Encamên lêgerînê
he He, kurtebêja helyûmê ye kîm
he (i) xwendina tîpa dehemîn a alfabeya Tirkî ye
he (ii) ê, erê, belê h
hebeneka kesê ku ne jîr e, lê xwe wisa dihesibîne
heccav hîcwker nd/nt
hececi kîteparêz, heceparêz (helbesvanê ku helbestên xwe li ser kîteyan dirêse) nd/nt
heceleme kîtandin, hecekirin m
hecelemek kîtandin, kîte kirin, vekîtandin, kîtkîtî kirin, hece kirin l/gh
heceli kîteyî, heceyî * sekiz heceli şiir helbesta heşt kîteyî rd
hecin famîleya ajalên xweysimûçk ên ji hêştiran (Camellus dromedarlus) zo
hedeflemek dan ber xwe, ji xwe re kirin armanc l/bw
hedik 1. danî/danîk, danû/danûk, danok 2. lekan, liyan (sola berfê) m
hediyelik 1. ê diyariyê * hediyelik şeker şekirê diyariyê 2. ê ji bo diyariyê (tiştê ku ji bo diyariyan hatiye amadekirin) nd
hedonist hedonîst nd/nt
hedonizm hedonîzm m
hegomonya serwerî, serdestî, hakimiyet (serweriya dewletekî li ser a din) m
hekim nûjdar, dojdar, avzan, hekîm, bijîşk, doktor, tabîb nd/nt * Lokman hekimin ye dediği bixwe şîfa ye (ji bo xurekên ku tehma wan xweş e)
hekimhan Hekîmxan (Navçeyeke girêdayî Meletiyê)
hekimlik 1. nûjdarî, dojdarî, bijîşkîtî, doktorî, hekîmî, tabîbtî m 2. bijîşkîtî, doktorî, hekîmî, tabîbtî (pîşeya doktoriyê) m 3. bijîşkî, tip m 4. nexweşê ser hekîman rd
hekimsiz bênûjdar, bêhekîm, bêbijîşk rd
hekimsizlik bênûjdarî, bêhekîmî, bêbijîşkî m
hektar hektar (ha) m
hektogram hektogram (hg)m
hektolitre hektolître (hl) m
hektometre hektometre (hm) m
helâ daşir, avrêj, avdestxane, pêgeh, qedemgeh m
helâli helalî * bu benim helalim ev helaliya min e nd/rd
helâlinden ji fedîla dilê xwe re, bi rezaya dil h
helâlleşme 1. hevhelalkirin 2. lihevhelalkirin m
helâlleşmek 1. hev helal kirin 2. li hev helal kirin (di wexta dan û stendinê de) l/bw
helâlzade 1. helalzade 2. şîrhelal rd
helecan pitpitîn, helecan, teptepa dil, hilavêtina dil m
helecanlanmak (dilê yekî) pitpitîn, (dilê yekî) hilavêtin l/ngh
helen Helen, Grek, Yewnan nd
helenist Helenîst (kesê ku li ser ziman, wêje, dîrok û çanda Helenan pispor e) nd/nt
helenistik helenîstîk (tiştê ku pi dîrok, çand û hunera Yewnanî ya piştî Îskenderê Mezin re têkildar e) rd
helenizm 1. Helenîzm (şaristaniya Grekan) 2. Helenîzm (şaristaniya neteweyên ne Grek, lê ku bi raman û hizrênwan ew şaristanî ava kirine) 3. Helenîzm (vegotina Grekî) rz/m
helezon pêçoke, gerpêçe, xelis, helezon, m
helezonî pêçokeyî, helezonî, rd
helezonlaşmak pêçokeyî bûn, badekî bûn l/ngh
helezonlu pêçokedar, helezondar rd
helik xurdik, xurde, xilik, xîç, tîke (di lêkirina dîwaran de, kevirê hûrikê ku dikin nav keviran) n
helikoit helîkoît nd
helikon helîkon mzk/m
helikopter firok, helîkopter lşk/m
helim penêrek ku li Kibrisê tê çêkirin
helis helîs mat/m
helisel pêçoke, helezonî rd
helke elb, elbik, satil m
helmelenme helîmedan, melhemdan, helisîn m
helmelenmek helîme dan l/gh, melhem dan l/gh, helisîn l/ngh
helmeli helîmedayî, melhemdayî, helîse rd
helmintoloji kurmnasî, helmîntolojî m
helva helaw, helwa, hewle m
helvacı 1. helawker 2. helawfiroş nd/nt
helvacı kabağı kundirê mîranî, kulindê mîran (Cucurbita maxima) bot/nd
helvacı kökü kefkefok bot/m
helvacılık 1. helawkerî 2. helawfiroşî m
helvahane qûşxaneya ku tê de helaw tê çêkirin
helyodor helyodor (kevirekî giranbuha ku di zêrkeriyê de tê bikaranîn) m
helyograf helyograf (amraza ku pê tîna tavê tê pîvan m
helyoterapi helyoterapî (tedawiya bi tavê) m
helyum helyûm, elementa ku nimroya wê ya atomî 2, siftiya wê 0,13 û di hewayê de kêm peyde dibe. Kurtebêja wê He ye kîm/m
hemati hematî (sorgilorika ku bihemoglobîn sor bûye) m
hematit hematît jeo/m
hematît jeo/m
hematolog xwînnas, hematolog nd/nt
xwînnas, hematolog nd/nt
hematoloji xwînnasî, hematoloji m
xwînnasî, hematolojî m
hemayar hemta, takêş, hemeyar n
hemta, takêş, hemeyar n
hemcins hemcure, hemçeşn, hemcins rd
hemcure, hemçeşn, hemcins rd
hemdert hemderd rd
hemderd rd
hemen 1. heman, desta 2. hema (pir-hindik, xwar-jor) *ben hemen o sıralar gelmiş­tim ez hema wan çaxan hatibûm h
hemen hemen 1) hema hema *hemen hemen ortalık ka­raracak hema hema maye ku dinya tarî bibe 2) hemen hemen, kêm zêde (nêzikî filan tiştî) *hemen hemen iki yıl oldu buraya gelmemiş hemen hemen bûye du sal ku nehatiye vira
hemencecik hanhanka, zûzûka h
hanhanka, zûzûka h
hemfikir hemfikir, hemraman rd
hemfikir, hemraman rd
hemhal hemhal, hemrewş rd
hemhal, hemrewş rd
hemhudut hemsînor, hemtixûb rd
hemsînor, hemtixûb rd
hemodiyaliz hemodiyaliz bj/m
hemodiyalîz bj/m
hemofil hemofîl (kesê ku xwîna wî nasekine jê diçe) nd/rd
hemofil (kesê ku xwîna wî nasekine jê diçe) nd/rd
hemofili hemofîlî bj/m
hemofîlî bj/m
hemoglobin hemoglobîn, xwînsorî biy/m
hemoglobîn, xwînsorî biy/m
hempa hempa nd/nt
hempa nd/nt
hemşehri 1. hembajarî, hemşehrî 2. dost, hogirt nd/nt
1. hembajarî, hemşehrî 2. dost, hogirt nd/nt
hemşehrilik 1. hembajarîtî, hemşehrîtî 2. dostî, hogirtî m
1. hembajarîtî, hemşehrîtî 2. dostî, hogirtî m
hemşire 1. hemşîre (kesên ku ji eynî pêsîrê mijiyane) 2. perestar, parêzdar, xwişka dilovaniyê, hemşîre, xweha dilovaniyê (nexweşnêra jin) m
1. hemşîre (kesên ku ji eynî pêsîrê mijiyane) 2. perestar, parêzdar, xwişka dilovaniyê, hemşîre, xweha dilovaniyê (nexweşnêra jin) m
hemşire hemşîre
hemşirecilik 1. hemşîretî 2. perestarî, parêzdarî, xwişkîtiya dilovaniyê, hemşîre m
hemşirelik 1. hemşîretî 2. perestarî, parêzdarî, xwişkîtiya dilovaniyê, hemşîre m
hemşirezade xwarzê (zarokên xweha mi­rov) nd/nt
xwarzê (zarokên xweha mirov) nd/nt
hemze hemze rz
hemze rz
hemzemin hemzemîn, hemast, hemhîza rd
hemzemîn, hemast, hemhîza rd
hendek xendeq, hendek, kend, xendik m
xendeq, hendek, kend, xendik m
hendese endaze, hendese, geometrî m
endaze, hendese, geometrî m
hendesi hendesî, geometrik rd
hendesî hendesî, geometrîk rd
hengam hengame, hêwirze, şemate m
hengame, hêwirze, şemate m
hengame hingame, teqereq, hewirzç, xirecir, şemate m
hingame, teqereq, hêwirze, xirecir, şemate m
hentbol goga destan, hentbol m
goga destan, hentbol m
henüz 1. hê, hêj, hîn, hêna, hêja, hîna, hêjta (di hevokên erênî de , di wateya a niha, nû, vêga de) *henüz geldim, eve gitme­mişim ez hîna hatim, neçûme male jî 2. hê, hêj, hîn, hêna, hêja, hîna, hêjta (di hevokên neyînî de, li şûna hîna jî, hê jî) *yaz sıcakları henüz başlamadı kelakela havînê hê dest pê nekirine h
1. hê, hêj, hîn, hêna, hêja, hîna, hêjta (di hevokên erênî de , di wateya a niha, nû, vêga de) * henüz geldim, eve gitmemişim ez hîna hatim, neçûme malê jî 2. hê, hêj, hîn, hêna, hêja, hîna, hêjta (di hevokên neyînî de, li şûna hîna jî, hê jî) * yaz sıcakları henüz başlamadı kelakela havînê hê dest pê nekirine h
hep 1. tev, gişt, gişk, sax, sehî, hemû (tevde) *bu işleri hep o yaptı wî hemû kar kirin h 2. tim her tim *hep seni düşünüyorum ez tim li te diramim h 3. tev, hemû, gişt, sax, gişk, gih (di rewşa piraniyê de) *he­pinizi iyi görüyorum ez we hemûyan baş dibînim nd
hep beraber tev bi hev re, gişt bi hev re, pêkve, tevde, vêkre, têtre
hep bir ağız olmak tev bûn bi devekî
hep bir ağızdan tev bi devekî
tev bi devekî gotin (ji bo bi hev re, pekve, tevde) *bir ağızdan türkü söylemeye başladık me tev bi hev re dest pê kir stran got
hep birden tev bi hev re, tevde
hepatit zerik, hepatît m
zerik, hepatît m
hepatoloji hepatolojî (zanista ku li nexweşîn, anatomî û fizyolojiya kezebê dikole) m
hepatolojî (zanista ku li nexweşîn, anatomî û fizyolojiya kezebê dikole) m
hepçil kesê ku hem bi adanên riwekî û ajalî xwe xwedî dike
kesê ku hem bi adanên riwekî û ajalî xwe xwedî dike
hepimiz em tev, em gişt, em tevde, em gih ...nd
em tev, em gişt, em tevde, em gih ... nd
hepiniz hûn tev, hûn gişt, hûn hemû, hûn tevde, hûn temam, hûn tevek nd
hûn tev, hûn gişt, hûn hemû, hûn tevde, hûn temam, hûn tevek nd
hepsi tevde, saxek, tevik, pêkve, vêkre, têkde, hemûçk, giştik c
tevde, saxek, tevik, pêkve, vêkre, têkde, hemûçk, giştik c
hepten bi tevayî, bi temamî, bi giştî h
bi tevayî, bi temamî, bi giştî h
hepyek hepyek (di leyîstika tewlayê de) nd
hepyek (di leyîstika tewlayê de) nd
her her *her gün bize gel her roj were ma­la me rd
her aşın kaşığı heska hemû giraran
her biri (ve­ya her bir) her yek jê, her yek
her yek her yekî
her boyaya gi­rip çıkmak yê ku her îş kiriye
her boyayı boyadı bir fıstıki yeşil mi kaldı te dêrek qedand ma dêrûn
her daim her tim
her dem taze 1) her demcihan e (ê ku her tim ciwan xuya dike) 2) herdemcihan (riweka ku salek dozdeh mez pelên wê kesk in)
her derde deva dermanê her derdî (mec)
her fi­ravunun bir musası çıkar ji her bêdînekî re bêîmanek heye
her gördüğü sakallıyı babası sanmak pişta xwe bi her kesî gire medin
her gün her roj
her gün papaz pilâv yemez diya mirov her tim kurikan nayne
her halde 1. her halde (bi îhtimaleke mezin) 2. her hal, mutleq h
1. her halde (bi îhtimaleke mezin) 2. her hal, mutleq h
her halükarda di hal û karî de, di her halî de
her horoz kendi çöplüğünden öter her kes şêrê ber derê xwe ye
her ihtimale karşı hema îhtimal e, hema ji bo îhtimalê
her işin başı sağlık her tiştî rihetiya canê mirov e
her kafadan bir ses çıkmak her seriyek dengek jê çûn
her koyun kendi bacağından ası­lır mih bi piyê xwe bizin bi piyê xwe, her kes dikeve gora xwe, her mî bi lingê xwe bi dar de dibe, her pez û pepikê xwe, mî bi lingê xwe bizin bi lingê xwe
her kuşun eti yenmez te me li ber aşê dîtiye lê em ne aşvan in, her kesî li rêçekê neajo
her nasılsa ka bê çisa bûye
her ne hal ise her çi be
her ne ise 1) heger çibe, çiqas dibe ew zane, çiqas e evv zane 2) çi dibe ew zane, kin lê bixe
her ne kadar çendî ku..., her çiqas
her ne pahasına olur­sa olsun çi li ser diçe bila here
her nedense ka bê çima, ka bê ji ber çi be *her nedense diğerleri kadar kuvvetli bir etki bırakmadı ka bê ji ber çibe, biqasî yên din bandorek nehişt
her ot kendi kökü üzerine yeşerir her giha li ser helqa xwe dirêze, her giya li ser koka xwe hêşîn dibe
her şakanın altında bir doğru­luk payı vardır her henekek rastiyek di binde ye şey her tişt
her şey allahın em­riyle olur bêyî emrê Xwedê pel ji darê nakevin
her şey sıcağı sıcağına her tişt germegerm, mêrkuştin jî germegerm
her şey tatlılıkla her tişt bi şîranî
her şeyden soğu­mak deste (yekî) ji erd û esman qetîn
her şeye maydanoz heska her girarî, pincara her girarî
her şeye maydanoz olmak bûn heska her girarî, bûn pincara her girarî
her şeyin başı sağlık her tiştî rihetiya canê mirov e
her şeyin yenisi, dostun eskisi dostê kevn ji birayê mirov çêtir e, dostaniya ku dirêj bike ji birayê mirov çêtir e
her tarakta bezi olmak pêçiya (yekî) di her qulî de bûn
her telden çalmak li her milî lê xistin
her yerdelik liherderêbûn (li her derê hazir û nazirbûna Xwedê) fet/m
liherderêbûn (li her derê hazir û nazirbûna Xwedê) fel/m
her yiğidin gönlün­den bir aslan yatar her kes mexsed û miradek li ber e
her yiği­din bir yoğurt yiyişi vardır her kes bi awayek karê xwe dike
her yokuşun bir inişi her inişin bir yokuşu vardır her hevrazek derbejêrek her derbejêrek hevrazek li ber e, her hevrazek nişîvek li dû ye, di pey tengahiyan de firehî di pey firehiyan de jî tengahî hene
her zaman her tim, her zeman
hercai 1. bêhawa (bêsoz û qirar, bêqeys û qerar, kesê ku bext jê re tune, sibeh û êvara wî li hev nanêrê) 2. bêhawa, bêsozûqerar (di evîndariyê de qerar jê re tune bûn) rd
hercaî 1. bêhawa (bêsoz û qirar, bêqeys û qerar, kesê ku bext jê re tune, sibeh û êvara wî li hev nanêrê) 2. bêhawa, bêsozûqerar (di evîndariyê de qerar jê re tune bûn) rd
hercai menekşe binevşa belek (Viola tricolor) bot/nd
hercaî menekşe binevşa belek (Viola tricolor) bot/nd
hercaice bêhawane, bêhawakî rd/h
hercaîce bêhawane, bêhawakî rd/h
hercailik bêhawatî rd
hercaîlik bêhawatî rd
hercümerç geremol, jendûmend, gijol, tevlihevî m
hercümerç etmek serûbinê hev kirin, berî nava hev dan, tarûmar kirin, jendûmend kirin, gijolandin
hercümerç olmak serûbinê hev bûn, gijol bûn, jendûmend bûn
herek serben, meherş (şiva ku li ber mêw û lobiyan de diçikilîn da ku lê mêw an jî lobî lê bilefe) m
serben, meherş (şiva ku li ber mêw û lobiyan de diçikilîn da ku lê mêw an jî lobî lê bilefe) m
hereke hereke (di nivîsarên Erebî de hêmaya ku dengdarên kurt nîşan dide) m
hereke (di nivîsarên Erebî de hêmaya ku dengdarên kurt nîşan dide) m
hereklemek 1. pêçandin (ji bo danîna serbena li rex mêwan) l/gh 2. meherş li ber danîn, şiv li ber danîn (ji bo lobiyan) l/bw
1. pêçandin (ji bo danîna serbena li rex mêwan) l/gh 2. meherş li ber danîn, şiv li ber danîn (ji bo lobiyan) l/bw
hergele 1. revo, hergele (garana ker û hespan) 2. hergele, dewar (ji bo kesê bêpîr û pergal, bêterbiye) (mec)
1. revo, hergele (garana ker û hespan) 2. hergele, dewar (ji bo kesê bêpîr û pergal, bêterbiye) (mec)
hergeleci revovan n
revovan n
hergelelik 1. revovanî 2. hergeletî, dewartî (mec) m
1. revovanî 2. hergeletî, dewartî (mec) m
herhalde her hal
herhangi çewalêhato, tesaduf
herhangi bir hema ji yekî *herhangi bir adamdan farkım yok hema ji kesekî firqa min tune
herhangi biri hema yek jê, hema yek ji vvan *herhangi birisi gelsin hema yek ji wan bila bê
herhangi birisi hema yek jî
herif 1. kese ketûber, adî 2. mêr, zilamn herîfçioğlu kerê çolê, herê dera hanê (kesê tiştê ku jê nayê hêvikirin, dike û yên din jê aciz dibin) nd
1. kesê ketûber, adî 2. mêr, zilam n
herifçioğlu kerê çolê, herê dera hanê (kesê tiştê ku jê nayê hêvikirin, dike û yên din jê aciz dibin) nd
herk şûv m
herk etmek şûv kirin
herkes 1. her kes, hemû kes (tevahiya mirovan) *ölüm herkesin başında mirin li serê her kesî ye 2. her kes (hema her kes, kî dibe ew zane) *bu, herkesin yapacağı iş değil ev ne karê her kesî ye ku bike nd
herkes duyar ol­mak bûn haşehaş, bûn dengî
herkes gider mersine o gider tersine dinya li dinê Mendo li jînê
herkes gücüne göre silav li qewetê, her kes li gor qeweta xwe
herkes kaşık yapar, ama sapını ortaya getirmez her kes nikare dîzikan çêke, gere çemilan jî pê ve deyne
herkes kendi dengiyle qaz bi qazan re baz bi bazan re
herkes kendi derdine yanar her kes bi birîna xwe dinale
herkes kendi der­dini bilir her kes bi derdê xwe dizane, her çiya di bin berfa xwe de ye
herkes kendisi­ni düşünür her kes li xwe ye, her kes di etra derdê xwe de ye, dema ba tê her kes kimê xwe li serê xwe digire,
herkes ken­di derdinde derdê pîrê pilor e derdê Hebo gebol e
herkes sırası­nı savar her kes li hêviya roza xwe ye, dinya bi dor e ne bi zor e
herkese insanlık dersi verdi dersa mirovatiyê da her kesî m
herkesin ar­şınına göre bez vermezler her tişt weka meriv nabe
herkesin geçtiği köprüden sen de geç tiştê kes nekirî meke, hevalan çewa kir tu jî weka wan
herkesin gönlünden bir as­lan yatar bnr her yiğidin gönlünde bir as­lan yatar
herkesin gönlün­de bir aslan yatar her mirov di dilê xwe de şêr e
herkesin tenceresi kapalı kaynar ne malekî ne bi halekî, kes bi mala kesî nizane, mala (yekî) dîzika devgirtî ye
herkesin yo­rulduğu yere han yapılmaz bnr herkesin arşınına göre bez vermezler
herrü bnr ya herrü ya merrü
bnr ya herrü ya merrü
hertz (ji nafe fizîkzan Heinrich Hertz) hertz fîz/m
(ji nafê fizîkzan Heinrich Hertz) hertz fiz/m
herzaman bakınız: Her zaman
herze tewşik, eletewş, gotina beredayî nd
herze yemek tewşik xeber dan
herzevekil 1. kesê ku xwe di.ber her tiştî re dike 2. ewtere, tewşomewşo (kesê ku tewşik xeber dide) nd
1. kesê ku xwe di ber her tiştî re dike 2. ewtere, tewşomewşo (kesê ku tewşik xeber dide) nd
hesab makinası makîneya hesaban
hesaba almak (veya hesaba katmak) (tiştek, rewşek) kirin hesabê xwe, dan ber çavên xwe
hesaba almamak (ve­ya hesaba katmamak) (yek) nekirin hesab, yek nekirin ortê (qîmetpê nedan)
hesaba çekmek (yek) kişandin ber hîsaban
hesaba dökmek ki­rin hesab
hesaba gelmez 1) nehatin hesab (ji bo tiştê ku ji hêla hejmar ve gelek e) 2) tiştê ku hesab nekiribe (tiştê ku nehatibe hêvîkirin biqewime)
hesaba katmak li ba xwe girtin, gotin *beni evlendiriyorlar, ama fikrimi hesaba katmıyorlar dê û bavê min dixwazin min bizewicînin, lê nabêjin ka fikra wî çi ye
hesabı kapamak hesabê (ye­kî) girtin
hesabı kesmek hesabên xwe jê birin
hesabı temizlemek deynê xwe sa­fî kirin
hesabı yok ne îşê hesab e, îşê hesab nîn e, ne hed e ne hesab e *içtiği kahvenin hesabı yok îşê hesab nîn e ku qehwe vexwarine
hesabına ji hêla wî ve, ji aliyê wî ve, ji bo (yekî) *zaten ben kendi hesabıma üzülüyorum jixwe ez ji bo xwe bi ber dikevim
hesabına gelmek li hesabê (yekî) hatin
hesabını almak heqê xwe stendin
hesabını bilmek hesab û kîtaben xwe zanîn, hesabê paşî u pêşiya xwe kirin
hesabını görmek 1) hesabê (yekî) dan ditin (heq û hiqûqê yekî danê) 2) hesabê (yekî) dan dîtin (yek ceza kirin)
hesabını kitabını bilmek hesab û kîtaben xwe zanîn, hesabê paşî u pêşiya xwe kirin
hesabta olmamak di hısab de tune bûn
hesabtan düşmek ji hîsab xistin, ji hesab kuştin
hesap 1. bers, amar, hesab, hîsab, aritmetik 2. hesab (kirariya matematîkî) 3. hesab (rewşa deyndar û stênkariyê) *bankada hesabım var li bankayê hesabê min heye 4. hesab (mixdara mizeya ku dê bê dayîn) *al eline kalemi hesablarımı görüver rahêjê. pênûsê hesabê min derxe 5. hesab (texmîn) *benim hesabıma göre bu ku­maş entariye yetmeyecek li gor hesabê min ev qumaş dê têrî kiras neke 6. hesab (tevahiya tedbîran ji bo biserketina tiştekî) a bütün hesablar bozuldu hemû hesab têk çûn 7. hesab *seninki de vur hesabı ê te jî ew hesab, lê bixin n
hesap açmak 1) he­sab vekirin (li bankayê) 2) hesab vekinn. kredî vekirin (ji yekî re hesab vekirin, ji bo bi deyn pere dan yekî)
hesap cetveli cedwela hesaban
hesap çıkarmak hesab derxistm (rewşa deyndarî û stînkariyê daxuyandin)
hesap cüzdanı cuzdanê hesaban
hesap etmek 1) hesibandin, hesab kirin 2) hesab kirin, ji xwe re hesab kirin (fikirîn, sêwirin)
hesap et­mek, kitap etmek rokirin pîvanf, hesab û kîsab kirin
hesap görmek hesabê xwe dîtin
hesap günü roja heq û hîsaban (roja qiyametê)
hesap kitap hesab û kîsab
hesap sormak 1) hesab pirsîn 2) hesab pê re dan dîtm (ji bo wî kesê ku karekî ne li rê û xerab kiriye)
hesap tut­mak hesab girtin
hesap uzmanı hesabdar, jimarnêr, pisporê hesaban
hesap vermek (veya hesabını vermek) 1) hesab dan 2) hîsabê (tiş­tekî) dan (ji bo hesabdana karekî nelirê)
hesapça li gor hesaban *hesabça şimdiye kadar gelmiş olmaları lazımdı li gor he­saban gere heta niha hatibûna h
li gor hesaban * hesabça şimdiye kadar gelmiş olmaları lazımdı li gor hesaban gere heta niha hatibûna h
hesapçı 1. bihîsab, bisexbêr 2. beijewendîperest, menfaetperest nd/nt
1. bihîsab, bisexbêr 2. berjewendîperest, menffaetperest nd/nt
hesaplama berisandin, hesabkirin, hesibandin m
berisandin, hesabkirin, hesibandin m
hesaplamak 1. berisandin, hesab kirin, hesibandin 2. hesab kirin (tiştekî têr rokirin û pîvan, têr baş li serê fikirîn) *işle ilgili her şeyi hesaplamıştı der heqê kar de her tiştî hesab kiribû (mec) l/gh
hesaplamak kitaplamak têr rokirin û pîvan
hesaplanış hesibandin, hesabkirin (kar û awayê hesabkirinê) m
hesibandin, hesabkirin (kar û awayê hesabkirinê) m
hesaplanmak hatin hesibandin, hatin he­sabkirin l/tb
hatin hesibandin, hatin hesabkirin l/tb
hesaplaşmak 1. bi hev re hesab dîtin, hesab bi hev re dîtin (ji bo dan û stendinê) 2. he­sab ji hev pirsîn l/bw
1. bi hev re hesab dîtin, hesab bi hev re dîtin (ji bo dan û stendinê) 2. hesab ji hev pirsîn l/bw
hesaplayıcı hesapker rd
hesapker rd
hesaplayış pevre hesab kirin m
pevre hesab kirin m
hesaplı 1. ekonomîk, li gor hesab 2. bihesab, bisexbêr 3. hesapkirî, biplan, plandar 4. bihendaze (mec) rd
hesaplı hareket etmek bihendaze hereket kirin
hesaplıca 1. bi ekonomîk 2. bi sexbêrî 3. biplanî 4. bihendazeyî rd/h
1. bi ekonomîk 2. bi sexbêrî 3. biplanî 4. bihendazeyî rd/h
hesapsız kitapsız 1) bêhesab û kîtab 2) bêsexbêr
1. bêhesab 2. bêhesab, bêqedar 3. hesabnekirî *hesapsız bir işe girişti ket nav karekî hesabnekirî 4. bêsexbêr (mec) rd
hesapsızca 1. bi bêhesabî 2. bi bêhesabî, bi bêqedarî 3. bi hesabnekirî 4. bi bêsexbêrî (mec) rd /h
1. bi bêhesabî 2. bi bêhesabî, bi bêqedarî 3. bi hesabnekirî 4. bi bêsexbêrî (mec) rd /h
hesapsızlık 1. bêhesabî 2. bêhesabî, bêqedarî 3. hesabnekirtî 4. bêsexbêrî (mec) m
1. bêhesabî 2. bêhesabî, bêqedarî 3. hesabnekirtî 4. bêsexbêrî (mec) m
heteretof heteretof rd
heteretof rd
heterojen (heterogen) heterojen, ne hemcure rd
heterojen, heterogen heterojen, ne hemcure rd
heterotrofi heterotrofî m
heterotrofî m
hevenk taxe, gelbaze, lask, heweng m
taxe, gelbaze, lask, heweng m
heves 1. hewes, daxwaz, arezû, xwezî 2. hewes, eşq, kêf (daxwaziya ku ne timî ye) m
heves duymak eşqa (yekî) jê re hebûn, kêfa (yekî) jê re hatin
heves etmek xwezî pê anîn
hevesi kırılmak hêvîşikestî bûn
hevesi kursağında kalmak (veya hevesi için­de kalmak) miradpê nekirin, mirazê (wî) di çavê (wî) de man, mexsed û miradê (yekî) di gewriya/qirika (yekî) de man
hevesi olmak eşqa (yekî) jê re hebûn, kêfa (yekî) jê re hebûn
hevesine düşmek xwezî kirin, hewes jê re ha­tin *doktor olma hevesine düşmüştü pir xwezî dikir ku bibe doktor
hevesini almak kêfa (yekî) jê şikestin, kêfa xwe pê kirin, hewesa xwe jê stendin
hevesini kırmak kêfa (yekî) şikandin, hewesa (yekî) şikandin
heveskâr dilxwaz, arzûmend, heweskar rd
dilxwaz, arzûmend, heweskar rd
heveskârlık dilxwazî, arzûmendî, heweskarî m
dilxwazî, arzûmendî, heweskarî m
heveslenme dilkirin, dilxwazîkirin m
dilkirin, dilxwazîkirin m
heveslenmek dil kirin, dilxwazî kirin l/gh
dil kirin, dilxwazî kirin l/gh
hevesli dilxwaz, bidil, arzûmend, hewesdar, heweskar rd
dilxwaz, bidil, arzûmend, hewesdar, heweskar rd
hevessiz bêdil, bêarzû, bêhewes rd
bêdil, bêarzû, bêhewes rd
hey 1. hey, hê (gava ku mirov li yekî deng bike an jî bala yekî bikişîne ser xwe), hê (ji bo dengkirina li jinan), ho (ji bo dengkirina li mêran) 2. hey (ji bo gazinkirinê) *hey akılsız çocuk hey kurikê bêaqil b
hey gidi (hey) hey gidî
hey heyamola gava ku keştîvan an jî karker bi hev re tiştek kaş dikin di şûna (haydê bikişîn, de bavê de, ha bavê minino ha" de dibêjin ile bi bi zehmetî
heybe 1. xurc, xurce, xurcik, heqîb, heqbe m 2. çeltik n
1. xurc, xurce, xurcik, heqîb, heqbe m 2. çeltik n
heybeci 1. xurcikvan 2. xurcikfiroş nd/nt
1. xurcikvan 2. xurcikfiroş nd/nt
heybet 1. sawr, saw, sewh, sehm, hêw, hêwl, hêbet, heybet 2. semyan, ezamet, heybet, mezinayî m
1. sawr, saw, sewh, sehm, hêw, hêwl, hêbet, heybet 2. semyan, ezamet, heybet, mezinayî m
heybetli 1. sawdar, bisehwîr, hêwilnak, heybetdar, biheybet 2. bisemyan, ezîm, berz rd
1. sawdar, bisehwîr, hêwilnak, heybetdar, biheybet 2. bisemyan, ezîm, berz rd
heybetlice bi sawdarî, bi hêwlnakî, bi heybetî rd
bi sawdarî, bi hêwlnakî, bi heybetî rd
heyecan 1. xiroş, peroş, hêcan, heycan, he­lecan 2. coş û xiroş, dilgermî, dilaşuftî m
heyecan duymak ketin coş û xiroşê
heyecan verici dilhejok, peroşîner rd
dilhejok, peroşîner rd
heyecan vermek heyecan dan (yekî), coş û xiroş dan (yekî)
heyecana düşürmek xistin heyecanê, xistin coş û peroşê
heyecana gelmek hatin coş û xiroşê, ke­tin heyecanê
heyecanlandırıcı peroşîner rd
peroşîner rd
heyecanlandırma peroşandin m
peroşandin m
heyecanlandırmak peroşandin, xistin nav heyecanê l/bwy xistin coş û peroşê l/bw
peroşandin l/gh, xistin nav heyecanê l/bw, xistin coş û peroşê l/bw
heyecanlanış peroşîn (awa û karê peroşînê) m
peroşîn (awa û karê peroşînê) m
heyecanlanma peroşîn m
peroşîn m
heyecanlanmak peroşîn, ketin xiroş û peroşê, ketin heyecanê l/ngh
peroşîn, ketin xiroş û peroşê, ketin heyecanê l/ngh
heyecanlı 1. peroşdar, biheyecan, bixiroş 2. dilaşuft, sergerm rd
1. peroşdar, biheyecan, bixiroş 2. dilaşuft, sergerm rd
heyecansız bêperoş, bêxiroş, bêcoşûperoş, bêheyecan rd
bêperoş, bêxiroş, bêcoşûperoş, bêheyecan rd
heyelan hezaz, hêlan, hesa m
heyelân hezaz, hêlan, hesa m
heyet deste, lijne, wefd, heyet m
deste, lijne, wefd, heyet m
heyetiyle bi tevayî, tevde h
bi tevayî, tevde h
heyhat çi heyf, mixabînet, heyhat b
çi heyf, mixabînet, heyhat b
heyhey moc, bêhntengî
heyheyier geçirmek coş û xiroş derbas kirin
heyheyleri tutmak mocê (ye­kî) pê girtin
heyheyleri üstünde olmak mocê (yekî) rabûn
heykel peyker, kelwaş, heykel, hîkel n
heykel gi­bi 1) vveka heykel, eynî mîna hîkel e (kesê ku nebervekiriye, ne dihilime û ne jî di­kilime) 2) wekî peykeran e (kesê ku dar û derbên wî li hev in)
heykelci peykertraş, heykeltraş nd/nt
heykelci ka­lemi miqare peykeran
heykelcilik peykertraşî, heykeltraşî m
peykertraşî, heykeltraşî m
heykelli xweypeyker, bipeyker rd
xweypeyker, bipeyker rd
heykeltıraş peykertraş, peykersaz, heykel­traş nd/nt
peykertraş, peykersaz, heykeltraş nd/nt
heykeltıraşlık peykertraşî, peykersazî, hey­keltraşî m
peykertraşî, peykersazî, heykeltraşî m
heyula bêtar, bêtara tirsnak, heyûla m
heyula gibi girî zexm, telaşî dirêj, kerkere, devdeve
hezaren 1. hezareng (Delphinium) 2. heyzeran, bambû bot/m
1. hezareng (Delphinium) 2. heyzeran, bambû bot/m
hezel 1. henek, tirane, yarî, pêkenî 2. wergerandina helbestekê an jî parçehelbestekê li şêweyeke pêkenî m
1. henek, tirane, yarî, pêkenî 2. wergerandina helbestekê an jî parçehelbestekê li şêweyeke pêkenî m
hezeyan 1. tewşikî, hezeyan 2. pesn, beste (ji pesnan xeber dan) 3, bêhişbêjî psî/m
hezeyan etmek 1) tewşikî kirin 2) ji pesnan xeber dan, ji beste xeber dan
hezimet têkçûn, şikeste, binketin m
hezimete uğrat­mak têk şikandin
hezimete uğ­ramak şikeste xwarin, faşil bûn
hezliyat helbestên ku di şeklê "hezel'ê de hatine nivîsandin
helbestên ku di şeklê “hezel”ê de hatine nivîsandin
he kîm He, helyumun kısaltması
b 1. ha (soru bildirir) * tu hatî he? geldin ha? 2. ne
he was m aya
he wasa dest el ayası
heb n 1. tane 2. habbe (tahıl tanesi, üzüm tanesi) 3) iç * heb ketine fasoliyan fasulyeler içlenmiş 4. tane (bazı bitkilerin tohumu)
heb (ii) bj/m 1. hap, tablet (küçük toparlak durumdaki ilâç) 2. hap (uyuşturucu özeliği olan yuvarlak îlaç)
heb avêtin zebeşan karpuz oluşmaya başlamak
heb ek 1) bir tane 2) biraz (süre için)
heb ek fireh biraz genişçe
heb ek ji bo derman nemaye habbesi kalmadı (veya habbesi yok)
heb ek jî nem a habbesi kalmadı (veya habbesi yok)
heb ek kirin ser dilê (yekê) üstüne kuma getirmek
heb girtin l/gh içlenmek, tanelenmek
heb girtin tane bağlamak
heb heb tane tane
heb ji hebê nebirandin ara vermeden sigara yakıp içmek
heb ji hebê neqetandin 1) aralımsız sigara içmek ha bire tütürmek 2) ha bire atıştırmak 3) sövüp saymak 4) aralıksız olarak habire bir şeyi yapmak
heb ji hebê neqetîn 1) ha bire bir şey olmak veya yapılmak 2) vızır vızır, aralıksız olarak
heb ji hev qetandin tanelemek
heb ketin (tiştekî) içlenmek * heb ketine fasoliyan fasulyeler içlenmiş
heb li ser hebê aralıksız olarak
heba nd heba * hemû ked û tehdeya me heba bû bütün emeklerimiz heba oldu
heba bûn heba olmak
heba kirin heba etmek
hebab m usul
heban tulum.
m dağar, dağarcık
heban (ii) m sevgi
hebana derewîn yalan kumkuması, yalan küpü
hebandî nd/nt sevilen, sevgili
hebandin m 1. sevme 2. mec tapma (çok fazla sevme) 3. benimseme 4. hazmetme
l/gh 1. sevmek 2. mec tapmak (birini çok sevmek) 3. benimsemek * hûn kê dihebînin? kimi benimsiyorsunuz? 4. hazmetmek
hebandiro rd yalan kumkuması, yalan küpü
hebanik m dağar, dağarcık
hebanika xwe weşandin saçılıp dökülmek (içindekini söylemek)
hebanok m dağarcık
hebe çi ye, tune be çi ye olsa da olur olmasa da
hebe hebe 1) olsa olsa hebe hebe wî ev kiriye olsa olsa o yapmış 2) olsun olsun (tahmini olarak) * hebe... tune be varsa ... yoksa * hebû carek ji caran rehmet li bavê hazir û guhdaran, xeynî şeytanê korê li ber dîwaran evvel zaman içinde kalbur saman içinde * hebû qet tune bû bir varmış bir yokmuş * hebû tune bû bir varmış bir yokmuş (artık hayal olmuş, masal gibi geçmiş) * heye bihostek maşa kadar * heye kevçiyek kaşık kadar
hebêbik m tapınak
hebene m büyük desti
hebenîsk m mercimek, nohut ve soğandan yapılan bir yemek
hebeş nd 1. Habeş, Etiyopyalı (Etiyopya halkından olan) 2. rd Habeş, Habeşî (derisinin rengi çok koyu esmer olan)
hebeşî nd 1. Habeşî, Etiyopyalı (Etiyopya halkından olan) 2. rd Habeş, Habeşî (derisinin rengi çok koyu esmer olan)
hebeson, hebesonk bot/m anason (Pimpinella anisum)
hebgir rd iri taneli
hebgirtî rd içli, taneli
hebgirtin m içlenme, tanelenme
hebhebî rd/h taneli, tane tane
hebhûr rd ufak taneli
hebî m 1. atılmamış pambu 2. bot kendir türünde bir bitki
hebîb nd/nt habib (sevilen, sevgili)
hebik m 1. tane, habbe (çekirdekli küçük meyve) * hebika tirî üzüm tanesi 2. tane (bazı bitkilerin tohumu) * hebikên hinarê nar tanesi 3. tanecik 4. çiğit (pamuk çekirdeği)
hebika baqil iç bakla
hebikên atomê fiz cisimcik
hebikên gunik ant/n er bezi
hebin m çadır eteklerini kazıklara bağlamasını sağlayan araç
hebîn m 1. sevilme 2. mec tapılma (çok fazla sevilme) 3. benimsenme
l/ngh 1. sevilmek 2. mec tapılmak (çok fazla sevilmek) 3. benimsenmek
hebirman m kurutulmuş nar tanesi
hebîs rd 1. habis kötü, alçak 2. habis, kötücül (bazı hastalıklar veya urlar için) * taya hebîs habis sıtma
hebişandin m tıkıştırma (oburca yeme)
l/gh tıkıştırmak (oburca yemek)
hebişîn m tıkışma (oburca yeme)
l/ngh tıkışmak (oburca yemek)
hebitandî rd şaşalakalmış
hebitandin m şaşalatma
l/gh şaşalatmak
hebitîn m şaşalama, şaşıp kalma
l/ngh şaşalamak, şaşıp kalmak
heblûrk rd ala sulu (iyi pişmemiş, suluca yemek)
heblûrkî rd ala suluca
hebnîsk nd yeşil mercimek yemeği
hebo hebo 1. tane tane 2. teker teker, birer birer
hebo hebo parsûyên (yekî) tên jimartin kemikleri sayılmak
hebobengî m bir üzüm türü
hebosan anason.
bot/m anason (Pimpinella anisum)
heboxurî m çalık (koyunlarda çiçek hastalığı)
hebreş (i) bot/m çörek otu (Nigella damascena)
hebreş (ii) bnr hebreşk
hebreşk bj/m kara kabarcık, kara yanık, yanıkara, şarbon
hebreşk (ii) bot/m çörek otu (Nigella damascena)
hebreşka biav bir tür yanıkara hastalığı
hebs bnr heps
hebûb (i) ant/n yumurta, er bezi * hebûbê gunikê beran koç yumurtası
hebûb (ii) m tane, habbe (çekirdekli küçük meyve) * hebûba tirî üzüm habbesi
hebûbik (i) ant/n yumurta, er bezi
hebûbik (ii) m habbe, tane
hebûk (i) m varlık, mal varlığı, varidat
hebûk (ii) ant/m eklem
hebûk kirin l/gh eklemlemek
hebûkkirin m eklemleme
hebûn m 1. var olma 2. varlık, mevcudiyet (var olma durumu) 3. varlık (zenginlik, para, mal, mülk) * hemû hebûna xwe xerc kir bütün varlığını harcadı 4. refah, genlik 5. (birinin) varı yoğu 6. fel var oluş
l/ngh 1. var olmak * wî pere hene parası var 2. var olmak, mevcut olmak, durmak (varlığını sürdürmek) * ew kîtabe gelo hîna hene? o kitabeler hâlâ duruyorlar mı? 3. durmak (var olmak) * dê ev çend dersên min hebin û ez dê herime sînemayê? o kadar dersim dururken, sinamaya mı gideceğim? 4. durmak (yaşamak) * dapîra min heye? anne annem duruyor mu? 5. durm(birisinin malı olarak bulunmak veya o malla ilişkisi bulunmak) * mala we ya havîngehê hîna heye? yazlık eviniz hâla duruyor mu?
hebûn helebiyek zimanê (yekî) papuç kadar dili olmak
hebûn mirov ciwan dike, tunebûn mirov kal û pîr dike ak gün ağartır, kara gün karartır
hebûn û nebûna xwe tevde elde avuçta (ne varsa)
hebûnî m 1. var olma, mevcudiyet 2. servet, variyet, varlıklı olma durumu
hebûnîtî m varoluşçuluk
hebûnîxwaz fel/nd varoluşçu
hebûnîxwazî fel/m varoluşçuluk
hebûnnas fel/nd varlık bilimci, ontolojist
hebûnnasî fel/m varlık bilimi, ontoloji
hebûnzan nd/nt varlık bilimci, ontolojist
hebûnzanî m varlık bilimi, ontoloji
hebûrî n erkeç
hebûyî rd var olan, vakia
hebûyîn m var olma, var oluş
hebxurî bj/m çalık (koyunlarda çiçek hastalığı)
hec hac.
ol/m 1. hac (genellikle tek tanrılı dinlerde kutsal olarak tanınan yerleri, o dinden olanlarca yılın belirli aylarında ziyaret edilmesi) 2. hac (İslamın beş şartından biri olan, Müslümanlarca zilhicce ayında Mekke’de yapılan Kabe’yi ziyaret ve tavaf töreni)
heç ndgibi
hec (ii) bnr hej çalı
hec lê ketin (Müslüman için) haca gitme şartını yerine getirmek durumda olmak
heç wekî -e gibi
hecam m hacamet
hecamat m hacamat
hecamker nd/nt hecametçi
hecamkêş nd/nt hecametçi
hecan m yakı
hece rz/m hece, seslem
hece kirin l/gh hecelemek
hecekirin m heceleme
hecel m 1. gelir (bir kimseye veya topluluğa belli zamanlarda, belli yerlerden gelen para, varidat) 2. gelir (bir ekonomik birimin belli bir süre içinde kazandığı para, varidat, irat) 3. kazanç * hecela mehaneyê aylık kazanç 4. kazanım
heceldar rd 1. gelirli 2. kazançlı
heceparêz nd/nt hececi
heceparêzî m hececilik
heçepîlî rd çekinmiş, ocumuş olan
heçepîlî bûn l/ngh çekinmek, ocumak
heçepîlîbûn m çekinme, ocuma
hecer n 1. hacer, taş 2. hacer eswed
hecet m bahane
heceyî rd heceli * helbesta heşt heceyî sekiz heceli şiir
heçheç b koyunları ayırmada kullanılan ünlem
hechecik kırlangıç.
zo/m kırlangıç (Hirundo)
hechecok zo/m kırlangıç (Hirundo)
heçî her kim ki.
n 1. urgana bağlanan iki uçlu ağaç, şerit bağlama aleti 2. sapan kolu
1. gerçi 2. gelince * heçî ez bana gelince 3. her kim ki
hecî rd hacı
heçî devê te digere bixwaze isteyebildiğini iste
heçî ku ta ki
heçî ku neke xebera mezinan pê ve tê şaxê bizinan büyüğünün öğütünü dinlemeyenin vay haline
hecî legleg zo/nd leylek
heçî ma hêviya yarê, ma bêwaris boşuna beklemiş olmak
heçî ne li govendê, xweşreqas e dışardan gazel okumak güzeldir
heçî ne li malekî ne li hewalekî içi beni dışı seni yakar
heçî ne li malekî, nizane halekî meselenin içinde olmak veya meseleyi iyi bilmek gerekir, anlamında bir deyim
heçî neke hesaban, wê bibîne ezaban hesapsız kitapsız iş yapanın vay haline
heçî qelişîn talihsizlik olmak, şansızlık olmak, iş ters gitmek
heçî yê (yekî) qelişîn adı kötüye çıkmak, ne dese ne yapsa kötüye yorumlanmak
heçî yê ne li hesaban, ew tebayê ecêban hesap dışında olanın vay haline
heçî yê rastan ji esman de qetiyaye doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar
hecicandin m doluşturma
l/gh doluşturmak
hecicîn m 1. doluşma 2. dolup taşma, çok dolma
l/ngh 1. doluşmak 2. dolup taşmak, çok dolmak * guhanê mihan hecicîne koyunun memeliri dolup taşmış
hecîcok zo/m kırlangıç
heçik (i) n urgan ucuna bağlanarak yük sıkmada kullanılan iki uclu ağaçtan çengel, şerit bağlama aleti
heçik (ii) m çimdik
heçikan m ezilme, eziliş
heçikandî rd ezik
heçikandin m ezme
l/gh ezmek
heçike g eğer
heçikîn m ezilme
l/ngh ezilmek
hecimandin m sakinleştirme, yatıştırma
l/gh sakinleştirmek, yatıştırmak
hecimîn m sakinleşme, yatışma
l/ngh sakinleşmek, yatışmak
hecîn m hecin (iki hörgüçlü, yürüyüşü hızlı bir deve cinsi)
heçîn bnr heçû
hecinandî rd yoğruk
hecinandin m 1. yoğurma 2. mec hırpalama
l/gh 1. yoğurmak 2. mec hırpalamak
hecinîn yoğrulmak.
m 1. yoğrulma 2. yorgunluktan dolayı her tarafı tutulma
l/ngh 1. yoğrulmak 2. yorgunluktan dolayı her tarafı tutulmak
heciqandin ezme, ezmek.
m 1. yoğurma 2. ezme
l/gh 1. yoğurmak 2. ezmek
hecîqicî bot/m madımak
heciqîn m 1. yoğrulma 2. ezilme
l/ngh 1. yoğrulmak 2. ezilmek
hecîr hiq/m hacir, kısıt
hecîr kirin l/gh hacir etmek, kısıtlamak
hecîrdar rd hacirli
hecîrkirin hiq/m hacir etme, kısıtlama
hecivandin uyuşturmak.
heciz haciz.
heciz kirin haczetmek.
heçko h 1. -e gibi, sanki * heçko min şekir xwarî şeker yemiş gibi 2. güya, sözüm ona 3. g halbuki
heçku bnr heçko
hecm m hacim
hecmdar rd hacimli
heço bnr heçî
hecr m hacir
hecr kirin hacir etmek, hacir altına almak
heçû n urgan ucuna bağlanarak yük sıkmada kullanılan iki uclu ağaçtan çengel, şerit bağlama aleti
hed had.
n 1. had, sınır * ev şer êdî ji hed derketiye bu savaş artık haddını aşmış 2. had (insan için; yetki ve değer) * ne hedê min e haddim değil 3. sınır, limit
hed (i) n kapaklık, kapak taşı (mezarlarda en üstte bulunan taş)
hed (iii) bnr ked û hed
hed jê re danîn limit koymak
hed û hidûd had, sınır
hed û nîvê (yekî) danê haddini bildirmek, Allah yarattı dememek
hed û nîvê (yekî) nîşan dan (birine) haddini bildirmek
hed û şed had, haddini bilme
hed û şedê xwe nezanîn haddini bilmemek
heda m hidayet
hedad nd/nt demirci
hedadî m demircilik
hedan l/ngh dinmek
hedan (i) m sabır, çıdam (olacak veya gelecek bir şeyi telâş göstermeden bekleme)
hedan (ii) m dinme
hedandin m dindirme
l/gh dindirmek
hedanî m dinginlik, durgunluk
hedanî neketin (yekî) dinginleşememek, yerinde duramamak
hedar sabır.
hedar (i) m 1. sabır (olacak veya gelecek bir şeyi telâş göstermeden bekleme) 2. götürüm, tahammül
hedar (ii) m 1. dinginlik, sükûnet, yatışma, sakinlik 2. huzur
hedar (iii) rd 1. varlıklı, hali vakti yerinde olan 2. her şeye vakıf kimse
hedardar (i) rd 1. sabırlı 2. götürümlü, tahammüllü
hedardar (ii) rd 1. dingin, sakin 2. huzurlu
hedarî m 1. dinme, dinginlik, sükûnet 2. huzur, istikrar
hedarker rd sakinleştirici, yatıştırıcı * dermanê hedarker yatıştırıcı ilâç
hedayî m hediye
hede m hadde
hedê jî (temen an jî emir) yaş haddi
hedê karê kâr haddi, kazanç sınırı
hede kirin l/gh haddelemek
hedê mirinê ölüm sınırı
hedê qezencê kâr haddi, kazanç sınırı di
hedê xwe de ye kendi halinde (yek)
hedê xwe zanîn (biri) haddini bilmek
hededan m büyüklük
hedef m hedef
hedekirin m haddeleme
heder nd heder (ziyan olma, karşılığı almama)
heder bûn l/ngh heder olmak
heder kirin l/gh hederetmek
hederbûn m heder olma
hederkirin m hederetme
hedexane m haddehane
hedhedik zo/m kırlangıç (Hirundo)
hedidandî (i) rd sakinleştirilmiş olan
hedidandî (ii) rd tehdit edilmiş olan
hedidandin l/gh tehdit etmek
hedidandin (i) m sakinleştirme
l/gh sakinleştirmek
hedidandin (ii) m tehdit etme
l/gh tehdit etmek
hedidîn tehdit edilmek.
hedidîn (i) m sakinleşme
l/ngh sakinleşmek
hedidîn (ii) m tehdit edilme
l/ngh tehdit edilmek
hedîgar n hediye, armağan
hedik m kar ayakkabısı
hedim m göçük
hediman m 1. gömme 2. yıkım
hedimandî rd 1. yıkık 2. gömülü, gömme 3. çökkün 4. eğik 5. batık, berbat bir şekilde olan
hedimandin m 1. yıkma, yıkış 2. gömme, gömüş (toprakla örtmek) 3. çöktürme, çökertme 4. eğdirme 5. batırma, berbat etme 6. sakinleştirme, yatıştırma
l/gh 1. yıkmak 2. gömmek (toprakla örtmek) 3. çöktürmek, çökertmek 4. eğdirmek 5. batırmak, berbat etmek 6. sakinleştirmek, yatıştırmak
hedimî rd 1. yıkık 2. gömülü 3. çökkün, çökük 4. eğik 5. batık, berbat
hedimîbûn m 1. yıkıklık 2. gömmülülük 3. çökünlük 4. eğiklik
hedimîn yıkılmak, bozulmak.
m 1. yıkılma, yıkılış 2. gömülme, gömülüş 3. çökme (bulunduğu düzeyden aşağışa inme, çukurlaşma) 4. çökme (üzerinde bulunduğu yere yıkılma) 5. eğilme 6. batma, berbat olma 7. kağşama (eskime, dağılmaya yüz tutma) 8. kağşama (herhangi bir şey yerinden oynama) 9. sakinleşme, yatışma 10. rezil olma
l/ngh 1. yıkılmak 2. gömülmek 3. çökmek (bulunduğu düzeyden aşağışa inmek, çukurlaşmak) * rê hedimiye yol çökmüş 4. çökmek (üzerinde bulunduğu yere yıkılmak) * dîwar hema dike bihedime duvar çöktü çökecek 5. eğilmek 6. batmak, berbat olmak 7. kağşamak (eskimek, dağılmaya yüz tutmak) 8. kağşamak (herhangi bir şey yerinden oynamak) 9. sakinleşmek, yatışmak 10. rezil olmak * ez pê re hedimîm senin yüzünden rezil oldum
hedîn n mezar yan taşı
hedinandin (i) m 1. dindirme, sakinleştirme 2. uslandırma
l/gh 1. dindirmek, sakinleştirmek 2. uslandırma
hedinandin (ii) m hüzünledirme
l/gh hüzünlendirmek
hedinî rd dingin sabretmiş olan kimse
hedinî (i) rd artık
hedînîn dinginleşmek, teskin olmak, sakinleşmek.
hedinîn (i) m 1. dinme, sakinleşme 2. sabretme 3. uslanma
l/ngh 1. dinmek, sakinleşmek 2. sabretmek 3. uslanmak
hedinîn (ii) m hüzünlenme, hüzünleniş
l/ngh hüzünlenmek
hedirandî rd 1. avunuk 2. sakin, yatıştırılmış vaziyette olan
hedirandin l/gh 1. avutmak 2. sakinleştirmek, yatıştırmak
m 1. avutma 2. sakinleştirme, yatıştırma
hedirî rd 1. avunuk 2. sakin (durgun, dingin, hareket etmeyen)
hedirîn m 1. avunma 2. sakinleşme, yatışma, sükûnet bulma 3. huzur bulma
l/ngh 1. avunmak 2. sakinleşmek, yatışmak, sükûnet bulmak 3. huzur bulmak
hedîs ol/m 1. hadis (Hz. Muhammed’in genel kural değerindeki söz ve davranışları) 2. hadis (bu söz ve davranışları inceleyen bilim)
hedîse m hadise, olay
hedîszan nd/nt hadis bilgini, hadis uzmanı
hedîszanî m hadis bilginliği, hadis uzmanlığı
hediye n 1. hediye, armağan 2. hediye (kutsal kitaplar için fiyat) 3. mec fiyat
hediye kirin hediye etmek, armağan etmek
hedm m göçük (çökmüş, göçmüş yer)
hedonîst nd/nt hedonist, hazcı
hedonîzm fel/m 1. hedonîzm, hazcılık 2. ab hedonizm, hazcılık
hedr bj/m sara
hedran h dikine
hedûr m 1. erinç, huzur 2. teskin
hedûr kirin l/gh 1. dindirmek, sakinleştirmek, yatıştırmak 2. teskin etmek
hedûr nedîtin huzur görmemek, dirlik yüzü görmemek
hedûra xwe anîn avunmak.
hedûrandî rd 1. sakin 2. teskin edilmiş olan
hedûrandin m 1. dindirme, sakinleştirme, yatıştırma 2. teskin etme 3. mec söndürme (tutku ve duygular için; yatıştırma, etkisiz duruma getirme)
l/gh 1. dindirmek, sakinleştirmek, yatıştırmak 2. teskin etmek 3. mec söndürmek (tutku ve duygular için; yatıştırma, etkisiz duruma getirmek)
hedûrdar rd 1. dingin, sakin 2. erinçli, huzurlu
hedûrî avuntu.
m 1. dinginlik, sakinlik 2. erinçli olma, huzurlu olma 3. rd teskin olmuş olan
hedûrîn m 1. dinme, sakinleşme, yatışmak 2. teskin olma 3. sönme (duygular için; dinme, yatışma)
l/ngh 1. dinmek, sakinleşmek, yatışmak 2. teskin olmak 3. sönmek (duygular için; dinmek, yatışmak)
hedûrkirî rd teskin edilmiş olan
hedûrkirin m 1. dindirme, sakinleştirme, yatıştırma 2. teskin etme
hefad n 1. ahfat, torunlar 2. mec yiğit
hefadî m yiğitlik
hefadî kirin l/gh yiğitlik yapmak
hefadîkirin m yiğitlik yapma
hefan hayvan tırnaklarının taşlara değmesinden dolayı aşınması.
m apışma
hefandin m apıştırma
l/gh apıştırmak (hayvan için)
hefar rd kokuşuk, kokuşmuş
hefda bnr hevda
hefdeh nd/rd 1. on yedi 2. Rumî takvimine göre 17 martta yapılan bir murat şenliği
hefdeh xericî eyş nedericî Ayşe hala evlenemedi, kendine bir kısmet bulamadı
hefdehê adarê rumî takvimine göre 17 marta yapılan murat şenliği
hefdehem rd on yedinci
hefdehemîn rd on yedinci
hefîd n hafit (erkek torun)
hefidandî rd 1. korunmuş, esirgenmiş 2. örtülmüş 3. kaplanmış, istila edilmiş
hefidandin m 1. koruma, esirgeme 2. örtme (koruma, gizleme ve görünme duruma getirmek için üstüne bir şey koyma) 3. kaplama, kaplayış, istila etme (her yanını örtme)
l/gh 1. korumak, esirgemek 2. örtmek (korumak, gizlemek ve görünmez duruma getirmek için üstüne bir şey koymak) 3. kaplamak, istila etmek (her yanını örtmek)
hefidîn bir şeyin üzerinin örtülmesi.
m 1. korunmak2. örtülme 3. kaplanma, istila edilme
l/ngh 1. korunmak 2. örtülmek 3. kaplanmak, istila edilmek
hefik  ant/m 1. yutak 2. boğaz
hefîn m apışma
l/ngh apışmak (hayvan yorgunluktan çöküvermek)
hefinandî rd 1. küflü 2. çürük, çürümüş 3. kof, koflaşmış olan
hefinandin m 1. küfletme 2. çürütme (çökmek insan için) 3. koflaştırma
l/ngh 1. küfletmek 2. çürütmek (çökmek insan için) 3. koflaştırmak
hefinîn m 1. küflenme 2. çürüme, yıpranma 3. koflaşma
l/ngh 1. küflenmek 2. çürümek, yıpranmak * di zîndanê de hefinî zindanda çürüyüp gitmişti 3. koflaşmak
hefk m 1. yutak 2. gerdan (şişmanlarda çene altındaki tombulluk)
hefkîn m 1. uğra (hamurun yapışmaması için serpilen un) 2. pudra
hefkiwîk m pudra
hefnik m küf
hefnikî rd küflü
hefnikî bûn l/ngh 1. küflenmek 2. mec küflenmek (zamanı geçmek, köneleşmek)
hefnikî kirin l/gh küflendirmek, küfletmek
hefnikîbûn m 1. küflenme 2. mec küflenme (zamanı geçme, köneleşme)
hefnikîbûyîn m küfleniş
hefnikîkirin m küflendirme, küfletme
hefoyî rd apışmış hayvan
hefrît n 1. dev (korkunç, çok iri ve olağanüstü güçlü masal yaratığı) 2. zebellâ
hefroşk m kızgın tereyağıyla pişirilen bir ekmek türü
hefs bnr heps
hefsar n yular
hefsar dan destê (yekî) yuları ele vermek (veya yuları kaptırmak), dizginleri (ele) vermek (başkasının yönetimini kabullenmek)
hefsar kirin l/gh yular takmak
hefsarê (yekî) di destê (yekî) de bûn yuları birinin elinde olma(bir işin, birinin) ipleri birinin elinde olmak
hefsarê (yekî) kişand (birinin) ipini çekmek
hefsarê xwe dan dest dizginleri (ele) vermek (başkasının yönetimini kabullenmek), sakalı ele vermek (veya sakalı kaptırmak)
hefsarkirî rd yularlı, yular takılmış olan
hefsarkirin m yular takma
hefsî m 1. kabız, peklik 2. rd kabız (pekliği olan, peklik çeken)
hefsî bûn l/ngh kabız olmak, peklik çekmek
hefşî, hefşîk m ağıl
hefsîbûn m kabız olma, peklik çekme
hefsîbûyîn m kabız oluş, peklik çekiş
hefsîtî m kabızlık
hefşo m ağıl
hefsûdan çörek otu.
hefsûdank bot/m çörek otu (Nigella damascena)
hefsxane bnr hepsxane
heft yedi.
n 1. yedi (altıdan sonra gelen sayının adı) 2. rd yedi (altıdan bir artık)
heft bavê (yekî) rabe yedi sülalesi gelse
heft bira ast/nd Büyük Ayı, yedigir, yedi kardeş
heft car yedi kere
heft dewêl yedi düvel (bütün devletler)
heft dewêlê ecnebî yedi düvel (bütün devletler)
heft hespên (yekî) ji keran avis bûn zengin biri gibi böbürlenmek
heft kevirên bigû bi dû te de bin gidip bir daha gelmiyesin
heft libî rd yedili (yedi parçadan oluşan, yedisi bir arada)
heft mêrê berê nikaribûn bi barê hiriyê, digotin; ax li me û li vê bêkesiyê arkasız olmak, hamisizlikten dert yanmayı anlatan bir deyim
heft mêrên beriyê piçikîn li têra hiriyê, weyla li vê bêkeysiyê yedi düvel başına üşüşmek
heft meseleyên hirçê bûn, digot çêva min ayının kırk türküsü var, kırkıda ahlat üstüne
heft meseleyên hirçê hebûn (an jî hene), hema digot (an jî dibêje) çêva min ayının kırk türküsü var, kırkıda ahlat üstüne
heft nuwazeyên (an jî xerîqeyên dinyayê) dünyanın yedi harikası
heft pinê li (yekî) xist (birini) aşmak, sollamak
heft santimî rd yedilik * mixî heft santimî yedilik çivi
heft sed bav ji hev kirin d (birbirinin) yedi sülalesini aramak
heft şev û heft roj yedi gün yedi gece
heft tenûr nan xwarin kırk fırın ekmek yemek (lazim)
heft tîş gincir û mincir yırtık pırtık
heftak m bir tür kemer
heftane rd 1. haftalık (haftada bir kez yapılan) * civîna heftane haftalık toplantı 2. haftalık (haftada bir yayımlanan) * rojnameya heftane haftalık gazete 3. wj/m yedili, müsebba, müseddes (divan edebiyatında her bendi yedi mısradan oluşmuş şiir)
heftanî m 1. haftalık (haftada ödenen para) 2. rd yedilik
heftanîvan nd/rd haftalıkçı
heftanîvanî nd/rd haftalıklı
heftar bnr keftar
heftber rd yediveren
heftcan rd 1. yedi canlı * mişkê heftcan yedi canlı fare 2. dokuz canlı
heftcarik zo/m yer eşeği
hefte hafta.
m hafta
heftê yetmiş.
n 1. yetmiş (altmış dokuzdan sonra gelen sayı) 2. rd yetmiş (altmış dokuzdan bir artık)
heftê heftê rd yetmişer
heftê libî yetmişlik (içinde yetmiş tane bulunan)
heftê salî yetmişlik, yetmiş yaşında olan * kalê heftê salî yetmişlik ihtiyar
heftê salî bûn û biçûk bûn büyümüş de küçülmüş
heftebend wj/m yedili, müsebba
hefteheft rd yedişer
hefteheşt m dırlaşma, hırgür
hefteheşt kirin m dırlaşma, dilleşme, hırgür etme
l/gh dırlaşmak, dilleşmek, hırgür çıkarmak
heftehol m hırgür, patırtı
heftek m yedili
heftem yedinci.
rd yedinci
heftemal m Rumî takvimine göre Mart’ın 7’sinde kutlanılan bir ritüel
heftemîn rd yedinci
heftename m haftalık, haftalık gazete
heftene m yedilik
heftext m bir halı çeşidi
heftêyem yetmişinci.
rd yetmişinci
heftêyemîn rd yetmişinci
hefteyî haftalık.
rd 1. haftalık (haftada bir kez yapılan) * civîna hefteyî haftalık toplantı 2. haftalık (haftada bir yayımlanan) * rojnameya hefteyî
heftî m 1. hafta 2. rd haftalık (herhangi bir hafta süren) * karê du heftiyan iki haftalık iş
heftik (i) n öküz soğuğu, kırlangıç fırtınası
heftik (ii) m al karısı
heftikê nîsanê ndöküz soğuğu, sitteisevir, kırlangıç fırtınası (nisan ayında çıkan ve ortalama altı, yedi gün süren fırtına) (di)
heftikê nîsanêê nîsanê de bi rê û dirban de meçin sitteisevir kapıyı çevir
heftikê nîsanêê nîsanê gîtê gamêşqiranê sitteisevir kapıyı çevir
heftîn bnr hewtîn
heftîname m haftalık yayın
heftirk m feci dövme
heftirka dilê (yekî) danê wekî keran eşek sudan gelinceye kadar dövmek
heftîya nêr û mê her bitkinin belirdiği hafta
heftiyar bnr keftar
heftkoşe rd yedigen
heftkuj rd yedigen
heftkun rd/argo obur, doyumsuz
heftkunî m/argo oburluk, doyumsuzluk
heftmal m Rumî takvimine göre Mart’ın 7’sinde kutlanılan bir ritüel
heftmend rd yedili (iskambil gibi oyunlarda üzerinde yedi işareti bulunan kâğıt)
heftname m haftalık yayın
heftohefto rd yedişer
heftok nd beştaş (oyunu)
heftqatik m bir gözleme türü
heftqetik bj/m yedi katmanlı bir yara
heftreng n 1. altı parmak (ayrı renkte yollu kumaş) 2. altı parmak (bu kumaştan yapılma giysi) 3. gökkuşağı 4. fîz tayf
heftruhî rd 1. yedi canlı 2. dokuz canlı
heftstêrk ast/m ülker, süreya yıldızı
hefttîş rd yırtık pırtık
heftûheşt m dırlaşma, dilleşme, hırgür
heftûheşt kirin m dırlaşma, dilleşme, hırgür etme
l/gh dırlaşmak, dilleşmek, hırgür çıkarmak
heftûzik m köpek memesi
heftwîk rd/nd yediz
heftxwer m yedilik tabanca
heftyar bnr keftar
heg, hege bnr heger
heger g eğer
heger çibe her ne ise (ne kadar ise)
heger gurî pakî ji baranê bikira ji xwe re kulavik çêbikira? Kelin merheme olsaydı başına sürerdi
hegiş m gelberi (madeni ateş karıştırıcısı)
hej m sevme, sevgi
m çırpı
hej (iii) m 1. sarsıntı 2. sallantı 3. fiz salınım, titreşim deprem, zelzele 4. sarsıntı (deprem sırasındaki yer hareketlerinin her biri)
hej (iv) m sıkıntılı meşkuliyet * bi hejekî wer ketim , mepirs öyle bir meşkuliyetim var ki, sorma
hej kirin sevmek
hej kirin (i) l/gh sevmek
hej kirin (ii) l/gh sallamak
hej û pej dal budak
hej û pej dan dal budak salmak
hejale bot/m bir tür yaramaz ot
hejan m 1. sallanma, sarsım, sarsılma 2. sallantı 3. psî sarsıntı 4. fiz salanım
hejandî rd 1. sallanmış 2. sarsık 3. depretmiş olan
hejandin m 1. sallama 2. sarsma, sarsış, sarsalama 3. silkme, silkeleme, silkeleyiş (kuvvetle sarsma) 4. çalkalama, çalkama (vücudun bir yerini sürekli oynatma) 5. depretme
l/gh 1. sallamak * îşev dergûş hejandiye beşik sallamış bu gece * kemnikê bihejîne mendili salla 2. sarsmak, sarsalamak 3. silkmek, silkelemek (kuvvetle sarsmak) * dar rahejand ağacı silkti 4. çalkalamak, çalkamak (vücudun bir yerini sürekli oynatmak) * tu lê binêre bê çawa navmilê xwe dihejîne nasıl da omuz çalkalıyor 5. depretmek
hejanî m 1. sallantı 2. sarsıntı
hejar fakir, sefil, yoksul.
bnr hêjar
hejarî fakirlik, sefalet, yoksulluk.
