Encamên lêgerînê
heş m 1. bir hastalık 2. ağız içi yaralarını tedavi etmede kullanılan mavi renkli bir toz
heş (i) bnr reş û heş
heş (ii) m boya
heşa b 1. hâşâ 2. hâşâ (dince aykırı görülen bir ihtimalden söz edilirken, zorunlu olarak kullanılır) * haşa, li cihê ku Xwedê yek bûya, ku dudo bûya... hâşâ, Allah bir olacağı yerde iki olsaydı
heşa reş (piyasada) bulunmaz olmak
heşaf m çapalama
heşan m dolgu
heşan çêkirin dolgu yapmak
heşan kirin l/gh dolgulu yapmak
heşandî rd 1. dolma * roviyê heşandî mümnbar dolması 2. sokuşturulmuş (bir yere zorla veya iterek sokma) 3. dolgulu
heşandin 1.dolgu, dolgu yapmak. 2.haşlamak.
m 1. doldurma (patlican, biber, mümbar gibi şeyleri doldurmak için, dolma yapma) 2. tıkabasa doldurma, tıkındırma 3. sokuşturma (dar bir yere zorla veya iterek sokma) 4. dolgu yapma
l/gh 1. doldurmak (patlican, biber, mümbar gibi şeyleri doldurmak için, dolma yapmak) 2. tıkabasa doldurmak, tıkındırmak 3. sokuşturmak (dar bir yere zorla veya iterek sokmak) 4. dolgu yapmak
heşankirî rd dolgulu
heşankirin m dolgulu yapma
heşare (i) m haşare
heşare (ii) m tuzak (kuşları yakalamaya yarar araç veya düzen)
heşarge m mevzi
heşaş rd 1. azgın 2. çapkın, arsız, kart zampara 3. toy * xortê heşaş toy delikanlı
heşaşî m 1. azgınlık 2. çapkınlık, arsızlık 3. toyluk
heşayî cemaeta hazir hâşâ huzurdan (veya huzurunuzdan), sözüm yabana (veya sözüm meclisten dışarı)
heşayî hizûra we hâşâ huzurdan (veya huzurunuzdan)
heşêf bnr eşêf
heşêfk m silinti * di vê rûpelê de heşêfk hene bu sayıfada silintiler var
heşer rd azgın (cinsell olarak)
heşerî haşarı.
rd azgın, azgınca
heşerî bûn l/ngh azmak (cinsell olarak)
heşerîbûn m azma
heşibandin m silikleştirme
l/gh silikleştirmek
heşibîn m silikleşme
l/ngh silikleşmek
heşidandin m konuşlandirma
l/gh konuşlandirmak
heşidîn m konuşlanma
l/ngh konuşlanmak
heşifandî (i) rd çapalı (çapalanmış yer)
rd silik
heşifandin (i) m çapalama
l/gh çapalamak
heşifandin (ii) m silikleştirme
l/gh silikleştirmek
heşifandîtî m siliklik
heşifî rd silik * nivîsa heşifî silik yazı
heşifîbûn m siliklik
heşifîn (i) m çapalanma
l/ngh çapalanmak
heşifîn (ii) m silikleşme
l/ngh silikleşmek * nivîs heşifî yazı silikleşti
heşifîtî m siliklik
heşikandin k sürtme
l/gh sürtmek
heşikîn m sürtünme
l/ngh sürtünmek
heşîn l/ngh 1. dolmak 2. sokuşmak (dar bir yere sokulmak)
heşîn (i) m haşiv
heşîn (ii) m 1. dolma 2. dolma (bazı sebze ve tavuk, kuzu gibi hayvanların içine pirinç ve başka şeyler doldurularak yapılan yemek) * heşîna balîcanan patlıcan dolması * heşîna îsotan biber dolması * heşîna kundiran kabak dolması
heşîne 2. dolma (bazı sebze ve tavuk, kuzu gibi hayvanların içine pirinç ve başka şeyler doldurularak yapılan yemek) * heşîneya berxikê kuzu dolması
heşîne çêkirin dolma yapmak
heşîne tije kirin dolma yapmak
heşiqan m sokuşma
heşiqandin m sokuşturma
l/gh sokuşturmak (dar bir yere zorla veya iterek sokmak)
heşiqîn m sokuşma
l/ngh sokuşmak (dar bir yere sokulmak)
heşir Kıyamet günü, Hesap günü.
