Encamên lêgerînê
her her *her gün bize gel her roj were ma­la me rd
her aşın kaşığı heska hemû giraran
Heska hemû giraran. Pincarê ber her girarê. Di her şorbeyê de dikele. Xwêya hemû giraran.
her biri (ve­ya her bir) her yek jê, her yek
her yek her yekî
her boyaya gi­rip çıkmak yê ku her îş kiriye
her boyayı boyadı bir fıstıki yeşil mi kaldı te dêrek qedand ma dêrûn
her boyayı boyadık (sürdük) de bir fıstıki yeşil mi kaldı? Te Dêrik qedand me Dêrûn. Me di her teyrî niya, ma legleg. (Tu dibê qey me hemû tişt qedandiye, îcar dora wê ye.)
her çorbaya (köfteye) maydanoz olmak Tiliya (pozê) xwe kirin nav her tiştî. Xwe di her tiştî de kirin.
her daim her tim
her dem taze 1) her demcihan e (ê ku her tim ciwan xuya dike) 2) herdemcihan (riweka ku salek dozdeh mez pelên wê kesk in)
Her dem ciwan e. Her tim hêşîn e. (I) Ji bo yê/a ku her tim ciwan xuya dike. II) Ji bo riwekên ku sal dozdeh meh pelên wan kesk in)
her derde deva dermanê her derdî (mec)
her firavun’un bir musa’sı çıkar Ji her bêdînekî/ê re bêîmanek heye.
her fi­ravunun bir musası çıkar ji her bêdînekî re bêîmanek heye
her gördüğü sakallıyı babası sanmak pişta xwe bi her kesî gire medin
Pişta xwe bi her kesî girê dan.
her gün her roj
her gün papaz pilâv yemez diya mirov her tim kurikan nayne
her halde 1. her halde (bi îhtimaleke mezin) 2. her hal, mutleq h
1. her halde (bi îhtimaleke mezin) 2. her hal, mutleq h
her halükarda di hal û karî de, di her halî de
her horoz kendi çöplüğünden öter her kes şêrê ber derê xwe ye
her ihtimale karşı hema îhtimal e, hema ji bo îhtimalê
her işe burnunu sokmak Pêçiya (yekî) di her qulî de bûn. Pozê (yekî) di her tiştî de bûn.
her işin başı sağlık her tiştî rihetiya canê mirov e
her işin üstesinden gelmek Ji destê (yekî) her kar hatin.
her itin dilini bilmek Kî xal e, ew heval e. Li her alî xistin. Di her girarî de kelîn. Çar alî lêxistin.
her kafadan bir ses çıkmak her seriyek dengek jê çûn
Yek mal e, dozdeh tembûr e. Mala dehserî. Bûn cingecinga (wan). Her seriyek dengek jê çûn.
her koyun kendi bacağından ası­lır mih bi piyê xwe bizin bi piyê xwe, her kes dikeve gora xwe, her mî bi lingê xwe bi dar de dibe, her pez û pepikê xwe, mî bi lingê xwe bizin bi lingê xwe
her kuşun eti yenmez te me li ber aşê dîtiye lê em ne aşvan in, her kesî li rêçekê neajo
her nasılsa ka bê çisa bûye
her ne hal ise her çi be
her ne ise 1) heger çibe, çiqas dibe ew zane, çiqas e evv zane 2) çi dibe ew zane, kin lê bixe
her ne kadar çendî ku..., her çiqas
her ne pahasına olursa olsun Çi li ser diçe bila here.
her ne pahasına olur­sa olsun çi li ser diçe bila here
her nedense ka bê çima, ka bê ji ber çi be *her nedense diğerleri kadar kuvvetli bir etki bırakmadı ka bê ji ber çibe, biqasî yên din bandorek nehişt
her ot kendi kökü üzerine yeşerir her giha li ser helqa xwe dirêze, her giya li ser koka xwe hêşîn dibe
her sakala bir tarak Ji bo meşrebekê şerbetek. Li her du aliyê defê xistin. Kî xal e, ew heval e.
her şakanın altında bir doğru­luk payı vardır her henekek rastiyek di binde ye şey her tişt
her şey allahın em­riyle olur bêyî emrê Xwedê pel ji darê nakevin
her şey sıcağı sıcağına her tişt germegerm, mêrkuştin jî germegerm
her şey tatlılıkla her tişt bi şîranî
her şeyden soğumak Destê (yekî) ji erd û esman qetîn.
her şeyden soğu­mak deste (yekî) ji erd û esman qetîn
her şeye maydanoz heska her girarî, pincara her girarî
her şeye maydanoz olmak bûn heska her girarî, bûn pincara her girarî
Bûn pincara her girarî. Wekî pezê col tev li her tiştî bûn. Di her girarî de kelîn. Bûn heska (xwêya) her girarî.
her şeyin başı sağlık her tiştî rihetiya canê mirov e
her şeyin yenisi, dostun eskisi dostê kevn ji birayê mirov çêtir e, dostaniya ku dirêj bike ji birayê mirov çêtir e
her tarakta bezi olmak pêçiya (yekî) di her qulî de bûn
Pêçiya (yekî) di her qulî de bûn. Di her girarî de kelîn.
her taşın altından çıkmak Di bin her kevirî de bûn. Bûn heska her girarî. Bûn xweya her şorbeyê. (Yek) kîjan kevirî rakî ji bin derdikeve.
her telden çalmak li her milî lê xistin
Li her milî lê xistin. Di her girarî de kelîn.
her yerdelik liherderêbûn (li her derê hazir û nazirbûna Xwedê) fet/m
liherderêbûn (li her derê hazir û nazirbûna Xwedê) fel/m
her yiğidin gönlün­den bir aslan yatar her kes mexsed û miradek li ber e
her yiği­din bir yoğurt yiyişi vardır her kes bi awayek karê xwe dike
her yokuşun bir inişi her inişin bir yokuşu vardır her hevrazek derbejêrek her derbejêrek hevrazek li ber e, her hevrazek nişîvek li dû ye, di pey tengahiyan de firehî di pey firehiyan de jî tengahî hene
her zaman her tim, her zeman
hercai 1. bêhawa (bêsoz û qirar, bêqeys û qerar, kesê ku bext jê re tune, sibeh û êvara wî li hev nanêrê) 2. bêhawa, bêsozûqerar (di evîndariyê de qerar jê re tune bûn) rd
hercaî 1. bêhawa (bêsoz û qirar, bêqeys û qerar, kesê ku bext jê re tune, sibeh û êvara wî li hev nanêrê) 2. bêhawa, bêsozûqerar (di evîndariyê de qerar jê re tune bûn) rd
hercai menekşe binevşa belek (Viola tricolor) bot/nd
hercaî menekşe binevşa belek (Viola tricolor) bot/nd
hercaice bêhawane, bêhawakî rd/h
hercaîce bêhawane, bêhawakî rd/h
hercailik bêhawatî rd
hercaîlik bêhawatî rd
hercümerç geremol, jendûmend, gijol, tevlihevî m
hercümerç etmek serûbinê hev kirin, berî nava hev dan, tarûmar kirin, jendûmend kirin, gijolandin
hercümerç olmak serûbinê hev bûn, gijol bûn, jendûmend bûn
herek serben, meherş (şiva ku li ber mêw û lobiyan de diçikilîn da ku lê mêw an jî lobî lê bilefe) m
serben, meherş (şiva ku li ber mêw û lobiyan de diçikilîn da ku lê mêw an jî lobî lê bilefe) m
hereke hereke (di nivîsarên Erebî de hêmaya ku dengdarên kurt nîşan dide) m
hereke (di nivîsarên Erebî de hêmaya ku dengdarên kurt nîşan dide) m
hereklemek 1. pêçandin (ji bo danîna serbena li rex mêwan) l/gh 2. meherş li ber danîn, şiv li ber danîn (ji bo lobiyan) l/bw
1. pêçandin (ji bo danîna serbena li rex mêwan) l/gh 2. meherş li ber danîn, şiv li ber danîn (ji bo lobiyan) l/bw
hergele 1. revo, hergele (garana ker û hespan) 2. hergele, dewar (ji bo kesê bêpîr û pergal, bêterbiye) (mec)
1. revo, hergele (garana ker û hespan) 2. hergele, dewar (ji bo kesê bêpîr û pergal, bêterbiye) (mec)
hergeleci revovan n
revovan n
hergelelik 1. revovanî 2. hergeletî, dewartî (mec) m
1. revovanî 2. hergeletî, dewartî (mec) m
herhalde her hal
herhangi çewalêhato, tesaduf
herhangi bir hema ji yekî *herhangi bir adamdan farkım yok hema ji kesekî firqa min tune
herhangi biri hema yek jê, hema yek ji vvan *herhangi birisi gelsin hema yek ji wan bila bê
herhangi birisi hema yek jî
herif 1. kese ketûber, adî 2. mêr, zilamn herîfçioğlu kerê çolê, herê dera hanê (kesê tiştê ku jê nayê hêvikirin, dike û yên din jê aciz dibin) nd
1. kesê ketûber, adî 2. mêr, zilam n
herifçioğlu kerê çolê, herê dera hanê (kesê tiştê ku jê nayê hêvikirin, dike û yên din jê aciz dibin) nd
herk şûv m
herk etmek şûv kirin
herkes 1. her kes, hemû kes (tevahiya mirovan) *ölüm herkesin başında mirin li serê her kesî ye 2. her kes (hema her kes, kî dibe ew zane) *bu, herkesin yapacağı iş değil ev ne karê her kesî ye ku bike nd
herkes duyar ol­mak bûn haşehaş, bûn dengî
herkes gider mersine o gider tersine dinya li dinê Mendo li jînê
herkes gider mersin’e biz gideriz tersine Dinya li dinê, Mendo li jinê.
herkes gücüne göre silav li qewetê, her kes li gor qeweta xwe
herkes kaşık yapar, ama sapını ortaya getirmez her kes nikare dîzikan çêke, gere çemilan jî pê ve deyne
herkes kendi dengiyle qaz bi qazan re baz bi bazan re
herkes kendi derdine yanar her kes bi birîna xwe dinale
herkes kendi der­dini bilir her kes bi derdê xwe dizane, her çiya di bin berfa xwe de ye
herkes kendisi­ni düşünür her kes li xwe ye, her kes di etra derdê xwe de ye, dema ba tê her kes kimê xwe li serê xwe digire,
herkes ken­di derdinde derdê pîrê pilor e derdê Hebo gebol e
herkes sırası­nı savar her kes li hêviya roza xwe ye, dinya bi dor e ne bi zor e
herkese insanlık dersi verdi dersa mirovatiyê da her kesî m
herkesin ar­şınına göre bez vermezler her tişt weka meriv nabe
herkesin geçtiği köprüden sen de geç tiştê kes nekirî meke, hevalan çewa kir tu jî weka wan
herkesin gönlünden bir as­lan yatar bnr her yiğidin gönlünde bir as­lan yatar
herkesin gönlün­de bir aslan yatar her mirov di dilê xwe de şêr e
herkesin tenceresi kapalı kaynar ne malekî ne bi halekî, kes bi mala kesî nizane, mala (yekî) dîzika devgirtî ye
herkesin yo­rulduğu yere han yapılmaz bnr herkesin arşınına göre bez vermezler
herrü bnr ya herrü ya merrü
bnr ya herrü ya merrü
hertz (ji nafe fizîkzan Heinrich Hertz) hertz fîz/m
(ji nafê fizîkzan Heinrich Hertz) hertz fiz/m
herzaman bakınız: Her zaman
herze tewşik, eletewş, gotina beredayî nd
herze yemek tewşik xeber dan
Gotinên tewş û ne di cih de gotin.
herzevekil 1. kesê ku xwe di.ber her tiştî re dike 2. ewtere, tewşomewşo (kesê ku tewşik xeber dide) nd
1. kesê ku xwe di ber her tiştî re dike 2. ewtere, tewşomewşo (kesê ku tewşik xeber dide) nd
her her.
rd her * her roj were mala me her gün bize gel
her alî (hêl an jî cih) dört bucak
her berxik diçe maka xwe ve her kes soyuna çeker
her bijî çok yaşa! bravo!
1) aferin, çok yaşa, bin yaşa, var o, bravol 2) aşk olsun!
her bijîn yaşayın, yaşasın, bravo
her car her defa, her zaman
her çar aliyê dinyayê dünyanın dört bucağı
her carê fikirek hatin (yekî) kırk fikirli olmak
her carê hezar biner * her carê hezarî bide wan onlara biner biner ver
her carê xwe bi hawayekî girê dan kılıktan kılığa girmek
her çawa her nasılsa.
her çêlek tê dotin her gotin nayê gotin her söz söylenmez
her çelengek jinek li dû ye her başarılı erkeğin arkasında bir kadın vardır
her çend her ne kadar.
nd 1. her ne kadar 2. gerçi
her çendî ne denli * şaşwaziya di wî her çendî mezin be, bila mezin be bedewiya wê derê hîn mezin bû şaşkınlığı ne denli büyük olursa olsun oranın güzelliği daha büyüktü
her çi her ne
her çi be 1) her ne hal ise 2) neyse, ne ise (konuyu uzatmayalım, konuyu kapatalım)
her çi jî bibe ne olursa olsun
her çi qas 1) gerçî 2) her ne kadar 3) ne denli
her çi qas çû 1) gitgide * şalê min çi qas diçe biçûk dibe pantolonum gitgide küçülüyor 2) gittikçe
her çi sedemê nedense.
her çiya di bin berfa xwe de ye herkes kendi derdini bilir
her çûn giderek * nexweşîn her çû hîn xerabtir bû hastalık giderek daha kötü bir hal aldı
her dar li ser koka xwe hêşîn tê herkes kendi soyuna çeker
her dem her zaman.
her demcihan e 1) her dem taze (yaşlı olduğu halde genç gözüken) 2) her dem taze (yıl boyunca yeşil yapraklı bitki)
her der bûn (...) ortalığı .... almak * her der bûye çamûr ortalığı çamur almış
her derê (...) girtin ortalığı .... almak
her derê mij girtiye ortalığı sis almış
her diçe 1) gittikçe 2) günden güne
her diçe dixerife buldukça bunar, bulmuş da bunuyor (bulduğuyla yetinmiyor)
her dîk li ser zibla xwe xurt e her horoz kendi çiftliğinde öter
her diranê (wî) salek hatine kaçın kur’ası
her diranekî (yekî) salekî hatin bildiğini yedi mahalle bilmez (çok kurnaz ve bilmiş olmak)
her dirik ji bo virik boştan lâflar boktan şeyler içindir
her du çav gewr bûn 1) şaşa kalmak 2) dehşete düşmek
her du çav ji bo seriyekî iki göz bir baş içindir
her du dest ji hev lome nakin (birbirininin) halinden anlamak 2) bu işten minnet olmaz
her du dinya li ba (yekî) yek bûn (biri) keramet sahibi olmak
her du gayê nîrekî bûn ikiside ahmak olmak, ikisi de birbirinden beter olmak
her du jî feqîr, kotîtî ye iki çıplak bir hamama yakışır
her du ling kirin solekê iki ayağı bir papuca sığdırmak
her du lingên (yekî) xistin soleke teng iki ayağını bir pabuca sokmak
her du piyên (yekî) xistin soleke teng iki ayağını bir pabuca sokmak
her du rê çûn gundekî ikisi bir kapıya çıkmak
her du rê diçin gundekî ikisi bir kapıya çıkmak
her dukan her ikisi
her êvar akşamları
her êvar û sibeh akşamlı sabahlı
her gav sürekli, daima, sürekli olarak
her gav (tiştek) pizrika ser zimanê (yekî) bûn (bir şeyle) yatıp kalkmak
her gav diya mirov kur nayne carinan qîz jî tîne papaz her gün pilâv yemez
her gava xwedê her zaman
her gavekî adım başı (veya adım başında)
her giya li ser helqa xwe dirêze her ot kendi kökü üzerine yeşerir
her giya li ser koka xwe hêşîn dibe her ot kendi kökü üzerine yeşerir
her goşekî cilê (yekî) li aliyekî çûn yaka bir tarafta, paça bir tarafta olmak
her gotinek ji derekê anîn ağız kalabalığına getirmek
her gotinek li derekê xistin damdan çardağa atlamak
her hal her halde
her halde h her halde (büyük bir ihtimalle)
her hebî var ol
her henekek rastiyek di bin de ye (an jî heye) her şakanın altında bir doğruluk payı vardır, her şakanın altına bir gerçeklik yatar
her hevrazek derbejêrek her derbejêrek hevrazek li ber e her yokuşun bir inişi her inişin bir yokuşu vardır
her hevrazek nişîvek li dû ye her yokuşun bir inişi, her inişin bir yokuşu vardır
her heye rd kaim (hep var olan)
her kes nd 1. (bütün varlıklar) * mirin li serê her kesî ye ölüm herkesin başında 2. herkes (olur olmaz kimseler, önüne gelen) * ev ne karê her kesî ye ku bike bu, herkesin yapacağı iş değil
her kezîzerek simbêlsorek li ber e her dilberin bir yağız delikanlısı vardır
her kî her kim.
her kîjan herhangi.
her kişkiş b köpeğe saldırı emri
her ku diçe 1) gitgide 2) gittikçe
her mêr di dilê xwe de şêr e, her mirov di dilê xwe de şêrê şêran e her erkek kendini aslan sayar, her insan da kendini aslanlar asalanı sayar
her mih (an jî mî) bi lingê xwe bi dar de dibe her koyun kendi bacağından asılır
her mih bi lingê xwe li dar dikeve her koyun kendi bacağından asılır
her mirov di dilê xwe de şêr e herkesin gönlünde bir aslan yatar
her nêrî bi dengê xwe dikale ateş düştüğü yeri yakar
her pez û pepikê xwe her koyun kendi bacağından asılır
her qubeya spî ne ziyaret e her gördüğün mezar yatır değildir
her ro miro hafta sekiz, gün dokuz
her roj her gün.