hejdar rd 1. sallantılı 2. sarsıntılı 3. titreşimli
hejdeh nd/rd on sekiz
hejdehem rd on sekizinci
hejdehemîn rd on sekizinci
hejdehî nd 13 ile 31 mart tarihleri arasında kutlanan bir murat şenliği
hejdeyan m Rumî takvimine göre 18 Mart’ta sona eren bir murat şenliği (Mart’ın 15’inden başlayıp 18’inde sona erer)
hejek m 1. sallantı 2. psî sarsıntı, şok 3. deprem, zelzele
hejekên hemtund nd eş deprem
hejekî rd 1. sallantılı 2. sarsantılı 3. depremsel
hejekjentî rd depremzede
hejeknas nd/nt deprem bilimci
hejeknasî m deprem bilim
hejekpîv m depremölçer, sismometri
hejekzan nd/nt deprem bilimci
hejekzanî m deprem bilim
hejesor bot/m 1. iğde 2. iğde (bu ağacın yemişi)
hejg m pürüz, pütür
hejhej m 1. sarrsıntı 2. deprem, zelzele
hejhejandin m 1. sallama 2. sarsmak, sarsalamak
l/gh 1. sallamak 2. sarsmak, sarsalamak
hejhejikandin m1. sallama, dingildeme 2. sarsma, sarsalama 3. sarkaçlama
l/gh 1. sallamak, dingildemek 2. sarsmak, sarsalamak 3. sarkaçlamak
hejhejikîn m 1. sallanmk, dingildenme 2. sarsalanma 3. sarkaçlanma
l/gh 1. sallanmak, dingildenmek 2. sarsalanmak 3. sarkaçlanmak
hejhejîn m 1. sallanma, sallanış 2. sarsalanma
l/ngh 1. sallanmak (kımıldamak, bağlı bulunduğu yerden gevşek duruma gelip yerinden oynamak) 2. sarsalanmak
hejhejk m salıntı, sarsıntı
hejhejok (i) zo/m yont kuşu (Motacilla)
hejhejok (ii) rd 1. salıntılı 2. sarsak 3. titrek
hejhejokbûn m 1. sallantılık 2. sarsaklık 3. titreklik
hejhejokî rd/h 1. salıntılı, salıntılıca * xaniyekî hejhejokî salantılı bir ev 2. salıntılı, salıntılıca (yürüyüş için iki yana salınan) 3. sarsakça 4. dingildek (oynak, dengesi bozuk) 5. titrekçe
hejhejoyî rd sarsak
hejhejoyîbûn m sarsaklık
hejhejoyîkî rd/h sarsakça
hejî (...) kir (birini veya bir şeyi) sevmek
hejî kirin l/gh sevmek
hejik (i) n çalı, çırpı
hejik (ii) m salınım
hejik (iii) rd murdar
hejikan m 1. sallanma 2. sarsım, sarsılma 3. depreşme
hejikandî rd 1. salınmış 2. sarsık 3. depretmiş olan
hejikandin m 1. sallama 2. sarsma, sarsış, sarsalama, ırgalama, ırgama 3. depreştirme, depretme 4. titreştirme 5. titreştirme (titreşim durumuna getirme) 6. oynatma, sallama (eşya için, yerinde kımıldatma) 7. sallanma (yürürken sallanarak yürüme)
l/gh 1. sallamak * çima tu hema serê xwe dihejikînî başını sallayıp durma 2. sarsmak, sarsalamak, ırgalamak, ırgamak 3. depreştirmek, depretmek 4. titreştirmek 5. titreştirmek (titreşim durumuna getirmek) 6. oynatmak, sallamak (eşya için, yerinde kımıldatmak) 7. sallanmak (yürürken sallanarak yürümek)
hejikîn m 1. sallanma, salınış (kımıldama, bağlı bulunduğu yerden gevşek duruma gelip yerinden oynama) 2. sallanma (belli noktasında bir yere bağlı kalmak şartıyla o noktanın iki tarafına sürekli olarak gidip gelme) 3. sallanma, sarsılma, sarsılış, ırganma, titreme (güçlü bir şekilde sarsılma) 4. sallanma (yürürken sallanarak yürüme) 5. titreşme 6. titreşme (titreşim durumunda olma) 7. bıngıldama 8. salınma 9. deprenme, depreşme 10. tekleme (araba motorları için) 11. oynama, sallanma (eşya için; herhangi bir parçası kımıldama)
l/ngh 1. sallanmak (kımıldamak, bağlı bulunduğu yerden gevşek duruma gelip yerinden oynamak) * diranê min dihejike dişim sallanıyor 2. sallanmak (belli noktasında bir yere bağlı kalmak şartıyla o noktanın iki tarafına sürekli olarak gidip gelmek) 3. sallanmak, sarsılmak, ırganmak, titremek (güçlü bir şekilde sarsılmak) * bajar tevde hejikî şehir sallandı 4. sallanmak (yürürken sallanarak yürümek) 5. titreşmek 6. titreşmek (titreşim durumunda olmak) 7. bıngıldamak 8. salınmak 9. deprenmek, depreşmek 10. teklemek (araba motorları için) 11. oynamak, sallanmak (eşya için; herhangi bir parçası kımıldamak) * lingên maseyê dilhejikin masanın ayakları oynuyor
hejikîner rd sarsıcı
hejîkirin m sevme
hejîn sarsılmak sarsıntı, sallanmak, sallantı.
m 1. sallanma, sallanış (kımıldama, bağlı bulunduğu yerden gevşek duruma gelip yerinden oynama) 2. sallanma (belli noktasında bir yere bağlı kalmak şartıyla o noktanın iki tarafına sürekli olarak gidip gelme) 3. sallanma, sarsılma, sarsılış, titreme (güçlü bir şekilde sarsılma, titreme) 4. deprenme 5. silkelenme (kuvvetle sarsılma) 6. çalkalanma, çalkanma (vücudun bir yerini sürekli oynatmak)
l/ngh 1. sallanmak (kımıldamak, bağlı bulunduğu yerden gevşek duruma gelip yerinden oynamak) * diranê min diheje dişim sallanıyor 2. sallanmak (belli noktasında bir yere bağlı kalmak şartıyla o noktanın iki tarafına sürekli olarak gidip gelmek) * lemba diheje lamba sallanıyor 3. sallanmak, sarsılmak, titremek (güçlü bir şekilde sarsılmak, titremek) * bajar tevde hejiya şehir sallandı 4. deprenmek 5. silkelenmek (kuvvetle sarsılmak) 6. çalkalanmak, çalkanmak (vücudun bir yerini sürekli oynatmak)
hejinandin msallama
l/gh sallamak
hejîner rd sarsıcı
hejinîn m sallanma
l/ngh sallanmak
hejiqan m sığışma
hejiqandî rd tıkışık
hejiqandin m sığıştırma, tıkıştırma, tıkma
l/gh sığıştırmak, tıkıştırmak, tıkmak
hejiqî rd tıkışık
hejiqîn m sığışma, tıkışma
l/ngh sığışmak, tıkışmak
hejîr bnr hêjîr
hejivandî rd yılgın, yıldırılmış, sindirilmiş
hejivandin m yıldırma, sindirme
l/gh yıldırmak, sindirmek
hejîvandin bnr hejivandin
hejivîn m 1. yılma, yılgı, korku 2. terör
l/ngh yılmak
hejivîner nd/rd tedhişçi, terorist
hejivînerî m tedhişçilik, terorizm
hejivînkar nd/rd tedhişçi, terorist
hejivînkarî m tedhişçilik, terorizm
hejk m sarsıntı
hejkirin (i) m sevme
hejkirin (ii) m sallama
hejmandin imrendirmek.
hejmar mat/m 1. sayı 2. sayı (gazete ve dergi gibi süreli yayınların bir bütün oluşturan, değişik tarih, numara taşıyan baskılarından her biri, nüsha) 3. sp sayı 4. rakam
hejmara besatiyê yeter sayı
hejmara dehanî (an jî dehekî) mat ondalık sayı
hejmara gerdîleyî (an jî atomî) atom sayısı
hejmara kêmek (an jî negatîf) eksi sayı, negatif sayı
hejmara nenêrbaran mat soyut sayı
hejmara rehayî salt sayı
hejmara şikestî (şikestikî an jî pareyî) mat kesirli sayı
hejmara tam (an jî sazger) tüm sayı
hejmara taybet özel sayı
hejmarandin m 1. sayma 2. sayma (sayıları arka arkaya söyleme)
l/gh 1. saymak 2. saymak (sayıları arka arkaya söylemek)
hejmarbar h sayılabilir
hejmardar rd sayılı
hejmare m 1. sayı 2. rakam
hejmarên bingehî asal sayılar
hejmarên hîmî asal sayılar.
hejmareyî rd sayısal
hejmarî m 1. sayısal 2. sayımlama, istatistik 3. rd istatistik, sayımsal
hejmarker m sayaç
hejmarkî rd 1. sayımsal 2. h sayıca, adetçe
hejmarnansî m sayım bilim, sayımsal bilim
hejmarnansîtî m sayımlamacılık, istatistikçilik
hejmarnas nd/nt 1. sayımlamacı, istatistikçi 2. sayım bilimci
hejmarok m 1. çürkü, abaküs 2. sayı sayaraktan oynanan oyun
hejmarpirs m sayı sorusu
hejmartî rd sayılı, sayılmış olan
hejmartin m sayma, sayış
l/gh 1. saymak 2. saymak (sayıları arka arkaya söylemek) * ji yekê hetanî dehan bihejmêre birden ona kadar say
hejmartina gelhê nüfus sayımı.
hejmartok m sayı sayarak oynanan oyun
hejmarvan nd/nt sayman, muhasip
hejmarvanî m saymanlık, muhasiplik
hejmaryar nd/nt sayman, muhasip, muhasebeci
hejmaryarî m saymanlık, muhasiplik, muhasebecilik
hejmaryarîtî m saymanlık, muhasiplik, muhasebecilik
hejmaryartî m saymanlık, muhasiplik
hejmarzan nd/nt 1. sayımlamacı, istatistikçi 2. sayım bilimci
hejmarzanî m sayım bilim, sayımsal bilim
hejmarzanîtî m sayımlamacılık, istatistikçilik
hejmdar sayman, hesap uzmanı.
hejmêr bnr hejmar
hejmêrmend nd/nt sayman, muhasip, muhasebeci
hejmêrmendî m saymanlık, muhasiplik, muhasebecilik
hejmet m hayranlık
hejmetkar rd 1. hayr(birini veya bir şeyi beğenen hayranlık duyan kimse) 2. hayranlık uyandırıcı
hejmetkar bûn l/ngh hayran olmak
hejmetkar man hayran kalmak
hejmetkarbûn m hayran olma
hejmetkarî m hayranlık
hejmirandin m sayma
l/gh saymak
hejnarnav n numaral
hejnuma m titreşim göstergesi
hejo rd sarsak
hejo mijo sarsak sursak
hejojî rd sarsak
hejok rd 1. sarsıntılı 2. sarsak
hejokî rd 1. sarsıntılıca 2. sarsakça
hek g 1. eğer 2. gibi
hek (ii) b hayret, şaşkınlık bildiren bir nida
hek (iii) m 1. abla (büyük kız kardeş) 2. abla (büyük kız kardeş gibi saygı ve sevgi gösterilen kız veya kadın)
hek hestiyê se ye hiç değişmeyen kimse
hekandî rd kazılmış (kesici bir aracı sürterek bir şeyin yüzündeki tabakayı kaldırmış olma)
hekandin m 1. kazıma, hakketme, kazıyış (kesici bir aracı sürterek bir şeyin yüzündeki tabakayı kaldırma) 2. kazıma (kesici bir araç kullanarak silme, çıkarma) 3. sürtme (bir şeyi bastırarak diğer bir şey üzerinden geçirme) 4. kazıma (derisini kazır gibi kaşıma)
l/gh 1. kazımak, hakketmek (kesici bir aracı sürterek bir şeyin yüzündeki tabakayı kaldırmak) 2. kazımak (kesici bir araç kullanarak silmek, çıkarmak) 3. sürtmek (bir şeyi bastırarak diğer bir şey üzerinden geçirmek) 4. kazımak (derisini kazır gibi kaşımak)
hekanî rd/m şart kipi
hekarî Hakkari.
heke eğer, şayet.
m çapa
g 1. eğer, ise * heke ez werim ben gelirsem 2. b şayet
hekê m abla (teklifsiz konuşmalarda)
heke (i) n erkek keklik
heke (iii) rz/m -sa/-se (dilek şart eki)
heke ... bibe olsa * heke ev îş bibe ez dê kêf bikim bu iş olsa, keyf edeceğim
heke îcab bike gerekirse, icabında
heke ji destê (yekî) bê (şuna veya buna) kalsa (veya kalırsa) * heke ji destê wê bê tiştek nade me ona kalsa, bizse bir şey vermez
heke kirin çapalamak
heke na aksi halde, yoksa, olmazsa, sonra
heke welê be öyleyse, şu halde
heke wisa be 1) öyleyse 2) demek ki, demek oluyor ki, şu halde
hekekirin m çapalama
l/gh çapalamak
hekena g yoksa, aksi halde, aksi taktirde * ez ji te re dibêjim bide, hekena tu dê lêdanê bixwî ver diyorum sana, yoksa dayağı yersin
heker bnr heger
hekî g eğer
hekîm nd/nt 1. hekim, tabip 2. mec deva * hingiv ji hin nexweşînan re hekîm e bal bazı hastalıklara devadır
hekîm (i) rd çok bilgili
hekimandin m küfür etme, sövme
l/gh küfür etmek. sövmek
hekîmê çavan ndgöz doktoru
hekîmê kurmanciyê nd/nt otçu (köylerde hekimlik yapan kimse)
hekîmê xariciyeyê bj/nd hariciyeci hariciyecilik (hariciye uzmanlığı)
hekîmî m 1. hekimlik (hekim olma durumu 2. hekimlik, tababet (hekimlik mesleği)
hekimîn m küfür edilme, sövülme
l/ngh küfür edilmek, sövülmek
hekîmîya ruhî ruh hekimliği
hekîmtî m hekimlik, tabiplik
hekîn m 1. kazınma, hakkedilme 2. sürtünme 3. kazımık (süt dibi için)
l/ngh kazınmak, hakkedilmek 2. sürtünmek
hekînî rz/m şart kipi
hekmet nd demek öyle, şaşılacak şey
hekoke m akaç, akaçlama
hekoke lê xistin akaçlamak
hekoke vedan l/gh akaçlamak
hekokevedan m akaçlama
hektar m hektar (ha)
hektî m ablalık
hektî jê re kir (birine) ablalık etmek (veya yapmak)
hektî kirin ablalık etmek
hektogram m hektogram (hg)
hektolître m hektolitre (hl)
hektometre m hektometre (hm)
heku bnr heger
hekyat m hikâleme
hekyat kirin l/gh hikâye etmek
hekyatkirin m hikâye etme
hel m 1. kırma 2. un ufak etme 3. bitirme, yiyip bitirme
m 1. hal, çözüm * hela vî karî ancax bi riya qanûnan dibe bu işin çözümü kanun yoluyla ancak olur 2. mat çözüm
hel (i) m tavla, at ahırı
hel bûn (i) l/ngh eprimek, göynümek (meyva çok olgunlaşmak)
hel bûn (ii) l/ngh 1. hallolmak, çözülmek 2. temizlenmek (sakıncalı bir iş, durum düzelmek) 3. temizlenmek (ortadan kaldırılmak, öldürülmek)
hel bûn (iii) l/ngh 1. kırılmak 2. un ufak olmak, tuzla buz olmak
hel ek jê hilanîn -den bilgi edinmek, -den haber almak
hel ek jê re nedîtin sorunu çözüme kavuşturmamak
hel ek ji devê (yekî) kirin ağzını aramak (veya yoklamak)
hel kirin işi temizlemek
halletmek, çözmek (tiştek)
1) kırmak, doğramak * êzing hel kirin odunları kırdı (veya doğradı) 2) kırmak, un ufak etmek 3)argo bitirmek, yiyip bitirmek
hel kirin (i) l/gh 1. kırmak, un ufak etmek, tuzla buz etmek * cam hel kir camı tuzla buz etti 2. kırmak, indirmek * zarokan cam hel kirine çocuklar camları indirmişler 3. doğramak * êzing hel kirin odunları doğradı
hel kirin (ii) l/gh 1. halletmek, çözmek (bir olay veya duruma çözüm yolu bulmak) 2. mat çözmek, halletmek (matematikte bir problemi halletmek) 3. halletmek (yoluna koymak, olumlu sonuca bağlamak) * min karên xwe hel kirin işlerimi hallettim 4. mec temizlemek (sakıncalı, pürüzlü bir işi olumlu bir şekilde bitirmek) 5. argo temizlemek (öldürmek, ortadan kaldırmak)
hel kirin (iii) l/gh 1. haklamak, göçürmek, yiyip bitirmek, temize havale etmek * nanek hel kir bir ekmeği hakladı * tepsiyek beqlewa hel kir bir tepsi baklavayı göçürdü 2. kurutmak, silip süpürmek, devirmek (bütünüyle içmek veya yemek) * bi tena serê xwe şûşeyek araq hel kir bir şişe rakıyı tek başına devirdi
hel lê dagerandin çözüme kavuşturmak
hel û berhelî ufak etme, tuzla buz etme
hel û berhelî kirin un ufak etmek, tuzla buz etmek, kırmak
hel û merc nd şartlar
hela g 1. hele * hela bila ew roj bê hele o gün gelsin (özellikle, hiç olmasa, her şeyden önce nalmanda) 2. hele (uyarma, korkutma veya vaat anlatır)
hela (tiştekî) kirin (bir şeyi) çözmek (bir işin) çaresine bakmak 3) düğümünü çözmek (anlaşılmaz bir şeyi anlaşılır duruma getirmek)
hela (yekî) bi dê û bav bike hele bir işi doğru dürüst bitir sonra başka bir işe giriş
hela (yekî) kirin nabzını yoklamak (veya nabız yoklamak)
hela bê çend ser bi ceftê tê değersiz bir şey karşılğında büyük bir gelir beklemek
hela devê (yekî) kirin ağzını aramak (veya yoklamak), ağız aramak (veya yoklamak)
hela hela b 1. ala ala 2. Allah Allah!, hayret şey! * hela hela vê darê kengê kulîlk vekir! Allah Allah bu ağaç ne zaman çiçek açtı! 3. Allah Allah! (hücum narası) 4. gürültü patırtı
hela hela çepikan alkış tufanı
hela hela kirin ala alaya kalkmak
hela hela rabûn kızılca kıyamet kopmak
hela mela nd gürültü patırdı
hela rebî keşke
hela tu lê hele bak, bak hele
hela tu pozê derziyê bi hesen bixe, hela çi heye çok hileci, kirli çamaşırları çok
helab dolunay.
helaçê h hele şükür (en sonunda, oh be)
helah b hoppala (küçük çocukmlar atlarken onları yüreklendirmek için söylenilir)
helahop m zıplama
helak rd yıkık
helake m sema
helakêf m keyif şamata
helaket m perişanlık, ezginlik
helal rd 1. helâl (dinin kurallarına aykırı olmayan, dince yasaklanmamış, haram karşıtı) 2. nd/nt helâl (nikâhlı eş) * tu helala minî sen benim helâlimsin 3.rd/h helâl (kurallara, geleneklere uygun olarak) * pereyê helal helal para 4.rd mısmıl (murdar olmayan) 5.rd öz * birayê minê helal öz kardeşim * apê minê helal öz amcam 6.ndöz be öz * helal Amedî ye öz be öz Amedli 7. gerçek * tu helal kurê wî yî sen gerçek onun oğlusun
helal bavê xwe ye babasının oğlu, tıpkı babası
helal be 1) helâl olsun, bravo, aferin 2) aşk olsun, aferin 3) aşk olsun (kınama, sitem bildirmek için)
helal be jê re 1) adama bravo 2) canına minnet
helal be ji te re 1) ağzına (veya diline) sağlık 2) aşk olsun, aferin 3) aşk olsun (kınama, sitem bildirmek için)
helal berdan (yekî) hedef gözeter(birine) sıkmak
helal kirin helâl etmek
helal kurê wî bavî ye babasının oğlu
helal li wî bavî çûye babasının oğlu
helal mal temiz para (kesintiden sonra elde kalan para)
helal pere temiz para (kesintiden sonra elde kalan para)
helal û fihêl be helâl ü hoş olsun
helale bot/m lâle (Tulipa Gesneriana)
helalê hazir bu güne bu gün
helalî nd/nt helâli, helâllik (nikâhlı eş) * ev helaliya min e bu benim helâlim
helalî heram zehir zıkkım
helalî heram kirin zehir zıkkım etmek
helalik bot/m yabanî mahlep
helalmal n ana para * helalmalê min ev e benim ana param bu
helalok m bir tür yabanî erik
helalpere n ana para
helalzade rd helâlzade (nikâhlı bir ana ve babadan doğmuş kimse)
helamet (i) n 1. hayalet, korkuluk 2. m bostan korkuluğu
helamet (ii) bj/m nezle, ingin, nevazil
helametî rd nezleli
helametî bûn l/ngh nezle olmak
helametîbûn m nezle olma
helan m 1. erime 2. fiz ergime 3. çözülüş * helana qeşemê buzun çözülüşü
helan (i) n 1. damarlı toprak, taşları düz ve yumuşak 2. yassı ve tabaka tabaka olmuş taş
helana hestî kemik erimesi
helandî rd 1. erimiş olan 2. rd süzme, süzülmüş olan * hingivê helandî süzme bal
helandin m 1. eritme 2. mec eritme (çok üzme) 3. çözme (buz vb. için) 4. mec eritme (zayıflatma) 5. mec yakma (güçlü sevgi uyandırma)
l/gh 1. eritmek 2. çözdürmek (buz vb. için) 3. mec eritmek (çok üzmek) 4. mec eritmek (zayıflatmak) 5. mec yakmak (güçlü sevgi uyandırmak) * evîna vê keçikê ez helandim bu kızın sevdası beni yaktı
helanî m dört adım atlama
helanîn götürüp bir yere gizlemek, kaldırmak.
helaq m helâk
helaq bûn l/ngh helâk olmak
helaq kirin l/gh helâk etmek
helaqbûn m helâk olma
helaqbûyîn m helâk oluş
helaqkirin m helâk etme
helat bnr hilat
helaw m helva
helaw erzan bûn (bir sorun, bir durum) gün ışığına çıkmak (açıklığa kavuşmak)
helawa gûzan koz helva, koz helvası
helawa kunciyan susam helvası
helawa tehînê tahin helvası
helawfiroş nd/nt helvacı (satan kimse)
helawfiroşî m helvacılık
helawî (i) m un helva
helawî (ii) bnr pilor
helawistin bnr hilawistin
helawker nd/nt helvacı (imal eden)
helawkerî m helvacılık
helawxane m helvahane
helb bot/m ıtırlı bir bitki
helbest şiir.
m 1. şiir 2. şiir (şir şairin, bir dönemin bu sanatı kullandığı özel biçim) * helbesta romantîk romantik şiir
helbest kirin l/gh şiirleştirilmek
helbest vehandin şiir haline getirmek, şiirselleştirmek
helbesta azad wj serbest şiir
helbesta coşdar coşkulu şiir
helbesta dilşewat wj içli şiir, eleji
helbesta lîrîk wj lirik şiir
helbesta mêrxasiyê wj koçaklama
helbesta pexşanî nesir şeklinde şiir
helbesta serbest wj serbest şiir
helbestane rd şiirsel, şiirvari
helbestbêj nd/nt şiir okuyucusu
helbestbêjî m şiir okuma, şiir söyleme, inşat
helbesthez nd/nt şiirsever, şiir dostu
helbesthezî m şiirseverlik
helbestî şiirsel.
rd 1. şiirsel 2. şiirli * navên helbestî şiirli isimler
helbestkar nd/nt şair
helbestkarane m şairce
helbestkarî m şairlik
helbestkî rd 1. şiirsel, şiire özgü * bi zimanekî helbestkî nivîsandiye şiirsel bir dille yazmış 2. wj/m manzume, nazım
helbestkirî rd şiirleştirilmiş
helbestkirin m şiirleştirilme
helbestnivîs nd/nt şair (şiir yazarı)
helbestnivîsane h şairane
helbestnivîsî m şairlik
helbestnivîsîn m şiir yazma, şiir yazımı
helbestvan nd/nt şair
helbestvane rd 1. şairane (şair gibi) 2. h şairane (şair niteliği taşıyan)
helbestvanetî m şairanelik
helbestvanî m şairlik
helbestvanîtî m şairlik
helbestvankî h şairane
helbestvehîn nd/nt şiirselleştiren kimse
helbestxwîn nd/nt şiir okuyan (seslendiren kimse)
helbestxwînî m şiir okuma, şiir söyleme, inşat
helbet elbet, elbette
helbet dikare loma daye milê xwe baş olan boş olmaz
helbet pê tîne loma bûye seriyek baş olan boş olmaz
helbêz m kucak
helbiçirî rd yırtıcı
helbiçirîn m yırtma
l/ngh yırtmak
helbijartin bnr hilbijartin
helbik bnr elbik
helboq m ilmik (çözülmesi kolay düğüm)
helboq avêtin (tişteki) ilmik atmak
helboq kirin l/gh ilmiklemek
helboqe m ilik
helboqkirî rd ilmikli, ilmik atılmış olan
helboqkirin m ilmikleme
helboqnekirî rd ilmiksiz, ilmik atılmamış olan
helbûn (i) m eprime, göynüme (meyva çok olgunlaşma)
helbûn (ii) m 1. hallolma, çözülme 2. temizlenme (sakıncalı bir iş, durum düzelme) 3. temizlenme (ortadan kaldırılma, öldürülme)
helbûn (iii) m 1. kırılma 2. un ufak olma, tuzla buz olma
helbûyî (i) rd çözük
helbûyî (ii) rd kırık, un ufak olmuş olan
helbûyîn (ii) m 1. halloluş, çözülme 2. temizleniş (sakıncalı bir iş, durum düzelme) 3. temizleniş (ortadan kaldırılma, öldürülme)
helbûyîn (iii) m 1. kırılış 2. un ufak oluş, tuzla buz oluş
helc m hamle
helciniqîn irkilmek.
helçînk m kurutma kâğıdı
heldan fiz/m beygir gücü
heldar n civar
heldor n etraf, çevre
helê m gürültü
hele g hele, özelikle, hiç olmasa
hele (ii) m 1. yanılgı 2. fel yanılgı, hata 3. hata, imla yanlışı
hele (iii) m safarî (toplu olarak ava çıkma)
hele werine vê govendê hele temaşaya gel
helê xwe tê de kirin kendini sınamak, denemek
helebçe Halepçe.
helebel m tasa, kaygı
helebez rd/h acele, acele olarak, koşa koşa
helebî m 50 cm uzunluğunda bir ölçü birimi
helec m hamle
helecan m helecan, yürek çarpıntısı (veya çırpıntısı)
helecker rd/nt hamleci
helefanî m 1. kır gezisi, piknik 2. kırda yenilen yemek
helehel m gürültü, patırtı
helehêl m kalabalık, görültü, şamata
helehela m gürültü, patırtı
helek (i) m kar ayakkabısı
helek (ii) nd taygeldi (ikinci kez evlenen kadının beraberinde getirdiği çocuk veya çocuklar)
helekel m hararet * helekela axê toprağın harareti
helekok bot/m bir tür bitki
helêl bnr helal
helen nd Helen
helenîst nd/nt Helenist
helenîstîk rd helenistik
helenîzm m 1. Helenizm 2. rz Helenizm
helepel tıknefes
bj/m 1. yüksek ateşe 2. hararet
helepel pê ketin soluk soluğa kalmak
helepela canê (yekî) danandin hararet kesmek (veya söndürmek)
helepela canê (yekî) zêde bûn hararet basmak (vücut ısısı artmak)
helepêtk rd tetik (ateşli silâhlarda)
heleq m 1. halka (çeşitli metallerden veya tahtadan yapılmış çember) 2. halka (yerde yüksekliği ayarlana bilen, iki halatın uçlarındaki asılma aracı)
heleqe bnr heleq
heleqûtkî rd düttürü (dar ve kısa giysi)
helêse m keşkek
helesor nd 1. gül kurusu 2. gül kurusu (bu renkten olan) 3. pembe
heleste rd amade, hazır
heleste kirin l/gh hazır etmek, hazırlamak
helestekirin m hazır etme, hazırlama
heletî m yanlışlık
helexe m güreş
helexekar n güreşçi
heleyî m yanlışlık
helez (i) bot/m 1. bitki 2. bir bitki türü (kışın hayvan yemi olarak kullanılır)
helez (ii) m telâş
rd ilginç
helez bûn l/ngh ilginçleşmek
helez kirin l/gh ilginçleştirmek
helezborî nd geçti Borun pazarı, sür eşeğini Niğdeye
helezbûn m ilginçleşme
helezî (i) m ilginçlik
helezî (ii) rd bitkisel
helezî bûn l/ngh bitkileşmek
helezîbûn m bitkileşme
helezîk m tahtarevali
helezkirin m ilginçleştirme
heleznas nd/nt bitki bilimci
heleznasî m bitki bilimi
helezokî rd bitkimsi
helezon (i) nd denizde yaşayan sedef içi canlısı
helezon (ii) m helezon
helezondar rd helezonlu
helezonî rd helezonî, helisel, sarmal
helf m posa, şif, üzüm posası
helgerandin yukarı doğru çevirmek.
helgergirtin bir şeyi kaldırıp taşımak.
helgerîn yukarı doğru yönelmek.
helhel b oh be
helhel kirin l/gh un ufak etmek
helhelan m nara
helhelan dan xwe nara atmak (veya basmak)
helhelî (i) m tuzla buz (olma)
helhelî (ii) rd pot kıran kimse
helhelî bûn l/ngh tuzla buz (veya tuz buz) olmak
helhelî kirin l/gh tuzla buz etmek
helhelîbûn m tuzla buz (veya tuz buz) olma
helhelîbûyîn rd tuzla buz oluş
helhelîk bnr belalûk
helhelîkirî rd tuzla buz edilmiş olan
helhelîkirin m tuzla buz etme
helhelîn m salıncak
helhelk m 1. işin esası, gerçeği 2. evire çevire, fena halde dövme
helhelka (yekî) derxist (birinin) cemaziyülevvelini bilmek (bir kimsenin herkesçe bilinmeyen, geçmişteki kötü bir yönünü veya kötü durumunu bilmek)
helhelka dilê (yekî) evire çevire
helhelka dilê wî dayê evire çevire dövdü
helhelkirin m un ufak etme
helhelok rd erigen (çabuk eriyen)
helhelok (i) bot/m 1. kızılcık (Cornus mas) 2. kızılcık (bu bitkinin meyvesi)
helhelok (ii) bot/m tarlalarda yetişen bir bitki
helhelokî rd erigence
helî yarım, yarım kan, öz olmayan.
helî (i) bnr hilî
helî (ii) bnr herî (II)
helî (iii) rd yumuşak huylu
helî helî h erim erim * helî helî heliyabû erim erim erimişti
helîberhelî m tuzla buz (olma)
helîberhelî bûn l/ngh tuzla buz (veya tuz buz) olmak
helîberhelî kirin l/gh tuzla buz etmek
helîberhelîbûn m tuzla buz (veya tuz buz) olma
helîberhelîbûyîn m tuzla buz oluş
helîberhelîkirin m tuzla buz etme
helicandin (i) m hamle attırma
l/gh hamle attırmak
helicandin (ii) m pamuk atma, pamuk ditme
l/gh pamuk atmak, pamuk ditmek
helicîn (i) m hamle etme (veya yapma)
l/ngh hamle etmek (veya yapmak)
helicîn (ii) m pamuk atılma, pamuk ditilme
l/ngh pamuk atılmak, pamuk ditilmek
helik m esas (bir iş veya sözde doğru biçim) * helika meseleyê ne wisan e bu işin esası böyle değil
helik û helwend dîtin l/bw akla karayı seçmek, çok zahmet görmek
helikandin (i) m soluklandırma
l/gh soluklandırmak
helikandin (ii) m perişan etme, helâk etme, mahvetme
l/gh perişan etmek, helâk etmek, mahvetmek
helikîn (i) m soluklanma, soluma
l/ngh soluklanmak, solumak
helikîn (ii) m mahvolma, perişan olma, helâk olma
l/ngh mahvolmak, perişan olmak, helâk olmak
helîkoît nd helikoit
helîkon mzk/m helikon
helîkopter lşk/m helikopter
helîl peksimet, pestil.
helîl (i) rd şefaf
helîl (ii) m 1. bulamaç 2. pekmez ve undan yapılıp, parçalara bölünerek kışa saklanan bir çeşit helva 3. kesme (üzüm şirasından yapılan bir tür tatlı) 3. muşka şeklinde kat kat olan bir tür özel pestil
helîlandin m kaldırma
l/gh kaldırmak
helîle m muhallebi
helîlik m 1. bulamaç 2. muhalebi (un, yağ, şeker (bazen pekmez) ile yapılan bir tür muhalebi)
helîlikfiroş nd/nt muhallebici (satan kimse)
helîlikfiroşî m muhallebicilik
helîlikvan nd/nt muhallebici
helîlikvanî m muhallebicilik
helîlk bnr helîlik
helîm rd halim
helîm û selîm halim selim
helîme m helme (pirinç, fasulye, buğday gibi taneler kaynatıldığında, nişastanın çökmesiyle oluşan koyuluk)
helîme dan helmelenmek
helme dökmek
helîmedan m helmelenme
helîmedayî rd helmeli
helîmedayîn m helmeleniş
helîmok mzk/m Kürt müziğinde bir makam
helîn m 1. erime, eriyiş (katı cisim sıvı içine karışarak sıvı duruma geçme) 2. erime (katı cisim ısı etkisiyle sıvı duruma gelme) 3. fiz ergime 4. çözülme (buz, kar için) 5. mec erime (çok zayıflama) 6. yanma (büyük bir aşk ile sevme)
l/ngh 1. erimek (katı cisim sıvı içine karışarak sıvı duruma geçmek) * şekir di avê de dihele şeker suda erir 2. erimek (katı cisim ısı etkisiyle sıvı duruma gelmek) 3. fiz ergimek 4. çözülmek (buz, kar için) 5. mec erimek (çok zayıflamak) * jinika reben roj bi roj diheliya günden güne eriyordu kadıncağız 6. yanmak (büyük bir aşk ile sevmek) * ez ji bo te dihelim keçê sana yanıyorum kız
helînbar kîm/rd erir, eriyebilen
helînek kîm/m eriyik
helîner kîm rd/nd eriten, eritici
helîpan m paralel
heliqandin m atlama (üzerine atlama)
l/gh atlamak (üzerine atlamak) * xwe heliqande ser mihê koyunun üzerine atladı
heliqîn m atılma (üzerine atılma)
l/ngh atılmak (üzerine atılmak)
helîr bnr helîlik
helis m keşkek
helîs mat/m helis
helisandin ezmek.
m 1. ezme (meyve ve sebzeler için) 2. helmeleme (aşırı pişirme sonucu yemek melhem gibi olma) 3. çürütme
l/gh 1. ezmek (meyve ve sebzeler için) 2. helmelemek (aşırı pişirme sonucu yemek melhem gibi olmak) 3. çürütmek
helişandin yıkmak, bozmak, sökmek, tahrip etmek.
m çürütme, çöktürme (insan için)
l/gh çürütmek, çöktürmek (insan için)
helîse ezme.
m 1. keşkek 2. helme (pirinç, fasulye, buğday gibi taneler kaynatıldığında, nişastanın çökmesiyle oluşan koyuluk) 3. püre 4. lâpa 5. rd helmeli
helisî rd 1. helmeli 2. çürük (sebze ve meyveler için)
helişî rd çükkün * pîreke helişî bû çükkün bir yaşlıydı
helişîbûn m çükkünlük
helisîn m 1. helmelenme 2. eprime (sebze ve meyve için, çok olgunlaşma) 3. ezilme (meyve ve sebzeler için) 4. çürüme
l/ngh 1. helmelenmek 2. eprimek (sebze ve meyve için, çok olgunlaşmak) 3. ezilmek (meyve ve sebzeler için) 4. çürümek
helişîn m çökme, yıkılma (dinçliğini yitirme, vücut, akıl, ruhça gücü azalma)
l/ngh çökmek, yıkılmak (dinçliğini yitirmek, vücut, akıl, ruhça gücü azalmak)
heliştî rd 1. metruk 2. bırakılmı, ertelenmiş
helistî (i) rd çürük (sebze ve meyveler için)
helistî (ii) rd terk edilmiş, bırakılmış olan
heliştin m 1. terk etme 2. bırakma, erteleme (bir işi başka bir zamana erteleme) 3. müsaade etme (veya buyurma)
l/gh 1. terk etmek 2. bırakmak, ertelemek (bir işi başka bir zamana ertelemek) 3. müsaade etmek veya buyurmak * nehiliştin müsaade etmemek
helistin (i) m 1. helmelenme 2. eprime 3. çürüme
l/ngh 1. helmelenmek 2. eprimek 3. çürümek
helistin (ii) m terk etme, bırakma
l/gh terk etmek, bırakmak
helîtirşik bot/m yaban eriği
heliyan m 1. erime 2. erim erim, erime
heliyayî rd ergimiş
helîz çakşır otu; ferula
heliz (i) bot/m 1. yayla ve bozkırlarda yetişen, bol besinli olan ve hayvanlara verilen bir tür ot 2. peynire katılan ve ayrıca da pişirilerek yenilen bir ot
helîz (i) bot/m peynire katılan bir ot
heliz (ii) m kıvam, bir şeyin tam vaktı * îro heliza cot e bugün tam çift vakti
helîz (ii) rd yetişkin
helizandin m kıvamına getirme
l/gh kıvamına getirmek
helîzî m yetişkinlik
helizîn m 1. kıvamına gelme 2. eprime
l/ngh 1. kıvamına gelmek 2. eprimek * arûng helizîne kayısılar eprimiş
helk m soluk
helk (i) m tahtadan kova
helk û helk nefes nefese
helkandin m solutma
l/gh solutmak
helkar fiz/nd eritici
helkeft m munasebet
helkehel pê ketin l/bw 1. solumak 2. soluk soluğa kalmak, ıklamak
helkehelk m 1. soluma 2. h soluk soluğa, nefes nefese 3. ıklaya ıklaya
helkehelk bi ber (yekî) ketin nefes nefese kalmak
helkehelk jê çûn solumak
helkehelk kirin l/gh solunmak
helkehelk pê ketin 1) nefes nefese kalmak 2) ıklamak
helkehelkkirin m solunma
helkehelpêketin m 1. soluma 2. soluk soluğa kalma, ıklama
helker nd/rd çözücü
helkerî m çözücülük
helkêşandar rz/m ablatif (çıkma durumu)
helketî rd başarılı
helketî bûn başarılı olmak
helketin m 1. başarı 2. başarma
l/ngh başarmak
helketiyane h başarılıca
helkevt m münasebet, vesile
helkezêrîne m gök kuşağı
helkîn m soluma, soluyuş
l/ngh solumak
helkînî m 1. soluyuş 2. ıklıntı
helkînî kirin l/gh ıklamak
helkînî pê ketin ıklamak
helkînîkirin m ıklama
helkirî (i) rd 1. halledilmiş, çözülmüş 2. mec temizlenmiş
helkirî (ii) rd 1. kırık, tuzla buz olmuş olan 2. doğranık
helkirin (i) m 1. kırma, un ufak etme, tuzla buz etme 2. kırma, indirme 3. doğrama
helkirin (ii) m 1. halletme, çözme (bir olay veya duruma çözüm yolu bulma) 2. mat çözme, halletme (matematikte bir problemi halletme) 3. halletme (yoluna koyma, olumlu sonuca bağlama) 4. mec temizleme, temizleyiş (sakıncalı, pürüzlü bir işi olumlu bir şekilde bitirme) 5. argo temizleme, temizleyiş (öldürme, ortadan kaldırma)
helkirin (iii) m 1. haklama, göçürme, yiyip bitirme, temize havale etme 2. kurutma, silip süpürme, devirme (bütünüyle içme veya yeme)
helkişiyan 1.sökülmek. 2.tırmanmak.
helm m 1. solunum 2. nefes sıcaklığı ve buharı
helm girtin buğulanmak.
helmêjk sifon.
helmeşîn tırmanmak.
helmet m kampanya
helmetkar nd/nt kampanyacı
helmijandin m solutma
l/gh solutmak
helmijîn m soluma, tenefüs etmek
l/ngh solumak, tenefüs etmek
helmîn süblimleşmek, cismin katı durumdan sıvı duruma geçmeden gaz durumuna dönüşmesi fiili.
helmîntolog nd/nt kurt bilimci
helmîntolojî zo/m helmintoloji, kurt bilimi
helo zo/n kartal
helohûro h tuzla buz (olma)
helohûro bûn l/ngh tuzla buz (veya tuz buz) olmak
helohûro kirin l/gh tuzla buz (veya tuz buz) etmek
helohûrobûn m tuzla buz (veya tuz buz) olma
helohûrobûyîn rd tuzla buz oluş
helohûrokirin m tuzla buz (veya tuz buz) etme
heloq (i) ant/n bademcik
heloq (ii) rd yapışkan * heriya heloq yapışkan çamur
heloqî rd 1. yapışkanca 2. sert ve toprağı yapışkan arazi
helpaçandî rd aşılı
helpaçandin m aşılama
l/gh aşılamak (bitki aşılamak)
helpaçîn m aşılanma
l/ngh aşılanmak
helpandin m solutma
l/gh solutmak
helpas, helpask m tırmanma
helpastin m tırmanma
l/ngh tırmanmak
helpehelp m soluma
helpehelp pê ketin l/bw solumak
helpekîn bnr hilpekîn
helperandin m 1. ayaklandırma 2. zıplatma
l/gh 1. ayaklandırmak 2. zıplatmak
helperest nd/nt oportunist
helperestî m oportunizm
helperîn m 1. ayaklanma 2. zıplama
l/ngh 1. ayaklanmak 2. zıplamak
helpîn m soluma, solunma, soluyuş
l/ngh solumak, solunmak
helq m 1. kök (bazı şeylerde dip bölüm) kök * her giya li ser helqa xwe dirize her ot kendi kökü üzerine çürür 2. mec kök, soy sop
helq û rîçal köken, soy sop
helqe m 1. halka (çeşitli metallerden veya tahtadan yapılmış çember) 2. halka (yerde yüksekliği ayarlana bilen, iki halatın uçlarındaki asılma aracı)xelek
helqebaz nd/nt hokkabaz
helqebazî m hokkabazlık
helqeda m bir Kürt tüfeği
helqerêz m halka dizisi (zincir halkası gibi)
helqeyî m dizi, tefrika
helsegandin bnr hilsegandin
helsengandin analiz etmek.
helsînkî Helsinki (Finlandiya’nın başkenti).
helsûkewt m adet (bir kimsenin yapmaya alışmış olduğu şey)
heltûtandin m çömeltme
l/gh çömeltmek
heltûtîn m çömelme, çömme
l/ngh çömelmek, çömmek
helû bnr eylo
helûhûrî rd hurdahaş, tuzla buz
helûhûrî bûn l/ngh hurdahaş olmak, tuzla buz olmak
helûhûrî kirin l/gh hurdahaş etmek, tuzla buz etmek
helûhûrîbûn m hurdahaş olma, tuzla buz olma
helûhûrîkirin m hurdahaş etme, tuzla buz etme
helûk rd duygulu
helûk bûn l/ngh duygulanmak
helûkbûn m duygulanma
helûl bnr henûn
helwa bnr helaw
helwela m hayret, şaşkınlık
helweşandin yıkmak.
helwese psî/m sanrı
helwest m 1. tavır, tutum 2. tutum, davranış, duruş
helwest girtin l/gh tavır almak, tavır takınmak
(an jî stendin) tavır almak (veya takınmak), tutum takınmak, tavır almak
helwest wergirtin tutum takınmak, tavır almak
helwestan m 1. tutum, davranış, duruş 2. duraklama
helwestdar rd tavırlı, tavır sahibi
helwestgir nd/nt tavırlı, tavır sahibi
helwestgirtin m tavır alma, tavır takınma, tavır alış
helwestin m duraklama
l/gh duraklamak
helxat n ırgat
helxe n halka
helxedar rd halkalı
helxeletandin m iğfal etme
l/gh iğfal etmek
helxeletîn m iğfal olma
l/ngh iğfal olmak
helyodor m helyodor (altın sarısı renginden, kuyumculukta kullanılan bir taş)
helyograf m helyograf,
helyoterapî m helyoterapi, güneş ışınıyla terapi
helyûm kîm/m helyum (He)
hem nd1. ham (çocuk dilinde yemek yeme) 2. hap (çocuk dilinde yutma sesi)
g/h 1. hem (açıklayıcı nitelikte olan ikinci cümleyi birinciye bağlar) * bedew e, hem jî pir bedew e güzel, hem pek güzel 2. hem (hem ... hem biçiminde tekrarlanarak görevdeş sözleri, cümleleri eşitlemek, pekiştirmek, birlikte olmak veya karşıtlık anlamıyla bağlar) * hem digiriya hem jî stêrkên xwe paqij dikirin hem ağlıyor hem de göz yaşlarını siliyordu ...
hem bi bext hem bi text bûn şanslı ve varlıklı olmak
hem dikire hem dibire bozan da yapan da kendisi
hem diz e hem topiz e hem suçlu hem güçlü
hem diz hem topiz hem suçlu hem güçlü
hem jî hem de
hem jî çawa 1) hem de nasıl (pek çok, üstün derecede) * tu ji Amedê hez dikî? – hem jî çawa Amed’i sever misin? – hem de nasıl 2) hem de nasıl (özene bezene, büyük bir dikkatle) * te pakêt têr baş girê da? – hem jî çawa paketi iyice bağladın mı? – hem de nasıl
hem ji dêrê bûn hem ji mizgeftê iki cami arasında binamaz kalmak
hem ji dêrê hem ji mizgeftê bûn iki cami arasında binamaz kalmak
hem ji kerê hem ji perê bûn iki cami arasında binamaz kalmak
hem kirin 1) ham etmek 2) hap yapmak, yemek, yutmak
hem tîr dike hem ron dike hem bozuyor hem de düzeltmeye çalışıyor
hem ziyaret hem ticaret hem ziyaret hem ticaret
hem- (iii) rz/m isimden isim türeten önek; Türkçedeki -daş/-taş ekinin görevini görür * hemwelat vatandaş * hempîşe meslektaş
hema hemen
g 1. ama (çelişkili ve tutarsız iki cümleyi birbirine bağlar) * xwarin hindik e, hema bitehm e yemek az, ama lezetli 2. ama (uyarma veya şartlı bir ifade niteliğinde olan bir cümleyi, başka bir cümleye bağlamaya yarar) * hûn dibêjin ku ez dê sibehê werim, hema ez dê ne li malê bim yarın geleceğim diyorsunuz, ama ben evde bulunmayacağım 3. ama (beklenmeyen sonucu anlatan iki cümleyi onun sebebi durumunda olan cümleye bağlar) * ez têkilî vî karî bûm, hema poşman im ben bu işe karıştım, ama pişmanım 4. a(bir yargıyı, bir buyruğu pekiştirmek için de kullanılır) * xweş, hema gotineke xweş got güzel, ama güzel bir söz söyledi 5. ama, amma (şaşma veya hayranlık katar) * hema tiştekî xweş e ha! ama güzel şey * hema xeber dide ha! amma konuşuyor ha 6. amma, lâkin 7. gibi, o anda, tam o sırada * hema rahişt nerahişte çekê derkete der silahı kaptığı gibi dışarı fırladı 8. ne * hema wî got çi, bila wisa be ne dediyse öyle olsun 9. bir de (umulanın veya beklenenin dışında bur durum oluştuğunda) * hema min ew jî gotiye, dê çi bibe bir de öyle demişim ne çıkar
1. hemen, aşağı yukarı, yalnız * ez hema wan çaxan hatibûm ben hemen o sıralar gelmiştim 2. hemen, hemencecik, çarçabuk, derhal 3. h(birden veya hıla yapılan işleri anlatır) 4. şöyle (aşağı yukarı, o yolda) 5. ha bire * karê wê ew bû hema masî sor dikirin ha bire balık kızartıyordu 6. öylesine 8. yeter ki
hema bêdeng küs küs * hema bêdeng ji xwe re çû li quncekî rûnişt küs küs gidip bir köşeye oturdu
hema bi soz şart olsun
hema bi zorekê 1) güçlülükle ve son anda, dar darına, güç hal ile 2) kör topal
hema bibêje, tu nikarî min bixapînî! külahıma anlat!
hema bila bibêje varsın söylesin
hema bila li gorî usûlê be dumanı doğru çıksın
hema bila li ser zikê têr be ne li serê birçî be atın ölümü arpadan olsun
hema bila qet canı isterse
hema çawa be jî ne de olsa * hema çawa be (jî) bavê te ye ne de olsa baban
hema çawa hate ber dev ağzına geldiği gibi
hema çawa lêhato olur olmaz, rastgele
hema deqedeq güçlülükle ve son anda, dar darına, uç uca
hema dest bi xwarina sondan kirin yemini basmak
hema destê xwe li ba bike pêncî heb hazir in elini sallasa ellisi (başını sallasa tellisi), elimi sallasam ellisi başımı sallasam tellisi
hema di germê de sıcağı sıcağına
hema di navê de orta şekerli
hema di ser re h/rd üstünkörü
hema em kin bibirin sözün kısası
hema em kin lê bixin sözün kısası
hema erd biqelişe ez pê de herim el beğenmezse yer beğensin
hema ev jî adetek e âdet yerini bulsun diye de
hema got û ... (birden veya hızla yapılan işleri anlatır * hema got gur û xwe avête avê hop diye kendini suya attı
hema gur û ... (vakitli vakitsiz) * hema gur û bi ser me da tê o bize çat pat gelir
hema hatin bihîstin duyulur duyulmaz
hema hatin ku (yek) xwarin canının içine sokacağı gelmek
hema hema h hemen hemen, neredeyse, dara dar, darı darına, uç uca * hema hema mabû ku bikeve neredeyse düşecekti
bıçak sırtı (çok az fark, çok yakın aralık)
1) hemen hemen (nerede ise, az zaman sonra) * hema hema maye ku dinya tarî bibe hemen hemen ortalık kararacak 2) hemen hemen (aşağı yukarı, tam değilse bile ona yakın) * hema hema bûye du sal ku nehatiye vir hemen hemen iki yıl oldu buraya gelmemiş 3) eli kulağında
hema her gav ikide bir (veya ikide birde)
hema hev derxistin darı darına, güçlükle
hema hewce bike neke olur olmaz * hema hewce bike neke tu diaxivî olur olmaz konuşuyorsun
hema hindik hindik çat pat * ez hema hindik hindik bi Tirkî dizanim çat pat Türkçe biliyorum
hema hişk bi berstûka (yekî) girtin hemen yakasına yapışmak, çalyaka etmek
hema îdareten idareten, kör topal
hema îhtimal e (an jî ji bo îhtimalê) her ihtimale karşı
hema îşê (yekî) meşîn tenceresi (veya tencereleri) kaynamak
hema jê re mûyek man (bir şeyin olmasına) kıl (kadar) kalmak
hema ji (yekî) herhangi * hema ji kesekî ferqa min tune herhangi bir adamdan farkım yok
hema ji xwe re axivî (peyîvî an jî xeber da) lâf ola (veya lâf ola beri gele)
hema jixwe h öylesine * hema jixwe ez hatibûm öylesine gelmiştim
hema jixwe öylesine * hema jixwe ez hatibûm öylesine gelmiştim
hema karê (yekî) ew bûn behsa (...) kir (bir şeyi) anlata anlata bitirememek
hema ketin (tiştekî) argo dalgaya düşmek (veya gelmek), yanılmak, dalgınıkla unutmak
hema lê xistin û bela kirin har vurup harman savurmak
hema lepelep bûn açlıktan nefesi kokmak (yoksulluk içinde bulunmak)
hema li her cihî şuradan buradan
hema li ser lepan bûn açlıktan nefesi kokmak (yoksulluk içinde bulunmak)
hema li wê (derê) oracıkta
hema mabû h hemen hemen, neredeyse, handiyse * hema mabû bikeve neredeyse düşecekti
handiyse, hemen hemen, neredeyse
1) az daha, az kaldı (veya az kalsın), neredeyse * hema mabû erebeyê lê dixist az kalsın araba çarpıyordu 2) bıçak sırtı (çok az fark, çok yakın aralık) * hema mabû ku ez û neyarê xwe deqedeq di hev de derkitina düşmanımla karşılaşmama bıçak sırtı kalmıştı
hema mabû bi kêran biçûna hev bıçak bıçağa gelmek
hema mabû bi kêran li hev bixistana bıçak bıçağa gelmek
hema mabûn 1) az kalmıştı, bayağı 2) ramak kalmak
hema man ku (yek) xwar (birini) içine sokacağı gelmek
hema maye 1) bu günden yarına * hema maye ku xurekê wan biqede bu günden yarına yiyeceği yok 2) parmak kaldı
hema mûyek man kıl payı (kalmak) * hema mûyek mabû ku fişek lê bikeve kurşunun değmesine kıl payı kalmıştı
hema nermijandin suya göstermek (hafifçe yıkamak)
hema netebitîn kalkıp kalkıp oturmak (öfkesini vücut kımıldanışlarıyla belli etmek)
hema pê re bir çırpıda, çabucak
hema pê re pê re hemen, vakit geçirmeden, yemeden içmeden * hema pê re pere gotinên min çûye gihandiyê yemeden içmeden lafımı gidip yetiştirmiş
hema perpitîn kalkıp kalkıp oturmak (öfkesini vücut kımıldanışlarıyla belli etmek)
hema rasterast rd birden, yekten
hema seriyek e ne lazim atın ölümü arpadan olsun (çok sevilen bir şey yapılırken)
hema seriyeke di riya dîn de here atın ölümü arpadan olsun (çok sevilen bir şey yapılırken)
hema sond xwarin hemen yemini basmak
hema te avêt ha! amma da yaptın ha!
hema tê bihîstin belli belirsiz işitilen
hema tê dîtin belli belirsiz görünen
hema tik diçe kazık yutmuş gibi
hema tim ikide bir (veya ikide birde)
hema tu (yekî) didî xeberdanê hezar kul û derdên xwe dibêje bir dokun bin ah işit (dinle) kâse-i fağfurdan
hema wisa h şöylesine * hema wisa seriyek lê da öylesine baş vurdu
(an jî wilo) 1) öylesine, şöylesine * hema wilo seriyek lê da öylesine baş vurdu * hema wisa ez hatibûm öylesine gelmiştim 2) aşırılığa kaçmadan
hema wisa çavek avêtinê şöyle bir göz atmak
hema wisa çavek lê gerandin şöyle bir bakmak (veya göz atmak)
hema wisa hatin hişê (yekî) aklına esmek
hema xwe xelas kirin mec ayakkabısız kaçmak
hema yek carê rd birden, yekten
hema yek jê (an jî ji wan) herhangi biri * hema yek ji wan bila bê herhangi birisi gelsin
hema yek jî herhangi birisi
hema yekser 1) düpedüz 2) ceffelkalem, bir çırpıda
hema zûzûka çarçabuk
hemaa niha şimdiden tezi yok
hemakî h çarçabuk, derhal, hemencecik
hemal n hamal, yükçü
hemal û memal hamal cemal
hemalî m 1. hamallık, yükçülük 2. hamallık (kaba ve ağır işi)
hemalî (ii) rd yöndeş
hemalî ya (karekî) kir (bir işin) hamallığını etmek (veya yapmak)
hemaliye m hamaliye
hemaltî m hamallık, yükçülük
hemam m hamam, ısı dam
hemam kirin yıkamak, banyo etmek
hemama jinan kadınlar hamamı * eynî hemam e firın gibi (çok sıcak yer
hemamkirî rd banyo yapmış olan
hemamok m hamamlık, yunak, banyo
hemamvan nd/nt hamamcı
hemamvanî m 1. hamamcılık 2. rd hamama yıkamaya giden
heman rd 1. aynı, özdeş 2. ndtıpkı (bi)
1. hemen, hemencecik, çabucak 2. acilen
heman devî bûn aynı ağzı kullanmak
heman heman hemen hemen (aşağı yukarı, tam değilse bile ona yakın) * hemen hemen bûye du sal ku nehatiye vir hemen hemen iki yıl oldu buraya gelmemiş
hemançapî m tıpkıbasım, faksimile
hemandî rd 1. korunmuş 2. kollanmış 3. muhafazalı
hemandin m 1. koruma, muhafaza etme 2. kollama 3. muhafazaya alma, etrafını çevirme
l/gh 1. korumak, muhafaza etmek 2. kollamak * ên ku wî dihemînin em qenc dizanin onu kollayanları biz gayet iyi biliyoruz 3. muhafazaya almak, etrafını çevirmek
hemanî m özdeşlik
hemasa nd her zaman, daîma
hemast rd aynı düzeyde olan
hematî m hemati
hematît jeo/m hematit, kan taşı
hematolog nd/nt hematolog, kan bilimci
hematolojî m hematoloji, kan bilimi
hemawaz rd 1. hemavaz (aynı sesi çıkaran) 2. hemavaz (birbiriyle uyuşan)
hemaxûş rd kucakdaş
hemaxûşî m kucakdaşlık
hemayîl m hamail
hemayûn mzk/m hümayun
hembajar rd şehirdaş
hembajarî nd/nt hemşehri
hembajarîtî m hemşehrilik
hemban bnr heban
hembawer rd inançdaş
hembawerî m inançdaşlık
hembaz (i) nd/nt 1. arkadaş 2. ortak (birlikte oynayan, hem+baz)
hembaz (ii) m örnek, misal
hembazî m 1. arkadaşlık 2. ortaklık
hembejn rd boydaş
hembejnî m boydaşlık
hembelaz bot/m bir tür yaban armudu
hembelî nd 1. Hambelî (İslâmlıkta ehli sünnet denilen dört mezhebinden biri) 2. rd Hembelî (bu mezhepten olan kimse)
hembengî rd/nd aşıkdaş
hember (1 şîrove)karşı.
nd 1. karşı, ?(bir şeyin, bir yerin, bir kimsenin önü, esas tutulan yüzünün ilerisi) * li hemberî min mesekine karşımda durma * mala li hember öndeki ev 2. karşı (yol, ırmak vb. nin öbür kıyısı veya yanı) 3. karşı (bulunan yere göre önde, ileride olan) * keçên taxa hember karşı mahallenin kızları 4. karşı, mukabil (karşılık olarak) * li hemberî vê gotinê dikare çi bê gotin? bu söze karşı ne denir? 5.karşı (yüzünü bir yöne doğru 6. karşıl?(bir dildeki bir sözü başka bir dilde aynı anlamda karşılayan söz) 7.rd karşı, karşıt, muhalif, zıt * partiya hember karşı parti çevirerek) 8.nd/nt hasım, karşıt 9.nd/nt rakip, aleyhtar 10.rd karşıt, muarız 11.rd karş(bir şeyin karşısında bulunan) 12. denk, eş li
hember kirin l/gh denkleştirmek, eş hale getirmek
hemberan nd/nt karşıt
hemberanî m karşıtlık
hemberanî kirin l/gh karşılaştırmak
hemberanîkirin m karşılaştırma
hemberî m 1. karşılık 2. karşıtlık, muhaliflik 3. rakiplik, aleyhtarlık 4. rakabet, yarışma 5. karşılaşma 6. karşılaştırma, kıyas
hemberî (yekî) rabûn (birine) karşı gelmek
hemberî dan l/gh misillemek, karşılık vermek
hemberî hev kirin l/bw karşılaştırmak, mukayese etmek
karşılaştırmak, mukayese etmek
hemberî jê kir (birini) rakip görmek
hemberî kirin l/gh özenmek, özenilmek
1) rekabet yapmak 2) mec yarış etmek
hemberîdan m misilleme, karşılık verme
hemberîhevkirin m karşılaştırma, mukayese etme
hemberîkirin m özenme, özenilme
hemberîya (yekî) kirin (biriyle) yarışa kalkışmak 2) -e özenmek
hemberkî rd rakipçe
hemberkirî rd karşılaştırmalı, karşılaştırılmış
hemberkirin m denkleştirme, eş hale getirme
hembertî m 1. karşıtlık, muhaliflik 2. hasımlık
hembext rd kaderdaş, kaderleri bir olan
hembextî m kader birliği
hembêz m 1. kucak 2. kucak (herhangi bir durumun veya şeyin sınırlarının arası, iç) hev
hembêz kirin l/gh kucaklamak * gava ew dît nedît xwe avête serê û ew hembêz kir onu görür görmez üstüne atılıp onu kucakladı
kucaklaşmak (yek)
kollarının arasına almak
hembêza dê ana kucağı
hembêzkirin m kucaklama, kucaklayış
hembilindî erd/m eş yükselti, izohips
hembîr rd düşündeş, hemfikir
hembîrî m düşündeşlik, hemfikirlik
hembîze rd karındaş
hemçax rd 1. çağdaş (aynı çağda yaşayan, muasır) 2. çağdaş (bulunan çağın anlayışına, şartlarına uygun olan)
hemçaxî m çağdaşlık
hemçaxî bûn l/ngh çağdaşlaşmak, muasırlaşmak
hemçaxîbûn m çağdaşlaşma, muasırlaşma
hemçaxîbûyîn mçağdaşlaşma
hemçaxîkirin m çağdaşlaştırma
l/gh çağdaşlaştırmak
hemcefa rd cefadaş
hemcelep rd türdeş
hemcelepî m türdeşlik
hemçerx rd 1. çağdaş (aynı çağda yaşayan, muasır) 2. çağdaş (bulunan çağın anlayışına, şartlarına uygun olan)
hemçerxî m çağdaşlık
hemçerxî bûn l/ngh çağdaşlaşmak, muasırlaşmak
hemçerxî kirin l/gh çağdaşlaştırmak
hemçerxîbûn m çağdaşlaşma, muasırlaşma
hemçerxîbûyîn m çağdaşlaşma
hemçerxîkirin m çağdaşlaştırma
hemçeşîd rd türdeş
hemçeşîdî m türdeşlik
hemçeşn rd türdeş,
hemçeşnî m türdeşlik
hemcins nd/rd hemcins, türdeş
hemcinsbaz nd/nt eşcinsel, homoseksüel
hemcinsbazî m eşcinsellik, homoseksüellik
hemcinsî m türdeşlik, hemcinslik
hemcivak rd toplumdaş
hemcur rd türdeş
hemcure nd/rd türdeş, hemcins
hemcuretî m türdeşlik
hemcureyî m türdeşlik, hemcinslik
hemd irade.
m 1. hamt, Tanrıya şükretme 2. istenç, irade * ew bêhemd û emadê xwe dixebitin istenç dışı çalışıyorlar * derî hemdê min bû iradem dışında oldu 3. akış, cereyan * em kar bihêlin bila bi hemdê xwe çêbibe işi kendi cereyanına bırakalım 4. mec kıvam (istenilen durumda olma) * di hem de xwe de ye kıvamında
hemd ji xwedê re 1) hamt olsun, Allah’a hamd olsun, Allaha (bin) şükür 2) hele şükür * hemd ji xwedê re tu îcar jî hatî hele şükür gelebildin bi
hemd kirin l/gh hamdetmek
hemd û sena çok şükür
hemdê xwe nahêle ku mîro (an jî morî) bikeve bin piyê wî karınca ezmez (veya incitmez)
hemdê xweda şikur Allaha (bin) şükür
hemdem rd 1. çağdaş (aynı çağda yaşayan, muasır) 2. çağdaş (bulunan çağın anlayışına, şartlarına uygun olan) 3. arkadaş (sıkı sıkı arkadaş, aynı dönemin çocokları)
hemdemî m 1. çağdaşlık 2. rd eş zamanlı (aynı zamanda oluşan)
hemdemî bûn l/ngh çağdaşlaşmak, muasırlaşmak
hemdemî kirin l/gh çağdaşlaştırmak, muasırlaştırmak
hemdemîbûn m çağdaşlaşma, muasırlaşma
hemdemîbûyîn mçağdaşlaşma, muasırlaşma
hemdemîkirin mçağdaşlaştırma, muasırlaştırma
hemdemîtî m çağdaşlık
hemdeng rz û nd/rd eş sesli, sestaş, sesteş, homonim
hemdengî rz/m eş seslilik, sestaşlık, sesteşlik
hemdengîtî m eş seslilik
hemderd rd derttaş, dert ortağı, hemdert
hemderdî nd/nt derrtdaşlık, dert ortaklığı
hemdest rd 1. el ele veren, müttefik 2. güç ve kuvveti bir olan 3. ortak 4. yardımcı
hemdestî rd 1. el ele verme, müttefiklik 2. güç ve kuvveti bir olma 3. ortaklık 4. yardımcılık
hemdî rd ihtiyarî, isteğe bağlı * bêhemdî gayri ihtiyarî
hemdibistanî nd okuldaş
hemdih rd aynı köyden olan
hemdijmin nd/nt muhasım, birbirine düşman olanların her biri
hemdil nd/nt 1. gönüldaş, duygudaş 2. sevgili
hemdilî m gönüldaşlık, duygudaşlık
hemdîn nd/nt dindaş
hemdînî m dindaşlık
hemdînî bûn l/ngh dindaş olmak
hemdirûv rd benzeş
hemdirûvî m benzeşlik
hemdkirin m hamdetme
hemê m mama (çocuk dilinde)
hemefser rd taç arkadaşı
hemejî sos/m imece
hemel ast/m Koç burcu
hemên g madem
hemen 1. hemen, anında, derhal, şıp diye * hemen fehm kir şıp diye anlayıverdi 2. bu günden tezi yok, vakit kaybetmeden 3. alır almaz
hemen hemen 1) hemen hemen 2) şöyle böyle
hemên ku madem ki, değil mi ki
hemerk rd görevdeş
hemerkî m görevdeşlik
hemêt m itina, özen
hemet (i) m barınak
hemet (ii) destek, yardım
hemet (iii) m baskı, tazyik
hemet kirin l/gh baskı yapmak, baskı uygulamak
hemetan m destekleme
hemêtî m itinalık
hemetkirin m baskı yapma, baskı uygulama
hemeyar n hemayar, denk
hemêz kucak, bağır.