m haşir (kıyamet günündü ölüleri diriltip mahşere çıkarma)
heşir bûn l/ngh perişan olmak
heşiran m sığışma, sıkışma (dar bir yere zorla sığma)
heşirandî rd sıkışık, tıkışık
heşirandin m 1. sığıştırma, sıkıştırma, tıkma, sığdırma 2. yerleştirme (yerine koyma)
l/gh 1. sığıştırmak, sıkıştırmak, tıkmak, sığdırmak (dar bir yere zorla sığdırmak) * bi ser hev de heşirandin birbirinin üzerine sıkıştırdı 2. yerleştirmek (yerine koymak)
heşirbûn k perişan olma
heşirîn m 1. sıkışma, sığışma, tıkışma (dar bir yere zorla sığma) 2. yerleşme
l/ngh 1. sıkışmak, sığışmak, tıkışmak (dar bir yere zorla sığmak) 2. yerleşmek
heşirmeşir m izdiham
heşîş m haşiş (hint kenevirinden çıkarılan esrar)
heşîşxane m haşişhane
heşiw m avlu
heşk n bacak (dizden aşağı olan kısım)
heşkere bnr eşkere
heşm m kayırma, gayret
heşmet nd haşmet
heşmetîn rd haşmetli, hünkar
heşmetkar rd hayranlık duyan, taşıyan
heşmetkar bûn hayran kalmak
heşmetkarî m hayranlık
heşpak sadık.
heşparêzî akılcılık.
heşr m haşir (kıyamet günündü ölüleri diriltip mahşere çıkarma)
heşr û mehşer mahşer (büyük kalabalık)
heşregeh m mahşer yeri
heşsivik saf.
heşt sekiz.
n 1. sekiz (8, VIII.) 2. rd sekiz (yediden bir fazla)
heştane wj/m sekizlik, müsemmen (divan edebiyatında her bendi sekiz mısradan oluşmuş şiir)
heştanî m sekizlik
heştbeşî rd sekiz bölümlü, sekiz kısımlı
heştê n 1. seksen (80, LXXX.) 2. rd seksen (yetmiş dokuzdan bir artık)
heştê heştê rd seksener
heştê salî rd seksenlik
heşteheşt rd sekizer
heştek nd sekizli, sekiz gün süren
heştêk rd sekizli
heştêlibî rd seksenlik (seksen taneden oluşan)
heştem rd sekizinci
heştemîn rd sekizinci
heştêmîn rd sekseninci
heştêyanî rd seksenlik
heştêyem sekseninci.
heştêyemîn rd sekseninci
heştgoşe mat/m sekizgen
heştik (i) mzk/m sekizlik
heştik (ii) nd oyunculardan her birinin sekiz taşla oynadığı bir çocuk ve ya ergen taş oyunun ( bu oyunun özeliği el mahareti ve dikkate dayalı olmasıdır; diğer taraftan buna ’çarçopa heştik’ de derler)
heştirme bnr hêştirme devekuşu
heştkenar mat/m sekizgen
heştlibî rd sekizli
heştmend rd sekizli (iskambil kâğıdında)
heşto heşto rd sekizer
heştparsû mat/m sekizgen
heştpê zo/m ahtapot (Octopus)
heştrû m sekiz yüzlü
heşû n 1. pamuklu (işlenmiş pamuktan bir giyecek) * lê heşûyek hebû üstünde pamuklu bir hırkası vardı 2. yüz ile astarın arasına yayılarak konulan pamuk
heşyar kirin uyarmak.
heş dermanekî alazkî
heşa 1. ne wisan, dijî wê. Binêre;, haşa 2. ji heşê. Binêre;, heş
heşamet (navdêr, mê) qerebalix, boşahî, koma mezin ya mirovan.
ji wêjeyê: Li milekî her ku diçû heşamet û boşahiya xelkê li kolanê zêde dibû, li milê din jî her ku diçû êrîşên polîsên hesinî yên Komara dolên asenayê, li ser xwepêşandanan dijwar dibû.(Firat Mîrqasimlo: Çîroka Mîrza Şerevan, Rojaciwan.com, 5/2006).