1) her gün 2) gündüzleri
her roj her roj günü güne
her roj wekî hev hilnayê şartlar önemlidir, dün dündür, bugün bugündür
her roja xwedê Allahın her günü, Allahın (veya Tanrının) günü * ev zilam her roja Xwedê li vir e bu adam Allahın günü burda
her rojek xêrek pê re ye sabah ola hayır ola
her sal zikê te tije be û dawa te vala be hamile kalıp hayrını görmiyesin, çocuk büyütmiyesin, çocuğun gebersin (doğan çocuk için)
her sê telaqên jinberdanê talakım üzerine, namusum ve şerefim üzerine
her sêkan her üçü
her seriyek dengek jê çûn her kafadan bir ses çıkmak
her şev h geceleri * her şev dest pê dikir ji xwe re digiriya geceleri ağlar dururdu geceleri
her sibeh h sabahları, her sabah
her sibehek xêrek pê re ye sabah ola hayır ola
her teyr bi baskê xwe difire her koyun kendi bacağından asılır
her teyrik bi refê xwe re 1) herkes kendi akrabalarıyla olmalı 2) herkes kendi sürüsüyle hareket etmeli
her tim h hep, sürekli, daima * ez her tim li te diramim hep seni düşünüyorum
her topek li dukana xwediyê xwe bi qîmet e taş yerinde ağırdır
her û her 1) sürekli, daima 2) git babam git ! (tekrarlama) * her û here, rê naqede git babam git, yol bitmiyor 3) ilelebed
her virekî dike ku dendikek xwê tê de nîn e atma Recep, din kardeşiyiz
her xerabî tê de heye ipten kazıktan kurtulmuş
her yek her biri, beher
(an jî jê) her biri (veya her bir) (filan kes)
her yek seriyek kişandin (her biri başka bir) hava çalmak
her yekî her biri
her zeman her zaman
herac m 1. mezat 2. müzayede artırım
heraç m 1. yarış 2. yarışta yenme
heracdar rd artırımlı
heraftin m yıkma, çökertme
l/gh yıkmak, çökertmek
heram rd 1. haram 2. mec haram, yasak 3. mundar (şeriata uygun kesilmemiş hayvan) 4. mundar (cinsel birleşmeden sonra yıkanmamış kimse)
heram be! haram olsun!
heram kirin l/gh 1. haram etmek 2. aforoz etmek, aforozlamak, dıştalamak, tecrit etmek 3. aforoz etmek (darılıp biriyle konuşmamak, ilgiyi kesip uzaklaştırmak)
1) haram etmek 2) tecrit etmek, afaroz etmek (yek)
1) dışlamak, (birini) aforoz etmek, tecrit etmek (ilişkiyi kesmek, selam sabahı kesmek)
heram û teram haram (haram ve yasak şeyler)
heram û teram xwarin haram yemek
heram xwarin haram yemek
heramî nd/nt harami
heramîtî m haramilik
heramkirî rd 1. haram edilmiş olan 2. aforozlu, dıştalanmış
heramkirin m 1. haram etme 2. aforoz etme, aforozlama, dıştalama, tecrit etme 3. aforoz etme (darılıp biriyle konuşmama, ilgiyi kesip uzaklaştırma)
heramolo m aforoz
heramolo bûn aforoz olmak
heramolo kirin aforoz etmek
heramonî m aforoz
heramonî bûn l/ngh 1. aforoz olmak 2. dıştalanmak
aforoz olmak
heramonî kirin l/gh 1. aforoz etmek, aforozlamak 2. aforoz etmek, dışlamak (darılıp biriyle konuşmamak, ilgiyi kesip uzaklaştırmak)
aforoz etmek
heramonîbûn m 1. aforoz olma 2. dıştalanma
heramonîbûyîn m 1. aforoz oluş 2. dıştalanış
heramonîkirî rd 1. aforozlu, aforoz edilmiş olan 2. dışlanmış
heramonîkirin m 1. aforoz etme, aforozlama 2. aforoz etme, dışlama (darılıp biriyle konuşmama, ilgiyi kesip uzaklaştırma)
heramoyî m aforoz
heramoyî bûn l/ngh 1. aforoz olmak 2. dıştalanmak
aforoz olmak
heramoyî kirin l/gh 1. aforoz etmek, aforozlamak 2. aforoz etmek, dışlamak (darılıp biriyle konuşmamak, ilgiyi kesip uzaklaştırmak)
1) aforoz etmek 2) aforoz etmek (ilişkiyi kesmek, selam sabahı kesmek)
heramoyîbûn 1. aforoz olma 2. dıştalanma
heramoyîbûyîn m 1. aforoz oluş 2. dıştalanış
heramoyîkirî rd 1. aforozlu, aforoz edilmiş olan 2. dışlanmış
heramoyîkirin m 1. aforoz etme, aforozlama 2. aforoz etme, dışlama (darılıp biriyle konuşmama, ilgiyi kesip uzaklaştırma)
heramsî m kaşkariko, oyunbozanlık (çocuk oyunlarında)
heramsî kirin l/gh mızıklanmak, hile yapmak
oyunbozanlık etmek
heramsîker nd/nt oyunbozancı, mızıkçı
heramsîkerî m oyunbozancılık, mızıkçılık
heramsîkerî kirin mızıkçılık etmek
heramsîkirin m mızıklanma, hile yapma
heramsîtî m oyunbozancılık,
heramxur nd/nt herami (haram yiyen kimse)
heramxurî m heramilik
heramxwer nd/nt herami
heramxwerî m heramilik
heramzade nd/nt haramzade
heramzadetî m haramzadelik
heran çöl.
heranî m halay türü
heraret m hararet
heraret avêtin canê (yekî) hararet basmak (vücut ısısı artmak)
heraret kirin hararet yapmak
heraret pê re çêkirin hararet yapmak
heras gece bekçisi.
heras (i) lşk/m 1. devriye 2. nöbet (sıra ile yapılan görev) 3. kavas
heras (ii) m korku (kaygı, üzüntü)
herasa nd tekâpu
herasewer rd korkunç (korku veren, dehşete düşüren)
herasewer bûn l/ngh korkunçlaşmak
herasewerbûn m korkunçlaşma
herasewerî m korkunçluk
herasî m kavaslık
herawî bnr heramî
herb m harp, savaş
herb kirin l/gh harp etmek, savaşmak
harp etmek, savaş etmek
herbeşok ant/m 1. kürek kemiği 2. ispartola
herbî rd harbi, doğru
herbî axaftin (peyîvîn an jî xeber dan) harbi konuşmak
herbilandî rd dolanık, dolanmış olan
herbilandin m 1. dolatmak, dolandırma (dolaştırma) 2. sarma
l/gh 1. dolatmak, dolandırmak (dolaştırmak) 2. sarmak
herbilênek şeytansaçı(küs küt); cuscuta monogyna
herbilî rd 1. dolanık, dolaşık 2. çapraşık, girift, girişik, karışık
herbilî bûn l/ngh çapraşıklaşmak
herbilîbûn m 1. dolanıklık 3. çapraşıklık, çapraşıklaşma, giriftlik, girişiklik
herbilîn m 1. dolanma (bir şeyin çevresine sarılma) 2. sarılma 3. çapraşma
l/ngh 1. dolanmak (bir şeyin çevresine sarılmak) * ben li darê herbilîbû ip ağaca dolanmıştı 2. sarılmak 3. çapraşmak
herbilîtî m 1. dolanıklık 2. çapraşıklık
herbîtî m harbilik
herbiye m Harbiye
herbiyeyî rd harbiyeli
herbkirin m harp etme, savaşma
hercavî bot/m hercai menekçe, alaca menekşe
hercayî hercai.
rd hercaî, yeltek
hercayîtî m hercaîtî, yelteklik
herçî nd 1. her kim ki 2. hele, bir kere, ben şahsen
herçî çûn giderek
herçî dîtina tawîs bivêt, divê germa hindê qebûl bike gülü seven dikenine katlanır
herçî kesê hevalê qijikê be nikulê wî di gû de ye rehberi karga olanın burnu boktan çıkmaz
herçî ku çû ji xwe wê ve çû gittikçe kötüleşti
herçîneş m örülü örük ve kakül buklesi
herçiqandin (i) bnr perçiqandin
herçiqandin (ii) l/gh tutulmasına neden olmak (tutuk duruma gelmesini sağlamak)
herçiqî rd tutuk
herçiqîn m tutulma (tutuk duruma gelme)
l/ngh tutulmak (tutuk duruma gelmek, yorgunluktan dolayı her tarafı tutulmak) * ez herçiqîme her tarafım tutulmuş
hercûmerc hercümerç.
herdemcihan bot/m herdem taze
herdemciwan bot/m herdem taze
herdemî rd sürekli, durucu
herdevî bnr hûrdevî
here git.
b git * here ber avê wê av lê biçike (an jî bimiçiqe) çeşmeye gitse çeşme kuruyacak
git!
herê 1. evet 2. evet (konuşma arasında cümlenin olumlu anlamını pekiştirmek için de kullanılır) * ez dê herim pê re bipeyîvim, pişt re jî herê ...gidip onunla konuşacam, evet sonra da... 3. hem, temam * herê, çi bûye bi te hem sana ne oluyor 4. tamam, tamam mı? 5.b ya (gereklik ve onay bildiren cümlelerde yargının onaylandığını bildirir) * em jî bên? - herê hûn jî werin biz de gelelim mi?-gelin ya 6. ya (bilinen, görülen, hatırlanıp anlatılan bir olay sebebiyle de sorulan başka bir konu için kullanılır) * we zikê xwe têr kir, herê ez çi bikim? siz karnınızı doyurdunuz, ya ben neyapayım?
here (ii) m testere
here ba civata mezinan rûne (kendini) papucu büyüğe okutmak
herê baş e (lê) iyi hoş (ama)
herê bûn l/ngh onanmak
here dera hanê hadi ordan
herê herê (...), lê (...) neyse ne * herê herê mêr, lê jin! erkekler neyse ne, ama kadınlar
here ji vê! çek arabanı! (veya çek!), defol!
here ji wê! defol!
herê kirin l/gh 1. onaylamak 2. kız tarafının dönüre kız istemeye gelmelerine olur vermek 3. söz kesmek
herê kirina xwe birîn söz kesmek * ji bo zewacê herêkirina xwe biriye o evlenmek üzere söz kesmiş
here ku tu naçî git gidebildiğin kadar
here lo (an jî wê de) geç ulan (veya lan)
here riye navê de îcar bişon sıçtı Cafer, bez getir
here tu naçî git gidebildiğin kadar
here wê de 1) defol! 2) haydi oradan (kovmak, azarlamak için kullanılır)
here were topu topu, olup olacağı * jixwe here were yên zilam em her du bi tenê bûn zaten topu topu ikimizdik erkek olarak
herêbûn m onanma
herehereyî h sonsuza dek
herekat m harekât
hereke (i) m 1. hareket, devim 2. hareket (belirli bir amaca varmak için birbiri ardınca yapılan ilerlemeler) * herekeya azadiyê özgürlük hareketi
hereke (ii) rz/m hareke
hereke lê danîn l/bw harekelemek
herekekirî rd harekeli
hereket m 1. hareket, devin(bir cismin durumunun ve yerinin değişmesi) 2. hareket (yola çıkma) * du roj ma ji hereketkirina me re hareketimize iki gün kaldı 3. hareket (belirli bir amaca varmak için birbiri ardınca yapılan ilerlemeler)* hereketa siyasî siyasi hareket 4. sp hareket 5. fel hareket
hereket kirin l/gh 1. hareket etmek, davranmak 2. hareket etmek (vücudu oynatmak, kıpırdatmak, devinmek) 3. hareket etmek, yola çıkmak
hereket li ba bereket e nerede hareket, orada bereket
hereketkirin m 1. hareket etme, davranma 2. hareket etme (vücudu oynatma, kıpırdatma, devinme) 3. hareket etme, yola çıkma
herekeyî rd devimsel
herekeyîtî m devimsellik
herêkirî rd 1. onaylı 2. sözlü (söz kesilmiş olan, evlenmek için birine söz vermiş olan kız)
herêkirin m 1. onaylama 2. kız tarafının dönüre kız istemeye gelmelerine olur verme 3. söz kesme
herêm bölge, mıntıka.
erd/m 1. bölge 2. yöre 3. nahiye, kuşak (yer yüzünün beş bölümünden her biri) 4. ast kuşak (yer yüzünde veya herhangi bir gök cisminde belli şartları sağlayan bölge) 5. mat kuş(bir küre yüzeyi, paralel iki düzlemle kesildiğinde iki kesitin arasında kalan bölüm)
herem (i) m toprağı gevşek arazi
herem (ii) m 1. harem (saray ve konaklarda kadınlara ayrılan bölüm) 2. harem (bu bölümde oturan kadınların hepsi)
herêma asêkirî müstahkem bölge
herêma bêalî tarafsız bölge
herêma bêleşker askersiz bölge
herêma çolterî kırsal alan
herêma dil kalp bölgesi
herêma erdhejê deprem bölgesi
herêma germ erd ısı kuşak
herêma gundewarî kırsal alan
herêma hejekê (bivelerzê an jî erdhejê) deprem bölgesi
herêma hilbijartinê seçim çevresi
herêma hundirîn erd iç bölge
herêma ji firînê re qedexekirî uçuşa yasak bölge
herêma keşî iklim kuşağı (veya bölgesi)
herêma nefirînê uçuşa yasak bölge
herêma neftê (an jî petrolê) petrol bölgesi
herêma pîlot pilot bölge
herêma qedexe yasak bölge
herêma qedexekirî yasaklı bölge
herêma rewşa neasayî olağanüstü hâl bölgesi
heremasî zo/n testere balığı (Pristis pristis)
herêmdar rd bölgeli
herêmdarî rd bölgesel
heremgeh m haremlik
herêmgir rd/nd bölgeci
herêmgirî m bölgecilik
heremî rd gevşekçe toprağa sahip arazi
herêmî rd bölgesel
herêmî kirin l/gh bölgeselleştirmek
herêmîkirin m bölgeselleştirme
herêmîtî bölgesellik
herêmkî bölgesel, bölgeselce
herêmparêz rd/nd bölgeci
herêmparêzî m bölgecilik
herêmperest rd/nd bölgeci
herêmperestî m bölgecilik
heremseray m haremlik
heremûk bnr nêremo
herêna m 1. ikircilik, kararsızlık (düzensizlik, istikrarsızlık) 2. belirsizlik 3. man ikilem
herênatî m ikircik, teredüt
herênayî m ikirciklik, ikircik, teredüt,
herênayî bûn l/ngh ikirciklenmek, kararsız olmak
herênayîbûn m ikirciklenme, kararsız olma
heres m göçü
herêşandin m fazla ezme
l/gh fazla ezmek
hereşe m tehdit
hereşe derbaz kirin tehlike atlatmak.
hereşe kirin l/gh tehdit etmek
hereşe lê kirin tehdit etmek
hereşekirin m tehdit etme
hereşewarî h tehditvari
herêşîn m fazla ezilme
l/ngh fazla ezilmek
hereşo m 1. gürültü, patırtı * mekin hereşo bila kes pê nehise gürültü yapmayın kimse duymasın 2. duyurma (herkesin haberdar olmasına neden olma)
hereşo kirin 1) gürültü patırtı yapmak 2) duyurmak
herewez m 1. angarya (ücretsiz yaptırılan iş) 2. kooperatif
herewezî rd kolektif
herewezî bûn l/ngh kooperatifleşmek
herewezîbûn m kooperatifleşme
herewezkar nd/nt kooperatifçi
herewezkarî m kooperatifçilik
herewezkî h kooperatif şeklinde
herez m çığ
herez hatin çığ düşmek
herf m 1. harf 2. yazı (düşünceyi tespite yarayan işaretler, alfabe) * herfên Erebî Arap yazısı
herf bi herf 1) harfiyen 2) harfi harfine
herfa biçûk (an jî hûrik) küçük harf
herfa kelijandinê rz kaynaştırma harfi
herfa navbirê rz kaynaştırma harfi
herfên gotîk gotik harfler
herfendaz rd harfendaz (dokunaklı söz söyleyen, söz atan, takılan)
herfendazî m harfendazlık
herfiroş nd/nt bakkal, market (bakaliye eşyası satılan yer)
herfiyen h harfiyen
herfnivîsar m tipograf
hergav her an.