hemfikir rd 1. hemfikir, düşündeş 2. oydaş
hemfikir bûn l/ngh hemfikir olmak, uyuşmak
hemfikirbûn m hemfikir olma, uyuşma
hemfikirî m hemfikirlik, düşündeşlik
hemgav rd birbirine ayak uyduran
hemgel m evren
hemgelî rd 1. evrensel (evrele ilgili) 2. evrensel (bütün insanlığı ilgilendiren, cihanşümul)
hemgerm m eş sıcak, izoterm
hemgon rd renkteş
hemgund nd/nt köydeş
hemgundî m köydeşlik
hemhal rd hemhal, haldaş (aynı durumda olan(
hemhalî m haldaşlık
hemhêl rd yöndeş
hemhest rd/nd duygudaş
hemhestî m duygudaşlık
hemhezir rd hemfikir
hemhezirî m hemfikirlik
hemhidûd rd sınırdaş
hemhidûdî m sınırdaşlık
hemhîza rd aynı düzeyde olan
hemhizir rd düşündeş, hemfikir
hemhizirî m düşündeşlik, hemfikirlik
hemî (i) bnr hemû
hemî (ii) n baltalık (bir köyün veya kimsenin odun ihtiyacını karşılamak için ayrılan ormanlık alan)
hemidandin m 1. koruma, muhafaza etme 2. kollama 3. muhafazaya alma, etrafını çevirme
l/gh 1. korumak, muhafaza etmek 2. kollamak * ên ku wî dihemînin em qenc dizanin onu kollayanları biz gayet iyi biliyoruz 3. muhafazaya almak, etrafını çevirmek
hemîdeal nd/nt ülküdaş
hemidîn m korunma
l/ngh korunmak
hemik bnr hemû
hemikandin m 1. yekinmesini sağlama 2. gücünü de deneme
l/gh 1. yekinmesini sağlamak 2. gücünü de denemek
hemikîn m 1. yekinme, yeltenme 2. gücünü denemek
l/ngh 1. yekinmek, yeltenmek 2. gücünü denemek
hemil bnr heml
hemîl rd hamil (elinde taşıyan, üzerinde taşıyan)
hemilandin m 1. sindirme, sindiriş, hazmetme 2. içine sindirme 3. tahammül etme (bir olaya seyirci kalıp ses çıkarmama) 4. barındırma
l/gh 1. sindirmek, hazmetmek 2. içine sindirmek * te çawa ev gotin hemilandine? bu sözleri nasıl içine sindirmişsin? 3. tahammül etmek (bir olaya seyirci kalıp ses çıkarmamak) 4. barındırmak
hemîle rd hamile, gebe, yüklü
hemîle bûn hamile olmak
hemîle hiştin hamile bırakmak
hemîle kirin hamile etmek
hemîle man hamile kalmak
hemîletî m hamilelik, gebelik
hemilîn m 1. sindirilme, sindiriliş, hazmedilme 2. içine sindirilme 3. tahammül edilme 4. barınma, barınış
l/ngh 1. sindirilmek, hazmedilmek 2. içine sindirilmek 3. tahammül edilmek 4. barınmak
hemilk m kırba (hastalığı)
hemilkî rd kırba hastalığına yakalanmış olan kimse
hemilkîbûn m kırba hastalığına yakalanma
l/ngh kırba hastalığına yakalanmak
hemîn l/ngh 1. korunmak, muhafaza edilmek 2. kollanmak 3. muhafazaya alınmak, etrafı çevirilmek
hemin g 1. madem 2. h madem, hazir * hemin tu diçî, wî jî bi xwe re bibe hazır gidiyorsun, onu da götür
hemîn (i) bnr hemin
hemîn (ii) m 1. korunma, muhafaza edilme 2. kollanma 3. muhafazaya alınma, etrafı çevirilme
hemin gotin hatiye serê sırası gelmişken
hemin keysa me ketiyê sırası gelmişken
hemin ku mademki * hemin ku hûn bawer nakin hûn bi xwe werin mademki inanmıyorsunuz kendiniz gelin
hemîne g madem
hemis nd bir keçi türü
hemîş nd yemiş
hemîşe bnr hemûçk
hemitî rd kolay
hemiyet m hamiyet
hemjî rd akran, yaşıt
hemjîn rd beraber yaşayan resmi olarak eş olmayanlar
hemk (i) m fırsat
hemk (ii) m yekinme
hemkar nd/nt 1. iş arkadaşı, koldaş kapı yoldaşı (aynı yerde veya görevlerde çalışanlardan her biri) 2. partner 3. meslektaş
hemkarî m 1. iş arkadaşlığı, koldaşlık 2. partnerlik 3. meslektaşlık
hemkase nd/nt 1. aynı kaseyi kullananlar, içtiktikleri ayrı gitmeyen 2. kadeh arkadaşı, içki arkadaşı
hemkasetî m 1. aynı kaseyi kullanma 2. kadeh arkadaşlığı, içki arkadaşlığı
hemkîş rd dindaş
hemkîşî m dindaşlık
hemkîtab rd dindaş, aynı kitaba inanan
hemkitêb rd dindaş, aynı kitaba inanan
hemkomel rd toplumdaş
hemkûf rd deng, eş
hemkûfî m denglik, eş olma
heml m 1. cenin, yük * hemla te keç e? yükün kız mı? 2. gebelik 3. mec taşıma
heml (i) bnr meyl û heml
heml (iii) rd sabır
hemla (yekê) karnındaki cenin
hemla xwe danîn doğum yapmak, doğurmak, doğum yapmış olmak (di)
hemla xwe de gerandin karnında taşımak
hemla xwe kurîn e erkek çocuğa gebe
hemlayen rd yöndeş
hemle m hamle, atılım, atak
hemle kirin l/gh hamle yapmak
hamle etmek (veya yapmak)
hemleker rd/nt hamleci, atılımcı
hemlekirin m hamle yapma
hemlfireh rd sabırlı
hemlik m kırba (hastalığı)
hemlikî rd kırba hastalığına yakalanmış olan
hemlikî bûn l/ngh kırba hastalığına yakalanmak
hemmalî rd evdeş
hemmane rz/rd anlamdaş, eş anlamlı
hemmanetî rz/m anlamdaşlık, eş anlamlılık
hemmaneyî rz/rd eş anlamlı
hemmengî nd/nt ülküdaş
hemmengîtî m ülküdaşlık
hemmeslek nd/nt meslektaş
hemmeslekî m meslektaşlık
hemmînak rd örnekdaş
hemnav rd 1. adaş 2. rz sestaş, sesteş
hemnavî m adaşlık
hemnefes rd 1. eş, arkadaş 2. sıkı arkadaş
hemnefest rd candan dost
hemnetewe rd ulusdaş
hemnetewetî m ulusdaşlık
hemneyar nd/nt düşmandaş, muhasım (birbirine düşman olanların her biri)
hemneyarî m düşmandaşlık, muhasımlık
hemnifş rd kuşaktaş
hemnifşî m kuşaktaşlık
hemnîgar rd şekildeş
hemnîgarî m şekildeşlik
hemnîjad nd/rd ırktaş, soydaş
hemnîjadî m ırktaşlık, soydaşlık
hemnimûne rd örnekdaş, bir örnek
hemnişîn rd 1. evdeş 2. oturma arkadaşı
hemodiyalîz bj/m hemodiyaliz
hemofil nd/rd hemofil
hemofîlî bj/m hemofili
hemoglobîn biy/m hemoglobin
hemol nd/nt dindaş
hemolî m dindaşlık
hemolî bûn l/ngh dindaş olmak
hemolîbûn m dindaş olma
hemolîtî m dindaşlık
hemoloto bu deyimden geçer * hemoloto dev ji paliyê berda xar bir coto maymun iştahlı
hempa nd/nt 1. ayaktaş 2. arkadaş, refik 3. omuzdaş, ayaktaş (daha çok iyi olmayan işlerde) 4. denk, eşdeğer (uygun, nitelik bakımında eşit) * ew ne hempayê we ye o sizin denginiz olamaz 5. taydaş, öğür, akran
hempar rd/nd paydaş
hemparî m paydaşlık
hempartî rd partidaş
hempartîbûn m partidaşlık
hempartîtî m partidaşlık
hempatî m 1. ayaktaşlık 2. arkadaşlık 3. omuzdaşlık, ayaktaşlık (daha çok iyi olmayan işlerde) 4. denklik, eşdeğerlik (uygun, nitelik bakımında eşitlik) 5. taydaşlık, akranlık
hempaye rd aynı rütbede, eşit
hempejn rd/nd duygudaş
hempejnî m duygudaşlık
hempeyker rd süratları aynı olan, simaları birbirine benzer
hempeykerî m süratları aynı olma, simaları birbirine benzeme
hempeyman rd bağlaşık, müttefik
hempeymanî m bağlaşıklık, müttefiklik
hempeywir rd görevdeş
hempeywirî fizy/m görevdeşlik
hempîşe nd/nt meslektaş
hempîşetî m meslektaşlık
hempişk rd paydaş
hempişkî m 1. paydaşlık 2. paylaşma
hempişkî kirin l/gh paylaşmak * em hempişkiya kovana we dikin acınızı paylaşıyoruz
hempişkîya (...) kir (birinin herhangi bir şeyini) paylaşmak paylaşmak * em hempişkiya êşa we dikin
hempişt rd birinin ardından doğan kimse
hemqal rd birbiriyle muhabeti olanlar
hemqedeh rd içki arkadaşı
hemqeder rd kaderdaş, kaderleri bir olan
hemqederî m kader birliği
hemqurm rz/rd kökteş
hemraman rd 1. düşündeş, hemfikir 2. oydaş
hemramanî m düşündeşlik
hemray rd oydaş
hemrayek rz/rd kökteş
hemraz nd/nt sırdaş
hemrazî m sırdaşlık
hemrê nd/nt 1. yoldaş (yol arkadaşı) 2. yoldaş (ortak bir görüşü benimseyenlerden her biri)
hemreh rd ırktaş, soydaş
hemrêje rd orandaş
hemreng rd renkteş
hemrengî bot 1. renkteşlik 2. m renkteşlik
hemrêtî m yoldaşlık
hemrewş rd haldaş, hemhal, aynı durumda olan
hemrewşî m haldaşlık
hemrêz rd sıradaş
hemrik nd/nt rakip
hemrikî m rakiplik
hemroj rd gündeş
hemsa nd/nt 1. komşu 2. rd komşu
hemsa (i) rd devamlı
hemşadî rd mutluluk arkadaşı
hemşahî rd mutluluk arkadaşı
hemsal nd/nt akran, yaşıt, öğür, taydaş
hemsalî m akranlık, yaşıtlık, taydaşlık
hemsatî m komşu
hemse wj/m hamse
hemşehrî nd/nt 1. hemşehri 2. hemşeri, dost, ahbap
hemşehrîtî m hemşehrilik
hemşekil rd şekildeş
hemşekilî m şekildeşlik
hemseng rd denk (ağırlık bakımında eşit olan)
hemser nd/nt eş (kadın, erkek eşlerden her biri)
hemşêwe rd 1. şekildeş 2. kîm/fiz m eş biçim 3. aynı, türdeş
hemşêwetî m 1. şekildeşlik 2. eş biçimlik 3. türdeşlik
hemsî (i) nd/nt 1. komşu 2. rd komşu
hemsî (ii) zo/m hamsi (Engraulisencrasicholus)
hemşiban rd 1. benzeş 2. benzeşim
hemşibanî m benzeşlik
hemşibîn rd benzeş
hemşibînî m benzeşlik
hemsînor rd sınırdaş, hemhudut
hemsînorî m sınırdaşlık
hemsir nd/nt sırdaş
hemşîre 1. hemşire (aynı memeden süt emmiş olan, kardeş) 2. hemşire (diplomalı hastabakıcı kadın)
hemşîretî m hemşirelik
hemşîreyî m hemşirelik
hemsirî m sırdaşlık
hemsîtî m komşuluk
hemsohbet nd/nt sohbet arkadaşı
hemta n 1. eşit, denk, eş değer, denktaş, denkteş 2. çap (değer) * ew jî hemtayê Yaşar Kemal e o da Yaşar Kemal çapında biri 3. taydaş
hemtanîşan rd aynı nişana sahip
hemtaraz m denk, muvazene
hemtarî rd mahalleli
hemtatî m 1. eşitlik, denklik, eş değerlik, denktaşlık 2. taydaşlık
hemtawan rd suçtaş, suc ortağı
hemtawanî m suçtaşlık, suç ortaklığı
hemtaxî rd mahalleli
hemtayî nd/rd eş değer
hemtayîtî m eş değerlilik
hemtebîet rd huydaş, huyları aynı olan
hemtel rd boydaş
hemtelî m boydaşlık
hemtemen rd akran, yaşıt
hemteraz rd denk, muvazene
hemteşe rd 1. şekildeş 2. m eş biçim, izomorf
hemteşetî m 1. şekildeşlik 2. kîm/fiz eş biçimlilik, izomorfizim 3. mat eş biçimlilik, izomorfizim
hemteşeyî kîm/fiz rd eş biçimli, izomorfik
hemteşîd nd/rd türdeş, hemcins
hemteşîdî m türdeşlik, hemcinslik
hemtî m nohut ve yarmadan yapılan çorbaya benzeyen bir sulu yemek
hemtirk m kıyasıya dövme
hemtirka (yekî) danê kıyasıya dövmek, suyunu çıkarmak,
hemtirka (yekî) danîn Allah yarattı dememek
hemtiş n atik eşek sıpası
hemtixûb rd sınırdaş, hemhudut
hemtixûbî m sınırdaşlık
hemû nd/h 1. hep, bütün, tüm (hiç biri dışta tutulmamak veya eksik olmamak üzere, (eksiksiz, tam) * van karan hemû tu bike bu işleri hep sen yap * li bêhnekê hemû nan xwar bir oturuşta bütün ekmeği yedi 2. bütün (çok sayıdaki varlıkların ve nesnelerin hepsi) 3. hep (daima, sürekli) * hemû tu dikî hep sen yapıyorsun 4. hep, hepsi, tümü * ez we hemûyan baş dibînim hepinizi iyi görüyorum * bi hemûyan re qelem heye hepsinde kalem var
hemû bi devekî hep bir ağızdan
hemû bi devekî bûn a ğızbirliği içinde olmak
hemû bi hev re hep beraber, hep birden
hemû bûn bi devekî hep bir ağız olmak
hemû çêlek (an jî mih) tên dotin hemû gotin nayên gotin her söz söylenmez
hemû ezbet bütün sülale, anası danası
hemûçk c 1. cümlesi, hepsi 2. nd/h hep, bütün, tüm (hiç biri dışta tutulmamak veya eksik olmamak üzere, eksiksiz, tam) * van karan hemûçk tu bike bu işleri hep sen ya 3. bütün (çok sayıdaki varlıkların ve nesnelerin hepsi)
hemûkî rd 1. toplu (hep bir arada) * peymangirêdana hemûkî toplu sözleşme 2. bütünsel, total 3. nd/nt ortaklaşacı, kolektivist
hemûkî bûn l/ngh kolektifleşmek, kolektivize olmak
hemûkî kirin l/gh kolektifleştirmek, kolektivize etmek
hemûkîbûn m kolektifleşme, kolektivize olma
hemûkîkirin m kolektifleştirme, kolektivize etme
hemûkîtî m ortaklaşacılık, kolektivizm
hemûşk h 1. tamamen 2. rd olanca
hemvatinî rd görevdeş
hemvatinîtî fizy/m görevdeşlik
hemwar rd hemşeri
hemwate nd/rd anlamdaş, eş anlamlı, sinonim
hemwatetî rz/rd anlamdaşlık, eş anlamlılık
hemwateyî rz/rd eş anlamlı
hemwelatî hemşeri, hemşehri
nd/nt vatandaş, yurttaş
hemwelatî dan vatandaşlığa alınmak
hemwelatîbûn m vatandaşlık, yurttaşlık
hemwelatîtî m vatandaşlık
hemwezîfe rd görevdeş
hemwezîfetî fizy/m görevdeşlik
hemwezn rd mütevazin, oranlı
hemxakî rd koloni
hemxelwet rd halvet arkadaşı
hemxem rd dertdaş
hemxwîn rd kandaş
hemxwînî m kandaşlık
hemyan m kuşak
hemyar rd dost, birbiriyle dost olan
hemzad rd ikiz
hemzade rd aynı candan olan
hemzayend rd hemcins
hemzayendbaz nd/nt eşcinsel, homoseksüel
hemzayendbazî m eşcinsellik, homoseksüellik
hemze rz hemze
hemzeman rd 1. çağdaş 2. zamandaş
hemzemîn rd hemzemin
hemzift m baltız
hemzik (i) rd karındaş
hemzik (ii) m bir yemek çeşidi
hemziman nd/nt 1. dildaş 2. mec ağzı bir
hemzimanî m 1. dildaşlık 2. mec ağzı bir olma
hemzir n ufak ama çalışmada güçlü eşek
hen bnr han (I)
henap bot/m 1. hünnap, çiğde (Zizyphus sativa) 2. henap, inap, sincî (bu ağacın yemişi)
henar nd/nt elçi
henarî m elçilik
henas nefes.
bnr henase
henase m soluk, nefes
henase dan soluk vermek, nefes vermek
henase dan û stendin soluk (veya ) alıp vermek
henase girtin soluk (veya nefes) almak
henase stendin soluk (veya nefes) almak
henasebar rd solunabilir
henasedar rd nefesli
henaseteng rd soluk (veya nefes) darlığı olan
henasetengî bj/m yelpik, soluk darlığı, nefes darlığı
henav bnr hinav
henavî dahiliye.
henc tire.
m ilinti, teyel
henc kirin teyel yapmak (veya atmak)
hencandin m teyelleme
l/gh teyellemek
hencar m adet
hencav ant/m kas, adale * hestî û hencavê min diêşin kemik ve kaslarım ağrıyor
hence kopma noktası.
hencet bnr hincet
henckirî rd teyelli, teyellenmiş
henckirin m ilgileme, teyelleme
l/gh ilgilemek, teyellemek
hencûr bnr hingur
hendaze m 1. endaze (65 santimlik ölçü) 2. hendese, geometri 3. mec ölçü (aşırı olmama, ılımlı, uyun olma durumu) * mirovekî xwezan e, hendaze ye kendini bilen, ölçüyü kaçırmayan biridir 4. mec/rd titiz 5.rd sakıntılı (bi)
hendaze axaftin (peyîvîn an jî xeber dan) sözü tartmak
hendazetî m 1. ölçülülük, itidal 2. ihtiyat, sakınma, sakıntı 3. titizlik
hendazetî kirin l/gh ihtiyat etmek, sakınmak
hendazetîkirin m ihtiyat etme, sakınma
hendazeyî rd geometrik
hendef m uçurum
hendek m hendek
hender m gurbet, yad eller, yabancı memleket
hendese geometri.
m hendese, geometri
hendeseyî rd geometrik
hendesî rd geometrik
hendezeyane rd/h 1. ölçülüce 2. titizce * rayeyên xwe bi hendazeyane bi kar dianî kendi yetkilerini titizce kullanıyordu
hendiwan m karpuz
hendizandin m ölçme, ölçüp biçme
l/gh ölçmek, ölçüp biçmek
hendu m tamir, onarım
hendu kirin l/gh tamir etmek
henduker nd/nt tamirci
hendukerî m tamircilik
hendukirin m tamir etme
hene (i) m 1. kına 2. taş yosunu kınası 3. öğütülmüş bitki dalları kınası
hene (ii) m kuma
henef m musluk
henefî zo/m su tavuğu (Fulica atra)
henek m şaka
(an jî hewes) bûn, bûn bera şaka iken kaka olmak (veya şakayı kakaya çevirmek)
henek bi (yekî) kirin (birine) şaka etmek (veya yapmak) (birini) alaya almak
henek di xwe de bihartin şaka kaldırmak, şakaya gelmek
henek di xwe de nebihartin şaka kaldırmamak, şakaya gelmemek
henek dibin genek şaka iken kaka olmak (veya şakayı kakaya çevirmek)
henek jî hema henekên xweş lâtife lâtif gerek
henek kirin l/gh şaka etmek
şaka yapmak
henek menek (an jî
henek menek me got lê) şaka maka (veya şaka maka derken)
henek menek tu (bir kimsenin, bir durumun) şakası yok * henek meneka vê nexweşînê tune bu hastalığın şakası yok
henek pê kir (birine) şaka etmek
henek pê kirin l/bw (birini) gırgıra almak (veya getirmek), tiye almak, matrağa almak
henek û genek şaka maka
henek û qerf şaka ve espri
henek û qerf kirin espri yapmak
heneka h şakadan
henekane h şakaca
henekar nd/nt şakacı
henekarî m şakacılık
henekbaz nd/nt şakacı
henekbazî m şakacılık
henekê destan el şakası.
henekên (yekî) dilê (yekî) girtin şakaları birine dokunmak
henekên bi destan el şakası
henekên devkî ağız şakası
henekên xwe pê kir (biriyle) alay geçmek (veya etmek), alaya almak, dalga geçmek
heneker nd/nt şakacı, lâtifeci
henekerî m şakacılık, lâtifecilik
henekhez nd/nt şakacı, şaka seven
henekhezî m şakacılık, şaka sevme
henekkirin m şaka etme
henekok m 1. şakacık 2. evcilik
henekoyî rd şakacı, lâtifeci
henekvan rd şakacı (şaka yapmaktan hoşlanan, muzip)
henekvanî m şakacılık
heneş n eşek
henetî m kumalık
heneza n 1. kuma çocuğu 2. üvey evlât
heng m 1. eğlence, eğlenti, âlem
heng (i) m 1. zaman 2. ast zaman 3. form (tam zamanında olan) * tam di henga xwe de ye tam formunda
heng (ii) lşk/m alay
heng (iii) zo/m arı, bal arısı (Apis mellifica)
heng çêkirin eğlence yapmak
heng kirin l/gh eğlenmek
heng û bezm kirin âlem yapmak
henga bi araq rakı âlemi 2. eğlence (eğlenceli ve hoşça vakit geçirten şey)
hengam çağ, zaman, devir.
m 1. zaman, çağ 2. süre, müddet, mühlet, vade, mehil 3. mevsim
hengame hengame, kargaşa, velvele, gürültü.
hengame (i) bnr hengam
hengame (ii) m hengame, gürültü, patırtı, şamata, kavga * em ji ber hengameyê hev nabihîzin gürültüden dolayı birbirimizi duyamıyoruz
hengav an.
m 1. adım, kademe 2. adım (girişim, hamle)
hengawe m gösteri
hengdar rd eğlenceli
hengdêr rd eğlendirici
henger rd münafık
hengerî m münafıklık
hengevan nd/nt arıcı
hengevanî m arıcılık
hengîl m bakraç
hengkirin m eğlenme
hengkuj nilüfer.
bot/m nilüfer (Nympha)
hengor bnr hengur
hengur alaca karanlık.
m alaca karanlık
hengvan bot/m çadır uşağı (Dorema ammoniacum)
henî (i) bnr enî
henî (ii) m karpuz
henîfe m musluk
henîfedar rd musluklu
henîfefiroş n muslukçu (satan kimse)
henîfefiroşî m muslukçuluk
henîfevan n muslukçu
henîfevanî m muslukçuluk
henîfî nd/rd Hanefî
henîfîtî m Hanefîlik (İslâmlıkta sünnet ehli denilen dört mezhepten biri)
henîşk bnr enîşk
hentbol sp/m hentbol, el topu
henteş m huzurda bulunma hali
henûn rd mülâyim
henûnî m mülâyimlik
henûnok rd mülâyim, mülâyimce
henûntî m mülâyimlik
henzel bot/m ebucehil karpuzu, acı elma, acı hıyar, it hıyarı (Citrullus colocynthis)
henzêl bnr erzêl
hepatît m hepatit
hepatolojî m hepatoloji
hepavêj nd/rd hapçı (uyuşturucu hap kullanan kimse)
hepavêjî m hapçılık
hephêpik zo/m hüthüt kuşu
hepî kirin l/gh ham etmek (çocuk dilinde)
hepik (i) n külot
hepik (ii) m kirkit (dokumacılıkta atkı iplerini sıkıştırmak için kullanılan dişli araç)
hepir kirin l/gh bastırmak (zararlı bir olayı önlemek)
hepirkirin m bastırma (zararlı bir olayı önleme)
hepis bnr heps
hepişandî rd dolu, doldurulmuş olan
hepisandin m hapsetme
l/gh hapsetmek
hepişandin l/gh 1. doldurmak 2. atıştırmak 3. tıkıştırmak (iyice çiğnemeden yemek yemek)
hepisîn m hapsolma
l/ngh hapsolmak
hepişîn m 1. dolma 2. atıştırılma 3. tıkıştırılma
l/ngh 1. dolmak 2. atıştırılmak 3. tıkıştırılmak
hepisxane bnr hepsxane
hepo (i) m kirkit (dokumacılıkta atkı iplerini sıkıştırmak için kullanılan dişli araç)
hepo (ii) m mama (çocuk dilinde; yemek, yiyecek)
heps m 1. hap(bir yere kapatılıp salı vermeme) 2. hapis (hapis cezası) * wê heft salan hepsê bikişîne yedi yıl hapis yatacak 3. hapis (hapishane, ceza evi) 4. hapis (tavla oyununda)
heps bûn l/ngh hapsedilmek, hapsolmak
heps dan (yekî) hapis giymek
heps dan ser pişta (yekî) hapis giymek
heps kirin l/gh 1. hapsetmek (bir suçluyu hapishaneye kapatmak) 2. hapsetmek (bir yere kapatıp salı vermemek)
hapsetmek
heps kişandin hapis yatmak
heps razan hapis yatmak
heps xwarin hapis yemek (veya giymek)
hepsa hundirû oda hapsi
hepsbûn m hapsedilme, hapsolma
hepsbûyîn m hapsediliş, hapsoluş
hepsî rd/nd 1. mahpus, tutuklu 2. mec/rd kabız
hepsî bûn l/ngh kabız olmak
hepsîbûn m kabız olma
hepsîtî m 1. mahpusluk 2. kabızlık
hepskirin m 1. hapsetme (bir suçluyu hapishaneye kapatma) 2. hapsetme (bir yere kapatıp salı vermeme)
hepstî m hapislik
hepşû m hapşu
hepsxane m hapishane
hepû bnr hepo (I)
hepyek nd hepyek
heq nd Hak (Allah’ın adlarından biri)
n 1. hak (adaletin, hukukun gerektirdiği veya birine ayırdığı şey) 2. hak (geçmiş ve harcanmış emek) * heqê dê nayê dayîn anna hakkı ödenmez 3. hak (pay) * heqê meqesê makas hakkı 4. hak, ücret (emek karşılığı) * em xebitîne, heqê xwe dixwazin çalıştık, hakkımızı isteriz * heqê xwe bide ez te bibim ücretini ver seni götüreyim * heqê kirê kira ücreti 5. hak (doğru, gerçek) * gotina min heq e sözüm haktır 6. harçlık, masraf * hema heqê cigareyê bidin me bes e sigara harçlığımı verse yeter 7. eder, fiyat * heqê malê xwe bibêje malının fiyatını söyle 8. ayak teri, ayak kirası (hizmet için bir yere gönderilen kimseye verilen ücret) 9.rd haklı * gotineke heq haklı bir söz * dozeke heq haklı bir dava 10.rd öz * birayê minê heq öz kardeşim * apê minê heq öz amcam
heq anîn şûnê hak yerini bulmasını sağlamak
heq bi dest xistin hak kazanmak
heq cihê xwe dibînin hak yerini bulur (veya hak yerde kalmaz)
heq dan (yek) (birine) hak vermek * der barê vê yekê de ez heq didime te bu konuda sana hak veriyorum
heq dan gotina rastiyê hakkı teslim etmek, gerçek veya doğru olduğunu söylemek
heq di dest de bûn haklı olmak
heq e 1) haktır 2) gerek ki
heq hatin şûnê hak yerini bulmak
heq heq kirin hakkını teslim etmek
heq jê re kifş kir (birine) hak tanımak
heq kirin m 1. haketme 2. tanıma, kabul etme (hukukî yönden; varlığını tanıma) 3. anlama (doğru ve yerinde bulma)
l/gh 1. haketmek 2. tanımak, kabul etmek (hukukî yönden; varlığını tanımak) * ez mafên di we heq dikim haklarınızı tanıyorum 3. anlamak (doğru ve yerinde bulmak) * me ev heq kir lê... bunu anladık ama...
1) hak etmek (hak kazanmak) * du sal bi şûn de wê malnişîniyê heq bike iki yıl sonra emekliliğe hak kazanacak 2) hak etmek (lâyık olduğu -kötü- karşılığı bulmak 3) hak etm(bir başarı dolayısıyla ödüllendirilmek)
heq kiriye 1) hak etmiş 2) şeytan azapta gerek
heq li ser (yekî) hebûn tuz ekmek hakkı olmak
heq li vê dinyayê safî dibin hak yerini bulur (veya hak yerde kalmaz)
heq naçin qiyametê hak yerini bulur (veya hak yerde kalmaz)
heq navê xwedê rabbena hakkı için
heq pê d (birine) hak vermek
heq xwarin l/gh hak yemek
hak yemek
heqa m dört yaşında koyun
heqa li gor seqa müstahak olma durumu
heqa xwedê Allah hakkı için, Allah için
heqane h hakça, âdilane
heqanet h hakikaten, gerçekten * heqanet niha tu vî tiştî dixwazî sen şimdi gerçekten bunu istiyor musun?
heqanî rd 1. âdil, hakka uygun 2. m hakkaniyet
heqaniyet m hakkaniyet * divê mirov riya heqaniyetê bernede insan hakkaniyetten ayrılmamalı
heqaq nd/nt hakkâk, oymacı
heqaqî m hakkâklık, oymacılık
heqaret hakaret.
m akaret
heqaret kirin hakaret etmek
heqaret lê bûn (biri) hakaret görmek, hakarete uğramak
heqaret lê kir (birine) hakaret etmek
heqaretker rd hakaret eden, hakaret edici
heqbe bnr heqîb
heqdar rd 1. haklı, hak sahibi 2. haklı * ez jî, ji xwe reş şaş mam ji van her duyan kîjan heqdar e ikisinden hangisi haklı ben de şaşırdım
heqdar bûn haklı olmak
heqdar derketin haklı çıkmak
heqdar dîtin haklı bulmak
heqdar î! haklısın!
heqdarî m haklılık
heqder kirin l/gh ikrar etmesini sağlamak, ittiraf etmesini sağlamak
heqdest n el emeği, ücret
heqdestî m işçilik (yaptığı iş karşılığı işçiye verilen ücret)
heqê (...) derketin 1) becermek (bir zorluğun) altından kalkmak
heqê (yekî) bi ser de çûn hakkı geçmek * ha rahêje vî pereyî bila heqê te bi min de neçe al bu parayı hakkın bana geçmesin
heqê (yekî) danê 1) hakkını vermek * ev mamoste tim heqê xwendekaran dide wan bu öğretmen herzaman öğrencilerin hakkını verir (birine ağzının payını (veya ölçüsünü) vermek
heqê (yekî) hebûn 1) hakkı olmak (payı, alacağı olmak) 2) hakkı olmak (sözünde, düşüncesinde, iddiasında haklı olmak)
heqê (yekî) heye hakkı var (doğru düşünüyor, doğru söylüyor, doğru davranıyor) * heqê diya min heye, gere ez neyêm anamın hakkı var, gitmemem lazım
heqê (yekî) li ser (...) hebûn hakkı geçmek * qey hindik heqê xaltîka min li ser min heye? teyzemin az mı hakkı bana geçmiş?
heqê (yekî) pê de çûn (an jî hatin) hakkı geçmek * ha rahêje vî pereyî bila heqê te bi min de neyê al bu parayı hakkın bana geçmesin
heqê (yekî) tê de hebûn hakkı olmak (payı, alacağı olmak)
heqê (yekî) xwarin 1) hak yemek (birinin) hakkını yemek
heqê bi heq 1) hak neyse o 2) emeğinin tam karşılığı, ücret ne konuşulmusu o
heqê bizina kol ji ya kel re namîne boynuzsuz keçinin ahı boynuzlu keçiye kalmaz
heqê çavpêkirinê (an jî çavpêketinê) göz hakkı
heqê darê zorê yumruk hakkı (ji)
heqê ebrê hesab kirin daraya atmak (veya çıkarmak)
heqê evdan kul hakkı
heqê firotinê m satımlık, beyiye
heqê gotinê stendin söz almak (konuşmaya başlamak)
heqê hilbijartinê hiq seçme hakkı
heqê îlticayê hiq sığınma hakkı
heqê kehyatiyê kâhyalık hakkı
heqê ketina (cihekî) (bir yere) giriş ücreti
heqê kiziriyê kâhyalık hakkı
heqê mêran gere meriv winda neke yiğidi öldür hakkını yeme
heqê navê xwe dan adını taşımak (sahip olduğu adın sorumluluğunu yüklenmiş olmak)
heqê neqliyeyê m nakliye ücreti
heqê qeydiyê nd kaydiye
heqê rayavêtinê nd oy hakkı, oy kullanma hakkı
heqê şîr süt hakkı
heqê şivantiyê nd çobanlık, çobana verilen ücret
heqê sukûtê sus payı, susmalık
heqê têketanê giriş ücreti
heqê wî bi serî ye hakkından fazlasını almış
heqê xwe fihêl kirin Hakkını helal etmek.

Heqê xwe fihêl bike, belkî ez êdî te nebînim=Hakkını helal et, belki seni bir daha görmem.
Heqê xwe li min fihêl bike=Hakkını bana helal et.
heqê xwe helal kirin (an jî nekirin) hakkını helâl etmek (veya etmemek)
heqê xwe stendin hesabını almak
heqê xwînê hiq kan akçesi * bavê wî heqê xwîna kurê xwe stend babası oğlunun kan akçesini aldı
heqê yê mezin büyükten büyüğe (mirasın önce büyüğe, o ölünce kalanın en büyüğüne geçmesi kuralı)
heqê zehmeta xwe stendin semeresini vermek
heqê zengûyan gelinin attan hediyesini almayınca inmeme durumu
heqebok m kahkaha
heqebok jê çûn kahkaha atmak
heqên ajalan (an jî heywanan) hayvan hakları
heqên mirovan (merivan an jî însanan) insan hakları
heqên vesînordar (an jî bendkirî) sınırlı haklar
heqet b gerçekten
heqeten g gerçekten, nitekim
heqeziman n güvence akçesi, rücu hakkı
heqhez rd hakikatı seven
heqî m 1. hak, adalet * divê ji heqiyê averê nebe haktan ayrılmamalı 2. hak (dava veya iddiada gerçeğe uygunluk, doğruluk) * ez di vê daweyê de heqiyê nabînim bu davada hak görmüyorum 3. haklılık, hakikat, doğruluk 4. hakkaniyet * gere mirov riya heqiyê bernede insan hakkaniyetten ayrılmamalı
heqî ajotin hakaniyeti savunmak
heqî cihê xwe dîtin hak yerini bulmak
heqî di destê neheqiyê de barebar e adalet adaletsizlerin pençesine düşmüş
heqîb heybe.
m heybe
heqilyeqîn rd kesin
heqîpfiroş nd/nt heybeci (satan kimse)
heqîq, heqîqe m akik
heqîqet m 1. hakikat, gerçek 2. hakikat, gerçek (yalan olmayan, doğru olan şey) 3. fel hakikat, gerçek (düşünülen, tasarlanan, imgelenen şeylere karşıt olarak var olan)
heqîqetbîn nd/rd 1. gerçeği gören, doğru görüşlü 2. gerçekçi, realist (gerçeği gören, ona göre davranan)
heqîqetbînî m 1. gerçeği görme, doğru görüşlülük 2. gerçekçilik
heqîqeten h hakikaten, sahiden
heqîqetgo rd doğrucu, hakikatı söyleyen
heqîqetî m gerçeklik
heqîqetperest rd gerçeksever
heqîqetperestî m gerçekseverlik
heqîqî rd 1. hakiki, gerçek (var olan, varlığı inkar edilmeyen, olgu durumunda olan) 3. hakiki, gerçek, sahici (aslına uygun nitelikleri taşıyan) * hingivî heqîqî hakiki bal
heqîr rd alçak
heqîw bnr heqîb
heqkirî rd müstahak, hak etmiş olan
heqlebaz nd/nt üçkağıtçı
heqlebazî m üçkağıtçılık
heqnas rd hakşinas, haktanır
heqnasî m hakşinaslık, haktanırlık
heqnenas rd haktanımaz
heqnenasî m haktanımazlık
heqnexweş nd/rd batakçı (borcunu ödemeyi alışkanlık haline getirmemiş kimse, borcuna sadık olmayan)
heqnexweşî m batakçılık, borcuna sadık olmama
heqnexweşî kirin l/gh çamura yatmak (borcunu ödememek)
heqnexweşîkirin m çamura yatma (borcunu ödememe)
heqparêz nd/nt hak savunucu, insan hakları savunucusu
heqparêzî m hak savunuculuğu insan hakları savunuculuğu
heqperest rd/nd hakperest, haksever
heqperestî m hakperestlik, hakseverlik
heqperwer rd hakşinas, haktanır, borcuna sadık
heqperwerî m hakşinaslık, haktanırlık, borcuna sadık olma
heqrê m yol parası, harcırah
heqşikênandî rd 1. hakı gasp edilmiş olan 2. hakları ihlal edilmiş olan
heqşikênandîbûn m 1. hakı gasp edilmiş olma 2. hakları ihlal edilmiş olma
heqşînas rd hakşinas, haktanır
heqşînasî rd hakşinaslık, haktanırlık
heqşirb m öşür
heqxwar rd haktanımaz, batakçı (el alemin hakkını yiyen, borcunu ödemiyen)
heqxwarî m haktanımazlık, batakçılık
heqxwer rd haktanımaz, batakçı
m haktanımazlık, batakçılık
heqxweş rd borcuna sadık
heqxweş bûn l/ngh borcunu bilmek
heqxweşbûn m borcunu bilme
heqxweşî m borcuna sadık olma
her her.
rd her * her roj were mala me her gün bize gel
her alî (hêl an jî cih) dört bucak
her berxik diçe maka xwe ve her kes soyuna çeker
her bijî çok yaşa! bravo!
1) aferin, çok yaşa, bin yaşa, var o, bravol 2) aşk olsun!
her bijîn yaşayın, yaşasın, bravo
her car her defa, her zaman
her çar aliyê dinyayê dünyanın dört bucağı
her carê fikirek hatin (yekî) kırk fikirli olmak
her carê hezar biner * her carê hezarî bide wan onlara biner biner ver
her carê xwe bi hawayekî girê dan kılıktan kılığa girmek
her çawa her nasılsa.
her çêlek tê dotin her gotin nayê gotin her söz söylenmez
her çelengek jinek li dû ye her başarılı erkeğin arkasında bir kadın vardır
her çend her ne kadar.
nd 1. her ne kadar 2. gerçi
her çendî ne denli * şaşwaziya di wî her çendî mezin be, bila mezin be bedewiya wê derê hîn mezin bû şaşkınlığı ne denli büyük olursa olsun oranın güzelliği daha büyüktü
her çi her ne
her çi be 1) her ne hal ise 2) neyse, ne ise (konuyu uzatmayalım, konuyu kapatalım)
her çi jî bibe ne olursa olsun
her çi qas 1) gerçî 2) her ne kadar 3) ne denli
her çi qas çû 1) gitgide * şalê min çi qas diçe biçûk dibe pantolonum gitgide küçülüyor 2) gittikçe
her çi sedemê nedense.
her çiya di bin berfa xwe de ye herkes kendi derdini bilir
her çûn giderek * nexweşîn her çû hîn xerabtir bû hastalık giderek daha kötü bir hal aldı
her dar li ser koka xwe hêşîn tê herkes kendi soyuna çeker
her dem her zaman.
her demcihan e 1) her dem taze (yaşlı olduğu halde genç gözüken) 2) her dem taze (yıl boyunca yeşil yapraklı bitki)
her der bûn (...) ortalığı .... almak * her der bûye çamûr ortalığı çamur almış
her derê (...) girtin ortalığı .... almak
her derê mij girtiye ortalığı sis almış
her diçe 1) gittikçe 2) günden güne
her diçe dixerife buldukça bunar, bulmuş da bunuyor (bulduğuyla yetinmiyor)
her dîk li ser zibla xwe xurt e her horoz kendi çiftliğinde öter
her diranê (wî) salek hatine kaçın kur’ası
her diranekî (yekî) salekî hatin bildiğini yedi mahalle bilmez (çok kurnaz ve bilmiş olmak)
her dirik ji bo virik boştan lâflar boktan şeyler içindir
her du çav gewr bûn 1) şaşa kalmak 2) dehşete düşmek
her du çav ji bo seriyekî iki göz bir baş içindir
her du dest ji hev lome nakin (birbirininin) halinden anlamak 2) bu işten minnet olmaz
her du dinya li ba (yekî) yek bûn (biri) keramet sahibi olmak
her du gayê nîrekî bûn ikiside ahmak olmak, ikisi de birbirinden beter olmak
her du jî feqîr, kotîtî ye iki çıplak bir hamama yakışır
her du ling kirin solekê iki ayağı bir papuca sığdırmak
her du lingên (yekî) xistin soleke teng iki ayağını bir pabuca sokmak
her du piyên (yekî) xistin soleke teng iki ayağını bir pabuca sokmak
her du rê çûn gundekî ikisi bir kapıya çıkmak
her du rê diçin gundekî ikisi bir kapıya çıkmak
her dukan her ikisi
her êvar akşamları
her êvar û sibeh akşamlı sabahlı
her gav sürekli, daima, sürekli olarak
her gav (tiştek) pizrika ser zimanê (yekî) bûn (bir şeyle) yatıp kalkmak
her gav diya mirov kur nayne carinan qîz jî tîne papaz her gün pilâv yemez
her gava xwedê her zaman
her gavekî adım başı (veya adım başında)
her giya li ser helqa xwe dirêze her ot kendi kökü üzerine yeşerir
her giya li ser koka xwe hêşîn dibe her ot kendi kökü üzerine yeşerir
her goşekî cilê (yekî) li aliyekî çûn yaka bir tarafta, paça bir tarafta olmak
her gotinek ji derekê anîn ağız kalabalığına getirmek
her gotinek li derekê xistin damdan çardağa atlamak
her hal her halde
her halde h her halde (büyük bir ihtimalle)
her hebî var ol
her henekek rastiyek di bin de ye (an jî heye) her şakanın altında bir doğruluk payı vardır, her şakanın altına bir gerçeklik yatar
her hevrazek derbejêrek her derbejêrek hevrazek li ber e her yokuşun bir inişi her inişin bir yokuşu vardır
her hevrazek nişîvek li dû ye her yokuşun bir inişi, her inişin bir yokuşu vardır
her heye rd kaim (hep var olan)
her kes nd 1. (bütün varlıklar) * mirin li serê her kesî ye ölüm herkesin başında 2. herkes (olur olmaz kimseler, önüne gelen) * ev ne karê her kesî ye ku bike bu, herkesin yapacağı iş değil
her kezîzerek simbêlsorek li ber e her dilberin bir yağız delikanlısı vardır
her kî her kim.
her kîjan herhangi.
her kişkiş b köpeğe saldırı emri
her ku diçe 1) gitgide 2) gittikçe
her mêr di dilê xwe de şêr e, her mirov di dilê xwe de şêrê şêran e her erkek kendini aslan sayar, her insan da kendini aslanlar asalanı sayar
her mih (an jî mî) bi lingê xwe bi dar de dibe her koyun kendi bacağından asılır
her mih bi lingê xwe li dar dikeve her koyun kendi bacağından asılır
her mirov di dilê xwe de şêr e herkesin gönlünde bir aslan yatar
her nêrî bi dengê xwe dikale ateş düştüğü yeri yakar
her pez û pepikê xwe her koyun kendi bacağından asılır
her qubeya spî ne ziyaret e her gördüğün mezar yatır değildir
her ro miro hafta sekiz, gün dokuz
her roj her gün.
1) her gün 2) gündüzleri
her roj her roj günü güne
her roj wekî hev hilnayê şartlar önemlidir, dün dündür, bugün bugündür
her roja xwedê Allahın her günü, Allahın (veya Tanrının) günü * ev zilam her roja Xwedê li vir e bu adam Allahın günü burda
her rojek xêrek pê re ye sabah ola hayır ola
her sal zikê te tije be û dawa te vala be hamile kalıp hayrını görmiyesin, çocuk büyütmiyesin, çocuğun gebersin (doğan çocuk için)
her sê telaqên jinberdanê talakım üzerine, namusum ve şerefim üzerine
her sêkan her üçü
her seriyek dengek jê çûn her kafadan bir ses çıkmak
her şev h geceleri * her şev dest pê dikir ji xwe re digiriya geceleri ağlar dururdu geceleri
her sibeh h sabahları, her sabah
her sibehek xêrek pê re ye sabah ola hayır ola
her teyr bi baskê xwe difire her koyun kendi bacağından asılır
her teyrik bi refê xwe re 1) herkes kendi akrabalarıyla olmalı 2) herkes kendi sürüsüyle hareket etmeli
her tim h hep, sürekli, daima * ez her tim li te diramim hep seni düşünüyorum
her topek li dukana xwediyê xwe bi qîmet e taş yerinde ağırdır
her û her 1) sürekli, daima 2) git babam git ! (tekrarlama) * her û here, rê naqede git babam git, yol bitmiyor 3) ilelebed
her virekî dike ku dendikek xwê tê de nîn e atma Recep, din kardeşiyiz
her xerabî tê de heye ipten kazıktan kurtulmuş
her yek her biri, beher
(an jî jê) her biri (veya her bir) (filan kes)
her yek seriyek kişandin (her biri başka bir) hava çalmak
her yekî her biri
her zeman her zaman
herac m 1. mezat 2. müzayede artırım
heraç m 1. yarış 2. yarışta yenme
heracdar rd artırımlı
heraftin m yıkma, çökertme
l/gh yıkmak, çökertmek
heram rd 1. haram 2. mec haram, yasak 3. mundar (şeriata uygun kesilmemiş hayvan) 4. mundar (cinsel birleşmeden sonra yıkanmamış kimse)
heram be! haram olsun!
heram kirin l/gh 1. haram etmek 2. aforoz etmek, aforozlamak, dıştalamak, tecrit etmek 3. aforoz etmek (darılıp biriyle konuşmamak, ilgiyi kesip uzaklaştırmak)
1) haram etmek 2) tecrit etmek, afaroz etmek (yek)
1) dışlamak, (birini) aforoz etmek, tecrit etmek (ilişkiyi kesmek, selam sabahı kesmek)
heram û teram haram (haram ve yasak şeyler)
heram û teram xwarin haram yemek
heram xwarin haram yemek
heramî nd/nt harami
heramîtî m haramilik
heramkirî rd 1. haram edilmiş olan 2. aforozlu, dıştalanmış
heramkirin m 1. haram etme 2. aforoz etme, aforozlama, dıştalama, tecrit etme 3. aforoz etme (darılıp biriyle konuşmama, ilgiyi kesip uzaklaştırma)
heramolo m aforoz
heramolo bûn aforoz olmak
heramolo kirin aforoz etmek
heramonî m aforoz
heramonî bûn l/ngh 1. aforoz olmak 2. dıştalanmak
aforoz olmak
heramonî kirin l/gh 1. aforoz etmek, aforozlamak 2. aforoz etmek, dışlamak (darılıp biriyle konuşmamak, ilgiyi kesip uzaklaştırmak)
aforoz etmek
heramonîbûn m 1. aforoz olma 2. dıştalanma
heramonîbûyîn m 1. aforoz oluş 2. dıştalanış
heramonîkirî rd 1. aforozlu, aforoz edilmiş olan 2. dışlanmış
heramonîkirin m 1. aforoz etme, aforozlama 2. aforoz etme, dışlama (darılıp biriyle konuşmama, ilgiyi kesip uzaklaştırma)
heramoyî m aforoz
heramoyî bûn l/ngh 1. aforoz olmak 2. dıştalanmak
aforoz olmak
heramoyî kirin l/gh 1. aforoz etmek, aforozlamak 2. aforoz etmek, dışlamak (darılıp biriyle konuşmamak, ilgiyi kesip uzaklaştırmak)
1) aforoz etmek 2) aforoz etmek (ilişkiyi kesmek, selam sabahı kesmek)
heramoyîbûn 1. aforoz olma 2. dıştalanma
heramoyîbûyîn m 1. aforoz oluş 2. dıştalanış
heramoyîkirî rd 1. aforozlu, aforoz edilmiş olan 2. dışlanmış
heramoyîkirin m 1. aforoz etme, aforozlama 2. aforoz etme, dışlama (darılıp biriyle konuşmama, ilgiyi kesip uzaklaştırma)
heramsî m kaşkariko, oyunbozanlık (çocuk oyunlarında)
heramsî kirin l/gh mızıklanmak, hile yapmak
oyunbozanlık etmek
heramsîker nd/nt oyunbozancı, mızıkçı
heramsîkerî m oyunbozancılık, mızıkçılık
heramsîkerî kirin mızıkçılık etmek
heramsîkirin m mızıklanma, hile yapma
heramsîtî m oyunbozancılık,
heramxur nd/nt herami (haram yiyen kimse)
heramxurî m heramilik
heramxwer nd/nt herami
heramxwerî m heramilik
heramzade nd/nt haramzade
heramzadetî m haramzadelik
heran çöl.
heranî m halay türü
heraret m hararet
heraret avêtin canê (yekî) hararet basmak (vücut ısısı artmak)
heraret kirin hararet yapmak
heraret pê re çêkirin hararet yapmak
heras gece bekçisi.
heras (i) lşk/m 1. devriye 2. nöbet (sıra ile yapılan görev) 3. kavas
heras (ii) m korku (kaygı, üzüntü)
herasa nd tekâpu
herasewer rd korkunç (korku veren, dehşete düşüren)
herasewer bûn l/ngh korkunçlaşmak
herasewerbûn m korkunçlaşma
herasewerî m korkunçluk
herasî m kavaslık
herawî bnr heramî
herb m harp, savaş
herb kirin l/gh harp etmek, savaşmak
harp etmek, savaş etmek
herbeşok ant/m 1. kürek kemiği 2. ispartola
herbî rd harbi, doğru
herbî axaftin (peyîvîn an jî xeber dan) harbi konuşmak
herbilandî rd dolanık, dolanmış olan
herbilandin m 1. dolatmak, dolandırma (dolaştırma) 2. sarma
l/gh 1. dolatmak, dolandırmak (dolaştırmak) 2. sarmak
herbilênek şeytansaçı(küs küt); cuscuta monogyna
herbilî rd 1. dolanık, dolaşık 2. çapraşık, girift, girişik, karışık
herbilî bûn l/ngh çapraşıklaşmak
herbilîbûn m 1. dolanıklık 3. çapraşıklık, çapraşıklaşma, giriftlik, girişiklik
herbilîn m 1. dolanma (bir şeyin çevresine sarılma) 2. sarılma 3. çapraşma
l/ngh 1. dolanmak (bir şeyin çevresine sarılmak) * ben li darê herbilîbû ip ağaca dolanmıştı 2. sarılmak 3. çapraşmak
herbilîtî m 1. dolanıklık 2. çapraşıklık
herbîtî m harbilik
herbiye m Harbiye
herbiyeyî rd harbiyeli
herbkirin m harp etme, savaşma
hercavî bot/m hercai menekçe, alaca menekşe
hercayî hercai.
rd hercaî, yeltek
hercayîtî m hercaîtî, yelteklik
herçî nd 1. her kim ki 2. hele, bir kere, ben şahsen
herçî çûn giderek
herçî dîtina tawîs bivêt, divê germa hindê qebûl bike gülü seven dikenine katlanır
herçî kesê hevalê qijikê be nikulê wî di gû de ye rehberi karga olanın burnu boktan çıkmaz
herçî ku çû ji xwe wê ve çû gittikçe kötüleşti
herçîneş m örülü örük ve kakül buklesi
herçiqandin (i) bnr perçiqandin
herçiqandin (ii) l/gh tutulmasına neden olmak (tutuk duruma gelmesini sağlamak)
herçiqî rd tutuk
herçiqîn m tutulma (tutuk duruma gelme)
l/ngh tutulmak (tutuk duruma gelmek, yorgunluktan dolayı her tarafı tutulmak) * ez herçiqîme her tarafım tutulmuş
hercûmerc hercümerç.
herdemcihan bot/m herdem taze
herdemciwan bot/m herdem taze
herdemî rd sürekli, durucu
herdevî bnr hûrdevî
here git.
b git * here ber avê wê av lê biçike (an jî bimiçiqe) çeşmeye gitse çeşme kuruyacak
git!
herê 1. evet 2. evet (konuşma arasında cümlenin olumlu anlamını pekiştirmek için de kullanılır) * ez dê herim pê re bipeyîvim, pişt re jî herê ...gidip onunla konuşacam, evet sonra da... 3. hem, temam * herê, çi bûye bi te hem sana ne oluyor 4. tamam, tamam mı? 5.b ya (gereklik ve onay bildiren cümlelerde yargının onaylandığını bildirir) * em jî bên? - herê hûn jî werin biz de gelelim mi?-gelin ya 6. ya (bilinen, görülen, hatırlanıp anlatılan bir olay sebebiyle de sorulan başka bir konu için kullanılır) * we zikê xwe têr kir, herê ez çi bikim? siz karnınızı doyurdunuz, ya ben neyapayım?
here (ii) m testere
here ba civata mezinan rûne (kendini) papucu büyüğe okutmak
herê baş e (lê) iyi hoş (ama)
herê bûn l/ngh onanmak
here dera hanê hadi ordan
herê herê (...), lê (...) neyse ne * herê herê mêr, lê jin! erkekler neyse ne, ama kadınlar
here ji vê! çek arabanı! (veya çek!), defol!
here ji wê! defol!
herê kirin l/gh 1. onaylamak 2. kız tarafının dönüre kız istemeye gelmelerine olur vermek 3. söz kesmek
herê kirina xwe birîn söz kesmek * ji bo zewacê herêkirina xwe biriye o evlenmek üzere söz kesmiş
here ku tu naçî git gidebildiğin kadar
here lo (an jî wê de) geç ulan (veya lan)
here riye navê de îcar bişon sıçtı Cafer, bez getir
here tu naçî git gidebildiğin kadar
here wê de 1) defol! 2) haydi oradan (kovmak, azarlamak için kullanılır)
here were topu topu, olup olacağı * jixwe here were yên zilam em her du bi tenê bûn zaten topu topu ikimizdik erkek olarak
herêbûn m onanma
herehereyî h sonsuza dek
herekat m harekât
hereke (i) m 1. hareket, devim 2. hareket (belirli bir amaca varmak için birbiri ardınca yapılan ilerlemeler) * herekeya azadiyê özgürlük hareketi
hereke (ii) rz/m hareke
hereke lê danîn l/bw harekelemek
herekekirî rd harekeli
hereket m 1. hareket, devin(bir cismin durumunun ve yerinin değişmesi) 2. hareket (yola çıkma) * du roj ma ji hereketkirina me re hareketimize iki gün kaldı 3. hareket (belirli bir amaca varmak için birbiri ardınca yapılan ilerlemeler)* hereketa siyasî siyasi hareket 4. sp hareket 5. fel hareket
hereket kirin l/gh 1. hareket etmek, davranmak 2. hareket etmek (vücudu oynatmak, kıpırdatmak, devinmek) 3. hareket etmek, yola çıkmak
hereket li ba bereket e nerede hareket, orada bereket
hereketkirin m 1. hareket etme, davranma 2. hareket etme (vücudu oynatma, kıpırdatma, devinme) 3. hareket etme, yola çıkma
herekeyî rd devimsel
herekeyîtî m devimsellik
herêkirî rd 1. onaylı 2. sözlü (söz kesilmiş olan, evlenmek için birine söz vermiş olan kız)
herêkirin m 1. onaylama 2. kız tarafının dönüre kız istemeye gelmelerine olur verme 3. söz kesme
herêm bölge, mıntıka.
erd/m 1. bölge 2. yöre 3. nahiye, kuşak (yer yüzünün beş bölümünden her biri) 4. ast kuşak (yer yüzünde veya herhangi bir gök cisminde belli şartları sağlayan bölge) 5. mat kuş(bir küre yüzeyi, paralel iki düzlemle kesildiğinde iki kesitin arasında kalan bölüm)
herem (i) m toprağı gevşek arazi
herem (ii) m 1. harem (saray ve konaklarda kadınlara ayrılan bölüm) 2. harem (bu bölümde oturan kadınların hepsi)
herêma asêkirî müstahkem bölge
herêma bêalî tarafsız bölge
herêma bêleşker askersiz bölge
herêma çolterî kırsal alan
herêma dil kalp bölgesi
herêma erdhejê deprem bölgesi
herêma germ erd ısı kuşak
herêma gundewarî kırsal alan
herêma hejekê (bivelerzê an jî erdhejê) deprem bölgesi
herêma hilbijartinê seçim çevresi
herêma hundirîn erd iç bölge
herêma ji firînê re qedexekirî uçuşa yasak bölge
herêma keşî iklim kuşağı (veya bölgesi)
herêma nefirînê uçuşa yasak bölge
herêma neftê (an jî petrolê) petrol bölgesi
herêma pîlot pilot bölge
herêma qedexe yasak bölge
herêma qedexekirî yasaklı bölge
herêma rewşa neasayî olağanüstü hâl bölgesi
heremasî zo/n testere balığı (Pristis pristis)
herêmdar rd bölgeli
herêmdarî rd bölgesel
heremgeh m haremlik
herêmgir rd/nd bölgeci
herêmgirî m bölgecilik
heremî rd gevşekçe toprağa sahip arazi
herêmî rd bölgesel
herêmî kirin l/gh bölgeselleştirmek
herêmîkirin m bölgeselleştirme
herêmîtî bölgesellik
herêmkî bölgesel, bölgeselce
herêmparêz rd/nd bölgeci
herêmparêzî m bölgecilik
herêmperest rd/nd bölgeci
herêmperestî m bölgecilik
heremseray m haremlik
heremûk bnr nêremo
herêna m 1. ikircilik, kararsızlık (düzensizlik, istikrarsızlık) 2. belirsizlik 3. man ikilem
herênatî m ikircik, teredüt
herênayî m ikirciklik, ikircik, teredüt,
herênayî bûn l/ngh ikirciklenmek, kararsız olmak
herênayîbûn m ikirciklenme, kararsız olma
heres m göçü
herêşandin m fazla ezme
l/gh fazla ezmek
hereşe m tehdit
hereşe derbaz kirin tehlike atlatmak.
hereşe kirin l/gh tehdit etmek
hereşe lê kirin tehdit etmek
hereşekirin m tehdit etme
hereşewarî h tehditvari
herêşîn m fazla ezilme
l/ngh fazla ezilmek
hereşo m 1. gürültü, patırtı * mekin hereşo bila kes pê nehise gürültü yapmayın kimse duymasın 2. duyurma (herkesin haberdar olmasına neden olma)
hereşo kirin 1) gürültü patırtı yapmak 2) duyurmak
herewez m 1. angarya (ücretsiz yaptırılan iş) 2. kooperatif
herewezî rd kolektif
herewezî bûn l/ngh kooperatifleşmek
herewezîbûn m kooperatifleşme
herewezkar nd/nt kooperatifçi
herewezkarî m kooperatifçilik
herewezkî h kooperatif şeklinde
herez m çığ
herez hatin çığ düşmek
herf m 1. harf 2. yazı (düşünceyi tespite yarayan işaretler, alfabe) * herfên Erebî Arap yazısı
herf bi herf 1) harfiyen 2) harfi harfine
herfa biçûk (an jî hûrik) küçük harf
herfa kelijandinê rz kaynaştırma harfi
herfa navbirê rz kaynaştırma harfi
herfên gotîk gotik harfler
herfendaz rd harfendaz (dokunaklı söz söyleyen, söz atan, takılan)
herfendazî m harfendazlık
herfiroş nd/nt bakkal, market (bakaliye eşyası satılan yer)
herfiyen h harfiyen
herfnivîsar m tipograf
hergav her an.
herge bnr eger
hergele m 1. hergele (at, eşek sürüsü) 2. rd hergele (terbiyesiz, görgüsüz kimse)
hergeletî m/mec hergelelik
herhal h 1. her halde, kesinlikle 2. elbet, elbette 3. gerek (güçlü ihtimal belirtir) * herhal ew bi tiştekî dizanin bunların bir bildiği olsa gerek
herheyî süreklilik.
herhitandin m sürtme
l/gh sürtmek
herhitîn m sürtülme
l/ngh sürtülmek
herî m 1. çamur 2. çamur (yapı işlerinde kullanılan harç)
en (başına geldiği sıfatların en üstün derecede olduğunu gösterir) * herî mezin en büyük
herî (i) b kuzu kovma ünlemi
herî biçûk en küçük
herî cûda bambaşka.
herî dawî en son
herî girîng 1) en önemli 2) can alıcı
herî jêr en aşağı
herî kêm 1) en eksik 2) en aşağı * her daîre herî kêm sê odayê wê hene her daire en aşağı üç odalı
herî kirin l/gh kuzu kovmak
herî ku ez pê dizanim bildim bileli (veya bildik bileli)
herî lê ketin l/bw çamurlanmak
herî mezin en büyük
herî rind en güzel, en güzeli, en iyisi.
herî tê dan l/bw çamurlamak
herî tê gerîn l/bw çamurlanmak
herî xwarin herî avêtin yiyeceği kadar almak
herî ya zeliqok özlü çamur
herî zêde 1) en fazla 2) en fazla, en çok, çok çok, bilemedin (veya bilemediniz) * ev kar herî zêde du seat biajo bu iş çok çok iki saat sürer
herî zû h/g en erken, ancak * balafir herî zû sibehê dikare bê uçak ancak yarın gelebilir
1) en erken 2) en erken, ancak * balafir herî zû sibehê dikare bê uçak ancak yarın gelebilir
heridandî rd 1. küstürülmüş 2. darıltılmış, gücendirilmiş olan
heridandin m 1. küstürme 2. darıltma, gücendirme
l/gh 1. küstürmek 2. darıltmak, gücendirmek
heridî rd 1. kus 2. dargın, darılmış küsmüş olan
heridîn m 1. küsme 2. darılma, gücenme
l/ngh 1. küsmek 2. darılmak, gücenmek (herhangi bir sebepten ötürü gücenip iligiyi kesmek)
herifan m 1. yıkım 2. yıkma, kırıp dökme
herifandî rd 1. yıkık 2. çökkün
herifandin m 1. yıkma, yıkış 2. göçertme 3. yıkma, kırıp dökme, tahrip etme
l/gh 1. yıkmak 2. göçertmek 3. yıkmak, kırıp dökmek, tahrip etmek
herifî rd 1. yıkık 2. çökkün
herifîn m 1. yıkılma, yıkılış 2. göçme, göçüş 3. yığılma (düşme) 4. çökme, çöküş (vücut, akıl, ruhça gücü azalma) 5. çökme (son bulma)
l/ngh 1. yıkılmak * dîwar herifî duvar yıkıldı 2. göçmek 3. yığılmak (düşmek) * jinik herifî erdê kadın yere yığıldı 4. çökmek (vücut, akıl, ruhça gücü azalmak) * mêrikê belengaz êpê herifîbû adamcağız epey çökmüştü * kalekî herifîbû çökmüş bir yaşlıydı 5. çökmek (son bulmak) * Împeratoriya Bîzans di 1453’yan de herifî Bizans İmparatorluğu 1453’te çöktü
herifîna damarî bj/nd sinir argınlığı
herifîner rd yıkıcı, tahripkâr
herifînerî m yıkıcılık, tahripkârlık
heriftî rd 1. yıkık 2. çökkün
heriftîbûn m çökünlük
heriftin m 1. yıkma, yıkış 2. çökme, göçerme 3. yıkma, kırıp dökme, tahrip etme
l/gh 1. yıkmak 2. çökmek, göçermek 3. yıkmak, kırıp dökmek, tahrip etmek
herijandin m parçalama
l/gh parçalamak (parçalara ayırmak)
herijîn m parçalanma
l/ngh parçalanmak
herîk m kaynatılan şiranın dibinde kalan çamurlu tortu
herik (i) b vay be
herik (ii) b kuzu kovma ünlemi
herik (iii) m akım, cereyan
herik kirin l/gh kuzu kovmak
herikan m 1. akım, akma işi 2. akıntı, akma (sıvı şeyler için) * herikana avê suyun akıntısı 3. akım, cereyan
herikandî rd akıtılmış olan
herikandin akıtmak
m akıtma
l/gh akıtmak
herikbar rd 1. akıcı, akışkan (akma özeliği olan) 2. wj akıcı (söz)
herikbarî m akıcılık
herikbarkî h 1. akıcıca 2. kıvrakça
herikdar rd akımlı, cereyanlı
herikîn m 1. akma, akış (sıvı maddeler için) 2. akma (aşağıya, yere düşme) 3. akma, cereyan etme
l/ngh 1. akmak (sıvı maddeler için) * berê av di vir de herikiye eskiden su burdan akıyormuş 2. akmak (aşağıya, yere düşmek) 3. akmak, cereyan etmek
herikîtî m akıcılık
herikiya lerzokî rz/nd titreşimli akıcı ses
herikiya rexkî rz/nd akıcı yan önsüz
herikok rd akıcı, akışkan
herikoyî rd akıcı (akma özeliği olan)
herimandî rd 1. berbat edilmiş, berbat eylenmiş olan 2. batırılmış, kirletilmiş olan 3. başını gözünü yarılmış (bir iş istendiği gibi yapılmamış, kötü yapılmış)
herimandin m 1. berbat etme, berbat eyleme (kötü duruma getirme) 2. batırma (kirletme) 3. başını gözünü yarma (bir işi istendiği gibi yapmama, kötü yapma)
l/gh 1. berbat etmek, berbat eylemek (kötü duruma getirmek) 2. batırmak (kirletmek) 3. başını gözünü yarmak (bir işi istendiği gibi yapmamak, kötü yapmak) * birayê min, te ev kar herimandiye kardeşim sen bu işin başını gözünü yardın
herimî rd 1. berbat olmuş olan 2. batık, batmış, kirlenmiş olan
herimî terimî berbat, batık
herimîn berbat olmak, haram olmak.
m 1. berbat olma 2. batma, kirlenme
l/ngh 1. berbat olmak 2. batmak (kirlenmek) * şalê min herimiye pantolonum batmış
herimolo m aforoz
herimolo bûn l/ngh aforoz olmak, aforozlanmak
aforoz olmak
herimolo kirin l/gh 1. aforoz etmek, aforozlamak 2. aforoz etmek (darılıp biriyle konuşmamak, ilgiyi kesip uzaklaştırmak)
aforoz etmek
herimolobûn m aforoz olma, aforozlanma
herimolobûyîn m aforoz oluş, aforozlanış
herimolokirî rd aforozlu, aforoz edilmiş olan
herimolokirin m 1. aforoz etme, aforozlama 2. aforoz etme (darılıp biriyle konuşmama, ilgiyi kesip uzaklaştırma)
herin l/ngh gitmek (çûn, fiilinin kuralsız halı; emir kipi, şimdiki zaman ve gelecek zaman gbi durumlarda kulanılır) * here ba civata mezinan rûne (kendini) papucu büyüğe okutmak * here dera hanê hadi ordan * here ji vê! çek arabanı! (veya çek!), defol! * here ji wê! defol! * here ku tu naçî git gidebildiğin kadar * here lo (an jî wê de) geç ulan (veya lan) * here riye navê de îcar bişon sıçtı Cafer, bez getir * here tu naçî git gidebildiğin kadar * here were topu topu, olup olacağı * jixwe here were yên zilam em her du bi tenê bûn zaten topu topu ikimizdik erkek olarak * here wê de 1) defol! 2) haydi oradan (kovmak, azarlamak için kullanılır)
b gidin
herin bibêjin varın söyleyin, gidin söyleyin
herîparêz m çamurluk (paçaları korumlak için giyilen tozluk)
herîr n 1. harir, ipek 2. rd harir, ipek (ipekten yapılmış olan)
herîr (i) bnr helîlik
herîrî rd ipekli (ipekten yapılmış olan)
herîs rd haris, aç gözlü, hırslı
herîş m saldırı
herisan m sindirme, hazım
herîşan rd becerikli, çalışkan (her işe koşan, çalışkan becerikli kimse)
herişan (i) m tahriş
herişan (ii) m yıkım
herisandin m 1. sindirme, sindiriş, hazmetme 2. ezme
l/gh 1. sindirmek, hazmetmek 2. ezmek
herîşandin m tahriş etme
l/gh tahriş etmek
herişandin (i) m tahriş etme
l/gh tahriş etmek
herişandin (ii) kışkırtma, çıkışma
l/gh kışkırtmak 3. çıkışmak
herişandin (iii) m 1. yıkma, yıkış 2. ufalama, dağıtma
l/gh 1. yıkmak 2. ufalamak, dağıtmak
herîşanî m beceriklilik, çalışkanlık
herîşdan m saldırma
l/gh saldırmak
herîşdar nd/nt saldırgan
herîşdarî m saldırganlık
herişî rd 1. dağılmış olan 2. halsiz, bitkin
herişîn ezilmek.
l/ngh 1. kışkırtılmak 2. çıkışmak * ez herişîm wî ona bir çıkıştım 3. biriyle soğuk ve hoş olmayan bir üslupla konuşmak 4. takılmak (şaka yoluyla birine takılmak)
herisîn m 1. sindirilme, hazmedilme 2. ezilme
l/ngh 1. sindirilmek, hazmedilmek 2. ezilmek
herîşîn m tahriş olma
l/ngh tahriş olmak
herişîn (i) m tahriş olma
l/ngh tahriş olmak 1
herişîn (ii) m 1. kışkırtılma 2. çıkışma 3. biriyle soğuk ve hoş olmayan bir üslupla konuşma 4. takılma (şaka yoluyla birine takılma)
herişîn (iii) m 1. yıkılma 2. ufalanma, dağılma (parçalanarak yayılma)
l/ngh 1. yıkılmak 2. ufalanmak, dağılmak (parçalanarak yayılmak)
herişîn (yekî) birine çıkışmak
herişîn hev itişip kakışmak
herîşk m zengin minerallı su batağı, şifalı çamur
herîşkar nd/nt saldırgan
herîşkarî m saldırganlık
heristandin m ufalama
l/gh ufalamak
heristin (i) m 1. dolanma (bir şeyin çevresine sarılma) 2. sarmaş dolaş olma
l/ngh 1. dolanmak (bir şeyin çevresine sarılmak) 2. sarmaş dolaş olmak
heristin (ii) m ezme
l/gh ezmek
heristin (iii) m kolonileşme
l/ngh kolonileşmek
herivan m 1. yıkma 2. çökme, çöküntü
herivandî rd 1. yıkık 2. çökük 3. göçük
herivandin m 1. yıkma 2. çöktürme 3. göçürtmek
l/gh 1. yıkmak 2. çöktürmek 3. göçürtmek
herivên bnr herifîn
herivger rd yıkıcı
herivîn m 1. yıkılma, çökme (üzerinde bulunduğu yere yıkılma) 2. göçme, göçürme 3. çökme (vücut, akıl, ruhça gücü azalma) 4. çökme (son bulma) 6. yığılıp kalma
l/ngh 1. yıkılmak, çökmek (üzerinde bulunduğu yere yıkılmak) 2. göçmek, göçürmek 3. çökmek (vücut, akıl, ruhça gücü azalmak) * mêrikê belengaz êpê herifîbû adamcağız epey çökmüştü 4. çökmek (son bulmak) * İİmperatoriya Bîzans di 1453’yan de herivî Bizans İmparatorluğu 1453’te çöktü 6. yığılıp kalmak
herivtin bnr heriftin
heriyokî h çamurumsu, çamur gibi
heriyokî bûn l/ngh çamurlaşmak
heriyokîbûn m çamurlaşma
heriyokîbûyîn m çamurlaşma
herizandin m dokundurma, bulaştırma, eleştirme
l/gh dokundurmak, bulaştırmak, eleştirmek
herizîn m dokunma, bulaşma, eleşme, karışma
l/ngh dokunmak, bulaşmak, eleşmek, karışmak * bi min meherize tê jovan bibî bana bulaşma pişman olursun * pê mehelize ona eleşme
herk 1.akıntı. 2.ark. 3.cereyan, akım.
m 1. akım, akış 2. akıntı 3. akım, cereyan
herka karebayê (an jî elektrik) elektrik akımı
herkdar rd akıntılı
herke bnr eger
herkes bi awayek karê xwe dike her yiğidin bir yoğurt yiyişi vardır
herkes bi birîna xwe dinale herkes kendi derdine yanar
herkes bi derdê xwe dizane herkes kendi derdini bilir
herkes bi êşa xwe dinale ağrılarda göz ağrısı, her kişinin öz ağrısı
herkes bi nav û nîşana xwe adlı adıyla
herkes bi zimanê xwe diaxive (dipeyîve an jî qezî dike) 1) herkesin düşüncesi kendini bağlar 2) herkes bilgisi, ölçüsü, niyeti ölçüsünde konuşur
herkes biharan bi dilê xwe tîne ümit dünyası (herkes kendini bir şeyle avutur)
herkes bila li çareya serê xwe binêre 1) herkes başının çaresine baksın 2) altta kalanın canı çıksın
herkes biliyê êşa xwe ye ağrılarda göz ağrısı, her kişinin öz ağrısı
herkes di etra derdê xwe de ye herkes kendisini düşünür
herkes diçe ba dangê xwe herkes akrabasına, tanıdığına gider (olumsuz anlamda)
herkes dikeve gora xwe her koyun kendi bacağından asılır
herkes êşa (an jî derdê) xwe hiltîne ağrılardan göz ağrısı, her kişinin öz ağrısı
herkes here mala xwe evli evine köylü köyüne
herkes ji bajarê xwe xeber dan gemi azıya galmak (söz dinlemez olmak)
herkes ji bavê xwe çêtir e lê wekî bavê xwe nabe herkes kendi babasından iyi ama babası kadar olamaz
herkes ji bo miriyê xwe digirî herkes kendi derdine ağlar
herkes ketin etra canê (an jî ruhê) xwe can cana baş başa
herkes kişîn el ayak (veya el etek) çekilmek
herkes lawê bavê xwe ye herkes babasının oğlu
herkes li devê mezinê xwe dinêre at binicisine göre kişner
herkes li gor qeweta xwe herkes gücüne göre
herkes li gorî hempayê (an jî hingûfê) xwe davul dengi dengine diye çalar
herkes li hêviya roja xwe ye herkes sırasını savar
herkes li koka xwe diçe otu çek köküne bak
herkes li xwe ye 1) kerkes kendi derdinde 2) herkes kendi derdini düşünür
herkes mêvanê emelê xwe her koyun kendi bacağından asılır
herkes mexsed û miradek li ber e her yiğidin gönlünde bir aslan yatar
herkes nikare dîzikan çêke, gere çemilan jî pê ve deyne herkes kaşık yapar, ama sapını ortaya (veya doğru) getirmez
herkes şêrê ber derê xwe ye her horoz kendi çöplüğünden öter
herkes seriyek kişandin herkes başına buyruk olmak
herkes û debara (ebûra an jî îdareya) xwe geçim dünyası
herkes û zerara xwe altta kalanın canı çıksın
herkes xwe li arê xweş digire herkes güzel lokma peşinde
herkes zane hespê xwe biajo at binenin (veya iş bilenin), kılıç kuşananın
herkes, xwedê li gora dilê (wî) bidê Allah herkesin gönlüne göre versin
herkesî li rêçekê neajo her kuşun eti yenmez
herkî m bir halı ismi
herkoyî rd 1. akıcı, akan 2. fiz akışkan
herkoyî bûn l/ngh akışkanlaşmak
herkoyîbûn m akışkanlaşma
herkoyîbûnî m akışkanlık
hermandin bnr herwandin
hermanî m harmani, harmaniye
herme armut; pyrus communis
hermel m 1. üzelik (nazara karşı koruduğuna inanılır) 2. bot bir bitki adı
hermet m bayan, hanım (nezaket icabi)
hermî bot/m 1. armut (Pirus Communis) 2. armut (bu ağacın meyvesi)
hermo bot/m bir armut türü
hermonî m afaroz
hermonî kirin l/gh afaroz etmek, aforozlamak
hermonîbûn m afaroz olma, aforozlanma
l/ngh afaroz olmak, aforozlanmak
hermonîkirî rd aforozlu
hermonîkirin m afaroz etme, aforozlama
hermûş n 1. ipek 2. rd ipek (ipekten yapılmış olan)
herone m günlük rutin iş
heroyî m günlük rutin iş
herrojî rd gündelik (her günkü)
hers (i) m sindirim, hazım
hers (ii) rd sıradan, bayağı
herşe m dilim, parça
hersim n koruk
hertim (an jî daîm) her daim, her zaman
hertiş bi ziravî mirov bi stûrî dişikê (an jî her tişt bi ziravî dişkê mirov bi stûrî) baskı insanı çökertir
hertişt her şey
hertişt bi emrê xwedê ye 1) Allah’ın dediği olur 2) ölüm Allah’ın emri
hertişt bi pereyan e selâm para, kelâm para
hertişt bi pişta xelkê ye el mi yaman bey mi yaman?