: heşametî
heşametî (navdêr, mê) rewşa heşametbûnê.
ji: heşamet + -î
heşandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye heşandin
heşandin (lêker)(navdêr, mê) bi dewisandinê dagirtin, dewisandin daku zêdetir tişt biçe tê de, bi zorê kirin di cihek teng de.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌شاندن. Tewîn: Lêker: -heşîn-.
Têkildar: heşîn.
ji wêjeyê: Ew bi bihîstina wê axiftinê ji qeçaxçî hêmin bû û zû wî û malbata wî xwe lêk da û çenteyên xwe hilgirtin û xwe bi wan re heşande nav wê otomobîla qeçaxçî li ser cadeyê rawestandibû. Êdî şev bû û Buxarist jî nivistibû û wan bi duristî nezanî bê ka paytextê romanyayê yê ku ew çend rojan lê bûn û dê jê derbikevin çawa ye.(Sidqî Hirorî: Ev keça min e, Kulturname.com, 8/2009).
: heşandî, heşîner, raheşandin, raheşandî, raheşîner
heşandin/diheşîne/biheşîne 1. dagirtin 2. tijî kirin
heşare (navdêr, mê) kêz, kêzik, mêşûmor, xefik, dav, dek, tepik, bûse, neçarge, telik, davik, feq, kemîn, dargap, xepik, şepilte, tele, tapik, labik, faqe, celik, damik
heşaş 1. beşûş, devbiken 2. rûgeş
beşûş, devbiken, rûgeş
heşer (navdêr, mê) şûmî, neqetî, destmatî, harî, hêçî, netebatî.
Herwiha: ĥeşer.
Bide ber: heşir.
: heşerî, heşerîtî, heşertî
heşerî (rengdêr) kesa/ê ku pirr dil dibije seksê
heşerî bûn (biwêj) ji bo mêrên ku li pey jinan digerin û di hêla zayendî de dest li wan nasekinin tê gotin. osê mirovekî wisa heşerî bû ku heke jineke bedew bidîta heya xwe lê hilnekira, nedisekînî.
heşifandî (rengdêr) tevrikkirî, kulbekirî, xeparkirî, xepirandî, heşaftî, qirandî, birhandî, heşifî, jêçûyî.
ji: heşifand + -î
heşifandin (lêker)(dema nivîsandinê) midad belav kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌شفاندن
heşifandin/diheşifîn/ biheşifîne (dema nivîsandinê) midad belav kirin
heşîmet (navdêr, mê) apore, bela, bobelat, pete, heşir, karesat, katastrof
heşinkirin (navdêr)dema mirov giya yan darekê di çîne û hişîn dibe
heşir 1. roja heşirê (navdêr, mê) qiyamet, roja hesabê, roja ku hemû mirî dê şiyar bibin û yên qenc dê biçin biheştê û yên gunehkar dê biçin dûjehê (li gor baweriya îslamê û hin dînên din).
Bikaranîn: Lêker: heşir bûn, heşir kirin. Navdêr: heşirbûn, heşirkirin Rengdêr: heşirbûyî, heşirkirî.
