Encamên lêgerînê
hal (ii) irase, hal (cihê sergirtî ku lê tiştên wekî mêwe, zerzewat û qatix tên firotin)
hal (iv) xistina ji ser text, ji text xistin dîr/nd
hal almak ketin halekî xerab çaresi riya çareyê, çareserî
hal etmek ji text de xistin, ji text de anîn xwarê l/bw
bnr halletmek
hal hatır sormak li hal û wextê (yekî) pirs ki­rin, hal û hewal pirsîn, li hal û kêfa (yekî) pirsîn
hal olmak bnr halolmak
(tiştek) hatin serê (yekî), tiştek bi (yekî) bûn
hal olun­mak bnr halolunmak
hal ulacı bnr zarf-fiil
hala met, metik, apa m
hala kızı keçmek, qîzmet, qîzmetik
hala oğlu kurmet, lawmet
halaç kevanjen, kurinc, libûdî, tavnejen, pereker, Iibûjen, livajen nd/nt
halaç pamuğu gi­bi atmak pê girtin û virvirandin, bi navê ketin û virvirandin
halaç takımı libûd û kevan
halaç tezgahı jeng
halaç tokacı deştik, gurz
halaç ya­yı kivan
halaçça zimanê qewmekî ku li başûrê îranê dijî
zimanê qewmekî ku li başûrê Îranê dijî
halacık metik m
metik m
halaçlaçlık kevanjenî, kurincî, libûdîlî, tavnejenî, perekerî, libûjenî, livajenî m
halaçlık kevanjenî, kurincî, libûdîtî, tavnejenî, perekerî, libûjenî, livajenî m
halâs felat, xelas m
halâs olmak fîlitîn, rizgar bûn, xelas bûn
halâskar xelasker, felatker, rizgarker rd
xelasker, felatker, rizgarker rd
halat kindir, tenaf, çoban (bendê ku ji kinfan çêdibe) n
halat çekme qayişkêşî sp halâvet şîrînî, şîrintî m
halâvet şîrînî, şîrîntî m
halay govend, bêlête m
halay çekmek (veya halay tepmek) govend gerandin, govend girtin, govend kirin, govend kişandin, baz dan
halay dönmek govend li da­ran ketin
halay tutmak govend girtin
halaya dur­mak govend li dar xistin, rabûn govendê
halaybaşı sergovend
halayık cariye, cêrî, xidam (jinika kole, ya bendî) m
cariye, cêrî, xidam (jinika kole, ya bendî) m
halayıklı xweycariye, xweycêrî rd halayıklık cariyetî, cêritî m
xweycariye, xweycêrî rd
halayıklık cariyetî, cêrîtî m
halaza debra ku sala din ji xwe ber hêşîn dibe
debra ku sala din ji xwe ber hêşîn dibe
halazade 1. kurmet, lawmet (ji bo kur) n 2. qîzmet, keçmet (ji bo keçan) m
1. kurmet, lawmet (ji bo kur) n 2. qîzmet, keçmet (ji bo keçan) m
halbuki heçku, gotin qey g
heçku, gotin qey g
haldaş hemhal nd
hemhal nd
halden anlamak (veya halden bil­mek) bi halê (yekî) zanîn, ji halê (yekî) fem kirin
halden düşmek falxes bûn, ji hev de ketin, ji hal ketin, zinzilîn
halden düşür­mek zinzilandin, ji çermekî derxistin ki­rin çermekî din
haldır haldır xirexir, guregur (bi şid û bi deng xebitîn) *makine haldır haldır ça­lışıyor xirexira makineye ye dişixule h
haldır haldır xirexir, guregur (bi şid û bi deng xebitîn) * makine haldır haldır çalışıyor xirexira makîneyê ye dişixule h
hale 1. sîwan (roniya wekî çember a dora heyvê) 2. sîwan (di filehtiyê de roniya ku resman de li dora serê kesê azîz tê xêzkirin)nt
1. sîwan (roniya wekî çember a dora heyvê) 2. sîwan (di filehtiyê de roniya ku resman de li dora serê kesê azîz tê xêzkirin) m
hale gelmek (yek) ji dinyayê derketin, ketin halekî bêhal
hale yola koymak (iş û ka­re xwe) kirin serê rê
halef paşewa, paşrew, dewsgir, şûngir, cîhgir, peyhatî, peyrew nd/nt
halef selef olmak bûn paşrew û pêşrewê hev
halel xerabûn, xerabetî m
halel gelmek xerabû hatin ser (yekî an jî tiştekî) *sana halel gelmesini istemiyoruz em hez nakin ku xerabî bê ser te
halel getirmek xerabî gihandin (yekî an jî tiştekî)
halel vermek şehitandin, lepikandin, ziyan gihandin (...), zerar danê *savaş ekonomiye halel verdi şer aborî şehitand
haleldar xirbende, xerabe, terabe
haleldar olmak terabe bûn, xirbende bûn, xera bûn
halelenme sîwangirtin m
sîwangirtin m
halelenmek sîwan girtin *ayın etrafı halelenmiş, yağmur yağacak dora heyvê sîwan girtiye, dê baran bibare l/gh
sîwan girtin * ayın etrafı halelenmiş, yağmur yağacak dora heyvê sîwan girtiye, dê baran bibare l/gh