herge bnr eger
hergele m 1. hergele (at, eşek sürüsü) 2. rd hergele (terbiyesiz, görgüsüz kimse)
hergeletî m/mec hergelelik
herhal h 1. her halde, kesinlikle 2. elbet, elbette 3. gerek (güçlü ihtimal belirtir) * herhal ew bi tiştekî dizanin bunların bir bildiği olsa gerek
herheyî süreklilik.
herhitandin m sürtme
l/gh sürtmek
herhitîn m sürtülme
l/ngh sürtülmek
herî m 1. çamur 2. çamur (yapı işlerinde kullanılan harç)
en (başına geldiği sıfatların en üstün derecede olduğunu gösterir) * herî mezin en büyük
herî (i) b kuzu kovma ünlemi
herî biçûk en küçük
herî cûda bambaşka.
herî dawî en son
herî girîng 1) en önemli 2) can alıcı
herî jêr en aşağı
herî kêm 1) en eksik 2) en aşağı * her daîre herî kêm sê odayê wê hene her daire en aşağı üç odalı
herî kirin l/gh kuzu kovmak
herî ku ez pê dizanim bildim bileli (veya bildik bileli)
herî lê ketin l/bw çamurlanmak
herî mezin en büyük
herî rind en güzel, en güzeli, en iyisi.
herî tê dan l/bw çamurlamak
herî tê gerîn l/bw çamurlanmak
herî xwarin herî avêtin yiyeceği kadar almak
herî ya zeliqok özlü çamur
herî zêde 1) en fazla 2) en fazla, en çok, çok çok, bilemedin (veya bilemediniz) * ev kar herî zêde du seat biajo bu iş çok çok iki saat sürer
herî zû h/g en erken, ancak * balafir herî zû sibehê dikare bê uçak ancak yarın gelebilir
1) en erken 2) en erken, ancak * balafir herî zû sibehê dikare bê uçak ancak yarın gelebilir
heridandî rd 1. küstürülmüş 2. darıltılmış, gücendirilmiş olan
heridandin m 1. küstürme 2. darıltma, gücendirme
l/gh 1. küstürmek 2. darıltmak, gücendirmek
heridî rd 1. kus 2. dargın, darılmış küsmüş olan
heridîn m 1. küsme 2. darılma, gücenme
l/ngh 1. küsmek 2. darılmak, gücenmek (herhangi bir sebepten ötürü gücenip iligiyi kesmek)
herifan m 1. yıkım 2. yıkma, kırıp dökme
herifandî rd 1. yıkık 2. çökkün
herifandin m 1. yıkma, yıkış 2. göçertme 3. yıkma, kırıp dökme, tahrip etme
l/gh 1. yıkmak 2. göçertmek 3. yıkmak, kırıp dökmek, tahrip etmek
herifî rd 1. yıkık 2. çökkün
herifîn m 1. yıkılma, yıkılış 2. göçme, göçüş 3. yığılma (düşme) 4. çökme, çöküş (vücut, akıl, ruhça gücü azalma) 5. çökme (son bulma)
l/ngh 1. yıkılmak * dîwar herifî duvar yıkıldı 2. göçmek 3. yığılmak (düşmek) * jinik herifî erdê kadın yere yığıldı 4. çökmek (vücut, akıl, ruhça gücü azalmak) * mêrikê belengaz êpê herifîbû adamcağız epey çökmüştü * kalekî herifîbû çökmüş bir yaşlıydı 5. çökmek (son bulmak) * Împeratoriya Bîzans di 1453’yan de herifî Bizans İmparatorluğu 1453’te çöktü
herifîna damarî bj/nd sinir argınlığı
herifîner rd yıkıcı, tahripkâr
herifînerî m yıkıcılık, tahripkârlık
heriftî rd 1. yıkık 2. çökkün
heriftîbûn m çökünlük
heriftin m 1. yıkma, yıkış 2. çökme, göçerme 3. yıkma, kırıp dökme, tahrip etme
l/gh 1. yıkmak 2. çökmek, göçermek 3. yıkmak, kırıp dökmek, tahrip etmek
herijandin m parçalama
l/gh parçalamak (parçalara ayırmak)
herijîn m parçalanma
l/ngh parçalanmak
herîk m kaynatılan şiranın dibinde kalan çamurlu tortu
herik (i) b vay be
herik (ii) b kuzu kovma ünlemi
herik (iii) m akım, cereyan
herik kirin l/gh kuzu kovmak
herikan m 1. akım, akma işi 2. akıntı, akma (sıvı şeyler için) * herikana avê suyun akıntısı 3. akım, cereyan
herikandî rd akıtılmış olan
herikandin akıtmak
m akıtma
l/gh akıtmak
herikbar rd 1. akıcı, akışkan (akma özeliği olan) 2. wj akıcı (söz)
herikbarî m akıcılık
herikbarkî h 1. akıcıca 2. kıvrakça
herikdar rd akımlı, cereyanlı
herikîn m 1. akma, akış (sıvı maddeler için) 2. akma (aşağıya, yere düşme) 3. akma, cereyan etme
l/ngh 1. akmak (sıvı maddeler için) * berê av di vir de herikiye eskiden su burdan akıyormuş 2. akmak (aşağıya, yere düşmek) 3. akmak, cereyan etmek
herikîtî m akıcılık
herikiya lerzokî rz/nd titreşimli akıcı ses
herikiya rexkî rz/nd akıcı yan önsüz
herikok rd akıcı, akışkan
herikoyî rd akıcı (akma özeliği olan)
herimandî rd 1. berbat edilmiş, berbat eylenmiş olan 2. batırılmış, kirletilmiş olan 3. başını gözünü yarılmış (bir iş istendiği gibi yapılmamış, kötü yapılmış)
herimandin m 1. berbat etme, berbat eyleme (kötü duruma getirme) 2. batırma (kirletme) 3. başını gözünü yarma (bir işi istendiği gibi yapmama, kötü yapma)
l/gh 1. berbat etmek, berbat eylemek (kötü duruma getirmek) 2. batırmak (kirletmek) 3. başını gözünü yarmak (bir işi istendiği gibi yapmamak, kötü yapmak) * birayê min, te ev kar herimandiye kardeşim sen bu işin başını gözünü yardın
herimî rd 1. berbat olmuş olan 2. batık, batmış, kirlenmiş olan
herimî terimî berbat, batık
herimîn berbat olmak, haram olmak.
m 1. berbat olma 2. batma, kirlenme
l/ngh 1. berbat olmak 2. batmak (kirlenmek) * şalê min herimiye pantolonum batmış
herimolo m aforoz
herimolo bûn l/ngh aforoz olmak, aforozlanmak
aforoz olmak
herimolo kirin l/gh 1. aforoz etmek, aforozlamak 2. aforoz etmek (darılıp biriyle konuşmamak, ilgiyi kesip uzaklaştırmak)
aforoz etmek
herimolobûn m aforoz olma, aforozlanma
herimolobûyîn m aforoz oluş, aforozlanış
herimolokirî rd aforozlu, aforoz edilmiş olan
herimolokirin m 1. aforoz etme, aforozlama 2. aforoz etme (darılıp biriyle konuşmama, ilgiyi kesip uzaklaştırma)
herin l/ngh gitmek (çûn, fiilinin kuralsız halı; emir kipi, şimdiki zaman ve gelecek zaman gbi durumlarda kulanılır) * here ba civata mezinan rûne (kendini) papucu büyüğe okutmak * here dera hanê hadi ordan * here ji vê! çek arabanı! (veya çek!), defol! * here ji wê! defol! * here ku tu naçî git gidebildiğin kadar * here lo (an jî wê de) geç ulan (veya lan) * here riye navê de îcar bişon sıçtı Cafer, bez getir * here tu naçî git gidebildiğin kadar * here were topu topu, olup olacağı * jixwe here were yên zilam em her du bi tenê bûn zaten topu topu ikimizdik erkek olarak * here wê de 1) defol! 2) haydi oradan (kovmak, azarlamak için kullanılır)
b gidin
herin bibêjin varın söyleyin, gidin söyleyin
herîparêz m çamurluk (paçaları korumlak için giyilen tozluk)
herîr n 1. harir, ipek 2. rd harir, ipek (ipekten yapılmış olan)
herîr (i) bnr helîlik
herîrî rd ipekli (ipekten yapılmış olan)
herîs rd haris, aç gözlü, hırslı
herîş m saldırı
herisan m sindirme, hazım
herîşan rd becerikli, çalışkan (her işe koşan, çalışkan becerikli kimse)
herişan (i) m tahriş
herişan (ii) m yıkım
herisandin m 1. sindirme, sindiriş, hazmetme 2. ezme
l/gh 1. sindirmek, hazmetmek 2. ezmek
herîşandin m tahriş etme
l/gh tahriş etmek
herişandin (i) m tahriş etme
l/gh tahriş etmek
herişandin (ii) kışkırtma, çıkışma
l/gh kışkırtmak 3. çıkışmak
herişandin (iii) m 1. yıkma, yıkış 2. ufalama, dağıtma
l/gh 1. yıkmak 2. ufalamak, dağıtmak
herîşanî m beceriklilik, çalışkanlık
herîşdan m saldırma
l/gh saldırmak
herîşdar nd/nt saldırgan
herîşdarî m saldırganlık
herişî rd 1. dağılmış olan 2. halsiz, bitkin
herişîn ezilmek.
l/ngh 1. kışkırtılmak 2. çıkışmak * ez herişîm wî ona bir çıkıştım 3. biriyle soğuk ve hoş olmayan bir üslupla konuşmak 4. takılmak (şaka yoluyla birine takılmak)
herisîn m 1. sindirilme, hazmedilme 2. ezilme
l/ngh 1. sindirilmek, hazmedilmek 2. ezilmek
herîşîn m tahriş olma
l/ngh tahriş olmak
herişîn (i) m tahriş olma
l/ngh tahriş olmak 1
herişîn (ii) m 1. kışkırtılma 2. çıkışma 3. biriyle soğuk ve hoş olmayan bir üslupla konuşma 4. takılma (şaka yoluyla birine takılma)
herişîn (iii) m 1. yıkılma 2. ufalanma, dağılma (parçalanarak yayılma)
l/ngh 1. yıkılmak 2. ufalanmak, dağılmak (parçalanarak yayılmak)
herişîn (yekî) birine çıkışmak
herişîn hev itişip kakışmak
herîşk m zengin minerallı su batağı, şifalı çamur
herîşkar nd/nt saldırgan
herîşkarî m saldırganlık
heristandin m ufalama
l/gh ufalamak
heristin (i) m 1. dolanma (bir şeyin çevresine sarılma) 2. sarmaş dolaş olma
l/ngh 1. dolanmak (bir şeyin çevresine sarılmak) 2. sarmaş dolaş olmak
heristin (ii) m ezme
l/gh ezmek
heristin (iii) m kolonileşme
l/ngh kolonileşmek
herivan m 1. yıkma 2. çökme, çöküntü
herivandî rd 1. yıkık 2. çökük 3. göçük
herivandin m 1. yıkma 2. çöktürme 3. göçürtmek
l/gh 1. yıkmak 2. çöktürmek 3. göçürtmek
herivên bnr herifîn
herivger rd yıkıcı
herivîn m 1. yıkılma, çökme (üzerinde bulunduğu yere yıkılma) 2. göçme, göçürme 3. çökme (vücut, akıl, ruhça gücü azalma) 4. çökme (son bulma) 6. yığılıp kalma
l/ngh 1. yıkılmak, çökmek (üzerinde bulunduğu yere yıkılmak) 2. göçmek, göçürmek 3. çökmek (vücut, akıl, ruhça gücü azalmak) * mêrikê belengaz êpê herifîbû adamcağız epey çökmüştü 4. çökmek (son bulmak) * İİmperatoriya Bîzans di 1453’yan de herivî Bizans İmparatorluğu 1453’te çöktü 6. yığılıp kalmak
herivtin bnr heriftin
heriyokî h çamurumsu, çamur gibi
heriyokî bûn l/ngh çamurlaşmak
heriyokîbûn m çamurlaşma
heriyokîbûyîn m çamurlaşma
herizandin m dokundurma, bulaştırma, eleştirme
l/gh dokundurmak, bulaştırmak, eleştirmek
herizîn m dokunma, bulaşma, eleşme, karışma
l/ngh dokunmak, bulaşmak, eleşmek, karışmak * bi min meherize tê jovan bibî bana bulaşma pişman olursun * pê mehelize ona eleşme
herk 1.akıntı. 2.ark. 3.cereyan, akım.
m 1. akım, akış 2. akıntı 3. akım, cereyan
herka karebayê (an jî elektrik) elektrik akımı
herkdar rd akıntılı
herke bnr eger
herkes bi awayek karê xwe dike her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır
herkes bi birîna xwe dinale herkes kendi derdine yanar
herkes bi derdê xwe dizane herkes kendi derdini bilir
herkes bi êşa xwe dinale ağrılarda göz ağrısı, her kişinin öz ağrısı
herkes bi nav û nîşana xwe adlı adıyla
herkes bi zimanê xwe diaxive (dipeyîve an jî qezî dike) 1) herkesin düşüncesi kendini bağlar 2) herkes bilgisi, ölçüsü, niyeti ölçüsünde konuşur
herkes biharan bi dilê xwe tîne ümit dünyası (herkes kendini bir şeyle avutur)
herkes bila li çareya serê xwe binêre 1) herkes başının çaresine baksın 2) altta kalanın canı çıksın
herkes biliyê êşa xwe ye ağrılarda göz ağrısı, her kişinin öz ağrısı
herkes di etra derdê xwe de ye herkes kendisini düşünür
herkes diçe ba dangê xwe herkes akrabasına, tanıdığına gider (olumsuz anlamda)
herkes dikeve gora xwe her koyun kendi bacağından asılır
herkes êşa (an jî derdê) xwe hiltîne ağrılardan göz ağrısı, her kişinin öz ağrısı
herkes here mala xwe evli evine köylü köyüne
herkes ji bajarê xwe xeber dan gemi azıya galmak (söz dinlemez olmak)
herkes ji bavê xwe çêtir e lê wekî bavê xwe nabe herkes kendi babasından iyi ama babası kadar olamaz
herkes ji bo miriyê xwe digirî herkes kendi derdine ağlar
herkes ketin etra canê (an jî ruhê) xwe can cana baş başa
herkes kişîn el ayak (veya el etek) çekilmek
herkes lawê bavê xwe ye herkes babasının oğlu
herkes li devê mezinê xwe dinêre at binicisine göre kişner
herkes li gor qeweta xwe herkes gücüne göre
herkes li gorî hempayê (an jî hingûfê) xwe davul dengi dengine diye çalar
herkes li hêviya roja xwe ye herkes sırasını savar
herkes li koka xwe diçe otu çek köküne bak
herkes li xwe ye 1) kerkes kendi derdinde 2) herkes kendi derdini düşünür
herkes mêvanê emelê xwe her koyun kendi bacağından asılır
herkes mexsed û miradek li ber e her yiğidin gönlünde bir aslan yatar
herkes nikare dîzikan çêke, gere çemilan jî pê ve deyne herkes kaşık yapar, ama sapını ortaya (veya doğru) getirmez
herkes şêrê ber derê xwe ye her horoz kendi çöplüğünden öter
herkes seriyek kişandin herkes başına buyruk olmak
herkes û debara (ebûra an jî îdareya) xwe geçim dünyası
herkes û zerara xwe altta kalanın canı çıksın
herkes xwe li arê xweş digire herkes güzel lokma peşinde
herkes zane hespê xwe biajo at binenin (veya iş bilenin), kılıç kuşananın
herkes, xwedê li gora dilê (wî) bidê Allah herkesin gönlüne göre versin
herkesî li rêçekê neajo her kuşun eti yenmez
herkî m bir halı ismi
herkoyî rd 1. akıcı, akan 2. fiz akışkan
herkoyî bûn l/ngh akışkanlaşmak
herkoyîbûn m akışkanlaşma
herkoyîbûnî m akışkanlık
hermandin bnr herwandin
hermanî m harmani, harmaniye
herme armut; pyrus communis
hermel m 1. üzelik (nazara karşı koruduğuna inanılır) 2. bot bir bitki adı
hermet m bayan, hanım (nezaket icabi)
hermî bot/m 1. armut (Pirus Communis) 2. armut (bu ağacın meyvesi)
hermo bot/m bir armut türü
hermonî m afaroz
hermonî kirin l/gh afaroz etmek, aforozlamak
hermonîbûn m afaroz olma, aforozlanma
l/ngh afaroz olmak, aforozlanmak
hermonîkirî rd aforozlu
hermonîkirin m afaroz etme, aforozlama
hermûş n 1. ipek 2. rd ipek (ipekten yapılmış olan)
herone m günlük rutin iş
heroyî m günlük rutin iş
herrojî rd gündelik (her günkü)
hers (i) m sindirim, hazım
hers (ii) rd sıradan, bayağı
herşe m dilim, parça
hersim n koruk
hertim (an jî daîm) her daim, her zaman
hertiş bi ziravî mirov bi stûrî dişikê (an jî her tişt bi ziravî dişkê mirov bi stûrî) baskı insanı çökertir
hertişt her şey
hertişt bi emrê xwedê ye 1) Allah’ın dediği olur 2) ölüm Allah’ın emri
hertişt bi pereyan e selâm para, kelâm para
hertişt bi pişta xelkê ye el mi yaman bey mi yaman?