Herwiha: heşr. Tewîn: Ji erebî
heşir bûn (lêker)(Binihêre:) heşir
heşir kirin (lêker)(Binihêre:) heşir
heşir neşir bûn (biwêj) tevlihev bûn. têkilî xurt bûn. ev demeke xurt e ku bi hev û din re heşîr neşîr bûne, lê dawî baş nayê xuyan.
heşirandin (lêker)circirandin, hejiqandin, têdebicihkirin, têdehilanîn.
ji: heşir +-andin
heşirbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) heşir
heşirbûyî (rengdêr) (Binihêre:) heşir
heşirîn (lêker)circirîn, hejiqîn. Tewîn: -heşir-.
ji: heşir +-în
heşirkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye heşir kirin
heşirkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) heşir
heşîş (navdêr, mê) kanabîs, cûnek tilyakê ye ku tê kêşan yan cûn (cûtin), marîhuana, ganja.
Herwiha: haşîş tilyak.
ji: Ji erebî حشیش (h¨eşîş).
: heşîşfiroş, heşîşî
heşîşfiroş (navdêr, mê) kesê/a heşîşan difroşe.
ji: heşîş + -firoş
heşîşî (navdêr, mê) rewşa heşîşbûnê.
ji: heşîş + -î
heşîyayene (Zazaki) (lêker)pê hesîn
heşnayene (Zazaki) (lêker)pê hesandin
heşnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin pê
heşr 1. roja mehşerê 2. sûresata giran
roja mehşerê, sûresata giran.
ji wêjeyê: Tête heşrê ew digel xelqê berê Yenî ba Pêxamberanî enwerê w:Mela Hisênê Bateyî
heşr û neşr 1. roja hesabdana qiyametê 2. pir zêde, mişt tijî
heşsivik (rengdêr) nezan, cahil, aqilsivik, aqilkêm, bêaqil, naşî, bêhiş, şêt, dîn.
Herwiha: hişsivik.
ji: heş + sivik
heşt 1. hejmara piştî heftan û beriya nehan 2. jimareya 8'an
(hejmar) 8, hejmar 8, VIII.
Herwiha: heyşt ḧeşt ḧeyşt.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌شت.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: heşt, soranî: heşt, Kurdiya başûr: heşt, Lekî: heşt, hewramî: heşt, zazakî: heştHejmarên sade yên kurdî, sifir, yek, du, sê, çar, pênc, şeş, heft, heşt, neh, deh, yazde, dazde, sêzde, çarde, pazde, şazde, hevde, hejde, nozde, bîst, sî, çil, pêncî, şêst, heftê, heştê, not, sed, hezar, milyon, milyar.
ji: Ji Proto-hindûewropî oḱtṓw (heşt), Proto-aryayî eşte, hevreha avestayî eşte, pehlewî, farisî, soranî, hewramî, zazakî, belûçî heşt, osetî est, peştûyî eti, sanskrîtî अष्ट (eşte), ermenî ութ (uti), yûnaniya kevn okto, latînî octo (> frensî huit), elmanî acht (bixwîne: aht), inglîzî eight (bixwîne: êyt), swêdî åtta, rusî восемь (vosêmi)... Proto-hindûewropî: oḱtṓw (heşt) Proto-aryayî: eşte (heşt) , avestayî: eşte (heşt) Pehlewî: heşt (heşt) Farisî: heşt (heşt) Belûçî: heşt (heşt) Osetî: est (heşt) ... Kurmancî: heşt (heşt) Kurdî (Soranî): heşt (heşt) Hewramî: heşt (heşt) Zazakî: heşt (heşt) Sanskrîtî: eşte (heşt) Yewnanî: okto (heşt) Latînî: okto (heşt) Almanî: acht (heşt) enk: aehta (heşt) Înglîzî: eight (heşt) ... Çavkanî: Horn p.245, Watkins p.59, Etymonline.