haleli sîwandar, bisîwan rd
sîwandar, bisîwan rd
halen hîna jî, hê jî, a niha, a nika, nûka niho/ı
hîna jî, hê jî, a niha, a nika, nûka, niho h
halet rewş, barûdox m
rewş, barûdox m
haletiruhiye rewşa derûnî, halê ruhî nd
rewşa derûnî, halê ruhî nd
halfa riwekeke ji famîleya genim ku biskê wê di çêkirina çewal, kaxiz û û benan de tê bikaranîn (Stipa tenacissima) bot
riwekeke ji famîleya genim ku biskê wê di çêkirina çewal, kaxiz û û benan de tê bikaranîn (Stipa tenacissima) bot
halfetî Xelfetî (Navçeyeke girêdayî Rihayê)
halhal xirxal, xilxal m
xirxal, xilxal m
hali xalî, vala, tenya rd
halı xalî, xalîçe, mehfûr, mafir m
xalî, xalîçe, mehfûr, mafir m
halî xalî, vala, tenya rd
hali du­man olmak halê yekî (an jî halên wan) xerab bûn, halê (yekî) ne xweş bûn
hali hamur bnr halli­hamur
hali harab olmak halê (yekî) xerabe bûn, halê (yekî) perişan bûn
hali kalmamak hal tê de neman, hal lê neman
hali tavrı yerinde ha­lê (yekî) bi keys bûn, bi ser û guh bûn
hali vakti yerinde hal û wextê (yekî) li cih bûn, halxweş bûn, hal û wextê (yekî) li rê bûn *ailenin hali vakti yerinde hal û wextê malbatê li cih e
haliç kendav, xalîç erd/m
kendav, xalîç erd/m
halıcı 1. xalîker, mehfurker 2. xalîfiroş, mehfurfiroş (ê ku xaliyan difiroşe) nd/nt
1. xalîker, mehfûrker 2. xalîfiroş, mehfûrfiroş (ê ku xaliyan difiroşe) nd/nt
halıcılık 1. xalîkerî, mehfûrkerî 2. xalîfiroşî m
1. xalîkerî, mehfûrkerî 2. xalîfiroşî m
halife 1. xelîfe *ıslam halifesi xelîfeyê dî­ne îslamê 2. hikumdar 3. xelîfe (yek ji nasnavê padîşahên Osmanî) 4. katip S. xelîfe (kesê xwendewar, baş hêvotî) (mec) n
1. xelîfe * İslam halifesi xelîfeyê dînê Îslamê 2. hikumdar 3. xelîfe (yek ji nasnavê padîşahên Osmanî) 4. katip 5. xelîfe (kesê xwendewar, baş hêvotî) (mec) n
halifelik 1. xelîfetî, hilafet 2. xelîfetî (ji bo meqam û wesf) 3. welatên di bin destê xelîfe de m
1. xelîfetî, hîlafet 2. xelîfetî (ji bo meqam û wesf) 3. welatên di bin destê xelîfe de m
halihazır rewşa niha, halâ hazir nd
halihazırda ni­ha, a nûka, nika, nuha, di van rojan de
halik 1. afiriner, xaliq rd 2. Yezdan, Xaliq n
1. afirîner, xaliq rd 2. Yezdan, Xaliq n
halil ıbrahim bereketi bereketa Xelîl îbrahîm tê de be
halile riwekeke ku li rojhilatê Hindistanê hêşîn dibe (Terminallia) bot
riwekeke ku li rojhilatê Hindistanê hêşîn dibe (Terminallia) bot
halim rûnerm, tebîetxweş, helîm rd
halim selim helîm û selîm
halinde di halê (...) de, di wê rewşê de
haline bakmamak li rewşa xwe nenihêrtin, li halê xwe mêze nekirin
haline gelmek hatin halê (...) *iş­ler bu hale gelene kadar neler çektik me çi tehdehî dîtin ku heta karen me bên vîhalt
haline köpekler gülüyor kênê guran pê hatin, ketin halê kûçikan, kûçelanî bûn
halini almak lê bûn (tiştekî) xerab
halini hatırını sormak kêfxweşî tê dan *hatırını sormak kêfxweşî di hev dan
halis xwerû, sade, saf, xalis rd
halis muhlis xalis û muxlis
halisane bi dilekî safî, ji dil û can *halisa­ne bir tavsiye tewsiyeke bi dilekî safî h
bi dilekî safî, ji dil û can * halisane bir tavsiye tewsiyeke bi dilekî safî h
halita 1. amêjen kim/m 2. pêhatî (tiştê ku ji çend tiştan hatiye pê) (mec) nd
1. amêjen kîm/m 2. pêhatî (tiştê ku ji çend tiştan hatiye pê) (mec) nd
haliyle 1. wekî xwe, mîna xwe 2. jixwe i eğer derslerine çalışmasa haliyle sınıfta kalacak eger li dersên xwe nexebite jixwe wê di sinifê de bimîne h
1. wekî xwe, mîna xwe 2. jixwe * eğer derslerine çalışmasa haliyle sınıfta kalacak eger li dersên xwe nexebite jixwe wê di sinifê de bimîne h