hertişt bi sexbêrî bu sıcağa kar mı dayanır?
hertişt bi şîranî (xweş e) 1) her şey tatlılıkla 2) turpun sıkından seyreği iyidir (görüşmeyi, konuşmayı sıklaştırmamak doğrudur)
hertişt bi usûl çoğu zarar, azı karar
hertişt di dema xwe de xweş e her şey tadında güzeldir
hertişt di tehma xwe de her şey tadında güzeldir
hertişt dibihure têra cihêz nabihure her şey unutulur da çeyiz torbası unutulmaz (adama koyan en önemli şeyin unutulamayacağı için söylenir)
hertişt diqede merivatî naqede her şey biter insanlık bitmez
hertişt heye heta şîrê teyran jî kuş sütünden başka her şey var
hertişt li cihê (an jî şûna) xwe ye yerli yerinde
hertişt li gora bihayê xwe ye ucuz etin yahnisi yavan (veya tatsız) olur
hertişt weka meriv nabe herkesin arşınına göre bez vermezler
hertişt xweş e di dema xwe de her şey kendi çağında (veya dönemin de) güzeldir
hertiştê tu dizanî nebêje her tiştê dibêjî bizane her bildiğin şeyi söyleme, her söylediğin şeyi bilerek söyle
hertiştî vara yoğa * çêrî her tiştî dike vara yoğa küfrediyor
hertz fiz/m hertz (fizikçiHeinrich Hertz’ın adından)
herûg m erik
herûher h ilelebed
herûm heywana herûm
rd 1. serkeş 2. eve uğramayan evcil hayvan
herûmî bnr herûm
herûmî bûn l/ngh 1. serkeş olmak 2. eve uğramamak (evcil hayvan icin)
herûmî kirin l/gh serkeş olmasına sebep olmak
hervîşim bnr hevrîşim
herwandî rd başarısız kılınmış olan
herwandin m başarısız kılma
l/gh başarısız kılmak
herwanî m geniş ve kısa kollu kısa kürk
herwe rd/h bedava, beleş
herwedîtin m kabartma, rölyef
herweha böylece, böylelikle, nitekim.
herwekî 1) -e gibi 2) örneğin
herwekî din (hwd.) vesaire, ve diğerleri
herwekî vê gibisinden, -e benzer, kabilinden
herwiha ayrıca, böylelikle, bununla beraber
herwiha ew jî keza, kezalik
herwiha tev keza, kezalik * berf spî, şîr jî, pembû jî her wiha tev spî ne kar beyaz, keza süt, keza pamuk hepsi beyaz
herwîn m başarısız olma
l/ngh başarısız olmak
herwîşim bnr hevrîşim
herz (i) m batak, bataklık
herz (ii) m hazım
herzal h her halde, kesinlikle
herzalik m kır evi, kulübe
herzandin m sindirme, hazmetme
l/gh sindirmek, hazmetmek
herze m boş söz, saçma sapan söz
herzeg rd düzensiz, intizamsız
herzegî m düzensizlik
herzekar rd 1. baliğ, buluğ, ergin 2. aylak 3. boş şeylerle uğraşan, saçma sapan konuşan
herzekar bûn l/ngh baliğ olmak, bulûğa ermek
herzekarbûn m baliğ olma, bulûğa erme
herzîn m sindirilme, hazmedilme
l/ngh sindirilmek, hazmedilmek
herzing m hıçkırık (ağlarken çıkan ses)
herzing anîn (yekî) hıçkırtmak
herzing anîn xwe hıçkırmak
herzing hatin (yek) (birini) hıçkkırık tutmak
herzing jê çûn hıçkırmak
herzing pê girt (birini) hıçkkırık tutmak
her 1. gişt 2. bi berdewamî
her bendek, xwedî derdek (biwêj) her kesek bivê nevê derdekî wî heye. ma lû li vê dinyayê bêderd e? her bendek, xwedî derdek.
her bijî (biwêj) aferim, aferin, sihetxweş, destxweş, peyvek şirîn kesek ji ber zîrekiya kesek din dibêje, gotinek welatparêziyê ye: Her bijî kurd û Kurdistan!, ji kesekî ku bêhnijiye re tê gotin: - Heçiyû! (dengê bilind yê bêhnijînê) - Her bijî!.
Herwiha: her bijîtPirrjimar
her car tim, hemasa
her çawa bi çi awayî hebe
her çend her çiqas
her çi jê tê, lê tê (biwêj) kî çi dike, ew helwest li gorî kesayetî û radeya wan e. ûer çi jê tê, lê tê. bi rastî jî ew bersiva sedefe jî he ma wekî wê bû.
her çi zer e ne gêzer e (biwêj) her tişt ne wisan e wek ku dixwiye.
Hevwate: her tiştê dibiriqe ne zêrr e
her çûn (lêker) bere bere.
ji: her + çûn
her dem 1. her çax 2. her wisa
her diranekî (yekî) salekê hatin (biwêj) pir zana û kone bûn. lawo tu bi wî nikarî, her diranekî wî salekê haline.
her du dest di xwînê de bûn (biwêj) di nav rewşeke xeter de bûn. qet tu nekeve tatêla wê, her du destên min di xwîne de bin jî ez ê xwe bigîhînim te.
her du nigên (yekî) kirin soleke teng (biwêj) ji bo daxwaza tiştekî yek zêde asteng kirin. w ê her du ungên min kirine soleke teng, axir soxir ew gûharan bi min dane kirin.
her du rê çûn gundekî (biwêj) her du jî wekî hev du bûn. derka wê nemaye, her du rê jî diçin gundekî.
her ez dizanim û xwedê dizane (biwêj) kes derdê min nizane û fehm nake. her ez zamim û xwedê dizane ku bê me çawa debara xwe dikir. zana farqînî
her gav û du gav tim û hemasa, bi minasebet û bê minasebet
her gotinek li derekê xistin (biwêj) derew kirin, gotinan li hev û din negirtin. dema ku dipeyivî her gotinek li derekê di-xist, min fêm kir ku xêra wî nîn e.
her hebî (hoker) her bijî!, aferin, bravo!, peyvek şirîn e ji kesekî re têt gotin dema karek baş dike, şabaş
her ji çi be sedem çi be
her kes mirov giş *"her kes, gurê roja xwe ye"
Cînav, hemû kes, kî be, her kes, ti kes nîne ku ne di nav wan de be: Her kes wî dinase. (Ti kes nîne ku wî nenase.) Her kes rastiyê nizane. (Hin kes hene ku rastiyê nizanin.).
Herwiha: herkes.
Dijwate: ti kes.
Bide ber: herdem, herdu, her roj, her tişt
her kes bi şiveke ajotin (biwêj) ji bo cure cure pirsgirêkan eynî azîne bikaranîn. ev ne tu azîneye, ev teres dixwaze her kesî bi şiveke biajo, lê ne miniklin e.
her kes di tanga xwe de (biwêj) her kes çi ji dest hatiye, wekî rewşa xwe. ev mesele tenê bi ferzende naqede, divê her kes di tanga xwe de mil bide ber vi barî.
her kes li mala xwe bûn (biwêj) her kes li ser kar û barê xwe bûn. têkiliya kesî bi kesî re nebûn. em dibêjin bila navbera me xewş û xurt be, naxwe ber kes li mala xwe ye.
her kes wek xwedayê xwe (biwêj) her kes li gorî duristî perwerde û namûsa xwe. ûer kes wek xwedayê xwe, min bi xwe ew qas pêk anî.
her kesk (navdêr, mê) hemîşe sewz.
ji: her kes +-k
her ku hertim ku, hergav
her ku tev bidî, wê bêhna genî jê bê (biwêj) ya rast ew e ku zêde venekirin û pê re mijûl nebûn. min ji te re got ku tu çi qasî tev dî, ew qasî bêlina genî wê jê bê.
her nan e, her derman e (biwêj) ji ber ku pêdiviya herî bingehîn dibine, nan ji bo mirovan pir girîng û pîroz e. tu ji kîjan aliyi ve !ê binihêrî, her nan e, her derman e.
her sal zikê te tije be û dawa te vala be (biwêj) tu hemîle bimînî, lê zarok ji te re neminin. bûkê, ez ji xwedê dixwazim, her sal zikê te tije be û dawa te valu be. (nifir)
her seriyek dengek jê çûn (biwêj) her yekî tiştek gotin. bi vî awayî em ê çawa aştiye di navbera wan de pêk bînin? maşelah her seriyek dengek jê diçe.
her tiliyek xwedî merîfet bûn (biwêj) bihuner bûn. maşelah her tiliyek wê xwedî merîfetek e.
her tim her dem, her çax *"kêm kêm bixwe, her tim bixwe"
her tim kurê pîrê ew e (biwêj) her tim bi eynî azîneyê eynî encam derxistin. ji wî re çi? ew her tim kurê pîrê ye.
her tim roj jê re în bûn (biwêj) jê re zêde derk nekirin, jê re her roj xweş û kêrhatî bûn. bisiûd bûn. çi taybetiya înê heye? ji wê re her roj în e. maşelah ji wî lawikî re her roj în e, tu qet nekeve tatêla wê.
her tişt bêkêmasî heyber gişt
her û her heta hetayê
her warek biharek bûn (biwêj) her deverek an jî cihekî nû, dibe sedema destpêkên xweş û şirin. divê mirov carinan jî cihê xwe biguhere, her warek biharek e.
her wekî din/hwd hemû tiştên ku dişibihin vê rewşê wekî wê tên hesibandin
her xwedê bibêje, bes (biwêj) zehf zêde bûn. di wê hucreya di bin erelê de îşkenceyeke wisa li çêxmûs kirin ku her xwedê bibêje bes.
her yek çengek xwelî avêtin çavên (yekî) (biwêj) ricm kirin, bi tevayî bi ser yekî de çûn. jixwe her yek çengek xwen hiaveje çaven çeto besi xvî ye.
her yek nîve sêveke bûn (biwêj) gelekî şibandina hev. wisa dişibîtûn hev ku tu dibêjî her yek nîve seveke ye.
her yekî defek lê xistin (biwêj) her yekî tiştek gotin. em çûn ku meseleye çareser bikin, lê her yekî defek lê xist û me tiştek bi ser nexist.
hera 1. pirtir 2. dîtir 3. bêtir
pirtir, dîtir, bêtir
hera bedew (mêza) bedewtirîn
heram 1. qedexeyên Xwedê Teala 2. qirej û mirdar *"jina bi mêr, mêr di ser re heram e"
(rengdêr) qedexe, yasax, memnû, tişta/ê ku nabe bêt kirin (bi taybetî li gor dînî), pîs, qirêj, gemarî, genî, ne paqij, ne pak, ne bijûn, ne temîz.
Herwiha: ĥeram.
Bikaranîn: Lêker: heram bûn, heram kirin, heram xwarin. Navdêr: herambûn, heramkirin, heramxwarin Rengdêr: herambûyî, heramkirî.
ji: Ji erebî.
: heramzade, heramzadehî, heramxwer, heramxwerî, herrimandin, herrimandî, herrimî, herrimîn, herrimînende, herrimînendehî, herrimînendetî, herrimînendeyî, herrimîner, herrimînerî, hilîheram
heram bûn 1. (ji aliyê Xwedê de) qedexe bûn 2. qirêj û mirdar bûn *"Behra Wanê, bi devê tajiyekî heram nabe"
(lêker)(Binihêre:) heram
heram kirin (lêker)(Binihêre:) heram
heram xwarin (lêker)(Binihêre:) heram
heramane (rengdêr) bi awayekî heram.
ji: heram + ane
herambar (rengdêr) tembîkirî, berbendkirî, herimandî.
ji: heram +-bar
herambûn (navdêr)(Binihêre:) heram
herambûyî (rengdêr) (Binihêre:) heram
heramdar (rengdêr) qedexedar.
ji: heram +-dar
heramî 1. qedexebûyî 2. diz, çilfis *"çil heramî, nikarin rûtekî bişêlînin"
(navdêr, mê) ne helalî, herambûn.
Herwiha: heramîtî, heramtî.
ji: heram + -î
heramkirî (rengdêr) (Binihêre:) heram
heramkirin (navdêr)(Binihêre:) heram
heramoyî (navdêr, mê) herîmolo, çîçoz, heramkirin.
ji: heram +-oyî
heramoyî bûn (lêker) heramonî bûn, çîçoz bûn, herîmolo bûn.
ji: heramoyî + bûn
heramoyî kirin (lêker)aforoz kirin, heramonî kirin, pinde kirin, çîçoz kirin, herîmolo kirin.
ji: heramoyî + kirin
heramoyîkirî (rengdêr) aforozkirî, haramonîkirî, pindekirî, çîçozkirî.
ji: heramoyî +kirî
heramsî (navdêr, mê) cixizî.
ji: heram +-sî
heramsî kirin (lêker) cixizî kirin.
ji: heramsî + kirin
heramsîker (navdêr, mê) cixiz, nizniz.
ji: heramsî +-ker
heramsîkerî (navdêr, mê) cixizî, niznizî.
ji: heramsî +-kerî
heramsîkirin (navdêr, mê) cixizîkirin.
ji: heramsî +kirin
heramxwarin (navdêr, mê) (Binihêre:) heram
heramzade (navdêr) kesa/ê ji jinek û zelamek ne jin û mêrên hev çêbûye, kesa/ê pirr şatir yan şeytan yan fêlbaz.
Herwiha: heramza, heramzad, ĥeramza, ĥeramzad, ĥeramzade.
Hevwate: bîjî, weledzina.
ji: ji farisî حرامزادہ (ḧeramzade) ji erebî حرام (ḧeram: heram) ji farisî زادہ- (-zade: -za, -zade, benî-).
: heramzadehî, heramzadetî, heramzadeyane, heramzadeyî
heramzadetî (navdêr, mê) pîçî, bîjîtî, bîjetî, weledzinatî, rewşa heramzadebûnê.
ji: heramzade + -tî
heramzadeyane (rengdêr) bi awayekî heramzade.
ji: heramzade + -ane
heran çol û berî
çol û berî
heran man (lêker)heyran kirin, şaşmetal hîştin.
ji: heran + man
heraret 1. tîn 2. sênc 3. germahî
(navdêr, mê) kel, tên, germa, germahî, tagerm.
Herwiha: hararet.
ji: Ji erebî
heraret çêkirin (lêker)kelijandin, temizandin, kel dan, kelandin.
ji: heraret + çêkirin
heraş keça xama
keça xama
herasî (navdêr, mê) qewastî.
ji: her +-asî
herb (navdêr, mê) ceng, şerr, pevçûn, bikaranîna çekan dijî hev.
Herwiha: harb, ĥarb, ĥerb.
ji: ji erebî حرب (ḥerb), hevreha aramî ܚܪܒܐ (xerba), îbrî חרב (xereb), têkilî xirab, xirabe.
Bikaranîn: Lêker: herb kirin. Navdêr: herbkirin Rengdêr: herbkirî.
: herbî
herb kirin (lêker)(Binihêre:) herb
herbî (navdêr, mê) rewşa herbbûnê.
ji: herb + -î
herbî axaftin (lêker)rast xeberdan.
ji: herbî + axaftin
herbilandin (lêker)(bend) li hev alandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌ربلاندن
herbilandin/diherbilîne /biherbilîne (bend) li hev alandin
herbilîn (lêker)(bend) li hev alîn. Tewîn: -herbil-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌ربلین
herbilîn/diherbile/biherbile (bend) li hev alîn
herbîtî (navdêr, mê) rastî.
ji: herb +-îtî
herbkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye herb kirin
herbkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) herb
herc û merc keft û left
herçend (hoker) tevî ku, herçi ku, herçiqas ku, tiştek nebe jî dîsan yê din dibe, du tiştên dijî hev tîne ber hev: Herçend e ew neyê jî, ez dê bêm. Herçend hê biçûk e jî lê dîsan jî pirr biaqil e..
