Encamên lêgerînê
gulaş xwarineke bigoşt, ava firingîyan a gele Mecer
xwarineke bigoşt, ava firingiyan a gelê Mecer
gulden gulden, florin (pereyê Holandayê) m
gulden, florîn (pereyê Holandayê) m
gulet gulet (cengekeştiyeke bavandar û dudirekî) der/nd
gulet (cengekeştiyeke bavandar û dudîrekî) der/nd
gulu gulu wilû lûlû (dengê şamikan) m
wilû lûlû (dengê şamîkan) m
gulyabani mirî şevê, terşê şeve, reşê şevê(xiyaletê hêwilnak)nd
gulyabanî mêrê şevê, terşê şevê, reşê şevê (xiyaletê hêwilnak) nd
gul bot/m 1. gül (Rosa) 2. gül (bu bitkinin çiçeği)
gul (ii) bj/m bir tür tüberkuloz hastalığı, kan kusma biçiminde kendini gösterir
gul bêhêstrî nabin gül dikensiz olmaz
gul li gulê dinêre dipeqe üzüm üzüme bakaka baka kararır
gul rijand (birine) iltifatta bulunmak, iltifatlar etmek
gul û kulîlk di manqelan de nayên çandin her kes yiğit doğuramaz
gula (civatan) 1) baş tacı * hema bi ku de diçe dibe gula civatan nereye giderse onu baştacı ediyorlar 2) bulunduğu ortamı şenlendiren kimse
gula bêmiraz bot/nd kardelen (Galanthus nivalis)
gula berbero bot/nd ay çiçeği, gün çiçeği, günebakan (Helianthus annuus)
gula berberoj bot/m ay çiçeği, gündöndü (Helianthus annuus)
gula berbiro bot/m ay çiçeği (Helianthus annuus)
gula caferî bot/nd kadife çiçeği
gula çavêşê bot/nd öküz gözü (Arnica montana)
gula çeqer bot/nd sarı çiçek, bu çiçek yaz kış tazeliğini korur, tek dallı ve ufak, yuvarlak sarı çiçekleri olur
gula civat û caxiyan meclislerin şen adamı
gula çolê nd 1. kır çiçeği 2. yaban gülü
gula dawûdek bot/nd kasım patı, krizantem (Chrysanthemum)
gula derewîn bot/m yaban gülü (Rosa canina)
gula dinik nd yumuşak dolu (yuvarlak ama kar gibi yumuşak olan dolu)
gula fişek bot/nd dul avrat otu (Arctium tomentosum)
gula geş dane ber pozê kerê reş eşek hoşaftan ne anlar (suyunu içer tanesini bırakır)
gula hirçê bot/m yaban gülü (Rosa canina)
gula mehkûm û firar û eşqiyayan yiğit ve sevilen kimse
gula qeşqar bot/nd pat (kasımpatıya benzer bir çiçek)
gula rastîn nd hakiki gül
gula şestper bot/nd yabanî papatya
gula şevbîn bot/m şebboy (Cheiranthus cheiri)
gula siwaran suvarilerin gülü
gula sor bot/nd şakayık (Paeonia mascula)
gula xortan 1) el üstünde tutulan kimse 2) hafif kadın
gula zer nd sarı gül
gulab bnr gulav
gulabdîn m harçlı, simli elbise
gulaberberoj ayçiçeği; helianthus
gulac m güllâç
gulak m püskül
gulan Mayıs ayı.
m mayis (yılın 31 gün süren beşinci ayı)
gulan e mozgelan e Mayıs ayında davar ve sığır yavrularının neşeyle zıplaya zıplaya koşuştukları dönemi anlatan bir deyim
gulang n 1. zülüf 2. favori (yüzün iki yanında bırakılarn sakal demeti)
gulanik bot/m kuş burnuna benzer bir çiçek
gulank bnr gulang
gularojê ayçiçeği; helianthus
gulaş sp/m güreş
gulaş girtin l/gh güreşmek
güreş tutmak
gulaş hatin girtin l/tb güreşilmek
gulaş kirin l/gh güreşmek
güreş tutmak
gulaşa boxeyan boğa güreşi
gulaşa gaboxeyan boğa güreşi
gulaşa hindiyan nd Hint güreşi
gulaşa japon m jiujitsu
gulaşa milan kirin bilek yapmak (veya bilek güreşi yapmak)
gulaşa serbest serbest güreş
gulaşgir nd/n güreşçi
gulaşgirî m güreşçilik
gulaşgirtin m güreşme
gulask rd gül benekli
gulaşkirin m güreşme
gulat m 1. topak 2. topak şeklinde sert toprak parçası
gulav gülsuyu.
m 1. gül suyu 2. gülyağı
gulavdan bnr gulavdank
gulavdank m gülabdan (gül suyu konulan kap)
gulavdûn m harçlı, simli elbise
gulave m müdür
gulavêj (i) bnr gelawêj
gulavrêj (ii) m 1. gül süyü fiskiyesi 2. bir tür ibrik
gulaz m demet, tutam, bağ
gulbang (i) ol/m gülbank
gulbang (ii) m yankı
gulbang dan l/gh yankılamak, yankılanmak
gulbangdan m yankılama, yankılanma
gulbank (ii) m saçak (giyim eşyalarının kenarlarına dikilen süslü püskül)
gulbankdar rd saçaklı
gulbarîn rd gül yağdıran * ew devbiken e gulbarîn e o güleçyüzlü, gül yağdırandır
gulbav rd gül rengi
gulbefrîn, gulbefrînk bot/m kardelen (Galanthus nivalis)
gulbelg m gül yaprağı
gulben n gül dalı
gulbend n püskül ipi
gulbengî m gül harmanı
gulberfîn bot/m kar çiçeği, kardelen (Galanthus nivalis)
gulbero bnr gulberoj
gulberoj bot/m ay çiçeği (Helianthus annuus)
gulberojk bot/m ay çiçeği (Helianthus annuus)
gulberoşk bnr gulberojk
gulberûjk bnr gulberojk
gulbihar bot/m 1. çuha çiçeği (Primula) 2. düğün çiçeği (Ranuncus)
gulbijêrk nd/nt gül toplayıcısı
gulbîn rd gül kokulu
gulbişkêv m gül söken rüzgârı * bayê gulbişkêv gül söken rüzgârı
gulbîz bot/m nevruz
gulborî bot/m 1. boru çiçeği 2. kahkaha çiçeği
gulbûk bot/m gelincik
gulç bnr xulç
gulçan yumrulu bitkilerin yumrularını çıkarmak için kullanılan ucu demirli alet.
gulçîçek bot/m kuş burnu, gülçiçek
gulçîn gül deren, gül eken.
nd/nt 1. gül deren 2. bayan ismi
gulçîsk ant/m böbrek
gulçît bot/m deli otu, kuduz out (Alyssum)
gulcol bot/m kızıl bir gül
guldank saksı, vazo.
m 1. saksı 2. çiçeklik, vazo
guldar rd 1. güllü (güllü olan) 2. dallı (kumaş)
gulde m yumak, topak
guldêma bot/m ay çiçeği
gulden m gulden
gulderxûn bot/m baharda yetişen tek başına kızıl bir gül
guldeste antoloji.