: hejde, heşta, heştan, heştem, heştemî, heştemîn, heştemînî, heştê, hijde, hîjde
heştane (rengdêr) heştanî.
ji: heşt +-ane
heştanî (navdêr, mê) heştane.
ji: heşt +-anî
heştay (Zazaki) (hejmar) heştê, 80. Bi soranî: heşta.
ji wêjeyê: Wazenî ez to rê sere ra qisey bika. Ez newe ra bîyara vîrê to. To dî ti hema vîst û çar serre yî. Serre hezar û new sey û heştay û heşt a. A serra ke parçeyê welatê to yê cêrî de asmên ra jehr vara.Hijmarên sade yên kirdkî, sifir, yew, di, hîrê, çar, panc, şeş, hewt, heşt, new, des, yewendes, diwês, hîrês, çarês, pancês, şîyês, hewtês, heştês, newês, vîst, hîris, çewres, pancas, şeştî, hewtay, heştay, neway, se, hezar, milyon, milyar
heştê 1. deh heb heşt 2. jimareya 80’yî
1. jimare 80 (hejmar) jimare 80, LXXX.
ji: heşt + -ê.
: heştêya, heştêyan, heştêyem, heştêyemî, heştêyemîn, heştêyemînî, heştêyê. Bi soranî: heşta
heştek ji heşt paran parek
ji heşt paran parek
heştem (rengdêr) ya/yê heştê/heştan, ya/yê ku 7 li pêş hene yan hebûne.
Herwiha: heştemîn, heyştem, heyştemîn rengdêr.
ji: heşt + -em.
: heştemî. Bi soranî: heştem, heştemîn
heştem (heştemîn) di rêza heştan de
heştemî (navdêr, mê) rewşa heştembûnê.
ji: heştem + -î
heştês (Zazaki) (hejmar). Bi kurmancî: hejde, 18, XVIII.
Herwiha: heştyesHijmarên sade yên kirdkî, sifir, yew, di, hîrê, çar, panc, şeş, hewt, heşt, new, des, yewendes, diwês, hîrês, çarês, pancês, şîyês, hewtês, heştês, newês, vîst, hîris, çewres, pancas, şeştî, hewtay, heştay, neway, se, hezar, milyon, milyar
heştêyem (hejmar) di rêzê de ya 80ê, li pey 79an.
Herwiha: heştêyemîn, heyştêyem, heştêyemîn rengdêr.
ji: heştê + -y- + -em.
: heştêyemî
heştêyemî (navdêr, mê) rewşa heştêyembûnê.
ji: heştêyem + -î
heştêyî (navdêr, mê) heştê salî.
ji: heştê +-yî
heştgoşe (navdêr)(navdêr, mê) ew şekilê geometrîk yê ku heşt kenarên wî hene.
Herwiha: heştek, heştêk, heşt-yek, heştik, heştkuj.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: هەشتگۆشە.
Hevwate: heştek, heştêk, heşt-yek, heştik, heştkuj heştkenar.
ji: • heşt+ goşe
heştik (navdêr) heşt ango tiştên pêkve ango pevre ango li gel hevBinere.
Herwiha: kitik, cotik , sêtik , çarik , pêncik , şeşik , heftik , heştik , nehik , dehik.
Bide ber: heştek, heştêk, heşt-yek, heştgoşe, heştkuj.
ji: heşt + -ik.
: heştikane, heştikî
heştikane (rengdêr) bi awayekî heştik.
ji: heştik + -ane
heştikî (navdêr, mê) rewşa heştikbûnê.
ji: heştik + -î
heştirme sewaleke lingdirêj, bibask û girs a ku di erdnîgariyên germ de dijî, baskên wê bi kêrî firînê nayên lê pir beza ye heştpê ajaleke zeryayî ye; extebot
sewaleke lingdirêj, bibask û girs a ku di erdnîgariyên germ de dijî, baskên wê bi kêrî firînê nayên lê pir beza ye heştpê ajaleke zeryayî ye; extebot
heştkî (navdêr, mê) heşt carî.
ji: heşt +-kî
heştling (navdêr) heştpê, oktopod, heywanek avî yê bi heşt lingan/piyan e.
ji: Ji heşt + ling, wergerra yekser ji peyva yûnanî ὀκτώπους (oktōpous) ji ὀκτώ (oktō: heşt + πούς (pous: pê, ling). Peyva yûnanî serekaniya peyva inglîzî octopus, ya tirkî ahtapot, ya erebî أخطبوط (uxțubût) û ya gelek zimanên din e jî. Peyva farisî هشت‌پا (heştpa) jî wek ya kurdî wergerra yekser e..