Herwiha: her çend.
ji: her + çend
herçend e ku hoker. Xwendin: xwendin,ˈhɛrʧɛnd kʊ Jihevqetandin: herˑçend ku, tevî ku ... jî, digel ku ... jî, herçi ye ku: Herçend e ku ez nesax im jî lê naxwazim biçim nexweşxaneyê..
Herwiha: her çend e ku her çend e herçend e.
ji wêjeyê: Herçend e bi gotin nebêje jî, rejîma teokratîk (ya Îranê) ji destekê ne bêpar e: Qet paxavê bi hişyarîyên rojavayiyan nake û ne xema wê ye. Li gel vê yekê jî hebûna wê pir qels bûye, lewre weke ku serokkomarê tirk Abdullah Gul jî 14ê sibatê di dema gera xwe ya Tehranê de dest nîşan kir: Gava serokên dewletê guh nedin daxwazên neteweya xwe, hingê gel bixwe bi wê peywirê radibe..
ji: herçend + e + ku
herçendî (navdêr, mê) her çiqas.
ji: herçend +-î
herçi hoker Cînav, herçend, tevî ku, çawan be jî, herhal, kîjan kes yan tişt be jî.
ji wêjeyê: Herçî bînit, hindî tiştê xwarinê Dê mubarek bit li ber vê xwendinê w:Mela Hisênê Bateyî.
Herwiha: her çi, her çî, herçî.
Bide ber: gerçi.
ji: her + çi
herçi çûn (lêker)(Binihêre:) herçi
herçiçûn (navdêr, mê) (Binihêre:) herçi
herd (hewramî) (navdêr) erd, der, cih, dever, şûn, war
herde (rengdêr) xuya, diyar, peyda, berçav, eşkere.
Bide ber: herwe.
: herdetî herdeyî
herdem (hoker) hemî deman, giş wextan, tev gavan: Li wir hewa herdem xweş e. bi berdewamî: Ez herdem ji te re dibêjim lê tu ji bîr dikî!.
Herwiha: her dem.
Hevwate: hergav, hertimNêzîk, hercar.
Dijwate: hîç, qet, ticar.
Bide ber: car-car, carine.
ji: her + dem.
: herdemî. Bi soranî: hemîşe
herdemî (rengdêr) daîmî, hertimî, hergavî, berdewam, herwextî, herherî, ebedî, herheyî, hetahetayî, sermedî ya/yê ku herdem heye yan dibe yan têt kirin, bêdawî, nemir, miebed.
Dijwate: banehî, miweqet.
ji: herdem + -î.
: herdemîtî
herdemî kirin (lêker) nemir kirin.
ji: herdemî + kirin
herdemîtî (navdêr, mê) rewşa herdemîbûnê.
ji: herdemî + -î
herdemkî (navdêr, mê) bi nemirî, bi herdemî.
ji: herdem +-kî
herder (hoker) hemî cih, giş erd.
Herwiha: her der.
Bikaranîn: herderê, ji herderê, li herderê.
ji: her + der
herdetî (navdêr, mê) rewşa herdebûnê.
ji: herde + -tî
herdîn (lêker) genîbûn.
ji: herd +-în
herdîsa (hoker) herwiha, herwisa, herhosa, bi heman awayî, dîsa, cardin.
Herwiha: herdîsan.
ji wêjeyê: Herdîsan Hemze Rezîkî di berdewamiya axiftina xwe de got...(Kulturname.com, 8/2009).
ji: her + dîsa
herdu Cînav, du tişt yan kes li gel hev, du tişt yan kes bi hev re: Du bira bûn. Herdu jî jîr bûn..
Herwiha: herduk, herdû, herdûk.
Bide ber: herdem, herkes, hertişt, hevdu.
ji: her + du
herdu kewn dinya û axret.
ji wêjeyê: Destegîr û mustexasê herdu kewn Bo gunehkaran penah û pişt û ewn w:Mela Hisênê Bateyî
herê 1. bersiva pozîtîv Baştir: erê 2. peyvika pirskirinê Baştir: erê 3. herre wê, herrîn
here 1. biçe (lêker) formek tewandî ye ji lêkera herrîn: Ji vir here! (Ji vir biçe! Nemîne li vir!).
Herwiha: hare, harre, herre 2. ji hemiyan (hoker) , ji hemiyan (zêdetir/kêmtir/mezintir/biçûktir û hwd): Kurrê wî yê here mezin (Mezintirîn kurrê wî/kurrê wî yê ji hemiyan mezintir).
Herwiha: herî 3. ev der daçek, vir, vê derê, ev der, ev cih, vî cihî.
Herwiha: hire.
ji: Herwiha hire, hevreha soranî êre, kelhurî îre, partî û pehlewî êder jiari yan ji î- (ev, vê) + der + -e. Bide ber vir. Înglîzî: li vir , ev der
here cihê ku av û gû lê disekine (biwêj) bieehime. diçe bila here cilte ku av û gû lê disekine.
herednayene (Zazaki) heridandin
hereket (navdêr, mê) liv, lebat, bizav, xebat, çalakî, kiryar, kar, libt, leqîn, livak, livek, cole, qelq, bizar, cule, kirin, tevgerr, aktîvîte, emel, lez, meş, gerr, rawestîn.
Herwiha: hereke, ĥereke, ĥereket.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: hereket kirin, hereket dan. Navdêr: hereketkirin, hereketdan Rengdêr: hereketkirî.
: bêhereket, bêhereketî, bihereket, bihereketî, hereketkar, hereketkarî, hereketker, hereketkerî
hereket dan (lêker)(Binihêre:) hereket
hereket kirin (lêker)(Binihêre:) hereket
hereket kor e, ziman zor e (biwêj) ziman çors û dirêj e, lê pekhatin jî nîn e. a rastîjîberzane biraziye min wisan e, ziman zor e, hereket kor e.
hereketdan (navdêr, mê) (Binihêre:) hereket
hereketî (navdêr, mê) libtî, livî.
ji: hereket +-yî
hereketkarî (navdêr, mê) rewşa hereketkarbûnê.
ji: hereketkar + -î
hereketker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) miherik, hander, palder, teşwîqker, livîner, tehrîkker, ya/ê hereket dike.
ji: hereket + -ker
hereketkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hereket kirin
hereketkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hereket
herem (navdêr, mê) gorristanên fîrewnan pîramîd, gorristanên fîrewnan 2. dever, der, cih Baştir: herêm 3. hemî jinên kesekî. Binêre;, herîm
herêm dever, mintiqe
(navdêr, mê) dever, navçe, iqlîm, menteqe, komek gund û bajarran yan komek welatan yên cîranî hev û yên ku hin taybetmendiyên wan yên hevpar hene: Herêma Kurdistanê Yekîtiya Ewropayê rêkxistineke herêmî ye. der, qeza, zon.
Herwiha: herem.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌رێمBinere.
Herwiha: cih, der.
ji: hevreha soranî هه‌رێم (herêm), herdu ji erebî حرم (ḧerem) yan حريم (ḧerîm) herdu bi maneya tiştê yan cihê parastî yan pîroz; di malan de odeyên jinan ku mêvanên mêr naçinê, têkilî heram (qedexe), hurmet (jin, namûs), ihram, ihtiram, mehrûm, mehrem, mehremiyet... hemû ji rehê حرم (ḧ-r-m-: heram bûn yan heram kirin) ku hevreha חרמ (x-r-m: qedexe bûn) ya îbrî û aramî ye û hemû ji rehê x-r-m- (qedexe) yê samî ne. Peyva herêm di gotina Herêma Kurdistanê de li gel avakirina herêma otonom ya Başûrê Kurdistanê di kurdî de berbelav bûye û ji wê jî diyar e ku maneya wê devereke bi qanûnê ji hikûmeta navendî parastî/qedexekirî ye..
: herêmî herêmîtî herêmparêz herêmparêzî
herêma kurdistanê Serenav,mê, deverên otonom yên Başûrê Kurdistanê (parêzgeha Dihokê, ya Hewlêrê û ya Silêmaniyê).
Hevwate: Herêma Kurdistana Iraqê.
Herwiha: Heremê Kurdistanê, Herêmî Kurdistan
heremasî (navdêr, mê) haremasî.
ji: herem +-asî
herêmdar (rengdêr) deverdar.
ji: herêm +-dar
herêmgir (navdêr, mê) herêmparêz, navçegir, navçeparêz/nd.
ji: herêm +-gir
herêmgirî (navdêr, mê) herêmparêzî, navçegirî, navçeparêzî.
ji: herêm +-girî
heremî (navdêr, mê) herêmkî, mîna qûşakê, aîdê heremê.
ji: herem +-î
herêmî (rengdêr) deverî, minteqî, tişta/ê ku li herêmekê yan hin herêman heye lê ne li tevaya welatî yan cîhanê, li gor herêman.
Bide ber: heramî, heremî.
ji: herêm + -î.
: herêmîtî
herêmîkirin (navdêr, mê) veguhastin, neqlkirin, deverîkirin.
ji: herêmî +kirin
herêmkî li gor mintiqeyekê; deverî
(rengdêr) li gor mintiqeyekê; deverî
herêmparêz (navdêr, mê) herêmgir, navçegir, navçeparêz/nd.
ji: herêm +-parêz
herêmparêzî (navdêr, mê) herêmgirî, navçegirî, navçeparêzî.
ji: herêm +-parêzî
heremxane (navdêr, mê) koşka dîwarkirî, koşka sultanî.
ji: herem +-xane
heres (navdêr) zêrevan, pasevan, parêzvan, nobedar, nêrevan, gard, pasdar, kesa/ê tiştekê/î diparêze, cerdevan, çavdêr, pêwan, parêzkar, parêzer, çete.
Herwiha: ĥeres.
Bide ber: teres.
ji: Ji erebî ĥeres.
: heresî
hereşe tehdîd, gef û gur
tehdîd, gef û gur, gef.
Bikaranîn: Lêker: hereşe kirin. Navdêr: hereşekirin Rengdêr: hereşekirî
hereşe kirin (lêker)(Binihêre:) hereşe
hereşe lê kirin 1. tehdîd kirin 2. gef û gur lê xwarin 3. diran jê re sîqandin
hereşeker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê hereşe dike, şerrxwaz, belakirr.
ji: hereşe + -ker
hereşekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hereşe kirin
hereşekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hereşe
hereşewarî (navdêr, mê) gefwarî, tehdîtwarî.
ji: hereşe +-warî
heresî (navdêr, mê) rewşa heresbûnê.
ji: heres + -î
hereşo 1. teqereq 2. qîjevîj
teqereq , qîjevîj
herewer movika ku du hestiyan digihîne hev
movika ku du hestiyan digihîne hev
herewez 1. paletiya nanoziko 2. karê hevpar
(navdêr, mê) zibar, palûte, qebale, hevkarî, pêdanî, hemejî, gap
herewezî hevparî
(rengdêr) hevparî
herewezî kirin bi hevparî tev gerîn
(lêker)bi hevparî tev gerîn
herewezkar kesê ku bi awayekî hevpar hin karan digerîne
kesê ku bi awayekî hevpar hin karan digerîne
herez aşît, şepe
aşît, şepe, şape
herf tîp *"heger ders be, herfek bes e"
(navdêr) tîp, libên nivîsê (a, b, c, ç, d, e...).
Herwiha: harf (di bin tesîra tirkî de), ĥerf.
ji wêjeyê: Herfa ko me gotî, neqşihûr e, Lê meqsed û meneya wê kûr e.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: حه‌رف.
ji: hevreha soranî حه‌رف (ḥerf), farisî حرف (ḥerf), tirkî harf, hemû ji erebî حرف (ḥerf) ji حرف (ḥerefe: xet lê kirin, xirab kirin - binere herrifandin), hevreha aramî חרף (xarêf: xîç, xet, xêz). Bi texmîna ku tîp yan pît kurdîtir be, gelek kes wan bi kar tînin lê tîp ji fransî type e û pît jî varyanteke wê ye ku bi metatezê peyda bûye..
: herfiyen herfî hirûf
herfî (navdêr, mê) rewşa herfbûnê.
ji: herf + -î
herfiyen (hoker) herf bi herf, her herf, gotin bi gotin, her gotin, tam wisan, tam bi wî awayî, eynî wilo.
Herwiha: harfiyen.
ji wêjeyê: Li gor talîmatên ko wan ji rêberekê terorê yê di zîndanê de wergirtin û bi herfiyen pêkanîn ew kesên ko wan partiya siyasî Dehap girt û partiyeka nû ya siyasî DTP ava kir, bêyî ko rê bide ti gumanan, aşkera dike ka ew çiqasî girêdayî rêxistina terorê û rêberê wê ne.(dozger Abdurrahman Yalçinkaya di îdianameya xwe de bo dadgehê di dozekê de li dijî DTPê, li gor Nefel.com, 11/2007).
ji: Ji erebî: herf + -î + -yen
hergav (hoker) hemî deman, giş wextan, tev gavan, kengî be, çi dem be jî: Li wir hewa herdem xweş e. bi berdewamî: Ez herdem ji te re dibêjim lê tu ji bîr dikî!.
Herwiha: her gav.
Hevwate: herdem, hertimNêzîk, hercar.
Dijwate: hîç, qet, ticar.
Bide ber: car-car, carine.
ji: her + gav.
: hergavî. Bi soranî: hemîşe
hergavî bi awayekî domdar; daîmî
(rengdêr) herdemî, herdemî, herwextî, berdewam, daîmî, herherî, ebedî, herheyî, hetahetayî, ya/yê ku daîmen heye yan dibe yan têt kirin, hertimî.
Dijwate: banehî, miweqet.
ji: hergav + -î.
: hergavîtî
hergavîtî (navdêr, mê) rewşa hergavîbûnê.
ji: hergavî + -î
hergê g, heke, heger, ekî, hekî, şayet, bi şertê ku, ger, hek.
ji wêjeyê: Gulîzerê, tu dibêjî: “Hergê dila dil hebandiye”… , Tu çi zanî, te li vira dilek ser xwe nehelandiye…
hergîz (hoker) ticar, qet, hîç, ticarî, ne carekê jî, ne ti caran: Ez hergîz te ji bîr nakim. (Tu dê herdem li bîra min bî.), yekcar.
Dijwate: herdem, hergav, hertim.
Têkildar: carine, car-car.
ji wêjeyê: Mirovê ku bi regezê xwe bi wî cûnê berpirsiyê ve girêdayî cihê daxê ye nekare hergîz rizgar bibe ji nişteyê efsaneyên têkel bi rûdanên rasteqîne di qunaxên dîrokî yên ciyawaz de, herweha rasteqîniya kesayetiyan jî yên ku di rojgara me de mîna qehreman yan pêşrew yan pêşewa dihên li bîr û qelem dan..
ji: her + gîz, ji Proto-hindûewropî sm̥-kr̥t (carekê), hevreha farisî هرگز (hergiz), pehlewî hegriz, farisiya kevn ??????? (hekere-mçî)
herhal (hoker) çawan be jî, îlle, di her rewşê de, her carê.
ji: her + hal
herherî (rengdêr) ebedî, hetahetayî, bêdawî, herheyî, miebed, tişta/ê ku bi dawî nayê, tişta/ê ku naqede, tişta/ê ku xilas nabe, tişta/ê ku namire, bêtalî, bêdûmahî, bêsinor, bêtixûb, nemir.
Herwiha: herûherî, her-û-herî, her-herî.
ji: her + her + -î.
: herherîtî
herherîtî (navdêr, mê) sermed, ebedîtî, ebediyet, bêdawîtî, bêzewalî, rewşa herherîbûnê.
ji: herherî + -tî
herheyî heta hetayê; sermedî
(rengdêr) nemir, hersax, kesa/ê yan tişta/ê ku qet namire, ebedî, hetahetayî, bêdawî, miebed, tişta/ê ku bi dawî nayê, tişta/ê ku naqede, tişta/ê ku xilas nabe.
ji: her + heyî.
: herheyîtî
herheyîtî (navdêr, mê) rewşa herheyîbûnê.
ji: herheyî + -tî
herhosa (hoker) herwiha, herwisa, herdîsa, bi heman awayî, dîsa, cardin.
Herwiha: herdîsan.
ji wêjeyê: Mixabin li rojên borî ez li bexdayê bûm. Îro birûska we gehişte min. Pîrozbahiyê li we dikim ji bo bestina kongreya yazdê, hêviya serkeftinê ji we re dikim ji bo bicihanîna armancên bingehê we, herhosa piştevaniya xwe ji we re dupat dikin ey kurdên ezîz yên êzidî.(Mesûd Barzanî li gor, Lalishduhok.org, 2/2007).
ji: her + hosa
herî [I] xweliya ku bi avê nerm bûye *"jina neqenc, heriyeke sar e" [II] 1. pirtir 2. dîtir 3. bêtir
1. ji hemiyan (hoker) , hokerek e bo diyarkirina ku tiştek yan kesek xwedî taybetmendiyekê ye ji hemî tiştên yan kesên din zêdetir: Pirtûka herî xweş (xweştirîn pirtûk; pirtûka ji hemî pirtûkên din xweştir) mirovê herî dirêj (dirêjtirîn mirov; mirovê ji hemiyan dirêjtir), hokerek e dikeve berî kêm yan zêde yan hin peyvên din û wateya bi kêmî yan bi zêdeyî û hwd. Herî kêm 100 kes hatin civînê. (Hejmara yên hatin civînê ne ji 100an kêmtir e lê belkî zêdetir be.) Ez dê herî dereng seet 10 bigihim wê derê. (Ez ji seet 10ê derengtir nabim lê belkî berî 10ê jî bigihim wir.).