m güldeste, antolojî
guldîwark bot/m bir tür çiçek (duvara sarılan bir çiçek)
gule lşk/m 1. gülle (top güllesi) 2. sp gülle
kîm/m 1. kurşun (kısaltması Pb) 2. rd kurşun (kurşundan yapılmış olan) 3. kurşun, mermi (tabanca, tüfek gibi hafif ateşli silahlarda kullanılan mermi) 4. misket oyunu
gule avêtin l/gh gülle atmak
kurşun atmak, mermi sıkmak
gülle atmak
gule barandin kurşun yağdırmak
gule berdan kurşun atmak, ateş etmek
gule berdan (yek) (birine) kurşun sıkmak
gule berî (yekî) d (birine) kurşun sıkmak
gule bi ser de barandin (an jî rijandi(birini veya bir şeyi) kurşun yağmuruna tutmak
gule bi ser serê (yekî) de barand (birine) kurşun yağdırmak
gule cih negirtin kurşun ıskalamak
gulê dibêje heleb a min e, entabê li dû tê kendini çok öven, olduğunda büyük gösteren insanlar için kullanılır
gule helandin kurşun dökmek (yek an jî tiştek)
gule kir (birini veya bir şeyi) kurşun yağmuruna tutmak
gule kirin l/gh 1. kurşunlamak 2. kurşunlamak (kurşun ile ateş etmek)
gule lê barand (birine) kurşun yağdırmak
gule lê reşand (birine) kurşun yağdırmak
gule lê reşandin l/bw taramak, ateşe tutmak
gule li ser kevçika dilê (te) bikeve kurşunlara gelesin
gulê were ser tûyan gel de seyreyle gülüm
gule xwarin kurşun yemek
gule ya çapliyê (an jî devê tivingê) fişek gibi (hızlı) wekî
gule ya devê tivingê hızla, fırtına gibi
gule ya ji xafil qeda kör kurşun
gule ya wehşan domdom kurşunu
guleavêj nd/nt gülleci (gülle atma sporu yapan kimse)
guleavêjî m güllecilik
guleavêtin sp/m gülle atma
gulebaran m kurşun yağmuru, kurşunla tarama
gulebaran kirin l/gh kurşunla taramak, kurşun yağmuruna tutmak
gulebarankirî rd taralı (kurşunla)
gulebarankirin m kurşunla tarama, kurşun yağmuruna tutma
gulebûk bot/m gelincik (Papaverrhoeas)
guledar rd güleli
guledest m bir oyun ismi
gulefiroş nd/nt kurşuncu (satan kimse)
gulefiroşî m kurşunculuk
gulehingivîn bot/m hanımeli (Loniceracaprifolium)
gulekalane bot/m büyük ısırgan otu
guleker nd/nt gülleci (imalatçı)
gulekerî m güllecilik
gulekirî rd kurşunlu (kurşunla örtülü veya kaplamalı)
gulekirin m 1. kurşunlama 2. kurşunlama (kurşun ile ateş etme)
gulemêş bot/m acı çiçekli margrit
gulemî bot/m acı çiğdem (Colchicum autumnale)
gulên sor nd 1. kızıl güller 2. pençe pençe * gulê sor diavêtin rûçikê wê yüzü pençe pençe kızarıyordu
gulenêş bot/m civanperçemi
gulenîsan zo/m gelin çiçeği (Fritillaria imperialis)
gulepayîz bot/m Manisa lâlesi
gulepejmîn bot/nd öküz gözü, sığır gözü, arnika (Arnica montana)
gulêrî rd güllü
guleşêxan bot/m pire otu (Tanacetum coccineum)
gulet der/nd gulet
gulexor m çap * gulexora lûleya topê top namlusunun çapı
gulezar m gül bahçesi
gulezengil bot/m çan çiçeği (Campanella)
gulezerîle bot/m kanarya çiçeği (Tropaeolum peregrinum)
gulfam rd 1. gül renginden olan 2. pembe
gulfeqî bot/m bir tür ot
gulfîdan gül fidanı
gulfiraşîn m m bir halı çeşidi
gulfiroş nd/nt gül satıcısı, çiçekçi
gulfiroşî m gül satıcılığı, çiçekçilik
gulfist bot/m bir bitki
gulgenim m buğday başağı
gulgeşt m guller arasında gezinme
gulgeştek m güllük gezinti yeri
gulgever m bir halı çeşidi
gulgez m halk hekimliğinde bir tür göz damlası
gulgîn gül renkli, gül yüzlü.
gulgulandin l/gh hareketli bir şekilde, sallanarak yürümesini sağlamak
gulgulî rd 1. güllü (güllü desenli olan) * doşeka gulgulî güllü döşek 2. dallı, dallı güllü (kumaş) * qewanên di nav qelfê gulgulî de dallı güllü kılıflar içindeki plâklar 3. allı pullu
gulgulîn l/ngh hareketli bir şekilde, sallanarak yürümek
gulgûn rd 1. gülgûn, gül renginden 2. kırmızı, pembe
gulgwîn bnr gulgûn
gulh m tarım arazisi
gulhan m çağla (olmamış yemiş, meyve)
gulhinar m nar çiçeği
gulhingivîn hanımeli.
gulî dal, örük.
n 1. örük, belik (saç örgüsü) 2. püskül 3. tahıl başağı
n 1. dal (ağacın gövdesinden ayrılan kollardan her biri) * du guliyên darê, ji ber bayê şikestibûn ağacın iki dalı rüzgârdan dolayı kırılmıştı 2. budak * guliyê darê ağacın budağı 3. kol (ağaçlarda, gövdeden ayrılan kalın dal)
gulî (i) bj/m cüzam
gulî birîn l/gh örükleri kesmek (yas tutmak için)
gulî dan l/gh dal vermek, dallanmak
kol atmak (bitki için; gövdesinden ayrılan bir dal bir yöne uzanmak
gulî di binî de tewîn dalları basmak (ağaçta dalları eğecek kadar meyve olmak)
gulî jê çûn dal salmak
gulî pê dan l/bw dallandırmak
gulî û şax berdan dal budak salmak (soy yönünden genişleyip yayılmak) * ew ji ajareke ku gulî û şax berdaye, dihat dal budak salmış bir soydan geliyordu
gulî û şax dan dal budak salmak (karmaşık bir biçimde genişleyip yayılmak) * merivatiya wan gulî û şax dabû akrabalıkları dal budak salmıştı
gulî yê binê piyê xwe birîn bindiği dalı kesmek (kendine yararlı olan bir şeyi yararsız hale getirmek veya yok etmek)
gulî yê por saç örgüsü
gulîbend m saça takılan süs
gulîbir bnr gulîbirê
gulîbirê rd 1. yaslı bayan (yastan dolayı örüklerini kesmiş olan). 2. mec sevgili, yar
gulîbirîn m örükleri kesme (yas tutmak için)
gulîçek m dalcık
gulîdan m dal verme, dallanma
gulîdar (i) rd örüklü
gulîdar (ii) rd dallı, dal vermiş olan
gulîfank m püskül
gulîfk mpüskül, küçük püskül
gulîgirtî rd cüzamlı
gulîhûr rd ince dallı, ufak dallı
gulîk m yuvarlak püskül
gulik (i) bot/m çiriş otu, yabanî pırasa
gulik (ii) m 1. yuvarlak püskül, ponpon 2. saçak (giyim eşyalarının kenarlarına dikilen süslü püskül) 3. küpe (bazı hayvanların boyunlarının iki yanında sarkan deri uzantıları)
gulik (iii) m kar topu
gulika lazût nd mısır püskülü
gulikdar rd 1. püsküllü 2. saçaklı
gulîkirî rd örüklü, belikli
gulîlk m yuvarlak püskül
gulimîn l/ngh sesi soluğu çıkmak * ne dihilime ne digulime sesi soluğu çıkmıyor
guling (i) bot/m iki üç metre boyu olan, tek dallı ve küçük yapraklı bir bitki; misket büyüklüğünde beyaz çiçekler açan bu bitki halk hekimliğinde kanamayı durdurmada da kullanılır
guling (ii) rd 1. güllü (güllü desenli olan) 2. m topak saçak
gulingdar rd topak saçaklı
gulinge m püskül
gulîreş rd siyah örüklü (kız veya kadın)
gulîsk boynuzlu geven; astragalus hamosus
yonca; astragalus?