hertişt bi sexbêrî bu sıcağa kar mı dayanır?
hertişt bi şîranî (xweş e) 1) her şey tatlılıkla 2) turpun sıkından seyreği iyidir (görüşmeyi, konuşmayı sıklaştırmamak doğrudur)
hertişt bi usûl çoğu zarar, azı karar
hertişt di dema xwe de xweş e her şey tadında güzeldir
hertişt di tehma xwe de her şey tadında güzeldir
hertişt dibihure têra cihêz nabihure her şey unutulur da çeyiz torbası unutulmaz (adama koyan en önemli şeyin unutulamayacağı için söylenir)
hertişt diqede merivatî naqede her şey biter insanlık bitmez
hertişt heye heta şîrê teyran jî kuş sütünden başka her şey var
hertişt li cihê (an jî şûna) xwe ye yerli yerinde
hertişt li gora bihayê xwe ye ucuz etin yahnisi yavan (veya tatsız) olur
hertişt weka meriv nabe herkesin arşınına göre bez vermezler
hertişt xweş e di dema xwe de her şey kendi çağında (veya dönemin de) güzeldir
hertiştê tu dizanî nebêje her tiştê dibêjî bizane her bildiğin şeyi söyleme, her söylediğin şeyi bilerek söyle
hertiştî vara yoğa * çêrî her tiştî dike vara yoğa küfrediyor
hertz fiz/m hertz (fizikçiHeinrich Hertz’ın adından)
herûg m erik
herûher h ilelebed
herûm heywana herûm
rd 1. serkeş 2. eve uğramayan evcil hayvan
herûmî bnr herûm
herûmî bûn l/ngh 1. serkeş olmak 2. eve uğramamak (evcil hayvan icin)
herûmî kirin l/gh serkeş olmasına sebep olmak
hervîşim bnr hevrîşim
herwandî rd başarısız kılınmış olan
herwandin m başarısız kılma
l/gh başarısız kılmak
herwanî m geniş ve kısa kollu kısa kürk
herwe rd/h bedava, beleş
herwedîtin m kabartma, rölyef
herweha böylece, böylelikle, nitekim.
herwekî 1) -e gibi 2) örneğin
herwekî din (hwd.) vesaire, ve diğerleri
herwekî vê gibisinden, -e benzer, kabilinden
herwiha ayrıca, böylelikle, bununla beraber
herwiha ew jî keza, kezalik
herwiha tev keza, kezalik * berf spî, şîr jî, pembû jî her wiha tev spî ne kar beyaz, keza süt, keza pamuk hepsi beyaz
herwîn m başarısız olma
l/ngh başarısız olmak
herwîşim bnr hevrîşim
herz (i) m batak, bataklık
herz (ii) m hazım
herzal h her halde, kesinlikle
herzalik m kır evi, kulübe
herzandin m sindirme, hazmetme
l/gh sindirmek, hazmetmek
herze m boş söz, saçma sapan söz
herzeg rd düzensiz, intizamsız
herzegî m düzensizlik
herzekar rd 1. baliğ, buluğ, ergin 2. aylak 3. boş şeylerle uğraşan, saçma sapan konuşan
herzekar bûn l/ngh baliğ olmak, bulûğa ermek
herzekarbûn m baliğ olma, bulûğa erme
herzîn m sindirilme, hazmedilme
l/ngh sindirilmek, hazmedilmek
herzing m hıçkırık (ağlarken çıkan ses)
herzing anîn (yekî) hıçkırtmak
herzing anîn xwe hıçkırmak
herzing hatin (yek) (birini) hıçkkırık tutmak
herzing jê çûn hıçkırmak
herzing pê girt (birini) hıçkkırık tutmak
hes m 1. his, duygu 2. ses soluk
heş m 1. bir hastalık 2. ağız içi yaralarını tedavi etmede kullanılan mavi renkli bir toz
heş (i) bnr reş û heş
heş (ii) m boya
hes vêneketin sesi soluğu çıkmamak
hesa n pay, hisse
heşa b 1. hâşâ 2. hâşâ (dince aykırı görülen bir ihtimalden söz edilirken, zorunlu olarak kullanılır) * haşa, li cihê ku Xwedê yek bûya, ku dudo bûya... hâşâ, Allah bir olacağı yerde iki olsaydı
hesa (i) m heyelân
heşa reş (piyasada) bulunmaz olmak
hesa yê karê kâr hissesi
hesaa xwe jê hilanîn hisse çıkarmak, pay çıkarmak
hesab n 1. hesap (aritmetik) 2. hesap (matematiksel işlem) 3. hesap (alacaklı ve borçlu olma durumu) * li bankayê hesabê min heye bankada hesabım var 4. hesap (ödenecek ücretin miktarı) * rahêjê pênûsê hesabê min derxe al eline kalemi hesablarımı görüver 5. hesap (oranlama, tahmin) * li gor hesabê min ev qumaş dê têrî kiras neke benim hesabıma göre bu kumaş entariye yetmeyecek 6. hes(bir girişimin, bir işin başarıya ulaşması için alınan tedbirlerin tümü) * hemû hesab têk çûn bütün hesablar bozuldu 7. hesap (tutum, anlayış veya durum anlamlarında) *ê te jî ew hesab, hema lê bixin seninki de vur hesabı
hesab bi hev re dîtin 1) hesaplaşmak (alacak vereceklerini hesaplamak) 2) mec ödeşmek
hesab dan hesap vermek (veya hesabını vermek)
hesab derxistin hesap çıkarmak
hesab girtin hesap tutmak
hesab ji hev pirsîn hesaplaşmak (tartışarak, düşünerek bir yargıya varmak, kozlarını paylaşmak)
hesab kirin l/gh 1. hesaplamak, hesap etmek 2. mec hesaplamak, hesap etmek (bir şeyi, bir durumu ayrıntılı bir biçimde düşünmek) * der heqê kar de her tiştî hesab kiribû işle ilgili her şeyi hesaplamıştı 3. saymak (hesaba katmak, dikkate almak) 4. saymak (geçer tutmak) * ez hatina we ya vê carê hesab nakim bu seferki gelişinizi saymıyorum 5. saymak (herhangi bir sıraya koymak, herhangi bir sırada yer aldığını kabul etmek) * êdî em dikarin hesab bikin ku zivistan çû derbas bû artık kışın geçtiğini sayabiliriz 6. var saymak, farzetmek 7. borca saymak, tutmak * ez vê li deynê we hesab dikim bunu borcunuza tutuyorum
1) hesap etmek (bir işin kazancıyla giderini karşılaştırarak bir sonuca varmak) 2) hesap etmek (düşünmek, tasarlamak)
hesab kirin kîsab kirin hesap etmek, kitap etmek
hesab kîsab hesap kitap
hesab pê re dan dîtin hesap sormak (birini veya birilerini yanlış ve uygunsuz işlerinden dolayı sorguya çekmek)
hesab pirsîn hesap sormak
hesab û kîsab hesap kitap
hesab û kîsabên xwe zanîn hesabını (kitabını) bilmek
hesab vekirin 1) hesap açmak (banka; gereğinde çekilmek üzere yatırılan para için işlem yapmak) 2) hesap açm(birine borçlanma imkanı tanımak)
hesabdar nd/nt 1. hesap uzmanı 2. sayman, muhasip, muhasebeci 3. rd hesaplı
hesabdarî m 1. hesap uzmanlığı 2. saymanlık, muhasiplik, muhasebecilik 3. matematik
hesabê (...) kirin hesabını etmek, hesaba katmak
hesabê (tiştekî) dan hesap vermek, hesabını vermek (herhangi bir davranışın sebebini açıklamak, anlatmak)
hesabê (tiştekî) neribûn hesapta olmamak
hesabê (yekî) dan dîtin 1) hesabını görmek (alacağını verip ilişkisini kesmek) 2) hesabını görmek (cezalandırmak)
hesabê (yekî) danê hesabını vermek
hesabê (yekî) di zikê (wî) de ye içinden (veya içten) pazarlıklı
hesabê (yekî) girtin hesabını kapamak
hesabê bêmawe vadesiz hesab
hesabê bêwade vadesiz hesap (veya mevduat)
hesabê bimawe (an jî biwade) vadeli hesap (veya mevduat)
hesabê ebcedê wj ebcet hesabı
hesabê întegralê mat integral hesabı (bi)
hesabê jimaran sayı hesabıyla
hesabê ku (yek) kirin tev çûn hayalleri suya düşmek
hesabê mal û bazarê (an jî sûkê) li hev derneketin evdeki pazar (veya hesap) çarşiya uymamak
hesabê mal û çarşiyê li hev nenihêrtin evdeki pazar (veya hesap) çarşiya uymamak
hesabê mawedar vadeli hesap
hesabê paş û pêşiya xwe nekiri n baştankara gitmek
hesabê paşî kirin tartm (bir şeyin bütün sonuçlarını düşünmek)
hesabê paşî û pêşiya xwe kirin hesabını (kitabını) bilmek
hesabê paşî û pêşiya xwe nake önüne arkasına bakmadan
hesabê paşiya xwe nekirin akşamdan kavur, sabaha savur
hesabê pêş û paş nekirin ilerisini gerisini hesaplamamak (veya düşünmemek)
hesabê pêşiya xwe kirin ilerisini düşünmek
hesabê qafa zihin hesabı
hesabê şaş ji vir û Şamê vedigere yanlış hesab Bağdad’dan döner
hesabê tiliyan (an jî destan) parmak hesabı
hesabê wadedar vadeli hesap
hesabê xwe dîtin hesap görmek
hesabek li deynê (yekî) nivîsand (bir hesabı birinin) zimmetine geçirmek
hesabên îhtimalî ihtimaller hesabı
hesabên xwe jê birîn (biriyle) hesabı kesmek
hesabgêr nd/nt sayman, muhasebeci, muhasip
hesabgêrîtî m saymanlık, muhasebecilik, muhasiplik
hesabgir nd/nt sayman
hesabgirî m saymanlık
hesabkar rd hesaplayıcı
hesabkarî m hesaplayıcılık
hesabker rd hesaplayıcı
hesabkerî m hesaplayıcılık
hesabkirî rd 1. hesaplı, hesaplanmış olan 2. mec plânlı, hesaplı
hesabkirîbûn m 1. hesaplılık 2. plânlılık
hesabkirin m 1. hesaplamak, hesap etme 2. mec hesaplama, hesap etme (bir şeyi, bir durumu ayrıntılı bir biçimde düşünme) 3. sayma (hesaba katma, dikkate alma) 4. sayma (geçer tutma) 5. sayma (herhangi bir sıraya koyma, herhangi bir sırada yer aldığını kabul etme) 6. var sayma, farzetme 7. borca sayma, tutma
hesabnekirî rd 1. hesapsız * ket nav karekî hesabnekirî hesapsız bir işe girişti 2. mec plânsız, hesapsız
hesabzan nd/nt hesap uzmanı
hesabzanî m hesap uzmanlığı
hesadar rd hissedar, hisseli, paydaş
hesadarî m hissedarlık, paydaşlık
heşaf m çapalama
hesamî m zelve
hesan bileği taşı.
n bileği taşı
heşan m dolgu
hesan (ii) m duyma
heşan çêkirin dolgu yapmak
hesan kirin l/gh bilemek
heşan kirin l/gh dolgulu yapmak
hesan û stro bileyi takımı, bileyi taşı ve boynuzdan yağdanlık
heşandî rd 1. dolma * roviyê heşandî mümnbar dolması 2. sokuşturulmuş (bir yere zorla veya iterek sokma) 3. dolgulu
hesandin hissettirmek, haberdar etmek.
bnr hisandin
heşandin 1.dolgu, dolgu yapmak. 2.haşlamak.
m 1. doldurma (patlican, biber, mümbar gibi şeyleri doldurmak için, dolma yapma) 2. tıkabasa doldurma, tıkındırma 3. sokuşturma (dar bir yere zorla veya iterek sokma) 4. dolgu yapma
l/gh 1. doldurmak (patlican, biber, mümbar gibi şeyleri doldurmak için, dolma yapmak) 2. tıkabasa doldurmak, tıkındırmak 3. sokuşturmak (dar bir yere zorla veya iterek sokmak) 4. dolgu yapmak
heşankirî rd dolgulu
hesankirin m bileme
heşankirin m dolgulu yapma
hesar (i) m 1. hisar, kale 2. geçit vermeyen dağ bölümü 3. mec çember (kıstırma) * me ew kirin hesarê onu çembere aldık
hesar (ii) m üzüm sıkma eylemi
hesar kirin l/gh çembere almak
hesare ast/m gezegen
heşare (i) m haşare
heşare (ii) m tuzak (kuşları yakalamaya yarar araç veya düzen)
hesaregeh ast/m planetaryum
heşarge m mevzi
hesarkirî rd mahsur, sarılmış
hesarkirin m çembere alma
heşaş rd 1. azgın 2. çapkın, arsız, kart zampara 3. toy * xortê heşaş toy delikanlı
hesas (i) nd gece bekçisi
hesas (ii) rd 1. hassas (duyum ve duyguları algılayan) 2. hassas, duygun, duyarlı, içli (çabuk duygulanan) 3. hassas (çabuk etkilenen) 4. hassas (yapımı ve bakımı özen isteyen, aksamadan çok doğru çalışan, kesin işlerde kullanılan alet) * terazûya hesas hassas terazi
hesas bûn l/ngh 1. hassasleşmek 2. mec hassasleşmek, nazikleşmek
hesas kirin l/gh hassasleştirmek, duyarlılaştırmak
hesasbûn m 1. hassasleşme 2. mec hassasleşme, nazikleşme
heşaşî m 1. azgınlık 2. çapkınlık, arsızlık 3. toyluk
hesasî (i) m gece bekçiliği
hesasî (ii) m hassaslık, hassasiyet, duyarlılık
hesasiyet m hassasiyet, duygunluk, duyarlılık
hesaskirî rd hassasleştirilmiş, duyarlılaştırılmış olan
hesaskirin m hassasleştirme, duyarlılaştırma
hesav bnr hesab
heşayî cemaeta hazir hâşâ huzurdan (veya huzurunuzdan), sözüm yabana (veya sözüm meclisten dışarı)
heşayî hizûra we hâşâ huzurdan (veya huzurunuzdan)
hesêbanî h faraza, farzetki, tutki
hesêbankî h faraza, farzetki * hesêbankî ku haya we jê tune bûye ku ev tişt hatiye kirin, hûn çi dihizirin? faraza sizin haberiniz olmadan bu iş yapıldı, ne düşünüyorsunuz?
hesêbgir nd/nt sayman, muhasip, muhasebeci
hesêbgirî m 1. saymanlık, muhasebecilik 2. muhasebe
heşêf bnr eşêf
heşêfk m silinti * di vê rûpelê de heşêfk hene bu sayıfada silintiler var
heseke Hasiçe (Suriye’de bir Kürt kenti).
hesenî m bir üzüm türü
heşer rd azgın (cinsell olarak)
heşerî haşarı.
rd azgın, azgınca
heşerî bûn l/ngh azmak (cinsell olarak)
heşerîbûn m azma
heshes nd gece bekçisi
heshesî m gece bekçiliği
heshesûk bot/m 1. keçi boynuzu (Caratonia siliqua) 2. keçi boynuzu (bu ağacın yemişi)
hesibandî rd 1. hesaplanmış olan 2. mahsup, hesap edilmiş, hesaba geçirilmiş
hesibandin m 1. hesaplama 2. hesap etme (bir işin kazancıyla giderini karşılaştırarak bir sonuca varma) 3. sayma (hesaba katma, dikkate alma) 4. sayma (herhangi bir sıraya koyma, herhangi bir sırada yer aldığını kabul etme) 5. addedilme 6. sanma (bir şey veya kimsenin ... olduğunu düşünme) 8. sayma, ithaz etme, ... olarak görme 9. saymak, önem verme
l/gh 1. hesaplamak 2. hesap etmek (bir işin kazancıyla giderini karşılaştırarak bir sonuca varmak) 3. saymak (hesaba katmak, dikkate almak) * ma yên ku min berê dabûn qey tu nahesibînî? daha önce verdiklerimi saymıyor musun? 4. saymak (herhangi bir sıraya koymak, herhangi bir sırada yer aldığını kabul etmek) * êdî em dikarin bihesibînin ku zivistan çû derbas bû artık kışın geçtiğini sayabiliriz 5. addedilmek * ez vê wekî ku nebûbe dihesibînim bunu olmamış olarak addediyorum 6. sanmak (bir şey veya kimsenin ... olduğunu düşünmek) * ev zilam xwe bi çi dihesibîne? bu adam kendini ne sanıyor? 8. saymak, ithaz etmek, ... olarak görmek * ez gotina we wekî senedê ji xwe re dihesibînim sözünüzü senet olarak ittihaz ediyorum 9. saymak, önem vermek
heşibandin m silikleştirme
l/gh silikleştirmek
hesibîn m 1. hesaplanma 2. sayılma
l/ngh 1. hesaplanmak 2. sayılmak
heşibîn m silikleşme
l/ngh silikleşmek
hesîd rd kıskanç
m kıskançlık
hesidandin m kıskandırma
l/gh kıskandırmak
heşidandin m konuşlandirma
l/gh konuşlandirmak
hesîde m un, yağ, şeker (bazen pekmez) ile yapılan bir tür mühalebi
hesidîn m kıskanma
l/ngh kıskanmak
heşidîn m konuşlanma
l/ngh konuşlanmak
heşifandî (i) rd çapalı (çapalanmış yer)
rd silik
heşifandin (i) m çapalama
l/gh çapalamak
heşifandin (ii) m silikleştirme
l/gh silikleştirmek
heşifandîtî m siliklik
heşifî rd silik * nivîsa heşifî silik yazı
heşifîbûn m siliklik
heşifîn (i) m çapalanma
l/ngh çapalanmak
heşifîn (ii) m silikleşme
l/ngh silikleşmek * nivîs heşifî yazı silikleşti
heşifîtî m siliklik
hesik n hasan (isim) * hesiko ji bajêr xeyîdiye tavşan dağa küsmüş dağın haberi yok
hesikandî rd 1. bulanmış 2. bulaştırılmış, sıvaştırılmış 3. batırılmış, kirletilmiş olan
hesikandin m 1. bulama, beleme 2. bulaştırma, sıvaştırma, sıvama (sıvar gibi bulaştırma) 3. batırma (kirletme)
l/gh 1. bulamak, belemek * zarok ser û çavên xwe di heriyê de hesikandiye çocuk üstünü başını çamura bulamış 2. bulaştırmak, sıvaştırmak, sıvamak (sıvar gibi bulaştırmak) * zarok rûyê xwe bi rîçalê hesikandiye çocuk yüzünü reçel ile sıvamış 3. batırmak (kirletmek)
heşikandin k sürtme
l/gh sürtmek
hesîke m bir tür tüfek
hesikî rd 1. belenmiş, bulanmış, bulaşık, bulaşmış 2. batmış, kirlenmiş olan
hesikîn m 1. belenme, bulanma 2. bulaşma, sıvaşma 3. batma (kirlenme)
l/ngh 1. belenmek, bulanmak * ez di heriyê de hesikîm çamura bulandım 2. bulaşmak, sıvaşmak 3. batmak (kirlenmek)
heşikîn m sürtünme
l/ngh sürtünmek
hesikoyî rd sıvışık
hesilandin m 1. imrendirme 2. muhtaç etme
l/gh 1. imrendirmek 2. muhtaç etmek
hesilîn m 1. imrenme 2. muhtaç olma
l/ngh 1. imrenmek * dihesilîne wî ona imrenmek 2. muhtaç olmak
hesin demir.
kîm/n 1. demir (kısaltması Fe) 2. demir (bazı nesnelerin demirden yapılmış parçası) * hesinê derî kapı demiri 3. demir (ayakkabı topuğuna veya buruna aşınmaması için çakılan parça) 4.rd demir (demirden yapılmış)
hesîn bnr hisîn
heşîn l/ngh 1. dolmak 2. sokuşmak (dar bir yere sokulmak)
heşîn (i) m haşiv
heşîn (ii) m 1. dolma 2. dolma (bazı sebze ve tavuk, kuzu gibi hayvanların içine pirinç ve başka şeyler doldurularak yapılan yemek) * heşîna balîcanan patlıcan dolması * heşîna îsotan biber dolması * heşîna kundiran kabak dolması
hesin avêtin ber piyan ayağına sıcak su mu, soğuk su mu dökelim?
hesin bi germî ditewe demir tavında dövülür
hesin bi nermî ditewe demir tavından dövülür
hesin bi sarî ba dan güçlü olmak, zorba olmak
hesin bi sarî naçeme demir tavından dövülür
hesin bi sarî natewe demir tavında dövülür
hesin bi sarî tewandin zorbalık etmek
hesin bi sarî xwar kirin (tewandin an jî cûtin) güçlü olmak, zorba olmak
hesin kirin l/gh demirlemek
hesin li berê xistin demirlemek * piştî ku min hesin li ber pencereyê xist dilê min rihet bû pencereleri demirledikten sonra içim rahatladı
hesin nermenerm ditewe emir tavından dövülür
hesinbazû rd demirbilek
hesinbûn m demirleşme
hesincaw demir aletler.
n demir aksam, araç gereç
hesindar (i) bot/m meşe familyasından sert bir ağaç türü
hesindar (ii) rd demirli * ava hesindar demirli su
hesindiz m mıknatıs
hesindizî kirin l/gh mıknatıslamak
hesindizîkirin m mıknatıslama
hesindizîtî m mıknatıslık, mıknatısiyet
hesîne m 1. dinleme, istirahat 2. dinlence
heşîne 2. dolma (bazı sebze ve tavuk, kuzu gibi hayvanların içine pirinç ve başka şeyler doldurularak yapılan yemek) * heşîneya berxikê kuzu dolması
hesinê arêxê özek demiri
hesîne bûn l/ngh dinlenmek
heşîne çêkirin dolma yapmak
hesinê coş dökme demir
hesinê daweribandî çekme demir
hesinê goşeyî köşebent demir
hesîne kirin l/gh dinlendirmek, istirahat etmek
hesinê kutayî ak demir
hesinê nêr (an jî sirt) erkek demir
heşîne tije kirin dolma yapmak
hesinê xwe kutan dediğinde diretmek
hesînebûn m dinlenme
hesînekirî rd dinlenmiş, istirahat etmiş olan
hesînekirin m dinlendirme, istirahat etme
hesinfir m mıknatıs
hesinfiroş nd/nt demirci (demir satan)
hesinfiroşî m demircilik
hesinger nd/nt demirci
hesingerî m demircilik
hesinî rd demir (demirden yapılmış) * kursiyê hesinî demir kürsü
hesinkar nd/nt demirci
hesinkarî m demircilik
hesinker demirci.
nd/nt demirci
hesinkerî m demircilik
hesinkêş m mıknatıs
hesinkir nd/nt demirci (demir satın alan)
hesinkirî (i) m demircilik (satın alma işi)
hesinkirî (ii) rd demirlenmiş, demirli * paceya hesinkirî demirli pencere
hesinkirin m demirleme
hesinsaz nd/nt çilingir
hesinsazî m çilingirlik
hesinxane m demirhane
heşiqan m sokuşma
heşiqandin m sokuşturma
l/gh sokuşturmak (dar bir yere zorla veya iterek sokmak)
heşiqîn m sokuşma
l/ngh sokuşmak (dar bir yere sokulmak)
heşir Kıyamet günü, Hesap günü.
m haşir (kıyamet günündü ölüleri diriltip mahşere çıkarma)
hesîr m 1. hasır (saz dan yapılmış yaygı) 2. rd hasır (tamamı veya bir kısmı hasırdan olan)
heşir bûn l/ngh perişan olmak
hesîr kirin l/gh hasırlamak
hesiran m ezme, sıkma
heşiran m sığışma, sıkışma (dar bir yere zorla sığma)
hesirandî rd 1. ezik 2. sıkılmış
heşirandî rd sıkışık, tıkışık
hesirandin m 1. ezme 2. sıkma (basınçla yağını, suyunu, sıvısını çıkarıp akıtma)
l/gh 1. ezmek * tirî hesirand üzümü ezdi 2. sıkmak (basınçla yağını, suyunu, sıvısını çıkarıp akıtmak) * tirî hesirand üzümü sıktı
heşirandin m 1. sığıştırma, sıkıştırma, tıkma, sığdırma 2. yerleştirme (yerine koyma)
l/gh 1. sığıştırmak, sıkıştırmak, tıkmak, sığdırmak (dar bir yere zorla sığdırmak) * bi ser hev de heşirandin birbirinin üzerine sıkıştırdı 2. yerleştirmek (yerine koymak)
heşirbûn k perişan olma
hesîrfiroş nd/nt hasırcı (satan kimse)
hesîrfiroşî m hasırcılık
hesirî rd rd 1. ezik 2. sıkılmış
hesirîn m 1. ezilme 2. sıkılma, sıkılış
l/ngh 1. ezilmek 2. sıkılmak (üzüm sıkılması gibi)
heşirîn m 1. sıkışma, sığışma, tıkışma (dar bir yere zorla sığma) 2. yerleşme
l/ngh 1. sıkışmak, sığışmak, tıkışmak (dar bir yere zorla sığmak) 2. yerleşmek
hesîrker nd/nt hasırcı (yapan kimse)
hesîrkerî m hasırcılık
hesîrkirî rd hasırlı
hesîrkirin m hasırlama
heşirmeşir m izdiham
heşîş m haşiş (hint kenevirinden çıkarılan esrar)
hesisandin m dinletme
l/gh dinletmek
hesisîn m dinleme
l/ngh dinlemek * stran dihesisî şarkı dinliyordu
heşîşxane m haşişhane
heşiw m avlu
hesiyet m haysiyet, onur
hesk kepçe.
m 1. kepçe (sulu yemekleri karıştırmaya, dağıtmaya yarayan, uzun saplı derince kaşık) 2. çemçe 3.rd kep?(bir kepçenin alacağı miktar)
heşk n bacak (dizden aşağı olan kısım)
heska darîn çömçe
heska destîdirêj uzun saplı kepçe
heska hemû giraran her aşın kaşığı, kel kâhya
heska her girarî her şeye maydanoz
heska hirçê kepçe şeklindeki korkuluk
heşkere bnr eşkere
heskîf m gelberi
heskok m kepçe
heskû m kepçe
heşm m kayırma, gayret
heşmet nd haşmet
heşmetîn rd haşmetli, hünkar
heşmetkar rd hayranlık duyan, taşıyan
heşmetkar bûn hayran kalmak
heşmetkarî m hayranlık
hesp at.
zo/n 1. at 2. at (satrançta)
hesp avêtin ber (yekî) at oynatmak (yarışmak)
hesp carekê di cuherê vala de tê girtin insan bir sefer faka basar
hesp çûn wek birûska ji esman datê yıldırım gibi koşmak
hesp dan (yekî) atlandırmak, ata bindirmek
hesp heye afir tune ye, afir heye hesp tune ye at olur, meydan olmaz (bulunmaz), meydan olur (bulunur) at olmaz (bulunmaz)
hesp heye miraz e at murattır
hesp ji hunerê xwe dişîre at sahibine göre eşer
hesp leyîstandin (an jî leyîstikandin) at oynatmak (atla hüner göstermek)
hesp li ser afirê beran nayê girêdan bir ipte iki cambaz oynamaz
hesp miraz e at mudarttır
hesp pê re bezandin at oynatmak (yarışmak) * ez hesp pê re nabezînim ben onunla at oynatmam
hesp pê re rewiqandin at oynatmak (yarışmak)
hesp rewiqandin at oynatmak (bildiği ve istediği gibi davranmak)
hesp serî ji siwarê xwe stendin gemi azıya galmak
hesp siwarê xwe nas dike a t binicisini tanır, bir işi ehli olan iyi yapar
hesp tune tu afiran çêdikî ayıyı vurmadan postunu satmak, dereyi görmeden paçaları sıvamak
hesp tune tu radibî afiran çêdikî (an jî hesp tune afiran çêdike) (ortada) fol yok yumurta yok
hesp û çeka baş ji bo roja teng pêwîst in iyi at ve silâh dar gün dostudur
hesp zîn kirin (hayvana) eyer vurmak
heşpak sadık.
heşparêzî akılcılık.
hespbez m at yarışı
hespdar rd atlı
hespê (yekî) lê nebezîn göz (birini, birşeyi) kesmemek, nazı geçmemek
hespê (yekî) meydan kirin at koşturmak
hespê (yekî) rabûn ser piyan şahlanmak
hespê (yekî) revandin aklını başından etmek
hespê avî zo/nd deniz atı, at balığı, su aygırı (Hippopotamus)
hespê baş, çeka baş, jina baş ji mirovan re divê insana iyi at, iyi silâh ve iyi bir eş gerek
hespê bêkêr yaramaz at
hespê belek alaca at
hespê beredayî yılkı at
hespê berî kır atı
hespê berzîn binme çağına gelmiş tay
hespê beş akıtmalı at
hespê boz nd kırat
kırat
hespê çal akıtmalı at
hespê çê alîka xwe zêde dike yürük at yemini artırır
hespê çê bi xwe pûta xwe zêde dike yürük at yemini artırır
hespê çê êmê xwe zêde dike yürük at yemini artırır
hespê cehxwarî arpa yemiş at gibi (yerinde duramayan kimse)
hespê çeleng çevik at
hespê cisnan saf kan at
hespê devspî ağzı kilitli, ağzı kenetli (dudakları beyaz at)
hespê esîl siwarê xwe bi rê de nahêle 1) iyi at binicisini yarı yolda bırakmaz 2) sağlam ve durust kimse sözünün eridir
hespê fal zo/nd aygır, damızlık at, tohumluk at, döl atı
(an jî fehl) aygır, damızlık at, tohumluk at, döl atı
hespê fatma nebî zo/nd peygamber devesi
hespê fehl zo/n aygır, döl atı
hespê gihê zo/n çekirge (Acridium)
hespê kap hêşîn ayak donu mavi at
hespê kihêl 1) deve döşlü (karnı içeriye çekik at) 2) kestane dorusu
hespê kihêlî nd deve döşlü (karnı içeriye çekik at)
hespê kumêt nd doru at
hespê kumeyt (an jî kumêt) doru at
hespê kûvî zo/nd yaban atı, tarpan (Equus gmelini)
hespê laxer nd lâgar at
lâgar at
hespê mê kısrak
hespê meşxweş nd eşkinli (at)
eşkinli (at)
hespê nêr (erkek) at
hespê pêşbirkê yarış atı
hespê pîrê zo/n çekirge (Acridium)
hespê qemer nd yağız at
yağız at
hespê qule donu yeşile çalan at
hespê reşboz donu siyah ve kır olan at
hespê şanqûlî zo/nd uzun antenli kabuklu bir tür böcek
hespê şê nd doru at
hespê sorboz demir kır at
hespê tox delişmen at
hespê xwe bi (yekî) re bezand (biriyle) at oynatmak (yarışmak)
hespê xwe meydan kirin at oynatma(bir yerde) cirit atmak (bildiği ve istediği gibi davranmak)
hespê xwe nal bike paşê riya xwe hesap bike önce hazırlığını yap sonra işe giriş
hespê xwe pê re bezand (biriyle) at oynatmak (yarışmak)
hespê xwe tewilandin atını bağlamak
hespê yekberî bir yaşında at
hespek û qespek li balê yek bûn (biri) çok cömert olmak, dünya malına tamah etmemek
hespgez zo/m at sineği (Hippobosca equina)
hespik n 1. atcık 2. atlı karınca
hespikê xwedî zo/nd peygamber devesi
hespist zo/m bir tür yabani yonca
hespkêş n gelin atının başını çeken
hespsiwar nd/nt 1. binici 2. rd atlı
hespsiwarî m 1. binicilik 2. bir türkü türü
heşr m haşir (kıyamet günündü ölüleri diriltip mahşere çıkarma)
heşr û mehşer mahşer (büyük kalabalık)
heşregeh m mahşer yeri
hesret m hasret, özlem, özlenti
hesret (tiştekî an jî kesekî) kişandin (birşeyin, bir kimsenin) hasretini çekmek (çok özlemek) (birşeyin, bir kimsenin) hasretini çekmek (ihtiyaç duyduğu halde o şeyi elde edememenin üzüntüsü içinde bulunmak)
hesret kişandin hasret çekmek
hesreta (yekî) bûn hasretiyle yanıp tutuşmak
hesreta (yekî) kirin hasret kalmak
hesreta (yekî) tiştek bûn (bir şeyin) yüzüne hasret kalmak * havînê li gund hesreta min rojname bû yazın köyde gazetenin yüzüne hasret kaldık
hesretdar rd hasretli
hesretdarî m hasretlik
hesretek ji dilê (wî) derneketin murada ermemek
hesretî m hasretlitk
hesretkêş rd hasretli, hasretçeken
hesretkêşî m hasretlilik, hasret çekme
hesretkirî rd özlem duyulan, hasreti çekilen
hesrik nd bozuk mal
hesrim n koruk
heşsivik saf.
hest duygu, sezi, ilham.
n duygu, his
heşt sekiz.
n 1. sekiz (8, VIII.) 2. rd sekiz (yediden bir fazla)
hest kirin l/gh hissetmek, duyumsamak, sezmek
hissetmek, sezmek
hest pê kirin l/bw duyumsamak, hissetmek
duyumsamak, hissetmek
hest pê re çêbûn duygu uyanmak
hest pê re çêkirin duygu uyandırmak
hest û nest duygu ve his
heştane wj/m sekizlik, müsemmen (divan edebiyatında her bendi sekiz mısradan oluşmuş şiir)
heştanî m sekizlik
hestbar rd hissedilen
hestbaz nd/nt duygu sömürücü
hestbazî m duygu sömürüsü
heştbeşî rd sekiz bölümlü, sekiz kısımlı
hestçak rd iyi duygulu
hestdar rd/nt duygulu
hestdarî m duygululuk
heştê n 1. seksen (80, LXXX.) 2. rd seksen (yetmiş dokuzdan bir artık)
heste (i) n bileme demiri
heste (ii) n 1. çakmak (çelik, taş ve tutuşacak maddeden yapılmış tutuşturma aleti) 2. çakmak (taşa vurularak kıvılcım çıran çelik parça)
heştê heştê rd seksener
hestê livînê fizy/nd devin duyum, kinestezi
hestê nazik ince duygu
heştê salî rd seksenlik
hestê şeşemîn altıncı duygu
hestê zeblekî psî/nd kasıl duyumlar
hestefiroş nd/nt çakmakçı (satan kimse)
hestefiroşî m çakmakçılık
heşteheşt rd sekizer
heştek nd sekizli, sekiz gün süren
heştêk rd sekizli
heştêlibî rd seksenlik (seksen taneden oluşan)
hestem çakmaktaşı.
n 1. çakmak (çelik, taş ve tutuşacak maddeden yapılmış tutuşturma aleti) 2. çakmak (taşa vurularak kıvılcım çıkartan çelik parça) 3. çakmak taşı
heştem rd sekizinci
heştemîn rd sekizinci
heştêmîn rd sekseninci
hestên (yekî) livandin duygularını okşamak
hestên (yekî) rabûn duygulanmak
hestên (yekî) şiyar kirin duygularını okşamak
hestên ji dil û can içten duygular
hestenik ince duyulu.
rd ince duygulu
hestêr m yüklük (yatak konulan yer)
hestesaz nd/nt çakmakçı (imal eden kimse)
hestesazî m çakmakçılık
hestewer rd duyarlı
hestewer kirin l/gh duyarlılaştırmak
hestewerî m duyarlılık
hestewerkî rd duyarlıca
hestewerkirin m duyarlılaştırma
heştêyanî rd seksenlik
heştêyem sekseninci.
heştêyemîn rd sekseninci
hestfiroş rd duygu sümürücü * medyaya hestfiroş duygu sümürücü medya
hestger rd duygulu
hestgerî m duygululuk
hestgerîtî m duygululuk
hestgerm rd duygulu, duygun, içli (çabuk duygulanan)
hestgerm bûn l/ngh duygulanmak, hislenmek, içlenmek
hestgerm kirin l/gh duygulandırmak, içlendirmek
hestgermane h dulguluca, duygunca
hestgermbûn m duygulanma, hislenme, içlenme
hestgermbûyîn m duygulanış, hisleniş, içleniş
hestgermî m duygulanım, duygulanma, içlilik
hestgermîbûn m duygululuk, içlilik
hestgermîtî m duygululuk, içlilik
hestgermkirin m duygulandırma, içlendirmek
heştgoşe mat/m sekizgen
hestî ant/n 1. kemik 2. rd kemik (kemikten yapılma) * şeyê hestî kemik tarak 3.rd kemikli (sıska)
hestî (ii) rd duygusal, hissî
hestî bi post man çok zayıflamiş olmak
hestî ji hev şikandin birbirini ziyadesiyle incitmek
hestî yê (yekî) hûrandin başının eti yemek
hestî yê (yekî) xwarin iliğini (veya iliğini kemiğini) kurutmak
hestî yê boçikê kuyruk sokumu kemiği
hestî yê cêlefekê alt çene kemiği
hestî yê çeneya jêrîn alt çene kemiği
hestî yê çokê diz kapağı kemiği
hestî yê eniyê alın kemiği
hestî yê jêreçeneyê alt çene kemiği
hestî yê jinûyê diz kapağı kemiği
hestî yê kabokê diz kapağı kemiği
hestî yê kanika çav göz pınarı kemiği
hestî yê kapan aşık kemiği
hestî yê kemaxê (an jî qarçeyê) kalça kemiği
hestî yê kilêjiyê kuyruk sokumu kemiği
hestî yê kortika çav göz çukuru kemiği
hestî yê kortîxê sağrı kemiği
hestî yê me bû, goşt yê we bû eti senin kemiði bizimdi (çocuk ustanýn yanýnda alýndýðýnda söylenir)
hestî yê nezerê halk inancında bir tür büyü bozma
hestî yê nezerê şikandin halk inancında bir tür büyü bozmak
hestî yê paniyê topuk kemiği
hestî yê parsû (an jî parxan) kaburga kemiği
hestî yê qarçeyê kalça kemiği
hestî yê qarçikê kuyruk sokumu kemiği
hestî yê qorikê kalça kemiği
hestî yê se ye hiç değişmeyen kimse
hestî yê sing göğüs kemiği, köğüs tahtası
hestî yê zimên tune, digere dilin kemiği yok
hestî yek avêtin ber (yek) (birinin önüne) kemik atmak
hestî yekî hişkûhola kuru kemik (çok zayıf kimse)
hestî yên (yekî) derketin iskeleti çıkmak
hestî yên (yekî) di hev de çûn kaburgaları çıkmak
hestî yên (yekî) hûr kir (birinin) kemiklerini kırmak
hestî yên (yekî) tên jimartin kemikleri sayılmak
hestî yên bazinê (an jî qevdika) dest bilek kemikleri
hestî yên bazinê pê ayak bileği kemikleri
hestî yên hêtê uyruk kemiği
hestî yên pêçiyan ayak parmağı kemikleri
hestî yên poz (difin, kepû an jî bêvil) ant burun kemikleri
hestî yên qevdika dest bilek kemikleri
hestî yên tiliyan parmak kemikleri
hestîbûn m kemikleşme
hestîbûyîn m kemikleşme
hestîdar rd kemikli (kemiği olan)
hestîf m 1. ölçer, köseği (ateş karıştırmaya yarayan demir) 2. mablak (yayvan uçlu tahta kepçe)
hestîfk m dilbasan
hestîgir (i) rd rd kemikli (iri kemikli, iri yarı)
hestîgir (ii) nd/nt kırıkçı
hestîgirî m kırıkçılık
hestîhêr rd/m şirret ve inatçı kadın
hestîhûr rd ince kesim (ufak tefek)
hestîk ant/n kemikçik
heştik (i) mzk/m sekizlik
heştik (ii) nd oyunculardan her birinin sekiz taşla oynadığı bir çocuk ve ya ergen taş oyunun ( bu oyunun özeliği el mahareti ve dikkate dayalı olmasıdır; diğer taraftan buna ’çarçopa heştik’ de derler)
hestîkê sindan ant/nd örs kemiği
hestîkên bihîstinê ant/nd ortak kulak kemikleri
hestîkên marîpiştê ant/nd bel kemiği
hestîkên mazmazkê ant/nd bel kemiği
hestîkên tiliyan (an jî pêçiyan) parmak kemikleri
hestîkoj rd kemik yalayıcı, hasis, kemik kemiricisi
hestîkojî m kemik yalayıcılık, hasislik
hestîkok ant/n kemikçik
hestînas nd/nt kemik bilimci
hestînasî m kemik bilimi, osteoloji
hestîpîvî m kemik ölçümü, dansitometre
hestîqûn ant/m pöç, uca, kuyruk sokumu kemiği
heştirme bnr hêştirme devekuşu
hestîşikên rd kemik kırıcı
hestîtî m duygusallık, hissiyat
hestîv m 1. ölçer, köseği (ateş karıştırmaya yarayan demir) 2. mablak (yayvan uçlu tahta) 3. spatula
hestîvk m spatula
hestiyê beleguhê ant yan kafa kemiği
hestiyê ber çav ant/nd elmacık kemiği
hestiyê bêrokê ant/m yağrın, kürek kemiği
hestiyê birçî ant/nd kaval kemiği, bacak kalemi
hestiyê boçikê ant/nd kuyruk kemiği
hestiyê çakûç nd çekiç kemiği
hestiyê cedewê ant/nd kaval kemiği
hestiyê cêlefekê ant alt çene kemiği
hestiyê çeneya jêrîn ant/nd alt çene kemiği
ant/nd altçene kemiği
hestiyê çeneya jorîn ant/nd üstçene kemiği
hestiyê cênîkê ant/nd şakak kemiği
hestiyê çokê ant/nd diz kapağı kemiği
hestiyê diran ant diş çimentosu
hestiyê eniyê ant/nd alın kemiği
hestiyê gir nd omaca, iri kemik
hestiyê gurçikê nd fileto
hestiyê hêtê ant/nd uyluk kemiği
hestîyê hinarikê elmacık kemiği.
hestiyê hinarikê ant/nd elmacık kemiği
hestiyê hiyoîdê ant/nd hiyoid kemiği
hestiyê jêreçeneyê ant/nd alt çene kemiği
hestiyê jinûyê ant/nd diz kapağı kemiği
hestiyê kabokê ant/nd diz kapağı kemiği
hestiyê kaniya çav ant/nd göz pınarı kemiği
hestiyê kapan ant/nd aşık kemiği
hestiyê kemaxê ant/nd kalça kemiği
hestiyê kilêjiyê ant/nd kuyruk sokumu kemiği
hestiyê kodikê ant leğen kemiği
hestiyê kortika çav ant/nd göz çukuru kemiği
hestiyê kortîxê ant/nd sağrı kemiği
hestiyê paniyê ant/nd topuk kemiği
hestiyê patikê ant arka kafa kemiği
hestiyê pîl ant/nd kürek kemiği
hestiyê piştê ant/nd bel kemiği, omurga
hestiyê poz ant/nd saban kemiği
hestiyê qarçeyê ant/nd kalça kemiği
hestiyê qarçikê ant/nd kuyruk kemiği
hestiyê qorikê ant/nd 1. kalça kemiği 2. fileto
hestiyê qûnê ant/nd verek, iskiyon
hestiyê ran ant/nd uyluk kemiği
hestiyê rûv ant/nd kasık kemiği
hestiyê şertikê ant lâdes kemiği
hestiyê sing ant/nd göğüs kemiği, köğüs tahtası
hestiyokî rd kemiksi
hestîzan nd/nt kemik bilimci
hestîzanî m kemik bilimi
hestkar n duyu organı
heştkenar mat/m sekizgen
hestkirin m hissetmek, duyumsama, sezme
hestkujî m anestezi
heştlibî rd sekizli
heştmend rd sekizli (iskambil kâğıdında)
hestnazik rd ince duygulu
hestnazikî m ince duygululuk
heşto heşto rd sekizer
heştparsû mat/m sekizgen
heştpê zo/m ahtapot (Octopus)
hestpêkirin m duyumsama, hissetme
heştrû m sekiz yüzlü
hesttenik rd ince duygulu
hesttenikî m ince duygululuk
hestû bnr hestî
hestû (i) bnr stû
hestûk bnr hestîk
hestyar rd duygulu, duygun 2. duyarlı, hassas (duyum ve duyguları algılayan)
hestyar bûn l/ngh duyarlılaşmak, hassaslaşmak
hestyar kirin l/gh duyarlılaştırmak, hassaslaştırmak
hestyarane h 1. duyguluca 2. duyarlıca, hassasça
hestyarbûn m duyarlılaşma, hassaslaşma
hestyarî m 1. duygululuk, duygunluk 2. duyarlılık, hassaslık
hestyarîtî m 1. duygululuk 2. fel/psî duyumculuk, sansüalizm
hestyarkî rd/h 1. duyguluca 2. duyarlıca, hassasça
hestyarkirin m duyarlılaştırma, hassaslaştırma
heşû n 1. pamuklu (işlenmiş pamuktan bir giyecek) * lê heşûyek hebû üstünde pamuklu bir hırkası vardı 2. yüz ile astarın arasına yayılarak konulan pamuk
hesûd rd/nt hasut, kıskanç
hesûd bûn kıskanç olmak
hesûdbûn m hasutluk, kıskançlık
hesûdî kıskançlık, çekememezlik.
m kıskançlık, çekememezlik
hesûdî kirin l/ngh kıskanmak
kıskançlık yapmak
hesûdîkirin m kıskanma
hesyar rd duyarlı, hassas
heşyar kirin uyarmak.
hesyarî m duyarlılık, hassaslık
het m abla
heta 1.değin, kadar, sürece. 2.hatta.
g 1. hatta 2. b 1. ta ki 3.dek, değin, kadar * heta vir buraya değin * heta ku ew bê li ber eşya be o gelene kadar eşyayı bekle 4.dek, kad(bir işin bittiği noktayı veya zamanı anlatır) * hilkişiya heta serê gir tepeye dek çıktı
heta (yek) sax be ömür boyu * ezê heta ku tu sax bî li te binêrim ömür boyu ben sana bakarım
heta aqil nas kir temen xelas kir iş işten geçmek
heta aqilê pêşîn tê yê paşîn diçe son pişmanlık fayda vermez (veya etmez
heta bi heta sonsuza dek, ilelebet, ilânihaye
heta bi hetayê h sonsuza dek, ilelebet, ilânihaye
ilelebet, ebediyen, sonsuza dek, sürgit, sittinsene
heta bigihîje (tiştekî) herhangi bir varıncaya kadar * heta bigihîje televizyonê her tiştî firoşt televizyona varınca ya kadar her şeyini satı
heta bixwazî h 1. istediğin kadar 2. oldukça
heta çav çavan dibire göz alabildiğine
heta çav dibire göz alabildiğince
heta cihekî bir derece (veya bir dereceye kadar)
heta çokê (an jî kabokê) diz boyu
heta dawî 1) sonuna kadar 2) olanca, son
heta dereceyekê bir derece (veya bir dereceye kadar) * ev kirên te heta dereceyekê mirov dikare qebûl bike bu yaptıkların bir dereceye kadar çekilir
heta dev ağzına kadar
heta devê (yekî) geriya dili döndüğü kadar
heta dinya xweş (be) sonsuza dek
heta emrê (yekî) hebe ömür boyu * ezê heta ku emrê te hebe li te binêrim ömür boyu ben sana bakarım
heta eseyî nebe ne kifş e ak don kara don geçitte belli olur, akı karası geçitte belli olur
heta êvarê akşama kadar
heta gewriyê boğazına kadar
heta gûzekê 1) bileğine kadar, bileklerine kadar (çamur, kar için; ayakları içine gümülecek şekilde) * heta gûzekê di berfê de çû xwarê bileklerine kadar kara battı 2) bileğine kadar, bileklerine kadar (giysi eteği için; yalnız ayaklar görünecek kadar uzun) * kirasê ku li xwe kiribû, heta gûzekê dihat giydiği elbise bileklerine kadar geliyordu
heta hestiyan iliğine (veya iliklerine) kadar * tavê heta bi hestiyên me em germ dikirin güneş bizi iliklerimize kadar ısıtıyordu
heta hetayê ilelebet.
h ebediyen, sürgit
heta hevîrê xwe helatî kir hevalan jî şikevayî pê ve danî tilki tilkiliğini anlatıncaya kadar post elden gider
heta jê hatin gücü yetene dek
heta jê hatin qîr kirin avazı çıktığı kadar bağırmak
heta jê tê olanca, olanca gücü ile
heta kabokê diz boyu
heta karek kirin eniya (yekî) qelişîn (bir şey yapana kadar) akla karayı seçmek
heta kefa dest reş nebe tehma dev xweş nabe çalışmayana rahat yüzü görmek yok
heta ker binale bar dinale alttaki durmuş üsteki durmuyor
heta ku ta ki
heta ku (tu) hebî sittinsene
heta ku (yek) karek kirin dinya (wî) tarî bûn (bir şey yapana kadar) akla karayı seçmek
heta ku çav çav digire göz alabildiğine
heta ku çav dibire göz alabildiğine
heta ku dibe mümkün mertebe, olabildiğince
heta ku dinya ava be dünya durdukça
heta ku hatiye milê (yekî) pê re kirin etmediğini bırakmamak (veya komamak)
heta ku hebe yaşadığı kadar, yaşadığı sürece
heta ku jê tê mümkün mertebe, olabildiğince
heta ku kêfa (yekî) hatin c (birinin bir şeyi yapmaya) keyfi oluncaya kadar
heta ku mirov kodek xwê bi hev re nexwe hev nas nake ak köpek kara köpek geçit başında belli olur
heta ku mirov sîr nexwe bêhn ji devê mirov nayê ateş olmayan yerden duman çıkmaz
heta ku mirov xwêdan di ber de nerijîne jê menfeat nabîne ekmeden biçilmez
heta ku sebî negirî dê pêsîr nadê ağlamayan çocuğa meme vermezler
heta ku tu hebî var olduğun müddetçe, sittinsene
heta ku zarok (an jî sebî) negirî dê pesîrê nade devan ağlamayan çocuğa meme vermezler
heta li darê dinyayê yaşamca, yaşadığı kadar, yaşadığı sürece, yaşama süresince * heta li darê dinyayê be ew kirine xwedî meaş yaşamca aylık bağlamışlar
heta li darê dinyayê be ömrü oldukça, yaşadığı sürece
heta li dinyayê xweş be yaşadığı müddetçe
heta li heyatê yaşamca, yaşadığı kadar, yaşama süresince
heta li jiyanê yaşamca, yaşadığı kadar, yaşama süresince * heta li jiyanê be ew kirine xwedî meaş yaşamca aylık bağlamışlar
heta li ser erdê bûn yaşadıkça, yaşadığı sürece
heta me hilatî kir, ji kevayî pê ve danîn atı alan Üsküdar’ı geçti
heta min kar kir wan bar kir ben farkına varana kadar iş işten geçti
heta mirinê beşikten mezara kadar
heta mirinê çav li kirinê ölünceye dek durmadan çalışmak (hep çalışanlar için söylenir)
heta mirov bi hev re dan û stendinê neke mirov bi hev nizane ak köpek kara köpek geçit başında belli olur
heta mirov sîrê nexwe bêhn ji devê mirov nayê ateş olmayan yerden duman çıkmaz
heta nava dest reş nebe tehma dev xweş nabe çalışmayana rahat yüzü görmek yok
heta nebe reşî nabe xweşî yıkılmadan, bozulmadan iyi olamz
heta nîvî yarı yarıya, yarısı kadar
heta paniya meriv nebe xwîn li ser meriv nabe şîn ağlamayana mama vermezler, çalışıp çabalamadan bir şey olmaz
heta paniyê topuklarına kadar
heta paşiyê tê de bûn (bir işin) ilerisine gitmek
heta pîncek li dîwar dixî ew heft ciharan pê ve dike birine sıra vermemek, birine konuşma fırsatı vermemek (dinlememek)
heta qewet tê de hebû var kuvvetiyle (veya gücüyle)
heta qirikê boğazına kadar, gırtlağına kadar * heta qirikê ketiye deynan gırtlağına kadar borcu var
heta qirikê jê têr bûn birinden nefret etmek, yüzünü görmek istememek
heta qiyametê kıyamete kadar
heta roja îro bu güne değin, bu güne bu gün
heta roja îro hatiye gelmiş geçmiş * şairê herî mezin ku heta roja îro hatiye gelmiş geçmiş en büyük şair
heta sax be yaşadığı kadar, yaşadığı sürece
heta ser piştê vekirin ardına kadar açmak (kapı, pencere için)
heta serê (yekî) li kevir neketin olay başına gelmeden akıllanmamak
heta serê miriyan li mertegê nekeve bi xwe nahise olay başına gelmeden akıllanmamak
heta te got bismilah xelkê got elhemdulilah iş işten geçtikten sonra gerçeği görmek
heta te got gur û rovî, post hate nîvî atı alan üsküdar’ı geçti
heta tu bibêjî 1) iyicene 2) olasıya * berfeke heta tu bibêjî spî olasıya beyaz bir kar 3) gırla * li balê gotin heta tu bibêjî hene onda lâf gırla 4) son derece (pek çok)
heta tu bibêjî bes e istediğin kadar
heta tu bibêjî çûn gırla gitmek * araq heta tu bixwazî diçe içki gırla gidiyor
heta tu bixwazî 1) istediğin kadar 2) gırla
heta tu bixwazî çûn gırla gitmek * araq heta tu bixwazî diçe içki gırla gidiyor
heta tu dikarî ... -e kuvvetle (herhangi bir şeye ağırlık verildiğinde) * heta tu dikarî goşt bixwe ete kuvvet
heta tu hebî (hayatta) olduğun sürece, ömür boyu * ezê heta ku tu hebî li te binêrim ömür boyu ben sana bakarım
heta tu nebînî zehmetê tu nabînî nemetê zorluk çekmeden, çalışıp didinmeden insan rahata kavuşmaz
heta tu negihîjî ber çem milan hilmeke dereyi görmeden paçaları sıvama
heta tu tehliyê nebînî tu şîraniyê nizanî zorluk çekmeden, insan rahata kavuşmaz
heta xwedê qewet dayê var gücüyle, Yaradana sığnıp * heta Xwedê qewet dayê şîrqamek avêtê Yaradana sığnıp ona bir tokat attı
heta xweş sonsuza dek
heta xweş bûn yaşadığı sürece, sağ oluncaya dek
heta yê giran xwe tazî kir yê sivik xwe şûşt atı alan Üsküdar’ı geçti
hetaa em gihîştin esasê, em man asê gerçeği öğrenene kadar iş işten geçti
hetahetayî nd ebet, sonsuza değin, sonsuza kadar, ebediyet
hetan m yün veya kıldan örme kalınca ip; bir kaç hetan lifi örünürse "weri(bir tür urgan) olur
hetan honan ip örmek
hetanî g 1. hatta 2. b 1. ta ki 3.dek, değin, kadar * hetanî vir buraya değin * hetanî ku ew bê li ber eşya be o gelene kadar eşyayı bekle 4.dek, kad(bir işin bittiği noktayı veya zamanı anlatır) * hilkişiya hetanî serê gir tepeye dek çıktı
hetanî êvarê akşama kadar
hetanî roja qiyametê kıyamete kadar
hetav ast/m güneş
hetavî rd güneşsel, şemsî (güneşle ilgili)
hetavkî h simetrikçe
hetaw (i) bnr hetav
hetaw (ii) rd şaşkın
hetawî m şaşkınlık
hetek nd/nt 1. şirret, edepsiz, eli bayraklı, çirkef, iğrenç (bulaşkan, erdiğine erer, ermediğine taş atar) 2. çeper (ahlaksız, huysuz, geçimsiz kimse)
hetek tev dan çirkefe (çamura) taş atmak (veya çirkefi üzerine sıçratmak
hetekane h şirretçe, çirkefçe, edepsizce
hetekî m 1. şirretlik, çirkeflik, edepsizlik 2. rezalet 3.şirretçe, çirkefçe, edepsizce
hetekî bûn l/ngh şirretleşmek, çirkefleşmek, edepsizleşmek
hetekî kirin şirretlik etmek
hetekîbûn m şirretleşme, çirkefleşme, edepsizleşme
hetekîbûyîn m şirretleşme, çirkefleşme, edepsizleşme
hetektî m 1. şirretlik, çirkeflik, edepsizlik 2. rezalet
heter ısrar.
m ısrar, üsteleme
heter kirin ısrar etmek.
ısrar etmek
heterojen rd heterojen, heterogen, ayrı cinsten
heterotrof biy/rd heterotrof, dış beslenen
heterotrofî biy/m heterotrofi, dış beslenme
hetifandin (i) m hayran bırakma
l/gh hayran bırakmak
hetifandin (ii) m kapma
l/gh kapmak (birdenbire yakalayarak, çekerek almak)
hetifîn (i) m hayran kalma
l/ngh hayran kalmak
hetifîn (ii) m kaptırılma
l/ngh kaptırılmak (birdenbire çekerek alınmak)
hetik skandal, rezalet.
nd/nt 1. şirret, edepsiz, eli bayraklı, çirkef, iğrenç (bulaşkan, erdiğine erer, ermediğine taş atar) 2. çeper (ahlaksız, huysuz, geçimsiz kimse)
hetik tev dan çirkefe (çamura) taş atmak (veya çirkefi üzerine sıçratmak
hetika (yekî) anîn (birini) rezil etmek
hetikandî rd 1. rezil edilmiş 2. berbat edilmiş 3. batırılmış, kirletilmiş olan
hetikandin m 1. rezil etme, tafzih 2. berbat etme 3. batırma (kirletme)
l/gh 1. rezil etmek 2. berbat etmek 3. batırmak (kirletmek) (yek)
1) ateş yağdırmak (çevresindekilere ağır sözler söylemek) (birinin) üstüne başına etmek
hetikane h şirretçe, çirkefçe, edepsizce
hetikber nd/nt skandalcı (rezil rüsva eden)
hetikberî m skandal
hetiket m rezillik, rezalet
hetîketî bnr hetiketî
hetiketî m 1. rezillik, rezalet 2. skandal 3.rd şirret * yeke hetîkketî ye şirretin tekidir
hetiketî hatin qirikê rezalet diz boyu olmak
hetiketî kirin 1) rezalet çıkarmak 2) rezil etmek
hetikî rd 1. rezil olmuş 2. berbat olmuş 3. batmış, kirlenmiş olan
hetikîn rezil olmak.
m 1. rezil olma 2. berbat olma 3. batma (kirlenme)
l/ngh 1. rezil olmak 2. berbat olmak 3. batmak (kirlenmek) * şalê min hetikiye pantolonum batmış
hetîwbaz n oğlancı
hetîwbazî m oğlancılık
hetk nd/nt 1. şirret, edepsiz, eli bayraklı, çirkef, iğrenç (bulaşkan, erdiğine erer, ermediğine taş atar) 2. çeper (ahlaksız, huysuz, geçimsiz kimse)
hetk tev dan çirkefe (çamura) taş atmak (veya çirkefi üzerine sıçratmak
hetka (yekî) anîn (birini) rezil etmek
hetka (yekî) birin 1) birini rezil etmek (birinin) başının etini yemek
hetka (yekî) danîn (birini) rezill etmek
hetka (yekî) kir (birini) rezil etmek, doğduğuna pişman etmek
hetka taxê mahalle karısı
hetka wê danê ağzının payını vermek
hetka xwe kir (biri) artık fazla olmak, yeter olmak
hetkî m 1. şirretlik, çirkeflik, edepsizlik 2. rezalet
hetkî kirin şirretlik etmek
hetlat m kolaçan
hetlese n sokak köpeği
hetret m sert vuruş
hetûn m fırın (bir maddeyi fiziksel veya kimyasal değişikliğe uğratan alet)
hetwan m merhem, krem
hetwan kirin l/gh merhemlemek, kremlemek
hetwan tê dan kremlemek, merhem sürmek
hetwankirî rd merhemli (merhem sürülmüş olan)
hetwankirin m merhemleme, kremleme
hetxe rd şapşal
hetxetî m şapşallık
hetyat kirin l/gh kolaçan etmek
hetyatkirin m kolaçan etme
hev 1.birbirine. 2.beraber. 3.birleştirici, bir araya getirici kelime.
birbiri (karşılıklı olarak biri ötekini, öteki de onu)
hev bêhn kirin l/bw koklaşmak
hev bêlezet kir (birbirini) perişan etmek
hev bêminet kir (birbirine) rest çekmek
hev berdan boşanmak.
l/gh 1. (birbirini) bırakmak (yapışık olan bir şeyin birbirini bırakmak) 2. boşanmak * jin û mêr bi biryara dadgehê hev berdan karı koca mahkeme kararı ile boşandılar
hev bernedan l/gh dayanışmada bulunmak
hev bestin l/gh bağlaşmak
hev birîn l/gh 1. kesişmek (birbirini kesmek) 2. mat kesişmek
kesişmek
hev birin û anîn l/bw 1. (birbirini) uğraştırmak 2. itişmek, itişip kakışmak, didişmek
(birbirini) uğraştırmak 2) itişip kakışmak, didişmek
hev daf dan itişip kakışmak, tepişmek
hev dan l/gh toplamak, derlemek (devşirip kaldırma)
hev dan ber cotkaniyan çifteleşmek
hev dan ber refesan çifteleşmek
hev dan ber zîtikan (refesan an jî cotkaniyan) çifteleşmek
hev dan dadgehê (an jî mahekemeyê (iş) mahkemeye düşmek, birbirini mahkemeye vermek
hev dan mehkemey (birbirini) mahkemeye vermek, davalaşmak
hev dehf dan l/bw itişmek
hev dehfandin l/bw itişmek
hev dehifandin itişmek.
hev dîtin l/gh 1. (birbirini) görmek 2. buluşmak, görüşmek
hev ditîn (birbirini) görmek 2) görüşmek, buluşmak
hev efû nekirin kanlı bıçaklı olmak
hev gewixandin l/bw 1. boğazlaşmak 2. boğuşmak * ker hev gewixandin eşekler boğuştular
boğazlaşmak
hev gijgijandin l/bw itişmek, itişip kakışmak, didişmek
hev girtin l/gh (birbirine) yapışmak, tutmak 2. çitişm(birbirine geçip pekişmek) 3. dayanışma(birbirine) arka çıkmak 4. bağlaşmak, ittifak etmek 5. uymak, uyuşmak
(birbirine) yapışmak, tutmak 2) dayanışmak 3) bağlaşmak, ittifak etmek 4) çitişm(birbirine geçip pekişmek) 5) uymak, uyuşmak
hev girtin çêkirin (an jî pêk anîn) ittifak yapmak
hev girtina vegotin û şîwazê sözdeki tutarlık ve uygunluk
hev guhastin l/gh berdel etmek (kız için)
hev hatin uzlaşmak, barışmak.
hev hebandin l/gh (birbirini) sevmek, sevişmek
hev helal kirin l/bw helâlleşmek
hev hembêz kirin l/bw kucaklaşmak, kocuşmak, sarmaşmak
hev hêran l/gh (birbirinin) gözünü oymak (aralarında aşırı geçimsizlik olmak)
hev hetikandin l/gh (birbirini) rezil etmek, batırmak
hev hilandin l/gh suyu çekmek (yemek için)
hev hilkişandin l/gh suyu çekmek (yemek için)
(an jî hilandin) suyu çekmek
hev kaş kirin l/bw 1. (birbirini) çekmek 2. çekişmek * kindir li hev kaş û berkaş kirin halat çekiştiler
hev kil kirin l/bw itişmek (birbirini itmek)
hev kilandin l/gh 1. itişmek (birbirini itmek) 2. didişmek
hev kulandin (an jî kil kirin) itişip kakışmak, tepişmek
hev kur û kemî kirin saç saça baş başa gelmek (veya dövüşmek)
hev kuştin l/gh (birbirini) öldürmek, kırışmak
hev maç kirin l/bw öpüşmek
hev merheba kirin l/bw merhabalaşmak
hev nas kirin l/bw 1. (birbirini) tanımak, tanışmak 2. (birbirini) bilmek, bilişmek
hev nasandin l/gh tanıştırmak
hev nasîn l/ngh 1. tanışmak 2. bilişmek
(an jî nas kirin) tanışmak
hev negirtin l/gh 1. (birbirini) tutmamak, yapışmamak 2. dayanışmamak 3. bağdaşmamak, çatışmak, çelişmek (söz, iddia veya davranışların birbirini tutmamak, birbirini çelmek
hev nihiçandin l/gh dürtüşmek
hev nikul kirin l/bw gagalaşmak
hev nîze kirin süngüleşmek
hev paç kirin l/bw öpüşmek
hev pelaxtin l/gh (birbirinin) gözünü çıkarmak (kıyasıya dövüşmek)
hev qefaltin l/gh 1. (birbirini) yakalamak 2. (birbirine) kenetlenmek 3. kenet gibi yapışmak (sıkı fıkı olmak), bir araya gelmek
hev ramûsîn l/gh öpüşmek
hev rastin l/gh rastlaşmak
hev rezîl kirin l/bw birbirini rezil etmek
hev şa bûn bnr hev şad bûn
hev şad bûn l/bw sevişmek
hev sal yaşıt, akran.
hev şerjê kirin l/bw boğazlaşmak (birbirini kesmek)
hev serwext kirin l/bw (birbirine) kavratmak
hev silav kirin l/bw selâmlaşmak
hev singû (an jî nîze) kirin süngüleşmek
hev tehl kirin l/bw (birbirini) incitmek, hırpalamak
hev tehm (tan an jî daf) dan itişip kakışmak, tepişmek
hev tehm dan l/bw itişmek
hev têk birin l/bw yenişmek
hev têk nebirin l/bw yenişememek
hev û din c birbiri, yek diğeri (karşılıklı olarak biri ötekini, öteki de onu) * li rûyê hev û din mêze kirin birbirlerinin yüzüne baktılar
birbiri, yek diğeri
hev û din birîn kesişmek
hev û din ditîn (birbirini) görmek 2) buluşmak, görüşmek
hev û din gewixandin boğuşmak
hev û din hêr (birbirinin) gözünü oymak (aralarında aşırı geçimsizlik olmak)
hev û din kil kirin (an jî kulandin) itişip kakışmak, tepişmek
hev û din nasîn (an jî nas kirin) tanışmak
hev û din negirt (birbirini)1) tutmamamak 2) dayanışmamak 3) tutarsız olmak (aralarında çelişik olmak)
hev û din singû (an jî nîze) kirin süngüleşmek
hev û din tehm (an jî daf) dan itişmek
hev û din xwar (birbirini) yemek * zarino ne ew dem e ku em hev û din bixwin birbirimizi yiyecek zaman değil çocuklar
hev wate anlamdaş.
hev werandin l/gh sarmaşmak
hev xistin l/gh iliklemek (düğme iliklemek)
hev xwarin l/gh (birbirini) yemek
hev zanîn l/gh (birbirini) bilmek
hev zixtandin l/gh dürtüşmek
hev ziyafet kirin 1) ziyaretleşmek, birbirini ziyaret etmek 2) gün yapmak (çoğunlukla ev hanımları için; ayın belirli günlerinde konuk ağırlamak)
hevaheng rd uyumlu (aralarında uyum olan)
hevahengî m uyumluluk
heval eş, yandaşı, arkadaş, refakatçi.