Hevwate: here herî hele helî tewre tewrî xele xelî
herî baş 1, melûn, lanetlêbûyî, lenetkirî, mehkûm, girtî, bela, pir seyr, baştirîn, kir
herî di dêst de bûn zêr her çi kirin jê qezenceke pir zêde bi dest xistin
herî hindik (navdêr, mê) hindiktirîn, kêmtirîn, jêrtirîn, piçektirîn, herî kêm.
ji: herî hind +-ik
herî î (navdêr, mê) herrî.
ji: herî +-î
herî kêm (rengdêr) kêmtirîn, piçektirîn, hindiktirîn, ji hemûyên din kêmtir hoker, bi kêmî, kêmtirîn, ne kêmtir ji ...: Herî kêm deh kes mirin. (Yên ku mirin ne ji deh kesan kêmtir bûn lê belkî zêdetir bûn..
Herwiha: here kêm.
ji: kêm + -tirîn
herî kirin (lêker) çamûr kirin.
ji: herî + kirin
herî mezin (nêrza) mezintirîn
lape mezin, tewrî mezin, mezintirîn
herî zêde tewrê zêde, encax, zêde-zêde, li poz, tewrî zêde, pir pir, zehf zehf, pitir, bêhtir, zêdetir
heridandin (lêker)dil şikandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌رداندن
heridandin/diheridîne /biheridîne dil şikandin
heridîyayene (Zazaki) (lêker) xeyidîn
heridnayene (Zazaki) (lêker) xeyidandin
heridnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin xeyidandin
herifandin/diherifîne/ biherifîne heriftin
herifîn/diherife/biherife 1. peritîn 2. pişirîn 3. xera bûn
heriftin/diherêfe/biherêfe 1. rûxandin 2. hilweşandin
herîk (navdêr, mê) şûşik, ceylan.
ji: herî +-k
herîkandin (lêker) darijandin, şûşikandin, lîzikandin, darêştin.
ji: herîk +-andin
herîkbar (rengdêr) riwîn, herkoyî, rewan.
ji: herîk +-bar
herikbar rewan, carî
rewan, carî
herikbarî (navdêr, mê) herîkîtî.
ji: herîkbar +-î
herikbarkî (navdêr, mê) rewankî.
ji: herikbar +-kî
herîkêl (piştî avdanê) kêlana zeviyên birincî di nav heriyê de
(piştî avdanê) kêlana zeviyên birincî di nav heriyê de
herîkêl kirin (birinc) di nav heriyê de çandin
(lêker)(birinc) di nav heriyê de çandin
herikî (navdêr, mê) cereyan, herikîn.
ji: herik + -î
herîkîn (lêker) herîkan, rijîn.
ji: herîk +-în
herikîn/diherihe/biherike 1. (av) kişîn û çûyîn 2. bêastengî teşe girtin *"av, ber bi avaniyê ve diherike"
herîkirin (navdêr)mirov herîyê jibo avayîyan çêdike, :me herîya kirî dê sube libinan birînteqinkirin, :me dîwarê xanî herî kir
herîkîtî (navdêr, mê) herîkbarî.
ji: herîk +-îtî
herikîyayene (Zazaki) (lêker) herikîn
heriknayene (Zazaki) (lêker) herikandin
heriknîyayene (Zazaki) (lêker)hatin herikandin
herîkoyî (navdêr, mê) herîkbar, riwîn.
ji: herîk +-oyî
herîm 1. koma jinên kesekî. Binêre; harem 2. ji herrîn. Binêre; herrîn
herim (lêker) biçim, formeke ji lêkera çûn eszb (hoker) hêj hîn.
Herwiha: îrem heman hêrim.
ji: jiari, binêre her
herimandin/diherimîne/ biherimine 1. berhewa kirin, berba kirin 2. felişandin 3. qedexe kirin 4. dêrz kirin 5. berevajî kirin
herimîyayene (Zazaki) (lêker) herimîn
herimnayene (Zazaki) (lêker) herimandin
herimnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin herimandin
herinayene (Zazaki) (lêker) kirrîn
herine kûre, li min mikure (biwêj) li cihê xalî û sapa mirov li xwe mikur ten. ’‘herine kitre, li min mikure. heke li wir nebûya, wî kirinen xwe nedigotin. kur: girê di nava çiyayan de hesab pirsin
herinîyayene (Zazaki) (lêker)hatin kirrin
herîq (navdêr, mê) şewat, agir, agirê ku berbûye tiştekî, agirkujî, dezgeha agirtemirandinê.
ji: ji erebî حريق (ḥerîq)
herîr (navdêr, mê) hevrîşim, armûş, îpek, averês, sindis.
ji: Ji erebî.
: herîrî
herîrêtik 1. hezge 2. heriya herikbar
hezge , heriya herikbar
herîrîn (lêker)hevrîşimîn, armûşîn.
ji: herîr +-în
herişandin (lêker) çêrmê ser spîldax kirin, , pelçiqandin, eciqandin, qalikê ser jê birin, şiqitandin, dirandin, (rûmet) şikandin û birîndar kirin.
ji wêjeyê: Ji ceger Mela pilingan bi kulab û pens-i ker kir, Esedan jî penc vêran dil û sîne herişandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌رشاندن
herişandin/diherişîne/ biherişîne 1. çêrmê ser spîldax kirin 2. qalikê ser jê birin 3. (rûmet) şikandin û birîndar kirin
herişî (rengdêr) perçiqî
herişîn (lêker) çêrmê ser selixîn, pelixîn, pelçiqîn, zirviçîn, qalikê ser zede girtin, (rûmet) şikîn û bêqedr bûn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌رشین.
Herwiha: herrişiyan, herişîn, herişiyan. Tewîn: Lêker: -heriş-.
Têkildar: herişandin.
: herrişiyayî, herrişî, herrişok
herişîn/diherişe/biherişe 1. çêrmê ser selixîn 2. qalikê ser zede girtin 3. (rûmet) şikîn û bêqedr bûn
herişînbar (rengdêr) pirtikbar.
ji: herişîn +-bar
herîsorik (navdêr, nêr) thumb175pxHerîsorik, çûkekî nikul drêj ku di nava herîyan de bi kurmikan xwedî dibe . Navê zanistî: Gallinago gallinago.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
herîvan (navdêr, mê) hilweşan, hezan, dehiban, tepînk, hezim.
ji: herî +-van
herk 1. kişîna avê 2. gerîna gêrebayî
hermel (navdêr, mê) boxîr, espender, qang, ûzelik, orzeling cûnek gulan e, ûzeling.
Herwiha: hirmel.
ji wêjeyê: Xurtbûneke din a kovaran jî, di nava rûpelên xwe de kedeke pirrhêl dihewîne. Dibe ku xwediyekî kovarê, edîtorekî kovarê an jî çend xebatkarên kovarê hebin; lê, ji bilî van kesan ên ku kovaran zindî dikin, nivîskar in. Her nivîskarek bi dengekî bi rengekî curbecur kedekê dide kovarê û kovarê li ser piyan dihêle. Du fêdeya vî tiştî heye: Hem kovar bi nivîskaran dewlemendtir dibe û hem jî bi saya kovarê nivîskarên nû derdikevin. Herçî Nûdem e, xwedî û edîtorê wê Firat Cewerî be jî - girîngiya edîtor mijareke din e -, ên cihêrengiyekê didin kovarê gul in, nêrgiz in, hermel in, sosin in, nefel in,....
ji: ji erebî حرمل (ḥermel) ku wek harmal, harmel ketiye zimanên ewropî jî..
: hermelî. Navê zanistî: Peganum harmala
hermelî (navdêr, mê) rewşa hermelbûnê.
ji: hermel + -î
hermî (navdêr, mê) karçîn, mêweyek anku fêkiyek şibî sêvan e, darhirmê, dara ku ev mêwe anku fêkî pê ve çêdibeBi devokên kurmancî, hermê, hermêk, hermî, hermîk, hirmê, hirmêk, hirmî, hirmîk, hurmê, hurmêk, hurmî, hurmîk.
Bi zaravayên kurdî: hewramî: hemrû, kurmancî: hirmî, soranî: hermê, zazakî: miroy.
ji: Bi pehlewî urmôd ( > ermûd > ermî).. Navê zanistî: Pyrus
hero 1. her roj 2. her dem *"bûka metê, hero li dawetê"
(hoker) her roj, kîj roj be: Em hero dixebitin. (Ti roj nîne ku em kar nekin.).
Herwiha: heroj herro herroj.
ji: her + roj.
: heroyî
heroine Înglîzî (navdêr) qehraman (mê) , eroîn, ,
heroyî (navdêr, mê) rewşa herobûnê.
ji: hero + -yî
herre (lêker) biçe!, birro!, dûr bikeve!, derkeve!, bifine!, bifilite!, forma fermanî ya yekjimar ji (lêker)a herrîn û çûn.
Herwiha: here , herraPirrjimar, herrin.
ji: herrîn - -în + -e
herreşe (navdêr, mê) gef, tehdîd, metirsî, gotinên yan kiryarên pêtirsandinê:Wî ez bi kuştinê herreşe kirim. (Wî got: Ez dê te bikujim!), talûke, xeter, tirs.
Herwiha: hereşe, herrişe, herişe.
Bide ber: hêriş.
Bikaranîn: Lêker: herreşe (li kesekê/î) kirin. Navdêr: herreşekirin Rengdêr: herreşekirî.
: herreşeyî, herreşekar, herreşekarî, herreşeker, herreşekerî, herreşandin, herreşandî, herreşî, herreşîn
herreşe kirin (lêker)(Binihêre:) herreşe
herreşekarî (navdêr, mê) rewşa herreşekarbûnê.
ji: herreşekar + -î
herreşeker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê herreşe dike.
ji: herreşe + -ker
herreşekirî (rengdêr) (Binihêre:) herreşe
herreşekirin (navdêr)(Binihêre:) herreşe
herreşelêkirî (rengdêr) bergef, gefkirî, tehdîdkirî
herreşename (navdêr, mê) gefname, tehdîdname, peyama ku gef û tehdîd tê de hatine nivîsîn.
Herwiha: hereşename.
ji: herreşe + -name
herreşeyî (navdêr, mê) rewşa herreşebûnê.
ji: herreşe + -yî
herrî (navdêr, mê) çamûr, gilk, gîl, mole, mûle, teqn, axa pirr av di nav de: Ji ber baranê, rê bûne herrî. Tirimpêl di nav herriyê re ma..
Herwiha: herri.
Bide ber: ax, gêç, qûm, xîz, miriq.
Bikaranîn: bûn herrî kirin herrî
herrifandî (rengdêr) kavil, xopan, xirabe, wêran, tarûmar, hilweşandî, ruxandî, herrifî, hilweşandî, herraftî, tişta/ê ku hatiye herrifandin yan bi xwe ruxiye, ruxiyayî, hilweşiyayî, avahî.
Herwiha: herifandî, herraftî, hêrrifandî, hêrifandî, hêriftî.
ji: herrifandin
herrifandin (lêker)(navdêr, mê) xirab kirin, xopan kirin, kavil kirin, wêran kirin, viritandin, pûç kirin (bi taybetî avahî anku xanî), ruxandin, hilweşandin, kembax kirin, nehêlan.
Herwiha: herraftin heraftin herravtin heravtin herrêftin herêftin herrêvtin herêvtin herifandin herrivandin herivandin hêrrifandin hêrifandin hêrrivandin hêrivandin hêrraftin hêraftin hêrravtin hêravtin. Tewîn: -herrifîn-.
Têkildar: herrifîn.
ji wêjeyê: Mirov vedikole û dipûnije, dinijine û diherrifîne: rastiyê ji xwe re dike pêkenok.(Axel Fredenholm: Deh helbest, wergerrandin: Husein Muhammed, Kovara Mehname, hj. 59, 12/2005: http://welcome.to/mehname).
: herrifandî herrifandîtî herrifîner herrifînerî herrifîninde herrifînindehî herrifînindetî herrifînindeyî
herrifandinîtî (navdêr, mê) wêrandarîtî, xapûrdarîtî.
ji: herrifandin +-îtî
herrifî (rengdêr) kavil, xopan, xirabe, wêran, tarûmar, ruxiyayî, ruxandî, hilweşiyayî, hilweşandî, herrifandî, herraftî, avahiyê ku hatiye herrifandin yan bi xwe herrifiye, xirabkirî, xirabbûyî.
Herwiha: herifî, herrifiyayî, herriftî, heriftî.
ji: herrifîn
herrifîn (lêker)(navdêr, mê) xirab bûn, xopan bûn, kavil bûn, wêran bûn, viritîn, pûç bûn (bi taybetî avahî anku xanî), hilweşîn, ruxîn, kembax bûn.
Herwiha: herrifan herifan herriftin heriftin herrivîn herivîn herifîn hêrrifan hêrifan hêrrifîn hêrifîn hêrrivîn hêrivîn. Tewîn: -herrif-.
Têkildar: herrifandin.
ji wêjeyê: Ji ber te agir dibe av hiş diherrife .(Mewlana Celaledînê Rûmî: Evîna ejdehayane, ji berhevoka: Ev agirê evînê me dihelîne wergerrandin: Husein Muhammed, Kovara Mehname, hj. 56, 9/2005: http://welcome.to/mehname).
: herrifinde herrifindehî herrifindetî herrifindeyî herrifiyayî herrifî herrifîtî herrifok herrifokî herrifokîtî herrifoktî
herrifînkar (navdêr, mê) têkder, kavilker.
ji: herrifîn +-kar
herrifînker (navdêr, mê) kavilker, şikêner.
ji: herrifîn +-ker
herrik (navdêr, mê) tişta/ê ku diherrike anku dilive anku dimeşe, co yan robar yan çem.
Herwiha: herik, herrk, herk.
ji: herrikîn ji hereket
herrikandin (navdêr, mê) tiştekî ji jor bi aliyê jêr ve bê îrade ya wî tiştî gindirandin yan jî şemitandin. me av bi ser bexçe ve herrikand.
herrikbar (rengdêr) livok, livbar, meşbar, tişta/ê ku (xweş) diherrike yan dikare (xweş) biherrike.
Herwiha: herikbar.
ji: herrikîn - -în + -bar.
: herrikbarî
herrikbarî (navdêr, mê) rewşa herrikbarbûnê.
ji: herrikbar + -î
herrikîn (lêker)û(navdêr, mê) çûn, li cihê xwe neman (bi taybetî av: Ev çem kûve diherrike? (Ava vî çemî kûve diçe?), xweş bi rê ve çûn, bê dijwarî meşîn yan livîn.
Herwiha: herikîn, herrkîn, herkîn.
Têkildar: herrikandin.
ji: herrik + -în têkildarî peyva herrîn (çûn).
: herrikî, herrikiyayî
herrimandî (rengdêr) pîs, heram, qirêjî, gemarî, heramkirî, ne pak, ne paqij, ne helal.
Herwiha: herimandî.
Têkildar: herrimî.
ji: herrimandin
herrimandin (lêker)(navdêr, mê) heram kirin, pîs kirin, qirêjandin, genî kirin, gemarî kirin.
Herwiha: herimandin. Tewîn: Lêker: -herrimîn-.
Têkildar: herrimîn.
ji: heram + -andin.
: herrimandî
herrimî (rengdêr) pîs, heram, qirêjî, gemarî, herambûyî, ne pak, ne paqij, ne helal, qirêj.
Herwiha: herimî, herrimiyayî, herimiyayî.
Têkildar: herrimandî.
ji: herrimîn
herrimîn (lêker)(navdêr, mê) lewitîn, tewizîn, tewirîn, pîs bûn, heram bûn, xew herrimîn: êdî xew nehatin: Ez li qerebalixa wan şiyar bûm û xew li min herrimî. (Êdî min nikarî binivim.).
Herwiha: heriman, herimîn, herimiyan, herimîn, herimîyan, herimyan, herriman, herrimiyan, herrimîyan, herrimyan, ĥeriman, ĥerimîn, ĥerimiyan, ĥerimîn, ĥerimîyan, ĥerimyan, ĥerriman, ĥerrimiyan, ĥerrimîn, ĥerrimîyan, ĥerrimyan. Tewîn: -herrim-.
Têkildar: herrimandin.
ji: heram + -în.
: herrimiyayî, herrimî, herrimok, herrimokî
herrîn 1. çûn (lêker)(navdêr, mê) çûn, bi rê ketin, dûr ketin: Zû herrin! Ger em niha herrin, ew dê negihin me. Divê em sibê zû herrin. Ew kengî d(ih)erre?, royîştin, rewtin.