gulîşk m saçak (giyim eşyalarının kenarlarına dikilen süslü püskül)
gulîşkdar rd saçaklı
gulîsor rd 1. kızıl örüklü 2. m dilber, edalı kız
gulîsorê bnr gulîsor
gulîstan m gulistan, gül bahçesi
gulistan m gülistan, gül bahçesi, güllük
gulistana zarokan çocuk bahçesi
gulîvank m uçkurun uc kısımlarına takılan saçaklar
gulîvk m püskül
guliyokî rd dalsı
gulîzar bnr gulezar
gulîzer (i) bot/m altın çiçeği
gulîzer (ii) rd 1. sarı örüklü 2. m sarışın dilber
gulîzerîn rd sırma saçlı
gulîzerk bot/m zerdalı
gulkelem bot/m karnabahar
gulkevrok m kaya çiçeği
gulliser rd babasından daha iyi olan (kimse)
gulm (i) bnr hilm û gulm
gulm (ii) m yudum
gulm (iii) m öbek, küme
gulmast m süt ve yoğurt karışımı bir içki
gulmeşk bot/m kaz ayağı çiçeği
gulmexmûr bot/m horoz ibiği (Amaranthus)
bot/m kadife çiçeği
gulmeyî rd tam maya tutmamış olan
gulmeyî bûn l/ngh mayalanmak gibi olmak
gulmîçank m el değirmenin taşına yerleştirilmiş ağaç
gulmik m öbek, küme
gulmişk m topak, yumak
gulmit ağaç budağı
m budak (dalın gövde içindeki başlangıç yeri olan ve tahtalarda görülen yuvarlak koyuca renkte sert bölüm)
gulmize m ot harmanı (hayvan yemi için)
gulnarîn rd narin çiçek, nar çiçeği gibi
gulnesrîn bot/m yabanî gül
gulnexwîn bot/m bir tür kızıl gül, kan gülü
gulnûxin bot/m bir bitki türü
gulok m 1. yumak 2. pazı, hamur topağı
guloka berfê nd kar topu
kar topu
guloka çarpengî dört bağlı yumak
guloka dupengî çifte bağlı yumak
gulol m sütlaç
gulolik m masura, makara, bobin
gulomiçk m kar topu
gulomît rd lop * goştê gulomît lop et
gulomîtkî h löp löp * gepên di wî gulomîtkî ne yanakları löp löp
gulor (i) m kitle, kütle
gulor (ii) m bir tür geleneksel Kürt yemeği
gulor (iii) m topçuk, küçük top
gulorî m topluluk
gulorî bûn l/ngh toplanmak
gulorî kirin l/gh toplamak
guloxor mat/n kutur
gulp m parlama, tutuşma sesi
gulp (ii) m 1. öbek, küme, grup 2. ağaçlık, ağaç öbeği
gulp (iii) m 1. yudum * gulpek av bir yudum su 2. içim, fırt, yudum * gulpek ji cigareyê dikişîne sigaradan bir firt içiyor
gulp û pê ketin alev almak
gulpegulp h zonk zonk
gulperest rd gül düşkünü
gulpgulp h zonk zonk
gulpik (i) m 1. gaga (kümes hayvanlarında) 2. zo/m kursak
gulpik (ii) m gonca, tomurcuk * gula gulpik gonca gül
gulpîn m 1. kalp atışı sesi 2. parlama sesi, tutuşup alev çıkarma sesi
gulpîna dil kalp atışı (kalp sesi için)
gulpînî m zonklama
gulpînî jê çûn zonklamak * gulpînî ji serê min diçe başım zonkluyor
gulpînî kirin l/gh zonklamak
gulpînîkirin m zonklama
gulpok m gonca, tomurcuk
gulqedîfe bot/m kadife çiçeği
gulrû rd gülyüzlü
gulsarya m bir halı ismi
gulşekir n gülbeşeker (bir çeşit reçel)
gulşen m gülşen, gül bahçesi
gulşeng m şengül, bir tür yaban gülü
gulşî n salkım
gulşîlan bot/m 1. kuş burnu 2. yaban gülü
gulşîlank bnr gulşîlan
gulsîng m göğüslük süs takısı
gulsosin bot/m yasemin çiçeği
gulspî m beyaz gül
gult m 1. birikinti 2. küme (tümsek biçimindeki yığın)
gult (iii) m kayıkçı küreği
gult gult küme küme
gulte (ii) as/m sütun
gulte kirin l/gh kürek çekmek
guluk bot/m tütün bitkisinin kökünün dibinden çıkan ve onu kurutan zararlı bir bitki
gulûk bot/m süpürge ve kadın saçına benzeyen ortasında uzun bir çubuk bulunan bitki
gulûr m fincik (karpuz kavun gibi şeyler için, daha olgunlaşmamış)
gulwaz m vazo
gulxenderan bot/m kudret narı (Mormordica charantia)
gulxey rd tam kurumamış bez
gulxezêmk bot/m kamille
gulxweyî rd kavruk (kurumaya yüz tutmuş)
gulxweyîbûn m kavrukluk
gulyomiçk m topak
gulzar bnr gulezar
gul 1. cureyekî kulîlkan e 2. navê kulîlkekê ye *"biçûkê salê, gula malê"
1. riwekên bi kulîlk (navdêr, mê) giyayên kulîlkdar giyayên kulîlk pê ve şên dibin.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: گول.
Têkildar: kulîlk, çîçekHin cûnên gulan, beybûn, gulberroj, rihan, sorgul.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: gul, soranî: guł, Kurdiya başûr: guł, Lekî: guł, Hewramî: vilî, Zazakî: vil.
ji: hevreha soranî گوڵ (guł), farisî گل, pehlewî ?? (gil), zazakî vil, hewramî vilî, semnanî û talîşî vale, avestayî verǝδe-, ji Proto-hindûewropî vṛda ji Proto-hindûewropî wrod ku herwiha serekaniya hurdhe ya albanî, rubus ya latînî, yûnanî ῥόδον (rhodon), latînî rosa... وردة (werde) ya erebî ji zimanekî îranî hatiye wergirtin. Proto-hindûewropî: wrod- (gul) , Proto-aryayî: vṛda-/wurdi (gul) (> erebî werd gul) Talîşî: vale (gul) Semnanî: vale (gul) Hewramî: vilî (gul) ... Zazakî: vil (gul) Farisî: gul, gol (gul) Kurmancî: gul (gul) Kurdî (Soranî): gul (gul) Elbanî: hurdhe (daralînk, badek, dargerînek, pêçek, lavlavk, texzel) Latînî: rhodon (gul) Almanî: rosa (sorgul) ... Înglîzî: rose (sorgul) , Çavkanî: Horn p.206, Watkins p.102, MacKenzie P.133, Etymonline.
Bikaranîn: Navdêr: guldan.
: gulan, gulav, gulberroj, gulbihar, gulbijêr, gulbijêrk, gulçin, gulçinî, gulçîn, gulçînî, gulçînîtî, guldank , guldeste, guleberbiro, gulebûk , gulfîdan, gulgîn , gulgulî, gulhingivîn hanımeli, gulî dal, gulî saç örgüsü, gulî örük, gulik püskül, gulik çiriş otu, gulistan, gulistanî, gulî, gulkelem karnabahar, gulkelemî karnıbahar, gulnas, gulnasî, gulnesrîn yabanî gül, gulperî deniz kızı, gulşen gül bahçesi, gulşen güllük, gulyar, gulyarî, gulzan, gulzanî
gul dan (lêker) bişkoj, bişkov, pindik, çirû gopke, bişkoj kirin.
ji: gul + dan
gul ji rûyê (yekî) barîn (biwêj) geş û bedew bûn. hîn 22 salî bû. por û çavên wê reş û esmereke şerîn bû. ku dikeniya, gul ji rûyê wê dibariyan. a. rahman çelik
gul peqîn (biwêj) gul vebûn, geş bûn. ez dizanim bela ye û neyarek e, lê bêhna min qet nahêt, demê ez vê gula nepeqî hosa çikandî li ber derê malê dibînim... hesen silêvanî
gul vedan (lêker)gul vebûn, gulwerîn, gelarêzan.
ji: gul + vedan
gula (yekî) çilmisîn (biwêj) sênc şikestin, moral xera bûn, ji ber nexweşî yan jî tiştekî din jar bûn. gula wê çilmisî ye, min jê fêm kir, ku di navbera wan de tiştek derbas bûye. di nexwe şxaneyê de gida wî xortê geş wisa çilmisîbû, ku gunehê gawiran pê dihat.