nd/nt 1. arkadaş * hevalê kar iş arkadaşı 2. arkada(birbirine karşı sevgi ve anlayış gösteren kimselerden her biri) 3. arkadaş, eş, akran 4. yoldaş (ortak bir görüşü benimseyenlerden her biri) 5. eş (karı kocadan her biri) * mêrik digote ku hevala wî li malê riya wî dipê adam eşinin onu evde beklediğini söylüyordu 6. e(birlikte yaşayan dişi veya erkek hayvandan her biri) * kevok li hevala xwe digere güvercin eşini arıyor 7. eş (oyunlarda) * hevalê xwe bineqîne eşini seç * ji xwe re hevalekî yeman niqand kendine kuvettli bir eş seçti 8. ikizlerden her biri 9.ant/m etene, döl eşi, meşime, son, plâsanta
heval girtin l/gh eşleşmek, eş olmak
eş tutmak
heval hevalê berê, ker ji kera mankerê arkadaşlardan eski olan, eşekten de merkep olandan vazgeçme
heval û hogir eş dost
hevala zarû (an jî zarok) ant etene, döl eşi, meşime, son, plâsanta
hevalan çawa kir tu jî weka wan herkesin geçtiği köprüden sen de geç
hevalane h arkadaşça
hevalbar n yük eşi
hevalbehecî rd nispetçi
hevalbehecîn rd nispetçi
hevalbehecînî m nispetçilik
hevalbehecîtî m nispetçilik
hevalbehecok rd nispetçi
hevalbehecokî m nispetçilik
hevalbehicî bnr hevalbehecî
hevalbend bağlaşık, müttefik.
nd/rd bağlaşık, müttefik (aralarında anlaşma veya sözleşme sağlanmış olan kimse veya topluluk)
hevalbendî m bağlaşıklık, mütefiklik
hevalberşo m kadın iç tumanı
hevalbiçûk ant/m etene, döl eşi, meşime, son, plâsanta, eş
hevalbûn m 1. arkadaş olma 2. eşleşme
hevalbûyîn m 1. arkadaş olma 2. eşleşme
hevalcêwî rd/nd ikiz (bir doğumda dünyaya gelen kardeş)
hevalçok bnr hevalzarok
hevalders nd/nt ders arkadaşı, sınıf arkadaşı
hevaldest rd eline mukayyet olan
hevaldoş rd/argo yiyici, sümürücü
hevaldoşk rd/argo yiyici, sümürücü
hevaldoz nd/nt dava arkadaşı
hevalê (yekî) bûn (birinin) arkadaşı olmak (birinin) yandaş olmak (birinin) eşi, dengi olmak
hevalê barê xwar tune düşenin dostu olmaz
hevalê delal aziz arkadaşım, sevgili arkadaşım
hevalê hevê araqvexwarinê kadeh arkadaşı
hevalê hevê kar kapı yoldaşı (aynı yerde veya görevlerde çalışanlardan her biri)
hevalê ji dil û can can yoldaşı
hevalê jînê hayat arkadaşı.
hevalê jiyanê (hevala jiyanê) hayat arkadaşı (karı kocadan her biri)
hevalê kar nd/nd iş arkadaşı, koldaş
hevalê kodbiqul bûn iki yakası bir araya gelmemek
hevalê leyîstikî oyun arkadaşı
hevalê li ser güçlüden yana
hevalê qirê (qijikê) her dem bi (nikul) bi gû ye rehberi karga olanın …
hevalê qirê devbigû ye rehberi karga olanın...
hevalê rê yol arkadaşı, yoldaş
hevalê serê bûn güçlüden yana olmak
hevalê sîsyareka gurî ye dokuz yorgan eskitmek (veya paralamak)
hevalê xurtan bûn güçlüden yana olmak
hevalê xwarinê yiyici
hevalê xwarinê mirûzkirî ye yiyici olan hiçbir zaman memnun olmaz
hevalê zerarok arkadaş değil arka taşı
hevalgir rd arkadaş yanlısı
hevalgirtin meşleşme, eş olma
hevalhez rd arkadaş canlısı
hevalhezî m arkadaş canlısı olma
hevalî arkadaşlık.
hevalî (i) m 1. arkadaşlık 2. eşlik
hevalî (ii) nd gelin arkadaşlarının gelin üzerine söyledikleri türkü türü
hevalînî m arkadaşlık
hevalino b arkadaşlar, çocuklar
hevalîtî m 1. arkadaşlık 2. eşlik
hevalkar (i) rz/n zarf
hevalkar (ii) nd/nt 1. iş arkadaşı, koldaş 2. iş ortağı, partner
hevalkarî m 1. iş arkadaşlığı, koldaşlık 2. iş ortaklığı, partnerlik
hevalkî h arkadaşça
hevalkiras n kadın donu, kadın tumanı, iç çamaşırı
hevalkirask n kadın donu, kadın tumanı, iç çamaşırı
hevallêyz nd/nt oyun arkadaşı
hevalnav rz/n sıfat
hevalo b arkadaş, imanım
hevalok nd/nt 1. arkadaşçık 2. ant/m etene, döl eşi, meşime, son, plâsanta
hevaloşk nd/nt arkadaşcık
hevalpişt nd/nt (birinden) sonra doğan çocuk
hevalrê nd/nt yol arkadaşı
hevalrêtî m yol arkadaşlığı
hevalserek nd/nt eş başkan
hevalserekî m eş başkanlık
hevalserok nd/nt eş başkan
hevalserokî m eş başkanlık
hevalsir nd/nt sırdaş
hevalsirî m sırdaşlık
hevaltî m 1. arkadaşlık 2. eşlik 3. yoldaşlık
hevaltî kirin l/gh arkadaşlık etmek
arkadaşlık etmek
hevaltî pê re kirin 1) arkadaşlık etmek 2) eşlik etm(bir solist, bir çalgı velya orkestra ile birlikte müzik icra etmek) * min hevaltî bi solîst re kir soliste ben eşlik ettim
hevaltî xera kirin parmak bozmak (çocuklar arasında)
hevaltîkirin m arkadaşlık etme
hevaltîya quling û rovî aldatıcı dostluk
hevalyarî nd/nt oyun arkadaşı
hevalza rd/nd ikiz (bir doğumda dünyaya gelen kardeş)
hevalzarok ant/m etene, döl eşi, eş, meşime, son , plâsanta
hevalzava n bacanak
hevalzavatî m bacanaklık
hevandin l/gh taklit etmek
hevandin (i) bnr hebandin
hevandin (ii) m taklit etme
hevanî komplo.
m koleksiyon
hevanîn uydurmak, yakıştırmak.
hevav (i) m okyanus
rd sahilde oturan kimse
hevawaz rd hemavaz (sesleri birbirine uygun)
hevaxaftin m 1. sohbet, söyleşi 2. diyalog (karşılıklı konuşma) 3. diyalog (oyun, roman, hikaye gibi eserlerde iki veya daha çok kimsenin konuşması)
l/gh 1. (birbiriyle) konuşmak 2. söyleşmek
hevayî rz/m işteş
hevayîtî rz/m işteşlik
hevbajar hemşehri.
hevbandorî m etkileşim
hevbandorî kirin l/gh etkileşmek
hevbandorîkirin m etkileşme
hevbawer rd inaçdaş
hevbawerî m inaçdaşlık
hevbêhnkirin m koklaşma
hevbehr rd ortak
hevbehrbûn m 1. ortaklık 2. ortak olma, ortak oluş
hevbêj m koro
hevbêje rz/nd sestaş, sesteş, homonim
hevbêjî m koro
hevbend nd/rd bağlaşık, müttefik
hevbend (i) rd/rz bileşik
hevbendî m bağlaşıklık, müttefiklik
hevber rd 1. karşıt, mühalif 2. karşıt, rakip 3. eşit, denk 4. eş, şirk
hevber bûn l/ngh 1. karşılaştırmak, kıyaslanmak 2. eşitlemek, denkleştirmek
hevber kirin l/gh karşılaştırmak, kıyaslamak
hevberbar rd karşılaştırılabilir
hevberbarî m karşılaştırılabilirlik
hevberbûn m 1. karşılaştırma, kıyaslanma 2. eşitleme, denkleştirme
hevberdan m 1. (birbirini) bırakma (yapışık olan bir şeyin birbirini bırakması) 2. boşanma
hevberdar rd karşılaştırmalı, kıyaslamalı, mukayeseli
hevberdarîtî m karşılaştırmalılık, kıyaslamalılık
hevberdarkî rd/h karşılaştırmalı olarak
hevberî m 1. kıyas (bir tutma, denk sayma) 2. karşılaştırma, kıyas, kıyaslama, mukayese * eger em îsal bi salên çûyî hevberî bikin, îsal hewa hîn xweş e geçen yıllara kıyas edince, bu yıl havalar iyi 3. mat eş değer
hevberî bûn l/ngh karşılaştırılmak, kıyaslanmak
hevberî hev kirin l/bw (birbiriyle) karşılaştırmak, kıyaslamak
hevberî kirin l/gh karşılaştırmak, kıyaslamak, mukayese etmek
hevberîbûn m karşılaştırılma, kıyaslanma
hevberîkirin m karşılaştırma, kıyaslama, mukayese etme
hevberîn rd paralel
hevberîtî m 1. kıyaslılık 2. mat eş değerlilik
hevberiyî rd karşılaştırmalı, mukayeseli, kıyasî
hevberker rd karşılaştırcı, kıyaslayıcı,
hevberkî rd/h karşılaştırmalı, kıyaslamalı
hevberkî bûn l/ngh karşılaştırılmak, kıyaslanmak
hevberkîbûn m karşılaştırılma, kıyaslanma
hevberkîkirin m karşılaştırma, kıyaslama
l/gh karşılaştırmak, kıyaslamak
hevberkirî rd karşılaştırmalı (karşılaştırılmış, kıyaslanmış)
hevberkirin m karşılaştırma, kıyaslama
hevbernedan m dayanışmada bulunma
hevbeş nd/nt 1. ortak, şerik 2. rd ortak (birden çok kimse, veya nesneyi ilgilendiren, onlara üzgü olan, onların katılmasıyla oluşan, müşterek) * aliyên hevbeş ên helbestvanan hene şairlerin ortak yönleri vardır
hevbeşatî m toplumculuk, sosyalizm
hevbeşayetî bnr hevbeşatî
hevbêşe meslektaş.
hevbeşî m ortaklık
hevbeşî bûn l/ngh ortaklaşmak
hevbeşî kirin l/gh ortaklaştırmak
ortaklık etmek
hevbeşîbûn m ortaklaşma
hevbeşîbûyîn m ortaklaşma
hevbeşîkirin mortaklaştırma
hevbestin m bağlaşma
hevbez rd yarıştaş
hevbezî m yarışma
hevbezm rd beraber eğlenen
hevbîn m 1. buluşma 2. görüşme
hevbîn (ii) mat/rd bakışımlı, simetrik
hevbîna giştî genel görüşme
hevbînî m 1. buluşma 2. görüşme 3. mat simetri
hevbir mat/rd kesişen
hevbîr rd düşündeş, hemfikir
hevbirîn m 1. kesişme (birbirini kesme) 2. mat kesişme
hevbûk n bacanak
hevbûkî m bacanaklık
hevc m alev, yalaz, alaz
hevcar karasaban.
n karasaban, karasaban gövdesi
hevçax çağdaş.
rd 1. çağdaş (aynı çağda yaşayan, muasır) 2. çağdaş (bulunan çağın anlayışına, şartlarına uygun olan)
hevçaxî m çağdaşlık
hevçaxî bûn l/ngh çağdaşlaşmak
hevçaxî kirin l/gh çağdaşlaştırmak
hevçaxîbûn m çağdaşlaşma
hevçaxîbûyîn mçağdaşlaşma
hevçaxîkirin m çağdaşlaştırma
hevçêker m bir halı çeşidi
hevçeng n bacanak
hevçengî m bacanaklık
hevçerx rd 1. çağdaş (aynı çağda yaşayan, muasır) 2. çağdaş (bulunan çağın anlayışına, şartlarına uygun olan)
hevçerxî m çağdaşlık
hevçerxî bûn l/ngh çağdaşlaşmak
hevçerxî kirin l/gh çağdaşlaştırmak
hevçerxîbûn mçağdaşlaşma
hevçerxîbûyîn mçağdaşlaşma
hevçerxîkirin m çağdaşlaştırma
hevcî rd hemşehri
hevcih rz/m başka bir sözcüğe köken ya da biçim bakımından benzeyen sözcük
hevcins hemcins
hevcîtî m hemşehrilik
hevcivan m 1. kurultay, kongre 2. toplaşma, toplantı 3. temerküz
hevcot kirin eşdeğer kılmak, eşleştirmek.
hevd m gergi ipi (el tezgahında)
hevda n 1. sap (iplik, tire, ibrişim gibi şeyler için) * du hevda hevrîşîm iki sap ibrişim 2. büküm (iplik, yün vb. için; bir defada eğrilmiş ip miktarı) 3. saç teli
hevdan m toplama, derleme (devşirip kaldırma)
hevdanasîn m tanıştırma
hevdayek ta jê bikişînî hezar bi hezaran pîne jê tê xwarê elbisesinden bir ip çeksen bin yama düşer
hevdayekî ziwa tê de neman iliğine kadar ıslanmak, iliğine işlemek (veya geçmek), sucuk gibi olmak (veya ıslanmak)
hevde m arış, çözgü
hevdedan m izdiham
hevdehfandin m itişme
hevdehfdan m itişme
hevdehfdayîn m itişme, itiş
hevdehirşiyayî rd yıkık
hevdel m un çorbası
hevdem muasır, çağdaş.
rd 1. çağdaş 2. mec akaran, yaşıt
hevdemî m çağdaşlık
hevdemî bûn l/ngh çağdaşlaşmak
hevdemî kirin l/gh çağdaşlaştırmak
hevdemîbûn m çağdaşlaşma
hevdemîbûyîn m çağdaşlaşma
hevdemîkirin m çağdaşlaştırma
hevden m şiir vezni
hevdeng rz/rd 1. eş sesli, sestaş, sesteş 2.wj/n uyak, kafiye
hevdengî m 1. ses uyumu 2. anlaşım, konsensus
hevderd nd/nt dertdaş
hevderdî nd/nt derrtdaşlık
hevdev rd dost
hevdij rd karşıt, rakip
hevdijî m karşıtlık
hevdîk m gölet
hevdil rd 1. gönüldaş 2. aynı anlayışı, bakış açısına sahip olan
hevdirûv rd benzeş
hevdirûvî m 1. benzeşme, benzeşim 2. benzeşlik
hevdirûvîn m benzeşme
hevdîtin görüşmek, buluşmak.
m 1. (birbirini) görme, buluşma 2. görüşme
hevdîtin pêk anîn l/bw görüşme yapmak (veya gerçekleştirmek)
hevdost rd (birbiriyle) dost olan
hevdostî m dostluk
hevdû c birbiri, birbirini (karşılıklı olarak biri ötekini, öteki de onu)
hevdûbêj m dialog
hevdudanî rd/rd bileşik
hevebilindî erd/rd eş yükselti
hevedem rd eş zaman, senkron
hevedemî rd 1. eş zamanlı, senkronik 2. sîn eşlemeli
hevedemî bûn l/ngh 1. eş zamanlılaşmak 2. sîn eşlemek
hevedemî kirin l/gh 1. eş zamanlılaştırmak 2. eşlemek (ses ile görüntü arasında gerekli bağı sağlamak)
hevedemîbûn m 1. eş zamanlılaşma 2. eş zamanlılık 3. sîn eşleme, senkronizasyon
hevedemîkirin m 1. eş zamanlılaştırma 2. eşleme (ses ile görüntü arasında gerekli bağı sağlama)
hevedemîtî m eş zamanlılık, senkroni
hevedemker rd senkronize edici, eş zamanlı hale getirici
hevedemkirî rd senkronize, eş zamanlı halde
hevedudanî rz/rd 1. bileşik 2. müteşekkil, oluşmuş
hevedudanî bûn l/ngh 1. birleşmek 2. müteşekkil olmak
hevekat rd eş zamanlı
hevekatî m eş zamanlılık
hevekatî bûn l/ngh eş zamanlılaşmak
hevekatî kirin l/gh eş zamanlılaştırmak
hevekatîbûn m 1. eş zamanlılaşma 2. eş zamanlılık
hevenav rz/n cins isim
heveng m hevenk
hevenîsk bnr hebenîsk
hevêrk m hat
hevêrk (i) m yöre
hevêrka berahî enlem.
hevêrka berahiyê enlem
hevêrka hevrast paralel.
hevêrka hevraz ast/nd boylam
hevêrke m 1. yöre 2. mat çember
hevêrkeya rojê ast güneş tekeri
hevêrkeyî rd yöresel
hevêrkeyî bûn l/ngh yöreselleşmek
hevêrkeyîbûn m yöreselleşme
hevêrkeyîtî m yöresellik
hevês m aya
hevêsa dest el ayası
hevêsa kevanê halaç yayındaki el tutma yeri
hevêsa ling ayak tabanı
hevêsa pê ayak tabanı
heveserek nd/nt eş başkan
heveserekî m eş başkanlık
heveserok nd/nt eş başkan
heveserokî m eş başkanlık
hevêz m 1. ağıl 2. yazlık mera
hevezayend rd eş cinsel
hevezayendî m eş cinselik
hevgel (i) rd aynı halktan olan
hevgel (ii) nd/nt 1. hami, koruyan (destekleyen) 2. arkadaş, dost
hevgel (iii) nd almaş
hevgel (iv) m 1. karma küçük baş hayvan sürüsü 2. rd koyunlarını aynı sürüye katan aileler 3. ortak
hevgelî (i) m 1. hamilik, korumalık 2. arkadaşlık, dostluk
hevgelî (ii) rd almaşık
hevgerm rd eş sıcak, izoterm
hevgermî m eş sıcaklık
hevgewixandin m 1. boğazlaşma 2. boğuşmak
hevgihanek rz/m bağlaç
hevgihîn m kavuşma
hevgijgijandin m didişme
hevgijgijîn m vurtut
hevgîn rz/m bağlaç
hevgir birbirine bağlı, birbirine destek veren.
rd 1. birbirini tutan, birbiriyle dayanışan 2. bağlaşık, müttefik 3. yandaş
hevgirêdan m bağ, bağlantı, ilişki 2. bağlılaşım
hevgirî m 1. bağlaşıklık 2. dayanışık 3. tutarlılık, uyumluluk 4. orantı, uygunluk 5. eşleşme, tutarlılık
hevgirîya axaftin û lêvan dudak eşleşmesi
hevgirtî rd 1. bağlaşık (karşılıklı bağımlı olan) 2. bağlaşık, müttefik (aralarında anlaşma veya sözleşme sağlanmış olan kimse veya topluluk) 3. birleşik 4. dayanışmalı 5. tutarlı, uyumlu (çelişmesiz) 6. oranlı, mütevazin
hevgirtîbûn m 1. bağlaşıklık 2. tutarlık, uyumluluk
hevgirtin m 1. (birbirine) yapışma, tutma 2. çitişme (birbirine geçip pekişme) 3. dayanışma, birbirine arka çıkma 4. bağlaşma, ittifak 5. oy birliği, ittifak * bi hevgirtin biryar dan ittifakla karar verdile 6. uyma, uyuşma, tutarlılık, uygunluk * hevgirtina vegotin û şîwazê sözdeki tutarlık ve uygunluk 7. bütünlük 8. wj birlik (konunu bir ana düşünce etrafında toplanması)
hevgirtinî m 1. bağlaşıklık 2. uyumluk 3. birlik, tamlık 4. birlik (bağlılık, benzerlik, bağlantı)
hevgirtîtî m 1. bağlaşıklık 2. tutarlık, uyumluluk 3. wj tutarlık, tutarlılık, insicam
hevgot m koro
hevguhastî m berdel
hevguhastin m berdel etme
hevguncan rd uyumlu
hevguncanî m uyumluluk
hevhatî m bakışım, simetri (iki veya daha çok şey arasındaki ölçü uygunluğu)
hevhatin m anlaşım, anlaşma
hevhebandin m (birbirini) sevme, sevişme
hevhebîn m (birbirini) sevme, sevişme
hevhelalkirin m helâlleşme
hevhembêzkirin m kucaklaşma, kocuşma, sarmaşma
hevhesû mat/rd 1. paralel, koşut 2. koşut, paralel (aynı zaman içinde gelişen, aynı özelikleri gösteren olay, düşünce vb.)
hevhesû kirin l/gh koşutlaştırmak
hevhesûbûn m 1. koşutlaşma 2. mat koşutluk
l/ngh koşutlaşmak
hevhesûkirin m koşutlaştırma
hevhesûtî fel/m koşutçuluk, paralelizm
hevhetikandin m (birbirini) rezil etme, batırma
hevhez rd (birbirini) seven, sevgili
hevhezî m (birbirini) sevme, sevişme
hevhîkarî m etkileşim
hevhîkarî kirin l/gh etkileşmek
hevhîkarîkirin m etkileşme
hevîn m sevda, aşk
hevîr hamur.
n 1. hamur 2. rd hamur (ekmek ve hamur işleri için; iyi pişmemiş)
hevîr hatin hamir kıvamına gelmek
hevîr kirin hamur yoğurmak
hevîr lê dan l/bw hamurlamak
hevîr lê xistin l/bw hamurlamak
hevîr strandin hamur yoğurmak
hevîr surandin hamur yoğurmak
hevîr tê dan l/bw hamurlamak
hevîr vekirin hamur açmak, yufka açmak
hevîr vestrandin hamur yoğurmak
hevîr wê gelek av hilîne bu hamur daha çok su alır
hevîrbirk m erişte
hevîrbûn m hamurlaşma
hevîrdar rd hamurlu
hevîrê zeliqokî özlü hamur
hevîrek m yoğurum * eger hevîrek hevîrê te hebe bir yoğurum hamurun varsa
hevîrîn rd hamurlu (hamurdan yapılma)
hevîrişk bnr hevrîşk
hevîrkar bnr hevîrker
hevîrker nd/rd hamurcu
hevîrkerî m hamurculuk
hevîrlêdan m hamurlama
hevîrlêxistin m hamurlama
hevirmîş n 1. ipek 2. rd ipek (ipekten yapılmış olan)
hevirmîşî rd ipekli (ipekten yapılmış olan)
hevirmîşim n 1. ipek 2. rd ipek (ipekten yapılmış olan)
hevirmûş bnr hevîrmî
hevîrokî rd hamursu, hamurumsu
hevîrpêj nd/nt fırında hamur işini yapan, hamuru fırına atan
hevîrtêdan m hamurlama
hevîrtirş n maya, hamur mayası
hevîrtirş kirin l/gh mayalamak
hevîrtirşkirin m mayalama
hevîrxûnik m üzerinde ekmek yapılan bez
hevirz bot/m ardıç
hevisandin l/gh nakşetmek
m nakşetme
hevişandin m ağıllama (küçük baş hayvanları ağıla koyma)
l/gh ağıllamak (küçük baş hayvanları ağıla koymak)
hevisîn m nakşolma
l/ngh nakşolmak
hevîşk m yağlı patates ezmesi, patates püresi
hevîtifaq rd müttefik, ittifaklı
hevjîn nd/nt eş, yaşam arkadaşı, hayat arkadaşı (karı kocadan her biri)
hevjiyîn biy/nd ortak yaşar
hevkar nd/nt 1. iş birlikçi 2. iş arkadaşı
hevkarî işbirliği, meslektaşlık.
m 1. iş birliği (amaç ve çıkarları bir olanların oluşturdukları çalışma ortaklığı) 2. iş birli?(bir işin çeşitli işçilerce yapılması) 3. iş arkadaşlığı
hevkarî kirin iş birliği yapmak
hevkarîgerî m etkileşim
hevkarîtî m iş birlikçilik
hevkaşkirin m 1. (birbirini) çekmek 2. çekişme
hevkerî m 1. karma küçük baş hayvan sürüsü 2. rd koyunlarını aynı sürüye katan aileler
hevkêş rd 1. dengeli (muvazeneli) 2. denktaş, denkteş 3. uyumlu, ölçülü
hevkêşan m denklem
hevkêşe mat/m 1. denklem 2. fiz den(birbirini ortadan kaldıran güçlerin sonucu olma durum)
hevkêşe bûn l/ngh denkleşmek
hevkêşe kirin l/gh denklemek, denkleştirmek
hevkêşebûn m denkleşme
hevkêşekirin m denkleme, denkleştirme
hevkêşeya întegralê mat integral denklemi
hevkêşeyî mat/rd denklemsel
hevkêşeyî kirin fiz l/gh dengelemek
hevkêşeyîkirin fiz/m dengeleme
hevkêşî m 1. denklem 2. denklik
hevkilandin m 1. itişme (birbirini itme) 2. didişme * hevkilandina partiyên siyasî siyasi partilerin didişmesi
hevkinik n hamur mayasının içinde saklanan un
hevkirî rd bakışımlı, simetrik
hevkirîtî rd bakışım, simetrik
hevkomî m temerküz
hevkûf rd denk, eş
hevkujî m boğazlaşma * hevkujiya gelan halkların boğazlaşması
hevkuştin m (birbirini) öldürme, kırışma
hevlik süpürge
hevling bacanak.
n bacanak
hevlingî m bacanaklık
hevlîz rd oyun arkadaşı, oyundaş
hevmaçkirin m öpüşme
hevmane nd/rd anlamdaş, eş anlamlı, sinonim
hevmanend rd benzeş
hevmanendî m benzeşlik
hevmînan rd 1. benzeş 2. m benzeşim
hevmînanî m benzeşlik
hevmînatî m benzeşlik
hevmînayî m benzeşlik
hevnas n tanışık
hevnas bûn l/ngh tanışmak
hevnasandin m tanıştırma
hevnasbûn m tanışma
hevnasî m tanışıklık
hevnasîn m 1. tanışma 2. bilişme
hevnasîtî m tanışıklık
hevnaskirin m 1. (birbirini) tanıma, tanışma 2. (birbirini) bilme, bilişme
hevnav n adaş
hevnavendî rd eş merkezli
hevnegir rd 1. tutarsız (uyumsuz, çelişik) 2. tutarsız, oransız
hevnegirî m 1. tutarsızlık, çelişiklik 2. tutarsızlık, tutmazlık, oransızlık
hevnegirtî rd 1. tutarsız, çatışık, çelişkili, çelişmeli (uyumsuz) 2. tutarsız, oransız * ramanên te hevnegirtî ne düşüncelerin çatışık
hevnegirtîbûn m 1. tutarsızlık, çatışıklık (birbirini tutmamazlık) 2. tutarsızlık, tutmazlık, oransızlık
hevnegirtin m 1. (birbirini) tutmama, yapışmama 2. dayanışmama 3. bağdaşmama, çatışma, çelişme (söz, iddia veya davranışların birbirini tutmamak, birbirini çelmek
hevnegirtinî fel/m çatışkı
hevnegirtîtî m 1. tutarsızlık, çatışıklık, çelişiklik 2. tutmazlık, oransızlık
hevnenêr rd simetrisiz
hevnêr mat/rd bakışımlı, simetrik
hevnêrî mat/m bakışım, simetri
hevnêriyî rd bakışımlı, simetrik
hevnihiçandin m dürtüşme
hevnîjad rd ırkdaş, soydaş
hevnîjadî m ırkdaşlık, soydaşlık
hevnikulkirin m gagalaşma
hevnîr nd/nt 1. akran, yaşıt 2. benzer
hevnîrî m akranlık, yaşıtlık
hevnişîn birlikte oturmak.
rd beraber ikamet eden
hevnîsk bnr hebnîsk
hevnişt yurttaş.
hevnivîs dosya.
hevo (i) m 1. atkı, argaç (dokuma tezgahlarında mekikle enine atılan iplik) 2. yün veya kıl dokumadan artırılmış ip 3. seçilmiş, eğirilmemiş sırım yün
hevo (ii) m ortak söylem, ortak açıklama
hevok rz/m cümle, tümce
hevoka aloz rz girişik cümle
hevoka baneşanî rz ünlem cümlesi
hevoka berevajî rz devrik cümle
hevoka dijwar rz girişik cümle
hevoka erênî rz olumlu cümle
hevoka fermanî rz emir cümlesi
hevoka hêsan (rihet) rz basit cümle
hevoka lêkerî rz fiil cümlesi
hevoka navber ara cümle
hevoka navdêrî rz isim cümlesi, ad cümlesi
hevoka navîn rz iç cümle
hevoka neyînî rz olumsuz cümle
hevoka pêreyî rz yan cümle
hevoka pêşkerî rz bildirme cümlesi
hevoka pirsê rz sooru cümlesi
hevoka pirsyarkî rz soru cümlesi
hevoka rengdêrî rz sıfat cümlesi
hevoka sade rz yalın cümle
hevoka sereke rz temel cümle
hevoka şikestî (an jî berevajî)rz devrik cümle
hevoka têkel rz karmaşık cümle
hevoka temamker rz tümleyici cümle
hevoka vehuhastinê rz alıntı cümlesi
hevoka yekgirtî rz birleşik cümle
hevokên pêreyî yên navdêrî û rengdêrî ad ve sıfat yan cümleleri
hevokên pêreyî yên pêwendiyê rz bağlantılı yan cümleler
hevokên pêreyî yên rewşîn rz durumsal yan cümleler
hevokên pêreyî yên temamker rz tümleyici yan cümleler
hevokî rd sentaktik, cümle ile ilgili
hevoknasî rz/m cümle bilgisi, söz dizimi, sentaks
hevoksazî rz/m söz dizimi, cümle bilgisi, sentaks
hevoksaziyî rz/rd söz dizimsel
hevoktî m cümlelik
hevol rd dindaş
hevolî m dindaşlık
hevor geyik veya karaca tekesi.
zo/m dağ keçisi
hevotin bnr hêvotin
hevpa bnr hempa
hevpaçkirin m öpüşme
hevpar nd/nt 1. ortak 2. rd ortak (birden çok kimse, veya nesneyi ilgilendiren, onlara üzgü olan, onların katılmasıyla oluşan, müşterek) * aliyên hevpar ên helbestvanan hene şairlerin ortak yönleri vardır 3. paydaş
hevparane h ortaklaşa, müştereken
hevparî m ortaklık
hevparî bûn l/ngh ortaklaşmak
hevparî kirin l/gh ortaklaştırmak
ortaklık etmek
hevparî lê kirin 1) iştirak etmek, katılmak 2) ortak olmak
hevparîbûn m ortaklaşma
hevparîbûyîn m ortaklaşma
hevparîkirin m ortaklaştırma
hevpay nd/nt paydaş
hevpayî m paydaşlık
hevpêçî rd ilişik
hevpêk m terkip
hevpêwend rd bağlılaşımlı
hevpêwendî m bağlılaşım, korelasyon
hevpêwendî kirin l/gh bağlılaşımlaştırmak
hevpêwendîkirin m bağlılaşımlaştırma
hevpewîr rd mubeddel
hevpeyman nd/rd bağlaşık, müttefik
hevpeymanî m bağlaşıklık, müttefiklik
hevpeyvîn söyleşi, röportaj, mülâkat.
m 1. sohbet, söyleşi 2. wj söyleşi, sohbet 3. röportaj 4. diyalog (karşılıklı konuşma) 5. diyalog (oyun, roman, hikaye gibi eserlerde iki veya daha çok kimsenin konuşması)
hevpeyvîn çêkirin ropörtaj yapmak
hevpeyvîn pê re çêkir (biriyle) röportaj yapmak
hevpeyvîn pêk anîn röportaj gerçekleştirmek
hevpeyvînkar bnr hevpeyvînker
hevpeyvînker nd/nt röportajcı
hevpeyvînkerî m röportajcılık
hevpin sırdaş.
hevpîşe rd meslekdaş
hevpîşetî m meslekdaşlık
hevpişk anonim.
nd/nt 1. ortak 2. rd ortak (birden çok kimse, veya nesneyi ilgilendiren, onlara üzgü olan, onların katılmasıyla oluşan, müşterek) * hêlên hevpişk ên helbestvanan hene şairlerin ortak yönleri vardır
hevpişkî m ortaklık
hevpişkî bûn  l/ngh ortaklaşmak
hevpişkî kirin l/gh ortaklaştırmak
ortaklık etmek
hevpişkîbûn m ortaklaşma
hevpişkîbûyîn m ortaklaşma
hevpişkîkirin m ortaklaştırma
hevpişt rd 1. birbiriyle dayanışan 2. ortak, şerik
hevpiştgirtî rd dayanışmalı
hevqas bu kadar.
hevragihan m iletişim
hevraman rd düşündeş, hemfikir
hevramanî m düşündeşlik, hemfikirlik
hevramûsîn m öpüşme
hevrast paralel.
rd paralel
hevrastin m rastlaşma
hevratî m birliktelik
hevrayî m birliktelik
hevraz erd/n bayır, yokuş, yalman
hevraz bênîşûv nabin (an jî nîn in) her yokuşun bir inişi var
hevraz bûn l/ngh 1. bayırlaşmak kdiklenmek, dikleşmek (yokuş bir duruma gelmek) * rê ji nişka ve hevraz bû yol birden dikleşti
bayır çıkmak, yokuş çıkmak
hevrazbûn m 1. bayırlaşma 2. diklenme, dikleşme
hevrazê tîk kırk merdiven
hevrê yoldaş.
nd/nt 1. yoldaş (yol arkadaşı) 2. yoldaş (ortak bir görüşü benimseyenlerden her biri)
hevreh wj/m iştikak (aynı kökten gelen kelimeri bir arada kullanma sanatı)
hevreng aynı renkten olan.
rd 1. renktaş 2. mec tekdüze, monoton
hevrengî m 1. renkdaşlık 2. mec tekdüzelik, monotonluk
hevrês m trikotaj (yırtık, sükük ve yanık yerlerin iğne ya da tığla dokuması)
hevrês kirin trikotaj yapmak
hevrêsîn örmek.
hevrêsker nd/nt trikotajcı
hevrêskerî m trikotajcılık
hevrêskirin m trikotaj yapma
l/gh trikotaj yapmak
hevrêstin m trikotaj yapma
l/gh trikotaj yapmak
hevrêtî m yoldaşlık
hevrêyî m yoldaşlık
hevrêz (i) bot/m bir tür yabanî ardıç
hevrêz (ii) rd sıradaş
hevrezan erd/n uçurum
hevrig bnr hevrik
hevrik nd/nt 1. karşıt, muarız 2. rakip 3. yarışmacı
hevrikatî m 1. karşıtlık 2. rakabet
hevrikî m 1. karşıtlık 2. rakabet, rakiplik 3. yarışma, rakabet
hevrikî (ii) m tartışma
hevrikî kirin yarış etmek
hevrikîn m 1. birbirine inatlaşma 2. zıtlaşarak tartışma
l/ngh 1. birbirine inatlaşmak 2. zıtlaşarak tartışmak
hevring m kırkı (makasa benzer araç)
hevring kirin l/gh kırkmak (hayvanın tüylerini kesmek)
hevringkirin l/gh kırkma (hayvanın tüylerini kesmek)
hevringvan nd/nt kırkıcı
hevringvanî m kırkıcılık
hevrîşim ipek, ibrişim.
n 1. ipek 2. rd ipek (ipekten yapılmış olan)
hevrîşimê kevirî jeo/m taş pamuğu, asbest, kaya lifi
hevrîşimfiroş nd/nt ipekçi (satan kimse)
hevrîşimfiroşî m ipekçilik
hevrîşimî rd 1. ipekli (ipekten yapılma) 2. ipekten, ipek özelliğni sahip olan
rd ipekli, ipekten yapılmış olan
hevrîşimîn rd ipeksi
hevrîşk m doğranmış sıcak tandır ekmeği ve yağı birbirine yedirilerek hazırlanan aş
hevrîşka kartolan patates ezmesi
hevrist bot/m bir tür yabanî ardıç
hevrizandin m tirikotaj yapma
l/gh tirikotaj yapmak
hevroşk bnr hevrîşk
hevrû rd 1. yüz yüze 2. yan yana olan
hevrû bûn l/bw yüzleşmek
hevrû kirin l/gh yüzleştirmek
hevrûbûn m yüzleşme
hevrûkirin m yüzleştirme
hevrûşî karışma, müdahale.
hevrûşî (....) hatin l/bw rast gelmek, rastlaşmak
hevs bnr heps
hevsa nd/nt 1. komşu 2. rd komşu
hevsabûn m komşuluk
hevşadbûn m sevişme
hevsal nd/nt akran, yaşıt
hevsalî m akranlık, yaşıtlık
hevşandî rd korunmuş
hevşandin m esirgeme, koruma
l/gh esirgemek, korumak
hevsar yular.
bnr hefsar
hevsarkêş nd/nt dalkavuk
hevsatî m komşuluk
hevsaz uyumlu.
rd uyumlu
hevsazî m uyumluluk
hevseng m denk, muvazene
hevsengî fiz/m denge, balans (birbirini ortadan kaldıran güçlerin sonucu olma durum)
hevser nd/nt eş (karı kocadan her biri) * hevserê min ne li malê ye eşim evde değil
hevserî m eşlik, eş olma durumu
hevşerjêkirin m boğazlaşma
hevserwextkirin m (birbirine) kavratma
hevşêwe benzer.
hevşî ağıl.
m ağıl
hevsî nd/nt 1. komşu (konutları birbirine yakın olanların birbirine göre aldıkları ad) 2. rd komşu (sınır ortaklığı bulunan)
hevşiban rd benzeş
hevşibanî m benzeşim, benzeşlik
hevşibîn m benzeşme
hevşibînî m benzeşme
hevşîk m ağıl
hevsilavkirin m selâmlaşma
hevşîn m esirgenme, korunma
l/ngh esirgenmek, korunmak
hevsîtî m 1. komşuluk (komşu olma durumu) 2. komşuluk (komşularla olan ilişki)
komşuluk etmek (veya yapmak)
hevsîtî bi hev re kir (birbiriyle) komşuluk etmek (veya yapmak)
hevşîya berê sibê hayvanların sabaha karşı dinlenmesi
hevşîya hingorî hayvanların akşamleyin dinlenmesi
hevşîya karikan çiten
hevso bnr hevsî
hevşo m ören
hevsond rd bağlaşık
hevsondî m bağlaşıklık
hevsoz rd sözleşmiş olan (birbirine söz vermiş olan)
hevta rd 1. denk, denktaş, denkteş, eş değer 2. mat bakışımlı, simetrik
hevta kirin l/gh 1. denk hale getirmek, eş değer hale getirmek 2. simetrize etmek
hevtakirî rd simetrize
hevtakirin m 1. denk hale getirme, eş değer hale getirme 2. simetrize etme
hevtayî m 1. denklik, eşdeğerlik 2. mat eş değerlik
hevtayî bûn l/ngh denkleşmek
hevtayî kirin l/gh denkleştirmek
hevtayîbûn m denkleşme
hevtayîkirin m denkleştirme
hevtayîtî m 1. denklik, eş değerlilik 2. bakışımlık
hevtehlkirin m (birbirini) incitme, hırpalama
hevtehmdan m itişme
hevtêkbirin m yenişme
hevtêknebirin m yenişememe
hevteng rd denk, eşit, müsavî
hevterazî m tevazün, dengede bulunma
hevteşe îzomorf.
hevteveyî rd kolektif
hevteveyîbûn m kolektiflik
hevtîre rd aynı kabileden olan
hevtivêk rd ittifaklı
hevtixûb rd sınırdaş
hevtixûbî m sınırdaşlık
hevtone h böylece
hevtûzik m siğil (deriden çıkan pürtüklü küçük ur)
hevûk m batak
m batak (yer)
hevûrî bnr hebûrî
hevwate eş anlamlı.
rd anlamdaş, eş anlamlı
hevwate bûn l/ngh anlamdaş olmak, eş anlamlı olmak
hevwatebûn m 1. anlamdaş olma, eş anlamlı olma 2. anlamdaşlık, eş anlamlılık
hevwatetî manlamdaşlık, eş anlamlılık
hevwelat nd/nt vatandaş
hevwelatî m vatandaşlık
hevwêne mat/m simetri
hevwerandin m sarmaşma
hevxistin m ilikleme (düğme ilikleme)
hevxur rd birbirini yiyen
hevxwarin m (birbirini) yeme
hevxwer rd 1. birbirini yiyen 2. birbiriyle geçinmeyen
hevyaz m tercih
hevyaz kirin l/gh tercih etmek
hevyazkirî rd tercihli, tercih edilmiş olan
hevyazkirin m tercih etme
hevyek rd özdeş, identîk
hevyekî m bakışım, simetri
hevyekî kirin l/gh özdeşleştirmek, özdeşleşmek
hevyekîbûn m özdeşleşme
l/ngh özdeşleşmek
hevyekîkirin m özdeşleştirme, özdeşleşme
hevyekîtî mat/m özdeşlik, identîk
hevzanîn m (birbirini) bilme
hevzava n bacanak
hevzavatî m bacanaklık
hevzayendbaz eşcinsel, homoseksüel
hevzayendbazî eş cinsellik, homoseksüellik
hevzik rd 1. karındaş 2. ikiz
rd/nd ikiz (bir doğumda dünyaya gelen kardeş)
hevzixtandin m dürtüşme
hew bnr heb (I)
1. artık (bundan böyle, sonra, yeter, gayrı) 2. asla, bir daha, hiçbir zaman, ebediyen (olumsuz cümlelerde) 3. o kadar * ji niha û pê ve piyê te hew here wê derê! bundan böyle onlara gitmeceksin, o kadar! 5. bitmişi (pazarlıkta bir şeyin son fiyatı) 6.b pes (şaşmayı anlatır) * hew, ev qas jî pes doğrusu
hew bûn l/ngh bitmek
hew ew qas jî 1) pes doğrusu 2) yok devenin başı (veya nalı)
hew hatin milê (yekî) elinden o kadarı gelmek, gücü o kadarına yetmek
hew hemilandin baklayı ağzından çıkarmak (sabrı tükenip o zamana kadar söylemediği bir şeyi söylemeye başlamak)
hew ji me tê 1) ne çare 2) benden bu kadar, ben şahımı (veya şeyhimi) bu kadar severim (bundan daha çok özveride bulunnamam)
hew kirin (i) l/gh derlemek, devşirmek, toplamak
hew kirin (ii) m 1. pes etme (ancak bu kadarı olur deme) 2. geçme (bir şeyi bundan sonra yapma durumunda olmama)
l/gh 1. pes etmek (ancak bu kadarı olur demek) 2. geçmek (bir şeyi bundan sonra yapma durumunda olmamak) * ez hew van karan dikim benden geçti, bu işlere artık girişemem
hew qeweta (yekî) gihîştin (...) gücü o kadarına yetmek
hew qeweta min digire benden bu kadar (ben) şahımı bu kadar severim
hew xwe ragirtin sabrı taşmak (veya tükenmek)
hew xwe ragirtin stêrk barandin göz yaşlarına engel olamamak (veya yaşlarını tutamamak)
hewa hava.
mzk/m 1. hava (müzikte tür) * serhawa uzun hava 2. hava, ezgi
m 1. hava (hava yuvarını oluşturan, bütün canlıların solunumuna yarayan renksiz, kokusuz, akışkan gaz karışımı) 2. hava (bütün meteorolojik olaylar) * îro hewa xweş e bu gün hava güzel 3. hava (canlıların üzerindeki etkisine göre hava yuvarının durumu) * hewaya vir zivr e buranın havası sert 4. hava (gök yüzü) * li hewayê ewr nîn e havada bulut yok 5. hava (çevreyi kuşatan boşluk) * toz û dûman li hewayê difirfirin tozlar havada uçuşuyor 6. hava (gök doğrultusu) * milê xwe ber bi hewayê ve bilind kir kolunu havaya doğru kaldırdı 7. hava (esinti) * îro hewa nalibite bu gün hava kıpırdamıyor 8. hava (boş, sonuçsuz) * tiştên ku dibêje tevde hewa ne söyledikleri hepsi hava 9. lâf * nizanim dê filan tiştî bike û bêvan tiştî bike, tev jî hewa ye şunu yapacakmış bunu yapacakmış, hepsi lâf 10. mec hava, atmosfer * hewaya siyasî siyasi atmosfer
hewa (i) bnr awa
hewa (iv) m devre, dönem
hewa bûn (biri) hava almak (umduğunu bulamamak) * hewa bû ne? havanı aldın değil mi? 2) buz üstüne yazı yazm(bir kimseye etki yapmayan sözler söylemek)
hewa bûn hişkesayî (hava) ayaza çekmek
hewa dan (...) bj hava vermek, oksijen vermek
hewa girtin hava almak (içine hava girmek)
hewa guhartin hava değiştirmek (iklimi değişik bir yere gidip bir süre oturmak)
hewa jê berdan hava boşaltmak
hewa jê çûn hava kaçırmak
hewa jê derketin l/bw sönmek (havası kaçıp şişkinliği inmek)
1) sönmek (havası kaçıp şişkinliği inmek) 2) hava kaçırmak
hewa ketin l/gh 1. havalanmak 2. tırmanmak (dik bir yere çıkmak)
hewa ketin (tiştek) (bir şey) hava almak (içine hava girmek)
hewa lê xistin (an jî dan) hava vermek, hava basmak
hewa ne xweş bûn hava bozmak (havada yağmur veya fırtına belirtileri gözükmek)
hewa stend (biri) hava almak (açık havada gezmek) (tiştek)
(bir şey) hava almak (içine hava girmek) * penêr hewa stendiye peynir hava almış
hewa xweş bûn hava açmak (veya açılmak)
hewa ya (tiştekî an jî yekî) lê xist (biri, bir şey) burnunda (veya gözünde) tütmek
hewa ya bêewr bulutsuz hava, açık hava
hewa ya berfê karlı hava, kar havası
hewa ya biewr 1) bulutlu hava 2) limonî hava
hewa ya govendê oyun havası
hewa ya hildim hareketli hava
hewa ya hilkutok ritmik melodi
hewa ya hişk (an jî ziwa) kuru hava
hewa ya mirinê ketin ser (yekî) ölüm sesizliği kapmak
hewa ya sar soğuk hava
hewa ya sivik hareketli hava
hewa ya zivr sert hava
hewa ye davul tozu (gerçekleşmesi imkansız durumlar için söylenir)
hewadar rd 1. havalı (herhangi bir nitelikte havası olan) 2. havadar, yeleç, yeleğen, yeleken (iyi, temiz, hava alan) 3. havadar, ferah * bexçeyeke hewadar ferah bir bahçe
hewadar bûn l/ngh havalanmak, havadar olmak
hewadar kirin l/gh havalandırmak, havadar etmek
hewadarbûn m havalanma, havadar olma
hewadarker tek/m havalandırıcı
hewadarkirin m havalandırma, havadar etme
hewadîs m havadis
hewager nd/nt 1. havacı (hava taşıtlarında görevli kimse) 2. havacı (hava kuvvetlerine bağlı asker)
hewagerî m 1. havacılık 2. havacılık (havada uçma tekniği, havacının yaptığı iş)
hewaguhêrî m hava değişimi, tebdilhava
hewaguhêzî m hava değişimi, tebdilhava
hewajêderketî rd sönük (şişkinliği inmiş)
hewajêderketin m sönme (havası kaçıp şişkinliği inme)
hewajo bot/m rengi su yosuna benzeyen, yere yatık ve yaprakları tüysüz olan bu bitkinin kökleri halk hekimliğinde kullanılır
hewaketin m 1. havalanma 2. tırmanma (dik bir yere çıkma)
hewal (i) bnr haval
hewal (ii) n 1. hal, durum 2. ehval
hewal (iii) rd hamile
hewale m 1. havale (devretme, sorumluluğuna bırakma) 2. havale (banka, postane vb. aracılığıyla gönderilen para) 3. havalename, havale 4.rd havale (yüksek ve büyük bir görünüşü olan) * cihekî ku ji gund re hewale ye köye havale bir yer
hewale (ii) rd havaleli * bar hewale ye, bila haya şofêr jê hebe yük havaleli, arabacı dikkat etsin
hewale hatin havale gelmek
hewale kirin l/gh havale etmek, yüz etmek
1) havale etmek, devretmek * min kirina vî karî hewaleyî wî kir bu işin yapılmasını ona havale ettim 2) havale etmek (yollamak, göndermek) * belge hewale kirine cem mudir belgeleri müdüre havale etmişler
hewale şandin (hinartin an jî verê kirin) havale göndermek (veya yollamak)
hewale ya postayê posta havalesi
hewale yî (cihekî an jî yekî) kir (birine veya bir yere) havale temek
hewale yî ser dilê (yekî) kirin can evine indirmek
hewale yî şîrê (kesekî) kir (bir işi, birinin) sütüne havale etmek
hewaledar rd havaleli
hewalekirin m havale etme, yüz etme
hewalename m havalename
hewalnêr nd/nt haberci, muhabir
hewalnêrî m habercilik, muhabirlik
hewamte m avanta
hewan (i) bnr heban
hewan (ii) m düşünce
hewan (iii) m havan
hewan (iv) m tütün doğrama makinesi
hewanas nd/nt hava bilimci, meteorolog
hewanasî m 1. hava bilgisi, meteoroloji 2. havacılık, aeroloji * kursiyê hewanasiyê havacılık kürsüsü
hewandî rd 1. barındırılmış 2. ağırlanmış (konuk edilmiş) 3. ihtivalı
hewandin l/gh 1. barındırmak 2. ağırlamak (barındırmak, yatırmak) * hûn mêvanan dihewînin? misafir ağırlıyor musunuz? 3. içermek, ihtiva etmek
hewandin (i) bnr hebandin
hewandin (ii) m 1. barındırma 2. ağırlama (barındırma, yatırma) 3. içerme, ihtiva etme 4. yataklık, suçluları barındırma
hewanuma m atmosfer olaylarını gösteren alet
hewapîvan m aylak aylak gezme
hewar bnr hawar 1. imdat 2. çağrı hawar
hewarî (i) bnr hawarî
hewarî (ii) nd 1. havari (Hz.İsa’nın on iki yardımcısından her biri) 2. mec havari (bir öndere bağlı, onun inanç veya düşüncelerini yayan kimse)
hewat m sabır, dayanç (olacak veya gelecek bir şeyi telâş göstermeden bekleme) * hewata mirov namîne insanın dayancı kalmıyor
hewata (yekî) neman sabrı taşmak (veya tükenmek)
hewata (yekî) tune bûn sabırsız olmak
hewavan nd/nt havacı (hava kuvvetlerine bağlı asker)
hewawîlke m uçurtma
hewayî rd havaî (hava ile ilgili, havada bulunan)
hewbûn m bitme
hewbûyîn m bitiş
hewcan m elti
hewcanî m eltilik
hewcar n saban, karasaban
hewce muhtaç, lüzum, lazım.
nd1. gerek, icap 2. rd gerekli, lüzumlu, lâzım 3. yüküm, mecburiyet 4.rd muhtaç
hewce bike neke gerekli gereksiz, lüzumlu lüzumsuz, sıralı sırasız
hewce bûn l/ngh gerekmek * ji bo zewicînê pere hewce ye evlenmek için para gerekiyor
1) lâzım olmak 2) muhtaç olmak
hewce dîtin gerekli görmek (veya bulmak), hacet görmek
hewce kirin l/gh 1. gerekmek, icap etmek, lüzum etmek
gerekmek, lâzım gelmek
hewce kirina hilanîna xuslê su iktiza etmek 2. muhtaç etme
hewce li elbê digere, elb li hewce nagere dağ yürümezse, abdal yürür
hewce nake gerekmez, lâf değil!
hewce nake, em bi (wî) dizanin ku çi mal e gülü tarife ne hacet, ne çiçektir biliriz
hewce neman gerek kalmamak, mahal kalmamak
hewce pê dîtin gerek görmek
hewce pê hebûn l/bw gerekli olmak, ihtiyaç olmak
hewce pê neman hacet kalmamak, gereği olmamak
hewce pê tune gerek yok, hacet yok
hewcebûn m gerekme
hewcedar nd/nt muhtaç
hewcedar bûn muhtaç olmak
hewcedarî m 1. ihtiyaç, gereksinme, gereksinme, eksik (ihtiyaç duyulan şey) * kêmasiyên malê pir in evin eksikleri çok 2. gereklilik 3. muhtaçlık
hewcedarî (yekî) kir (birine) muhtaç etmek
hewcedarî pê bûn 1) ihtiyaç duyulmak 2) bakmak (yapılabilmesi bir şeye bağlı olmak) * ji bo vî karî hewcedarî bi pênc milyonan heye bu iş beş milyona bakar
hewcedarî pê çêbûn ihtiyaç duymak
hewcedarî pê hebûn ihtiyaç olmak
hewcedarî sedeqeyan bûn sadakaya muhtaç olmak
hewcehî m gereklilik
hewcehî pê nîn e gerek yok
hewcek nd/nt muhtaç
hewcek li elbê digere, elb li hewcek nagere dağ yürümezse, abdal yürür
hewceker rd gerektirici, gerektiren, gereken, gerekli olan, muktezi
hewçêker m bir halı ismi
hewcekî m muhtaçlık
hewcekirin m 1. gerekme, icap etme, lüzum etme 2. muhtaç etme
hewcetî m 1. gereklik, lüzum, icap 2. ihtiyaç, gereksinme, gereksinim 3. mecburiyet, zaruret
hewcetî pê çêbûn ihtiyaç duymak
hewcetî pê dîtin l/bw gereksemek, gereksinmek
gerekli görmek (veya saymak), hacet görmek
hewcetî pê hebûn ihtiyaç olmak
hewcetî pê nedîtin lüzum görmemek
hewcetîbûn m gereklilik
hewceyî m 1. gereklik, lüzum, icap 2. ihtiyaç, gereksinim, gereksinme
hewceyî (yekî) kir (birine) muhtaç etmek
hewceyî nemerdan bûn namerde muhtaç olmak * şûyê min jî dê ji min re şû be û me hewceyî nemerdan neke kocam da koca olacak ve bizi namerde muhtaç bırakmıyacak
hewceyî nemerdan kirin namerde muhtaç bırakmak
hewceyî pê çêbûn ihtiyaç duymak
hewceyî pê dîtin lüzum görmek
hewceyî pê hebûn ihtiyaç olmak, gerekli olmak
hewceyî xeberdanê nake! sözü mü olur?
hewçhar bnr hîçhar
hewcihar bnr hîçhar
hewcok nd/nt muhtaç
hewcokî m muhtaçlık
hewd (i) n tarh, fidelik, fide tarhı
m havuz, yalak
hewd (iii) m dibek
hewdal m bir tür yemek
hewdan m saldırı
hewdank m pekmez ve undan yapılan bulamaç şeklindeki bir tatlı
hewdel (i) m ağaçtan küçük hamur teknesi
hewdel (ii) m 1. bulama, bulamaç (koyu pekmez) 2. un, yağ, şeker (bazen pekmez) ile yapılan bir tür mühalebi 3. un çorbası
hewdik (i) m 1. obruk, doğal çukur 2. kayalarda doğal su yalağı
hewdik (ii) m taraçada yüksek düzlük
hewdik (iii) m kap (köpek için)
hewdilandin m bulandırma
l/gh bulandırmak
hewdilî rd bulanık
hewdilîn m bulanma
l/ngh bulanmak
hewê hava.
hewe m kayırma, iltimas
hewêc baklagiller.
hewedar iltimaslı.
rd kayırıcı, iltimaslı
hewêdar havadar.
hewedarî iltimas.
m 1. kayırıcılık 2. iltimas, arka çıkma
hewedarî kirin l/gh kayırmak, iltimas etmek, iltimas geçmek
hewedarîkirin m kayırma, iltimas etme, iltimas geçme
hewêdî bot/m iyi bir buğday türü
hewêdî (i) rd çok sevilen, bulunmaz şey (yiyecek için)
hewej m şaka
heweng m hevenk
hewer m talim
hewêrde çalı kuşu.
zo/m çalı kuşu (Troglodytes)
hewêrk bnr hewêrke
hewêrke m yöre, mıntıka
hewêrnasî çevrebilim.
hewêrparêzî çevrecilik, yörecilik.
hewes m 1. heves, istek 2. heves (gelip geçici istek) 3. özenti 4. şaka
hewes bûn, bûn bera şaka iken kaka olmak (veya şakayı kakaya çevirmek)
hewes jê re hatin hevesine düşmek
hewes kirin heveslenmek, yeltenmek.
l/gh 1. heveslenmek 2. özenmek 3. şaka yapmak
şaka yapmak
hewes pê kirin l/bw şakalaşmak
şaka etmek
hewes û henekên keran eşek şakası
hewesa (tiştekî) kirin bir şeye istek duymak
hewesa (yekî) şikandin hevesini kırmak
hewesa mirov jê re hatin istek duymak, heveslenmek
hewesa xwe bi (yekî) anîn (birine) öykünmek
hewesa xwe jê stendin hevesini almak
hewesandin m heveslendirme, özendirme
l/gh heveslendirmek, özendirmek
hewesbaz rd hevesli
hewesbazî m 1. heveslilik 2. m zevk oyunları
hewesdar amatör, hevesli.
nd/rd 1. hevesli, istekli 2. özenci, özengen
hewesdarî m 1. heveslilik 2. özencilik, özengenlik
hewesdarî kirin l/gh heveslendirmek
hewesdarîkirin m heveslendirme
hewesên (wî) dilê (yekî) girtin şakaları birine dokunmak
hewesên xwe pê kirin 1) alay etmek, dalga geçmek 2) gönül eğlendirmek, dalga geçmek (geçici sevgi ilişkisi kurmak)
heweskar rd 1. heveskâr, hevesli 2. özentici
heweskarî m 1. heveskârlık 2. özenticilik
hewesker rd şakacı
m şakacılık
heweskirin m 1. heveslenme 2. özenme 3. şaka yapma
hewesmendî m ilgi alanı, heves
hewespêkirin m şakalaşma
hewêvanî havacılık.
hewêzar bot/m halk hekimliğinde yara sağaltıcı olarak kullanılan bir bitki
hewêzî m telâfi
hewêzîker rd telâfi edici
hewgeşt m arena
hewhew nd havhav (çocuk dilinde köpek)
hewî m 1. dayanç, çıdam, sabır (olacak veya gelecek bir şeyi telâş göstermeden bekleme) 2. avunç, avuntu
hewî (i) m kuma
hewî (iii) m 1. barınma 2. davarları içeride barındırma mevsimi
hewî kirin m sabretme
l/gh sabretmek
hewî ya (yekî) anîn (birini) avutmak 2) teselli etmek (veya vermek)
hewî ya (yekî) hatin avunmak
hewî ya (yekî) nehatin sıkılmak, canı sıkılmak
hewî ya (yekî) pê anîn avundurmak
hewî ya (yekî) pê hatin avunmak, huzur bulmak, rahatlanmak
hewî ya xwe anîn avunmak, oyalanmak
hewî ya xwe pê anîn avunmak, teselli bulmak
hewidî bnr hewêdî
hewij m kışkırtı
hewijandî rd kışkırtılmış
hewijandin m kışkırtma
l/gh kışkırtmak
hewijîn m kışkırtılma
l/ngh kışkırtılmak
hewilandin bnr hemilandin
hewîn niyaz.
m niyaz
l/ngh 1. sabretmek 2. sakin olmak, sakinleşmek, sakin duruma gelmek * de bihewe ji xwe re biraz sakin ol ya
hewîn (i) bnr hebîn
l/ngh 1. barınmak 2. içermek
hewîn (iii) m 1. barınma 2. içerme
hewîn (iv) m 1. sabır, dayanç, çıdam 2. sakin olma, sakinleşme, sakin duruma gelme
hewîn kirin niyaz etmek (veya eylemek)
hewîna (yekî) hatin avunmak
hewîna (yekî) nehatin sıkılmak
hewîner rd muhtevi, içine alan, ihtiva eden
hewing m 1. korunak 2. koruncak
m 1. barınak 2. toplanma yeri
hewînî m 1. sabır, dayanç, çıdam * hewîniya min nayê canım sıkılıyor 2. avuntu
hewînî pê hatin avunmak, oyalanmak
hewiqandin m oyalama
l/gh oyalamak
hewiqîn m oyalanma
l/ngh oyalanmak
hewirandî rd doğranık, doğranmış olan
hewirandin (i) m altına ederek pislenme, bulaşılma (çocuklar için)
l/gh altına ederek pislenmek, bulaşılmak (çocuklar için)
hewirandin (ii) m 1. kırıklama, ufalama 2. ovalama (ufak parçalara ayırma) 3. doğrama (ekmek vb.yi keserek parçalama) 4. kazıma (sertçe ovma)
l/gh 1. kırıklamak, ufalamak 2. ovalamak (ufak parçalara ayırmak) 3. doğramak (ekmek vb.yi keserek parçalamak) 4. kazımak (sertçe ovmak)
hewirgeh m barınak
hewirîn m 1. kırıklanma, ufalanma 2. doğranma
l/ngh 1. kırıklanmak, ufalanmak 2. doğranmak
hewirmiş n yumuşak ve tatlı yiyecek
hewirmîş bnr hevrîşim
hewis bnr his û hewis
hewîş m dua
hewîş kirin dua etmek
hewisandin m öğretme, öğretiş
l/gh öğretmek
hewişandin m kurutma
l/gh kurutmak
hewisî rd öğrenmiş, bellemiş olan
hewisîn alışmak.
m 1. öğrenme, öğreniş 2. özenme 3. alışma
l/ngh 1. öğrenmek * dersa xwe bihewise dersini öğren 2. öğrenmek (beceri, yetenek kazanmak) 3. öğrenmek (haber almak) * min lê kola, lê ez tu tiştekî nehewisîm araştırdım ama hiçbir şey öğrenmedim 4. özenmek 5. alışmak
hewişîn m kuruma
l/ngh kurumak
hewisîner rd öğretici
hewisînerî m öğreticilik
hewişk m patates ezmesi
hewîşker nd/nt duacı
hewiyayî rd barınmış olan
hewiye kirin l/gh avunmak
hewiyekirin m avunma
hewiz m 1. havuz 2. der havuz (büyük gemilerin onarılmak için çekildikleri yer)
hewker m bahçe içinde ekilen küçük alan
hewkirî rd derlenik, devşirilmiş, toplanık
hewkirin (i) m derleme, devşirme, koparma
hewl çaba, gayret.
m 1. çaba, gayret * bi hewleke hindik mirov dikare ji heqê wî karî derkeve az bir gayretle bu işin üstesinden gelinebilir 2. çaba, uğraş
hewl (ii) rd şaşı
hewl (iii) m 1. kemal, kıvam * ketiye hewla xwe kıvamına girmiş * zarok hatine hewlê çocuklar kemale ermiş 2. durum (istenilen düzey) * heta min ew anî hewlê onu bu kıvama getirene kadar…
hewl bûn l/ngh şaşılaşmak * çavên wî hewl bûbûn gözleri şaşılaşmıştı
hewl dan l/gh çabalamak, gayret etmek (bir işi başarmak için uğraşmak)
çaba göstermek, çabalamak
hewlbûn m şaşılaşma
hewlbûyîn m şaşılaşma
hewldan m çabalama
hewldana taybetî özel çaba.
hewldar gayretli, müteşebbis.
rd 1. çaba gösteren, gayretli 2. müteşebbis
hewldarî m gayretlilik
hewldayîn m çabalanış
hewlder rd çabalayıcı
hewldêr bnr hewlder
hewle m helva
hewlêr Erbil.
hewlî (i) m avlu
hewlî (ii) m şaşılık
hewlîcan m kayısı ağıcı kökü
hewm m 1. birikme, üşüntü 2. toplanma yeri 3. corum * hewma masiyan balık corumu
hewma masiyan nd balıklava
hewmî ser (cihekî) bûn akın etmek (toplu olarak gitmek, üşüşmek)
hewn m akıl
hewn (i) m çağ, form (istenilen düzeyde, kıvamında) * tam di hewna xwe de ye tam formunda
hewn (ii) n akıl
hewnas n ekin biçicilerin başı
hewngir rd 1. akılcı 2. sos akılcı, rasyonalist
rd akılcı
hewngirane h ussal, akilane olarak
hewngirî m 1. akılcılık, akılcılıkla ilgili 2. sos akılcılık, rasyonalizm
m akılcılık 2.
hewnî m 1. sabır, dayanç, çıdam 2. avunç, avuntu
hewnîya (yekî) anîn 1) avutmak 2) teselli etmek
hewnîya (yekî) hatin avunmak, teselli bulmak
hewnîya xwe pê anîn avunmak, teselli bulmak
hewo n havhav, köpek (çocuk dilinde köpek)
hewom m öfke, kızgınlık
heworî bnr hebûrî
hewq sebze bahçesi.
hewq (i) m yün topağı * hewqa hiriyê yün topağı
hewq (ii) m teraça, seki, yüksek düzlük
hewq (iii) m sap taşımada kullanılan araç
hewqe m okka 1, 5 kilo
hewr kavak, sünger.
kavak; populus
rd şaşı
hewr (i) bnr ewr
hewr (ii) bot/n kavak
hewr (iii) m sünger
hewr bûn ş aşılaşmak
hewra m sinagog
hewranî m harmani, harmaniye, pelerin
hewreban iç merdiven.
n dam
hewrek zo/n sünger
hewrekdar rd süngerli
hewrekfiroş nd/nt süngerci (satan kimse)
hewrekfiroşî m süngercilik
hewrekgir nd/nt süngerci (sünger avlayan)
hewrekgirî m süngercilik
hewrekkir nd/nt süngerci (satın alan)
hewrekkirî m süngercilik
hewrekoyî rd süngersi
hewrekzan nd/nt sünger bilimci
hewrekzanî m sünger bilim
hewrezan m uçurum
hewrik n 1. kırıntı, doğram, ufantı (ekmek ufağı) 2. döküntü, süprüntü
hewrikandin m 1. kırıklama, ufalama 2. ovalama (ufak parçalara ayırma) 3. doğrama (ekmek vb.yi keserek parçalama) 4. kazıma (sertçe ovma)
l/gh 1. kırıklamak, ufalamak 2. ovalamak (ufak parçalara ayırmak) 3. doğramak (ekmek vb.yi keserek parçalamak) 4. kazımak (sertçe ovmak)
hewrikîn m 1. kırıklanma, ufalanma 2. doğranma
l/ngh 1. kırıklanmak, ufalanmak 2. doğranmak
hewş avlu.
m avlu
hewsale m havsala (zihnin bir şeyi anlama ve kavrama yetisi) * hewsaleya min têrî nake benim havsalam almıyor
hewşan m dışarda yatma mevsimi
hewşe m ağıl
hewşek nd biraz * hewşek li cem me ma biraz yanımızda kaldı
hewsele m kursak
hewşeng m 1. arena 2. stadyum
hewşenga hespan nd hipodrom
hewser bnr hevser
hewşfireh rd geniş avlulu
hewşû m ağıl
hewt (i) m 1. küvet 2. yalak (taştan su yalağı)
hewt (ii) m havlama
hewtandin m havlatma
l/gh havlatmak
hewtehewt m 1. havlama 2.argo laklak etme
hewtehewt kirin 1) havlamak 2)argo çan çan etmek, laklak etmek, havlamak
hewtî m 1. dayanç, sabır, çıdam 2. avunç, avuntu
hewtî kirin l/gh çıdamak
hewtik (i) m bahçe
hewtik (ii) m 1. yalak (taşlarda) 2. doğal yağmur birikinti çukuru, kayalarda doğal su yalağı
hewtîkirin mçıdama
hewtim m sadaka
hewtîn m havlama, ürüme
l/ngh havlamak, ürümek * seyê ku bireye nayê mirovan ürüyen köpek ısırmaz * şûşt ji heriyê avête ser kema diriyê ürümesini bilmeyen köpek sürüye kurt getirir
hewtînî m havlama
hewtîya (yekî) anîn 1) avutmak 2) teselli etmek (veya vermek)
hewtîya xwe pê anîn avunmak, teselli bulmak
hewtûş m tecavüz
hewut m kışkırtı, kışkırtma
hewutin m kışkırtma
l/gh kışkırtmak
hewutker nd/nt kışkırtıcı
hewutkerî m kışkırtıcılık
hewutvan nd/nt kışkırtıcı
hewze erd/m havza
hewzêl m yazın çalı çırpıdan yapılan çardak (üstünde yatılır)
hewzeya valakirinê erd boşaltma havzası
hey rd diri, canlı
m 1. binek (hayvanı) 2. yılkı (hayvanı başıboş bir şekilde çöle salma)
b 1. hey, a (seslenmek, ilgi veya dikkat çekmek için) * hey birawo a birader 2. hey (sitem, yakınma, azar, beğenme gibi çeşitli duyguları anlatan cümlelerde) * hey kurikê bêaqil hey akılsız çocuk
hey bûn l/ngh dirilmek, canlanmak
dirilmek
hey car tümden
hey car agir xweş kirin 1) ortalığı kızıştırmak 2) üstüne tuz biber ekmek
hey car bi kêr nehatin yüzüne bakılmaz
hey car derdê (yekî) giran kirin yaraya tuz biber ekmek
hey car edem kirin kafa göz yarmak, kuşa benzemek (veya dönmek)
hey car herimandin kafa göz yarmak (berbat etmek)
hey car lewitandin kafa göz yarmak (berbat etmek) (tiştek)
işi yüzüne gözüne bulaştırmak
hey car nabe olacak gibi değil
hey car xera bûn beter olmak
hey car xera kir (bir işi) piç etmek (tiştek)
hey car xweş kirin üzerine tuz biber ekmek
hey car zêde kirin üstüne tuz biber ekmek
hey car zortir bûn (iş) sarpa sarmak
hey dadan l/gh nara atmak, çağırıp bağırmak
hey êşa mirîşka pê ketiyo be hey ölet hastalığına yakalasıcası
hey gidi hey gidi 3. bre 4. hay * hey Xwedê aqil bide te hay Allah sana akıl versin 5. yahey 6. de, ha * xwar û hey xwar yedi de (veya ha) yedi 7. wj ey (kendisine seslenilen kimse, nesne vb.nin adının başına getirilerek anlamı güçlendirir) * hey mirovên ku ji bo van xakan serê xwe danîne ser xaka sar ey bu topraklar için toprağa düşmüş insanlar 8.madem, nasılsa
hey gidi hey hey gidi hey
hey kirin yılkıya salmak
diriltmek
hey kirin (i) l/gh diriltmek
hey kirin (ii) l/gh höykürmek
hey taviya heyva gulanê mala te dayo evine sel basasıca
hey û hey 1) daima 2) hant hant * dibêje pere û hey pere para diye hant hant ötüyor
hey û ney varı yoğu, herşeyi
hey wax b eyvah
ünlem
hey wayê b eyvah
ey vah
hey xera kirin beter etmek, kuşa benzetmek (veya döndürmek)
hey xwedê hay Allah
hey xwedê derî lê dadayo soyu sopu koruyusuca
heya dek, kadar.