halk (I) 1. gel, xelk n (civata gelê ku li heman welatî dijîn, ji heman rajêrî ne) 2. gel, xelk (civata mirovan a ku ji heman nîjadî tên û li welatên cuda dijîn *Kürt halkı gelê Kurd *Yahudi halkı gelê Cihû 3. gel, xelk (her koma kesên ku li nav sînorên welatekî dijîn û ji heman nîjadî tên n 4. gel, xelk (tevahiya kesên ku li herêmekê an jî dorhêlekî dijîn) *köy halkı gelê gund *mahalle halkı gelê taxê n S. gel, xelk (li gorî rêveberan, tevahiya kesên ku li welatekî dijîn) n 6. gel, xelk (civata ku li derî rewşenbîran dimîne) n 7. cemawer, girse m 8. gel, xelk (kesên xerib, yen din) *halk ne derse desin bana ne xelk çi dibêje bila bibêje ji min re çi n (I) afirandin, xulq m
halk ağzı devok, devoka herêmî
halk avcılığı demagoji m
demagojî m
halk avcısı demagog nd/rd
demagog nd/rd
halk bilgisi agahdariya gel
agahdariya gel
halk bilimci folklorzan, folklorîst nd/nt
folklorzan, folklorîst nd/nt
halk bilimi folklor m
folklor m
halk bilimsel folklorîk rd
folklorîk rd
halk dili zimanê gel, zimanê gelêrî
halk edebiyatı wêjeya gelêrî, edebiyata gel
halk etmek xulq ki­ni, afirandin
halk evi mala gel nd
mala gel nd
halk mahkemesi dadgeha gelî
halk matinesi matîneya gel sn
halk müziği muzîka gelêrî
halk oylaması referandum m.
dengdayîna gelî
giştpirsî
halk oyu raya gel nd
raya gel nd
halk ozanı dengbêj, dîwanbêj nd/nt
hozanê gel, şaire gel, dengbêj
dengbêj, dîwanbêj nd/nt
halka 1. helqe, heleq, dorez, bazne, şoreb, cerge, gungil 2. xelek (amraza ji bo Peg.rtinê) 3. xelek (eşyayên xeml û rewşê) *kulağındaki altın halka xeleka zêr a di guhê wê de 4. xelek *suda halkalar oluştu di avê de xelek çêbûn 5. xelek (koma kesan ku wekî xelekê li hev civiyane) 6. kobe (kobê çav) 7. kilor (simîta gilover a rûnî) 8. xeleq, helqe (ev terim a sporê ye) m
halka başı serhelqe
halka başı olmak bûn xelek
halka dönük ji bo gel, ji bo sûda gel *halka dönük eğitim perwerdeya ji bo gel
halka inmek daketin nav gel
halka oyunları govendên xelekî (govendên ku govendgêr bi destê hev digirin û bi awayekî xelekî dileyîzin)
halka verir talkını kendi yutar salkımı şîretan li xwe nake li hevalan di­ke (kesê ku şîretan li yekî dike û ew bi xwe wan tiştan dike)
halkacı 1. kilorker 2. kilorfiroş 3. xelekvan (kesê ku di lûnaparkan de bi xelekan qûmarê dide leyistikandin) nd/nt
1. kilorker 2. kilorfiroş 3. xelekvan (kesê ku di lûnaparkan de bi xelekan qûmarê dide leyistikandin) nd/nt
halkalama 1. xelekkirin xelqekirin, xelekî kirin, xelkoyîkirin 2. şorebkirin m
1. xelekkirin xelqekirin, xelekîkirin, xelkoyîkirin 2. şorebkirin m
halkalamak 1. kirin xelek, kirin xelqe, xelekî kirin, xelkoyî kirin 2. şoreb kirin, cerge kirin (şoreb li dora tiştan xistin) l/gh
1. kirin xelek, kirin xelqe, xelekî kirin, xelkoyî kirin 2. şoreb kirin, cerge kirin (şoreb li dora tiştan xistin) l/gh
halkalanış xelekîbûyîn, xelkoyîbûyîn m
xelekîbûyîn, xelkoyîbûyîn m
halkalanma xelekîbûn, xelekoyîbûn m
xelekîbûn, xelekoyîbûn m
halkalanmak bûn xelek, bûn xelqe, xelekî bûn, xelekoyî bûn l/ngh
bûn xelek, bûn xelqe, xelekî bûn, xelekoyî bûn l/ngh
halkalı xelkoyî, xelekdar, bixelek, bihelqe, gungilî *kulağında halkalı bir küpe di guhê wê de guhareke xelekdar rd
damar reha xelekî ku pê riwek li xwe dixin û dişixulin
halkalı damar reha xelekî ku pê riwek li xwe dixin û dişixulin
halkalı gözler çavên bikobe (ên ku kobê çavên wan reş in)
halkamsı xelekokî, xelekoyî rd
xelekokî, xelekoyî rd
halkavi xelekî, xelekokî rd
halkavî xelekî, xelekokî rd
halkçı gelparêz, gelxwaz, gelperwer, gelperest rd
gelparêz, gelxwaz, gelperwer, gelperest rd
halkçılık 1. gelparêzî, gelxwazî, gelperwerî, gelperestî 2. gelparêzî, populîzm (rêbaza ku di sedeyê XX. de li Fransayê di warê wêjeyê de derketiye holê) m
1. gelparêzî, gelxwazî, gelperwerî, gelperestî 2. gelparêzî, populîzm (rêbaza ku di sedeyê XX. de li Fransayê di warê wêjeyê de derketiye holê) m
halkiyat folklor m
folklor m
hallenme 1. veguherîn 2. jibîrveçûn 3. heweskirin m
1. veguherîn 2. jibîrveçûn 3. heweskirin m