gula derewîn (lêker) şîlavk, gula hirçê, şîlan.
ji: gula derew +-în
gula eniya (yekî) çilmisîn (biwêj) li ber xwe ketiné, rengiz û moral xera bûn. zara (zarokan) dinêrim, xwîn dirêje nav dilê min. ro bi ro gula eniya wan diçilmise. rizaliyê reşît
gula geş bî, neçilmisî (biwêj) diya min hema digot: lawo tu gulu geş bî neçilmisî. (dia)
gula geş, dane ber pozê kera reş (biwêj) ji bo karên çiloçepî yên nelayîq tê gotin. gula geş, datte ber pozê kera reş. heyran ew nexeritandî ji wê nazikbûnê û ji wê fem û feresatê çifem dike?
gula hesretê (navdêr, mê) zaferan, hanek, sefran, riwekek biharatder ePirrjimar, gulên hesretê.
ji wêjeyê: Welatê gula hesretê Mezopotamya, Îran û Hindistan e. Ji wan deveran derbasî welatên din bûye û niha li welatên wek Spanya, Fransa welatên Balqanan û hinek welatên derya spî jî çandinîya wê tê kirin. Dîroka wê bi esehî ne kivş e. Tiştê tê zanîn, Papyros Ebers dibêje: “ Berî zayînê bi 1600 salan ji alîyê Misrîyan de jibo derman û tamxweşkirinê dihat xebitandin û ew jî ji Sumerîyan hîn bûne”. Heke wusa be, Sumerî jî beşek ji Gûtî û Hûrrîyan in ku ew jî bapîrên me Kurdan in.(Bavê Jîndar, Lotikxane.com, 7/2009).
ji: gul + -a + hesret + -ê. Navê zanistî: Crocus sativus
gula hirçê şîlavk, gula derewîn, şîlan
gula rojê (navdêr, mê) gulberroj
gulac (navdêr, mê) bişkovk
gulale (hewramî) (rengdêr) biçûk, hûr
gulan meha pêncemîn a salnameya zayînî ye *"gulan e, dew li cem hemûyan e"
1. meha 5ê (navdêr, mê) ayar, meha 5ê (ji salnameya romî).
Bide ber: 1. rêbendan, reşemeh, adar, avrêl, gulan, pûşber, tîrmeh, gilavêj, rezber, kewçêr, sarmawaz, berfanbar 2. çile, sibat, adar, nîsan, gulan, hezîran, tîrmeh, tebax, îlon, cotmeh, mijdar, kanûn 3. rêbendan, reşemî, adar, avrêl, gulan, pûşber, tîrmeh, gelavêj, rezber, cotmeh, mijdar, berfanbar .Binêre.
Herwiha: axlêve, çiriya yekem, çiriya duyem, kanûna yekem, kanûna duyem.
ji: gul + -an.
: gulanî
gulan e, şingîniya dasan e (biwêj) di gulanê de gelek cihên kurdistanê destpêka çinîna çandiniyê ye. niha li welatê me gulan e, şinginiya dasan e.
gulane (Zazaki) (navdêr, mê). Bi kurmancî: gulan
gulang (navdêr, mê) cênîk, rûçik, dêm, navbera guhan û çavan, cênîk, gêsû, mûyên ku li navbera guh û çavên zelaman, riyên li herdu aliyên rûyê zelaman, cihê ku porr û rî lê digihin hev
gulanî (navdêr, mê) rewşa gulanbûnê.
ji: gulan + -î
gulaş 1. werzişek (navdêr, mê) gemş,binçenganê, werzişa ku du kes xwe li hev didin daku yek pişta yê dî biêxe erdê.
ji: gulaşî, gulaşvan, gulaşvanî.
Bikaranîn: Lêker: gulaş kirin, gulaş girtin. Navdêr: gulaşkirin, gulaşgirtin Rengdêr: gulaşkirî
gulaş girewtene (Zazaki) gulaş girtin
gulaş girtin (lêker)(Binihêre:) gulaş
gulaş kirin (lêker)(Binihêre:) gulaş
gulaşgir (navdêr, mê) koşegir, zoranbaz, afragir, zexam, pêlewan, pehlewan.
ji: gulaş +-gir
gulaşgirî (navdêr, mê) koşegirî, zoranbazî, afragirî, pêlewantî, pêlewanî.
ji: gulaş +-girî
gulaşgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) gulaş
gulaşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye gulaş kirin
gulaşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) gulaş
gulat (navdêr, mê) şaltî, girik, kêsek, gilok, gulolk, telte, kêrsek, girikên axê: gumtileke axê, gumtila şekirê/xwê, gumtil.
ji wêjeyê: Hevalno, dema em axê dikolin û ax dibe girik girik, em ji wan parçeyên axê yên mezin re dibêjin şaltî. Gelo hewe jî ev gotin bihîstiye?
gulav ava gulê ya ku ji bo bêhndana wê tê bikaranîn
(navdêr, mê) parfûm, qolanî, ava bênxweş ya ji gulan ya ku mirov li leşê xwe dike.
Bide ber: sorav spiyav.
ji wêjeyê: Nebêje na! Na ne xweş e Dirrunde ye Dijminê peyva erê ye Şûrê qiralê Romê ye Erê gul e Yara dil e Ne wekî na Reş û şil e Çavzil e Bêje erêYara berê Rû sorgulê Guhar zerê Ji bin perdê were derê Bêje erê Pirç gulavê Dêm fenerê Peyva erê ji sîngê xwe bîne derê Bêje erê(Şemal Doskî: Na!, helbest, Kurdworld.com, 2002).
ji: gul + av, hevreha soranî گوڵاو (guław), farisî گلاب (golab). Wek navê vexwarineke ji pûngî/naneyê bi rêya erebî ketiye latînî julapium û jê derbazî fransî julep û inglîzî julep bûye..
: gulavane gulavî. Bi soranî: gulaw
gulavane (rengdêr) bi awayekî gulav.
ji: gulav + -ane
gulavdan (navdêr, mê) aman yan û eyên gulavê tê dixin
gulavêj (navdêr, mê) xudaya evinê, nahîd.
ji: gul +-avêj
gulavfiroş (navdêr, mê) bêhn(xweş)kar, bêhnçêker, bêhnfiroş.
ji: gulav +-firoş
gulavgeh (navdêr, mê) bêhngeh.
ji: gulav +-geh
gulavî (navdêr, mê) rewşa gulavbûnê.
ji: gulav + -î
gulavkirî (rengdêr) bêhndar, bêhnxweşkirî.
ji: gulav +kirî
gulavkirin (navdêr, mê) bêhnxweş kirin.
ji: gulav +kirin
gulbaxan (navdêr, mê) gulberroj, dolqember, gêne, gulberbiro, berbiro, gene.
Herwiha: gulebaxan.
Bikaranîn: Kurmanciya Rojhilata Kurdistanê, bi taybetî bajarê Makûyê.
ji: Ji zimanekî tirkîkî, bo nimûne jiazeri günəbaxan yan tirkî günebakan (ya ku li rojê dinere) ji tirkî gün (roj) + bakan (ya ku lê dinere) ji bakmak (lê nerîn), ne ji gul + bax + -an.
gulbejin (rengdêr) jin yan mêrê bejinzirav û ciwan
gulbend (navdêr, mê) komek gulên lihevvehûnandî yên wek nexş yan wek nîşanek rêzgirtinê tên bikaranîn.
ji: gul + -bend.
Hevwate: tacgul destegul.
Bikaranîn: gulbend danîn ser/ber tiştekê/î (bi taybetî gorrekî yan peykelekî) gulbend kirin serê kesekê/î.
: gulbendî.
ji wêjeyê: Peyra rêberên dinyayê gulbendek danî ber Gora Leşkerê Bênav. (VOA, 9ê gulana 2005ê)
gulbend kirin (lêker)(Binihêre:) gulbend
gulbendî (navdêr, mê) rewşa gulbendbûnê, badayî, alandî.
ji: gulbend + -î
gulbendkirî (rengdêr) nayab.
ji: gulbend +kirî
gulberbiro (navdêr, mê) gulberroj, berbiro, gene, gulbaxan, dolqember, gêne, berberok
gulberroj (navdêr, mê) gulberbiro, berbiro, gene, gulbaxan, dolqember, gêne, gulek bistîkdirêj û pelpan û kulîlkzer e û tovê wê dendikên xwerbar in, berberok.