m 1. afret, ut yeri 2. haya, utanma duygusu
1. dek, değin, kadar 2. dek, kad(bir işin bittiği noktayı veya zamanı anlatır) * hilkişiya heya serê gir tepeye dek çıktı 3. g hatta, ta
heya (i) ant/n haya, taşak
heya aqilê paşîn hatê pêşîn çû iş işten geçmek, son pişmanlık fayda etmez
heya bi heyayê sonsuza dek
heya jê hatin gücü yetene dek
heya kefa dest reş nebe tehma dev xweş nabe çalışmayan rahat yüzü görmez
heya ker cihê lingê xwe nebîne danayne eşek bile ihtiyatlı davranır
heya ku ta ki
heya mirinê çav li kirinê yaşına bakmadan habire çalışmak
heya xweş sonsuza dek
heya xweş be 1) yaşadığı sürece, sağ oluncaya dek 2) sonsuza dek (bilinmez bir zamana kadar)
heya xweş bûn yaşadığı sürece, sağ oluncaya dek
heya ya xwe avêtin ar damarı çatlamak
1) ölçüyü kaçırmak, aşırıya gitmek 2) ar ve hayâ perdesi yırtılmak, keçeyi suya atmak, perdesini yırtmak, utanması sıkılması kalmamak, yüzsüzleşmek (yek)
heya ya xwe li eniya xwe xistin haya perdesi yırtılmak
heyaavêtî rd perdesi yırtık (veya sıyrık)
heyahey nd hey hey
heyam m 1. zaman, çağ 2. çağ, mevsim * heyama gulan gül mevsimi 3. zaman, mevsim (bazı atmosfer olaylarının en çok belirdikleri zaman) * heyama baranê yağmur mevsimi 4. zaman, mevsim (herhangi bir ekimin yapıldığı veya bir ürünün yetiştiği dönem) * heyama firingiyan domates mevsimi 5. zaman, mevsim (herhangi bir şeyin etkinlik dönemi, sezon) * heyama şanogeriyê tiyatro mevsimi 6. mec zaman, mevsim (yaşam bölümü) * kalîtî heyama jiyînê ya zivistanê ye yaşlılık yaşamın kış mevsimidir 7. jeo zam(bir katmanın oluştuğu süre) 8. ast zaman 9. dönem, devre (belli özellikleri olan zaman parçası) 10. dön(bir çağ içinde belli özellikleri olan sınırlı zaman süresi) * heyama meşrûtiyetê meşrutiyet dönemi 11. dönem, devre (yasama meclisinin iki seçilişi arasındaki zaman süresi) 12. dön(bir yıl içindeki iki ayrı öğretim süresi) * ezmûnê heyama zivistanê kış dönemi sınavları 13. devir, çağ * em di heyama atomê de ne atom çağındayiz
heyama (tiştekî) çûn (an jî derbas bûn)(bir şeyin) zamanı geçmek (bir şeyin) zamanı geçmek (mevsimi geçmek)
heyama berexêrbûnê nekahet devresi
heyama cotan çift zamanı
heyama hîndekariyê öğretim dönemi (veya devresi)
heyama nemir ölü mevsim
heyamî rd 1. zamansal 2. dönemsel
heyanî 1. dek, değin, kadar * heyanî saet dehan li kuçeyan geriya saat ona kadar sokakları gezdi * ji serê sibehê heyanî êvarê sabahtan akşama kadar * heyanî vir buraya değin 2. dek, kad(bir işin bittiği noktayı veya zamanı anlatır) * hilkişiya heyanî serê gir tepeye dek çıktı 3. g ta, hatta
heyanî çokê (an jî kabokê) diz boyu
heyanî jinûyan (an jî kabokê) diz boyu
heyanî ku ta ki
heyas ayak parmaklarının ucu.
heyase bele takılan süslü kemer.
m kemer, kayış (bele dolayarak toka ile tuturulan bel bağı) * heyaseya zêr li pişta xwe vebeste altın kemeri beline bağla
heyat m 1. hayat, yaşam, dirim 2. hayat, yaşam (doğumdan ölüme kadar geçen süre, ömür) 3. hayat, yaşam (hayat biçimi, içinde yaşanılan şartların bütünü) * heyata li gund jî qey heyat e! köy hayatı da hayt mı! 4. hayat, yaşam (meslek ve durum) * hayata mamostetiyê öğretmenlik hayatı 5. hayat, yaşam (geçim şartların tümü) * heyata xwe bi nivîsarên xwe didomîne hayatını yazılarıyla kazanıyor 6. hayat, yaşam (canlılığı gösteren hareket, kaynaşma) * li vê malê heyat tune bu evde hayat yok 7. yaşam, hayat (canlı varlık, yaşamayı sağlayan şartların tümü) * li heyvê heyat nîn e ayda hayat yok 8. hayat, yaş(bir kimsenin tarihi biyografisi, hayat öyküsü, hayat hikayesi) * heyata Îsmaîl Beşîkçî İsmail Beşikçi’nin hayatı
heyat (i) m toprak damlı evlerde bütün odalırın bağlı bulunduğu hol
heyata xwe bihartin (an jî bihurandin) hayat geçirmek
heyata xwe derbas kirin hayat geçirmek
heyata xwe li serê dan canıyla ödemek
heyatek ji (yekî) re neman ağzının tadı bozulmak (veya kaçmak)
heyatek nedan hev (karı koca için) hayatı birbirine zindan etmek
heyatî rd 1. hayatî, yaşamsal 2. mec heyatî, önemli
heyatiyet m hayatiyet, yaşarlık
heybe m heybe
heyber m 1. varlık (var olan her şey) * heyberên candar canlı varlıklar 2. nesne (belli bir ağırliği ve hacmi, rengi, maddesi olan her türlü cansız varlık)
heyberatî m nesnellik, objektiflik
heyberên bêcan cansız varlıklar, cemadat
heyberên candar canlı varlıklar
heyberî rd nesnel, objektif
heyberî bûn l/ngh 1. nesnelleşmek 2. mec nesneleşmek
heyberî kirin l/gh nesnelleştirmek
heyberîbûn m 1. nesnelleşme 2. mec nesneleşme
heyberîkî h nesnel olarak
heyberîkirin m nesnelleştirme
heyberîtî m nesnelcilik, objektivizm
heyberiyî nd/nt nesnelci, objektivist
heybet m 1. heybet 2. heybet, büyüklük, ululuk
heybetane h heybetlice
heybetdar rd heybetli
heybûn m dirilme, canlanma
heycar 1. tümden 2. asla
heycar neman çok zayıflanmak
heydadan m 1. nara, nara atma 2. görültü, şamata
heydade m 1. nara 2. gürültü, şamata 2. yuhalama
heydade lê daxistin 1) nara atmak 2) yuhalamak 3) çağrıda bulunmak
heyde m bağırarak söylenen söz
heydedan m nara
heydeh n dev
heydelî m akıtma (enli bilezik)
heydût nd/nt haydut, yol kesen
heydûtî m haydutluk
heydûtî kirin haydutluk etmek
heye rd var (yokun karşıtı)
heye an nîn e var yok
heye an tune ye var yok
heye çar tilî bacak kadar
heye ku g belki, belki de * heye ku kêmasiya vê yekê ji me be belki de bu durumun kusuru bizde
heye nîn e (an jî tune) var yok
heyecan m heyecan
heyecan dan heyecan vermek
heyecan dan (yek) (birine) coşku vermek
heyecan pê girtin ayağa kalkmak (telâşlanmak, heyecanlanmak)
heyecandar rd heyecanlı
heyecander rd heyecanlandırıcı, heyecan verici
heyelan m heyelan
heyet heyet.
m heyet, kurul
heyeta bendûbariyê disiplin kurulu
heyeta dîsiplînê disiplin kurulu
heyeta doliwgeriyê yönetim kurulu
heyeta hakeman 1) hakem heyeti 2) yargıcılar kurulu
heyeta hilbijartinê seçim kurulu
heyeta hilbijartinê ya bilind yüksek seçim kurulu
heyeta nivîsaran yazı kurulu
heyeta nivîsê yazı kurulu, tahrir heyeti
heyeta pirsyariyê (an jî tehqîqatê) soruşturma kurulu
heyeta pişkinanê denetleme kurulu
heyeta rawêjkariyê (an jî şêwirdariyê) danışma kurulu
heyeta rêveberiyê yönetim kurulu
heyeta rûspiyan ihtiyar heyeti
heyeta şêwirdariyê (an jî şêwiriyê) danıyşma kurulu
heyeta venêranê (an jî teftîşê) teftiş kurulu, denetleme kurulu
heyeta wezîran bakanlar kurulu
heyf 1.öç, intikam. 2.yazık.
m öç, intikam
m 1. esef, acınma, yerinme 2. b yazık, vah, heyhat 3.rd değerli * ew merivekî heyf bû o değerli biriydi
heyf bûn yazık olmak, günah olmak * pir heyf e ku em ew qas pere bidîn vî malî bu mala bu kadar para vermek günah olur
heyf gerandin kan gütmek.
heyf girtin öç almak
heyf hilanîn intikam almak.
l/gh öç almak, intikam almak
öç almak, intikamını almak
heyf hildan öç almak
heyf jê girt (birinden) öç almak (birinden) acısını çıkarmak
heyf jê hilanîn (birinden) öç almak (birinden) acısını çıkarmak
heyf jê stendin (birinden) öç almak 2) -den acısını çıkarmak (öç almak)
heyf ji te re! teesüf ederim!
heyf lê anîn l/bw hayıflanmak
heyf lê hatin l/bw yazıklanmak
acınmak, hayıflanmak
heyf lê neanîn l/bw kıymak (acımadan vermek, feda etmek) * qet heyf li ew çend pere neanî mezaxt onca paraya kıymadı, harcadı
heyf stendin l/gh öç almak, intikam almak
öç almak, intikam almak
heyf û guneh e yazık gunah
heyf û ser heyf acısını kat kat alma
heyf û ser heyf jê stend (birinden) acısını çıkarmak (öç almak)
heyf û xebînet maalesef
heyf û xebînet ji te re! teesüf ederim!
heyf vekirin l/gh öç almak, intikam almak
öç almak
heyf xwestin kan istemek (öldürülen birinin ücünü istemek)
heyfa (tiştekî) jê girtin acısını çıkarmak (uğradığı maddî ve manevî zararı karşılayacak bir şey yapmak)
heyfa (tiştekî) jê hilanîn acısını çıkarmak (uğradığı maddî ve manevî zararı karşılayacak bir şey yapmak)
heyfa (tiştekî) jê stendin acısını çıkarmak (uğradığı maddî ve manevî zararı karşılayacak bir şey yapmak)
heyfa (wî) li canê (wî) nehatin canına acımamak
heyfa (wî) li wê heyfê ne yazık
heyfa (yekî) jê derxistin öcünü almak
heyfa (yekî) lê hatin 1) hayıflanmak, acınmak * pir heyfa min li nelihevkirina wan hat aralarındaki anlaşmazlığa çok acındım 2) kıyamamak
heyfa (yekî) rakirin öcünü almak
heyfa (yekî) vekirin öcünü almak, intikamını almak
heyfa ciwaniyê pîrî li pey e heyhat ki gençlikten sonra ihtiyarlık gelir
heyfa dijmin li dijmin nayê düşman düşmana acımaz
heyfa heyveronê şevereş li pey e mehtaptan sonra güdüz gelir
heyfa min tê li wê heyfê ben ona yanarım ki, ben ona acırım ki
heyfa namûsa xwe stendin namusunu temizlemek
heyfa xwe anîn hayıflanmak
heyfa xwe girtin öcünü almak
heyfa xwe hilanîn öcünü almak, intikamını almak
heyfa xwe jê girtin (an jî stendin) acısını çıkarmak (öç almak)
heyfa xwe jê hilanîn (an jî hildan)(birinden) öcünü almak (birinden) acısını çıkarmak (öç almak)
heyfa xwe jê re anîn acınmak, eseflenmek
heyfa xwe jê stendin 1) öcünü almak 2) acısını çıkarmak
heyfa xwe jê vekirin -den öcünü almak
heyfa xwe lê anîn 1) acımak, kıyamam(bir şeyi vermeye veya verdiğine, elden çıkardığına üzülmek) 2) yazıklanmak, yerinmek, hayıflamak, vahvahlanmak
heyfa xwe lê neanîn kıymak (acımadan vermek, esirgememek, feda etmek)
heyfa xwe li canê (yekî) neanîn canına acımamak
heyfa xwe stendin öcünü almak
heyfa xwe vekirin öcünü almak, intikamını almak
heyfane h öç alarak
heyfê b yazık
heyfê heyfê vah vah, yazık yazık
heyfgir nd/nt intikamcı
heyfgirî m intikamcılık
heyfhilanîn öç alma, intikam alma
heyfhilîn nd/nt intikamcı, öc alıcı
m intikamcılık, öc alıcılık
heyflêanîn m hayıflanma
heyflêhatin m yazıklanma
heyfstîn nd/nt intikamcı, öc alıcı, öcalan
heyfstînî m intikamcılık, öç alıcılık
heyfvedar nd/nt intikamcı, öc alıcı
heyfveder nd/nt intikamcı, öc alıcı
heyfvekirin m öç alma, intikam alma
heyhat b heyhat, neyazık ki
heyhey m hay huy
heyhot m ocak ayının 31. günü
heyî rd 1. mevcut, var olan 2. varlık
heyibandin m küstürme, başını alıp gitmesine sebep olma
l/gh küstürmek, başını alıp gitmesine sebep olmak
heyibîn m küsme, başını alıp gitme, başını alıp kayıplara karışma
l/ngh küsmek, başını alıp gitmek, başını alıp kayıplara karışmak
heyidî sıradan, alelade.
heyîl m takat
heyîn m 1. varlık, variyet 2. varlık (var olan her şey) * heyînên candar canlı varlıklar 3. fel varlık 4. var olma * ziman şertê heyînê yê pêşîn e dil var olmanın birinci şartıdır
heyînatî m varoluşçuluk
heyînîtî m varoluşçuluk
heyînparêz nd/nt var oluşçu
heyînparêzî m var oluşçuluk
heyînxwaz nd/nt varoluşçu
heyirandî rd 1. hayran bırakılmış 2. hayrette bırakılmış (veya düşürülmüş) 3. şaşalatılmış 4. alı koyulmuş, (birini boş yere bekletilmiş)
heyîrandin şaşırtmak.
heyirandin m 1. hayran bırakma 2. hayrette bırakma, hayrete düşürme, şaşırtma 3. şaşalatma 4. alı koyma, hapsetme (birini boş yere bekletme)
l/gh 1. hayran bırakmak 2. hayrette bırakmak, hayrete düşürmek, şaşırtmak 3. şaşalatmak 4. alı koymak, hapsetmek (birini boş yere bekletmek)
heyirî rd 1. şaşkın 2. çaresiz, şaşıp kalmış, kalakalmış olan (yek)
heyirî bûn (biri) şaşkına dönmek
heyirî m (birinde) şafak atmak
heyîrî man hayran kalmak, şaşırmak.
heyirî man l/ngh 1. şaşılmak, şaşakalmak * tiştên ku mirov jê heyirî dimîne dike şaşılacak şeyler yapıyor 2. şaşmak, şaşırıp kalmak, kalakalmak 3. tuhaflaşmak 4. kalakalmak (güç durumda kalmak)
hayrete (veya hayretlere) düşmek (yek)
heyirîbûn m 1. şaşkınlık 2. şaşırıp kalma, şaşkınlaşma
heyirîman m 1. şaşılma, şaşakalma 2. şaşma, şaşırıp kalma, kalakalma 3. tuhaflaşma 4. kalakalma (güç durumda kalma)
heyirîmayîn m 1. şaşılma 2. şaşma, şaşırıp kalma, kalakalma 3. tuhaflaşma 4. kalakalma (güç durumda kalma)
heyirîn m 1. şaşırma, şaşalama (ne yapmak gerektiğini bilememe, nasıl davranacağını kestirememe, hayret etme) 2. şaşırma, tuhaflaşma 3. hayrette (veya hayretler içinde) kalma
l/ngh 1. şaşırmak, şaşalamak (ne yapmak gerektiğini bilememek, nasıl davranacağını kestirememek, hayret etmek) * gava ez dîtim heyirî beni görünce şaşırdı * ez jî heyirîm ez dê çawa ji vê meseleyê derkevim bu meseleden nasıl çıkacağımı ben de şaşırdım 2. şaşırmak, tuhaflaşmak 3. hayrette (veya hayretler içinde) kalmak
heyîtî m var olma, mevcudiyet
heykar rd diriltici, canlandırıcı
heykat m hikayet, anlatma
heykat kirin l/gh hikaye etmek, anlatmak
heykatkirin m hikaye etme, anlatma
heykel nd/nt heykel
heykeltraş nd/nt heykeltıraş, heykelci
heykeltraşî m heykeltıraşlık, heykelcilik
heykirin (i) m diriltme
heykirin (ii) m höykürme
heyla b hey, vay be, bak sen, bak sana
heyla çavo birijî! gözün çıksın emmi!
heyla malik şewitiyo hey evi barkı yanasıca
heylê heylo! heyhat!
heylo b ya, hayret, sahi mi gibi şaşkınlık ve hoşnutsuzluğu ifade eden ünlem
heylorik rd/nt geveze (çenesi düşük)
heylorikî m gevezelik
heyman m asır
heyn m 1. zaman 2. çağ, mevsi * heyna gulan gül mevsimi 3. çağ, zaman (yaşamın bir dönemi) * heyna zaroktiyê çocukluk zamanı 4. dönem, devir (kendine özgü bir özellik taşıyan zaman parçası) * heyna împeratoriyê imparatorluk dönemi * heyna Osmaniyan Osmanlı devri
heyna berxzayînê kuzulama dönemi
heyna ku iken * heyna ku ez li malê bûme, hatiye ben evde iken o gelmiş
heynek rd düzenbaz
heynektî m düzenbazlık
heynik (i) rd saf, safdil, safderun (kolaylıkla aldatılabilen)
heynik (ii) m triko
heynikî rd safça, safdillice (biraz saf olan)
heynikîtî m saflık, safdillik
heyntirk m/argo dövme, dersini verme
heyntirka (yekî) danê doyasıya dövmek
heyok m varlık
heyola bnr heyûla
heyr m şaşma, şaşkınlık
heyra b 1. aman (rica anlatır) * heyra, wisa mebêjin aman, öyle söylemeyin 2. aman (usanç ve öfke anlatır) * heyra min berdin aman bırakın beni 3. hayda (şaşkınlık belirten ünlüm)
heyra jê bin geç! boş verin!
heyra were gel * heyra were, vî tiştî zêde dirêj meke bila çêbibe here gel, şu işi uzatma da olsun bitsin
heyran sevgi ünlemi.
m lirik bir türkü türü
nd/rd 1. hayran * heyranên wê pir in onun hayranları çok 2. mec kurban
heyran (ii) zo/m antilop
heyran bûn l/ngh hayran olmak
heyrana çavê te bim gözünü seveyim (rica veya sevgi sözü)
heyranbêj nd/nt bu tür türküleri söyleyen ozan
heyranbêjî m bu tür türküleri söyleme
heyranbûn m hayran olma
heyranik nd/rd hayran * heyranikên wî wisa pir in... onun hayranları öyleki çok...
heyranok m sevda, din yolunda divane olma, sevdadan serzeniş ve şikayet, gurbet, gariblik, pişmanlık, kandırma, kendini kurban etme vs konularını içeren türkü türü
heyranokbêj nd/nt bu tür türküleri söyleyen ozan
heyranokbêjî m bu tür türküleri söyleme
heyrantî m hayranlık
heyre m un ve tereyağından yapılan bir yemek
heyret m 1. hayret (beklenmedik, garip bir şeyin sebep olduğu şaşkınlık) 2. b hayret (şaşılacak bir şey karşısında söylenir)
heyret dimînim ji aqilê wan re aklına şaşayım (veya şaşarım)
heyret hiştin hayrete düşürmek, şaşkınlığa düşürmek
heyret kirin hayret etmek
heyret lê çêbûn eşekten düşmüş karpuza dönmek (çok şaşırmak, donup kalmak)
heyret man l/ngh şaşırmak (ne yapmak gerektiğini bilememek, nasıl davranacağını kestirememek, hayret etmek)
heyreta (yekî) jê re çêbûn (bir şey birinin) tuhafına gitmek, hayretler içinde kalmak 2) başı dönmek (görkemli bir şey karşısında şaşırmak) 3) parmak ısırmak
heyretgirtî rd hayretler içinde kalmış olan
heyretgirtin m hayretler içinde kalma, şaşırma (ne yapmak gerektiğini bilememe, nasıl davranacağını kestirememe, hayret etme)
l/gh hayretler içinde kalmak, şaşırmak (ne yapmak gerektiğini bilememek, nasıl davranacağını kestirememek, hayret etmek)
heyrethiştî rd hayrete düşürülmüş, şaşkınlığa düşürülmüş
heyretman m şaşırma (ne yapmak gerektiğini bilememe, nasıl davranacağını kestirememe, hayret etme)
heyretmayî rd hayrete (veya hayretlere) düşmüş olan
heyretmayî man l/gh hayrete (veya hayretlere) düşmek
heyretmayîn rd hayrete (veya hayretlere) düşme
heys m akis, şavk
heyşet rd imar, bayındır
heysiyet 1. haysiyet 2. haysiyet, onur, öz saygı
heysiyetdar rd haysiyetli
heytehol m dağdağa, gürültü, patırtı, şamata, hayhuy, kargaşa
heytehol kirin şamata etmek
heyû b heyhat, neyazık ki
heyûhey rd daima, sürekli
heyûla m heyula
heyv ay.
m 1. ay (yer yuvarlığın uydusu olan gök cismi) 2. ay (yılın on iki bölümünden her biri) * heyv hatiye girtin ay tutulmuş 3. ast ay (art arda gelen iki yeni ay arasındaki süre) 4. (bir ayın herhangi bir gününden ertesi ayın aynı gününe kadar geçen veya yaklaşık olarak 30 gün olarak kabul edilen süre)
heyv avêtin ay doğmak
heyv bênder gerandin yağmur yağmak üzere olmak
heyv bi heyv ay be ay
heyv bi sibehê ketin gök yüzünde sabahta ay görünmek
heyv derketin ay doğmak
heyv e eybek lê ye bu kadar kusur kadı kızında da bulunur
heyv e, eyb lê ye dikensiz gül olmaz
heyv hilhatin ay doğmak
heyv nû bûn ay tazelenmek
heyv şîv xwarin akşamlamak (ay dolunay durumundan geç doğmak)
heyv û roj bû, îro bûye pêşkeniyê hevalan şah iken şahbaz olmak (herhangi bir sebeple çirkinliği artan kimseler için)
heyv û stêrk ay yıldız
heyva bin ewr bûn yerin dibine geçmek, yerin dibine batmak, yerin dibine girmek (görünmez olmak, kaybolmak)
heyva çardeh şevî ayın on dördü
heyva çardehşevî nd dolunay, bedir
heyva li pazdehan ketî dolunay
heyva nêvî ast/nd dördün
heyva nîvçe ast/nd dördün, terbi
heyva nîvî ast/nd dördün, yarım ay, terbi
heyva nû m yeni ay, ayça, hilâl
heyva sor nd Kızılay
heyva tijî nd dolunay, bedir, ayın on dördü
heyva yekşevî hîlal ay
heyvan n 1. maya 2. maya (huy, yaradılış, öz) * yekî heyvanê wî heram e mayası bozuk biri 3. mec soy sop
heyvane m 1. aylık (maaş) 2. rd aylık (ayda bir kez yapılan veya çıkan)
heyvanê heft satil şîr (an jî mast) bûn çaktırmamasına rağmen çok bilen ve etkin olmak
heyvar m aylık, maaş
heyvbireş m karanlık aysız gece
heyvdar rd aylı * alaya heyvdar a kesk yeşil aylı bayrak
heyve m 1. ayva 2. rd ayva renginde olan
heyveron mehtap.
m 1. mehtap 2. rd mehtaplı, aylı
heyveronik m mehtap
heyveşev m mehtap
heyvgirî ast/m ay tutulması
heyvgirtin ast/m ay tutulması
heyvî rd kamerî
heyvik hilal.
m 1. ayça, hilâl 2. ayça (daire veya hilâl biçiminde süs takısı)
heyvikvan n alemci
heyvmasî m ay balığı
heywan n 1. hayvan (bitkilerden farklı olarak duygu ve hareket yeteneği olan canlı yaratık) 2. hayvan (insandan farklı olarak, dil ve akıldan yoksun canlı yaratık) 3. hayvan (at, eşek, katır gibi türlü hizmetlerde kullanılan yaratık) 4. rd/mec hayvan (akılsız, kaba, hoyrat kimse) 5. hayvan (seslenme biçimi olarak)
heywan (i) bnr eywan
heywana beredayîkirî yont, başıboş hayvan
heywana dotinê sağımlık (hayvan)
heywana feqîr yumuşak ağızlı (kolay gem alan hayvan)
heywana gir yük hayvanı
heywana nîvbar tam olarak yük taşıma dönemine gelmemiş hayvan
heywana şerjêkirinê kasaplık hayvan
heywanbûn m hayvanlaşma
heywanbûyîn m hayvanlaşma
heywanên avî su hayvanları
heywanên xwînsar soğuk kanlı hayvanalar
heywanet n hayvanat
heywanetî m/mec hayvanlık (hayvanca davranma)
heywanetî kirin hayvanlık etmek
heywanhez nd/nt hayvansever
heywanhezî m hayvanseverlik
heywanî  rd 1. hayvanî, hayvansal 2. hayvansal (hayvanlardan elde edilen)
heywankî rd/h hayvanca, hayvanî, hayvana yaraşır bir biçimde, behimî
heywannas nd/nt hayvan bilimci, zoolog
heywannasî m hayvan bilimi, zooloji
heywanok n hayvancık
heywanparêz nd/nt hayvan hakları savunucusu
heywanparêzî m hayvan hakları savunuculuğu
heywantî m 1. hayvanlık, hayvaniyet 2. mec hayvanlık (hayvanca davranma)
heywantî kirin hayvanlık etmek
heywanwarî h hayvanvari
heywe bnr heyve
heyz m ay başı, âdet
heyzeran rd heyzeran (bambu, heyzeran saplarından yapılmış olan)
hez m 1. sevgi * heza min a ji wê re ona olan sevgim 2. sevim
hez (i) m haz
hez (ii) m 1. baharda yağmurun yağmasıyla toprağın yumuşamaya, nem tutmaya başlaması 2. heyelan
hez (iii) m üstü çimenli bataklık
hez bikî nekî ister istemez
hez dikî 1) ister * tu hez dikî bila bimîne tu hez dikî bila here ister gitsin ister kalsın 2) istersen
hez jê kirin l/bw 1. (birini) sevmek 2. (birinden) hoşlanmak
(birini) sevmek (birinden) hoşlanmak
hez ji xwe kirin l/bw 1. kendini sevmek 2. kendine bakmak, kendine bakım yapmak, üst başına dikkat etmek
hez kirin l/gh 1. sevmek 2. sevm(birine gönül vermek, sevgiyle bağlanmak) * ew keçikê zehf hez dike o kızı çok seviyor 3. sevmek (çok hoşlanmak) * ez ji rêçûnê pir hez dikim yol yürümesini çok seviyorum * tu ji kîjan xwarinî hez dikî? sen hangi yemeği seviyorsun? 4. sevmek (okşamak) 5. sevmek (yerini, şartlarını uygun bulmak) * dar ji rewayê hez dike ağaç nemli ortamı sever 6. istem(bir şeyin kendisine verilmesini veya yapılmasını söylemek, dilemek) * hez dike ku ez ez her tiştê xwe bidimê herşeyimi ona vermemi istiyor 7. istemek (görmek istediğini bildirmek) * hez dike te bibîne seni görmek istiyor
sevmek
hez kirin jina (hundirê) mala xwe bûn evinin kadını olmak
hez kirina (yekî) jê re hebûn (bir şeye veya kimseye) sevgi beslemek
hez kirina xwe jê re aşkera kirin ilâni aşk etmek
hez nekirin çav bi serê (yekî) kirin varlığına tahamül edememek
hez nekirin çav pê kirin yüzüne bir daha bakmamak
hez nekirin li rûyê (yekî) nihêrtin (an jî mêzandin) yüzüne bakamaz olmak (utancından)
hez nekirin navê (yekî) hildan (bir şeyin adını) ağzına almamak
hezan m 1. göçük (çökmüş, göçmüş yer) 2. çöküntü 3. heyelan
hezandin m 1. göçertme 2. çöktürme 3. yıkma, sarsma (mavfetme, yıkımına sebep olma) hezandin l/gh 1. göçertmek 2. çöktürmek 3. yıkmak, sarsmak (mavfetmek, yıkımına sebep olmak) * vê nûçeya tehl ew hezand bu acı haber onu yıktı
hezar bin.
n 1. bin (1000, M) 2. rd bin (dokuz yüz doksan dokuzdan bir artık) 3. mec bin (aşırılık ve çokluk bildirir) * me ev xwelî û kevir bi hezar kul û derdî kişandin bu taşları, toprakları bin zorlukla taşıdık
hezar bar şikrîma xwe anîn bir yiyip bin şükretmek
hezar car ji (te) re aferîm bin yaşa
hezar car şikrîma xwe anîn bir yiyip bin şükretmek
hezar carî bifikire carekê bibêje söyleyeceğin şeyi iyice tart ondan sonra söyle
hezar hezar rd biner, biner biner
hezar mihemed sarı çizmeli Mehmet ağa
hezar pirtûk m kırk bayır
hezar qat bin kat (pek çok) * ev xanî hezar qat jê çêtir e bu ev bin kat ondan daha iyi
hezar rê jê çûn söz olmak
hezar û yek bin bir * rojê hezar û yek mirov tê vir û diçe buraya günde bin bir insan gelip gidiyor
hezar vir li ser piyekî kirin bir ayak üstünde bin yalan söylemek (veya bir ayak üstünde kırk yalanın belini bükmek)
hezarê (wî) bi pereyekî 1) bini bir paraya (pek çok ve ucuz) 2) bini bir paraya (pek çok yapılan, pek çok olan * hezarên çêran bi pereyekî küfürün bini bir paraya
hezarê (yekî) kirin pereyekî bini bir paraya (pek çok yapılan, pek çok olan) Mihemed
hezarê bi hezaran 1) binlerce 2) bin kat (kıyaslanmayacak ölçüde)
hezarê bi hezaran navê (yekî) hild (birinin adını) ağzına aptesle alm(birini saygıyla anmak)
hezarê bi hezaran poşman bûn bin pişman olmak
hezarê bi hezaran tev li piyan in bin bir ayak bir ayak üstüne
hezarê neşikandî binlik * hezarê neşikandî yê pere binlik kağıt para
hezarêk m bindelik
hezarem rd bininci
hezaremîn rd bininci
hezaren bot/m 1. bambu (Bambusa vulgaris) 2. rd bambu (bu kamıştan yapılmış olan)
hezareng bot/m hezaren (Delphinium)
hezargez bot/m Meryem Ana asması, ak asma, orman sarmaşığı (Clematis vitalba)
hezarkan mat/nd binler basamağı
hezarkane bnr hezarkan
hezarlibî rd binlik (bin tane alabilen)
hezaz göçük, heyelan.
m göçü, heyelân, kayşa
hezaz (i) m çok derin doğal kuyu
hezaz lê ketin kayşamak
hezaz lê xistin heyelân olmak
hezbar rd sevimli
hezbarî m sevimlilik
hezbele m baharat
hezdar rd seven
hezdarî m sevgi, sevme
hezek m 1. batak, bataklık 2. üstü çimenli bataklık
hezeran bot/m saray çiçeği
hezeyan m hezeyan, saçmalama
hezhezandin m 1. çökerme, çökertme2. yıpratma, örseleme 3. mec yıpratma, örseleme
l/gh 1. çökermek, çökertmek 2. yıpratmak, örselemek 3. mec yıpratmak, örselemek * vê nexweşîna hanê ev hezhezandiye bu hastalık onu örselemiş
hezhezî rd 1. kağşak, dökük (çok eskimiş) * xaniyên hilhilî û jihevdeketandî yıkık dökük evler 2. göçkün (yaşı ilerlemiş, çok yaşlı kimse) 3. sarsak, tirit (yaşlı ve zayıf kimse)
hezhezîn m 1. kağşama, dökülme (eskime, dağılmaya yüz tutma) 2. kağşama (herhangi bir şey yerinden oynama) 3. kağşama, farıma (çok yaşlanma, kocama) 4. kağşama, tiritlenme, tiritleşme (güçsüzleşme, gevşeme, zayıflama) 5. dökülme (çok yorgun, hasta olma) 6. künküldeme, küngürdeme (elden ayaktan düşme) 7. felfeleme (eski canlılığını yitirme) 8. mec örselenme 9. titreme
l/ngh 1. kağşamak, dökülmek (eskimek, dağılmaya yüz tutmak) * qatiyên xanî êdî hezhezîne evin tavanları dökülüyor 2. kağşamak (herhangi bir şey yerinden oynamak) 3. kağşamak, farımak (çok yaşlanmak, kocamak) 4. kağşamak, tiritlenmek, tiritleşmek (güçsüzleşmek, gevşemek, zayıflamak) 5. dökülmek (çok yorgun, hasta olmak) * pişt, mil û enîşkên wê diêşiyan, canê wê dihezhezî sırtı, omuzu, dirsekleri ağırıyor, vücudu dökülüyordu 6. künküldemek, küngürdemek (elden ayaktan düşmek) 7. felfelemek (eski canlılığını yitirmek) 8. mec örselenmek 9. titremek
hezhezok rd 1. titrek 2. sarsak, tirit (yaşlı ve zayıf kimse)
hezî (yekî) kir (birini) sevmek
hezihandin m yıkma (yığılmasına neden olma)
l/gh yıkmak (yığılmasına neden olmak)
hezihîn yığılıp kalmak
l/ngh yığılıp kalmak
hezikandin m sallama
l/gh sallamak
hezikîn m sallanma (kımıldama, bağlı bulunduğu yerden gevşek duruma gelip yerinden oynama)
l/ngh sallanmak (kımıldamak, bağlı bulunduğu yerden gevşek duruma gelip yerinden oynamak)
hezim m göçük (çökmüş, göçmüş yer)
hezimandin m hezimmete uğratma
l/gh hezimmete uğratma
hezîmet m hezimet, bozgun
hezîmetî m bozgunluk
hezin m hüzün
hezîn l/gh 1. kayşamak, göçmek, çökmek 2. yıkılmak (düşmek)
hezîn (i) rd hazin
hezîn (ii) m 1. kayşama, göçme, çökme 2. yıkılma (düşme)
hezinandî rd hüzünlü
hezinandin m hüzünlendirme
l/gh hüzünlendirmek
hezinî rd hüzünlü
hezinîn m 1. hüzünlenme 2. kara kara düşünme
l/ngh 1. hüzünlenmek 2. kara kara düşünmek
hezinîtî m hüzünlük
heziqandin (i) m mahvetme
l/gh mahvetmek
heziqandin (ii) m eğletme, oyalatma
l/gh eğletmek, oyalatmak
heziqîn (i) m mahvolma
l/ngh mahvolmak
heziqîn (ii) m eğlenmek, takılmak (bir yere ilişip veya dokunup kalmak)
l/ngh eğlenmek, takılmak (bir yere ilişip veya dokunup kalmak)
hezir bnr hezr
hezîran m haziran (yılın 30 gün süren altıncı ayı)
hezîran e hezra teyran e Haziran ayının kuşlar için önemli bir ay olduğun anlatan bir deyim
hezîran xinzirî giha li baska kuzirî (an jî kizirî) Haziran ayında otların artık kurumaya yüz tuttuğunu anlatan bir deyim
hezîranî bot/m bir armut türü
heziyan m heyelân, göçü, kayşa
heziyîn m göçüşme, kayşama
l/ngh göçüşmek, kayşamak
hezizîn (i) m kayşama
l/ngh kayşamak
hezizîn (ii) m yıpranma (elbise için)
l/ngh yıpranmak (elbise için)
hezjêkirin m 1. (birini) sevme 2. (birinden) hoşlanma
hezjixwekirî rd bakımlı
hezjixwekirîbûn m bakımlılık
hezjixwekirin m 1. kendini sevme 2. kendine bakma, kendine bakım yapma, üst başına dikkat etme
hezkar nd/nt seven
m sevgi
hezker nd/nt 1. seven 2. dost (bir şeye düşkün olan, aşırı ilgi duyan) * hezkirê pirtûkan kitap dostu
hezkerî m sevgi
hezkir rd seven
hezkirî nd/nt sevilen, sevgili
hezkirin m 1. sevgi, sevme 2. sev(birine gönül verme, sevgiyle bağlanma) 3. sevme (çok hoşlanma) 4. sevme (okşama) 5. sevme (yerini, şartlarını uygun bulma) 6. iste(bir şeyin kendisine verilmesini veya yapılmasını söyleme, dileme) 7. isteme (görmek istediğini bildirme)
hezkirina çavan göz sevdası
hezkirox rd seven
hezlêker rd sevilen
hezm m hazım, sindirim
hezm bûn l/ngh hazmedilmek
hezm kirin l/gh sindirmek, hazmetmek
hezman bnr ziman
hezmbûn m hazmedilme
hezmkirin m sindirme, sindiriş (hazmetme)
heznî rd 1. hüzünlü 2. yaslı 3. m yas * hezniya me heye yasımız var
hezok rd seven
hezperest rd hazcı
hezperestî fel/m 1hazcılık, . hedonizm 2. ab hazcılık, hedonizm
hezr m avans
m 1. tahmin, kestirim, olabilirlik (yaklaşık olarak değerlendirme, oranlama) 2. h göz kararı, göz kararı ile
hezr dan avans vermek
hezr kirin l/gh 1. tahmin etmek, kestirmek 2. kararlamak
hezr kişandin avans çekmek
hezr stendin (an jî girtin) avans almak
hezra (...) kirin 1) tahmin etmek, sanmak 2) ummak
hezra destê xwe nekirin elinin ağırlığına dikkat etmemek
hezra pêş û paşiya xwe nekirin ilerisini gerisini hesaplamamak (veya düşünmemek)
hezranî bnr heyzeran
hezret hazret.
nd 1. hazret (kutsal sayılan kimselerin adlarının başına getirilen unvan) * Hezretî Elî hazreti Alî
hezretî rd hazretleri * hezretî Ebdulah efendî Abdullah efendi hazretleri
hezrî rd tahminî, olasılı
hezrîng dağlama demiri.
hezrkirin m 1. tahmin etme, kestirme 2. kararlama
he 1. çi (hoker) , peyvek devkî ye li şûna çi dema kesek tiştekê/î dibêje lê mirov nabîze yan bawer nake 2. ji hebûnê (lêker) rayê lêkera hebûn û heyîn: Ez heme, tu heyî, ew heye, em hene, hûn hene, ew hene.. Fînlandî: Cînav, ew (pirrjimar): He ovat ulkona. (Ew li derê ne.).
Bide ber: minä, sinä, hän, me, te.
: heidän, heidät, heitä. Înglîzî: Cînav, ew, wî (zelam, yekjimar, kirdeyî): He says. (Ew dibêje.) He said. (Wî got.). Bixwîne: hî.
Bide ber: she, it, they
Kurtenav, di kîmyayê de kurteya helyûm e
he çiqas çi miqdar hebe
heb 1. lib 2. kit
(navdêr, mê) lib, kit, yek-yek: Ka çend heb sêvan bîne. tablet, dermanên hişk yên lib-lib.
Bikaranîn: Lêker: heb girtin. Navdêr: hebgirtin Rengdêr: hebgirtî.
Herwiha: Wate 1 û 2: ĥeb Wate 2: hebik, hebk, ĥebik, ĥebk.
Bide ber: her, heş, hev, hew.
ji: ji erebî حب (ḥebb: heb, lib; dan, dane)
heb girtin (lêker)(Binihêre:) heb
heb ji hebê neqetandin bênavber yeko yeko li pey hev rêz kirin
heba 1. beytu 2. dêrzbûyî
(navdêr, mê) pûç, zayî, isref, mehf.
ji wêjeyê: Me ji bo vê yekê wekalet ji xelkê girt. Niyeta me nîne ko em piştgiriya ko dane me heba bikin. Lê pirsa kurd an jî “pirsa terorê” pirsgirêkekî mezin e. Me mesafeyekî gelek cidî girt. Pirsgirêk ne tenê têkoşîna bi rêxistina çekdar re ye. Aliyên wê yên siyasî, dîplomatîk, ekonomîk, ewlehî û civakî hene. Aliyên wê yên îstîsmara navnetewyî û siyasî jî heye..
Bikaranîn: Lêker: heba bûn, heba kirin. Navdêr: hebabûn, hebakirin Rengdêr: hebabûyî, hebakirî.
: hebakar, hebakarî, hebaker
heba bûn dêrz bûn
(lêker)dêrz bûn
heba kirin dêrz kirin
(lêker)dêrz kirin
hebabûn (navdêr)(Binihêre:) heba
hebabûyî (rengdêr) (Binihêre:) heba
hebakarî (navdêr, mê) rewşa hebakarbûnê.
ji: hebakar + -î
hebaker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê heba dike.
ji: heba + -ker
hebakirî (rengdêr) (Binihêre:) heba
hebakirin (navdêr)(Binihêre:) heba
heban derdanka ku xwarina şivên tê de tê danîn; eyarê şivaniyê
derdanka ku xwarina şivên tê de tê danîn; eyarê şivaniyê
hebana xwe vajî kirin/ daweşandin 1. bi qasî zanîna xwe axaftin 2. bi qasî hêza xwe tev gerîn
hebandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hebandin
hebandin (lêker)(navdêr, mê) jê hez kirin, vîn, viyan, bi dilî bûn, bijandin, evîn, evandin, xwestin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌باندن.
Herwiha: ĥebandin.
Bide ber: hewandin.
Têkildar: hebîn.
ji: hub + -andin.
: hebandî, hebîner, hebînerî, hebîninde
hebankirî (rengdêr) hebanî.
ji: heban +kirî
hebanok (navdêr, mê) heban, himban.
ji: heban +-ok
hebe (lêker) ji hebûn.
Herwiha: hebit, hebitin, hebît, hebîtin (devokî). Bi soranî: hebê, hebêt.
Têkildar: hebim, hebî, hebin(em) hebîn (devokî)Demên din, heye, hebû, hebûbe, hebûyeÎnglîzî (navdêr) xudabanûya lawîniyê
hebe, kurê kerê be (biwêj) hebûna mirov ku hebe, çi dibe bila bibe, rûmet jê re tê girtin. hebe, kurê kerê be. lawik çiqasî bedente bû lê çima ku dewlemend bû, ew keçika xweşik danê.
hebekî (navdêr, mê) hinik, hindikî, hinekî.
ji: hebe +-kî
hebeş (navdêr, mê) Hebeşistan, navê dîrokî yê Etyopyayê: Bîlalê Hebeşî(navdêr, nêr) navekî mêran e: Hisên Hebeş (Hussein Habasch) nivîskarekî kurd e..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: حه‌به‌ش.
ji: ji erebî حبش (ḧebeş) belkî ji yunanî Αἰθίοψ (Aethiops: hebeşî, zengî, reş) ku herwiha serekaniya peyva Etyopya ye. Li aliyekî din, peyva حبش (ḧebeş) ji erebî wek Abyssinia ketibû gelek zimanên ewropî jî lê niha bi piranî Etyopya ye, bi inglîzî Ethiopia.
hebeşistan Serenav,mê, welatek e li bakur-rojhilata Efrîqayê.
Hevwate: Etiyopya.
ji: Hebeş + -istan.
: hebeşistanî
hebeşo, mehdnexweşo (biwêj) kesên ku ne baş bin xuyanga wan jî ne baş e. xêrji wî nayê. ma tu li rengizê wî nani-hêrî; hebeşo, mehdnexweşo.
hebgirtî (rengdêr) (Binihêre:) heb
hebgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) heb
hebîb (rengdêr) hebîb: ezîz, berdilî, dilber, xweşdivî, xoşewîst, evandî(navdêr, nêr) Hebîb: navek zelaman e.
ji wêjeyê: Ku Qur’an ji erşan digel wan hinarji bo wî hebîbê xwe yê bextiyar(Ehmedê Xanî: Eqîda Îmanê).
ji: Ji erebî, têkildarî mihbet.
: hebîbî, hebîbîtî, hebîbtî
hebîbî (navdêr, mê) rewşa hebîbbûnê.
ji: hebîb + -î
hebil (navdêr, nêr) bizîng, werîs, şelîte, kablo, bend, têl, sîm, benê qayîm û stûr, ben.
Herwiha: hebl, hebilandin.
ji: ji erebî حبل (ḥebl), hevreha aramî ܚܒܠܐ (xeḅla, xevla), îbrî חבל (xeḇel, xevel)
hebilandin (lêker)(navdêr, mê) ji bo tiştên weke benik, ta û têl li nava hev xistin, li hev badan û zîvirandin, li hev asê kirinpisîkê ta li hev hebiland,avê hirî û têlê li hev hebiland.
Têkildar: hebilîn hebilandî
hebilîn (lêker) Ji bo benik, têl û ta linavhevketin, lê zîvirîn, asê bûn, Porê wî bi şeh ve hebilî. Gulokên ta yên sor û şîn li hev hebilîn. Bi hizrên ku kişkişîbûn nava serê te re zimanê te li hev hebilîbû.
hebim (lêker) ji hebûn: Eger ez hebim...Ez dê her hebim!.
Têkildar: hebî, hebe, hebin(em) hebîn (devokî)Demên din, heme, hebûm, hebûme
hebîn hebûn, heyîn, evîn, hebandin
hebirman hinarê hişkirî
hinarê hişkirî
hebişandin (lêker)vegemirandin , bi çavçilî daqurtandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌بشاندن
hebişandin/dihebişîne/ bihebişîne 1. vegemirandin 2. bi çavçilî daqurtandin
hebnîsk (navdêr, mê) xwarinek ji kelandina nîskên hebî û dan çêdibe
hebosan cureyekî çêreya ku jê eraqê jî çêdikin
hebreş mendika toraqê
mendika toraqê
hebreşk (navdêr, mê) hefsûdank, reşik, reşreşk, birîna reş, hebreş, tebe, hebxurî, şerb, şarbon.
ji: hebreş +-k
hebrîng li ser neketin (biwêj) xam bûn. pir nezan û bêperwerde bûn. belengazî nû ji gund hatiye û li gorî metropolê, qet hebrîng li ser neketiye.
hebû (lêker) ji hebûn.
Herwiha: hebî (devokî). Bi soranî: hebû.
Têkildar: hebûm, hebûyî, hebûn(em) hebûyn (devokî)Demên din, hebe, heye, hebûbe, hebûye
hebû xerman, tune bû derman (biwêj) dema hebe bê sexbêr û bê tedbîr belav kirin, dû re ji bo dermanan be jî, bi dest nexistin. hebû xerman, tune bû derman. mirov ku bê sexbêr be, dawîjî wisa dibe.
hebûb navdêr,mê wate nîsk kaya hebûban
hebûbe (lêker) ji hebûn.
Herwiha: hebîbe, hebîbit hebîbitin, hebîbît, hebîbîtin (devokî). Bi soranî: hebûbê, hebûbêt.
Têkildar: hebûbim, hebûbî, hebûbin(em) hebûbîn (devokî)Demên din, hebe, heye, hebû, hebûye
hebûk (navdêr, mê) monik, movik, girêçk, geh, gehe, gehik, çemok, çewik, kawik, mofik, kabik.
ji: hebû +-k
hebûm (lêker) ji hebûn.
Herwiha: hebîm (devokî). Bi soranî: hebûm.
Têkildar: hebûyî, hebû, hebûn(em) hebûyn (devokî)Demên din, hebim, heme, hebûme
hebûme (lêker) ji hebûn.
Herwiha: hebîme (devokî). Bi soranî: hebûwm, (devokî) hebûme.
Têkildar: hebûyî, hebûye, hebûn, (em) hebûyne (devokî)Demên din, hebim, heme, hebûm, hebûme
hebûn (lêker)(navdêr, mê) xwediya/ê tiştekî bûn, xudana/ê tiştekî bûn: Wî çend bira hebûn? Min gelek kitêb hene. peyda bûn, li derekê bûn: Sê kes li wir hebûn.(navdêr, mê) mal, milk, zengînî, dewlemendî, dewlet, tiştên mirovî hene.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌بوون.
Herwiha: heyîn.
Dijwate: nebûn, tine bûn. Tewîn: Dema niha: ez heme, tu heyî, ew heye, em hene, hûn hene, ew hene, Min/te/wê/wî/me/we/wan tiştek heye. Min/te/wê/wî/me/we/wan çend tişt hene.Dema borî: ez hebûm, tu hebûyî, ew hebû, em hebûn, hûn hebûn, ew hebûn, Min/te/wê/wî/me/we/wan tiştek hebû. Min/te/wê/wî/me/we/wan çend tişt hebûn.Dema bêt, ez dê hebim, tu dê hebî, ew dê hebe, em dê hebin, hûn dê hebin, ew dê hebin, Min/te/wê/wî/me/we/wan dê tiştek hebe. Min/te/wê/wî/me/we/wan çend tişt hebin..
: hebûnî, heyber, heyberî
hebûn sê bizinên mala mîr, yek pîr, yek kor û di ya din de tune bû çira şîr (biwêj) ji bo rewşa neyînî tê gotin. hebûn sê bizinên mala mîr, yek pîr, yek kor û di ya din de tune bû çira şîr. malavawo, henni neyîniyan hema tu dîtine?
hebûn/heye/hebe 1. xwedî bûn 2. berdest bûn 3. giyanewer bûn *"çiya, bi ser hev re hene"
hebûnî (navdêr, mê) heyîtî, mewcûdiyet, saman, menal, mewdan, mewd, maldanî, malhebûn, kilûr, serwet, hebûn, dewlemendî, zengînî, halxweşî.
ji: he +-bûnî
hebûnîxwaz (navdêr, mê) heyînxwaz.
ji: hebûnî +-xwaz
hebûnnasî retkoka ku sedema hebûnê wekî armanc dibîne
(rengdêr) retkoka ku sedema hebûnê wekî armanc dibîne
hebûnparêz (navdêr, mê) egzistansiyalîst.
ji: hebûn +-parêz
hebûnparêzî (navdêr, mê) heyînatî, egzistansiyalîzm.
ji: hebûn +-parêzî
hebûnxwaz (navdêr, mê) hebûnîxwaz, hipî, kêzok.
ji: hebûn +-xwaz
hebûye (lêker) ji hebûn.
Herwiha: hebiye (devokî). Bi soranî: hebûwe.
Têkildar: hebûme, hebûyî, hebûne(em) hebûyne (devokî)Demên din, hebe, heye, hebûbe, hebûn
hebxurî (navdêr, mê) hebreş, hebreşk, tebe, şerb, reşik, reşreşk.
ji: heb +-xurî
heç 1. şop 2. tûş
şop , tûş
hec di rojên wê yên diyar de serdana Mala Xwedê *"hec, bi silavan qebûl nabe"
(navdêr, mê) cihê pîroz yê li Mekeh û Medîneyê yê ku divê her misilman bi kêmî carekê di jiyana xwe biçiyê, cihên pîroz yên olên din, cihê mirov pirr hez dike biçiyê: Dîsko heca wan e!.
Herwiha: hac, hacc, ĥac, hecc, ĥec.
ji: ji erebî حج (ḥecc: hec) jiarami ܚܓܐ/חגא (ḥegga: pîrozbahî, pîrozkirin), hevreha îbrî חג (xeg: rojên pîroz).
Bikaranîn: Lêker: hec kirin: çûn hecê. Navdêr: heckirin Rengdêr: heckirî.
: hecac, hecacî, hecacîtî, hecactî, hecî, hecîtî
heç kirin (biwêj) tune kirin, wekî ku qet tune yan jî nebûye hesibandin. 2. bi tiştekî nehesibandin. têkilî birin. wan heke. wisa ciwangula keçika xwe heç nekirina. ev yek jî nedihate serê wan. jinikê /lema bavê xwe, her sê birayên xwe û hemû xwediyên xwe heç kirin û da pey wî arodeyî.
heç û pûç bûn (biwêj) di encamê de tiştek neman. vala çûn. ew keda me ya ku me ji bo wê qehpikê da, hemû heç û pûç hû û çh.
hecac (navdêr) kesa/ê diçe hecê, kesa/ê bi rêya hecê ve.
Herwiha: heccac, ĥecac, ĥeccacNêzîk, hecî.
ji wêjeyê: Îro, piştî nimêja li mizgefta Kişlê, li goristana hecacan hate bicîkirin.(Netkurd.com, 5/2007).
ji: Ji erebî, têkildarî hecê.
: hecacî, hecacîtî, hecactî
hecacî (navdêr, mê) rewşa hecacbûnê.
ji: hecac + -î
heçê Cînav, her kesa/ê ku, her tiştê ku.
Herwiha: heçî.
ji wêjeyê: Xuya ye siyaseta tirkan û partiyên wan maye li ser zimandirêjîya malbata Barzanî û PDK. Hema heçê radibe gûyekî dixwe û wey li wî ye ku ji yê din zêdetir derewan bike.(Lotikxane.com, 6/2007).
ji: her + çi + yê
hece (navdêr, mê) kite, kîte, parçeyên ku mirov dikare peyvekê lê parve bike dema mirov peyvê dibêje: Kurdistan sê-heceyî ye ji ber ku dikare wiha bêt gotin: Kur.dis.tan (anku mirov dikare li cihê niqteyê bisekine.) Dest peyvek yekheceyî ye. (ji ber ku divê mirov wê bi carekê bibêje) Bi-har du-heceyî ye lê wî-kî-fer-heng çar-heceyî ye..
ji: ji erebî هجاء (hecai: bi selîqetê xwandin) jiarami הגא (hega: pûnijîn, hêdîka xwandin).
: hecandin, hecandî, pirrheceyî, yekheceyî
heçê bi mal in bi xaltîk û xal in gotina pêşiyan, Kesên ku xwedî malin û dewlwmendin nas, dost û hevalên wan jî pirin.
Bide ber: mal.
ji wêjeyê: Ji berê de bav û kalên me gotine „Heçê bi mal in bi xaltîk û xal in“.Yanî, heçê malê wî, serweta wî hebe, nas û dostên wî, xaltîk û xalên wî pir in. Bi gotinek din, derîyê ku pere veneke tuneye. Îcar mesela me li ser xanima femînîsta Kurdekan Kejal Ehmed bû.(Lotikxane.com, 07/2008)
hecel derhata aborî
(navdêr, mê) dahat, deramet, îrat, warîde,qezenc, hecilandin, muçe, warîdat, meaş, jêhatin, pareyê yan qezenca ku mirov werdigire.
Bikaranîn: Navdêr: hecelkirin.
Bide ber: ecel.
Dijwate: lêçûn, mesref, xerc.
: hecelî
hecel kirin (lêker)(Binihêre:) hecel
heceldar (rengdêr) kesbdar, biqezenc.
ji: hecel +-dar
hecelî (navdêr, mê) rewşa hecelbûnê.
ji: hecel + -î
hecelkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hecel kirin
hecelkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hecel
hecer (rengdêr) nû, teze, cedîd, ne kevn.
Herwiha: acer ecer.
Dijwate: kot xespal xirab.
ji wêjeyê: Albistan/ nû..ji bo amûran ecer jî heye...ev televîzyoneke ecer e..
ji: ji erebî اعجر (ecer: gir, zexm, qelew, qerrase) belkî bi rêya tirkiya devokî acar.
hecer kirin (lêker)(Binihêre:) hecer
hecerkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hecer kirin
hecerkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hecer
hechecik/hecîreşk cuyekî çivîkên ku dişibihe leqleqan; dûmeqesk
hecheckê li silav hecêk (biwêj) her kes têkildarî hempayê xwe ye. heeheckê li silav hecêk. helbet mirov nikare ji derî çand, hawir û hempayê xwe zêde dûr bikeve.
hechecok (navdêr) xalxalok, kêzxatûn, sosîn, sosik, kêzika hecê, kêzika xalo, solik, horhorîk, kêza deqdeqî, sûsnîmûsnî.
Bide ber: hechecîk
heçî darekî devçeqel ê ku wekî Y'yekê ye û bi serê werisan ve dikin *"heçiyê feqîran, qelişî ye"
Cînav, kîjan kesê/a yan tiştê/a ku: Heçî kesê ku bi ser bikeve, dê 1000 euroyan werbigire. Heçiyê min dayê, qebûl nekir. Heçiya ez dibêjim, tu dibêjî na..
Herwiha: heçi.
Bide ber: herçi .Binêre.
Herwiha: hecî.
ji: her + çi her + kî
hecî kesê ku di rojên tawafê de çûye serdana Mala Xwedê
(rengdêr) (navdêr) kesa/ê çûye hecê, kesa/ê hec kiriye, rêzdar, hêja, birêz (bo kesên pîr), Hecî: navek zelaman e.
Herwiha: hacî, heccî, ĥacî, ĥecî, ĥeccîNêzîk, hecac.
ji: hec + -î.
: heciye, hecîtî
heçî ku (her çi ku 1. her kî hebe 2. her çi hebe *"heçî ku li hespê hevalan siwar e, herî peya ye"
heçî lê qelişîn tûşî bêyomiyekê hatin û feşk li karê sewirandî ketin
hecî poşman 1. kesê ku hanzûka ji sozê xwe vedigere 2. kesê ku hanzûka ji tewbeya xwe vedigere
heçî xurtî biçe mazî nanêre ervazî mehne: mirov kar bi zorê hineka bide kirin ew kar naçe serî, ew kesên bi zorê û ne bi dilê xwe karekî bikin wê wî karî pêk neynin. tu ne bi dilê xwe herî mazî biçînî, tu yê li ervazî nenêrî û mazîyan nebînî û gava vegerî tu yê bêjî mazî nebûn.

bikaranîn:
+ka here hin sîr bide hev bîne
-nemane
+ka here meyzên were. (diçe û tê bersivê dide):
-nebûn
+erê! heçî xurtî biçeee mazî nanêreeee ervazî

*herêm: botan, cizîr.
heçik heçî
heçî
heçikandî (rengdêr) pelçiqandî, pelaxtî, pincirandî, mehitandî.
ji: heçikand + -î +
heçikandin (lêker)pelaxtin, perçiqandin, mehitandin, mericandin, pincirandin, pelixandin, mehikandin, hesirandin, herîsandin, herîstin, esirandin.
ji: heçik +-andin
heçikîn (lêker) pelçiqîn, pelixîn, pincirîn, mericîn, mehitîn, mehikîn, hesirîn, herîsin, eciqîn, hatin perçiqandin, hatin heçikandin, hatin pincirandin, hatin mehitandin, hatin hesirandin, dehîn, givirîn, ferikîn.
ji: heçik +-în
hecilandin (navdêr, mê) kesibîn,kesibandin,hecelkirin,fêde, mifa, kelk, sûde, avantaj, kêr, kar, biserketin: Min ew tirimpêl bi 5 000 euroyan kirrî û bi 6 000an firot anku min 1 000 euro heciland. Taxima wan ya futbolê 3 bi 2 dijî ya me heciland. Hecel di vî karî nîne. qazanc.
Herwiha: qezenc.
Dijwate: xesar, zerer, ziyan.
Bide ber: qazan.
Bikaranîn: Lêker: qazanc kirin. Navdêr: qazanckirin Rengdêr: qazanckirî.
: bêhecel, bêhecelî, bêhecelîtî, bêheceltî, bihecel, bihecelî, bihecelîtî, biheceltî, hedeldar, heceldarî, heceldarîtî, heceldartî, hecelder, hecelderî, hecelderîtî, heceldertî, heceldêr, heceldêrî, heceldêrîtî, heceldêrtî, hecelî, hecelker, hecelkerî
hecim (navdêr, nêr) mîzanpaj, qebare, tiyen, qeware, bareste, şikil, dirûv, format, mezinahî.
Herwiha: hecm, hecîm.
ji: Ji erebî
hecimîn (navdêr, mê) tenabûn, hawî bûn, :ev çi zaroye li cihekî na hecime! bdn, :ez di hecimim em di hecimîn tu di hecimî hûn di hecimin ew di hecime, it ewan di hecimin, pr, :dê bi+bdn bdb, :ez di hecimîm em di hecimîn tu ew di hecimî hûn ewan di hecimîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌جمین
heciqandin/diheciqîne/ biheciqîne pelixandin
heciqîn (lêker)pelixîn. Tewîn: -heciq-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌جقین
heciqîn/diheciqe/biheciqe pelixîn
hecirandin (lêker)(navdêr, mê) qewirandin, sirgûn kirin, dûr xistin, derxistin.
Herwiha: ecirandin. Têkilî: hecirîn. Tewîn: -hecirîn-.
ji wêjeyê: Anha li ba me ango li Amed/Erxenî; peyvek hecirandin, ecirandin heye. Lê min ewqas bi kurdî nivîs xwend û qet rast lê nehatim. Em wilo bikar tînin; çûkek li ser hêkên xwe qurp ketî be û yek kevir biavêjê ev çûka êdî nayê ser hêlîna xwe û em jî ji vî ya re dibêjin, te çûk ecirand/ hecirand... Bihecirîne, dihecirîne..
ji: ji erebî هجر (hecere: bi cih hiştin, hiştin, hêlan, bar kirin, çûn) ku herwiha serekaniya hicre, hicrî, mihacir... e jî.
hecivandin (lêker)tevizandin
hecivandin/dihecivîne/ bihecivîne tevizandin
hecivîn (lêker)tevizîn
hecivîn/dihecive/bihecive tevizîn
heciye 1. jina hecî (navdêr, mê) heciya jin, jina hecî, jina hec kiriye, jina çûye hecê.
Herwiha: haciya haciye hacîye hacya hacye heciya hecîya hecya ĥaciya ĥaciye ĥacîya ĥacîye ĥacya ĥacye ĥeciya ĥeciye ĥecîya ĥecîye ĥecya ĥecye.
ji: hecî + -ye.
: heciyetî 2. hecî bûn. Binêre; hecî ye
heciyê me çû leterê, me got mêrek ê jê derê hat dîsa ew kerê berê (biwêj) dîsa rewş eynî rewşa bere ye. bi xwedê, em ev yek jê hêvî nedikir. heeryê me çûn leterê, me got mêrek ê jê derê hat dîsa ew kerê berê.
heciyetî (navdêr, mê) rewşa heciyebûnê.
ji: heciye + -tî
heciz gerew, barimte
gerew, barimte.
Bikaranîn: Lêker: heciz kirin. Navdêr: hecizkirin Rengdêr: hecizkirî
heciz kirin gerew girtin, heciz kirin
(lêker) gerew girtin, heciz kirin
hecizkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye heciz kirin
hecizkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) heciz
heckirî (rengdêr) (Binihêre:) hec
heckirin (navdêr)(Binihêre:) hec
heçko ma qey
(hoker) goya, mîna ku, dibêjî qey, wisan dixwiye ku (lê belkî ne).
Herwiha: heçku.
Bide ber: hêşko
heçku (hoker) diyar e ku, wer dixwiye ku, mîna ku, wek ku: Heçku agir berbûbe leşê min wisan diêşe..
Herwiha: heçko herwekî, herweçko, heç ko, heç ku.
ji wêjeyê: Hin paşa û generalên xanenişîn beşdarî bernameyên televîzyonan dibin û li hember hikûmetê îfadeyên ko sinorên hurmetê derbas dikin, bi kar tînin û ew bi wî awayî heçko di civakê de ketine hewla peydakirina hewayekî neyînî. Ew ne tiştên xweş in..
ji: her + çi + ku jikurdi
hecz (navdêr, mê) hecz kirin, rezerve kirin, girtin, ragirtin.
Herwiha: heciz.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: hecz kirin. Navdêr: heczkirin Rengdêr: heczkirî
hecz kirin (lêker)(Binihêre:) hecz
heczkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hecz kirin
heczkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hecz
hed tixûb, sînor
(navdêr, nêr) sinor, hidûd, tixûb, merz.
Herwiha: ĥed.
Bide ber: hemd.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: hed kirin, hed danîn. Navdêr: hedkirin, heddanîn Rengdêr: hedkirî.
: bêhed bêhedî bihed bihedî hednas hednasî hednenas hednenasî hednezan hednezanî hedzan hedzanî
hed danîn (lêker)(Binihêre:) hed
hed kirin (lêker)(Binihêre:) hed
hed û hesabê ... tune bûn (biwêj) gelekî zêde bûn. gel wisa hatibûi cejna newrozê ku hed û hesabê hejmara wê tune bû.
hedad (navdêr) asinger, hesinkar, kesa/ê ku tiştan ji asinî anku hesinî çêdike.
Herwiha: heddad.
ji wêjeyê: Dikandar, tucar, hedad, terzî, koçkar, nalbend, necar û cildirû bûn. Hemû seneetkariya Dêrikê li ser pişta wan bû. (Enwer Karahan: Kêvo, Nefel.com, 8/2007).
: hedadî, hedadîtï, hedadtî
hedad e, nikare jixwe re mifteyekê çêke pê derê xwe dade (biwêj) xwediyê pîşeyan, ji xelkê re ew qas tiştên baş pêk tînin, lê gelek caran yê mala xwe baş çênakin. sola soldurî qetivayiye. ew jî hedad e, nikare ji xwe re mifteyekê çêke pê derê xwe dade.
hedadan ruhê (yekî) çêkirin (biwêj) bi awayekî zêde wêrek bûn. qey hedadan ruhê wî çêkiriye ku ew ji min re wer bibêje?
hedadî (navdêr, mê) rewşa hedadbûnê, asingerî.
ji: hedad + -î
hedan (navdêr, mê) hewan, vehewan, tebat, sebir, sekinîn, aramî, bênfirehî, hêwirî, rehetî, vehesîn, tenahî, hêminî, istiqrar, sebirdarî, asayî, tirûş, sebat, semax, tehemil, tolerans, hedirîn, bênfirebûn.
Têkildar: hadî, hedirîn, hedîn.
: bêhedan, bêhedanî
hedan hatin ruh (biwêj) rehet û biaram bûn. dema ku min bihîst wê çawa hedan bê rihê min. pêwanê ez vê yekê nakim. torî
hedandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hedandin
hedandin (lêker)(navdêr, mê) aram kirin, hêwir kirin, hêwirandin, tena kirin, rehet kirin, hêmin kirin, hewandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌داندن.
Herwiha: hedirandin. Tewîn: -hêwirîn-.
Têkildar: hêwirîn.
: hedandî, hedinde, hedîner, hedînerî, hedînk
hedar 1. biryar 2. tebat 3. aştî
(navdêr, mê) hedan, sebir, hedirîn bênfirehî, aramî, tenahî, hedûr, tehemil, tolerans, rehetî.
Bikaranîn: Lêker: hedar bûn, hedar kirin. Navdêr: hedarbûn, hedarkirin Rengdêr: hedarbûyî, hedarkirî.
Herwiha: hedûr.
Têkildar: bêhedar, bêhedarî, hedirandin, hedirîn, vehedirandin, vehedirîn
hedar bûn (lêker)(Binihêre:) hedar
hedar hatin (lêker)(Binihêre:) hedar
hedar kirin (lêker)(Binihêre:) hedar
hedar nedîtin (lêker) rihetî nedîtin, xweşî nedîtin.
ji: hedar + nedîtin
hedarandin (lêker) aşt kirin, aş kirin, vepesirandin, amoş kirin, aram kirin, hedinandin, hedidandin, aşkirin.
ji: hedar +-andin
hedarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) hedar
hedarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) hedar
hedardar (rengdêr) mitker.
ji: hedar +-dar
hedarhatî (rengdêr) (Binihêre:) hedar
hedarhatin (navdêr, mê) hewyan, hawî bûn, tenabûn, rihetbûn, :hedara min li çi diran nahêt;hedara wî li vêrê nahêt
hedarî (navdêr, mê) ragirî, dilsozî, heyranî, qayilbûn, qîmbûn, dilniyayî, biryardarî, îstîkrar, aramî, hêmindar, netre, xweragirî.
ji: he +-darî
hedarîn (lêker) hedinîn, hedidîn, danîn, aşbûn, rûniştin, aş bûn.
ji: hedar +-în
hedarîtî (navdêr, mê) hêminîtî.
ji: hedar +-îtî
hedarker (navdêr, mê) rnitker.
ji: hedar +-ker
hedarkî (navdêr, mê) bi hedarî.
ji: hedar +-kî
hedarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hedar kirin
hedarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hedar
hedayî (rengdêr) (Binihêre:) he
heddanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) hed
hedê xwe girtin (biwêj) gihîştin, kamil bûn, bersiva xwe girtin. pêwistiya xwe hildan. êdî serfiraz zêde nayê guherandin, çimkî, wî hedê xwe girtiye. erê wê gelek zi lin li bûkan kir, lê dû re ji hêla bûka xwe ve jî hedê xwe girt.
hedê xwe zanibûn (biwêj) hay ji gotin û hereketên xwe bûn. tu qet mereqan neke ez hedê xwe diznnim.
hedê xwe zanîn hay ji sînorê tevgera xwe hebûn
hedef (navdêr, mê) tişta/ê mirov dixwaze bi dest bixe yan xwe bigihîniyê.
Bikaranîn: Lêker: hedef girtin, hedef hebûn. Navdêr: hedefgirtin, hedefhebûn.
Hevwate: armancNêzîk, dawa, daxwaz, doz, xwestek.
Bide ber: îrade, vîn.
