jêr +çûn
jêrdestî (navdêr, mê) bindestî, koletî, evdalî, bindestbûn, nebûna azadiyê, ne serxwebûn, ne rizgarî, ne xweserî, nokerî, xulamî, benîtî, evdî, evdalbûn.
Bide ber: serdestî, zordestî.
ji: jêrdest + -î
jêredanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) jê re
jêrehebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) jê re
jêreketin (navdêr, mê) (Binihêre:) jê re
jêrekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye jê re kirin
jêreman mîrat
jêrenivîs (navdêr, mê) binnivîs, binwêne.
ji: jê re +-nivîs
jêrenivîsdar (rengdêr) binnivîsdar, bijêrenivîs.
ji: jêrenivîs +-dar
jêrenot perawêz, têbinî, dehmen, perawêzkirin
jêrevîn (lêker)xwejêdûrdan, dirêxbûn, xwevedan.
ji: jê- +rev +-în
jêrîn cihê li bin, aliyê li bintarê
(rengdêr) tiştê li jêr, binî, nizm, başûr, başûrî, cinûbî.
Herwiha: jêrî.
Dijwate: jorîn.
ji: jêr + -în
jêrla jêla
jêrmayî (rengdêr) mayî, bermayî.
ji: jêr +mayî
jêrnivîs nivîsa ku li bin tê xuyakirin; têbinî
(navdêr, mê) herfên yan hejmarên ku li gel herf û hejmarên din tên nivîsîn lê hinekî ji rêza wan nizmtir û bi giştî hûrtir in:Nivîsa normal jêrnivîs, jornivîs.
Herwiha: jêrnîşan.
Dijwate: jornivîs jornîşan.
Bide ber: binnivîs. Binêre
Herwiha: jêrnav bernav jornav.
ji wêjeyê: Hevalên hêja û delal, ev di tirkî de üst simge û alt simge heye, 1) Englisha wan çi ye?, 2) Kurdiya wan çi ye, an jî çi bibe guncan e?.
ji: jêr- + nivîs.
: jêrnivîsî
jêrnivîser (navdêr, mê) nivîserê harîker.
ji: jêrnivîs +-er
jêrnivîsî (navdêr, mê) rewşa jêrnivîsbûnê.
ji: jêrnivîs + -î
jêrşax (navdêr) kategorî an jî şaxa nesereke
jêrtirîn (rengdêr) asgarî, mînîmûm, kêmtirîn, hindiktirîn, herî kêm
jêrxane (navdêr, mê) binesazî, infrastrûktûr, bingeh, esas.
Herwiha: jêrxan.
ji wêjeyê: Parlementoya Kurdistanê daxwaz ji hikûmeta Iraqê dike ku xwedî helwesteke aşkere û berpirsiyarane be li hember operasyona Tirkiyeyê ya li ser axa herêma Kurdistanê û binpêkirina sinorê navdewletî yê dewleta Iraqê û têkdana jêrxana aborî û gefxwarin li jiyana welatiyên herêma Kurdistana Iraqê ko ji ber topbaran û bombebaranên asmanî û operasyonên domdar, zerer û ziyaneke pir gihandiye welatiyên deverên bombebarankirî ên berjewendiyên wan.(Pukmedia.com, 2/2008).
ji: jêr + -xane.
: jêrxaneyî
jêrxaneyî (navdêr, mê) rewşa jêrxanebûnê.
ji: jêrxane + -yî
jêrxanî 1. binanî 2. binesazî
jêrzemîn (rengdêr) (navdêr, mê) tişta/ê di bin axê ve, bindav, odeya nizmtir ji seviyeya erdê.
Herwiha: jêrzemî zêrzemî zêrzemîn.
ji: jêr + zemîn
jêrzemînî (rengdêr) binerdî, binaxî, binzevî
jêrzevî (navdêr, mê) bindav, binzevî, jêrzemîn
jêr down
- sub-
down
jêrbabet, jêrbeş subdivision
jêrbar heavy laden.
jêrbayî f. being heavy laden
jêrîn lower; inferior
(ad) lower, under, below
jêrnivîs subtitle, caption
jêr herunter
unten
jêrîn herab
jêrebes m. saxo cêrên, beso binên, cêrebes n.
jêrebihur m. derbazgeho cêrên, ravêro cêrên, ravêrê binî, cêreravêr n.
jêreçen m. ana. çeneya binêne, çenika cêrêne, çenika binêne m.
jêreçîn m. sos. sinifa cêrêne, sinifa binêne m.
jêrejor kirin tg. cêrecor kerdene, serebin kerdene, duqloçî kerdene, serûbin kerdene
jêrelêv m. lewê cêrî, lewo binên, lewê binî n.
jêreliq m. suba cêrêne, saxa cêrêne, suba binêne m.
jêrenivîs m. cêrenivis, cêrenûs, nivisê cêrî m.
jêrenot m. cêrenot, notê binî, notê cêrî n.
jêrîn rd. cêrên
jêrzemîn m. zerzembe, bodrûm, binzemîn, cêrezemîn n.
jêr bin
jêr
jêrberan derazînk, bilindeka li ber deriyan
jêrçepoke serşor, ruhkole, neazad, neserbilind
jêrdest bindest, neazad, neserbixwe, kesa/ê / welatê û hwd yê di bin destê hinên dî ve
jêrdestî bindestî, rewşa yên bindest tê de dijîn
jêrewe jêrve, berev jêr, ber bi aliyê jêrî / binî ve
jêrewenan ji bin ve rakirin, ji bin ve pûç kirin, ji reh û rîş ve hilkişandin, ji qop hilkêşan
jêrîn bn jêrû
jêrkenare jêrenot, binnivîsk, nîşeyên / ravekên / şiroveyên li binê her rûpelî yan li dawiya nivîsarê bi tîpên hûr tên danîn
jêrpê binpêk, kursîka mirov rûniştî piyên datîne ser daku xwîn li piyên bilindkirî bigere
jêrpiyale binkask, binpiyalok, sênîkoka piyaleyekê / fincanek datîne tê de daku cihê kefçikê têkvedanê û belkî şekira kabik hebe û belkî ji ber germiya çayê û germbûna piyaleyê baştir e mirov li şûna piyaleyê dest biavêje wê sênîkokê ku jê re binkask tê gotin
jêrser balguh, balîf, balîfk, binserk
jêrtîp bintîp, kontrol, dîsîplîn
jêrû jêrî, jêrîn, binî
başûr
jêrûzeber serobin, tevlihev
jêrzemîn binerd, binax
jêrzemînî binerdî, binaxî