Herwiha: berberî (Wateya 3.), berbero, berberoj, berberojk, berberro, berberroj, berberroj, berberrojk, gulbaxan, gulbero, gulberoj, gulberro, gulberrojk, gulbiro, gulbiroj, gulbirojk.
ji: gul + ber + roj. Bi soranî: gulleberroje. Navê zanistî: Helianthus annuus
gulberroj bûn (lêker)(Binihêre:) gulberroj
gulberroj kirin (lêker)(Binihêre:) gulberroj
gulberrojbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) gulberroj
gulberrojbûyî (rengdêr) (Binihêre:) gulberroj
gulberrojkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye gulberroj kirin
gulberrojkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) gulberroj
gulbihar (navdêr, mê) gulên biharê navê jinane
gulbijêrk (navdêr, mê) çend tiştên bijare yan bijartî yên li gel hev, berhevok, danhevok, kom, deste, qeft, antolojî, destegul, guldeste, sercem, çend tiştên bi hev re: gulbijêrkek helbestan (dîwan, çend helbestên li gel hev hatine belavkirin), koleksiyon.
Herwiha: bijêrk, hilbijêrk, gulbijêr.
ji: gul + bijartin.
: gulbijêrkî
gulbijêrkî (navdêr, mê) rewşa gulbijêrkbûnê.
ji: gulbijêrk + -î
gulçan (navdêr, nêr) asinek req û tunde serê wî xware jibo rakirin û ji hev cudakirina asin dîwar dar û htd bi kar dihêt
gulçîçek (navdêr, mê) corekê gulane pir reng û di bêhin xweş in
gulçîn (navdêr) gulçîn: kesa/ê ku gulan diçîne(navdêr, mê) Gulçîn: navekî jinan e.
Bide ber: gulçin.
ji: gul + çandin.
: gulçînî
gulçin (navdêr) yê/a ku gulan diçine û berhev dike.
Bide ber: gulçîn.
ji: gul + çinîn - -în.
: gulçinî, gulçinîtî
gulçinî (navdêr, mê) rewşa gulçinbûnê.
ji: gulçin + -î
gulçîsk gurçik
gurçik
guldank derdanka ku gulan tê de datînin
(navdêr, mê) gulwaz, vazo, amana ku mirov gulan dike tê de.
Herwiha: guldan.
ji: gul + -dank
guldankî (navdêr, mê) lûleyî.
ji: guldan +-kî
guldar (rengdêr) bigul.
ji: gul +-dar
guldawidî (navdêr, mê) gulmêş, giyamêş, giyadawidî, dawidî, gula dawidî, zêrrgul, zêrgul, krîsantem, hin gulên wek gulberrojan lê hûriktir in û gelek kok û bistîk hene.
Herwiha: guldawudî.
ji: gul + Dawid + -î. Navê zanistî: Chrysanthemum
guldayî (rengdêr) rengizî.
ji: gul +dayî
guldeste berhevoka kar û xebatên wêjeyî
guldexûn (navdêr, mê) gulnixwîn, guldigirî
guldigirî (navdêr, mê) gulnixwîn, guldexûn
gule fîşeng
gule avêtin (lêker) fişek avêtin, berik avêtin.
ji: gule + avêtin
gule barandin (Binihêre:) gule
gule berdan (lêker)(Binihêre:) gule
gule berî hev dan (biwêj) ji hev nefret kirin. paşgotiniya hev û din kirin. nizanim çi di navbera wan de derbas bûye? gula berî hev didin.
gule bi sinêde lê ketin gule spîldaxkî bi ser re derbas bûn
gule kirin (lêker)(Binihêre:) gule
gule lêxistin (lêker) bera dan, berî dan.
ji: gule + lêxistin
gule li ser kevçika dil ketin (biwêj) wî keçika min zehf işandiye, belki guleyek li ser kevçika dilê wi bikeve. (nifir)
gulê were ser tûyan (biwêj) her tişt xelas bû, hema ew ma. pelte! kar xelas bû, gulê were ser tûyan. (qerf)
gulê wisa dibêje, ka evdal çi dibêje! (biwêj) aliyek wer dibêje, ka aliyê din çi dibêje? tenê bi guhdariya hêlekê nabe. gulê wisa dibêje, ka gelo evdal çi dibêje.
gule xwarin (lêker)(Binihêre:) gule
guleavêtin (navdêr, mê) avêtina guleyê.
ji: gule +avêtin
gulebaran kirin 1. fîşeng lê reşandin 2. agir ser piştê pê xistin
(lêker)fîşeng lê reşandin, agir ser piştê pê xistin
gulebarandin (Binihêre:) gule
guleberdan (navdêr, mê) (Binihêre:) gule
gulebûk cureyekî kulîlkan e
cureyekî kulîlkan e
gulêbûn (Binihêre:) guhlêbûn
gulefiroş (navdêr, mê) ziriçfiroş, risasfiroş.
ji: gule +-firoş
gulefiroşî (navdêr, mê) ziriçfiroşî, risasfiroşî.
ji: gule +-firoşî
gulekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye gule kirin
gulekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) gule
gulên (navdêr, nêr) gon, guhnêl, gonxwarin, gilwên, gunêl, gunhêl
gulên sor avêtin rûçikê (yekî) (biwêj) fedî kirin, ji ber givr û goştbûn û xwînê sor bûn. dema ku qala zewaca nûbiharê tê ıcirin, gulên sor diavêjin rûyê wê. maşelah gulên sor xwe avêtine rûçikê guhiazê.
gulendam bejnzirav
bejnzirav
gulerîk (navdêr, mê) teyrek e. Navê zanistî: Monticola saxatilis.
ji wêjeyê: Mezinatî û kelwaş: (19) cm dirêj e. Salox: kurîya wî sorve ye û nîva wê qehweyî ye. yê nêr demê têjikînanederê serê wî risasîyekî şînve ye. pişta wî risasî ye û ji serê wî tarîtir e. binpişta wî spîve ye. çeng qehweyîyekî reşve ne. binçeng qehweyî ne. ji binî ve sornarncî ye, û dûmahîya perrên berçêlkê û zikî û binzikî xwelîkî ne, zivistanê lêvên wan qemer ve dibin. ya mê, ji milê piştê ve, qehweyîyeka pinîpnî û xwelîkî ye, hindek caran, spîyatî jî di nav de diyar e û gîxên qehweyî, li serî û piştê ne. erzink û heftik spîve ne. sing û zik qemerve ne, hindek gîxên kivankîyên tarî lê ne, wekû ravan berçav in. spîlka çavan qehweyîye. nikil û pê reş in. bara pitir li ser erdî bi lotikan bi rê ve diçit. li ser kevir û avahî û dartêl û d...aran dadidit. Tirsok e û zêde hişyar e, herdem bi tenê dijît û xweş xwe vedişêrit. kurîya xwe dihejînit.Jîngeh: li Kurdistanê, bi rêbarî û qetlazî, bihar û payîzan, li cihên varrê û veder û di nav kevir û ber û rêlewarên nav çiyayan de diête dîtin. Xwarin: fêqî û mêşemor in. Zêdebûn: hêlîna xwe, ji pûşî û kevzê, di bin kevran ve yan di kelşeberan re çê dikit. Ya mê, ji (4 - 5) hêkan dikit. Cihên lê belav: li deverên çiyayî, li nîvek û rojhilat û jêrîya ewropa û jorîya rojavaya efrîka û turkiya û lubnanê û qoqaz û Îranê û Efxanistanê heta çînê bo milê rojhilatê, têjikan diînte der. Zivistana xwe li rojavaya Efrîka diborînit.
gulexizêm (navdêr, mê) corek gulane mîna helalan gelek reng û corin
gulexwarin (navdêr, mê) (Binihêre:) gule
guleya şems lê ketin (biwêj) rastî belayeke mezin be. weyla gula şems li wî ketî, her tişt di ruyê wî de bû. (nifir)
gulgenim (navdêr, mê) gulîya serê genimî ya pire ji dasî û dindikên genimî, gulîya genimî, gulî
gulgenimk (navdêr, mê) îşikê gulan.
ji: gulgenim +-k
gulgenimkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye gulgenim kirin
gulgul (rengdêr) gulgulî
gulgulî (rengdêr) gulgul, :pend gulgulî yê ji mafîrê kême
gulgulîn (lêker) kil dan, kil kirin.
ji: gulgul +-în
gulhez (navdêr, nêr) kesa/ê ku ji gulan zav hez dike.