: bêhedef, bêhedefî, bêhedefîtî, bêhedeftî, bihedef, bihedefî, bihedefîtî, bihedeftî, hedefî, hedefdar, hedefdarî, hedefdarîtî, hedefdartî
hedef girtin (lêker)(Binihêre:) hedef
hedef hebûn (lêker)(Binihêre:) hedef
hedefanê (navdêr, mê) armancanê, nîşananê
hedefgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) hedef
hedefhebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) hedef
hedefî (navdêr, mê) rewşa hedefbûnê.
ji: hedef + -î
heder (navdêr, mê) serfkirina bêfeyde, xerckirina bêwec, pûçkirina malî.
ji wêjeyê: Parlamentereke iraqî: Şehristanî 45 milyar dolar bi heder daye..
ji: ji erebî هدر (heder) ji هدر (hedere: heder kirin).
hederkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye heder kirin
hedifandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hedifandin
hedifandin (lêker)(navdêr, mê) parastin, sitirandin, êvişandin, dirixandin, hêvişandin, dirix kirin, kurtar kirin, kurtal kirin, nehêlan ku bela bên serî, ji ziyanan rizgar kirin. Tewîn: Lêker: -hedifîn-.
Têkildar: hedifîn.
ji wêjeyê: Ma wî diranê me kê –bê pere- ranekir û çayek îkramî me nekir? Lê bêwîcdanan di ronkahiya rojê de ew li nav sûka Qosarê li erdê ramedan. We nikarîbû filehekî me bihefidandaya, qosarînooo! We nikarîbû xwe bidaya ber guleyên mizawiran ko ew xwîna fêrizên nola Seydo û Yaqûbî nerijînin. We nekir, ji ber ko we nikarîbû; we nikarîbû, ji ber ko ew devbixwînên hanê ”Eskerên Xwedê” bûn..
: hedifandî, hedifîner
hedimandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hedimandin
hedimandin (lêker)(navdêr, mê) bin-ax kirin, definandin, temartin, naştin, veşartin, defin kirin, di bin axê ve hêlan, di bin axê ve man, tozê girtin, gemarê girtin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌دماندن. Tewîn: Lêker: -hedimîn-.
Bide ber: xetimandin.
: hedimandî
hedimîn (lêker)(navdêr, mê) felişîn, helişîn, hilweşîn, têk çûn, ruxîn, herrifîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌دمین. Tewîn: Lêker: -hedim-.
Bide ber: xetimîn.
Têkildar: hedimandin.
: hedimiyayî, hedimî
hedîn (lêker)(navdêr, mê) (lêker)(navdêr, mê) hewîn, vehewîn, tebitîn, hedirîn, bi cih bûn, sekinîn, arimîn, rehet bûn, hêmin bûn, hêwir bûn: Li cihê xwe bihede.. (Hertim li derve ye.).
Herwiha: vehedîn. Tewîn: Lêker: -hed-.
Têkildar: hedan, hedandin.
ji wêjeyê: Carek din jî helbesta xwe xwend, çavên wî li ser peyvan hedîn û rawestîn. Wek peyv hingiv bin û hing lê bicivin yan jî çav pelatînkên rengîn bin ko bi hêwirî û aramî bên û biçin. Hesenê dostê wî jî bû pelatînk û têkilî helbesta wî bû. Xwest wî bigire lê ti bi destî ve nehat. Axînek kişand û got: Tu dê kengî bê daku bi arezûyek jidil helbesta xwe ji te re bixwînim? Lê Hesen bo wê şeva wî çirayek vemirî bû.(Reûf Bêgerd: Mirina helbestvanekî, wergerrandin ji soranî: Husein Muhammed, Nefel.com, 10/2009).
: hediyayî, hedî
hedinandin tebitandin, kedirandin, kewgirandin, hizinandin, hedidandin, hedûrandin
hedinîn (lêker) bêhn vedan, tebitîn, arimîn, sekinîn, vehewîn, rawestîn, rehet, tena, aram bûn, bên vedan. Tewîn: -hedin-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌دنین
hedîqe (navdêr, nêr) baxçe, gulistan, bax, asîtan, hewş, hewd.
ji: Ji erebî
hedirîn (lêker)(navdêr, mê) hewîn, tebitîn, hedîn, bi cih bûn, sekinîn, arimîn, rehet bûn, hêmin bûn, hêwir bûn: Li cihê xwe bihedire.. (Hertim li derve ye.) (navdêr, mê) sebir, bênfirehî, hedan, hedûr, tehemil, tolerans.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌درین.
Herwiha: vehedirîn. Tewîn: Lêker: -hedir-.
Têkildar: hedirandin.
: hedirî
hedirîn/dihedire/bihedire 1. biryar wergirtin 2. tebitîn 3. aşt bûn
hedîs hemû gotin, kirin û çespandinên ku bê derew ji Cn. Pêxember eleyhiselam hatine ragihandin
kirin û gotinên mihemed pêxember, bûyer, nû.
Bide ber: hedîseJi erebî, حديث ku diwate: axiftin, yan bûyer û qewimînên nû..
: hedîsbêj ( saloqerê hedîsan,kesê ku hedîsan dibêje.rawî), hedîszan (zanayê ilmê hedîsê,muhedîs), hedîszanî (zanista hedîsê ku dete zanîn kîji hedîs rastîjî hedîse yan gotina yekê diine), hedîsên qudsî (yên ku xudê têxite dilê pêxember ku bêji xudê wiha got û wiha dixwaze.)
hedîs riwayet kirin (ji Cn. Pêxember eleyhiselam) salixên rasteqîn ragihandin
hedîse bûyer, rûdan
(navdêr, mê) bûyer, serpêhatî, rûdan, qewimîn, waqe, qewam, pêkhatin, bûniş.
Herwiha: hadîse.
Bide ber: hedîs.
ji wêjeyê: Ji bo ku ez minaqeşeya absurd a ji rastî û zanistiyê dûr a li ser zimanê yekgirtî bidim, ji bilî vê îdîaya Dilşad Ebdurrehman (a ku bikaranîna kurmancî ê neteweyê kurd perçe bike) ez ê hedîseyekê biguhêzim, di serê min re derbas bûye..
ji: Ji erebî
hedîse derxistin (lêker)teşqele derxistin.
ji: hedîse + derxistin
hediya birûkan jî qanok in (biwêj) ji bo wan jî ew hêja û mexbûl e. her kes wekî rewş û radeya xwe. hediya birûkan jî qanok in.
hediye (navdêr, mê) diyarî, xelat, bexşîş, tişta/ê kesek belaş dide kesek din ji ber dostaniyê yan biserketina kesa/ê wî tiştî werdigire.
Herwiha: hedîye hedye.
ji: ji erebî.
: hediyeyî
hediyeyî (navdêr, mê) rewşa hediyebûnê.
ji: hediye + -yî
hedkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hed kirin
hedkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hed
hedr (navdêr, mê) fê, atî, teb, edr, keps, edir, epîlepsî
hedûr bilîn, haşî
hedûra (yekî) nehatin (biwêj) sebr nehatin. bêaram bûn. piştî wê nûçeya reş, hedûra diya min nehat.
hedûra (yekî) pê hatin (biwêj) pê sebr kirin, aramî dîtin. ...gelo ez jê êçiyame van jî qehirîme, keniyame yan jî xemgîn bûme, gelo wê ez aş kirime û hedûra min pê hatiye... dilawer zeraq
hedûra xwe anîn pê bilîn û haş bûn
hedûrî aramî û aştî
(rengdêr) aramî û aştî
hedûrî pê anîn bêhna xwe pê fireh kirin
hefado, di ber xelkê de (biwêj) ji bo kesên xerîb û bê sedem ziyandayîna xwe. jiya lai wî kir re tenê dibêjin: hefado, di ber xelkê de.
hefdehan 2. jimareya 18’î *"hejdehê adarê, milyaket hatin xwarê, gazî kirin biharê"
jimareya , ’î hejdehê adarê, milyaket hatin xwarê, gazî kirin biharê
hefhefî (rengdêr) çavçilûsî, kirêtî
hefidandin (lêker)nixamtin û veşartin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌فداندن
hefidandin/dihefidîne /bihefidîne nixamtin û veşartin
hefidîn (lêker)nixumîn û heyibîn. Tewîn: -hefid-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌فدین
hefidîn/dihefide/bihefide nixumîn û heyibîn
hefik qurtik, gewrî
(navdêr, mê) gerden, qirrik, gewrî, stu, beşa zirav ya leşî ya ku serî û sîngî bi hev ve girê dide (bi taybetî rexê derve), beşa zirav ya ber devê botlan.
Herwiha: hefk, hevk, hewk, ĥefik, ĥefk, ĥevk, ĥewk.
Bide ber: xefik.
Têkildar: patik
hefikîyayene (Zazaki) (lêker) hefikîn
hefiknayene (Zazaki) (lêker) hefikandin
hefiknîyayene (Zazaki) (lêker)hatin hefikandin
hefilîyayene (Zazaki) (lêker) hefilîn
hefilnayene (Zazaki) (lêker) hefilandin
hefilnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin hefilandin
hefinîn (lêker)(navdêr, mê) bêna tirş û pîs jê hatin, rizîn, kufîkî bûn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌فنین.
Herwiha: hefiniyan. Tewîn: Lêker: -hefin-.
Têkildar: hefinandin.
: hefiniyayî, hefinî
hefîşo (rengdêr) xwere, kesa/ê ku pirr dixwe lê dîsan jî têr nabe.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: حەفیشۆ.
Herwiha: îc, iwîc, ûc, xwere, erebî : نهم → ar, inglîzî : glutton → en, edacious → en, latînî : tirkî : obur → tr
hefle (navdêr, mê) şahî, cejn, pîrozî, aheng, festîval, merasim.
ji: Ji erebî
hefs (navdêr, mê) zindan, girtîxane, girtîgeh, êsîrgeh, cihê mirovên girtî tê ve.
Herwiha: hebis, hebs, hefis, hepis, heps, hevis, hevs, ĥebis, ĥebs, ĥefis, ĥefs, ĥepis, ĥeps, ĥevis, ĥevs, hebisxane, hebsxane, hefisxane, hepisxane, hepsxane, hevisxane, hevsxane, ĥebisxane, ĥebsxane, ĥefisxane, ĥefsxane, ĥepisxane, ĥepsxane, ĥevisxane, ĥevsxane.
Hevwate: esîrxane, dîlgeh, dîlxane, girtîgeh, sicin, zeftgeh, zeftxane, zindan.
Têkildar: dîl, esîr, girtî, hefsî, şkence, tazîb.
ji: ji erebî حبس (ḥebs) ji حبس (ḥebese: girtin, asê kirin), hevreha aramî חבש (x-b-ş-: girê dan) akadî ebaşu (girê dan).
Bikaranîn: Lêker: hefs kirin. Navdêr: hefskirin.
: hefsî
hefs bûn (lêker)(Binihêre:) hefs
hefs dan (lêker) heps xwarin.
ji: hefs + dan
hefs kirin (lêker)(Binihêre:) hefs
hefs kişandin (lêker) heps razan.
ji: hefs + kişandin
hefs xwarin (lêker) heps dan.
ji: hefs + xwarin
hefsandin (lêker) hepskirin, heps kirin, nîgartin, nexşandin, neqşandin, nîgarkirin, nîgarandin, nîgar kirin.
ji: hefs +-andin
hefsar 1. bendê serê heywanan ê bê devgem 2. rêvebiriya kar û baran *"bûk li ser hespê ye, hefsar li destê wê ye, hê jî kes nizane qismetê kê ye"
hefsare (yekî) di dest hineken din de bûn (biwêj) di bin bandora hineken din de bûn. gotinen wî ne giring in. ji ber ku hefsare wî ne di deste wî de ne.
hefsare (yekî) di deste (yekî) de bûn (biwêj) kontrol di dest de bûn. tu nekeve tatela we, hefsare we di deste min de ye.
hefsare (yekî) di serî de şiqitandin (biwêj) serbest berdan. bi se telaqe befitû, min hefsare we di seri de şicjitandiye, di ku de diçe bi qîma xwe ye.
hefsare (yekî) kişandin (biwêj) yek zept kirin, şiyar (îkaz) kirin. jixwe heke hesike bawa hefsare wî nekişanda tu car û tu kes nikaribû li pêş wî biselciniya. xezale hefsare we nekişanda, we zû bi zû dev ji min bernedida.
hefsare xwe dayîn dest (biwêj) xwe xistin bin erk û bandora hineken din. ku we di we deme de hefsare xwe nedaye dest, rûha nedikete ve rewşe.
hefsare xwe di serê xwe de şiqitandin (biwêj) ji bin bandore derketin, ji bo berdana jinan jî tê bikaranîn. wan ew hefsare qirej di serê xwe de şiqitamlin û ji we koletiye rizgar bûn. min meze kir ku jiyana min her-hniye, min hefsare xwe di serê xwe de şhptand û ji rezîliya rojane xelas bûm. .
hefsarî (navdêr, mê) rewşa hefsarbûnê.
ji: hefsar + -î
hefsarker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê hefsar dike.
ji: hefsar + -ker
hefsbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) hefs
hefsbûyî (rengdêr) (Binihêre:) hefs
hefsî (rengdêr) (navdêr) kesa/ê di hefsê ve girtî.
Herwiha: hebisî hebsî hefisî hepisî hepsî hevisî hevsî ĥebisî ĥebsî ĥefisî ĥefsî ĥepisî ĥepsî ĥevisî ĥevsî.
Hevwate: esîr dîl girtî sicinî zeftkirî zindanî.
Têkildar: dîlgeh esîrgeh girtîgeh hefs şkence tazîb.
ji: hefs + -î.
Bikaranîn: Lêker: hefsî bûn, hefsî kirin. Navdêr: hefsîbûn, hefsîkirin Rengdêr: hefsîbûyî, hefsîkirî.
: hefsîtî
hefsî bûn (lêker)(Binihêre:) hefsî
hefsî kirin (lêker)(Binihêre:) hefsî
hefsîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) hefsî
hefsîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) hefsî
hefsîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hefsî kirin
hefsîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hefsî
hefsîn (lêker) hepsbûn, heps bûn.
ji: hefs +-în
hefsîtî (navdêr, mê) rewşa hefsîbûnê, qebzîtî, gîretî.
ji: hefsî + -î
hefskirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hefs kirin
hefskirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hefs
hefstî (navdêr, mê) serserî, xerab.
ji: hefs +-tî
hefsûdan cureyekî çêreya ku dikine nava toraqê; mendik
cureyekî çêreya ku dikine nava toraqê; mendik
heft 1. hejmara piştî şeşan û beriya heştan 2. jimareya 7'an *"heft çîrokên hirçê hene, her heft jî ser hermiyê ne"
1. hejmar 7 (hejmar) hejmar 7 (VII).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌وتHejmarên sade yên kurdî, sifir, yek, du, sê, çar, pênc, şeş, heft, heşt, neh, deh, yazde, dazde, sêzde, çarde, pazde, şazde, hevde, hejde, nozde, bîst, sî, çil, pêncî, şêst, heftê, heştê, not, sed, hezar, milyon, milyar.
ji: hevreha soranî هه‌وت (ḧewt), kelhurî ḧeft, hewramî hewt, zazakî hewt, farisî هفت (heft), tacikî ҳафт (heft), belûçî هپت (hept), pehlewî û parsî heft, avestayî  (hepte), yûnaniya kevn ἑπτά (hêpta), sanskrîtî सप्तन् (septan), latînî septem, fransî sept, gotî ????? (sibun), inglîzî seven, almanî sieben, danmarkî syv, swêdî sju... hemû ji Proto-hindûewropî septḿ̥. S-ya Proto-hindûewropî di zimanên îranî de dibe h. Bo nimûne, binere: havîn, hev, hemû. Peyva hindûewropî pirr dişibe ya zimanên samî jî: erebî سبعة (sebe), maltayî sebgħa, aramî שבעא (şeba), siryanî ܫܒܥܐ (şeba), îbrî שבע (şeva) lê nêzîkiya wan ihtimalen tenê tesedifî ye. Çavkanî: Horn p.246, Watkins p.76, Etymonline.
: hefte, heftem, heftemî, heftemîn, heftemînî, heftename, hefta, heftan, heftê, heftiyane, heftîZarava, hewramî: hewt, kelhurî: heft, kurmancî: heft, soranî: hewt, heft, zazakî: hewtWengerr, Çînî: 七, Alm.: sieben, Erebî: سبعة (sebe), Esperanto: sep, Fr.: sept, Hîndî: सात, Holendî: zeven, Îng.: seven, Japonî: 七, Latînî: septem, Noviyalî: set, Polonyayî: siedem, Por.: sete, Rûsî: семь, Îsp.: siete, Swêdî: sju, Tr.: yedi, Wîetnamî: bảy, Xhosa: isixhenxeNîşan, cîhanî: 7, Çînî: 七, Erebî: ٧, romî: VII, Bengalî: ৭, devanagarî : ७, Gûjiratî: ૭, gurmuxî : ੭, Malayalam: ൭, Oriya: ୭, Tamîlî: ௭, Telûgû: ౭, Tibetan: ༧ 2. behî, tazî (navdêr, mê) behî, tazî.
ji wêjeyê: Li pey merasima goristanê îca ya li malê dest pê dikir. Li Cizîrê berê û pêş de cihê serxweşiyê (tazîye) mizgeft e. Ji ber ko mala yê mirî mêhvanên zêde raneke, yan jî daku kesên têne serxweşiyê bi awakî rehet karibin nimêja xwe bikin û we’iz bête dayîn çanda mizgeftê rûniştiye. Li navenda Cizîrê navekî din yê cihê serxweşiyê heye, ew jî “heft”e. “Me hefta xwe danî filan mizgeftê”, “ez ê herim filan mizgeftê, li wêdê heft jî heye” filan.
heft bar xwê bixwe, hiş nayê serî (biwêj) ji ceribandine sûd wernegirtin. a rastî zede xera we tune ye. ew heft har xwe bixwe hiş naye ser1.
heft bavan jê dûr bûn qet têkiliyeke eqrebatiyê pê re nebûn
(biwêj) tu tekilî tune bûn. na heval na, ez û wî heft havan ji hev û din dûr in
heft bavê xwe jimartin (biwêj) hay ji esil û esase xwe hebûn. esil û esas kifş bûn. her kes min nas dike, ez dikarim heft have xwe bihejmerim, lê ew?
heft bûk li malê rûniştine, lê qulta avê nîn e (biwêj) ji bo bêsazûmanî û teraliyê tê gotin. çi mal e, çi mal e! heft bûk li malê rûniştine, lê qurta avê nîn e.
heft caran gîsinê xwe lê dan (biwêj) karê xwe qewin kirin. koçero heta heft caran gîsnê xwe lê nede, dilê wî rehet nahe.
heft hevling ro de çûn, yekî dest neavête yekî (biwêj) hevling (bacanax) ji hev û din hez nakin. ya ku ez dizanim hevlingji hev û dln hez dikin lê nizanim çima dibêjin: heft hevling ro da çûn, yekî dest neavête yekî.
heft kevir li pey (biwêj) ne bi xêr biçe, paşpehnî li hirve, sertil li wêve
heft kiras qetandin (biwêj) di pêvajoyeke pir zor û dijwar de derbas bûn. heya me îdris ji zîndana çanakkeleyê dexist, me heft kiras qetandin.
heft lawê yekî hebûn, ê başê wan, xelk li ser dibû (biwêj) hemû jî ji hev du xerabtir bûn. ka ez kîjanê bibêjim? got, heft lawê yekî hebûn, ê ba^ê wan, xelkê li ser dibû.
heft lengerî xwarin (biwêj) pir çilek û nefsek bûn. kuro qet ew ter dixwe, ew di erdeki heft lengeriyan bixwe jî ter naxwe.
heft mêrên girî, ranekir barek tirî (biwêj) mêrên girî bêhêz, û bêhuner in. got, heft mêrên girî, ranekir barek tirî. ya wan jî ew qas e.
heft nebû heşt (biwêj) hinekî kêm an jî zêde ne xem e. ne xem ê heft nebû heşt.
heft pihîn li gorê xistin (biwêj) hê xerabtir kirin. ji yê din xerabtir bûn. mejiyê din re digot pîs , lê vî heft pihîn li gora wî xistiye.
heft qatan di erdê de çûn (biwêj) pir fedî kirin. ez kengî li çav wê dikevim. heft qatan di erdê de diçim.
heft serî hebin jî xelas nebûn (biwêj) di nav rewşeke zor de bûn. welehî zanîna ku ez dizanim, heft seriye wî hebin jî ew ji we belaye xelas nabe.
heft tenûr nan xwarin (biwêj) ji bo kesên xam û tenegihîştî tê gotin. lawo ji bo ku tu beyî we radeye, dive he heft tenur nan bixwî.
hefta (soranî) (hejmar) heftê, 70, LXX
heftane destheqa keda heft rojan
(rengdêr) destheqa keda heft rojan
heftbira komstêra ku bi heft stêrên xwe ve wek çoçikê ye; Termê Merxê
hefte (navdêr, mê) yekeyeke demî ye kuji heft rojan pêk tê: şemî, yekşem, duşem, sêşem, çarşem, pêncşem û în.
Herwiha: hefta.
Bide ber: meh, roj, sal.
ji: heft + -e, hevreha soranî حەفتە (ḧefte), حەوتە (ḧewte), حەوتوو (ḧewtû), farisî هفته (hefte), jiari.
: heftename, hefteyane, hefteyî
heftê 1. deh heb heft 2. jimareya 70'î heftok lîstikeka ku bi beran tê lîstin
1. jimare 70 (hejmar) jimare 70, LXX.
ji: heft + -ê, bi pehlewî heftât.
: heftêya, heftêyan, heftêyem, heftêyemî, heftêyemîn, heftêyemînî. Bi soranî: hefta
hefte/heftî her heft rojên demê
heftek ji heft paran parek
ji heft paran parek
heftem (rengdêr) ya/yê heftê/heftan, ya/yê ku 6 li pêş hene yan hebûne.
Herwiha: heftemîn, hevtem rengdêr.
ji: heft + -em.
: heftemî. Bi soranî: hewtem, hewtemîn, heftem, heftemîn
heftem (heftemîn) di rêza heftan de
heftemî (navdêr, mê) rewşa heftembûnê.
ji: heftem + -î
heftename (navdêr, mê) belavokên ku her hefteyê carekê derdikevin û tê de nûçe û hin mijarên din yên rojîn tên ragihandin.
Herwiha: heftîname.
Bide ber: rojname kovar mehname werznameHerwiha . Binêre: belavok defter kitêb namilke pirtûk.
ji: hefte + -name
heftenîn (navdêr, mê) deverek e li Behdînan li ber tixûbê Bakurê Kurdistanê.
Herwiha: Haftanîn.
: heftenînî
hefteyane (rengdêr) tişta/ê di hefteyê de carekê dibe: di civîna hefteyane de, tişta/ê di hefteyê de carekê tê kirin: kovarek hefteyane (kovara her mehê hejmarek jê derkdikeve), tişta/ê mehekê xwe vedikêşe: destûra hefteyane hoker, her hefteyê (carekê): Ez hefteyane wê diçim wê derê.(navdêr, mê) miz, meaş: pareyê bo karkirina hefteyekê tê dan/wergirtin: Hefteyane wî 500 dolar e..
Herwiha: heftiyane.
ji: hefte + yane.
Bide ber: mehane rojane salane
heftêyem (hejmar) di rêzê de ya 70ê, li pey 69an.
Herwiha: heftêyemîn rengdêr.
ji: heftê + -y- + -em.
: heftêyemî
heftêyemî (navdêr, mê) rewşa heftêyembûnê.
ji: heftêyem + -î
hefteyî her heft rojan carekê
(rengdêr) hefeyê carekê, her hefte.
Hevwate: heftane.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: هەفتەیی.
Bi zaravayên kurdî: hewramî: kurmancî: hefteyî, heftane soranî: heftane zazakî:.
Bide ber: rojane rojî mehane mehî.
ji: •hefte + -î
heftik (navdêr) heft tiştên pêkve ango pevre ango li gel hevBinere.
Herwiha: kitik, cotik , sêtik , çarik , pêncik , şeşik , heftik , heştik , nehik , dehik.
Bide ber: hefte, heftek, heftê, heftêk, heft-yek, heftgoşe, heftkuj.
ji: heft + -ik.
: heftikane, heftikî
heftikane (rengdêr) bi awayekî heftik.
ji: heftik + -ane
heftikî (navdêr, mê) rewşa heftikbûnê.
ji: heftik + -î
heftirka dile (yekî) dan (biwêj) gelekî lê xistin, lê dan. rebetû wisa kirine, heftirka dile gogerçîne dane.
heftiyane (rengdêr) tişta/ê di hefteyê de carekê dibe: di civîna heftiyane de, tişta/ê di hefteyê de carekê tê kirin: kovarek heftiyane (kovara her mehê hejmarek jê derkdikeve), tişta/ê mehekê xwe vedikêşe: destûra heftiyane hoker, her hefteyê (carekê): Ez heftiyane diçim wê derê.(navdêr, mê) miz, meaş: pareyê bo karkirina hefteyekê tê dan/wergirtin: Heftiyane wî 500 dolar e..
Herwiha: hefteyane.
ji: heftî + yane.
Bide ber: mehane rojane salane
heftiyar (navdêr) pars, leopard, pilingên pinpinî.
ji wêjeyê: Me di çend hejmarên Lotikxanê de qala pezkûviyan, dehbên wek hirç û heftiyar (leopard) û hinek giyayan kiribû. Hinek sedemên wê yên biçûk jî me raxistibûn ber çavan. Lê paşê me nêrî di vê derê de hinek tişt kêm in. Dema me rewşa ekolojiya Kurdistanê ya berê û ya niho da ber hev, derket holê ku ew tiştên me ji bo parastina çend cûreyên dahban, ên ku neslê wan ber bi windabûnê ve diçin û hewceyî parastinê ne bang dikir, têr nake. Mesele gelek kûrtir, kevintir, û giringtir e. Hewce ye mirov gelek li ser bisekine û li gor girîngîya wê hewil bide xwe û tevbigere.
heftok (navdêr, mê) pêncoke, delo.
ji: heft +-ok
heftreng keskesor
keskesor, keskûala, qozeqer, qewsûquzeh, bûka baranê, kazûkeder
heftrengyî (navdêr, mê) baqa tirêjê, tayf.
ji: heftreng +-yî
heftsed hejmara 100×7700
heftûheşt (navdêr, mê) gengeşe, qerqeşe, nîqaş, dubendî, hevrikî, ne hevbîrî.
Herwiha: heft û heşt heft-û-heşt heft-heşt.
Bide ber: yekûdu
heftûzk kînor
kînor
heftyar keftar *"heftyar, bi axiftina xweş ji kunê derdikeve"
keftar heftyar, bi axiftina xweş ji kunê derdikeve
hegemonî (navdêr, mê) serdestî, hukimranî, zordestî, zordarî.
Herwiha: hegemonya, hejemonî, hejemonya.
Têkildar: hegemon, hegemonîperist, hegemonîperistî, hegemonîst, hegemonîzm.
ji wêjeyê: Amerîka dixwaze petrola ku ji axa komara Îraqê derdikeve ji xwe re bi erzanî bibe û sîber û hegemoniya xwe li ser Rojhilata Navîn xurt bike.(Dara Hassan: Şer û dijberên şer, Avestakurd.net, jêwergirtin: 12/2007).
ji: Ji yewnanî ἡγεμονία (serdestî) ji ἡγεμον (serdest, serdar, serok).
ji: Çînî: nadvláda mê, Alm.: Hegemonie mê, Fînlandî: hegemonia, Fr.: hégémonie, Holendî: hegemonie mê, Îng.: hegemony, Îdoyî: hegemonio, Japonî: ヘゲモニー (hegemonī), Polonyayî: hegemonia mê, Rûsî: хегемония, Sirbî: nadvlada mê, Îsp.: hegemonía mê, Swêdî: hegemoni c, Tr.: hegemonya
heger heke, ger
heger hatî çengê min, bifikire li rengê min (biwêj) heke tu bikevî deste min tu jî dizanî tu de tekevî rewşeke çawa. ez çi bibejim? heger hûtî çenge min, bifikire li renge min.
heger hebe şilik û pilik, heger tune be, keder û kulik (biwêj) heke ku hebe, zede û tiştên xweş dixwin, ku tune be jî stûye xwe xwar dikin û rûdinin. ji wan re çi, ew mirovinên eceb in, heger hebe şilik û pilik, heger tune he, keder û kulik
heh (hoker) çi, çî.
Bikaranîn: Peyva heh gotinek tal û nexweş e. Di zimanê nivîskî de bikaranîna wê nayê tercihkirin..
Bide ber: eh, hey, weh
heho (hoker) dengê xwenerazîkirinê ye: Heho, de bes e lo!.
Bide ber: haho, heyho
hej [I] 1. çiqilekî darê 2. giyayekî stûr û peraş î wekî çiqilekî darê
(navdêr, mê)Kurdî;1. Wate livandin, livandina li hewa.
Herwiha: hij.
Bide ber: firr, liv.
: hejandin, hejandî, hejiyayî, hejîn, hejîner, hejînerî, hejhejok, hejhejokî, hejok, hejokî 1. Wate qirş, çirpik, qirş, çirpikên daran:.
ji wêjeyê: Rebbê alemê hejên dara we yên bi xwîna Kurdan hatinî avdan hişk bike , rovî nediçû qulê, hejek jî bi boçika xwe ve girê dida (Gotina Mezinan).
: hejûpêj.
Herwiha: hij
[II] 1. leq 2. liv 3. lerz û ricaf *"rovî nediçû qulê, hej dida teriya xwe"
hej kirin (lêker)(Binihêre:) hej
hej lê ketin (biwêj) ji hez ketin. pir lawaz û jar bûn. ji ber we nexweşiya giran he jî hej li bedran dikerin. hej pê xistin ji hal xistin. ji ber lêdan, nexweşî yan jî zore yek di rewşeke dijwar de hiştin. hadî wisa dabû kamile seyîd, hej pê xistibc1.
hej û pej bûn (biwêj) sist û bêpergal bûn. bi wî halê hej û pej ew nikare tu tiştekî jî bike.
heja (rengdêr) hêja,binirx, hejî, bihadar, rêzdar, efendî, ezbenî, mamoste, nirxbilind, bihagiran
hejale 1. eware 2. lawaz 3. pejmûrde 4. yax
eware , lawaz , pejmûrde , yax
hejandî (rengdêr) tiştê/a ku hatiye hejandin
hejandin (lêker)(navdêr, mê) li hewa livandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌ژاندن.
Herwiha: hijandin. Tewîn: Lêker: -hejîn-.
Têkildar: hejîn.
Bide ber: firrandin, livandin.
ji: ji erebî hizz (hejandin).
: hejandî, hejîner, hejînerî, hejînkBinere.
Herwiha: hejîn, hejok
hejandin/dihejîne/bihejîne 1. bi ba kirin 2. lerizandin 3. leqandin 4. ji cih livandin
hejar 1. feqîr, xizan 2. bêkes, belengaz
(rengdêr) hejar: belengaz, jar, feqîr, perîşan, reben, goyîn, nedar, belingaz, peregende, Hejar: navek e bo kurran.
Bikaranîn: Lêker: hejar bûn, hejar kirin. Navdêr: hejarbûn, hejarkirin Rengdêr: hejarbûyî, hejarkirî.
: hejarane, hejarî, hejarîtî, hejartî
(navdêr, nêr) navekê mêran e.
Hevwate: Jaro.
ji: Ji hejar, hevreha jar
hejar bûn (lêker)(Binihêre:) hejar
hejar kirin (lêker)(Binihêre:) hejar
hejarane (rengdêr) bi awayekî hejar.
ji: hejar + ane
hejarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) hejar
hejarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) hejar
hejarî 1. feqîrtî 2. bêkesî
(navdêr, mê) xizanî, belingazî, feqîrî, rebenî, perîşanî, şerpezetî, jarî, nedarî, ne zengînî, ne dewlemendî, rewşa hejaran.
Herwiha: hejarîtî, hejartî.
ji: hejar + -î
hejarkî (navdêr, mê) nexweş, nesax, hejar, bi hejarî, bi nesaxî.
ji: hejar +-kî
hejarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hejar kirin
hejarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hejar
hejdar (rengdêr) lerzdar, bilerz.
ji: hej +-dar
hejde 1. hejmara beriya nozdehan û piştî
(hejmar) jimare 18 (XVIII).
Herwiha: dehûheşt.
ji: heşt + deh, Proto-hindûewropî: ekto-dekm (hejde) , Proto-aryayî: eşte-dese (hejde) Kurmancî: hejde (hejde) Kurdî (Soranî): hejde (hejde) Kurdiya başûr: hejde (hejde) Lekî: hijde (hejde) Zazakî: heştyes (hejde) Sanskrîtî: astādashan (hejde) Yewnanî: dekaoktó (hejde) Latînî: octōdecim (hejde) ...Almanî: achtzehn (hejde) Înglîzî: eighteen (hejde) Çavkanî: - Pokorny: -.
: hejdehem, hejdehemîn, hejdeyem, hejdeyemîn
hejdehem (hejmar) di rêzê de ya 18ê, li pey 17an.
Herwiha: hejdehemîn, hejdeyem, hejdeyemîn, hijdehem, hijdehemîn, hijdeyem, hijdeyemîn rengdêr.
ji: hejdeh + -em.
: hejdehemî
hejdehemî (navdêr, mê) rewşa hejdehembûnê.
ji: hejdehem + -î
hejdehizar hijmara 18 000
hejdemilyon hijmara 18 000 000
hejek di stûyî de dan çiqilekî serperaş di stûyî de werkirin
di stûyî de dan çiqilekî serperaş di stûyî de werkirin
hejekî (navdêr, mê) ciniqîni.
ji: hejek + -î
hejeknas (navdêr, mê) axhejnas, erdhejnas.
ji: hejek +-nas
hejeknasî (navdêr, mê) axhejnas, erdhejnasî.
ji: hejek +-nasî
hejesor sincîd
(navdêr) parz, tevzêne, sinc, parzî, sincirî, riwekek bikulîlke. Navê zanistî: Elaeagnus
hejhejok 1. sist, xav 2. livlivok, leqleqok
sist, xav, livlivok, leqleqok.
Bikaranîn: Lêker: hejhejok bûn, hejhejok kirin. Navdêr: hejhejokbûn, hejhejokkirin Rengdêr: hejhejokbûyî, hejhejokkirî
hejhejok bûn (lêker)(Binihêre:) hejhejok
hejhejok kirin (lêker)(Binihêre:) hejhejok
hejhejokbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) hejhejok
hejhejokbûyî (rengdêr) (Binihêre:) hejhejok
hejhejokî (navdêr, mê) hejhejok, hejhejoyîkî.
ji: hejhejok + -î
hejhejokkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hejhejok kirin
hejhejokkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hejhejok
hejî (rengdêr) hêja, bihadar, binirx, birêz, rêzdar, efendî, ezbenî, mamoste, nirxbilind, biqedir, biqîmet, bihagiran, giranbiha, jêhatî, berkeftî, giran, nirxdar, nirxgiran, birûmet, rûmetdar, heja, berketî, seyda.
Bikaranîn: Lêker: hejî bûn, hejî kirin. Navdêr: hejîbûn, hejîkirin Rengdêr: hejîbûyî, hejîkirî.
: hejîtî, hêjiyî
hejî bûn (lêker)(Binihêre:) hejî
hejî kirin (lêker)(Binihêre:) hejî
hejîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) hejî
hejîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) hejî
hejijîn (lêker) weşweşîn, milmilîn, qirqilîn
hejijîn/dihejije/bihejije 1. weşweşîn, milmilîn 2. qirqilîn
hejik çiqilên ziravik ên badayî
(navdêr, mê) tirrik, terrik, çeqik, çiqilk, şivik, şivist, şivtan, qirşik, êzing, hej, darik, hûrik, gilç, pej, çeq.
Herwiha: hej, hejk, hêj, hêjik, hêjik.
Bide ber: çeq, çiqil, ço, dar, darik, devî, doqişk, êzing, gilç, kemere: tezeng, rîxa hişkbûyî, pûş, qilçqilç, qirş, qirşûqal, sap, sing, şûnik, tezeng: kemere, rîxa hişkbûyî
hejikandî (rengdêr) hejandî.
ji: hejikand + -î +
hejikandin (lêker)leqandin, hejandin, veleyistandin, qeliqandin, hejhejandin, ravejandin, bêjandin, colandin, rahejandin, lewlibandin, lolibandin, êjandin, kilkirin, hezikandin, kil kirin, lûçikandin, raweşandin, veweşandin, velîstandin.
ji: hejik +-andin
hejikî (navdêr, mê) perîşanî.
ji: hejik + -î
hejikîn (lêker) hejîn, leqîn, l/ngh, qeliqîn, vetewişîn, qurifîn, lewlebîn, lolibîn, vetewişandin, xwequraftin, xwe vetewişandin, xwe quraftin, xwe hejandin, xwe lewlebandin, xwe lolibandin, hejhejîn, rahejîn, hejan, hejikan, çengan. Tewîn: -hejik-.
ji: hejik +-în
hejikîner (navdêr, mê) lerizîner, hejîner.
ji: hejik +-îner
hejîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hejî kirin
hejîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hejî
hejîn (lêker)(navdêr, mê) li hewa livîn, hezîn, cirifîn , lerizîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌ژین.
Herwiha: hejan, hejhan, hejhîn, hejihan, hejihîn, hejiyan, hijîn, hijhan, hijhîn, hijihan, hijihîn, hijiyan.
Bide ber: firrîn, livîn, meşîn.
ji: ji erebî hizz (hejandin).
: hejbar, hejbarî, hejber, hejberî, hejhejok, hejhejokî, hejok, hejokîBinere.
Herwiha: hejandin, hejandî, hejiyayî, hejîner, hejînerî
hejîn/diheje/biheje 1. bi ba bûn 2. leqîn 3. lerizîn 4. livîn *"çiya, bi hejînê hilnaweşe"
hejîndar (rengdêr) leredar.
ji: hejîn +-dar
hejînî (navdêr, mê) lerzînî.
ji: hejîn +-î
hejînkî (navdêr, mê) bi hejandinî.
ji: hejîn +-kî
hejiqandin circirandin, heşirandin, têdebicihkirin, têdehilanîn, repisandin, dewisandin
hejîr cureyekî fêkiyan e
(navdêr, mê) fêkiyek anku mêweyek xwerbar e û bi daran yan terraşan ve şên dibe, dara ku wî fêkî dide.
Herwiha: hêjîr.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî هه‌ژیر.
ji wêjeyê: Dara hejîrê 3- 10 m bilind dibe. Lewre carna wek teraşekê carnan jî wek darekê xuya dike. Kulîlka wê ya biçûk di dirêjahîya demê de, di nav fêqîyê de dimîne û winda dibe. Kulîlkên wê yên nêr û mê li ser darên cihê çêdibin. Fêqî bi tenê ji kulîlkên mê çêdibin. Cotbûna wê bi awayê tozbûnê çêdibe.Wê tozê jî kêzikek çêdike. Ba jî wan tozikên mê û nêr digehîne hev. Belgên wê 3- 5 çiq in. Çiqê pelê nîvekê, hinekî ji yên din mezintir e. Rengên pelên wê ji alîyê derva keskê tarî, lê yê hundur rengê xwelîyê ye..
ji: hevreha soranî هه‌نجیر (hencîr), farisî انجیر (encîr), pehlewî encîr, jiari. incir ya tirkî ji zimanekî îranî ye..
: darhejîr, darhejîrî, hejîrî. Navê zanistî: Ficus
hejîrî (navdêr, mê) rewşa hejîrbûnê.
ji: hejîr + -î
hejîtî (navdêr, mê) rewşa hejîbûnê.
ji: hejî + -î
hejiyayî (rengdêr) dudilîkirî, veweşî.
ji: hejiyay + -î
hejkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hej kirin
hejkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hej
hejmar reqem, jimare
(navdêr, mê) micar, jimare, hijmar, jimar, reqem, nimre, numare, jumar, jumare, (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 û hwd).
ji: hevreha hejmartin, soranî jimare, bi avestayî mer-aa, pehlewî û farisî şumar, zazakî amar, peştûyî شمېرل (śmerël: hejmartin), sanskrîtî स्मरति (smarati: anîn bîra xwe; kom kirin, berhev kirin), latînî memor (bihiş, hişmend, jîr, biaqil), yûnanî μέρμερος (mêrmeros: fêlbaz, hîlebaz)... hemû ji Proto-hindûewropî s()mer- (hatin bîrê, anîn bîra xwe). Bo zêdebûna yan kêmbûna dengên he- li destpêka peyvê
Bide ber: hejar/jar, war (kurmancî)/hewar (soranî)..
: hejmarnas, hejmarnasî, hejmarî, hejmartin, hejmartî, -hejmêr-, -hejmêr, hemcar, hemjar, êjmar
hejmar kirin (lêker)(Binihêre:) (hejmar)
hejmara atomî (navdêr, mê) di kîmyayê de hejmara protonên di atomê de
hejmara cot (navdêr) Hejmarên ku ne kitin. Wekî …, −4, −2, 0, 2, 4, 6, 8, … (Matematîkzanî).
ji wêjeyê: Hejmara cot — hejmara ku bê bermahiyan parî 2yan dibe: …, −4, −2, 0, 2, 4, 6, 8, …, Hejmara kit — hejmara ku bê bermahîyan parî 2yan nabe: …, −3, −1, 1, 3, 5, 7, 9, …, Eger m hejmareke cot e, wê demê ev formûl guncav e m2k, lê eger kit e, wê demê ev formûl m2k+1, li vir k\in\mathbb Z..
Dijwate: hejmara kit
hejmara kit (navdêr) Hejmarên ku ne cotin. Wekî …, −3, −1, 1, 3, 5, 7, 9, … (Matematîkzanî).
ji wêjeyê: Hejmara cot — hejmara ku bê bermahiyan parî 2yan dibe: …, −4, −2, 0, 2, 4, 6, 8, …, Hejmara kit — hejmara ku bê bermahîyan parî 2yan nabe: …, −3, −1, 1, 3, 5, 7, 9, …, Eger m hejmareke cot e, wê demê ev formûl guncav e m2k, lê eger kit e, wê demê ev formûl m2k+1, li vir k\in\mathbb Z..
Dijwate: hejmara cot
hejmardar (rengdêr) jimardar.
ji: hejmar +-dar
hejmardarî (navdêr, mê) jimêryarîtî, hesapgêrî, hejmaryaritî, hesabdarî, jimêryartî, hejmaryartî, hejmarvantî, hejmaryarî, hejmêrmendî, hejmarvanî, hesêbgirî, jimêrkarî.
ji: hejmar +-darî
hejmarên xwezayî (navdêr, mê) hejmarên ne neyênî û bê navberk (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 û hwd).
ji: hejmar + xwezayîNîşanên xwe border0 cellpadding2 cellspacing1 alignleft stylemargin-left:1em; background:e3e3e3;!Zimbol !Mene- bgcolorFFFFFF aligncenter\mathbbN^+Hejmarên erênî, bi sifirê- bgcolorFFFFFF aligncenter\mathbbN^Hejmarên erênî, bi sifirê- bgcolorFFFFFF aligncenter\mathbbN_0Hejmarên erênî, bi sifirê- bgcolorFFFFFF aligncenter\mathbbN_>0 Bes hejmarên erênî (vê sifirê)- bgcolorFFFFFF aligncenter\mathbbN \setminus \0\ Bes hejmarên erênî (vê sifirê)
hejmarî (navdêr, mê) dijîtal, hejmarkî.
ji: hejmar +-î
hejmarker (navdêr, mê) hizirker.
ji: hejmar +-ker
hejmarkî (navdêr, mê) hejmarî.
ji: hejmar +-kî
hejmarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hejmar kirin
hejmarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) (hejmar)
hejmarmend (navdêr, nêr) kesê kû di warê hejmartin û hesêb da pispor e
hejmartin (lêker)(navdêr, mê) hesibandin, hesab kirin, hisêb kirin, jimara tiştekê/î diyar kirin, çendiya tiştekê/î xuya kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌ژمارتن.
Herwiha: hejmardin jijmartin hêjmardin hêjmartin hijmardin hijmartin jimardin eşmardin. Tewîn: Lêker: -jimêr-.
Têkildar: hiljimartin.
ji: ji Proto-hindûewropî, binêre: hejmar..
: hejmarî hejmartî hejmêrhez hejmêrhezî hejmêrkar hejmêrkarî hejmêrnas hejmêrnasî hejmêrvan hejmêrvanî hejmêryar hejmêryarî hejmêrzan hejmêrzanî
hejmartin/dihejmêre/ bihejmêre 1. jimartin 2. bireqem kirin
hejmartinî (navdêr, mê) jimarî.
ji: hejmartin +-î
hejmarvanî (navdêr, mê) hejmaryarî, hejmêrmendî, jimaredarî, hesêbgirî, jimêrkarî, hesabdarî, jimêryarîtî, hejmaryaritî.
ji: hejmar +-vanî
hejmarvantî (navdêr, mê) jimêryartî, hejmaryartî, jimaredarî, hesapgêrî.
ji: hejmar +-vantî
hejmaryar (navdêr, mê) jimêryar, jimaredar, hesapgêr, hesabdar, muhasîb, hejmarvan, hejmêrmend, hesêbgir, jimêrkarî, muhesîb, jimarnêr.
ji: hejmar +-yar
hejmaryaritî (navdêr, mê) jimêryarîtî, hesapgêrî, jimaredarî, hesabdarî, hejmarvanî.
ji: hejmaryar +-itî
hejmaryartî (navdêr, mê) jimêryartî, jimaredarî, hejmarvantî, hesapgêrî.
ji: hejmaryar +-tî
hejmêrmendî (navdêr, mê) hejmaryarî, hejmarvanî, jimaredarî, hesêbgirî, jimêrkarî, hesabdarî.
ji: hejmêrmend + -î
hejmetkarî (navdêr, mê) heyranî, qurbanî, gorîtî, heyranbûn
hejûpêj (navdêr) gulîyên biçûk daran, ên şil, hişk nebûyî, qirş û qalên daran.
ji: hej -û- + pêj
hek (navdêr, mê) ger, heke, herge, eke, ku, erke, heger, hekî, heku, eger, hergê.
ji: h +-ek
(navdêr, mê) Keça bavê me ya ji me mezintir..
Hevwate: xuç.
Têkildar: keç, xwişkMînak, Heka min hê xwarin çê nekiriye. Hekêêê!!! De zû were.Bilêvkirin, Tîpa H stûr tê xwendin..
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Bacî Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
hekandin (lêker) kolan, lê gerîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌کاندن
hekandin/dihekîne/bihekîne 1. kolan 2. lê gerîn
hekarî (navdêr) ji xelkê Hekarîyê re tê gotin
Serenav,mê, Çolemêrg,Colemêrg,Culemêrg, parêzgehek e li Bakurê Kurdistanê li ber tixûbê Başûrê Kurdistanê û Rojhilata Kurdistanê, bajarrê serekî li wê parêzgehê.
: hekarî, hekarîtî.
Têkildar: Gever,Şemzînan,Çelê
heke eger, ger, ku *"heke deşt e, heke zozan e, rêberê pêz şivan e"
heke beranê bisko ba, wê li nav pezê bavo ba (biwêj) heke ya me bûya, me yê kêrek jê bidîta. tu çi avê li ber hêlikên xwe didî, heke beranê bisko ba, wê li nav pezê bavo ba.
heke hewes e, ew jî bes e (biwêj) heke tenê ji bo demboriyekê û dilpêxapandin be, carekê jî bes e. tu çi ew qasî dûşînî, heke hewes e, ew jî bes e.
heke ku tu bijiyî, tu yê gelek tiştên balkêş bibînî. *îro ez çi bibêjim bêkêr e. ya rast ew e ku, bimîne, bibîne (biwêj) rimirî, ya axa sar î, bimînî ya min î. çi dibe bila bibe, di her şert û mercê de ez ê te bistînim. (xort ji dilketiya xwe re dibêjin.) sosin, çi dibe bila bibe ez ê bi te re bizewicim. tu bi mirî ya axa sar î, bimîne ya min î.
heke li ber segan hestiyê kewan bimîne (biwêj) lê heke di wê rewşê de ku ew vebijark pêk bê. heke ew derfet bi dest bikeve. tu baş dibêjî, lê heke li ber segan hestiyê kewan bimîne da.
heke mele ev be, gelo yê ku li pey mele dihere ê çawa be! (biwêj) yên li pey rêberên xerab herin, hê xerabtir in. xwedê me ji van biparêze. heke mele ev be, gelo yê ku li pey mele dihere, wê çawa be?
heke min bikuje wê min veşêre jî (biwêj) zêdetir ji bo exrebeyan tê gotin. heke xirabiyekê bigihïne min yê ku li min xwedî derkeve jî dîsa ew e. çiqas hebe exrebeyê min e. heke min bikuje wê min veşêre jî.
heke ne fend e, ev çi dar û bend e! (biwêj) tu napejirinî, lê va ye her tişt li holê ye. kuro tu çawa înkar dikî? ger ne fend e, ev çi dar û bend e?
heke neynûkên wî/wê hene bila berê serê xwe bixurîne (biwêj) ku derfet û hêza wî/wê heye bila berê li çareya serê xwe binihêre. spas ji wî re. heke neynûkên wî hene bila berê serê xwe bixurîne.
heke peke nezanîn (biwêj) ji rewşê fêm nekirin. ma hûn osê nas nakin? ew hekêpekê nizane, wê her tiştîtevlihev bike.
heke qûn bi qûnê be, bila qûn li cihê xwe be (biwêj) heke wê seranser derkeve û lêreke wê çênebe, çi hewceya wê pêkanînê ye? heke qûn bi qûnê be, bila qûn li cihê xwe be. wê çaxê ne pêwîst e.
heke şer e, bang bike mûsa û keran, heke hêkrûn e, memo û harûn e (biwêj) divê her kes li gorî kar û zerengiya xwe bê bikaranîn. tu çi wisa difikirî? heke şer e, bang bike mûsa û keran, heke hêkrûn e, mêmo û harûn e.
heke xwedê got qûlê min yêrî, ez dizanim pêz ji kê re didim bêrî (biwêj) heke firsend bikeve destê min, ez dizanim bê ka ez ê çi bikim. ez vê gavê çi bibêjim pûç e. heke xwedê got qûlê min yerî, ez dizanim pêz ji kê re didim bêrî.
hekem (navdêr) kesa/ê ku di lîstika navbera du kesan yan du taximan de çavdêr e daku kes dijî regezan tev negerre.
Herwiha: hakem.
Bide ber: hakim.
ji: ji erebî حكم (ḥekem), têkilî hakim, hukim.
: hekemî hekemîtî hekemtî
hekemî (navdêr, mê) rewşa hekembûnê.
ji: hekem + -î
hekî (navdêr, mê) ger, heke, herge, eke, ku, hek, erke, heger, heku, eger, hergê, ekî.
ji: he +-kî
hekîm (navdêr) bizîşk, nijdar, doktor, pijîşk, nojdar, luqman, cebar, pispora/ê nesaxiyan, kesa/ê nesaxan sax dike, şarezaya/yê nexweşiyan, kesa/ê nexweşan derman dike, zana, hişmend, alim, feylesof.
Herwiha: ĥekîm.
Bide ber: hakim, hekem.
ji: ji erebî حكيم (ḥekîm) jiarami ܚܟܝܡ (xekîm), ji rehê ܚܟܡ (x-k-m-: zanîn). Ji heman rehî bi rêya erebî: hikmet. Ne hevreha hakim, hekem, hukim e..
: hekîmî
hekîmî (navdêr, mê) luqmanî, nojdarî, bijîşkî, tib, doktorî, duxtorî, tixtorî, cebarî, bijîşkbûn, êşnasî.
Bide ber: hakimî, hekemî.
ji: hekîm + -î
hekîmtî (rengdêr) çazanî
hekîp (navdêr) heybe, têrr
hekîyayene (Zazaki) (lêker) hekîn
heknayene (Zazaki) (lêker) hekandin
heknîyayene (Zazaki) (lêker)hatin hekandin
hektar (navdêr) ji bo pîvana erd tê gotin. yek hektar wekhevî 10,000 metreyên çargoşe ye
hel 1. nemana pirsgirêkê (navdêr, mê) çare, çareserî, xilasbûna pirsgirêkê yan pirsgirêkan.
Herwiha: ĥel.
Bikaranîn: Lêker: hel bûn, hel kirin. Navdêr: helbûn, helkirin Rengdêr: helbûyî, helkirî
hel girtin (lêker)(Binihêre:) hel
hel ketin (lêker)(Binihêre:) hel
hel mî hilmî.
ji: hel +mî
hel weşan helweşandin.
ji: hel +weşan
hela (hoker) ka, de, dê, haydê, yella, haydî: Hela were vir! (Ka were vê derê!, ta, heta: Hela tu hatî, ew çû jî. (Heta ku tu hatî, ew çû jî.), ji hel.
Herwiha: hele Swêdî Cînav, hemû, tev: hela dagen (hemû rojê).
Bide ber: varje
hela bibêje, tu ji çendan kêm nakî! (biwêj) ma tu dixwazî çi bibejî? kuro çi tiretira te ye? hela bibeje, tu ji çendan kêm nakî lawo?
hela çê (biwêj) baş e ku wusa ye. bi we yeke ez dilşad bûm. hela çe. baş e, baş e, pir baş e ku wilo bûye. adar jiyan
hela devê (yekî) kirin (biwêj) ji bo tiştek hînbûne, bi konevanî ji kesekî re peyivîn. gilî ji yekî kişandin. gozel hela ji deve leyle dike.
helac (navdêr, nêr) kirkut, kirkûk, şehik, hepo, kerkît, hepik, kerkut, kirkit, amûrê wek şeyekî ku di dema tevnkirina berrik û xalîçeyan de tê bikaranîn.
ji wêjeyê: Gava tevna çêkirina palas/ xaliyan datînin benê ku di navbera tevnê re derbas dikin bi vî şehî pêşve tînin û ew ben ê hanê cih lê xweş dibe palas pê saxlem dibe.
helah de haydê.
ji: hel +ah
helake (rengdêr) semaya derwêşan ku li gor xwe diçerixin.
Bide ber: helak, helaq, helaqe.
ji: Ji erebî.
: helikandin, helikandî, helikî, helikîn
helal tiştê ku Xwedê kirina wî azad kiriye *"kesba helal, ji karkeran re ava zelal e"
(li gor îslamê) tiştê ku mirovan destûr bikin, ne heram, ne qedexe, serbest: Li gor îslamê xwarina goştê mirar ne helal e. Li gor hin alimên îslamê temaşekirina televizyonê helal e lê li gor hinan na..
Herwiha: fihêl ḧelal.
Dijwate: heram.
Têkildar: mekrûh.
Bikaranîn: Lêker: helal bûn, helal kirin. Navdêr: helalbûn, helalkirin Rengdêr: helalbûyî, helalkirî.
ji: ji erebî حلال (ḥelal) ji rehê ḥ-l-l-: destûr dan, izin dan, îcaze dan, ruxset dan; çareser kirin, hel kirin. Ji heman rehî: hel (çare, çareserî.
: helalî, helalîtî, helaltî
helal bûn ji aliyê Xwedê de azad bûn *"heram, ji çu kesî re helal nabe"
(lêker)(Binihêre:) helal
helal kirin ji aliyê Xwedê de azad kirin
(lêker)(Binihêre:) helal
helal û heram tevlihev kirin (biwêj) xer û guneh nezanin. helal û heraman tevlihev dike. ew çi zaneji xêr û gunehan?
helal û xweş bûn (biwêj) bi awayeki mafdar noşîcan bûn. ere, wî du miyen min ji gerîlayan re şerje kirine, lê helal û xweş he, ku wer nebûya ez ê şermî biketama.
helalbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) helal
helalbûyî (rengdêr) (Binihêre:) helal
helale guleke sor e
helalî (navdêr, mê) ne heramî, helalbûn.
Herwiha: helalîtî, helaltî.
ji: helal + -î
helaliya xwe jê xwestin (biwêj) ji kesekî baxişandina sûc û gunehen xwe daxwaz kirin. ez negihîştime ser diya xwe ku helaliya xwe jê bixwazim.
helalkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye helal kirin
helalkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) helal
helalok helhelok.
ji: hel +alok
helaltî rewşa helalbûnê *"bingeha hevaltiyê, bawerî û helaltî ye”
(rengdêr) rewşa helalbûnê bingeha hevaltiyê, bawerî û helaltî ye”
helamet (navdêr, mê) nator, qeretî, nator, helamt, qeratû, elamet, mamik, reşkê bûstanan
helametî (navdêr, mê) zekemî, arsimî, bapêşî, parsimî, bahorî.
ji: helamet + -î
helan cureyekî kevirên ku zû tê darotin
1. kevirê pan (navdêr, mê) kevirê pan û mezin.
Bikaranîn: Lêker: helan kirin. Navdêr: helankirin Rengdêr: helankirî.
Herwiha: ĥelan.
Bide ber: ber, ferş, lat, zinar 2. bûn av; nerm bûn. Binêre; helîn
helan dayîn (biwêj) hadandin, kişkiş kirin. xwede dizane ew şere di ve daw iye de gişk bi helandayîna emir bege hate serê me.
helan kirin (lêker)(Binihêre:) helan
helandî (rengdêr) tiştê hatî helandin, bihojandin, rûnê helandî
helandin (lêker)(navdêr, mê) berf yan cemed kirin av: Hewayê germ berfê dihelîne. (berfê dike av), tiştek req nerm kirin: Asin bi asanî nayê helandin. xwarin di zikî de kirin pîsatî: Mirovên pîr nikarin baş xwarina xwe bihelînin. pişaftin, vehelandin, pişivandin, bivaştin, bahatin, bihûjtin, kizandin, asîmîle kirin: Tirk dixwazin zimanê me nehêlin û me jî bihelînin. xemgîn kirin: Yarê, te dilê min heland..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌لاندن.
Herwiha: ĥelandin. Tewîn: Lêker: -helîn-.
Têkildar: helîn.
ji: ji erebî helle (helîn)
helandin/dihelîne/bihelîne 1. bi tîna germê herikbar kirin 2. rehn kirin 3. binevat kirin
helankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye helan kirin
helankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) helan
helaq (navdêr) sertiraş, porrtiraş, pirçtiraş, porrkurrker, serkurrker, pirçkurrker, berber, kesa/ê ku porrê mirovî bi meqesê kurt dike(navdêr, mê) sertiraşxane, berberxane, dikana berberiyê.
ji: Ji erebî.
: helaqî, helaqîtî, helaqtî, helaqxane. Bi soranî: sertaş
helaqî (navdêr, mê) berberî, porrjêkerî, sertiraşî, rewşa helaqbûnê.
ji: helaq + -î
helaqxane (rengdêr) bi awayekî helaq.
ji: helaq + -ane
helar pîta êgir
pîta êgir
helatin (lêker) revîn, bazdan, bezîn, filitîn, finîn, ez helatim, tu helatî...(Binihêre:) hilhatin
helaw 1. xwarineke ku ji ard, rûn û şêkir tê çêkirin 2. şirînayî *"helaw, ji şîrêzê çênabe"
.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: حه‌لاو.
ji: ji erebî حلاوة (ḥelawet) ji حلو (ḥulw), hevreha aramî ܚܠܝ (x-l-y-: şîrîn), îbranî חלה (x-l-h-: şîrîn). Ketina -et ya erebî ya nîşana mêyîtiyê ji kurdî diyardeyeke berbelav e..
: helawçêker, helawfiroş, helawfiroşî, helawfiroşgeh, helawfiroşxane, helawî, helawsaz, helawsazî, helawvan, helawvanî
helaw erzan bûn (biwêj) rewş rehet û hesan bûn. zora mezin me derbas kir. niha helaw erzan e.
helaw şirîn e, kurmanc dîn e (biwêj) kurmanc ji helewe hez dikin. çawa bike, ancax ku bi dest xistiye. helaw şirîn e, kurmanc dîn e.
helawfiroş (navdêr, mê) kesê/a helawan difroşe.
ji: helaw + -firoş
helawfiroşî (navdêr, mê) karê helawfiroşiyê.
ji: helawfiroş + -î
helawfiroşxane (rengdêr) bi awayekî helaw.
ji: helaw + -ane
helawî (navdêr, mê) rewşa helawbûnê.
ji: helaw + -î
helawvanî (navdêr, mê) karê helawvanan.
ji: helawvan + -î
helbelk (navdêr, mê) hilm stendin a bi hijd ku dil di wê demê de dike tepe rep,nevkêk.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
helbest xebata wêjeyî ya ku ristên wê kin in û li bin hev tên rêzkirin; şiêr
(navdêr, mê) şiîr, hozan, honrawe, poem, şir, şeir, nezm.
Herwiha: hilbest.
Bide ber: helwest.
Têkildar: çîrrok, novel, pexşan, romanHelbestek DÎLBER Ey Dîlbera gerdenzerî, Way nazika dêmqemerî, Qamet ji mûma fenerî, Wêran ez im, malim xirab.Ey Dîlbera gerdenletîf, Way nazika qamet-elîf, Qamet ji reyhana xefîf, Wêran ez im, malim xirab.Ey Dîlbera gerdenzuzac, Way nazika mislî zuzac, Qamet ji reyhana qirac, Wêran ez im, malim xirab.Ey Dîlbera qametmisal, Way nazika dilî hejar, Te ji xandinê kirim betal, Wêran ez im, malim xirab.Ey Dîlberê, way Dîlberê, Firyad ji destê keserê, Avik ji ava Kewserê, Wêran ez im, malim xirab.Ey Dîlbera gerdenzirav, Dêm şûşe ye, tijî gulav, Ey duxtera bejna zirav, Wêran ez im, malim xirab.Çavan ku hiltînî bi mest e, Ew çend ya misrî bi dest e, Li kuştina min te bi qest e, Wêran ez im, malim xirab.Tu bi qesta min dikujî, Tu bi kifra dinosojî, Gelek sotim kirim rijî, Wêran ez im, malim xirab.Gelek sotim, kirim kebab, Kiriye bi min, sed reng xirab, Ya leytenî kunrû turab, Wêran ez im, malim xirab.Ya leytenî kunrû ve xar, Wey nazika min te ji dûr, Bêhiş kirim zilfê di hûr, Wêran ez im, malim xirab.Bêhiş kirim zulfê di reş, Biskê siyah, bîhnê di xweş, Ey duxterê, çapik bi meş, Wêran ez im, malim xirab.Bêkêf kirim zilfê di reş, Biskê siyah, zilfê di qemer, Eşq û muhbeta min li ser, Wêran ez im, malim xirab.Sotim, biraştim bê hesab, Lê pirsî bo kirme kebab, Kiriye bi min sed reng ezab, Wêran ez im, malim xirab.Sibhan ji şahê bi tenê, Xalik li xala gerdenê, Ez dîn kirim berdam dinê, Wêran ez im, malim xirab.Eşqa mezac peyda bûye, Îro li min dijwar bûye, Hîvî dikim heqîqî ye, Wêran ez im, malim xirab..
ji: hel- + best.
: (, helbestane, helbestdost, helbestdostî, helbesthez, helbesthezî, helbestî, helbestkar, helbestkarî, helbestnas, helbestnasî, helbestnivîs, helbestnivîsî, helbestvan, helbestvanî, helbestvanîtî, helbestvantî, helbestvehûn, helbestvehûnî, helbestyar, helbestyarî
helbestane (rengdêr) bi awayekî helbest.
ji: helbest + -ane
helbestbêj (navdêr, mê) helbestxwîn, şiîrbêj.
ji: helbest +-bêj
helbestbêjî (navdêr, mê) helbestxwînî, şiîrbêjî.
ji: helbest +-bêjî
helbesthez (navdêr)kesê/a ku ji helbestan hez dike
helbesthezî (navdêr)hezkirina helbestan
helbestîkî (navdêr, mê) bi helbestî.
ji: hel- +bestî +-kî
helbestin (navdêr, mê) girêdan, bestin, vehandin, ristin, rêzkirin
helbestkî (rengdêr) şiirî, wek helbestan, tişta/ê ku bi zimanek estetîk hatiye nivîsîn.
Herwiha: helbestî.
ji: helbest + -kî.
: helbestkîtî
helbestkirî (rengdêr) şehreza, bi serhatî.
ji: helbest +kirî
helbestkîtî (navdêr, mê) rewşa helbestkîbûnê.
ji: helbestkî + -tî
helbestnivîs (navdêr) helbestvan, hozanvan, şaîr, (kesên karê wan nivîsîna helbestan e), her kesa/ê helbestan dinivîse.
Herwiha: helbestnivês hilbestnivês hilbestnivîs.
Hevwate: Li gel wate 1: helbestvan hozanvan şaîr.
ji: helbest + nivîs.
: helbestnivîsî. Bi soranî: hełbestnûs
helbestnivîsî (navdêr)karê helbestnivîsan
helbestvan nivîskarê helbestan; şair
(navdêr) kesa/ê helbestan dinivîse.
Herwiha: helbestkar hilbestkar hilbestvan.
Hevwate: hozan hozanvan şaîr.
ji: helbest + van.
: helbestvanî
helbestvanî (navdêr, mê) karê helbestvanan, nivîsîna helbestan, wêjeya helbestkî, helbest, şiîr, nezm, menzûme, hozan.
Herwiha: helbestkarî hilbestkarî hilbestvanî.
Hevwate: hozanî hozanvanî şaîrî şaîrtî.
ji: helbestvan + î
helbestvanîtî (navdêr, mê) hozanîtî, şairitî.
ji: helbestvan +-îtî
helbestzanî (navdêr, mê) pîvanzanî.
ji: helbest +-zanî
helbêz hembêz, axûş, himêz, berdil, bersing, qepaçe.
ji: hel +bêz
helbijardar (rengdêr) mafdar, berken.
ji: hel- +bijar +-dar
helbijardin (soranî) (lêker) hilbijartin
helbijarxwaz (navdêr, mê) helbijardar, mijadê helbijartî.
ji: hel- +bijar +-xwaz
helbirîn (navdêr, mê) helgirtin, rakirin, hilandin, hilgirtin, hildan
helboqe xelboqe
xelboqe
helbûn nemana pirgirêkê;, hel1. nemana pirgirêkê;2. geş bûn, gurr bûn, hil
helbûyî nemana pirgirêkê;, hel1. nemana pirgirêkê;2. geş, gurr, hil
helçinandin (navdêr, mê) malîn, pakijkirin, vemalîn
helçinîn (navdêr, mê) pakijkirin, alizîn
helçûnkî (navdêr, mê) bi helçûnî.
ji: hel- +çûn +-kî
hele [I] 1. xeletî 2. çewtî [II] nêçîra bi komekî
1. peyvikek bangkirinê ye (hoker) , ka, de, dê, yella, haydî, haydê: Hele were vê derê. (K were vir.), gelo, ka.
Herwiha: hela.
ji: hevreha farisî هله (helê) jiari. Bi rêya tirkî ketiye kurdî, li deverên dûrî tirkî di kurdî de ne li kar e.
heleb Serenav,mê, bajarrek e li Başûr-rojavaya Kurdistanê.
Herwiha: Ĥeleb.
Bide ber: Helebçe.
ji: Ji erebî.
: helebî
heleb teze bûye heleb (biwêj) bi awayeki baş guherîn, pêşve çûn. wekî gotina pire, kare me nû xm’eş bû ha. ango, heleb teze bû heleb ha... (bnr. çîrok) heleb, teze bû heleb. (lawo, gûz keştandin ne kare min e, lê teze ez dizanim ku gor ware m in e!..) li gundekî jinikeke pîrebî û kurekî we hebûn. kûre pîre jê re zehf baş bû û ji gotina we zû bi zû dernediket. kme pîre ji ber ku bazirganî dikir, tim diçû helebe û dihat. her dema ku ji helebe dihat diya wî jê dipirsî: lawo, qet li helebe çi heye çi tune ye? kui ik jî bersiv dida û digot: daya tiştek tane ye, hama wekî we çi hihîsfiye ew a. lê diya wî ew pirs ew qasî jê pirs dikir ku kuûk aciz dibû. rojeke lawik bi hevalekî xwe şewirî û got: ev çi hal û hewalê diya min e? hama wisa we pirse ji min dike. hevale wî rewş fam kir û jê re got: helkehelk kirin pir betilîn. 3 fekirîn hev clu û ji zaroken din en arihayî vegetîri, ta xwe gihandin serê girik, ziman di dev de hatibû xware û her helkahelka wan bû. ehmedldehemed îsmaîl hem bibext, hem bitext bûn bi her awayî rewş pir xweş bûn. bexteware, hem bibext, hem jî bitext e.
helebçe Serenav,mê, bajarrokek e li parêzgeha Silêmaniyê li Başûrê Kurdistanê.
Herwiha: Helepçe, Ĥelebçe, Ĥelepçe.
Bide ber: Heleb.
: helebçeyî
helebez 1. bi lezgînî, bi leza bê 2. karê ku li ser piyan û bê tidarek hatiye amadekirin
bi lezgînî, bi leza bê, karê ku li ser piyan û bê tidarek hatiye amadekirin
helecan tepîna dilî
tepîna dilî
helehel (navdêr, mê) qerebalix, dengûdor, heytûhot, zingivor, hêwirze, helehela, heysûbeys, hêlemêl, elalet, gilûr, boşayî, ajawe, bitom, zirpe, gurimtî, gerxêl, irbet, şîşiltax, geremol, qerepere, xepse, izdiham, qiyamet, heleloş
helehela (navdêr, mê) qerebalix, dengûdor, heytûhot, zingivor, hêwirze, heysûbeys, helehel, hêlemêl, elalet, gilûr, boşayî, ajawe, bitom, zirpe, gurimtî, gerxêl, irbet, şîşiltax, geremol, qerepere, xepse, izdiham, qiyamet, heleloş
helek zirbiçûk, helî.
ji: hel +ek
helekok cureyekî çêreya çolê ye *"diyariya şivên, helekok e"
cureyekî çêreya çolê ye diyariya şivên, helekok e
helêl (rengdêr) helal.