Herwiha: herîn. Tewîn: -herr-, -err-.
ji: Bi sûmerî (zimanekê Mezopotamya) em dibêjin ĝen. Lê em ji dibêjin ere , erra , hebare .Em ditin kû peyvên kurdî û sûmerî gelek nêzik in.Farsiya kevn aiti (herrîn/çûn), farsiya nû رَفتَن - ræftæn û شدن - šodan (herrîn/çûyîn). 2. ji herriyê (rengdêr) (Binihêre:) herrî
herrin (lêker) biçin!, birron!, dûr bikevin!, derkevin!, bifinin!, bifilitin!, forma fermanî ya pirrjimar ji (lêker)a herrîn û çûn.
Herwiha: herinPirrjimar, herre!.
ji: herrîn - -în + -in
herrişandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye herrişandin
herrişandin (lêker)(navdêr, mê) perçiqandin, merçiqandin, merriçandin, zirviçandin, eciqandin, esirandin, çewisandin, pelixandin, di bin tiştek qurs û giran ve pûç bûn, dewisandin, givaştin, hilweşandin, têk birin, ruxandin, şkandin.
Herwiha: herişandin. Tewîn: Lêker: -herrişîn-.
Têkildar: herreşe, herrişîn.
ji wêjeyê: Pêtir ji 40 mirovan di bin dest û pîyan de herişîne û mirine û pêtir ji 80 kesan jî birîndar bûne.(Voanews.com/kurdi, 9/2006).
: herrişandî, herrişîner
herrişî (rengdêr) bêhal, bêçare, bêzar, nesax, nexweş, tengezar, aciz, kerrixî, westiyayî, betilî, bêzever, bêtaqet, bêmecal, bêşiyan, bêhêz, bêqewet, qels, lawaz, zeîf
hersax (rengdêr) herheyî, nemir, herzindî
herşên (rengdêr) riwekên ku pelên wan nabeyin û nawerin lê herdem şên in.
Herwiha: herhêşin, herhêşîn, herşîn, herdemşên, herdemhêşin, herdemhêşîn, herdemşîn, hertimşên, hertimhêşin, hertimhêşîn, hertimmşîn.
ji: her + şên.
: herşênî, herşênîtî, herşêntî
herşênî (navdêr, mê) rewşa herşênbûnê.
ji: herşên + -î
hersim tiriha negihiştî; besîre, şilûr *"bav hersimê dixwe, diranê lawî diseqînin"
(navdêr, nêr) balete, trîyê ne stewiyayî hersim ji navêşîyê re baş e
hertim (hoker) hergav, herdem, daîm, daîmen, hemî deman, giş wextan, tev gavan: Li wir hewa herdem xweş e. bi berdewamî: Ez herdem ji te re dibêjim lê tu ji bîr dikî!.
Herwiha: her timNêzîk, hercar.
Dijwate: hîç, qet, ticar.
Bide ber: car-car, carine.
ji: her + tim.
: hertimî. Bi soranî: hemîşe
hertimî (rengdêr) daîmî, herdemî, hergavî, berdewam, herwextî, herherî, ebedî, herheyî, hetahetayî, ya/yê ku hertim heye yan dibe yan têt kirin, bêdawîH erwiha, hertumî.
Dijwate: banehî, miweqet.
ji: hertim + -î.
: hertimîtî
hertimîtî (navdêr, mê) rewşa hertimîbûnê.
ji: hertimî + -î
hertişt Cînav, her tişt, hemû tişt, çi tişta/ê ku hebe
herûher (hoker) herherî, ebeden, ebediyen, bêdawî, berdewam, hetaheta, hetaûheta, bêvegerr, ta ebed.
Herwiha: her û her, her-û-her.
ji: her + û + her
herûm sewala ku asê dibe û diengire
sewala ku asê dibe û diengire
herûşk (navdêr, nêr) xwarina nanê nîvişk yê pirtpirt kirî tê de ye.
ji wêjeyê: Li dev me kurteserhatîyek heye dibêjit: yekî êzdî ji melayekî re got: me hebû seyekî sorî sirt em çûne zozanan mirt me rûn li eyarê wê girt melê helêl e an heram e? mela lê vedigerînit û dibêjitê heram e .. gazî kabanîya xwe Gozê dikit û jêre dibêjit: Gozê, wa Gozê! tu ji min re bîne berçîtê ber kozê da ji melê daqutim tozê mela dizanit ku kar xerab bû, îna dibêjitê min baş nebihîst ka careka dî ji min re bêje careka dî dibêjit: me hebû seyekî sorî sirt em cûne zozanan mirt me rûn li eyarê wê girt melê helêl e an heram e? mela vê carê dibêjitê helal e.. îna gazî keça xwe dikit dibêjitê ka herûşkekê (her ji wî rûnê di pîstê seyî de hatîye vegirtin) ji melê re dazirçîne.mela jî bi heceta destavê xwe vedidizit û direvit...
Herwiha: • hevrêşk
herwe 1. belaş 2. bêdirav
(hoker) herwiha, herwisan, herwilo(rengdêr) belaş, bêpare, bêpere.
Herwiha: herwa.
ji: her + we (wisan/wilo/welê).
: herwetî, herweyî
herwekî (navdêr, mê) bi herweyî, bi miftî.
ji: herwe +-kî
herwerê Cînav, herwiha, herwisa.
Bide ber: herderê, herre-wer.
ji wêjeyê: Wek tê zanîn di nava van rojên dawî de, tabelayên bi kurdî, li xwaringehan kartên xwarinê yên bi kurdî û herwerê jî ji bo dikandaran nav û bihayê tiştên difiroşin etîketên bi kurdî hatibûn amadekirin.(Netkurd.com, 12/2010).
ji: her + werê
herwetî (navdêr, mê) rewşa herwebûnê.
ji: herwe + -tî
herwetîkî (navdêr, mê) bi herweyî.
ji: herwetî +-kî
herwextî (rengdêr) herdemî, herdemî, hergavî, berdewam, daîmî, herherî, ebedî, herheyî, hetahetayî, ya/yê ku daîmen heye yan dibe yan têt kirin, hertimî.
Herwiha: herweqtî.
Dijwate: banehî, miweqet.
ji: herwext + -î.
: herwextîtî
herwextîtî (navdêr, mê) rewşa herwextîbûnê.
ji: herwextî + -î
herwiha (hoker) herwisa, herwa, herwe, jî, lê zêde: Dengê wî bo strangotinê pirr xweş e. Herwiha tembûrê jî baş dizane. hem, him, lê zêde.
Herwiha: herweha, herwuha.
ji: her + wiha
herwisa (hoker) herwiha, herwa, herwe, jî, lê zêde: Dengê wî bo strangotinê pirr xweş e. Herwisa tembûrê jî baş dizane..
Herwiha: herwa, herweha, herwesa, herwesan, herwiha, herwisan, herwusa, herwusan.
ji: her + wisa
herzale (Soranî) ckb, herzêl, herzêl
herzekar (Soranî) balix, baliẍ,bîrbir (mirova/ê) mezin.
Hevwate: •baliẍ •pêgeştû
herzêl (navdêr, mê) keprok, alaçîq, dikek e ji giya yan ji êzingan hatiye çêkirin.
Herwiha: erzal, herzal, erzêl, hirzêl, irzêl, zêrhal, zêrhel.
Bide ber: doşk, gidîş, stêrrk.
Bikaranîn: bûn herzêl kirin herzêl herzêl çêkirin/avakirin.
: herzêlane, herzêlî.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: herzêl, soranî: herzale, hêrk, kelhurî: hewramî: zazakî:.
ji: • jiarami
herzêlane (rengdêr) bi awayekî herzêl.
ji: herzêl + -ane
herzêlî (navdêr, mê) rewşa herzêlbûnê.
ji: herzêl + -î
herzêlik (navdêr, mê) qulûbe, kolik, enzelok, kepir, koxî, qurçik, qulix, kolît, xicik, erzêl, bûtik, firêze.
ji: herzêl +-ik
herzindî (rengdêr) (navdêr, mê) nemir, herheyî, hersax
her
herbage giya
çêre
Şînayî, giya
herbiferous tişta ku giyayê derdixe an jî çêdike.
here li vê derê
li vir, vir de.
vê derê, ev der, vir
hereat Ji ber vê, sebep vê
hereupon li gorî vê yekê, ji ber vê yekê, lew, lewma, ji ber hindê..
herewith digel vê.
heritage kelepor
hero qehreman
heroism egîdî.
herself xwe
her each, every
(adj.) each
every.
every
each; (2) all through ez duhî her li malê bûm =‘yesterday I was at home the whole day’
her cara ku each time
each time
her çend also her çiqas although
her çend jî however, in spite
although
her çi jî be in any event
her cûre every kind (her: every, each; cure: kind (= tixm, babet)
her daxwazên wî anîn cih all his wishes have, come true
her du both (of two)
both
her gav always
(=tim, her dem) always
(= Her tim) always
her ku ... -tir the more ... the more: dengê ezmên her ku diçû bêtir dibû=the sound from the sky kept getting louder.
her meh every month
every month
her roj every day
everyday, always
every day
every day
her roj/ her ro everyday
her sal every year
her tenê at least: her tenê çend heftiyan carekê=at least once every few weeks
her tişt everything, all things
her û her continuously, always
always and ever.
her wekî din (h. w. d.)and so on (a.someone)
her wiha At the same time
her yek each
her yekê ku anyone
her yekî ku anyone
her- çûn
herbî f. war department
herdu both
herê = erê
= erê
here ‘go’ Here mala birayê min.’Go to my brother’s home’ (imperative form for the verb çûn‘to go’)
‘go’ Here mala birayê min.’Go to my brother’s home’ (imperative form for the verb çûn‘to go’)
herehereyî worldly strife, turmoil
worldly strife, turmoil
herejor steep
herêm region
(f.) province
f. district, region
herêmî regional
hereşe persecution
hereşe (li yekî) kirin to persecute (someone)
herf letter of the alphabet
herî 1. most (superlative prefix), very, exceedingly. 2. f. mud
herî xirab the worst (herî + adj is the superlative form of the adjectives as in pirsa herî zehmet, dersa herî hêsan, xaniyê herî mezin ‘the most difficult question, the easiest lesson, the biggest house’)
herifandin (vt) to collapse; (n) collapse
herifîn (vi) collapse; (n) collapse
herikîn v.i. to move, to flow
v.i. to move, to flow
herimandin v.t. to ruin, make a mess of: wî jiyan li wan herimandiye it has ruined their lives
v.t. to ruin, make a mess of: wî jiyan li wan herimandiye it has ruined their lives
herişandin (zilm û zorî li yekî kirin) to persecute; (givaştin, dewisandin) to press, to squeeze
herkes each, everybody
herrojî everyday
hertim always, every moment
always.
always
hertim; herdem Always; all the time
hertimî usual
herweha thus, so also
herwiha (dial. var.) =herweha
herab jêrîn
herabfallen daketin
weşin (Blätter)
herabhängen lassen daliqandin
herablassen berdan jêr
herabnehmen daxistin
herabsteigen dahatin
daketin
jê peya bûn
peyabûn
herangereift berbext
heranwachsen gîhandin
heraus der
derve
herausbringen daranîn
deranîn
deranîn
derxistin
herausfordern navtêdan
herausgeben çap kirin
herausholen deranîn
deranîn
derxistin
herauskommen derhatin
derketin
pijiqîn
herausnehmen deranîn
derxistin
hildan
herausputzen kok kirin
herausragend taybetî
herausrücken bi tiştekî rabûn
herausschleudern tife derve kirin
herausspritzen beliqîn
bellemîz kirin
pelemîsk kirin
pijiqîn
herausstellen, sich klar ~ zelal kirin
herausziehen hildan
rahiştin
herb sext
te'l
tehil
tehl
herb obst hişk
herbeibringen hanîn
înan <în>
herbeirufen ban kirin
vexwendin
herberge qonax
herbringen anîn
hanîn
herbst payîz
payîz
herd ocax
herde garan
kerî
naxir
sûrî
hereinkommen ketin hundur
herkommen pêpar
herkunft esil
esl
kok
nesl
nisle
herlitze belalûk
herold delal
herr beg
maqûl
mîr/mîrza
mîrza
seyda
xweşmêr
xweyî
herr der welten reb el alemîn
rebil elam
herr des glücks xwedanbext
herrenlos bêwar
herrgott xudavendê
herrin mazûban
mazûvan
herrschaft bandor
bandûr
desthelat
desthilat
hikim
hikm
hukim
hukm
seltenet
herrscher desthilatdar
hukmdar
hukumdar
padşa
serdest
herstellen berkeşan
çê kirin
çêkirin
hilberandin
peyda kirin
pêkanîn
hersteller/in çêker
herum wer
herumdrehen piçikîn
herumhüpfen loqîn
herumlaufen gerîyan
zivirîn
herumlungern sil sekinandin
herumrollen vegevizandin
herumscharren vegevizandin
herumstrolchen eware kirin
herumvagabundieren eware kirin
herumwälzen vegevizandin
herumwühlen vegevizandin
herunter jêr
xwar
herunterhängen daliqîn
darda kirin
nizimtî
herunterholen berjêr kirin
herunterkommen daketin
herunterladen daxistin
herunterlassen berdan jêr
hervorbringen afirandin
daranîn
deranîn
derxistin holê
li hev anîn
pêkanîn
qewimîn
welidandin
hervorgebracht pêkhatî
hervorheben paye dan
hervorquellen beleqîn
hervorragend berz
serkeftî
hervorsprudeln beliqîn
bellemîz kirin
pelemîsk kirin
pijiqîn
hervortreten beleqîn
herz dil
dil
herzchen nar
herzenswunsch razdilî
herzklopfen haben teptepî bûn
herzlich dilgermî
dilovanî
kalî
her bloß
genug
gezwungenermaßen
jede
jeder
jedes
nur
pro
her car jedes mal
her dem immer
her kes jeder
jedermann
her kî jene
jener
jenes
her ku immer wenn
her ku diçe zunehmend
her sal pro Jahr
her tim fortlaufend
immer
her tişt alles
her û her immer
her wiha außerdem
auch
ebenfalls
heram Bastard
unehelich
verboten
heram bûn rauben
verderben
verwehrt sein
heram kirin rauben
stören
verderben
herb Krieg
herçend obgleich
obwohl
herçend ... ewçend je...desto
herçî jeder
was auch immer
wer auch immer
herçiqas obgleich
obwohl
herdem immer
jederzeit
herder überall
herdu alle beide
beide
here geh
herê ja
herêkirin Billigung
Einwilligung
Jawort
Zustimmung
herêm Provinz
Zone
herêmkî regional
hereşe Drohung
hereşelêkirin drohen
hergav immer
ständig
hergê wenn
herhê genauso
herho genauso
herî Abfallhaufen
Dreck
Kot
Lehm
Matsch
Schlamm
Schmutz
Wolle
herî baş beste
herî mezin größte
heridandin kränken
herikîn rinnen
herikîn fließen
herimandin verderben
herimandin bannen
durcheinander bringen
ruinieren
verbieten
zerstören
herimîn nutzlos sein
vergällen
herîn gehen
herîr Seide
herîşk Abfallhaufen
Dreck
Kot
Lehm
Schlamm
herkat jederzeit
herkê wenn
wenn immer
wer auch immer
herkes jedermann
herkî wer auch immer
hermê Birne
hermî Birne
hermût Birne
hersal jedes Jahr
hersê alle drei
herweha auch
auf diese Art und Weise
genauso
gleichfalls
gleichzeitig
zugleich
herweki obwohl
herwekî als ob
geradeso wie
sowie
wie
heryek jede
jeder
jedes
herxenok germok; aegilops
her rd. her, hur, wir
h. her, tim, timî
her alî rd. her het, her ca, her hêm
her çi c. her çi, her se
her çi be her çi bo
her çiqas h. çendayê ke, gerçî, her çiqas ke, her çend ke, herçî
her dû rd. her di, hurdi, wirdî
her hal h. hit-mit, mutleqa, her hal, hitûmit, hitil-mitil, çi beno bibo
her halde h. her halde, helande
her hêt rd. her het, her ca, her hêm
her ku diçe h. her ke sono, herçke sono, hêbro, pede pede, vera vera
her roj rd/h. heroj, her roj
her tim h. her tim, daî m., tim û tim, tim tim, her taw
her wekî rd/h. fênda nimûneyî, mesela, her fênda, sey nimûne, fênda ke, vajîme ke, her sey, her zobîna
her wekî din her fênda ê bînan, her sey ê bînan, û fênda ê bînan, û zobîna
her wiha rd. her winasî, her nîya, bi na awa, bi na tore
her yek rd. her yew, heryew. *her di rê diçin gundekî her di rayî sonê cayê. *her tipek li dukana xwediyê xwe bi qîmet e kemere giran a cayê xo de
herac m. vêsêrnayis, zafnayis, zêdenayis, muzayede, zîyadenayis n.