: gulhezî
gulhezî (navdêr, mê) rewşa gulhezbûnê.
ji: gulhez + -î
gulî 1. çiqilê darê 2. porê hûnandî *"gulî dirêj e, hiş qirêj e"
1. çeq, ta (navdêr, mê) çeq, ta, çiq, çeqil, çiqil, çiqûl, alaş,parçeyên daran û riwekên din yên her yek bi aliyekî ve diçe.
Bide ber: belg, bişkoj, çilû, pel.
: bêgulî, bigulî, gulîdar
gulî dan (lêker)(Binihêre:) gulî
gulî dirêj, aqil qirêj (biwêj) ji bo kêmaqiliya jinan tê gotin, ji der ve xweşik, lê naverok pûç bûn. ez wer nabîn-im, lê kal û bavan gotine, gulî dirêj, aqil qirêj. tu li xuyanga wê tnenêre, gulî dirêj e, lê aqil qirêj e.
gulî vekirin (lêker) kezî vekirin.
ji: gulî + vekirin
gulîbir (navdêr, mê) porkur.
ji: gulî +-bir
gulîbirî (rengdêr) (Binihêre:) gulî
gulîdan (navdêr, mê) (Binihêre:) gulî
gulîdar (rengdêr) bigulî, biçiqil.
ji: gulî +-dar
gulîfk bisk
bisk
gulîgirtî (rengdêr) (Binihêre:) gulî
gulik 1. şirik 2. porik 3. kulîlk
şirik , porik , kulîlk
gulîkî (navdêr, mê) rîşokî.
ji: gulî +-kî
gulîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye gulî kirin
gulîl (navdêr, mê) hin berhemên mîna gogan girrovirr in û bi daran ve çêdibin û tozan wan bi taybetî bo saxkirina kulên navtilan tê bikaranîn.
Herwiha: gulîlk.
Bide ber: kulîlk.
: gulîlî
gulîlî (navdêr, mê) rewşa gulîlbûnê.
ji: gulîl + -î
gulimîn (lêker)elametên jîndariyê nîşan dayîn, hilimîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: گولمین
gulimîn/digulime/bigulime 1. elametên jîndariyê nîşan dayîn 2. hilimîn
gulîn (lêker)rose-colored: gulgwîn.
ji: gul +-în
gulistan (navdêr, mê) cihê gul lê hatine çandin.
Bide ber: baxçe bûstan cinîn hewd şov zevî. Gulên gulistanan; beybûn nêrgiz sorgul.
ji: gul + -istan.
: gulistançîn gulistançînî gulistandar gulistandarî gulistank gulistankar gulistankarî gulistanvan gulistanvanî xudangulistan xudîgulistan xwedangulistan xwedîgulistan
gulistank (navdêr, mê) gulistanên biçûk.
Herwiha: gulistanik gulistanok.
ji: gulistan + -k
gulistankar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê gulistan dike.
ji: gulistan + -kar
gulistankarî (navdêr, mê) rewşa gulistankarbûnê.
ji: gulistankar + -î
gulistanvanî (navdêr, mê) karê gulistanvanan.
ji: gulistanvan + -î
gulîvandik telaşê tayî
telaşê tayî
gulivyên (yekê) bi heft kêran û heft dûzanan jêkirin (biwêj) li rastî cezayekî giran hatin. (ji bo jinan tê bikaranîn.) divê guliyên biharê bi heft kêr û dûzanan bênjê kirin.
guliya jinê, rewşa dinê (biwêj) por, ji bo jinan xeml û rêgeza bedewiyê ye. ka bifikire, jina bêporji çi re ye? guliya jinê, retvşa dinê.
guliya xwe di ser bira de jêkirin (biwêj) bira mirin. tu guliya xwe di ser birayê xwe de jê bikî. (nifir)
guliyokî (navdêr, mê) çiqilokî rde.
ji: gulî +-yokî
gulîzar (navdêr, mê) baxê gulan navê jinane
gulîzer (rengdêr) jin (keç) a gulîkên pora wê reng zerin navê pîrekane
gulîzerînî jina ku porê wê yî çûr gûlîkî hatiye vegirtin *"gurî dimire, dibe gulîzerînî"
(rengdêr) jina ku porê wê yî çûr gûlîkî hatiye vegirtin gurî dimire, dibe gulîzerînî
guljîn Guljîn, wate gula jiyanê,gula heyatd
gulk (navdêr, mê) gulik.
ji: gul +-k
gulkelem cureyekî sewzeyan e û pijandî tê xwarin
(navdêr, mê) Sebzeyeke grovere, tenê serê wê grover ku sipîye tê xwarin
gulkirin (navdêr, mê) guldan.
ji: gul +kirin
gull (soranî) (navdêr) gulÎnglîzî (navdêr) qaqlîbaz(lêker) xapandin, xirrandin, bi ser de birin, abal kirin
gulmêş (navdêr, mê) guldawidî, giyamêş, giyadawidî, dawidî, zêrrgul, zêrgul, krîsantem
gulnas (navdêr, mê) florîst
gulnixwîn (navdêr, mê) guldexûn, guldigirî, taca mîr, gulek navdar û derman e.
Herwiha: gulnixûn.
ji wêjeyê: Ev gul herroj spêdê çend dilopên rondikan dirijîne. Di gelek çîrok û stiranan de navê wê derbaz dibe û li ser tê gotin. Binikê wê wek pîvazê ye. Tê gotin pîvaza wê dermanê penceşêrê ye. Gula wê li jêr pelên wê wek por li jor e. Tê gotin dermanê gurrîtî, keçelî û porweşînê ye. Gula wê berbijêr dinêre. Tê gotin: Dermanê AÎDSê ye. Rondika wê jî dermanê hitimî û koriyê ye. Lewre di van salên dawî de, ji Amerîka, Japonya û Ewropa gelek profesorên gulkolox jibo lêkolin û vekolîna vê gul ê diçin Hekarya.(Bavê Jîndar, Lotikxane.com, 11/2007)
gulol (navdêr, mê) xwarin core şîranî ye ji birinc û şîrî çê dikin
gulop (navdêr, mê) çira, lampe, şewle, cama ku ronahiyê dide, rahnî, rahnik, çavik.
Herwiha: gilop, glop.
: gulopî
gulopî (navdêr, mê) rewşa gulopbûnê.
ji: gulop + -î
gulp 1. bilq 2. ji nişkê ve 3. qurteke vexwarinê
navdêr,mê hemû ava ku mirov bi carekê di gewriya xwe re dibe zikê xwe: Hemû perdaq kir qurtek. (Hemû ava di perdaqê bi carekê vexwar.)gulpek av vexwar. pêla cigareyê, her cara ku mirov dûkêlê cigareyê hildikêşe gewriya xwe: Min tenê qulpek li çigareyê xist..
Hevwate: •qurp.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: گولپ.
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: gulp, qurt, Kurdî (Soranî): Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî: Zazakî:
gulperî ?, Gula bedew/gula xweşik/gula can
Serenav,mê, navekî jinan e
gulpik 1. gupik 2. hemû seriyên ku dişibihin serê derzîreqê
gupik , hemû seriyên ku dişibihin serê derzîreqê
gulşen gulzar
(navdêr, mê) gulistan, bûstan, bax, baxçe.