hallenmek 1. veguherîn (kelin rewşeke nû) l/ngh 2. ji xwe ve çûn, ji bîr ve çûn l/bw 3. hewesa (tiştekî) kirin (argo) l/bw *hallenip küllenmek lazmatiyên (yekî) ji mala (wî) qedîn
1. veguherîn (ketin rewşeke nû) l/ngh 2. ji xwe ve çûn, ji bîr ve çûn l/bw 3. hewesa (tiştekî) kirin (argo) l/bw * hallenip küllenmek lazmatiyên (yekî) ji mala (wî) qedîn
halleşmek 1. derde xwe ji hev re gotin 2. pê re eleqedar bûn (mec) l/bw
1. derdê xwe ji hev re gotin 2. pê re eleqedar bûn (mec) l/bw
halletme helkirin, safîkirin, çareserkirin m
helkirin, safîkirin, çareserkirin m
halletmek 1. çareser kirin, hel kirin, safî ki­rin (ji tiştekî re riya çareye dîtin) 2. çare­ser kirin, hel kirin mal 3. hel kirin (tiştekî kirin re) *işlerimi hallettim min karên xwe hel kirin 4. helandin, bişivandin 5. xwarinek anîn halê xwarinê l/gh
1. çareser kirin, hel kirin, safî kirin (ji tiştekî re riya çareyê dîtin) 2. çareser kirin, hel kirin mat 3. hel kirin (tiştekî kirin rê) * işlerimi hallettim min karên xwe hel kirin 4. helandin, bişivandin 5. xwarinek anîn halê xwarinê l/gh
hallice jê baştir, jê çêtir *durumu diğerlerin­den hallice rewşa wê ji yên din çêtir e rd
jê baştir, jê çêtir * durumu diğerlerinden hallice rewşa wê ji yên din çêtir e rd
hallihamur li gor mercên tê de nd
hallihamur olmak li gor mercên ku tê de bûn
hallolunmak 1. hatin çareserkirin, hatin helkirin 2. hatin helandin, hatin bişivan­din l/tb
1. hatin çareserkirin, hatin helkirin 2. hatin helandin, hatin bişivandin l/tb
halojen halojen kim/m
halojen kîm/m
halolma 1. helbûn, safîbûn, çareserbûn 2. helîn, bişivîn m
1. helbûn, safîbûn, çareserbûn 2. helîn, bişivîn m
halolmak 1. hel bûn, safî bûn, çareser bûn 2. helîn, bişivîn l/ngh
1. hel bûn, safî bûn, çareser bûn 2. helîn, bişivîn l/ngh
halsiz bêhal, herîşî, bêtaqet, bêmecal rd
halsiz düşmek tewixîn, zinzilîn, bêhal ketin
halsizce bi bêhalî, bi bêtaqetî, bi bêmecalî rd/h
halsızce bi bêhalî, bi bêtaqetî, bi bêmecalî rd/h
halsizlik bêhalî, bêtaqetî, bêmecalî m
halsızlik bêhalî, bêtaqetî, bêmecalî m
halt 1. xalt (tiştek bi tiştekî din tev dan) 2. pox, xax (gotineke nelirê an jî karekî nelirê 3. pox (tiştê ne munasîb) n
halt etmek xax kirin
halt işlemek gû (an jî rêx) bela kirin
halt karıştırmak tiştê ku nebûn kirin, tişt berî nava hev dan
halt yemek gû xwarin (argo)
halter 1. halter, parsenghildan 2. halter, parsenghildan (spora haltere) m
1. halter, parsenghildan 2. halter, parsenghildan (spora halterê) m
halterci parsenghilgir, halterhilgir nd/nt
parsenghilgir, halterhilgir nd/nt
haltercilik parsenghilgirî, halterhilgîrî m
parsenghilgirî, halterhilgirî m
halûk xûypak, exlaqbaş rd
xûypak, exlaqbaş rd
halvet 1. xelwet, silûs (li cihekî xalî bi tene man) 2. xelwet (cihê xalî û sergirtî) 3. li hemama cihê biçûk û pir germ m
halvet gibi eynî hemam e, tu dibêjî qey hemame (ji bo cih an jî odeya pir germ)
halvet olmak xwe tenya kirin
halvethane 1. xelwetxane, silûsgeh (cihê ku derwêş ıl çilê xwe tije dikin û bi tena se­re xwe lê îbadetê dikin) 2. xelwetxane (be­re di serayan de odeya ku ketina wê ya hundirû qedexe ye) m
1. xelwetxane, silûsgeh (cihê ku derwêş lê çilê xwe tije dikin û bi tena serê xwe lê îbadetê dikin) 2. xelwetxane (berê di serayan de odeya ku ketina wê ya hundirû qedexe ye) m
halveti 1. Xelwetî (teriqeteke ku îbadetên xwe li cihekî tenha dikin) 2. Xelwetî (ke­se ji vê terîqetê) nd/nt
halvetî 1. Xelwetî (terîqeteke ku îbadetên xwe li cihekî tenha dikin) 2. Xelwetî (kesê ji vê terîqetê) nd/nt
hal’etmek ji text de xistin, ji text de anîn xwarê l/bw