: heştlinggir heştlinggirî heştlingnas heştlingnasî heştlingvan heştlingvanî
heştlinggir (navdêr, mê) kesê/a heştlingan digire.
ji: heştling + -gir
heştlinggirî (navdêr, mê) karê heştlinggiriyê.
ji: heştlinggir + -î
heştlingvanî (navdêr, mê) karê heştlingvanan.
ji: heştlingvan + -î
heştpê (navdêr) heştling, oktopod, heywanek avî yê bi heşt lingan/piyan e.
Herwiha: heştpî.
ji: Ji heşt + pê, wergerra yekser ji peyva yûnanî ὀκτώπους (oktōpous) ji ὀκτώ (oktō: heşt + πούς (pous: pê, ling). Peyva yûnanî serekaniya peyva inglîzî octopus, ya tirkî ahtapot, ya erebî أخطبوط (uxțubût) û ya gelek zimanên din e jî. Peyva farisî هشت‌پا (heştpa) jî wek ya kurdî wergerra yekser e..
: heştpêgir heştpêgirî heştpênas heştpênasî heştpêvan heştpêvanî
heştpêgir (navdêr, mê) kesê/a heştpêan digire.
ji: heştpê + -gir
heştpêgirî (navdêr, mê) karê heştpêgiriyê.
ji: heştpêgir + -î
heştpêvanî (navdêr, mê) karê heştpêvanan.
ji: heştpêvan + -î
heştyes (Zazaki). Binêre; heştês
heşû pembûyê ku di navîna rû û betên de tê bicihkirin
(navdêr, mê) pembû
heşî = êşîn
= êşîn
heşîn green.
heşînahî f. greenness
heşt eight.
heştê eighty
heş Aufmerksamkeit
Bewusstsein
Gedanken
Geist
Intelligenz
Interesse
Verlangen
Vernunft
Verstand
Wunsch
heş çûyîn schwindlig sein
heşaş freudig
froh
heşê xwe berhevî serê xwe kirin seinen Verstand zusammennehmen
heşer Versammlung
Zusammenkunft
heşîn blau
heşinahî Grün
heşmet Bescheidenheit
Ehrerbietung
Verschämtheit
Würde
heşmetîn beeindruckend
eindrucksvoll
imposant
verschämt
würdevoll
würdig
heşt acht
heştir Kamel
heştirme Strauß
heştpê Krake
heş ayı
heşa cemedî kutup ayısı
kutup ayısı
heşê cemedî kutup ayısı
kutup ayısı
heşt sekiz
heşt sey sekiz yüz
heştay seksen
heştayin sekseninci
heştês on sekiz
heştin sekizinci
heş heş, îndîgo
heşî, şînî tarî
heşar veşarî, veşartin, berşar
heşar dan veşartin, berşar dan, (li cihekî) wa bi cî kirin ku (bi asanî) neyêt dîtin
heşardiraw veşartî, (li cihekî) wa bicîkirî ku (bi asanî) neyêt dîtin
heşbeser heşbiser, xwelîbiser, bêsiûd
heşerî zewqî, kêfî, keyfî, coşdar
heşheş pasevan, çavdêr, zêrevan, heres, dergevan
heşir, heşr heşir, daraz
heşt heşt, heyşt (jimare 8, VIII)
heşta heştê, heyştê (jimare 80, LXXX)
heştalû xox, bn qox
heştamîn, heştahemîn heştêyem, heşêyemîn, (di rêzê de ya / yê) heştêyê / heştêyan
heştem, heştemîn heştem, heştemîn, (di rêzê de ya / yê) heştan
heştyek heştyek, heştêk, yek ji heştan, 1/8