heram rd. mirar, mirdar, heram, mirdal, xerom
heram bûn lng. mirar bîyene, heram bîyene, mirdar bîyene
heram kirin lg. . heram kerdene, mirar kerdene, mîrdar kerdene
heram xwarin lg. mirar werdene, heram werdene, mirdar werdene
heramî m/n. heramî., raybir, rayirbir n.
heramîtî m. heramîyîye, raybirîye, heramîyênî m.
heramsîker rd. rixiz
heramsîkerî m. cixizîye, cixizênî m.
heramxur rd. heramwer, mirarwer, mirdarwer
heramzade m/n. heramzade, pînc n.
heraret m. sewat, heraret, ves, adirûkile, adir, vês n.
heraretçêkirin lg. . heraret virastene, girênayene
heras m. pawitis, nobete n.
herasewer rd. sawdar, tersdar, sencdar, muthîs, tersehêz, xofdar, dehsetin
herasewer bûn lng. sawdar bîyene, tersdar bîyene, tersehêz bîyene, sencdar bîyene
herasewerbûn m. sawdarbîyayis, tersdarbîyayis, tersehêzbîyayis, sencdarbîyayis n.
herb m. ceng, herb, ser n.
herb kirin lg. ceng kerdene, ser kerdene, lej kerdene, herb kerdene
herbî rd. herbî, rastvatox, rastevaj, rastek
herbijî b. aferîn, bicuye, biriwîye, eferim
herbilandin lg. pîstene, dorme berdene, pêstene
herbilênek pêçek(rezik); cuscuta monogyna
herbilî rd. alangin, alozin, alozdar, alangdar
herbilîn llb. xapîyene, ameyene xapitene
herbîye m. herbîye, karûgureyê cengî n.
herbkirin m. cengkerdis, serkerdis, lejkerdis, herbkerdis n.
herçî d. herçî
herçiqîn lng. pêgîrîyene, pêqeremîyene, qeremîyene
m. pêgîrîyayis, pêqeremîyayis, qeremîyayis n.
herdem rd. ti m., her dem, her taw
herê b. ya, belê, ê, e, heya, ho, eya, êy
herê bûn lng. ya bîyene, belê bîyene
herê gotin lg. ya vatene, belê vatene
hereket m. hereket, liv, lebat, lew n.
herêkirî rd. namger, sozdar, wastî
herêkirin lg. yanayene, teswîp kerdene, belê kerdene
herem m. hareme n.
herêm m. mintiqa, dorhême m.
herêma pîlot m. mintiqaya pîlote m. dorhêma pîlote m.
herêma qedexe m. dorhêma qedexeye m., mintiqaya qedexeye m., dorhêma yasaqe m.
herêma xweser m. mintiqaya otonome m., dorhêma xosere m., mintiqaya xosere m., mintiqaya xokeyaye m., dorhêma xomûxtare m., dorhêma xokeyaye m.
heremasî n. zoo. birekmase, lulîbirek, birekmasî n.
herêmî rd. mintiqayên, dorhêmên, mintiqayî, dorhê m.,
herêmparêz m/n. mîntiqacî, dorhêmparêz n.
herêmparêzî m. mntiqacîyîye, dorhêmparêzîye, mintiqacîyênî m.
herese m. herese, rire, heraj n.
m. gefe m., teh dîn., gafe m.
herese kirin lg. gefnayene, tehdît kerdene
herewez m. suxre, ulam, sixre, angarya, anqara n.
herez m. asît, vewrês, çix, veyrês, voryes, hoyrês, hewrês, horyes, orês, oryes n.
herf m. herfe, pîte, trîpe m.
herfa bêdeng m. rz. bêvenge, herfa bêvenge, konzonante m.
herfa dengdar m. rz. bêvenge, herfa bêvenge, konzonante m.
herfa kelijandinê n. rz. herfa têkewênayisî m.
herfî m. bizêkê kardî n.
herfiyen h. herf bi herf, herfîyen
hergiz n. hertim, daî m., tim û tim, tim tim, hertaw
herhe h. hertim, daî m., tim û tim, tim tim, hertaw
herî m. çamûre, lince, çamûrî, lincî, çomir, linc, çumir m.
m. pirç n., pesme m., kilk n., pûrt n., pesm n., pesmî m.
h. tewr, -rên, tewro, en, tor
herî bin rd. tewr binên, binbinên, binê bineyan, binêrên
herî birin lg. pirç birnayene, pesme birnayene
herî dawî rd. tewr peyên, ekstrem
herî hindik rd. tewr kêm, tewr senik, senikêrên, mînîmum, kêmêrên, asgarî, mînîmal
herî kêm rd. tewr kêm, tewrsenik, senikêrên, mînîmum, kêmêrên, asgarî, mînîmal
herî pir rd. tewrzaf, zafêrên, bolêrên, tewr bol, ekserî
heridandin lg. herednayene, miradnayene
m. herednayis, miradnayis n.
heridîn lng. heredîyene, miradîyene
m. heredîyayis, miradîyayis n.
herifandin lg. rijnayene, wesanitene, wesanayene, rasunayene, wesonayene
m. rijnayis, wesanitis, wesanayis, wesonayis n.
herifîn lng. dêmdîyene, qelibîyene, qeldîyene
m. dêmdîyayis, qelibîyayis, qeldîyayis n.
lng. piro ginayene, tiro kewtene, tiro ginayene (ban)
m. piroginayis, tirokewtis (ban) n.
herijandin lg. rohelesnayene (werd)
herijîn lng. rohelesîyene (werd)
herik m. herek, ceryan n.
n. toxim, bezre, tuexîm n.
herikan m. herek, ceryan n.
m. herek n.
herikana karebayê n. herikê elektrîkî, herekê elektrîkî n.
herikandin lg. hereknayene, derisnayene
herikbar rd. herekin, herokin, herekbar
herikbarî m. herekinîye, herokinîye, herekbarênî m.
herikîn lg. . herekîyene
herikoyî rd. herekin, herokin, herekbar
herimandin /g. heremnayene, demeknayene, lewetnayene, herimnayene, heromnayene
herimîn lng. . heremîyene, lewetîyene, demekîyene, lewitîyene
herin lng. sîyene, sayene
herinîn lng. hefter bîyene, hencerîyene, hefterîyene
heriqicî m. bot. nanê mîlçikan, nanê çûçikan, nançuk, nun mirçikun, nonê çûçika, nonê mîçike, nanê mîçikan n.
herîr m. herîre m.
n. hevresim, hevermis, îpeg, îbrîsim, herîr, îvrîsim, birsim, elbisim n.
herîrî rd. hevresi m., îpegên
herisandin lg. hemelnayene, feriknayene, hezm kerdene, hezmnayene
m. hemelnayis, feriknayis, hezmkerdis, hezmnayis n.
lg. pelexnayene, pelçiqnayene, piloznayene, henritene, xinritene, paçolnayene, palaznayene, pinrirnayene, hencnayene, encenayene
lg. pede kerdene, defereknayene, ropirosnayene, fereknayene, pisrugnayene, feriknayene, pirosnayene, hurdî kerdene
m. pedekerdis, hurdîkerdis, fersiknayis, fereknayis, ropirosnayis, pisrugnayis n.
lg. rijnayene, wesanitene, wesanayene, rasunayene, wesonayene
herisandîn lg. pelexnayene, pelçiqnayene, piloznayene, hencitene, xincitene, paçolnayene, palaznayene, pinrirnayene, hencnayene, encenayene
herisandins m. rijnayis, wesanitis, wesanayis, wesonayis n.
herisî rd. bêfir, bêqudim, bêhêz, bêteqet, bêquwet, bêhal
herisin lng. . pelexîyene, pelçiqîyene
herisîn lg. galim kerdene, êris kerdene, rikif kerdene, hucum kerdene, rikêf kerdene, ser ramitene, gala bere kerdene
m. galimkerdis, êriskerdis, rikifkerdis, hucumkerdis n.
lng. . piro ginayene, tiro kewtene, tiro ginayene (ban)
m. piroginayis, tirokewtis (ban) n.
heristandin lg. pede kerdene, defereknayene, ropirosnayene, fereknayene, pisrugnayene, feriknayene, pirosnayene, hurdî kerdene
m. pedekerdis, hurdîkerdis, fersiknayis, fereknayis, ropirosnayis, pisrugnayis n.
heristin lng. . pelexîyene, pelpqîyene
lng. . pelexîyene, xinriyene, hencîyene
herivandin lg. . engilisnayene, çengiznayene, teveznayene, pîriknayene, kungnayene, kung kerdene, pîrkin kerdene
herivîn lng. engilisîyene, tevezîyene, çengizîyene, pîrik bîyene, kung bîyene, engilisiyene, engilêsyene, qeremîyene
herîya dimiz n. wela ribî, wela bekmezî, xera rivî m.
herk m. herek n.
m. herek, ceyran n.
herkes c. herkes, pêrokes
herme (=karçik) hirmo(hirmiyêr); pyrus communis
hermê m. mûrîye, miro, mûrî, miroy, mirya, mûra, mûru, meroy, mirwe, mirwa m.
m. bot. mûrîyêre, mirwêre, dara mûrîye, mûrwêre, miryêre, mûryêre m.
hermîya payîzê m. kurmile, payîza m.
hermîyê amerîkan m. avokadoye, mûrîya amerîka m.
hero h. heroj, her roj
herrih rd. her het, her ca, her hêm
hers m. hemel, hezm n.
hertist her çî, her emin, herewk, hertawa, her neha, her teba
herûm rd. serkês, bêxuy, har (heywan)
herwekî h. her fênda, her hên, her sey, her zê
herzal h. hit mit, mutleqa, her hal, hit û mit, hitil mitil, çi beno bibo
herzalik m. arzêlî, harzêlî, herzele, ezele, herzel, herzale n.
m. boyete, weladeke, holike m.
herze rd. teretur, pers, tirovir, çirtovirt, çirtvirt
herzegî rd. bêsunik, bêserûber, bêpergal, bênîzam
herzeman n. herdem, hertaw, herzeman, hertim, her waxt
herzing m. xîske, îske, niqik, hilpî, zinike, fîskî m.
her her
eşek
her di her iki
her ikisi
her dîyan her ikisi
her dîyan wend Her ikisi okudu
her kes herkes
her roje her gün
herb
harp
herçeni dirsek
herey tehir
herey fîstene tehir etmek
herey fîstiş tehir etme
herfa bêvenge sessiz harf
ünsüz harf
herfa girde büyük harf
herfa hurdîye küçük harf
herfa vengine sesli harf
ünlü harf
herfe harf
hermuşk köstebek
herxenok buğday otu-sakal otu; aegilops
herz haya (erkeklik bezi)
taşak
her her, heme
her beş her panc, heme panc, panc heme
her beşi her pancine, heme pancine, panc hemîne
her beşini her pancine, heme pancine, panc hemîne
her biri her yew
her dördü her çarine, heme çarine, çar hemîne
her dört her çar, heme çar, çar heme
her gün her roje
her iki her di Her iki delikanlı yazdı. (Her di xortan nuşt.)
her ikisi her di, her dîyan, her dîyine Her ikisi okudu. (Her dîyan wend.)
her üç her hîrê, heme hîrê, hîrê heme
her üçü her hîrine, heme hîrine, hîrê hemîne
her zaman tim, timûtim, daîma
herek (tevek için) serbina (m)
herk filhan (n), hêgayo filhan (n), şûve (m)
herk etmek filhan kerdene, şûve kerdene, kerab kerdene
herkes her kes
her her
her, bi berdewamî: Her wut dêm belam nehat her digot dê bêm lê nehat
(tenya) tenê: Her carêk çûbûm Tenê carekê çûbûm
(dîsan, dîsanîş) her, dîsan, dîsa, dîsan jî: Çi bilêyş her naçim Çi bibêjî her naçim, Çi bibêjî jî dîsan jî naçim
her êsta aniha, haha, vê gavê, vê kêlîkê, tam niha
her, herg herî bn qur
hera rev, bazdan, bez
hera kirdin revîn, bazdan, bezîn
hera, hera û hurya qerqeşe, şerenîx, xirenîx, pevçûn, gengeşe
herac herac, mezat, mazat, bazara pitirandinê ya tê de mal dikeve destê kesa/ê herî zêde pare pê bide
heram heram, qedexe, yasax, tişta nabe bêt kirin (t ya ji alî dînî ve hatiye qedexekirin)
herame ewk, ewka, ewkê, ew-a-dî, ew-ê-dî, çîk, çîkê, çîka
heramxor heramxwer, bertîlxwer, rantxwer, kesa/ê malê ne yê wê / wî bi xwe ye dixwe / bi kar tîne bêyî destûr hebe
kesa/ê tiştên dîn heram kirine dixwe (bo nimûne: misilmanên goştê beraz bixwin)
heramza, heramzade bîje, bîjî, zaroka/ê ne ji dêbavên markirî çêbûye
şatir, şeytan, hîleker
heras acizî, nerehetî, bêzarî, bîntengî, tengezarî
heraş gihber, ya / yê li ber gihiştinê, ya / yê dê di nêz de gihiştî be (fêkî, keske)
herasan tengezar, nerehet, bêçare, bêzar, bînteng
heraşawis maka li ber zanê
dayika li ber welidandinê
hercayî binefş, gulbinefş
herd tat, teht, helan
herde, herdebanan (cihê) tatî / tehtî / helanî
herdebîr dudil, dilwas, dilwaswas, bişik, biguman, bêbiryar
herdegêl derbider, gerok, bêmal
herdû herdu
here (ya/yê) herî / here, ...tirîn, ji hemûyan ...tir: rojî here sard roja herî sar, sartirîn roj, roja ji hemûyan sartir
mişar, destere, birek (ya daran / asin û hwd)
herêm herêm, navçe, dever, cih, war
hereme tevlihev, têkil, serûbin, bêserûber
herêmî herêmî, navçeyî, deverkî (ya / yê ne hemû netewe / welat / dinyayê)
heres aşût, aşît, berfxwişî, axxwişî, dahatina axê / berfê ji erdek bilind berev yek nizm
lehî, rabûna avê, boşûna avê
şirebaran, barana boş
hilweşîn, ruxîn, pûçbûn
hereşe gef, tehdîd, hereşe, lêxwirîn
hereşe lê kirdin gef / hereşe, tehdîd lê kirin / lê xwarin
hereşe û gureşe lêxwirîn, bi peyvên hişk êriş kirin
heret gupik, lûtke, gupîtk, cihê herî bilind yê tiştekî (t çiyayan yan daran)
demsal, werz
herewez hevkar
xizmetkar
herêz firîz, giya, gîha (t yê mêrg û çayir û çîmenan)
herfî berkêr, berxên berkêrê, pezê bo serjêkirinê têt xwedîkirin
hergîne cerûmer, keramîk
hergîz qet, hîç, ti car, çi car, qe
hergîzaw hergîz qet û qet, qet'en, hîç, ti car, çi car, qe
herî hirî, herî, pûrtê pez
herîf hevta, wekhev, herîf, kesên / tiştên bi hêza / zîrekiya / şiyana / bedewiya û hwd xwe wek hev in
heval, hogir
herle kêz, kêzik
hermê hirmî, hirmîk, karçîn, hermî
pên, pehîn, pêhn (t ya li derqûna kesekî têt dan)
hermê kêwîle hirmiya çolî / beyarî / bejayî
hermêpişkiwan berbihar, dema pişkivîna hirmiyan
herwa herwa, herwiha, herwisa
herweha bn herwa
herzale bingeh, esas
herzan erzan, negiran, bihakêm, djw. giran, bihadar, bihagiran
herzanbeha bihakêm, bihaerzan, erzan
herzanî erzanî, negiranî, bihakêmî
herze ciwan, xort, genc, cehêl, negihayî
tûle, tolaz, felîte, pûç
herzebêj kesa/ê axiftina wî dûrî aqilan e
herzeçene devjen, lewçe, zêdebêj
herzekar ciwan, xort, genc, cehêl, gihber, kesa/ê di jiyek wa de ye ku dê haha bibe jin yan zelam
tûle, tolaz, felîte, pûç
herzekarane cahilane, ciwanane, xortane, karê ne mîna kesên gihayî û aqildar
tûlane, tolazane, felîtane, karê kesên pûç û nehêja
herzekarî ciwanî, xortî, gencî, cehêlî, gihberî
tûletî, tolazî, felîteyî
herzeyî ciwanî, xortî, gencî, cehêlî
her kes ĉiu
her tişt ĉia
her wiha cetere
her yek ĉiu
herçend e kvankam
herçî ku kvankam
herçiqasî kvankam. mi vidas nenion, kvankam ĉio estas luma
herder ĉie. kun Dio vi iros ĉien, sen Dio nenien
herdu ambaŭ
hergav ĉiam
hertim ĉiam.
herwekî kvazaŭ