hal n 1. hâl, durum, vaziy(bir şeyin içinde bulunduğu şartların veya taşıdığı niteliklerin bütünü) * her kes li gor halê xwe diyariyek da her kes hâline göre bir hediye verdi 2. hâl, tutum (davranış, tavır) * ez çu tiştî jê vî halê te fehm nakim senin bu hâline bir anlam veremiyorum 3. hâl (şimdiki zaman içinde yaşanılan zaman) * di vî halî de tiştekî naşê bike bu hâlde bir şey yapamaz 4. hâl (güç, kuvvet, takat) * halê min tune ku ez derkevim derve dışarıya çıkacak hâlım yok 5. hal (kötü durum, sıkıntı, dert) * ev çi hal bûn hatin serê wê başına ne hâller geldi 6. hâl, hatır (durum, keyif) * li halê wê pirsîn hatırını sormak 7. dünya (duygu, düşünce ve hayal âlemi) * her kes di nav halê xwe de her kes kendi dünyasının içinde
bj/m 1. grip, enflüanza, paçavra hastalığı 2. bir tür ateşli hastalık 3. hava(bir çeşit çırpınmalı, bazen ateşli olan hastalık)
hal (ii) m hal (genellikle üstü kapalı pazar yeri) * hala mesiyan balık halı
hal (iv) m hale, ayla, ağıl (ayın etrafında görülen ışık halkası)
hal (v) bnr mal û hal
hal bi hal g 1. oysa 2. h gerçekte aslında
hal ekî de hişt (bir şeyi) kendi halinde bırakmak
hal ekî perîşan içler (veya yürekler acısı) durum
hal ên wan xerab bûn hâlleri duman olmak
hal gihîn (yekî) havale geçirmek
hal lê neman hâli kalmamak
hal ne xweş bûn durumu kötüleşmek, geri gitmek
hal pirsîn l/gh hâl hatır sorma
hal tê de neman hâli kalmamak
hal tê de tune ku cilika xwe ji avê derxe paçasını çekecek (veya toplayacak) hâli olmamak li ser
hal û hemdê (…) hiştin kendi hâlinde bırakmak * me ew li ser hal û hemdê wî hişt onu kendi hâlinde bıraktık li ser
hal û hemdê xwe man kendi hâlinde kalmak
hal û hewal 1) hâl (kötü durum, sıkıntı, dert) * ev çi hal û hewal bûn hatin serê wê başına ne hâller geldi 2) hatır * li hal û hewalê we pirsî hatırınızı sordu
hal û hewal pirsîn hâl hatır sormak
hal û malê (wî) ötesi berisi
hal û perg hâl, durum * hûn hal û pergê me nabînin benim? durumumu görmüyor musunuz?
hal û wextê (yekî) li cih (an jî li rê) bûn hâli vakti yerinde olmak * hal û wextê malbatê li cih e ailenin hâli vakti yerinde
hal xweş bûn hâli vakti yerinde olmak, maddî durumu iyi olmak (tiştek) di
hala kovî bir tür ateşli hastalık
hala reş m kara humma
paçavra hastalığı
halan m 1. nara 2. tahrik
halan (i) n mermer
halan di (yekî) dan (birine) cesaret verme(birine) tahrik edici sözler sarfetme(birini) kışkırtmak için sözler sarfetmek
halan di hev dan (birbirine) meydan okumak
halan di xwe dan 1) nara atmak 2) meydan okumak, kokorozlanmak
halan hildan l/gh nara atmak
halan tê dan l/bw 1. kışkırtmak, yiğitlendirmek 2. kışkırtmak, provake etmek
halanhildan m nara atma
halankar bnr halanker
halankarî bnr halankerî kışkırtıcı
halanker nd/nt 1. tahrikçi, kışkırtıcı 2. özendirici, teşvik edici
halankerî m 1. tahrikçilik, kışkırtıcılık 2. özendiricilik, teşvik edicilik
halantêdan m 1. kışkırtma, yiğitlendirme 2. kışkırtma, provakasyon
halantêdayîn m 1. kışkırtış, yiğitlendiriş 2. kışkırtış
halantêder nd/rd provakatör
halantêderî m provakatörlük
halav bnr alav
halavtin m kullanma
l/gh kullanmak
halbûkî g halbuki, oysa, oysaki
hale m hale, ayla, ağıl
halê (yekî) bi keys bûn hâli tavrı yerinde olmak (görünüşü, durumu düzgün olmak)
halê (yekî) ne xweş bûn 1) hâli (veya hâlleri) duman olmak 2) durumu bozulmak
halê (yekî) perîşan (an jî xerab) bûn hâli harab olmak
halê (yekî) xerab bûn hâli (veya hâlleri) duman olmak (tiştek) di
halê (yekî) xweş bûn durumu düzelmek
halê çivîkê bûn kuş kadar canı olmak
halê hazir hâlihazır
halê helawçî kötü, perişan durum
halê însanetiyê ye insanlık hâli
halê însanetiyê ye, lê megirin insan hâlidir, kınamayın
halê nehal kötü durum
halê ruhî haletiruhiye
halê şîngirtinê matem havası
halê wî çi ye hereketê wî çi ye kedi (veya eti) ne, budu ne? (yaşı küçük)
halê wî têr xweş e durumu gayet iyi (maddi yönden)
halê xwe de bûn (bir şeyi) kendi halinde bırakmak bi
halê xwe xweş kirin durumunu düzeltmek
halê xwe ye kendi âleminde
halet alet, saban.