Bikaranîn: devoka êzidiyên Behdînan.
ji: ji erebî, binere helal. Bo guherîna A bi Ê bide ber kitêb ji kitab.
heleloş (navdêr, mê) qerebalix, zingivor, dengûdor, heytûhot, heysûbeys, hêwirze, helehela, helehel, hêlemêl, elalet, gilûr, boşayî, ajawe, bitom, zirpe, gurimtî, gerxêl, irbet, şîşiltax, geremol, qerepere, xepse.
Herwiha: helelûş
helênayene (Zazaki) (lêker) helandin
helenîyayene (Zazaki) (lêker)hatin helandin
heleq (navdêr, mê) bazne, xelek, gogirr, çember, dorez, şoreb, cerge, gungil, helqe
heleşe kesê xemsar ê ku her çi bikeve destan xirab dike
kesê xemsar ê ku her çi bikeve destan xirab dike
helesnayene (Zazaki) helisandin
helesor (navdêr, nêr) pembe, şîrik, pîvazî, rengê sorî vebûyî: Yek ji van rengan: Reng,FEC3AC,FEBFD2,FF7FCF,FD3F92.
: kinûşkî, kinûşkîtî
helet livîna pêlekî.
ji: hel +et
heleyî (navdêr, mê) şaşî, ggole, şaşmîtî, çewtî, xeletî.
ji: hele +-yî
helez balkêş, serinckêş, seyr, ecêb, tevelok.
ji: hel +ez
helez bûn balkêş bûn, seyr bûn.
ji: hel +ez + bûn
helez kirin (lêker) balkêş kirin, seyr kirin.
ji: helez + kirin
helezek (navdêr, mê) sîqûsirr, qirnaqoz, çîrneçov, denglekişo, qaqleqûz, zîqûzirr, darînqoz, qirqosan, cînceq, memeqîz, hindirhop, silimsîq, terazûmîzan, hildilhok, hêlanok, hêlhêlanê, tiringûzan
helezî (navdêr, mê) werar, werarî, şîn(dar), xav.
ji: helez + -î
helezîk (navdêr, mê) zirnazîq, dîlanî, pepince, dingilefîstan, dingilekişo, dirhihop, reqhêzan, texterewan, darxîç, babûtanî, zirnezok, qimeqos.
ji: hel- +ezî +-k
helezkî (navdêr, mê) bi helezî.
ji: hel- +ez +-kî
heleznas (navdêr, mê) roknas.
ji: hel- +ez +-nas
heleznasî (navdêr, mê) roknasî, rokzanî, rowekzanî, şînewerzanî.
ji: helez +-nasî
helezonî (rengdêr) kovel, pêçokeyî
helf cehf, çanç, pop, simarte, armûşk.
ji: hel +f
helgîn (lêker) dewl, dewlik.
ji: hel- +g +-în
helgirk gil êş, qilêr, mef, xul.
ji: hel +girk
helgirtinbar (rengdêr) berdan.
ji: hel- +girtin +-bar
helgirtinî raguhêz, raguhêzdar.
ji: hel +girtinî
helhel (navdêr, mê) nara, halan, borrîn, qîj, qîrr, qarr
helhelan (navdêr, mê) qîjandin, hewarkirin
helhelok (navdêr, mê) belalok, zelzelok, hilalk, hilhilê, deviyekek e ku berhemên wê hûr û sor û bi pirranî xwerbar in. Navê zanistî: Cornus mas
helhêndar (rengdêr) zayendar.
ji: hel- +hên +-dar
helhilî pîr, xurifî.
ji: hel +hilî
helhilîn (navdêr, mê) helyan, bihojîn
helî 1. nîvî 2. nivîşkan 3. ne gewherî
1. ji hemûyan zêdetir. Binêre;, herî 2. ji helîn. Binêre;, heliyayî
helikîn (navdêr, mê) helkehelkkirin, :bdn; ez di helikim em di helikîn tu di helikî hûn di helikin ew di helike, it ewan di helikin, bdb, :ez di helikîm em di helikîn tu di helikî hûn di helikîn ew di helikî ewan di helikîn db dûr, :helikîbûm …bûyn, bûy …bû … bûn, (f), :bi helike bi helikin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌لکین
helîkopter (navdêr, mê) firrokeyên biperwane lê bêçeng yên ku bi gelemperî biçûk in û bo leşkerî tên bikaranîn.
Herwiha: helîkoptêr, hêlîkopter, hêlîkoptêr.
ji: Ji frensî hélicoptère.
: helîkopterfirr, helîkopterfirrî, helîkopterî, helîkoptervan, helîkoptervanî
helîkopterfirr (navdêr, nêr) kesê/a ku helîkopterekî difirîne
helîkopterî (navdêr, mê) rewşa helîkopterbûnê.
ji: helîkopter + -î
helîkoptervanî (navdêr, mê) karê helîkoptervanan.
ji: helîkoptervan + -î
helîlik tilolik, tilolek, helîlk.
ji: hel +îlik
helîm rûnerm, tebîetxweş.
ji: hel +îm
helîn 1. bûn av (lêker)(navdêr, mê) bûn av: Berfa çiyayan hê neheliye. (nebûye av), berf yan cemeda pê ve bûn av: Min goşt ji sarincê deranî daku bihele. ji reqiyê nerm bûn: Divê agir çend germ be daku asin di nav de bihele?, pirr germ bûn: Pale li ber tavê helîn. pirr qehirîn yan xem xwarin: Ez bi evîna wê helîm..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌لین.
Herwiha: helan, helhan, helhîn, helihan, helihîn, heliyan, helîyan, helyan, ĥelan, ĥelhan, ĥelhîn, ĥelihan, ĥelihîn, ĥeliyan, ĥelîn, ĥelîyan, ĥelyan. Tewîn: Lêker: -hel-.
Dijwate: wate 1 û 2, qerrisîn.
Bide ber: helan , hêlan, hêlîn.
ji: ji erebî helle (helîn).
: heliyayî, helî, helok, helokî, vehelîn
helîn/dihele/bihele 1. bi tîna germê herikbar bûn 2. rehn bûn 3. (resenî) winda bûn *"berf dihele, erd dimîne"
helînbar (rengdêr) bişivbar.
ji: hel- +în +-bar
helînek (navdêr, mê) bişav.
ji: helîn +-ek
helîqopter (navdêr, mê) serteşî, lûrteşî, dûvteşî, qûnteşî, teşîlûr, derzî, elîqopter, qurmecix
helisandin (lêker)virçiqandin û tepisandin hev, (dirûvê resen) guherandin û wergerandin tiştekî din.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌لساندن
helisandin/dihelisîne/ bihelisîne 1. virçiqandin û tepisandin hev 2. (dirûvê resen) guherandin û wergerandin tiştekî din
helîse tiştê ku hatiye guherandin û wergeriyaye hêvîrê wî tiştî
tiştê ku hatiye guherandin û wergeriyaye hêvîrê wî tiştî
helîseya kartolan kartolên ku piştî kelandinê kirine pestîl
helişîn (lêker)(navdêr, mê) felişîn, hedimîn, hilweşîn, têk çûn, ruxîn, herrifîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌لشین.
Herwiha: helşîn, hilişîn, hilşîn. Tewîn: Lêker: -heliş-.
Bide ber: hilisîn.
Têkildar: helişandin.
: helişiyayî, helişî
helisîn (lêker)virçiqîn û tepisîn hev, (dirûvê resen) xera bûn. Tewîn: -helis-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌لسین
helisîn/dihelise/bihelise 1. virçiqîn û tepisîn hev 2. (dirûvê resen) xera bûn
helisîyayene (Zazaki) (lêker) helisîn
helisnayene (Zazaki) (lêker) helisandin
helisnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin helisandin
helîyayene (Zazaki) (lêker) helîn
heliz (navdêr, mê) heliz: pîjinda, şiwît, riwekek xwerbar e û li beyaran şên, heliz: kivark, hacîlok, domelan, Heliz: navek jinan e.
Herwiha: helis, helîs, helîz, hêlis, hêliz, hêlîs, hêlîz. Agadarî: Bi maneya kivark li hin deverên Xorasanê di kurmancî de tê bikaranîn..
Têkildar: siyabo.
: helizî bend
helizî (navdêr, mê) rewşa helizbûnê.
ji: heliz + -î
helkar (navdêr, mê) helîner, bişivîner.
ji: hel +-kar
helkayene (Zazaki) (lêker) helkîn
helke tin (lêker) tûş.
ji: hel- +ke +-tin
helkehelk bi zorî hildan û dayîna henaseyê, bi rev û bez.
Bikaranîn: Lêker: helkehelk kirin. Navdêr: helkehelkkirin Rengdêr: helkehelkkirî
helkehelk kirin (lêker)(Binihêre:) helkehelk
helkehelk/hilkehilk 1. bi zorî hildan û dayîna henaseyê 2. bi rev û bez
helkehelkkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye helkehelk kirin
helkehelkkirin (navdêr)ji egera nexwe î tirs yan westanê dengê helkehlkê ji mirovî dihêt
helkelk bêhn çikî, pirte, nav kutik, navkutik, nîxenîx.
ji: hel +kelk
helker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê hel dike, çareserker.
ji: hel + -ker
helkêşayî rakirî.
ji: hel +kêşayî
helketîkirî (rengdêr) qewmî.
ji: hel +ketî +kirî
helketîkirin (navdêr, mê) qewmandin.
ji: hel- +ketî +kirin
helketinî (navdêr, mê) biyanî, derekî.
ji: helketin + -î
helketinkî (navdêr, mê) bi helketinî, bi heletinî.
ji: hel- +ketin +-kî
helkîn hilmijîn, helpîn, helkehelk, helpehelp, fişkefişk, fişkîn, bêhnefişk.
ji: hel +kîn
helkînîkirin helkehel pêketin.
ji: hel +kînî +kirin
helkirî nemana pirgirêkê;, hel1. nemana pirgirêkê;2. geş, gurr, hil
helkirin nehêlana pirgirêkê;, hel1. nehêlana pirgirêkê;2. geş kirin, gurr kirin, hil
helkişandin (navdêr, mê) tiştekî (dav werîs bendik) mirov jibo alîyê xwe ve bi kê e, anînder, înander, :nojdarî didanê wî helki and
helkişîn (lêker)(navdêr, mê) bi jor de derketin, helpirikîn.
ji: hel- + kişîn.
Herwiha: hilkişîn, hilkişiyan, helkişiyan, helkêşan
helkulîn (navdêr, mê) gavhavêtina xwarûvîç, lengîn, :di helkulim di helkulî di helkulîn di bi helkulim bi helkule ;çima di helkulî ma pîyê te birîndare?
helkutan (navdêr, mê) pêyên xwe liser erdê rakirin û danan nemaze dema di qeriminji serma hêri kirin ser malan, ketin nav
hell (navdêr) axur. Gotin: hell bi Lya stûr tê gotinÎnglîzî (navdêr) dûjeh, dûzex, cehnem
hella hella (hoker) wey Xwedêyo, wey Xwedê, Xwedêyo, hey hey, wey wey, wey gidî, weyla li minê.
Herwiha: halla halla.
ji wêjeyê: Van rojan hunermenda Kurd Mijden Salih ketiye devê çapemenîya Tirko jî. Çi ye? Wey bavo, “keç û jinên Kurdan jî êdî xwe berdidin çolê, xwe şût û rût dikin” filan û fîstan. Halla hallaaaaa! Olan oxlim, dibêjin “kera nebin nav kera, ji bo ji hev hîn nebin tirr û fisa”..
ji: Ellah + Ellah
hellkirdin (Soranî) (lêker) rakirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌ڵکردن
helmandin (lêker) helmbûn, helmdan, helmkirin, helmîn.
ji: helm +-andin
helmbûn (navdêr, mê) helmdan, helmkirin, helmîn, helmandin.
ji: helm +bûn
helmbûyî (rengdêr) (Binihêre:) helm
helmdan (navdêr, mê) helmbûn, helmkirin, helmîn, helmandin.
ji: helm +dan
helmêjk (navdêr, nêr) lûleyeka kune jibo veguhaztina ileyan ji amanekî bo yê din, sondeyê avê, merpîç
helmeşiyan (navdêr, mê) bi ser gir û çiya ketin, pêveçûn jibo serî, serevrazbûn
helmet 1. hucûm, êrîş 2. çalakî
çalakî, kampanya, hucûm, êrîş
helmetî (navdêr, mê) hêrişî.
ji: helmet + -î
helmetkar (navdêr, mê) kampanyakar.
ji: helmet +-kar
helmî hilmî.
ji: hel +mî
helmij mijek, mijolker, vemêjok.
ji: hel +mij
helmijandin (lêker) hilçinîn, firkirin.
ji: hel- +mij +-andin
helmijîn I helikîn, helpîn, helkehelk, helpehelp, fişkefişk, fişkîn, bêhnefişk, bêhnepişk.
ji: hel +mijîn
helmîn helmbûn, helmdan, helmkirin, helmandin, şilaq, rijandin, derdan.
ji: hel +mîn
helmîntolojî (navdêr, mê) kurmnasî.
ji: hel +mîntolojî
helmkirin (navdêr, mê) helmbûn, helmdan, helmîn, helmandin.
ji: helm +kirin
helo 1. silava bersivdana telefonê. Binêre; , elo 2. firrindeyek gir û dirrinde. Binêre;, eyloKurdî (Soranî) (navdêr)wate, eylo
helpask (navdêr, mê) rapelikan, rapelan, raperan, hilkişîn, hilperişan, raperî, raper.
ji: hel- +pas +-k
helperest 1. ezperest 2. berjewendîperest
ezperest , berjewendîperest
helperestî (navdêr, mê) oportunîzm.
ji: hel +-perestî
helperist alava adekirinê.
ji: hel +perist
helperistî keysbazî.
ji: hel +peristî
helperkê (Soranî) (navdêr)wate, govend
helpirikîn (lêker)(navdêr, mê) bi jor de derketin, helkişîn.
ji: hel- + pirikîn.
Herwiha: hilpirikîn
helpîvan (navdêr, mê) dijûndan, xebergotin
helqe (navdêr, mê) xelek, deste, elqe, rêze-: tiştên ku li pey hev tên kirin, komek tiştên mîna hev yan ji heman tiştî: filmên helqeyî (filmên dirêj yên ku parçe-parçe tên weşandin), heleq, dorez, bazne, gungil, gogirr, çember, şoreb, cerge.
Herwiha: elqe
helqetîyayene (Zazaki) (lêker) helqetîn
helqetnayene (Zazaki) (lêker) helqetandin
helqetnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin helqetandin
helseng çareserkirin, analîz, tehlîl.
ji: hel +seng
helseng kirin (lêker) çareser kirin, tehlîl kirin, dahûrandin.
ji: helseng + kirin
heltûtan (navdêr, mê) çarmêvankî rûniştin, :heltûte heltûtin dê bi heltûte
heltûtandin (navdêr, mê) tot kirin, tûtandin, tewilandin.
ji: hel- +tût +-andin
helwasîn (lêker) dahêlan, hilawîstin, daliqandin.
ji: hel- +was +-în
helwela şaşî, sergerdan, horî, sergerdan, mijûlahî, mijûlbûn, şerm, şermî, şepirzebûn, lawazî.
ji: hel +wela
helwele (navdêr, mê) şemate, pevçûn, xirrecirr, lêkketin, lihevketin, lihevxistin, welwele, şawşaw, arbede
helwend serenav, Hilwend, Elwend
helwerîn şkestin, herifîn, pelixîn, veçirrîn, herifîn, hel weran, rizî, helweran.
ji: hel +werîn
helweşanî (navdêr, mê) rûxan, rûxîn, têkçûn, têkdan.
ji: helweşan + -î
helwesîn rakirin.
ji: hel +wesîn
helweşînbar (rengdêr) sivikirinbar.
ji: hel- +weşîn +-bar
helweşîndar (rengdêr) helweşînî.
ji: hel- +weşîn +-dar
helweşînî (navdêr, mê) helweşîndar.
ji: hel- +weşîn +-î
helwest 1. temtêl 2. rewş 3. rayîş 4. bertek
(navdêr, mê) boçûn, ray, dîtin, nerîn, qenaet, bawerî, deng (di dengdanê de), nezer.
Herwiha: helwêst, helwîst, hilwest, hilwêst, hilwîst.
Bikaranîn: Lêker: helwest girtin, helwest hebûn. Navdêr: helwestderbirin, helwestgirtin, helwesthebûn.
ji: hel- + wîstin.
: bêhelwest, bêhelwestî, bihelwest, bihewlestî, helwestdar, helwestdarî, helwestdarîtî, helwestdartî, helwestder, helwestderî, helwestderîtî, helwestdertî, helwestdêr, helwestdêrî, helwestdêrîtî, helwestdêrtî, helwestî
helwest girtin bertek nîşan dan
(lêker)(Binihêre:) helwest
helwest hebûn (lêker)(Binihêre:) helwest
helwest nîşan dan (lêker) tevgerîn, hewl dan , dengê xwe derxistin, bertek nîşan dan.
Bikaranîn: helwestnîşandan
helwesta hevpar di tevgerê de yekitî
helwestdar (rengdêr) biboçûn, biray, bidîtin, binerîn, biqenaet, bibawerî.
ji: helwest + -dar.
: helwestdarî helwestdarîtî helwestdartî
helwestdarî (navdêr, mê) rewşa helwestdarbûnê.
ji: helwestdar + -î
helwesthebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) helwest
helwestî (navdêr, mê) rewşa helwestbûnê.
ji: helwest + -î
helwestpirs (navdêr, mê) anketor, lêpirs, lêpirsker, lêpirsyarker, raypirs, nerînpirs, dîtinpirs
helxe tirane, gelte, yarî, henek
helyotrop (navdêr, mê) giyadêmk, giyagewrik, kurîmisk
helyûm (navdêr, mê) elementeke kîmyewî ku hejmara atomî ya wê 2 yeKurte, He
hem [I] pêşgireke ku wateya tevahiyê dide peyvê, mînak: hemvelatî [II] dualiyê dide hevokê, mînak: hem şaş e hem jî faş e
(hoker) herwiha, herwisan, wek hev, û, jî: Hem ez û hem tu (em herdu), heman, eynî, her ew, her mîna wê/wî.
Herwiha: him.
Bide ber: hem-, hema, heman, hev.
ji: Proto-hindûewropî: som-o(heman, eynî) Proto-aryayî: Avar: ham(heman, eynî) Farisiya Kevin: ham(heman, eynî) Pehlewî: ham (heman, eynî) Farisî: ham (heman, eynî) Kurdî: ham (heman, eynî) Belûçî: ham (heman, eynî) Osetî: ām (heman, eynî) ... , (Zazakî: ham) ir Sanskrîtî: sama(heman, eynî) Ermenî: ham (heman, eynî) Yewnanî: homo (heman, eynî) Latînî: similis (heman, eynî) Înglîzî: same (heman, eynî) ... Çavkanî: Horn p.246, Watkins p.75, Etymonline Hevreh: heman.
Bikaranîn: Lêker: hem kirin. Navdêr: hemkirin
hem bihar e, hem zivistan e (biwêj) du nakokî di nav hev du de bûn. hem bihar e, hem zivistan e. mirin û jiyîn, şîn û şahî, şev û roj, nexweşî û saxî tev di nav hev de ne.
hem bûk e, hem berbûk e (biwêj) xwe dixe nav her karî. bi xwe lê dixe, bi xwe dilîze. ji we dîne re çi re û tore? ew him bûk e, hini berbûk e.
hem dar e, hem debar e (biwêj) bi her awayî mirov dikare kerê jê bibîne. tiştekî wer bêhempa zor bi dest bikeve. hem dar e, hem debar e.
hem di kefê de, hem di kefaretê de bûn (biwêj) her du nakokî jî di hundire hev du de jiyîn. gelek caran mirov di heman deme de hem di kefe de, hem jî di keferate de ye.
hem digirî, hem dikene (biwêj) ji bêgavî kirin. di nav nakokiye de bûn. rewşeke pir dijwar û eletewş e. belengaza keçike çawa bike? hem digirî, hem jî dike.
hem dikuje, hem vedişere (biwêj) her çiqas dijminatiye bike jî di roja pir teng de dipareze jî. ez bawer im ku ew hem dikuje, hem jî vedişere.
hem dinale, hem vedimale (biwêj) hem dibêje ez nexweş im, hem jî zêde zêde dixwe û vedixwe. ev çawa nexweş e, hem dînale, him vedimale.
hem diz e, hem topiz e (biwêj) hem neheq e, hem jî dike ku zordariyê bike. ev jinika şerûd hem diz e, hem topiz e.
hem eçî dike, hem maçî dike (biwêj) di nav helwesteke dubendî de bûn. kesi ji entinê gogê tiştekfêm nekir. hint eçî dike, hhn maçî dike.
hem ji çilike, hem şilike bûn (biwêj) her du vebijark jî ji dest çûn. dewleta tirkiyeyê got, em li ıraqê ji yelcê dehan bistînin, lê hem ji çilike, hem ji şilike.
hem ji dêrê, hem ji mizgeftê bûn (biwêj) ji her du vebijarkan jî kêrek nedîtin. armanca wî hê zêde qezenekirin bit, lê hem ji dêrê, hem jî ji mizgeftê bû.
hem keçel e, hem jî qûre ye (biwêj) hem kêmasiya wî/wê heye, hem jî xwe qure dike. hem keçel e, hem jî qtire ye. di ser wê qisura xwe re hê ji xwe dinepixine.
hem ker e, hem seg e (biwêj) hem nezan e, hem jî ji bin ve kone ye. tu wisa li wî menêre. ew hem ker e, hem jî seg e.
hem kirin (lêker)(Binihêre:) hem
hem li nal dixe, hem li bizmarê (biwêj) bi awayekî berevajî hereket kirin. mirov bi wî bawer nabe. çimkî ew hem li nal dixe, hem li bizmarê.
hem riya xwedê, hem a însanetiyê jê stendin (biwêj) bi her awayi mafdar bûn. kes nikare ji wedat re dengê xwe bike. çimkî wi hem riya xwedê, hem ya însanetiyê ji wan stendîye.
hem serê xwe dişkêne, hem jî beşa xwe dide (biwêj) ji bo helwesta bêwate û berevajî tê gotin. ev çi hewldaneke bêwate ye? elem serê xwe diskêne, hem jî bêsa xwe dide.
hem şil e, hem kul e (biwêj) hem bêzereng e, hem jî bieks e. evdirehman mirovekî hem şil e, hem kul e. bi mirovên wisa re debar zor dibe.
hem zexel e, hem mexel e (biwêj) hem hîlekar û xayîn e, hem jî teral e. ye din jî ne wekîye xurt e, lê ne pir xerab e. lê yê sisiyan hem zexel e û hem mexel e. zinar soran
hem ziyaret, hem ticaret (biwêj) bi her awayî karekî baş pêk anîn. jixwe ez jî wê dixwazim, hem ziyaret, hem jî ticaret.
hema 1. di wê heyamê de, tafilê 2. ewqas jî têrê dike 3. xem nake *"bipêje, hema hê jî birêje"
(hoker) teqrîben teqrîben, dorî, nêzî: Hema bêje 100 kes bûn. (Nêzî sed kes bûn./Teqrîben sed bûn), bila bila, bila bibe, bila bi qewime, herêkirina ne ji dil, tiştek nabe: hema bila neyê, hema bila ji te re be.
Herwiha: hema hema, hemahema, hema-hema, hemen-hemen, hemen-hemen, hima, himahima, hima-hima.
Bide ber: hem, heman 2. ji ber hindê. Binêre; loma
hema dibêje barê êzingên min (biwêj) bi israr tenê qala tiştekî kirin û dev jê bernedan. ki çi dibêje, qet ne xema wî ye, ew henta tenê dibêje, barê êzingên min.
hema mabû hindik mabû, hema hema, deqedeq, wextî
hemaîl Serenav,mê, navek jinan e.
Herwiha: Hemayîl Himaîl Himayîl. Xwendin: Herfa H weke di peyvên heft û Hesen de.
ji wêjeyê: Polîtburoya Partiya Demokrat a Kurdistanê (PDK) ragihand ku îro destê sibehê Hemaîl Xanim a hevsera Barzaniyê nemir û dayika Serokê Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî koça dawî kir. Heta niha nehatiye ragehandin ka dê merasim li çi cihekî be, lê li gor Kurdistan Tv piştî demeke din dem û cihê merasiman tên diyar kirin..
ji: ji erebî
hemal (navdêr) hilgir, kesa/ê ku karê wî hilgirtina tiştan e(bi taybetî kesa/ê ku tiştên xelkê bi pare ji derekê dibe derek din).
Herwiha: hamal.
Bide ber: amil.
ji: ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: hemal kirin. Navdêr: hemalkirin Rengdêr: hemalkirî.
: hemalî, hemalîtî, hemaltî
hemal kirin (lêker)(Binihêre:) hemal
hemalî (navdêr, mê) rewşa hemalbûnê, barkêşî, piştîkêşî, piştîvanî, bargirî, hemlayen, hemhêl.
ji: hemal + -î
hemalkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hemal kirin
hemalkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hemal
hemam serşoka gelemper *"hemam, bi tir û fisan germ nabe"
(navdêr, mê) serşok, banyo, odeya ku mirov leşê xwe tê ve dişo: Hemama mala min pirr biçûk e lê paqij e. şûştina leşê xwe: Ez her spêde hemamê dikim, taştê dixwim û paşî diçim ser karê xwe. destavxane, avdestxane, tewalet.
Herwiha: himam, hamam (di bin tesîra tirkî de).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: حه‌مام.
ji: hevreha soranî حه‌مام (ḧemam), farisî حمام (ḥemmam, ḥemam), tirkî hamam... hemû ji erebî حمام (ḥemmam), ji rehê حم (ḥ-m-m-): germ kirin), hevreha aramî ܚܘܡܐ (xumme: germahî) û îbrî חם (xum: germ).
Bikaranîn: Lêker: hemam kirin. Navdêr: hemamkirin Rengdêr: hemamkirî.
: hemamgeh, hemamî, hemamkar, hemamkarî, hemamker, hemamvan, hemamvanî, hemamxane
hemam kirin (lêker)(Binihêre:) hemam
hemamî (navdêr, mê) rewşa hemambûnê.
ji: hemam + -î
hemamitî (navdêr, mê) hemûtî, temamîtî.
ji: hem- +am +-itî
hemamkar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê hemam dike.
ji: hemam + -kar
hemamkarî (navdêr, mê) rewşa hemamkarbûnê.
ji: hemamkar + -î
hemamkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hemam kirin
hemamkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hemam
hemamok (navdêr, mê) serşok.
ji: hemam +-ok
hemamvanî (navdêr, mê) karê hemamvanan.
ji: hemamvan + -î
heman 1. eynî 2. wekî ya din
Cînav wek, hem, her ew kes/tişt.
Têkildar: hem, hev.
ji: Proto-hindûewropî: som-o- (heman, eynî) Proto-aryayî: Avar: ham- (heman, eynî) Farisiya Kevin: ham- (heman, eynî) Pehlewî: ham (heman, eynî) Farisî: ham (heman, eynî) Kurdî: ham (heman, eynî) Belûçî: ham (heman, eynî) Osetî: ām (heman, eynî) ... , (Zazakî: ham) ir Sanskrîtî: sama- (heman, eynî) Ermenî: ham (heman, eynî) Yewnanî: homo (heman, eynî) Latînî: similis (heman, eynî) Înglîzî: same (heman, eynî) ... Çavkanî: Horn p.246, Watkins p.75, Etymonline Hevreh: heman
hemandin/dihemîne/bihemîne 1. çît kirin 2. ji bo ku qedexetiya tiştekî diyar bibe li dorê qûç û diyarde danîn
hemanî (navdêr, mê) wekhevî, yeksanî, eynîtî, wekhevbûn
hemast (navdêr, mê) hemzemîn, hemhîza.
ji: hem +ast
hemawî (navdêr, mê) kevînk, laçik, serpoş, kefî, egale, dersok, xafik, kofî, caw, pate.
ji wêjeyê: Na, bila kesek xemê, ji payîza dilê me re şîrove neke. Û tu carî nêzî wan birîndarên li ber stûna konê nava me nebe. Bila kesek li ser navê me, şîna stêrkên rijiyayî negire û hemawiyên reş navêjin serê çiyan, porên tu geliyan kur neke.(Fatma Savcî: Xema payizê, Diyarname.com, 11/2007)
hemayîl nivişta ku davêjin stûyî
nivişta ku davêjin stûyî
hemaylok (navdêr, mê) nivişt, tilism, avsûn, avsûm, amûlet
hembajarî (rengdêr) mêr yan jina xelik ê/a heman bajêrê mirovî bit, :ew hembajêrîyê mine; ango ez û ew ji yek bajêrîn
(rengdêr) mêr yan jina xelik ê/a heman bajêrê mirovî bit, :ew hembajêrîyê mine; ango ez û ew ji yek bajêrîn
hembajarîtî (navdêr, mê) hemşehrîtî.
ji: hem +bajarîtî
hembejn (navdêr, mê) hemtelî.
ji: hem +bejn
hembelî (navdêr) mezhebek îslama sinî ye, kesa/ê ji wê mezhebê, li gor wê mezhebê.
Herwiha: henbelî.
Bide ber: henefî, malikî, şafiî.
ji: Ji erebî.
: hembelîtî
hembelîtî (navdêr, mê) rewşa hembelîbûnê.
ji: hembelî + -tî
hember [I] 1. dij 2. aliyê din, muqabil li hemberî min muqabilî min, pêşpalî min [II] hevraz [III] bergind, bergîdan
hoker(rengdêr) hevber, beramber, miqabil, dij, ters, zid, eks, pêşber, wekhev, beraber.
Herwiha: himber, hemberî, himberîHevber.
ji: hem- + -ber.
: hemberî, hemberîtî, hembertî
hember girtin (lêker)(Binihêre:) hember
hember kirin (lêker)(Binihêre:) hember
hemberbar (navdêr, mê) yeksane.
ji: hem +berbar
hemberdan (navdêr, mê) (Binihêre:) hem
hembergirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) hember
hemberkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hember kirin
hemberkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hember
hembêz paşil, paxil
hembêz kirin paşil kirin
(lêker)paşil kirin
hembêza xwe vekirin (biwêj) rûmet dayîn, lê xwedî derketin. di gera partiya demokrasiya gel de serhede ew hembêz kirin sami ber bang
hembêzkirin (navdêr) dema du kes singên xwe di gehînin êk û bi destan li navmilên devdu dixin, dest li milêd hev xistin, xwe di êk werkirin, pîrozkirin
hembilindahî (navdêr, mê) hizohîps.
ji: hem +bilindahî
hemcelebî (navdêr, mê) hemcuretî, hemçeşnî, hemteşîdî, hemçeşîdî, hemcinî.
ji: hem +celebî
hemçeşît (navdêr, mê) hemcure, hemcelep, hemçeşn, hemteşîd, hemcins.
ji: hem +çeşît
hemçeşn (navdêr, mê) hemcure, hemcins, hemcelep, hemçeşît, hemteşîd.
ji: hem +çeşn
hemçeşnî (navdêr, mê) hemcuretî, hemcelebî, hemteşîdî, hemçeşîdî, hemcinî.
ji: hem +çeşnî
hemcîhan (navdêr, mê) gerdûnî, hemdunyayî.
ji: hem +cîhan
hemcinsbaz gay, homoseksûel, hemzayendbaz, homo, qûnek, qûnder, îbne, hîz, hevzayend
hemcinsî (navdêr, mê) hemcureyî, hemteşîdî.
ji: hem +cinsî
hemcivak (navdêr, mê) hemkomel.
ji: hem +civak
hemd pa û pesna ji bo Xwedê
(navdêr, mê) pesn, sena, meth: hemd bo Xwedê, qest, vîn, hez, daxwaz: Bê hemdî min bû (Bêyî daxwaza min qewimî.).
ji: Ji erebî, têkildarî Mihemed, Hemîd, Mehmûd, Hemdî.
ji wêjeyê: Bismillahirrehmanirrehîm Hemdê bêhed bo Xudayê alemîn Ew Xudayê daye me dînê mubîn Em kirîne ummeta xeyr-ul beşer Tabiê wî muqtedayê namuwer Ew Xudayê malikê mulkê ’ezîm Daye me mîrasa Qurana Kerîm Dînê me kir kamil û nimet-temam Yenî da me Ehmed û darus-selam Ew Xudayê bênezîr û zulcelal Bêmîsal û bêheval û bêzewal Raziqê bêdestûpa û mar û mûr Alimê sirra negotî der sudûr (Mela Hisênê Bateyî 1417 - 1491).
Bikaranîn: Lêker: hemd kirin. Navdêr: hemdkirin Rengdêr: hemdkirî.
: bêhemd, bêhemdî, elhemdulîllah
hemd kirin (lêker)(Binihêre:) hemd
hemdanî (Binihêre:) hem
hemdaniye serenav, bjarokeke girêdayî Mûsil ku nîştecihên wê pirranî aşûrîne
hemdekar (navdêr, mê) baldirêj, bêhnfireh, hemdevan.
ji: hem +dekar
hemdem 1. hevdem, hevçax 2. heval
hemdemî bûn (lêker)(Binihêre:) hemdemî
hemdemî kirin (lêker)(Binihêre:) hemdemî
hemdemîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) hemdemî
hemdemîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) hemdemî
hemdemîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hemdemî kirin
hemdemîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hemdemî
hemdemîtî 1. hevdemtî, hevçaxîtî 2. hevtementî
(rengdêr) hevdemtî, hevçaxîtî, hevtementî
hemdeng (navdêr, mê) hevdeng, homonîm.
ji: hem +deng
hemderd (navdêr, mê) hevderd.
ji: hem +derd
hemderdbûn (navdêr, mê) hemderdî, hemxemî, tevderdî.
ji: hemderd +bûn
hemderdî (navdêr, mê) hevderdî.
ji: hem +derdî
hemderk (navdêr, mê) civat, cemaet, civatgeh, cemaetgeh
hemdevan (navdêr, mê) baldirêj, bêhnfireh, hemdekar.
ji: hem- +de +-van
hemdî (navdêr, mê) vînî.
ji: hem +dî
hemdibistanî (navdêr, mê) hevalê dibistanê.
ji: hem +dibistanî
hemdijmin (navdêr, mê) hemneyar.
ji: hem +dijmin
hemdil (navdêr, mê) dilbend.
ji: hem +dil
hemdîn (lêker)hemol.
ji: hemd +-în
hemdinyayî (navdêr, mê) gerdûnî, hemcîhan.
ji: hem +dinyayî
hemdirûv (navdêr, mê) hemşiban, hemdirûvî, hevmînan, hemşibîn.
ji: hem +dirûv
hemdirûvî (navdêr, mê) hemdirûv, hemşiban, hevmînan, hemşibanî, hemşibînî, hemşibîn.
ji: hem +dirûvî
hemdkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hemd kirin
hemdkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hemd
hemedan serenav, yek ji sî parêzgehên Îranê ye, dikeve rojhilatê KurdistanParêzgehên Îranê, Kurdistan, Azerbaycana Rojava
hemejî (navdêr, mê) gap, zibar, herewez, pêdanî, palûte
hemen (hoker) yekser, tavil, tavilê, şirp, demildest, di cî de, zû, bênavbirr, bêyî derengî, bêyî gîrobûnê yan gîrokirinê: Gava ku me xeberek jê bihîst, em dê hemen we agadar bikin..
Bide ber: hema, heman, hemin, hêmin, hetmen.
ji: Bi rêya tirkî hemen ji farisî همان (heman) ku kurtkirina همان دم (heman dem: hevdem, di eynî demê de) ye..
: hemen-hemen
hemênayene (Zazaki) (lêker) hemandin
hemênîyayene (Zazaki) (lêker)hatin hemandin
hemepirsî (navdêr, mê) referandûm, gelpirsî, tevpirsî, rapirsî
hemerk (navdêr, mê) hemvatinî, hempeywir, hemwezîfe.
ji: hem +erk
hemerkî (navdêr, mê) hemvatinîtî, hempeywirî, hemwezîfetî, sînerjî.
ji: hem- +er +-kî
hemêt (navdêr, mê) bayex, pûte, ihtimam, îtina, dîqet, xemxwerî, giringî, muhimî, xemjêxwarin: Em hemêtê bi xwendinê dikin. (Em xwendinê giring dihesibînin. Em xemê ji xwendinê dixwin.), dên, bal, sexbêrî, haydarî, sereguhî, çavdêrî, mereq, enteres.
Herwiha: himêt, hemêd, himêt.
Bide ber: hemet, himet
hemet (navdêr, mê) hevz, parastin, star, pena.
Herwiha: hemmet.
Bide ber: hemêt, himet.
ji wêjeyê: Hemeta xwe ji vîrusan û nemaze ji programa “Antivirus XP 2008” bikin. (xwe jê biparêzin) (Nefel.com, 7/2008)
hemet kirin (lêker) pestandin.
ji: hemet + kirin
hemete 1. muhafeze 2. berevanî
(navdêr, mê) parastin, sitirandin, hefz, himmet, himayet, parêzvanî, parêzkarî, pasevanî, nobedarî, çavdêrî.
ji wêjeyê: li ba we jî peyva hemete tê bikaranîn? Hemete tê wateya parastinê. Mînak: Xwedê te hemete bike. Xwe ji kes ên wiha hemete bike. Herêm: Serhed/Agirî/Bazîd.
ji: Divê ji erebî be.
Bikaranîn: Lêker: hemete kirin. Navdêr: hemetekirin Rengdêr: hemetekirî
hemete kirin 1. muhafeze kirin 2. berevanî kirin *" xwe ji moriya kulek hemete bike"
(lêker)muhafeze kirin , berevanî kirin xwe ji moriya kulek hemete bike
hemetekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hemete kirin
hemetekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hemete
hemetî (navdêr, mê) bawerbarîtî, merd.
ji: hem- +e +-tî
hemetkar (navdêr, mê) piştrast.
ji: hem- +et +-kar
hemetkî (navdêr, mê) bi bawerbarî, bi hemetî.
ji: hem- +et +-kî
hemetkirî (rengdêr) pestênkirî.
ji: hemet +kirî
hemetkirin (navdêr, mê) pestênkirin, pestandin.
ji: hemet +kirin
hemeyar (navdêr, mê) hemta, takêş, hevta, hevber.
ji: hem +eyar
hemêyayene (Zazaki) (lêker) hemîn
hemgayend (navdêr) Homoseksûel, Miroven ku ji mîroven cinsiyeta xwe ra ji aliye seksî û hîsîtî hez dikin
hemgayendî (navdêr) Derawaya ku mirovên hemgayend tê de an navê karê ku miroven ku ji mîroven cinsiyeta xwe ra ji aliye seksî û hîsîtî hez dikin
hemgelî (navdêr, mê) gerdûnî, barîgehî.
ji: hem +gelî
hemgerm (navdêr, mê) izoterm, hemgermî, îzoterm.
ji: hem +germ
hemgermahî (navdêr, mê) hemgerm, îzoterm.
ji: hem +germahî
hemgon (navdêr, mê) hemreng, hevreng.
ji: hem +gon
hemgonî (navdêr, mê) hemrengî, hevrengî.
ji: hem +gonî
hemgundî (rengdêr) gundîyên hev, gundîyên êk, hemî (hn nediyar) 1 gi t, vêkra, her, :ez hemî roja di çim geryanê hemû
hemhêl (navdêr, mê) hemalî, hemlayen.
ji: hem +hêl
hemhest (navdêr, mê) hempejn.
ji: hem +hest
hemhestî (navdêr, mê) hempejnî.
ji: hem +hestî
hemhidûd (navdêr, mê) hemsînor, hemtixûb.
ji: hem +hidûd
hemhidûdî (navdêr, mê) hemsînorî, hemtixûbî.
ji: hem +hidûdî
hemhîza (navdêr, mê) hemzemîn, hemast.
ji: hem +hîza
hemî hemû *"hemî çêlek tên dotin, hemî gotin nayên gotin"
1. hemû, tev, bi hev re, giş Cînav, giş, tev, pêkve, têkde, xirrek, hindî yên ku hene: Mirovên wê komê hemû kurd in. (Kesek ku ne kurd be di nav de nîne.)Em hemî Kurd û Misilman in..
Herwiha: hemû, hemîçk, hemûçk.
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: hemî Kurdî (Soranî): hemû Zazakî: heme
hemîçk (navdêr, mê) hemî, hemû, hemûçk, giş, gişt, gî, gîh, her, pêkve, tev, têkde, xirr, xirrek
hemîd (navdêr, nêr) navek zelaman e.
Têkildar: hamid.
ji: Ji erebî حميد (pesindar, pesndayî, hêjayî pesnan)
hemilandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hemilandin
hemilandin (lêker)(navdêr, mê) hewandin, vehewandin, sitirandin, hêwirandin, penihandin, xwedî kirin, xwedan kirin, li mala xwe wek mêvan qebûl kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: هه‌ملاندن.
Herwiha: hemlandin.
Bide ber: hebandin.
Têkildar: hemilîn.
ji wêjeyê: Li ser tarîxa tabû û totemiyê, bi kurtayî mirov dikare wiha bibêje; ev tore û adetên hebandin û hemilandinê di kert û qonaxên nediyar de derketine û nivşê heyî bi darê zorê episandiye ser nifşên pêşiya xwe..
ji: heml + -andin.
: hemilandî, hemilîner
hemîle (navdêr, mê) ducanî, duganî, nesax, duhalî, duhaiî, hewal.
ji: hem +île
hemîle bûn (lêker) ducanî bûn, duganî bûn, he­mîle bûn.
ji: hemîle + bûn
hemîle kirin (lêker) ducanî kirin, nesax kirin.
ji: hemîle + kirin
hemîle man (navdêr, mê) ducanî man.
ji: hem +île + man
hemilîyayene (Zazaki) (lêker) hemilîn
hemilnayene (Zazaki) (lêker) hemilandin
hemilnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin hemilandin
hemîn (lêker)nepixîn, nixifîn, werimin, nefiqîn, pifîn, werpixîn, zifirin.
ji: hem +-în
hemin (hoker) madem, ji ber ku, mafir, heman, eynî, herwiha, herwisa.
Bide ber: heman, hemen, hêmin
hemîne (Zazaki) Cînav, hemû, giş, tev, kulî.
Hevwate: kulîne
hemîşe (Soranî) hoker. Bi kurmancî: herdem, hergav, hertim, daîme
hemîşeyî (rengdêr) domdar, berdewam, daîmî, herdemî, hertimî, mayinde
hemk (navdêr, mê) delîv, derfet, fersend, keys, şans, mefer, fesal, mecal, wesan, îmkan, gengazî, hebûna demê yan diravan an şiyanê ji bo kirina tiştekî.
Herwiha: hemik
hemkar (navdêr, mê) hevalkar, hevalê kar, hempîşe, hemmeslek.
ji: hem +-kar
hemkarî (navdêr, mê) hevalkarî.
ji: hem +-karî
hemkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hem
hemkomele (navdêr, mê) hemcivak.
ji: hem +komele
hemla xwe danin (biwêj) ji bo zarokanîna jinan tê gotin. heya ku berfin herma xwe daynene, em nikarin mala xwe koq bikin û bên wî bajarî.
hemlayen (navdêr, mê) hemhêl, hemalî.
ji: hem +layen
hemle (navdêr, mê) avisî, ducanî, dema zarrok di zikê dayika xwe de çêbûye lê hê nezaye, giranetî, ducanbûn.
Herwiha: hamile, hamle, hemile, ĥamile, ĥamle, ĥemile, ĥemle.
ji: Ji erebî, têkildarî hamîle.
Bikaranîn: Lêker: hemle bûn, hemle kirin. Navdêr: hemlebûn, hemlekirin Rengdêr: hemlebûyî, hemlekirî.
: bihemle, bihemletî
hemle bûn (lêker)(Binihêre:) hemle
hemle kirin (lêker)(Binihêre:) hemle
hemlebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) hemle
hemlebûyî (rengdêr) (Binihêre:) hemle
hemleker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê hemle dike, pengavker, raperîner.
ji: hemle + -ker
hemlekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hemle kirin
hemlekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hemle
hemlik (navdêr, mê) westîna biharan, nesaxiya ku biharan mirovî digire û bêçare dike.
ji wêjeyê: Hemlik: Nexweşîna dawiya biharê û serê havînê ye; meriv bêî tiştek kiribe timî westandî ye, çavê meriv ji xew venabe, devê meriv tehl e, zikê meriv perçifandî ye. Dermanê wê daxkirin e.(Rojen Barnas: Nexweşîn û çare, Silivan.com, jê wergirtin: 12/2006).
: bihemlik, hemlikî
hemlikî (navdêr, mê) rewşa hemlikbûnê.
ji: hemlik + -î
hemmal (navdêr, mê) himbal.
ji: hem +mal
hemmalî (navdêr, mê) hemnişîn.
ji: hem +malî
hemmanc (navdêr, mê) hemwate, hevwate, sînonîm.
ji: hem +manc
hemmane (navdêr, mê) hemwate, sînonîm.
ji: hem +mane
hemmengî (navdêr, mê) hemîdeal.
ji: hem +mengî
hemmeslek (navdêr, mê) hempîşe, hemkar, hevalkar.
ji: hem +meslek
hemnav (rengdêr) kesên navên wan mîna hev, yên navêd wan wek êk
hemneyar (navdêr, mê) hemdijmin.
ji: hem +neyar
hemnijad (navdêr, mê) hemragez, hemreh.
ji: hem +nijad
hemnişîn (navdêr) hevmalî, kesên di heman malê de dijîn.
ji wêjeyê: Bo xudanê zadî û bo hemnişîn Her selatan dê bidin kerr û bîyîn w:Mela Hisênê Bateyî
hemol (navdêr, mê) hemdîn.
ji: hem +ol
hempa (rengdêr) (navdêr) hevta, hevber, beramber, heval, kesên yan tiştên li eynî pileyê yan astê, heval, hevkar, hevrê.
ji: ji farisî همپا (hempa: hevpê, hevling) ji هم (hem: hev) + پا (pa: pê, ling)
hempar (navdêr, mê) paydar, pardar, pişkdar, hempay, beşdar, hîsedar, hevpar.
ji: hem +par
hempazî (navdêr, mê) fêz.
ji: hem +pazî
hempejn (navdêr, mê) hemhest.
ji: hem +pejn
hempeywir (navdêr, mê) hemerk, hemvatinî, hemwezîfe.
ji: hem +peywir
hempeywirî (navdêr, mê) hemerkî, hemvatinîtî, hemwezîfetî, sînerjî.
ji: hem +peywirî
hempişkî (navdêr, mê) tevîbûn, tevlîbûn, beşdarbûn (mec).
ji: hem +pişkî
hempişkî kirin (lêker) tevî bûn, tevlî bûn.
ji: hem- +pişkî + kirin
hemqeder (navdêr, mê) hembextî.
ji: hem +qeder
hemqurm (navdêr, mê) hemrayek.
ji: hem +qurm
hemragez hemnîjad, hemreh.
ji: hem- +- +gez
hemray (navdêr, mê) hemraman, hemfikir.
ji: hem +ray
hemrayek hemqurm.
ji: hem- +- +yek
hemraz (navdêr, mê) hemsir.
ji: hem +raz
hemrazî (navdêr, mê) hemsirî.
ji: hem +razî
hemrê (navdêr, mê) hevrê, rêheval, hevalê rê.
ji: hem +rê
hemreng (navdêr, mê) hemgon, hevreng.
ji: hem +reng
hemrengî (navdêr, mê) hemgonî, hevrengî.
ji: hem +rengî
hemrêtî (navdêr, mê) hevrêtî, rêhevaltî, hevaltî.
ji: hem- +r +-êtî
hemrewş (navdêr, mê) hemhal.
ji: hem +rewş
hemro (Soranî) (navdêr).
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: hirmî, karçîn, girsik, alîsor, Kurdî (Soranî): hermê, hemro, Kurdiya başûr: emrû, gollawî, Hewramî: miro, Kurdî (Zazaki): miroy
hemrû (hewramî) (navdêr). Bi kurmancî: hirmî, karçîn
hemsal (navdêr, mê) hevsal, hevnîr.
ji: hem +sal
hemsalî (navdêr, mê) hevsalî.
ji: hem +salî
hemsatî (navdêr, mê) cîranî, dirawsetî, hevsatî, hevsîtî, hemsîtî, cîranbûn
hemşehrîtî (navdêr, mê) hembajarîtî.
ji: hem- +şehr +-îtî
hemseng (navdêr, mê) ta, tay.
ji: hem +seng
hemşerî (rengdêr) (navdêr) kesên ji eynî bajarrî: Ew ne hemşeriyê min e. (Ew ne ji bajarrê min e.), heval, hêja, birêz, rêzdar, ezîz, ezbenî: Hemşeriyê min, kerem bike avekê..
Herwiha: hemşarî, hemşehrî, hevşerî, hevşarî, hevşehrî.
Bide ber: hevniştiman, hevwelatî.
ji: ji farisî همشهرى (hemşehrî: hevbajarî, ji eynî bajarrî) belkî bi rêya tirkî hemşeri ji ber ku di kurdî de tenê li Tirkiyê berbelav e, ji هم (hem: hev, hem) شهر (şehr: bajarr - binêre şar)..
: hemşerîtî
hemşerîtî (navdêr, mê) rewşa hemşerîbûnê.
ji: hemşerî + -tî
hemşêwe (navdêr, mê) hemteşe, hemşekil.
ji: hem +şêwe
hemşibîn (navdêr, mê) hemdirûv, hemdirûvî.
ji: hem +şibîn
hemşikil (navdêr, mê) hemşêwe, hemteşe.
ji: hem +şikil
hemsînor (navdêr, mê) hemtixûb, hemhidûd.
ji: hem +sînor
hemsînorî (navdêr, mê) hemtixûbî, hemhidûdî.
ji: hem- +sînor +-î
hemşîre (navdêr) perestar, sister, alîkara/ê doktorî, kesa/ê şarezaya/ê nesaxiyan û çarekirina wan e lê bi pileya xwe ji bijîşkan kêmtir e.
Herwiha: hamşîre ĥamşîre ĥemşîre.
ji: ji farisî همشيره (hemşîre: xwişk, hevşîrî, ya ku eynî şîr xwariye) ji هم (hem: hev, hem, heman) + شير (şîr: şîr) ه- (-e: -î). Guherîna maneyê li ber nimûneya inglîzî sister (hemşîre ji xwişk)..
: hemşîretî
hemşîretî (navdêr, mê) rewşa hemşîrebûnê.
ji: hemşîre + -tî
hemsirrî (navdêr, mê) hemrazî.
ji: hem +sirrî
hemsîtî (navdêr, mê) cîranî, dirawsetî, hevsatî, hevsîtî, hemsatî, cîranbûn
hemsuhbet (navdêr, mê) hevalê sohbetê.
ji: hem +suhbet
hemtaxî (navdêr, mê) hetntarî, taxi, tarî.
ji: hem +taxî
hemtayî (navdêr, mê) hevtayî, yeksanî.
ji: hem +tayî
hemteraz (navdêr, mê) hemwezn.
ji: hem +teraz
hemteşe (navdêr, mê) izomorf, îzomorf, hemşêwe, hemşekil.
ji: hem +teşe
hemteşeyî (navdêr, mê) izomorfik, îzomorfîk.
ji: hem +teşeyî
hemteşîd (navdêr, mê) hemcure, hemcins, hemcelep, hemçeşît, hemçeşn.
ji: hem +teşîd
hemtil (navdêr, mê) hembejnî.
ji: hem +til
hemtirka (yekî) dan (biwêj) bi awayeki xeter li yekî xistin. wan bêbavan wisa kiribûn kit hemtirka robar dabful.
hemtixûb (navdêr, mê) hemsînor, hemhidûd.
ji: hem +tixûb
hemtixûbî (navdêr, mê) hemsînorî, hemhidûdî.
ji: hem- +tixûb +-î
hemû 1. gişt 2. bêkêmasî *"hemû mêr, nabin şêr"
giş, tev, gişt, gî, kul, gîh, her, pêkve, têkde, xirr, xirrek, hemî, tevde, pevre, teva.
Herwiha: heme-, hemî, hemîçk, hemûçk.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Kurmancî: hemû Zazakî: heme Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:.
ji: Proto-hindûewropî: sm-o- (hemû) Proto-aryayî Avar: heme- (hemû) Pûnjabî: hmg- (hemû) Pehlewî: hemeg (hemû) Farisî: heme (hemû) Belûçî: heme, hemuk (hemû) ... Kurmancî: hemî, hemû (hemû) Kurdî (Soranî): hemû (hemû), (Zazakî: heme) (hemû) Sanskrîtî: semá- (hemû) ... Çavkanî: Horn p.247, Lubotsky Hevreh: hem, heman, hemî.
: hemûgir, hemûgirî, hemûyî, hemûtî
hemû dinya bûn ya (yeki) (biwêj) gelekî şad bûn. bi wê pirtûkê wisa şad bû ku, te digot hemû dinya bû ya wê.
hemû fileh ne îso ne (biwêj) tenê nav û xuyang derka kesan an jî tiştan nîn e. divê tu baş bizanibî ku, hemûfileh ne îso ne
hemû rê lê birîn (biwêj) bi her awayî bêgav hîştin. min hetnn rê lê birine, ne bi dilê wî be jî wê bipejirîne.
hemû riyan dizanî, riya bajêr nizanî (biwêj) ji bo helwesta ne durist û rast tê gotin. ya te bi hev û din nagire, hemû riyan dizani, riya bajer nizanî.
hemûçk Wate.
Herwiha: hemî hemû hemîçk.
Hevwate: giş gişt gî gîh her pêkve tev têkde xirr xirrek
hemûgir (rengdêr) tevgir, giştgir, berfireh, şamil, giştî, gelemper, umûmî, şamîl, tişta/ê ku hemû tiştên pêdivî tê de hene, tişta/ê ku hemû kesan di xwe de dihewîne.
Herwiha: hemîgir.
ji wêjeyê: Michael L. Chyet navdar e bi zanîna xwe ya li ser zaravayên serekî yên kurdî. Ew rêzkerê materyalên zimanên Rojhilata Navîn e li Pirtûkxaneya Kongresa Emerîkayê. Berê ew berpirsê beşa zimanê kurdî ya Radyoya Dengê Emerîkayê (VOA) bû. Wî herwa profesoriya zimanê kurdî li Zanîngeha Parîsê û Enstîtuya Kurdî ya Washingtonê kiriye. Zanyarê kurd, Emîr Hesenpor, profesorê alîkar li Pişka Şaristaniyên Rojhilata Navîn û Nêzîk li Zanîngeha Torontoyê, li ser vê ferhengê wiha dibêje: Ev ne ferhengek asayî ye. Ev der-asayî ye. Ew yekem û tekane berhevoka hemûgir ya du sedsalên zanyariya Rojavayî û Rojhilatî ye li ser zaravaya kurmancî ya kurdî ku pirraniya kurdan pê dipeyivin û yek ji zorlêkirîtirîn zimanên dinyayê ye..
ji: hemû + -gir.
: hemûgirî
hemûgirî (navdêr, mê) karê hemûgiriyê.
ji: hemûgir + -î
hemûkî (navdêr, mê) gişt, têr, dagirtî, temam, fireh, zehf, mişt, pir(r), tijî, tejî, miştbûn, tekûz, sercemî, asûfire, hevhizir, serçil.
ji: hem- +û +-kî
hemûkîkirin (navdêr, mê) hemûtîkirin, gelemperîkirin.
ji: hemûkî +kirin
hemûtî (navdêr, mê) rewşa hemûbûnê, herewezî, beşdar, tekûzî.
ji: hemû + -tî
hemûtîkirin (navdêr, mê) hemûkîkirin.
ji: hemûtî +kirin
hemvatinî (navdêr, mê) hemerk, hempeywir, hemwezîfe.
ji: hem +vatinî
hemwar (rengdêr) ahengdar, harmonîk, lihev, lihevkirî, biaheng, ahengî.
Herwiha: hevwar.
ji wêjeyê: Di derbarê daxwazên Nurî El Malîkî yê hemwarkirina destûrê bi mebesta kêmkirina desthilata herêman, Serokê Kurdistanê got: Min heta niha bi tevahiya wan taybetmendiyan nedîtiye, lê belê Iraq destûrekî heye û zêdetirê gelên Iraqê deng bi wê destûrê daye, berpirsên niha yên Bexdayê hemû sond li ser xwariye ku girêdayî wê destûrê bin.(Krg.org, 11/2008).
ji: hem + war.
: hemwarane, hemwarî, hemwarîtî, hemwarker, hemwarsaz, hemwartî
hemwarane (rengdêr) bi awayekî hemwar.
ji: hemwar + -ane
hemwarî (navdêr, mê) rewşa hemwarbûnê.
ji: hemwar + -î
hemwarker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê hemwar dike.
ji: hemwar + -ker
hemwate di heman mehneyê de; hevmehne
di heman mehneyê de; hevmehne
hemwatetî (navdêr, mê) hemmanetî, sîno nîmtî, sînonîmî.
ji: hemwate +-tî
hemwateyî (navdêr, mê) hemmaneyî.
ji: hemwate +-yî
hemwelat (navdêr, mê) rajêr, hemwelatî, hevwelatî, welatî, welatî.
ji: hem +welat
hemwelatî di heman welatî de kesayetên civakê; hevwelatî, memleketî
(rengdêr) di heman welatî de kesayetên civakê; hevwelatî, memleketî.
Bikaranîn: Lêker: hemwelatî bûn, hemwelatî kirin. Navdêr: hemwelatîbûn, hemwelatîkirin Rengdêr: hemwelatîbûyî, hemwelatîkirî
hemwelatî bûn (lêker)(Binihêre:) hemwelatî
hemwelatî kirin (lêker)(Binihêre:) hemwelatî
hemwelatîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) hemwelatî
hemwelatîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) hemwelatî
hemwelatîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hemwelatî kirin
hemwelatîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hemwelatî
hemwezîfe (navdêr, mê) hemerk, hemvatinî, hempeywir.
ji: hem +wezîfe
hemwezîfetî (navdêr, mê) hemerkî, hemvatinîtî, hempeywirî, sînerjî.
ji: hem- +wezîfe +-tî
hemwezin (navdêr, mê) hemteraz.
ji: hem +wezin
hemxakî (navdêr, mê) kolonî.
ji: hem +xakî
hemyan (navdêr, mê) kemerbend.
ji: hem +yan
hemzayendbaz gay, homoseksûel, hemcinsbaz, homo, qûnek, qûnder, îbne, hîz, hevzayend
hemze (navdêr, mê) hemze: nîşanek alfabeya erebî ye (ء) (navdêr, nêr) Hemze: navek zelaman e.
Herwiha: navê zelaman: Hamza.
ji: Ji erebî: navê zelaman حمزة, nîşana alfabeyê همزة.
: hemzeyî
hemzeko, piştê girê de veneko (biwêj) pir qesis û temahkar bûn. tu xwe bikuji disa ji ew tişteki nade. hemzeko, pûjtê girê de veneko.
hemzemîn (navdêr, mê) hemast, hemhîza.
ji: hem +zemîn
hemzeyî (navdêr, mê) rewşa hemzebûnê.
ji: hemze + -yî
hemzift (navdêr, mê) baltûz, xwîşkejin, diş.
ji: hem +zift
hemzik 1. ji heman zikî (xwişk û bira) 2. cureyekî xwarina kurdî ye
ji heman zikî (xwişk û bira), cureyekî xwarina kurdî ye
hemzir kerê biçûk ê xurt
kerê biçûk ê xurt
hen Binêre: hinekHolendî (navdêr) mirîşk, mamirÎnglîzî (navdêr) mirîşk, mamir
henar (Soranî) , nar.
: darhenar, henarik, henark, henarok.
ji: Bi pehlewî enâr bû.
henare, hinare (Zazaki) henar
henarîn (lêker)hinartin
henarîn/dihenêre/bihenêre hinartin
henase 1. nefes, neks, 2. bêhn
(navdêr, mê) nefes, hilm, bêhn, hewayê mirov ku di dev û difina xwe re tîne û dibe, bên.
Herwiha: henas, hinas, hinase.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: هه‌ناسه.
Bikaranîn: Lêker: henase sekinîn, henase qut bûn, henase qut kirin, henase dan, henase girtin. Navdêr: henasedan, henasegirtin.
ji wêjeyê: Qurtek din lê da û henaseyek kûr kêşa. Serê xwe rakir û bi berdana dûkêl re çavê xwe da derî..
: bêhenase, bêhenaseyî, bihenase, bihenaseyî, henasedar, henasedarî, henaseçikiyayî, henaseçikandî, henaserawestandî, henaserawestî, henasesekinandî
henase dan (lêker)(Binihêre:) henase
henase girtin (lêker)(Binihêre:) henase
henase kirin (lêker)(Binihêre:) henase
henase standin (lêker) hilmijîn.
ji: henase + standin
henasedan (navdêr, mê) ba ji singîsîh derketin
henasedar (rengdêr) binefes, bihilm, bibêhn.
ji: henase + -dar.
: henasedarî henasedarîtî henasedartî
henasedarî (navdêr, mê) rewşa henasedarbûnê.
ji: henasedar + -î
henasegirtin (navdêr, mê) ba ketin nav singîsîh
henaseker (navdêr, mê) henasekerî.
ji: henase +-ker
henasekerî (navdêr, mê) henaseker.
ji: henase +-kerî
henasekêşk (navdêr, mê) respîrator, nefeskêşk, hilmkêşk, ventîlator
henasekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye henase kirin
henaseyî (navdêr, mê) pişînî.
ji: henase +-yî
henbelî (navdêr) yek ji çar mezhebên serekî yên îslama sinî, kesa/ê bawerî bi wê mezhebê heye.
Herwiha: hembelî, ĥembelî, ĥembelîBi ber, henefî, malikî, şafiî.
: henbelîtî
henbelîtî (navdêr, mê) rewşa henbelîbûnê.
ji: henbelî + -tî
henc (r) nîşaneya bendikê ya ku di navbera du peyvan an hevokan de tê danîn,
(r) nîşaneya bendikê ya ku di navbera du peyvan an hevokan de tê danîn.
Bikaranîn: Lêker: henc kirin. Navdêr: henckirin Rengdêr: henckirî
henc kirin (lêker)(Binihêre:) henc
hencandî (rengdêr) qimekirî, hûrkirî.
ji: hencand + -î +
hencandin (lêker) qîmekirin. Tewîn: -hencîn-.
ji: henc +-andin
hencav (navdêr, mê) bazû, masûlke, lemlate, zevlek, ezalet, tarîşk
hence 1. cihê qetînê yî zirav 2. cihê tenik ê ku şikestina wî nêzîk e
hencîr (Soranî) (navdêr). Bi kurmancî: hejîr, hêjîr
henckirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye henc kirin
henckirin (navdêr, mê) (Binihêre:) henc
hendbol (navdêr, mê) werzişek e ku lîstikvan gogê bi destan li erdê didin û ber bi gola dijberan ve dilivînin (di her taximek 6 lîstikvan û golgirek hene), goga ku ew lîstik pê tê lîstin.
Herwiha: handbol.
ji wêjeyê: Ew lîstikvana navdar a Tîma Hendbola Jinan a Neteweyî ya Tirkiyeyê ye jî. Demeke berê zewicî lê di Maçên Hevtêkbirina Olîmpiyatê yên li Enqereyê de hate fêmkirin ku ew bihemle (ducanî) ye....
ji: Ji inglîzî handball ji elmanî Handball
hendef 1. cihê ku pêşveçûn tê de xetere ye û pir kûr e; hence 2. kendalê kûr ê bi xetere
cihê ku pêşveçûn tê de xetere ye û pir kûr e; hence, kendalê kûr ê bi xetere
hendek (Soranî) (rengdêr) kêm, piçek, ne bes, ya/yê ku têra pêwîstiyê nake.
Herwiha: hinik. Hoker: piçekê.
Dijwate: gelek, pirr, zehf, zêde, zor.
Bide ber: hin, hindek, hindik, hinek.
ji: Bi pehlewî end(+ek) bû..
: hindikahî
henderan 1. qurbetî 2. bêganetî 3. penaberî
(soranî) (navdêr) biyanistan, xerîbî, xurbet, tarawgeh, diyaspora
hendese zanista endazyariyê; mîmarî
endaze, geometrî.
ji: ji erebî هندسة (hendeset) jiari, binere endaze..
: hendeseyî mihendis
hendeseyî Endazeyî, grêdayê hendeseyê an endazeyê.
hendik (navdêr)(navdêr, mê) dahfdana bi dest û milan, pirranî jî a bi dizî.Hendikek avêt min, hindik ma ku bikevim erdê
hendizandin (lêker) xweşikkirin, lixwekirina kincên xweşik bi awayekî xweşik(mînak: xwe bihendizîne û dûre derkeve). Tewîn: -hendizîn-, (-hendizîn-) ku-conj-irin.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
henê Cînav (Binihêre:) han
hene ecîneke ku tiliyên bûkê pê tên rengkirin
1. riwekek e rengdana pirçê. Binêre; xena 2. ji hebûn. Binêre; hebûn
henef 1. kaniya destkirî (navdêr, mê) zembere, sûlav,mislik, kaniya avê ya destkirî (ya ku bi taybetî li malan di serşok û metbaxan ve heye): Divê em ava botlkirî bikirrin ji ber ku ava henefan li vir ne vexwerbar e..
Herwiha: henefî, henîfe, ĥenef, ĥenefî, ĥenîfe
henefdar (rengdêr) bimuslix.
ji: henef +-dar
heneffiroş (navdêr, mê) muslixfîroş.
ji: henef +-firoş
heneffiroşî (navdêr, mê) muslixfîroşî.
ji: henef +-firoşî
henefî 1. mezhebek îslama sinî (navdêr) yek ji çar mezhebên serekî yên îslama sinî, kesa/ê bawerî bi wê mezhebê heye.
Herwiha: ĥenefîBi ber, henbelî, malikî, şafiî .Binêre.
Herwiha: henîf.
ji: Ji erebî حنفى (ĥenefî) ji navê Ebû Henîfe anku en-Neman ibn Tabitê damezrînerê wê mezhebê (699 - 765).
: henefîtî 2. kaniya avê ya destkirî. Binêre;, henef
henefîtî (navdêr, mê) mezhebê henefiyan, yek ji çar mezhebên serekî yên îslama sinî.
Herwiha: ĥenefîtîBi ber, henbelîtî, malikîtî, şafiîtî .Binêre.
Herwiha: henîfî, henîfîtî, henîftî.
ji: henefî + -tî
henefvan (navdêr, mê) muslixvan.
ji: henef +-van
henefvanî (navdêr, mê) muslixvanî.
ji: henef +-vanî
henek 1. tirane 2. tinaze 3. laqirdî *"henekê wî henekê hirçan e"
(navdêr, mê) gotinên mirov dibêje daku xelk pê bikene, ne jidil, ne cidî.
Herwiha: ḧenek.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: حه‌نه‌ک.
Hevwate: mîzah, mesqere.
Bide ber: galte, laqirdî, qerf, pêkenok, tinazî, tirrane, yarî, komedî, esprî, humor, îronî.
Bikaranîn: Lêker: henek kirin. Navdêr: henekkirin Rengdêr: henekkirî.
: henekbêj, henekbêjî, henekî, henekxweş
henek kirin 1. galte pê kirin 2. laqirdî pê kirin
(lêker) galte pê kirin, laqirdî pê kirin
henek pê kirin pê tirane kirin, laqirdî pê kirin
henekbaz 1. laqirdok, 2. tiranekar
laqirdok, tiranekar
henekbazî (navdêr, mê) henekoyîtî, henekerî, henekvanî, yarikerî, tewzekerî, galtekerî, yaranîkerî, tiranekerî, tinazkerî, qerfokî, şeqlevanî.
ji: henek +-bazî
henekbêj (navdêr, mê) zimanxweş.
ji: henek +-bêj
henekê xwe bi şeytên kirin (biwêj) ji bo mirovên pir zana û konevan tê gotin. c.imoyê bari bela ye, mêrik nenekê xwe bi şeytên dike.
henekên rijî kirin (biwêj) henekên ne di cih de kirin. erê, her mirov henekan dike, lê henekên eşref henekên riji dike.
heneker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê hene dike, henekoyî, henekvan, hewesker, galteker, yaranîker, tiraneker, laqirdîhez, yarîker, henekhez.
ji: hene + -ker
henekhez (navdêr, mê) henekoyî, heneker, henekbaz, henekvan, yariker, tewzeker, hewesker, galteker, yaranîker, tiraneker, laqirdîhez, yarîker.
ji: henek +-hez
henekî (rengdêr) qerfî, qeşmerî, tirraneyî, tinazî, bi henek, ji yarî ve, wek henek, ne cidî, ne jidil, pêkenok.
Bide ber: hinekî.
ji: henek + -î.
: henekîtî
henekirin (navdêr, mê) kêldan, derabdan, deribandin, şelandin.
ji: he +nekirin
henekîtî (navdêr, mê) rewşa henekîbûnê.
ji: henekî + -tî
henekkar (navdêr, mê) henekvan, henekyar.
ji: henek +-kar
henekker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê henek dike, qerfîker.
ji: henek + -ker
henekkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye henek kirin
henekkirin (navdêr) tiranekirin, geltekirin, :heneka jibo zarokan bi ke dako tena bi bin, :ew hertim henakan dike
henekok (navdêr, mê) malok.
ji: henek +-ok
henekoyî (navdêr, mê) heneker, yarîker, tiraneker, henekbaz, henekvan, yariker, tewzeker, hewesker, galteker, yaranîker, henekhez, laqirdîhez.
ji: henek +-oyî
henekvan (navdêr, mê) komedyen, qerfvan, mîzahvan, humorîst
henekvanî (navdêr, mê) henekoyîtî, henekerî, henekbazî, yarikerî, tewzekerî, galtekerî, yaranîkerî, tiranekerî, şênbûn, qerfokî, şeqlevanî, tinazkerî.
ji: henek +-vanî
henekxweş (navdêr, mê) henekçî, yarîker.
ji: henek +-xweş
henekxweşî (navdêr, mê</