Herwiha: gulşên gulşîn.
ji wêjeyê: Ev mêwe li kî cihî gehane?Ev gul di çi gulsenê numane?Serwêd çi cobarekî ne?Teyrêd çi merxezarekî ne?.
ji: gul + -şen.
: gulşenî
gulşenî (navdêr, mê) rewşa gulşenbûnê.
ji: gulşen + -î
gulte 1. stûn 2. bêra kelekvanan 3. darê ku serê wî wekî tîpa T’yê ye, topal didine bin milên xwe û pê bi rê ve diçin
stûn , bêra kelekvanan, darê ku serê wî wekî tîpa T’yê ye, topal didine bin milên xwe û pê bi rê ve diçin.
Bikaranîn: Lêker: gulte kirin. Navdêr: gultekirin Rengdêr: gultekirî
gulte kirin (da ku xwe ber giraniyê ragire) stûn danîn bin garîteyî
(lêker)(da ku xwe ber giraniyê ragire) stûn danîn bin garîteyî
gultekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye gulte kirin
gultekirin (navdêr)dema mirov stûnekê dixit bin kepir ban stêrik û htd dako xwe liber giranîyê bi gire
gulûgiya (navdêr, nêr)Wtae, riwek, şênkatî, nebat, hemû gul û giya û dar û tiştên din yên ku şên dibin.
Herwiha: gulûgeha, gulûgiha, gulûgîha, gul-û-geha, gul-û-giha, gul-û-gîha, gul-û-giya, gul û geha, gul û giha, gul û gîha, gul û giya.
ji: gul + -û- + giya.
: gulûgiyadar, gulûgiyadarî, gulûgiyayî
gulûgiyayî (navdêr, mê) rewşa gulûgiyabûnê.
ji: gulûgiya + -yî
gulûl (navdêr, mê) xwarinek e ku ji dewî û birincî tê çêkirin.
Bide ber: gulîl
gulvan (navdêr, mê) baxvan, baxçevan.
ji: gul +-van
gulvedan (navdêr, mê) bişkivîn, bişkuvîn.
ji: gul +vedan
gulvedayî (rengdêr) bûtikdayî, bişkivî.
ji: gul +vedayî
gulvind mastê nan nêv de hûrkirî.
gulwaz (navdêr, mê) guldank, vazo, amana ku mirov gulan dike tê de.
Herwiha: gulwazk.
ji: gul + -waz
gulxane (navdêr, mê) riwekxane, giyaxane, camxane, şûşexane, şûşebend, sera, avahiyê ku dîwar û banê wî cam anku şûşe ne û gul û giya tê ve tên çandin.
ji: gul + -xane.
: gulxaneyî
gulxaneyî (navdêr, mê) rewşa gulxanebûnê.
ji: gulxane + -yî
gulzar baxçeyê gulan
(navdêr, mê) gulistan, baxçe(rengdêr) zimanxweş, zimanşirîn.
Herwiha: gul + zar/-zar.
: gulzarî
gulzarî (navdêr, mê) rewşa gulzarbûnê.
ji: gulzar + -î
gul rose (flower)
rose; flower
f. flower
gulan (f.) (month of) May
May
month: 21st April to 20th May
f. May
gulbejn (adj.) slender
gulçîçek (f.) flower
guldank (f.) vase
vase (gul: flower; dank: a suffix giving the sense of containing)
vase (gul: flower; dank: a suffix giving the sense of containing)
gule f. bullet.
gulebaran kirin v.t. to fire, open fire on
v.t. to fire, open fire on
gulgeşt (f.) garden
gulî (m.) branch, curl
m. braid, tress
gulik f. flower
gulle = gule
= gule
gulte f. clump
gul Rose
gulan Mai
May
gulang Haarzopf
gulat Irrtum
Täuschung
guldank Vase
gule Gewehrkugel
Kanonenkugel
Patronenkugel
gulê nêrim Blüte
gulebûk Wiesel
guleya damençê Pistolenkugel
guleya devançe Pistolenkugel
gulfiroş Blumenverkäufer/in
Rosenverkäufer/in
gulî Flechte
geflochten
gelockt
Haarsträhnchen
Haarsträhne
Locke
Strähne
Zopf
Zweig
gulîstan Rosengarten
gulkelem Karfiol
gulle hukmatê kin der Regierung zu gehorchen
gulm Schluck
gulok Ball
Klumpen
Knäuel
gulolik knäuelförmiges Gebäck
spulenförmiges Gebäck
gulover rund
gulvedan erblühen
öffnen, sich ~
gulê qaskên şîlan; rosa canina
gul m. bot. gule, mawerde, surgule, gula qatqatî m.
m. bot. gule m.
gul gulî rd. gulgulin, saxsaxin
gula bêmiraz m. bot. belgezere, vîlika verê vare, kulîlka verê vare, çîçega verê vare, vîlika vare, kulîlka vare, belgezare, belzere m.
gula berbero m. bot. gulveroje, gogebaxan, kilawdûne, sebenge, vila rojî, dolqembere, vereroje, gula verbiroje, gula rojî, gula verberoje, vilîka rojî, vilê ruej, verarwecik, veraruecik, verarwedk m.
gula berberoj m. bot. gulveroje, gogebaxan, kilawdûne, sebenge, vila rojî, dolqembere, vereroje, gula verbiroje, gula rojî, gula verberoje, vilîka rojî, vilê ruej, verarwecik, veraruecik, verarwecik m.
gula berbiroj m. bot. gulveroje, gogebaxan, kilawdûne, sebenge, vila rojî, dolqembere, vereroje, gula verbiroje, gula rojî, gula verberoje, vîlîka rojî, vilê ruej, verarwecik, veraruecik, verarwecik m.
gula berojk m. bot. gulveroje, gogebaxan, kilawdûne, sebenge, vila rojî, dolqembere, vereroje, gula verbiroje, gula rojî, gula verberoje, vilîka rojî, vilê ruej, verarwecik, veraruecik, verarwecik m.
gula bîcadê m. bot. gulanbere, vîlikanbere, vîlika anbere m.
gula caferî m. bot. gulqedîfa, gulqedîfe m.
gula çavêsê m. bot. gula çimdejanî, gulmaste m.
gula ceferî m. bot. gulqedîfa, gulqedîfe m.
gula dawûdî m. bot. gula wisarî, vilika wisarî m.
gula derewîn m. bot. surgule, gulsîlane, sîlane m.
gula payîzê m. bot. gulpayîze m.
gula sêstper m. bot. gulqedîfa, gulqedîfe m.
gula zerîle m. bot. gulzerîla m.
gulaberberoj (=gularojê) vilika rocî; helianthus
gulac m. gulace m.
gulal m. zoo. lulikê rixe, golala gî, lulikê silî, lulikê cî, gagolî, luliko qogn, gulal, luliko sîya n.
gulan m. gulane, wisara peyene m.
gulang m. cinege, nusteke, cênige, cinîge m.
gularojê (=gulaberberoj) vilika rocî; helianthus
gulas m. sp. gulase m.
gulasgir n. palewan, gulasd, gulasgirewtox, pelewan, pehlîwun n.
gulasgirî m. palewanîye, gulascîyîye, palewanênî, gulasgirewtoxîye, gulascîyênî m.
gulasgirtin lg. . gulase gîrewtene
gulav m. gulawe, awa gulan m.
gulavdanka n. gulawdang n.
gulazer m. bot. zergule, gula zerde m.
gulbang m. gulbang m.
m. nof, gulbang, vengwedayis, eko, zimi n.
gulbangdan lg. nof dayene, gulbang dayene, veng wedayene
m. nofdayis, gulbangdayis, vengwedayis , ekodayis n.
gulbax zd; scabiosa
gulbefrîn m. bot. belgezere, vîlika verê vare, kulîlka verê vare, çîçega verê vare, vîlika vare, kulîlka vare, belgezare, belzere m.
gulbefrînk m. bot. belgezere, vîlika verê vare, kulîlka verê vare, çîçega vere vare, vilika vare, kulîlka vare, belgezare, belzere m.