halet (i) n halet, hâl, durum
halet (ii) n 1. âlet, araç 2. karasaban
haletçêker n karasaban ustası
haletfiroş n karasaban satıcısı
halhalik nd sahte gözyaşları
halî m bir yaşında buzağı
halî bûn l/ngh öğrenmek
halî kirin l/gh öğretmek
halîbûn m öğrenme
halik n 1. hâl, durum, vaziyet 2. hâl (güç, kuvvet, takat)
halik (i) bnr hal (III)
halik û malikê (yekî) gücü kuvveti, eti butu
halik û malikê (yekî) ev bûn gücü kuvveti-e olmak, eti butu –e olmak
halîkar bnr alîkar
halîkirin m öğretme
halîta kîm/m halita, alaşım
halko g halbuki, oysa, oysaki
halnexweş rd ezgin (paraca durumu kötü olan)
halnexweşî m ezginlik
halo rd/h böyle, böylesi
halo hatiye wê halo jî here böyle gelmiş böyle gider
halojen kîm/m halojen
halpirsîn m hâl hatır sorma
halter sp/m 1. halter (birbirine sapla bağlanmış iki gülle veya disklerden yapılmış araç) 2. halter (bu aracı kaldırmayı amaçlayan spor dalı)
halterhilgir nd/nt halterci
halterhilgirî m haltercilik
halû rd kamışmış (diş için)
halû bûn l/ngh kamaşmak (diş için)
halû kirin l/gh kamıştırmak (diş için)
halûb m dağar (ağzı yayvan, dibi dar toprak kap)
halûbûn m kamaşma (diş için)
halûbûyîn m kamaşma (diş için)
halûce bnr alûce
halûkirin m kamıştırma (diş için)
halûv bnr halûb
halwe g halbuki, oysa, oysaki
halxweş rd 1. sıhhatli, sıhhati yerinde 2. gönençli, müreffeh 3. iyi hallı, varlıklı, variyetli (hali vakti yerinde, tıkırı yolunda, zengin)
halxweş bûn l/ngh 1. onmak, salâh bulmak 2. hâli vaktı yerinde olmak, tıkırı yolunda olmak (veya gitmek) 3. zenginleşmek, palazlanmak, palazlamak
halxweşbûn m 1. onma, salâh bulma 2. hâli vaktı yerinde olma, tıkırı yolunda olma (veya gitme) 3. zenginleşme, palazlanma, palazlama
halxweşbûyîn m 1. onma, salâh buluş 2. hâli vaktı yerinde oluş, tıkırı yolunda olma (veya gitme) 3. zenginleşme, palazlanış, palazlayış
halxweşî m 1. sıhhati yerinde olma 2. gönenç, refah 3. varlıklılık, variyet, varlıklı olma durumu (zenginlik)
hal rewş, temtêl *"heke bêyî mala me, tu dê bibînî halê me"
1. rewş (navdêr, nêr) rewş, kavdan, destûdar, barûdox, timtêl, tentêl, weziyet, zirûf(navdêr, mê) car, neql, kere: Vê halê ew li gel me nehat..
Herwiha: ĥal.
Bide ber: hel, hêl, hol.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: hal kirin. Navdêr: halkirin Rengdêr: halkirî.
: bêhal, bêhalî, bêhalîtî, bêhaltî, haliyet, halî
hal kirin (lêker)(Binihêre:) hal
hal û ehwal (navdêr, mê) rewş, hal, çawanî.
Herwiha: halûewhal, hal-û-ehwal.
ji: hal + û + ehwal
hal û wext xweş bûn maldar bûn
(biwêj) rewşa aborî baş bûn. ûal û wextê me xweş bû. bavê min, ez dabûm ber xwendinê. mûhemed garsî
hal û xatirê (yekî) pirsîn (biwêj) bi kesekî re eleqeder bûn. kêfxweşî û xêrhatin dan. hozan her tim jî hal û xatirê zîlanê dipirse.
haladan (lêker)dest bi karek kirin ango bi awayekî gur dest avêtin karêk,. Tewîn: .
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
halan 1. awaz 2. newaya bilind *"halana dilan, ji halana bayî xurtir e"
(lêker)(navdêr, mê) êşandin, xeyidandin, sil kirin, qehirandin, zilqitandin, aciz kirin, arandin, cixirandin, şarandin, sîqilandin, azirandin, tehrîk kirin, lê sor kirin, teşwîq kirin, engizandin, belişandin, pîj kirin, ajawe kirin, provoke kirin, han dan, fît kirin, xiroşme kirin, cilixandin, lê gurr kirin.
ji wêjeyê: Ez nameyên wan kesan bi baldarî taqîb dikim û dibînim ko bê ew çi qasî kêfxweşiya xwe ya di vî warî de nişan didin; ew halanan di hev de hildidin, ”Şabaaaaşşş, ha şabaş…” Çi bû ye? Kovarên nuh derketine û him jî li ”Amed” û ”Batmanê”.(Enwer Karahan: Kovarên duzimanî û ”Şoreşgerên Demoqrat”, 3/2007).
: halanî
halan dan 1. awaz berz kirin 2. bi newayeke bilind qîjîn
awaz berz kirin, bi newayeke bilind qîjîn
halan hildan (lêker) dan qîran, dan qîjan.
ji: halan + hildan
halanî (navdêr, mê) rewşa halanbûnê.
ji: halan + -î
halanker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê halan dike, tehrîkkar.
ji: halan + -ker
halankerî (navdêr, mê) navtêderî, tehrîkkarî.
ji: halan +-kerî
halantêdan (navdêr, mê) provakasyon, tehrîk, provokekirin, ajawekirin, arandin, şarandin, hewijandin, hewitandin, kişkişandin, kişkirin, fîtandin, sîqilandin, pêşkarîkirin
halbûkî (hoker) ya rast ew e ku, ya baş ew e ku, lê, lêbelê, helbet, jixwe, bêguman.
ji wêjeyê: Li Kurdistanê her cara ko rojnamevanek nûçeyeka ne bi dilê hinek desthilatdaran binivîsîne desthilatdar nerazîbûna xwe ji xudanê rojnameyê re diyar dike û xudanê rojnameyê jî rojnamevanî ji kar diavêje û xwe xelas dike. Halbukî divêt xudanê rojnameyê bêt ceza kirin ji ber ew biryarê dide ka nûçeyek belav bibe yan nebe.(Nefel.com, 12/2007).
ji: Ji tirkî: hal bu ki (rewş ev e ku)
halê (yekî) ne tu hal bûn (biwêj) rewş ne baş bûn. ev çend roj in ku halê farqîn ne tu hal e.
halê hazir (hoker) niha, vê demê, vê gavê, aniha, noke, nika.
Herwiha: halêhazir, halî hazir, halîhazir.
ji wêjeyê: Mehmet Yalçinê ku li herêma Colemêrgê debara xwe bi firotina xiyaran dike ragihand, ku tu xiyar wek xiyarên Kurdistanê xweş tunene û ew halîhazir baş tên firotin.(Lotikxane.com, 8/2006).
ji: hal + -ê + hazir
halê kûçikan rewşa dijwar
halê me ne tu hal e, kirina te jî serbar e (biwêj) ya ku tu dikî jî qet nayê kişandin. jixwe tenê tu kêm bûyî, halê me ne hal e, kirina te jî serbar e.
halesek (navdêr, mê) badarok, zelindar, guhkitik, kulindok, ritilsek, gunhînk
halet amûr, alav
1. tiştê ku tiştek pê tê kirin. Binêre;, alet 2. hal, rewş. Binêre;, hal
haleten (hoker) anka, aniha, halen
haletên avasaziyê alavên înşaetan
haletên xeternak (navdêr) ?
halî (Goranî) (lêker)halî bûn: tê gihiştin, fam kirin, serwext bûn halî kirdin: tê gihandin, pê dan famkirin, serwext kirin.
ji: hal + -î.
Bikaranîn: Lêker: halî bûn, halî kirin. Navdêr: halîbûn, halîkirin Rengdêr: halîbûyî, halîkirî
halî bûn (lêker)(Binihêre:) halî
halî hazir, hezretî xizir (biwêj) bi ya ku amadeyî re razî û memnûn bûn. heyran, em tiştekî zêde ji we naxwazin, hema halî hazir, hezretî xizir.
halî kirin (lêker)(Binihêre:) halî
halîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) halî
halîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) halî
halîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye halî kirin
halîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) halî
halîta (navdêr) amêjen, alyaj, alayîş, madeyê (bi taybetî madenê) ku ji çend elementan pêk hatiye.
: halîtayî
halîtayî (navdêr, mê) rewşa halîtabûnê.
ji: halîta + -yî
halkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye hal kirin
halkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) hal
halo 1. dengê bersivdana telefonê. Binêre; , elo 2. bi vî awayî. Binêre;, wiha
halusînasyon (navdêr, mê) şipeste, rewrewk
halxweş 1. dewlemend 2. têrxwarî
(rengdêr) zengîn, dewlemend, maldar, paredar, kesa/ê ku halê wî anku rewşa wî (bi taybetî ya aborî) baş e.
Herwiha: halxoş.
Bide ber: xweşhal.
ji wêjeyê: Rêberê PKK-ê got Ak Parti dixwaze sîstemeka wekî ya Alayên Hemîdiyeyê ava bike û bi wê rêyê kurdan bi dewletê ve girê bide û got Ak Parti li hemberî PKK-ê destê xwe dirêjî esnaf û halxweşên kurd dike da pê PKK-ê bişkêne.(Nefel.com, 8/2010).
ji: hal + xweş.
Bikaranîn: Lêker: halxweş bûn. Navdêr: halxweşbûn.