gulbejn rd. gulbejn
gulbihar m. bot. gulwisare, gulbihare, gula wisarî m.
gulbîz m. bot. gulbizike, kilbizike, vîlîka newroze, kulbizike, kolbize, golbiza m.
gulbon m. bot. gerdengaze m.
gulçan m. xilçe, xilçike m.
gulçîcek m. bot. gulçîçege m.
gulçîçek m. bot. surgule, gulsîlane, sîlane m.
gulçîn m/n. vilîkdenayox, gçegdenayox, vîlikwan, gulçîn n.
gulçît m. bot. zîwana hêgayî m.
guldank m. vazo, guldang n.
gulden m. gulden, florîn n.
guldeste m. guldeste, antolojî, weçînk n.
gule m. fîsenge, qersune, gula, qerqesune, polate, mermîye, qersune, derbe, qerqusin m.
gule berdan lg. fîsenge estene, fîsenge civerdayene
gule pejmîn m. bot. gula gmdejanî, gulmaste m.
gule xwarin lng. . fîsenge werdene, polate re rîginayene *dan ber
gulebaran m. putxan, gulevarnayis n.
gulebîcad m. bot. gulanbere, vîlikanbere, vîlika anbere m.
gulehingivîn m. bot. gulhemgîne, gulhingemîne m.
gulemês m. bot. pepikvas, vasê pepikan n.
gulemî m. bot. pîvoka payîzî, payîzoke, qerqasa payîzî, kozvilika mêsnan m.
gulenar m. bot. gulhenare, vilika henare m.
gulendam rd. gulendam
gulenesrîn m. bot. gulnesrîne m.
gulenîsan m. bot. gulnîsane, edale, vilîka nîsane m.
gulepayîz m. bot. gulpayîze m.
gulepijmîn m. bot. gula çimdejanî, gulbijange m.
gulesêxan m. bot. zirkorek, korikvas? n.
gulexor n. çap, kutur, çapana çeke n.
guleyan lg. gulan ver sanintene, gulan feknayene
gulezengil m. bot. gerdengaze m.
gulezengul m. bot. gerdengaze m.
gulezerîle m. bot. gulzerîla m.
gulgenlm m. fîrigê genimî n.
gulgest m. gulistan, vîlikistan, gulîzar, baxçeyê gulan, baxê vîlikan, gulîzer n.
gulgîn rd. gulgon
gulhan rd. kerik, talik
gulhesîl m. bot. pepikvas, vasê pepikan n.
gulhingivîn m. bot. gulhemgîne, gulhingemîne m.
gulhirç m. bot. gulhese, kamelya? m.
gulî m. silope, veyrlîke, sulimpe, vewrivila, silape, silape m.
m. çîqil, lizge, gile, gulî, gêl, gil n.
m. gulîye, gêse, gulange, gila, gilange, gile, gilpoçî, gilî m.
m. tip. xunav/?., gureyo pî n., kotî n., risa merdimwere m., cuzam n., guro pîl n.
gulî dan lg. lizg dayene, çiqil dayene, gil dayene, sax dayene
gulîdan m. çiqildayis, gildayis, saxdayis, lizgdayis n.
gulîdar rd. çiqilin, lezgin, gitin, saxin
gulîfank n. gulik n.
gulîgirtî rd. xunavbîyaye, kotîbîyaye, cuzambîyaye
gulik (=şîrêz) hêllik; asphodelus aestivus
n. gulik n. lazut m. gulikê gilgilî, gulikê lazutî n.
m. bot. pînrîk, pînce n.
n. gulikî zh., gilar n.
gulîn rd. gulên
gulîsk giştirî; astragalus hamosus
giştirî; astragalus?
gulistan m. gulistan, vilikistan, gulîzar, baxçeyê gulan, baxêvîlikan, gulîzer n.
gulîyê por m. gulanga porî, gilpoçe, gila giji kîm.
gulîzar m. gulistan, vîlikistan, gulîzar, baxçeyê gulan, baxêvîlikan, gulîzer n.
gulkelem m. bot. gulkelem, kelemok n.
gulm m. qil m., fire, qulte, gepe, gu m., firte, wit m.
gulmexmûr m. bot. gulrêzile, kelkel m.
gulmît m. pel, pej, qît, qîtik n.
gulnar m. bot. gulhenare, vîlika henare m.
gulnesrîn m. bot. gulnesrîne m.
gulok m. gude, gudike m.
guloka berfê m. vargude, vewyrgude, guda vare, vorguid m.
gulokîn rd. gilorkin, topikin
gulokînên spî m. lokosîte, sipîgilorike, sipîloxike, sipîgirike m.
gulor rd. pulorik, gudik
gulorikê sur m. erîtrosît, surgilorke, gilorika sure, surgirike n.
gulp m. qil m., fire, qulte, gepe, gu m., firte, wit m.
gulperî m. gulperîye m.
gulpik m. gipik, gupik, gonce, guat, guet n.
m. tolebisk, visko, pind, biskok, mûm, gipik, biskoj, pund n.
gulqedîfe m. bot. gulqedîfa, gulqedîfe m.
gulreng rd. gulgon, gulreng
gulrû rd. gulrî
gulsabûn m. gutsabûn n.
gulseker m. gulsekir n.
gulsekir m. gulsekir n.
gulsen m. gulistan, vilikistan, gulîzar, baxçeyê gulan, baxê vîlikan, gulîzer n.
gult m. huyê kelike, huyê filîka, huyê qayixe n.
m. komça, kor m., kome m.
m. qil m., fire, qulte, gepe, gu m., firte, wit m.
gulte m. huyê kelike, huyê filîka, huyê qayixe m.
m. estune, sutune, situne, ustine, wustine, estune, wistine, ostine m.
gulwaz m. vazo, guldang n.
gulxenderan m. bot. gulgezo n.
gulzerîte m. bot. gulzerzerike, gula zerzerike m.
gulane mayıs
gule boğaz
gulê qaskên kuşburnu; rosa canina
gulîlike göz yuvarlağı
gul girewî, lewitî, pîs, herimî, gurî, beloşîn, pîskî, larekî
gul, kulîlk
gul girtin gul girtin, kulîlk dan, pişkivîn
gulac kapsûl, kîsik
gulale (gula) nîsanî, (gula) bûkûzava
gulan 2yem meha ya salnameya kurdî
di salnameya zayînî de meha 5em ya her salê
gulaw gulav, ava (ji) gulan
gulawî gulavî, ji ava gulan
gulavî, birek hirmiyan e
gulawpijên gulavreşînk, lêreşandina ava gulan
gulbang (peyva/ banga) bixêrhatin(ê)
daxwaz, tika, rica
gulbaran gulbaran, gul bi serê kesekî / tiştekî de barandin / weşandin
gulbedem ter, hêşîn (fêkî, keske)
gulbijêr, gulçin bijare, gulbijêrk, yên herî baş / xweş / jêhatî û hwd
guldan guldank, amana gulan dikin tê de yan tê de şên dikin
guldar guldar, dara / giyayê gulan dide
gulebax sorgul
guleberoje gulberoj
guleçawêşe beybûn
gulendam gulbejn, gulendam, kesa bejnûbala wê wa lihevhatî û bedew e ku jê re gul dikare bêt gotin
navek keçan e
gulgulî gulgulî, cil û bergên wêneyên gulan li ser
gulî gulî, ji gulan, ji rengê gulan
girew, girewîtî, pîsî, herimîtî
gulle gulle, berik, fîşek
gullebaran gullebaran, gullereşan
gullepirêj gullereşînk, tifeka makîneyî
gulme tibab, parçe, parçeyek mezin
gulmêx sing, mîx, arêx, spîn
gulreng gulreng, ji rengê gulan
gulreng, wek gulan bedew û delal
gulrêzan gulbaran, gul bi serê kesekî / tiştekî de barandin / weşandin
gulşen gulşen, gulistan, gulrez, rezê / baxçeyê gulan
gulunke gulîfank, rîşelok, mengule
gulzar gulistan, gulrez, rezê / baxçeyê gulan