: halxweşî
halxweş bûn (biwêj) zengîn bûn. şikirji xwedê re malbata min piştî ew qas kasibiyê êdî halxweş e.
halxweşbûn (navdêr, mê) zengînbûn.
ji: halxweş +bûn
halxweşî (navdêr, mê) zengînî, dewlemendî, refah, maldarî, kamêranî, paredarî, jiyarxweşî, xweşguzarî, têra pêwîstiyên xwe hebûna maliyetê, bereket, zengînbûn, kamiranî, maldarbûn.
Herwiha: halxoşî.
Dijwate: belingazî, feqîrî, hejarî, jarî, perîşanî, rebenî, şerpezetî, xizanî.
ji: halxweş + -î
halakah Tevahiya şertên ku Talhûda di ola Cihûtiyê de ne.
halcyon aram
asûde
half nîv
nîv
half drunk nîvî hatî vexwarin
halfhearted bêxîret, bêhewl, bêcehd.
halfmoon heyva nîvî
halfpenny (dirav) nîvpenî.
hal (m.) situation, state, condition
m. condition, state
halan f. yell, shout
halhalk (dial. var.) = al’al
halay-tänzer/in govendkêş
halb nîv
halbbruder biramak
biramek
halbes schack (ca. 60) bi berê
halbherzig nîvce
halbschuh sol
halbstiefel potîn
halbvers misra
halfter hefsar
hevsar
halfterkette qeraze
halm sap
hals gerden
gevrî
gewrî
pêsîr
qirik
stu
stukir
stukur
stû
ustî
halsansatz topa stuyê
halsband gerdene
gerdenî
pîst
sancûl
halskette berdil
gerdene
gerdenî
xenûqe
zincîr
halsnetz torên stuyê
halsschmerzen êşa gewrîyê
gewrîêş
halsstarrigkeit eks
halt! bisekine
raweste
haltbar qewîn
teyax
halten girtin
halten, an sich ~ xwe girtin
halten, sich ~ an xwe girtin
xwe li kesekî girtin
halten, sich ~ für hesibandin
haltestelle îstgeh
rawestgeh
seknok
westgeh
haltung helwest
rabûn û rûniştin
hal Lage
Situation
Zustand
hal û hewal Angelegenheiten
Situation
Umstände
Zustände
halan Geschrei
halî Richtung
Seite
halo also
dann
so
halorte mittelständisch
halbik derzîşîvan; geranium
halhale alal; tulipa aleppensis
xacîlok(bukanî); papaver rhoeas
haluwek derpîkê dîk / hîlmîrîsok; silene conoidea
hal m. hale m., hal m.
m. tip. hal n.
n. rews n., hal n.
hal bi hal h. hal bi hal, rastiye de
hal bûn lng. çareser bîyene, hal bîyene, safî bîyene
hala res m. tip. qotiko sîya, tîfo, haio giran, halo sîya n.
halan m. halane, helane, helhelane, qîr, qîrayis m.
halanker m/n. tahrîkd, pîjker, gîjker, fîtker, tizkerm
halankerî m. tahrîkcîyîye, tizkerîye, pîjkerîye, gijkerîye, tahrîkcîyênî m.
halbûkî g. halbûke, oyseke
halbûn m. çareserbîyayis, halbîyayis, safîbîyayis n.
halê rd. wina, nîya, anahewa, anîya, inahewa, enewa, ena, ana, una, ona
halê hazir n. rewsa nikayî, rewsa hazire, rewsa ewroyî, rewsa amadeye, halo hazir m.
halet n. alet, hacet, pergal, halet n.
n. hengazî, dte, alete, engazî, helet, engaz m.
halîta m. kîm. xalîte, alawt, alasim, alawitis n.
halo rd. winasî, nîyanên, inasar, inasarên, eneyên, anasar, enasar
halter m. halter n.
halterhilgir m/n. halterd, halterwan n.
halterhilgirî m. haltercîyîye, halterwanîye, haltercîyênî m.
halû bûn lng. halêl bîyene, saye bîyene, halî bîyene, har bîyene (didanî)
halûbûn m. halêlbîyayis, sayebîyayîs, halîbîyayis n.
halxwes rd. rewsrînd, halwes, rewswes
halxwesî m. refah n., rewswesîye, halwesîye m.
hal durum
hal
halbik turna gagası; geranium
halhale lale; tulipa aleppensis
gelincik; papaver rhoeas
halo îstîsnayî olağanüstü durum
olağanüstü hal
haluwek nakıl otu; silene conoidea
hal b. durum
hala eme (m), emike (m)
emê, emikê
hala kızı emkêna (m), kêna eme (m), kêna emike (m)
hala oğlu emiza (n), lajê eme (n), lajê emike (n)
halat kendir (n), xelat (n)
halhal xirxale (m)
halı xalî (m), xalîye (m)
halk şar (n)
halk edebiyatı edebîyatê şarî (n)
halka helqa (m), xeleke (m)
hal hal, rewş, çawanî
hal û ehwal çawanî, rewş, hal û ehwal
halaw hilm, buxar, hewayê germ, ava wa germ bûye ku hildikeve hewa
halet rewş, destûdar, hal
halî serwext, fama, têgihiştî, têgihandî, fehma
halî bûn tê gihîn, tê gihiştin, fam kirin, serwext bûn, fehm kirin, fêm kirin
halî kirdin tê gihandin, dan famkirin, serwext kirin
halti sekinîn, rawestîn.